Page 1

ЕЛОРДА ТЫНЫСЫ

БІЛІМ

ӨНЕРБАЯН

ДҮБӘРАЛАРҒА ЛАЙЫҚ ДҮРЕГЕЙ ДҮНИЕ

СОНДА НЕ ҰТАМЫЗ?

ЕЛБАСЫМЕН ӘН САЛҒАН

3-БЕТТЕ

5-БЕТТЕ

7-БЕТТЕ РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ ГАЗЕТ

1990 жылғы 13 қазаннан бастап шығады

№144-145 (3805)

Бейсенбі

6 желтоқсан 2018 жыл

1

ТӘУЛІК ІШІНДЕ

30 000 ТЕКШЕ МЕТР

ҚАР ЖИНАЛДЫ

83құм-тұз м

3

қоспасы шашылды

572

АҚ ҰЛПАЛЫ АСТАНА Демалыс күндері толассыз қар жауып, Астана ақ ұлпаға оранды. Алайда елорданың коммуналдық шаруашылық саласының мамандары күшейтілген үрдісте жұмыс істеп, нәтижесінде 30 мың текше метр қар қала сыртына шығарылды. ВАЛЮТА БАҒАМДАРЫ

EUR/KZT 423.43

Нұрдәулет КӘКІШТЕГІ «Астана Тазалы» ксіпорнынан аланы ардан тазалау а 314 ж мысшы мен 572 мамандандырыл ан техника ж мылдырылды. Тазалан ан ала кшелеріне 83 текше метр  м-т з аралас оспа себілді. Ал iKomek мониторинг жне жедел рекет ету орталы ы сын ан мліметке сйенсек,

USD/KZT 371.14

16 азаннан бері полигон а шы арыл ан арды жалпы клемі 634 969 текше метр болса, осы уаыт аралы ында кшелерге шашыл ан  м-т з оспасыны клемі 10 162,5 текше метрді  райды. «азгидрометті» болжауынша, алда ы кндері аяз болады деп ктілуде. 6 желтосан сынап ба анасы тнде -19...21 °С, кндіз -14...-16 °С болса, ж ма, 7 желтосан кні ауа

RUB/KZT 5.60

CNY/KZT 54.29

температурасы тнде -22...-24 °C, кндіз -17...-19 °C-а дейін тмендейді. Астана кімдігі т р ын  й - к о м м у н а л д ы  ш а р уашылы ына атысты барлы с ратарды 109 нмірі бойынша iKomek мониторинг жне жедел рекет ету орталы ыны call-орталы ына, я ни «109» ыса нміріне тулік бойы жолдау а болатынды ын ескертеді.

техника тартылды

САНСӨЙЛЕМ

ҚЫРКҮЙЕК АЙЫНАН БҮГІНГЕ ДЕЙІН «ӨНДІРІС» ТҰРҒЫН АЛАБЫНЫҢ 35 КӨШЕСІНДЕ

206

ШАМ ОРНАТЫЛДЫ

www.astana-akshamy.kz


2

ЕЛОРДА ТЫНЫСЫ

№144-145 (3805) 06/12/2018 Бейсенбі

АСТАНАДАН АУЫЛҒА ДЕЙІН... АСТАНА «Қазақстан» орталық концерт залында республикалық патриоттар форумы өтті. Қазақстанның барлық өңірінен 200 делегат қатысқан жиында ел рәміздері ұлықталып, 17 адам «Жыл патриоты» атанды. АЛМАТЫ «Астана-Алматы» супермарафоны Алматыда өз мәресіне жетті. 6 күнге созылған марафон 1300 км қашықтықты құрады. Қатысушылар Алматыдағы «Мәңгілік алау» маңында 5 желтоқсан күні сағат 11.00-де мәре сызығын кесіп өтті. ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСЫ Арқалық қаласында мал өнімдерін өңдейтін өндіріс орындары ашылып жатыр. Осы айда бірден екі кәсіпорын іске қосылады. Оның бірі – ет комбинаты, екіншісі – сүт өнімдерін шығаратын цех. ПАВЛОДАР ОБЛЫСЫ Облыста Абылай ханның ерлік жорығын дәріптейтін ескерткіш белгі орнатылды. Ескерткіш «Абылай, найза мекені» немесе «Шабанбай жайылымы» деп аталатын тарихи жер - Баскөл ауылының іргесінде бой көтерді. ШЫҒЫС ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫ Аягөз ауданында биыл «Менің мектебім» жобасы аясында 30-дан аса сынып бөлмелері заманауи құралжабдықтармен қамтылып, күрделі жөндеуден өтті. Бұл жұмыстарға облыстық «Парыз» қорынан 242 миллион теңге қаражат бөлінді. ТҮРКІСТАН ОБЛЫСЫ Бәйдібек ауданы Ағыбет елдімекенінде жаңа мәдениет үйі пайдалануға берілді. Осы жылдың мамыр айында құрылысы басталған 150 орындық нысанның құрылысына облыс қазынасынан 110 миллион 207 мың теңге қаржы бөлінген. ШЫМКЕНТ Шымкентте жаңа Арбат ашылды. Көпшілік сейіл құратын аймақтағы жаяу жүргіншілер жолы 12 сәулеттік мүсінмен ерекшеленіп, 200-ге жуық сәндік ағаш егіліп, көгалдандырылған алаңға граниттен Қазақстанның картасы қойылды. ҚЫЗЫЛОРДА ОБЛЫСЫ Қызылорда облысында «Baikonyr invest» инвестициялық форумы өтті. Алқалы жиын «жасыл» экономика тақырыбына арналды. БАТЫС ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫ Орал қаласында қоғамдық көлікте электронды жолақы енгізіледі. Бұл шаһарда қабылданған жолаушылар тасымалын жақсартудың жаңа тұжырымдамасына сәйкес жүзеге асады. ҚАРАҒАНДЫ ОБЛЫСЫ «АрселорМиттал Теміртау» АҚ көмір департаментінің «Саран» шахтасының кеншілері бір жылдық бизнес-жоспарын мерзімінен бұрын орындады. Шахтёрлер 1 млн 735 мың тонна көмір өндірді.

«АСТАНА АҚШАМЫ»

www.astana-akshamy.kz

ТҮРКІТІЛДЕС ТҮГЕЛ БОЛ! ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ МЕМЛЕКЕТТІК ХАТШЫСЫ ГҮЛШАРА ӘБДІҚАЛЫҚОВА ТҮРКІ ТІЛДЕС МЕМЛЕКЕТТЕРДІҢ ЖАСТАР ЖӘНЕ СПОРТ МИНИСТРЛЕРІМЕН КЕЗДЕСУ ӨТКІЗДІ. Кездесуге Қазақстан Республикасының Қоғамдық даму министрі Д.Кәлетаев, Түркия Республикасының Жастар және спорт министрі М.Касапоглу, Түркі тілдес мемлекеттер ынтымақтастығы кеңесінің бас хат шысы Б.Әміреев, Әзербайжан Республикасының Жастар және спорт вице-министрі И.Исмаилов, Қырғыз Республикасының Жастар, дене шынықтыру және спорт істері агенттігінің директоры Қ.Аманқұлов қатысты. Кездесу барысында Гүлшара Әбді қа лықова Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Ұлы даланың жеті қыры» атты мақаласындағы «Қазақстан – күллі түркі

халықтарының қасиетті «Қара шаңырағы». Бүгінгі қазақтың сайын даласынан әлемнің әр түкпіріне тараған түркі тектес тайпалар мен халықтар басқа елдер мен өңірлердің тарихи үдерістеріне елеулі үлес қосты» деген сөздеріне тоқталды. – Халықаралық аренада түркі халықтарының татулығы мен бірлігі идеясын нығайту ісінде Түркі тілдес мемлекеттер ынтымақтастығының кеңесі маңызды орын алады, – деді Мемлекеттік хатшы. Бұл ұйымның қолдауымен жастар және спорт саласында іс-шаралар белсенді түрде өткізіліп келеді. Баку қаласында 2018 жылғы сәуірде тұңғыш рет түркі тілдес елдердің студенттік

ГРОССМЕЙСТЕР ҮЙРЕТЕДІ АСТАНАДА ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ГРОССМЕЙСТЕР ДИНАРА СӘДУАҚАСОВА «ШАХМАТ ОЙНАУДЫ ҮЙРЕНЕЙІК» АТТЫ КІТАБЫНЫҢ ТҰСАУКЕСЕРІН ӨТКІЗДІ.

ойындары, қыркүйекте ШолпанАта қаласында Көшпенділердің ІІІ дүниежүзілік ойындары өткізілді. Көшпенділердің IV дүниежүзілік ойындарын 2020 жылы Түркияда өткізу жоспарлануда. – Жастар жылы деп жарияланған алдағы жыл Қазақстан үшін мазмұнды болмақ. Бұл жастарға, олардың мұңмұқтажына, Қазақстанның болашағына ерекше көңіл бөлудің көрінісі болып саналады, – деді Г.Әбдіқалықова. Кездесу соңында Мемлекеттік хатшы Гүлшара Әбдіқалықова Түркі тілдес мемлекеттер ынтымақтастығының кеңесі аясындағы өзара іс-қимылды одан әрі нығайту ісінде қатысушыларға табыс тіледі.

СҮБЕЛІ СӨЗ

Дариға НАЗАРБАЕВА, Сенаттың халықаралық істер, қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің төрайымы:

Бұл – екі тілде, дәлірек айтқанда қазақ және орыс тілдерінде жазылған еңбек интеллектуалды ойын бойынша Қазақстандағы алғашқы оқу құралы болып отыр. Оқырмандар кітаптан шахматтың тарихы, ере желері, тактикалық әдістері, тапсырмалар мен олардың жауаптары, этюдтердің шешілу жолдары және ойын кезіндегі тәртіп ережелері жөнінде нақты ақпарат-кеңес ала алады. Аталған кітап Shakhmardan Yessenov Foundation ғылыми білім беру қоры мен Қазақстан шахмат федерациясының қолдауымен жарыққа шықты. Жақын арада оқу құралы кітап дүкендері мен сайттарда сатылымға шығады.

«Еліміздегі білім беру басқармаларын жабу керек. Әңгіме мектептерді өздігінен өмір сүруге дайындау туралы болып отыр. Бұл – өзекті мәселе. Өйткені, мектепке бөлінген ақшаны білім беру басқармалары ұзақ ұстап отырады. Бүгін бере ме, ертең бере ме – өз қалауы. Ол аздай мектептің ақшасын үнемдеп, оқулықтар мен жөндеу жұмыстарын толық қаржыландырмайды. Содан кейін: «Ештеңе етпейді, ата-аналарға айтып, ақша жинайсыңдар!» дейді». (05.12.2018. Сенаттағы жалпы отырыстан кейін тілшілерге берген жауабында айтқан сөзі)

ГРАНТ КӘСІПКЕРЛЕРГЕ БЕРІЛДІ «БИЗНЕСТІҢ ЖОЛ КАРТАСЫ – 2020» БАҒДАРЛАМАСЫ БОЙЫНША КӘСІПКЕРЛЕР АРАСЫНДАҒЫ БАЙҚАУ МӘРЕСІНЕ ЖЕТТІ. Жаңа форматта өткен байқауда дауыс беру үрдісі толығымен автоматтандырылып, қатысушылардың ұпайларын комиссия мүшелері онлайн режимінде, гаджеттің көмегімен қойды. Жобаларды тыңдау мерзімі «Astana Hub» IT-стартап халықаралық орталығында онлайнтрансляция арқылы 5 күнге жалғасқан. Жобалар жаңа бизнес-идеялар, бәсекеге қабілеттілік және бизнеске дайындық критерийлері бойынша бағаланды. Білім, денсаулық сақтау, жеңіл өнеркәсібі салалары бойынша 280 кәсіпкерден өтініш түсіп, байқау қорытындысы бойынша «Рембыт Астана» ЖШС, «Q 18» ЖШС, «Momentum» ЖШС сияқты 24 кәсіпорын 70 миллион теңгенің грантын өзара бөлісті. Грант иегерлерін Астана қаласы Инвестиция және кәсіпкерлікті дамыту басқармасы басшысының орынбасары Ерлан Бекмұрзаев «Astana Hub» IT-стартап халықаралық орталығында өткен салтанатты шарада марапаттап, жеңімпаздарға арнайы сертифи-

кат табыстады. Жыл сайын дәстүрлі түрде өткізілетін байқау енді келер

жылдың бірінші жартыжылдығында ұйымдастырылады.


ЕЛОРДА ТЫНЫСЫ

3

№144-145 (3805) 06/12/2018 Бейсенбі

«АСТАНА АҚШАМЫ» www.astana-akshamy.kz

ЕЛДІ ЕЛЕҢ ЕТКІЗГЕН

АЛЛО, «АСТАНА АҚШАМЫ»! Ерсаян КЕНЖЕБАЙ, қала тұрғыны:

Астанада волонтер болғысы келетін адамдар қайда хабарласуы керек? Жалпы, елордалық волонтерлердің басын қосатын бір ұйым не орталық бар ма? Бұл сұраққа «Ұлттық волонтерлік желі» ұйымының жобалар үйлестірушісі Әйгерім Бижанова жауап береді: – Бүгінгі таңда Астанада волонтерлік мәдениетті қалыптастыру және қолдау мақсатында 2010 жылы құрылған «Ұлттық волонтерлік желі» ұйымы бар. Бүгінде елордада бірнеше мекеме волонтерлік жобаларды ұсына алады. Мысалы, жастар саясаты бойынша волонтерлік қызметтерді «Astana» жастар даму орталығынан табуға болады. Сонымен қатар, балалар мен жасөспірім-

дердің бастамаларын қолдауға арналған Астана қаласының жас көшбасшылар қоғамы («Global Shapers Community in Astana») да бар. Денсаулығы нашар кісілерді қолдауға бағытталған волонтерлік іс-шараларды «Океан-Арт» шығармашылық орталығы, «Үнсіз әлем» қоғамдық қоры, «Дос» тәуелсіз өмір орталығы, «Нұр-Әлем Қазақстан» қоғамдық қоры ұйымдастырады. Мұнымен қоса, «Best For Kids» қоғамдық қоры балалар үйінде тәрбиеленетіндерді әлеуметтік бейімдеу бойынша жобаны іске асырады.

БӘРЕКЕЛДІ, БИШІ БҮЛДІРШІНДЕР!

6

ЖЕЛТОҚСАН

«ЖАСТАР» САРАЙЫНДА БҮЛДІРШІНДЕР АРАСЫНДА «АҚ КӨГЕРШІН» РЕСПУБ­ ЛИКАЛЫҚ БАЙҚАУЫ ӨТТІ. ОҒАН ҚАЗАҚСТАННЫҢ ТҮКПІР-ТҮКПІРІНЕН БАЛҒЫНДАР КЕЛІП, АСТАНАНЫҢ 20 ЖЫЛДЫҒЫНА ОРАЙ ТҮРЛІ ЖАНР БОЙЫНША БАҚ СЫНАДЫ.

КҮНТІЗБЕ

1939 жылы Қазақстанның халық жазушысы, мемлекет және қоғам қайраткері Әбіш Кекілбаев дүниеге келді.

ПАРИЖДЕГІ ДҮРБЕЛЕҢ Парижде жанармай бағасының қымбаттауына байланысты наразылық шеруінің өтіп жатқанына үш аптадай болды. Алдағы жылдың қаң­ тарынан бастап Францияда бензин құны 2,9 евроцентке, ал дизель 6,5 евроцентке қымбаттайды. Осы себепті ереуілге 280 мыңнан аса адам шығып, наразылығын білдірді. Дүрбелең кезінде 47 адам жарақат алып, 120 тұрғын тұтқындалды. Сондай-ақ, 1 адам қаза болған. Euronews мұндай

жағ­дайдың орнауына байланысты ел билігі жанармай бағасын жарты жылға тұрақты бағада ұстап тұру туралы шешім қабылдағанын хабарлады. Бұған қоса газ, электр энергиясы тарифтерінің қымбаттауы да уақытша тоқтатылды. Дегенмен шеруге шыққан жұрт бұл мәселе толығымен шешілмейінше алған беттерінен қайтпай тұр.

1991 жылы Қазақ КСР Министрлер Кабинетінің қаулысымен В.И.Ленин атындағы сарай Республика сарайы болып өзгерді. 1945 жылы америкалық инженер Перси Спенсер микротолқынды пешті патенттеді.

Астана қаласындағы «Ұлағат» балалар бақшасының бишілер тобы осы кон­ курс­та гран-при жеңіп алды. Олардың сол сәттегі қуаныштан бал-бұл жанған жайдары жүздерін көрсеңіз, бәрі бірбірін жапа-тармағай құттықтаумен болды. Араларында «Ұлағаттың» тәрбиешілері мен ата-аналар да болды. – Менің немерелерім Нұрәли мен Мәликаның «Ұлағат» жекеменшік балалар бақшасына барып жүргеніне үш жылдай болып қалды. Мына байқауды да ұйымдастырып отырған «Ақ көгершін» қоғамдық қоры екен. Ал мемлекеттік мекемелер осындай байқауларды көбірек ұйымдастарса өте дұрыс болар еді. Сондай-ақ балабақша мемлекеттік пе, жоқ әлде жекеменшік пе, оған да қарамау керек. Барлығына бірдей

мүмкіндік берген жөн. Өйткені талапты да талантты балдырғандар барлық балабақшаларда бар, - дейді байқауды тамашалауға келген ұлағатты ұстаз Сара Нәбижанқызы. Байқауды ұйымдастырушылар бүгінде тамаша өнерімен бүкіл әлемді тәнті еткен Димаш Құдайбергеновтің осыдан он екі жыл бұрын «Ақ көгершін» сайысында жүлдегер болғанын, сөйтіп оның ән әлеміндегі даңғыл жолын ашылғанын мақтанышпен айтады. Олай болса осы жолы бағын сынаған бүлдіршіндер арасында Димаштың ізбасарлары жүрмегеніне кім кепіл?!. Сондықтан «Ақ көгершін» секілді конкурстардың көп болғаны жақсы. Асқар АХМЕТОВ, журналист

1917 жылы Финляндия өз тәуелсіздігін жариялады. 2010 жылы Астанада «Күтпеген махаббат» лирикалық комедиясының премьерасы болды. 2007 жылы Л. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің педагогикалық факультеті ғимаратында Конфуций институтының салтанатты ашылу рәсімі болып өтті. 250 жыл бұрын Шотландияда әлемге әйгілі Британдық энциклопедияның («Британика») алғашқы басылымы жарық көрді.

АҚШ ПЕН ҚЫТАЙ САУДАЛАСТЫ Аргентинада өткен G20 саммиті кезінде АҚШ пен Қытай президенттері – Дональд Трамп пен Си Цзиньпин үш ай ішінде жаңа сауда келісімін жасауға келісті. Washington Post басылымының хабарлауынша Дональд Трамп Қытайдың 200 млрд долларға дейінгі тауарына қойылатын тарифті алдағы жылдың қаңтарынан бастап 10 пайыз­ дан 25 пайызға дейін арттырмауға келісті. Алайда бұл келісім үш ай ішінде жасалмайтын

болса кедендік баж салығы 25 пайызға күрт көтеріледі. Келіссөз барысында Аспан асты елі Америкадан ауылшаруашылық өнімдерін, энергия тасығыштарды, сондай-ақ өзге де түрлі тауарларды импорттайтыны белгілі болды.

БҮГІНГІ КҮННІҢ БҮЛКІЛІ

ДҮБӘРАЛАРҒА ЛАЙЫҚ ДҮРЕГЕЙ ДҮНИЕ КИНОТЕАТРДАН «ГУДБАЙ, МОЙ БАЙ!» ДЕГЕН ҚАЗАҚ КИНОГЕРЛЕРІНІҢ ТУЫНДЫСЫН КӨРІП ҚАЙТТЫҚ. КИНОДА ЕПТЕГЕН ЕЗУ ТАРТАР ТҰСТАРЫ БОЛМАСА, АНАУ АЙТҚАН ШЕДЕВР ДЕГЕНГЕ КЕЛМЕЙДІ. БҮГІНГІ КӨРЕРМЕНДЕРДІҢ ПСИХОЛОГИЯСЫН МЕҢГЕРІП АЛЫП, ТАЗА СОЛАРДЫҢ СҰРАНЫСЫНА САЙ ФИЛЬМ ЖАСАП ШЫҚҚАН. БІР СӨЗБЕН АЙТҚАНДА РЕЖИССЕР КӨРЕРМЕНДЕРДІҢ ЖЕТЕГІНДЕ КЕТКЕН. Ал көркем туынды кітап болса – оқырманын, кино болса – көрерменін соңынан тартуы тиіс еді. Екінші, кәдімгі шала қазақтарға арналған. Бір сөзі қазақша, екі-үш сөйлемі орысша. «Балам», «айналайын» деген сияқты сөздерді қазақша айтып қояды. Дүбәраларға лайық дүрегей фильм. Атының өзі үш ұлттың сөзінен тұрады: «гудбай» – ағылшын, «мой» – орыс, «бай» – қазақша. Тіпті, кейде, көшенің тіліне түсіп кететін тұстары бар. Күйеуінен ажырасып жатқан әйелдер, әйелінен айырылып жатқан ерлер... Ептеген ой айтпақшы болады, онысы – бұлыңғыр. Соңы

«Код да Винчидің» көрінісін сайқымазақ түрде қайталаған – плагиат. Біздің киногерлер тым құрымағанда өзбек пен қырғыздар сияқты деңгейде қашан көркем фильм түсіреді екен деген ойда қайттық. Тоқ етері, арнайы эффектілері, техника мен технологиялары дамығанымен, толыққанды көрерменді тұшындыратын өрелері дамымаған. Осындай өнер туындыларының салдарынан көрермен талғамы да құнсыздана беретініне қарнын ашады. Ұлттық нақыштан алшақ көріністер өзі дүбәра болған қалалық жастардың «е-е, біздікі дұрыс екен

ғой» деген ойын бекітіп, одан сайын этностық мәдениет пен өлшемнен жұрдай ете береді. Біз тектілік кодын сақтаған біртұтас ұлт қалыптастыру жолындамыз. Бұл тұрғыда сценарист, режиссерлер ойланбайтын болса керек. Осы туындыдан аңғарылып тұрғанындай, олардың ойлайтыны – кассадан неғұрлым мол ақша жинайтын коммерциялық мүдде. Сондықтан арзан өмірге атүсті қарайтын типтерді көрермен назарына ұсынады. Байқасақ, осындай фильмдер көбейіп барады... Неге? Әділбек ЫБЫРАЙЫМҰЛЫ

АЛТЫННАН ЖАСАЛҒАН ШЫРША Германияның Мюнхен қаласында Еуропадағы ең қымбат шырша орнатылды. Sky News телеарнасы Instagram парақшасында шыршаға жалпы салмағы 63 келі болатын 2018 дана алтын жұмсалғанын хабарлады. Ал шығын көлемі 2,3 млн фунтты құраған екен. Әшекей шыршаның

жұмысымен немістің Pro Aurum компаниясы айналысқан. Шырша пирамида пі­ шінінде жасалған.

Аян ӘБДУӘЛИ


4

ӘЛЕУМЕТ САУАЛЫ

№144-145 (3805) 06/12/2018 Бейсенбі

«АСТАНА АҚШАМЫ»

ҚҰДЫҚҚА ҚҰЛАП КЕТПЕҢІЗ КӨЛІК ЖӘНЕ ЖОЛ-КӨЛІК ИНФРАҚҰРЫЛЫМЫН ДАМЫТУ БАСҚАРМАСЫ:

Aiman IMANKULOVA: – «Көктал-1» тұрғын алабындағы Шамшырақ және Жаяу Мұса көшелерінің қиылысында кәріз құдығының беті ашық жатыр. Бұл маңда екі балабақша орналасқан. Ата-аналар балаларымен көп жүреді. Сондықтан тезірек шара қолданыңыздар.

– Құрметті Aiman Imankulova! Сіз айтқан кәріз құдығының беті тиянақты түрде жабылды. Назарыңызға фотоматериал ұсынылып отыр. Хабарласқаныңызға рақмет!

Aiman SHOPAYEVA: – Республика даңғылының бойын да, Жангелдин мен Сейфуллин көшелерінің ортасында, «Технодом» сауда үйіне қарама-қарсы жерде кәріз құдығының беті ашық жатыр.

КӨЛІК ЖӘНЕ ЖОЛ-КӨЛІК ИНФРАҚҰРЫЛЫМЫН ДАМЫТУ БАСҚАРМАСЫ: – Құрметті Dina Azimova! Сіз айтқан орындағы кәріз құдығының беті жабылып, жан-жағына бетон құйылды. Фотоматериалды ұсынамыз.

«АСТАНАТЕЛЕКОМ» ҚАЛАЛЫҚ ТЕЛЕКОММУНИКАЦИЯ ОРТАЛЫҒЫ: – Құрметті Aiman Shopayeva! Кәріз құдығының қақпағы мұқият жабылды. Фотоматериал ұсынылады.

ҚИНАЛЫП ЖАТСАҢ, КҮЛІП ТҰРАДЫ

БАСЫҢА ТҮССЕ, ОҢДЫРМАЙДЫ Зина АКИЕВА: – Күйші Дина көшесі, 12/2 мекенжайындағы қоғамдық монша шатырынан су ағып, мынадай үлкен мұз тоң боп қатып тұр. Ал мұның астыңғы жағы – жаяу жүргіншілерге арналған тротуар. Өтіп бара жатқан біреу-міреудің басына мына мұз түссе, оңдырмайды. Бірақ бұған ешқандай шара қолданылып жатқан жоқ.

АЛМАТЫ АУДАНЫ ӘКІМДІГІ: – Құрметті Зина Акиева! Сіз айтқан Күйші Дина көшесі, 12/2 мекенжайы бойынша жұмыс жүргізіліп, қалың мұз тазартылды. Қазіргі уақытта ешкімнің өміріне қауіп төніп тұрған жоқ. Назарыңызға фотоматериал ұсынамыз. Қала тіршілігіне қосқан үлесіңіз үшін алғыс білдіреміз!

Zhanar KOZHABERGENOVA: – Айнакөл көшесінің бойымен кішкентай балам екеуміз кетіп бара жатқанбыз. Қордай көшесіне жете бергенде кенеттен, кәріз құдығына құлап кеттім. Бағыма орай шетінен ұстап, ілініп қалдым. Өзім шыға алмаған соң айқайлап, айналадағыларды көмекке шақырдым. Бірақ жолдың шетіне тоқтаған көліктегілер көмектескеннің орнына, мені «видео»-ға түсіріп, кетіп қалып жатты. Бір кезде менің шырылдап айқайлаған дауысымды естіген келіншек алыстан кішкентай баласымен бір-

АЛМАТЫ АУДАНЫ ӘКІМДІГІ:

Бетті дайындаған Нұрдәулет КӘКІШТЕГІ Деректер iKomek қалалық мониторинг және жедел әрекет ету орталығынан іріктеліп алынды.

ШҰҢҚЫРДЫ КӨРІП ШОШЫДЫМ Facebook әлеуметтік желісінің қолданушысы: – Сарыарқа ауданына қарасты Қосшығұлұлы көшесіндегі 11/1 және 11/2 тұрғын үйлерінің ортасында, тура жаяу өткіншілер жолында

Dina AZIMOVA: – Сәлеметсіз бе! «Шығыс» тұрғын үй кешеніне қарама-қарсы бағыттағы Е-10 көшесінің бойында, жаяу жүргіншілерге арналған бағдаршам жанындағы кәріз құдығының қақпағы жоқ, бетіне жай тақтайша ғана қойылып тұр.

www.astana-akshamy.kz

мынадай шұңқыр пайда болыпты. Қазір ол көзге көрініп тұр. Бірақ қалың қар жауса, өтіп бара жатқандар байқамай, аяқ-қолын мертіктіруі мүмкін. Тезірек шара қолдануларыңызды сұраймыз.

ОТЫН-ЭНЕРГЕТИКАЛЫҚ КЕШЕН ЖӘНЕ КОММУНАЛДЫҚ ШАРУАШЫЛЫҚ БАСҚАРМАСЫ: – Құрметті қала тұрғыны! Бүгінгі уақытта бұл жер ретке келтірілді. Назарыңызға фотоматериал ұсынамыз. Хабарласқаныңызға рақмет!

– Құрметті Zhanar Kozhabergenova! Арнайы бригада күшімен ашық жатқан құдық қақпағы жабылды. Дәлел ретінде фотоматериал ұсынылады.

ге жүгіріп келді. Содан соң тағы бір қыз бала пайда болып, екеуі қолымнан тартып, құдықтан шығарып алды. Оларға алғысым шексіз. Жол үстіндегі кәріз құдығының бұлай беті ашық жатуы деген сұмдық қой. Тез арада жауып тастаңыздар.

ЖӨНСІЗ ЖАРНАМА КЕРЕК ПЕ? Otkir Kyzyrzhan: – Сәлеметсіздер ме! Бұл – Түркістан және Алматы көшелері қиылысындағы «Олимп палас» тұрғын үй кешенінің Түркістан көшесі жақ бетіндегі жарнама. Бұл жөнсіз жарнамаға назар аударып, алып тастауларыңызды өтінемін.

ТІЛДЕРДІ ДАМЫТУ ЖӘНЕ АРХИВ ІСІ БАСҚАРМАСЫ: – Құрметті Otkir Kyzyrzhan! Түркістан көшесі, 8/2 үй мекенжайы бойынша орналасқан «QAZNED» ЖШС мен «4mums» дүкенінің баннерлері алынып тасталды. Бұл мәселе бойынша мекемелердің басшыларына түсіндірме жұмыстары жүргізіліп, алдағы уақытта Тіл туралы заңнама талаптарының сақталуы керектігі ескертілді.


БІЛІМ

5

№144-145 (3805) 06/12/2018 Бейсенбі

«АСТАНА АҚШАМЫ» www.astana-akshamy.kz

ОҢТАЙЛАНДЫРҒАННАН НЕ ҰТАМЫЗ? 3 музыка мектебі, 1 көркемсурет мектебі, 1 техникалық шығар­ машылық орталығы, 1 балаларжасөспірімдер туризм және өл­ кетану орталығы және 1 балаларжасөспірімдер орталығы. Осыған қарамастан, қосымша білім мекемелері 11-ден 7-ге азаймақ. Бұл жағдай балалардың қосымша біліммен қамтылуын 14 пайызға төмендетіп қана қоймай, қо­ сымша білімнің қолжетімді болуына күмән тудырады. Оң­ тайландыру қорытындысында 18 штаттық бірлік қысқарып, жылына 20 млн теңге үнемделмек. Алайда оңтайландыруға іліккелі жатқан мекемелерден кіріс одан әлдеқайда көп – жылына 100 млн теңге кіреді. Яғни, оң­

АСТАНА ҚАЛАСЫНЫҢ БІЛІМ БАСҚАРМАСЫ ҚОСЫМША БІЛІМ САЛАСЫН ОҢТАЙ­ ЛАНДЫРУ МӘСЕЛЕСІН ҚАРАП, ТИІСТІ НОРМАТИВТІК-ҚҰҚЫҚТЫҚ АКТІЛЕРДІ ЗЕРТТЕП ЖАТЫР. ЕГЕР БҰЛ НАҚТЫ ЖҮЗЕГЕ АСАТЫН БОЛСА, БАС ҚАЛАДАҒЫ ҚОСЫМША БІЛІМ МЕКЕМЕЛЕРІНІҢ САНЫ 11-ДЕН 7-ГЕ ҚЫСҚАРМАҚ. ҚАЗІРГІ ТАҢДА № 2 ӨНЕР МЕКТЕБІ МЕН БАЛАЛАР КӨРКЕМСУРЕТ МЕКТЕБІН № 1 ӨНЕР МЕКТЕБІНЕ ҚОСУ ЖӘНЕ № 2 МЕН № 3 МУЗЫКА МЕКТЕПТЕРІН № 1 МУЗЫКА МЕКТЕБІМЕН БІРІКТІРУ ЖОСПАРЛАНУДА. Аманғали ҚАЛЖАНОВ Кейбір ата-аналар әлеуметтік желілер арқылы бұған қарсылық білдіріп жатыр. Оңтайландыруға іліккелі жатқан мекемелердің басшылары да мұны құптап отырған жоқ. Білім және ғылым вице-ми­ нистрі Эльмира Суханбер­д ие­ ва­н ың уәжінше, музыка мек­ тептерін біріктіру мәсе­лесін атааналардың өздері көтеріп, бұл туралы аталмыш ведомствоға хат жазған. Ал Астананың Білім басқармасы басшысының орынбасары Дулат Жекебаев қосымша білімді оңтайландыру білім сапасын арттыру мақсатында көзделіп отырғанын, ата-аналар алаңдай­тындай негіз жоқ екенін, мектеп түлектері бұрынғыдай өздерінің дипломдары мен сертификаттарын алатынын және бұл өзгеріс оқу үдерісіне әсер етпейтінін айтады. «Өзгерістер болған жағ­д ай­ да әкімшілік-басқару қызмет­ керлерінің жұмысы қайта қа­ ралады. Бұл мектептердің ағым­ дағы жағдайын жақсартуға мүмкіндік береді. Мектептерді жабу немесе қысқарту емес, ірілендіру болжанып отырған­ дығын атап өткім келеді. Нәти­ жесінде бірыңғай басқару ор­ талығы мен филиалдық желі пайда болады. Бүгінгі таңда қосымша білім ұйымдары желісін кеңейтіп, оларға қолжетімділікті арттыруды жоспарлап отырмыз. Біз балалардың мүдделерін, атааналардың мүмкіндіктерін ескере отырып, шешім қабылдаймыз. Қосымша білім жеке қолға өтпейді. Оқу ақысы да өспейді» дейді Д. Жекебаев.

Оның айтуынша, қалалық Білім басқармасы қосымша білім беру ұйымдары желісін кеңейткенде педагогтар штаты да, бұл білім­ мен қамтылатын балалар саны да ұлғайып, әкімшілік-басқару қызметкерлері ғана азаяды. Мәселен, биылғы оқу жылында музыкалық және көркемсурет мектептері филиалдарының, басқа қосымша білім беру ұйым­ дарының ашылуы есебінен қо­ сымша 5 мыңға жуық бала қам­ тылған. ­ Қосымша білімді оңтай­ландыру мәселесіне халық қалаулылары да назар аударды. Жуырда Парламент Мәжілісінің депутаты Ирина Смирнова бір топ әріптесімен бірге Премьер-министр Бақытжан Сағынтаевтың атына депутаттық

сауал жолдады. Депутаттар өнер мектептері мен музыка мектептерін біріктіруден түк пайда жоқ, керісінше зияны көп деп есептейді. «Бұл оңтайландыру Ресей

тәжірибесіне сүйеніп, жасалмақ. Алайда Қазақстандағы және Ресейдегі қосымша білімнің жағдайын салыстырғанда, біздегі жағдай көңіл көншітпейді. Мәселен, Санкт-Петербургте 5 млн 500 мың тұрғынға 640 қосымша білім беру мекесі жұмыс істейді. Олардың 450-і толықанды Оқушылар сарайы, яғни, 10 мың тұрғынға бір сарай, 100 мың тұрғынға 45 музыка мектебі, 113 өнер мектебі. Соның нәтижесінде Санкт-Петербург оқушыларының 120 пайызы қосымша біліммен қамтылған. Қазан қаласында Астанамен шамалас 1 млн 230 мың халық тұрады. Бұл қалада 90 қосымша білім мекемесі балалардың 80 пайызын қамтып отыр. Аста-

нада болса, қосымша біліммен оқушылардың 22 пайызы ғана қамтылған. 1 млн тұрғынға 11 ғана қосымша білім беру ме­ кемесі жұмыс істейді. Бұл – 2 Оқушылар сарайы, 2 өнер мектебі,

тайландыруда ешқандай логика жоқ. Сондықтан Астанада ғана емес, өзге аймақтарда қосымша білім мекемелерін сақтау мәсе­ лесін дереу қарастырылуы керек» делінген депутаттық сауалда. Бұған ресми түрде әлі жауап берілген жоқ. Білім және ғылым вице-ми­ нистрі Эльмира Суханбердиева оңтайландыру нәтижесінде қосымша біліммен қамтылған балалардың саны азаймай, тек қана бір директор біріккен меке­ мелерді басқаратынын айтады. Ата-аналар мен мекеме директорлары біріктіру балаларға зиянын тигізеді деп есептейді. Мәселе әлі түбегейлі шешілген жоқ. Мұны бақылауда ұстайтын боламыз.

Толқын СҰЛТАНОВА, ата-ана: - Балаларымыз 2005 жылы Елбасының тапсырмасымен ашылған №2 өнер мектебінде дәріс алады. Бұл мектептің бағдарламасы кәдімгі кәсіби өнер колледждерінің негізінде жасалған. Оқушылар тек аспапта не болмаса, тек актер шеберлігін ғана оқып қоймайды. Мектеп бағдарламасы әлем музыкасының әдебиеті, әлем театрының тарихына дейін қамтыған. Әрі мектептің өз бағыты, өзіндік жоспары бар. Егер қаламыздағы өнер мектептері мен музыка және көркемөнер мектептері бірігіп, бір басшы болатын болса, біріншіден бақылау азаяды. Себебі, әрқайсы әр ауданда, қаланың бір-бірінен алыс жерлерде орналасқан. Екіншіден, білім сапасын қадағалау төмендеп кететіні айтпаса да түсінікті. Өнер мектептерін жалпы білім беретін мектептермен салыстыруға келмейді. Мұнда әр бала жеке-жеке білім алады. Сонымен қатар, бір мекемеге біріктірілген жағдайда бәсекелестік те азаяды. Біздің мектебіміз таза қазақ тілінде оқитын елордамыздағы бірденбір өнер мектебі. Балаларымыз күй, дәстүрлі ән, ұлттық аспаптың сан түрін меңгеріп, ұлттық құндылығымызды жастайынан бойына сіңіріп келеді. Ал басқа мектептерде екі тілде оқытылады. Егер, біріктірген жағдайда әр мектеп ұстанған бағытынан және өз статусын айрылады. Сонда елордамызда қазақ тілінде оқытатын өнер мектебі болмайды. Гүлмира ЖАНГЕЛДІ, № 2 өнер мектебінің директоры: - Директорлардың қосымша білімді оңтайландыруға келіспей жатқанын жоғарғы жақтар дұрыс түсінбей жатыр. Олар өз орындарымызға жабысып отыр деп ойлайды. Біз бұған басынан қарсымыз. Жұмыссыз қаламыз деп қорықпаймыз, әрқайсымыз да мықты маманбыз. Мысалы, мен хор дирижері ретінде жұмыс таба аламын. Бізді балалардың болашағы алаңдатады. Үш мекемеден бір мекеме қалса, қаншама бала бос жүріске салынып, уақыттарын қалай болса, солай өткізеді. Ал қалада қазір қосымша білімге деген сұраныс өте жоғары. Мысалы, мектебімізде бір орынға 10-15 баладан келеді. Орын жоқ деп айтып жатсақ, атааналар ренжиді. Берілген шаршы метрлерге шақтап балаларды қабылдаймыз. Қазір 468 баланы оқытып жатырмыз. Қаладағы 11 қосымша білім мекемесінің ішінде №2 музыка мектебі мен №2 өнер мектебі ғана қазақ тілінде оқытады. Мектептер қосылатын болса, бізден екі тілде оқытыңдар деп талап етеді. Тіл мәселесі, ұлттық тәрбие тағы қалайын деп тұр. Бізге өзге ұлттар да балаларын беріп жатыр. Мәселен биыл бізге қазақы тәрбие алсын деп ата-анасы Вероника деген қызды алып келді. Леонид ХАН, ата-ана: - Біз балаларымыздың болашағына алаңдаймыз. Әр балаға өзі оқыған мектебі ыстық. Балам баратын №3 музыка мектебінің басшылығы мен ұстаздары жұмыстарын жақсы атқарып отыр. Биыл ғимаратты жөндеп, жаңа жабдықтарды, музыка аспаптарын сатып алды. Балаларымыз сапалы білім алуы тиіс. Ал қазір қосымша білім «Жастар» сарайының үлгісі негізінде құрылғалы жатыр. «Жастар» сарайында ондай кәсібилік жоқ. Онда сольфеджио, музыкалық әдебиет сияқты пәндер оқытылмайды. Ол қарапайым үйірме сияқты жұмыс істейді және балалардың болашағына негіз қаламайды.


6 №144-145 (3805) 06/12/2018 Бейсенбі

«АСТАНА АҚШАМЫ» www.astana-akshamy.kz

ТАРИХИ МҰРА ЦИФРЛАНЫП ТҰРСЫН МЕМЛЕКЕТ БАСШЫСЫ НҰРСҰЛТАН НАЗАРБАЕВТЫҢ «ҰЛЫ ДАЛАНЫҢ ЖЕТІ ҚЫРЫ» АТТЫ МАҚАЛАСЫНДА АРХИВ САЛАСЫНА ҮЛКЕН СЕРПІЛІС БЕРЕТІН «АРХИВ – 2025» ЖЕТІ ЖЫЛДЫҚ БАҒДАРЛАМАСЫН ЖАСАУ ҚАЖЕТТІГІ АТАЛЫП ӨТІЛДІ. ОСЫ МАҚАЛАДА АЙТЫЛҒАНДАЙ, ҚАЗАҚ ТАРИХЫНА БАЙЛАНЫСТЫ АЛЫС ЖӘНЕ ЖАҚЫН ШЕТ ЕЛДЕРДІҢ АРХИВТЕРІНДЕГІ ҚАЗАҚ ТАРИХЫНА ҚАТЫСТЫ БАРЛЫҚ ҚҰЖАТТАРДЫ ӘКЕЛУІМІЗ КЕРЕК, ӘКЕЛІП ҚАНА ҚОЙМАЙ, ЦИФРЛАНДЫРЫП КӨПШІЛІККЕ ҚОЛЖЕТІМДІ ЕТУІМІЗ ҚАЖЕТ.

Жангелді МАХАШОВ, ҚР Ұлттық архивінің директоры Шын мәнінде архив құжаттары кез келген адам үшін қолжетімді болуы тиіс. Соңғы кезде атамұра тарихына қызығатын жастар көбейді. Олар ақпаратты қайдан алады – интернеттен, олай болса, архив құжаттарын ұсынуда солардың ыңғайына бейімделуіміз керек. Бұл ретте цифрландырудың мәні зор. Елбасының бағдарламалық құжатының жариялануы қарсаңында Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігінің Қазақстан Республикасы Ұлттық архиві Қазақстан Республикасы Парламентінің де-

путаттары, мемлекеттік органдар мен ұйымдар өкілдері, тарихшығалымдар, республикамыздың 17 өңірінен архив саласының қызметкерлері, архив ісі басқармаларының, облыстардың мемлекеттік архивтері басшылары мен мамандары қатысқан Қазақстан Республикасының «Ұлттық архив қоры және архивтер туралы» Заңының 20 жылдығына арналған «Архивті цифрландыру: дамудың жаңа траекториясы» республикалық ғылыми-практикалық конференциясын өткізді. Конференция барысында сала қызметкерлері архив ісінің өзекті мәселелері бойынша қызу талқылау жасап, әрқилы көзқарас, алуан пікірталастар кең орын алды. Елбасы өз мақаласында айтып өткендей, архив құжаттарын белсенді түрде цифрлық форматқа көшіру қажеттілігіне тоқталды. Сондықтан бұл мақала біздің жұмысқа үлкен серпіліс беріп отыр. Қазақстан үшін тарихи және мәдени құндылығы бар құжаттарды шетел мемлекеттерінің архивтерінен, кітапханаларынан және ғылыми мекемелерінен іздестіру және сатып алу жөнін де қабылданған шаралар

нәтижесінде Ұлттық архив қорының құрамы мен мазмұны едәуір байып келеді. 2007 жылы «Мәдени мұра» мемлекеттік бағдарламасы аясында Арменияда, Египетте, Ұлыбританияда, Германияда, Ресейде, АҚШ-та, Түркияда, Қытайда мыңдаған бағалы тарихи құжаттық деректер анықталды. Осы жылдың қыркүйек айында Түркияның арнайы шақыруымен біздің делегация Ыстамбұлдың Осман архивінде болды. Сапар барысында Қайып ханның 1715-1720 жылдар аралығында Осман империясының сұлтандарымен жазысқан хаттарына қол жеткіздік. Ұлттық архивтің қорларында жоғарыда аталған шет мемле кеттерінен әкелінген құжаттардың басым бөлігі аударылмаған. Осыған байланысты тарихшы ғалымдармен бірлесіп көптеген құжаттарды аудару бойынша көлемді жұмыстар кешенін жүргізу қажет. Өйткені бүгінгі таңда Қазақстан тарихына деген қызығушылық күн арта ұлғайып келеді. Осы орайда Елбасы мақаласында өз тарихына деген мақтаныш сезімін ұялатып, отаншылдық тәрбие беру мектеп қабырғасынан басталу керек екенін атап өтті. Сондықтан да

мақалада көрсетілген бағыттарды орындау аясында Қазақстан Республикасының Ұлттық архиві жас ұрпаққа архивтік құжаттар арқылы тарихына деген қызығушылығы мен патриоттық сезімдерін ояту мақсатында мектептермен тығыз байланыс орнатуды жоспарлап отыр. Соның бір дәлелі ретінде Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті күніне арналған іс-шаралар аясында Қазақстан Республикасының Ұлттық архивіне танымдық экскурсиялар өткізіле бастады. Бүгінгі таңда «Архив – 2025» бағдарламасы іске асырылатын жеті жыл ішінде архивистер, тарихшы ғалымдар, мәдениеттанушылар бірігіп Қазақстан тарихына қатысты құжаттар елімізге қайтарылу жолында еңбек етеді деген сенім білдіреміз. Сондай-ақ, біздің архив қызметкерлері алғаш рет «Асыл мұра» республикалық қоғамдық бірлестігін құрды. Бірлестік тек Қазақстанда ғана емес, шет елдерде де архив құжаттарын жинаумен айналысатын болады. Оның құрамына тәжірибелі архивистермен қатар архив саласының ардагерлері де кіреді, жастармен өз тәжірибесімен бөліседі. Қазіргі уақытта Қазақстанда 219 архив бар, олардың әрқайсысында цифрландыру дербес жүріп жатыр. Оны біріктіру үшін бірыңғай құжат айналымы жасалады, осылайша, жақын арада Қазақстанда бірыңғай деректер базасы болады, яғни азаматтар бір архивте барлық архив

құжаттарына қол жеткізе алатын мүмкіндікке ие болады. Бұл жұмыс қазірдің өзінде қолға алынуда, ал 2019 жылы толық жүзеге асырылады. Алдымызда үлкен жұмыстар күтіп тұр, өйткені біздің мемлекетіміздің архивтерінде сақтауда тұрған құжаттар мен материалдардың жалпы саны 24 миллионнан асады. Бізге күн сайын жедел түрде жауап беру туралы сұранымдар келіп түседі және біз осы 24 миллион құжатты цифрландыруға тиіспіз, ал екінші жағынан, бұл көлем жыл сайын артып келеді. Жыл сайын ұлттық архив 30-50 мың сақтау бірлігімен толығуда. Кейбір министрліктер материалдарды цифрландырылған нұсқада беру арқылы біздің міндетімізді біршама жеңілдетіп жатыр. Ең бастысы, «Бірыңғай электрондық архив» бағдарламасы бар, соның аясында осы жұмыстар атқарылатын болады. Әсіресе, ҚР Президентінің жуырдағы мақаласы біздің бағдарламамызға серпін береді. Архив – бұл стратегиялық бағыт, бұл біздің тарихымыз. Біз оны «көздің қарашығындай» сақтап, көбейтуіміз керек. Президенттің жаңа мақаласында Ұлы даланың тарихына қатысты терең көзқарас жатыр деп ойлаймыз. Өскелең ұрпақтың бойына «Мәңгілік ел» идеясы негізіндегі игі қасиеттерді сіңіре отырып, мақалада көрсетілген маңызды шараларды жүзеге асыруды архив саласының мамандары патриоттық борышы деп санайды.

ҰЛЫ ДАЛА ҚҰНДЫЛЫҚТАРЫ БҮГІНГІ ЖАС ҰРПАҚҚА БЕЛГІЛІ БОЛҒАНДАЙ, ЕЖЕЛДЕН АЛТАЙ МЕН АТЫРАУДЫҢ АРАСЫН ЕН ЖАЙЛАҒАН ҚАЗАҚ ХАЛҚЫНЫҢ АДАМЗАТ ТАРИХЫНДА ЗОР МӘДЕНИ ЖЕТІСТІКТЕРГЕ ЖЕТКЕНІ ЖӘНЕ ҰЛЫ ДАЛАДАҒЫ КӨШПЕНДІЛЕР ӨРКЕНИЕТІНІҢ АЛДЫҢҒЫ ҺӘМ СОҢҒЫ ҰРПАҒЫ ЕКЕНДІГІ ӘЛЕМДІК ҒЫЛЫМДА ДӘЛЕЛДЕНДІ. ҚАЗАҚ ХАЛҚЫ ӨЗІНІҢ МӘДЕНИРУХАНИ ШЕЖІРЕГЕ ТОЛЫ САН ҒАСЫРЛЫҚ ҰЗЫНА ТАРИХЫНДА, АТ ТҰЯҒЫ ТОЗЫП, ҚҰС ҚАНАТЫ ТАЛАТЫН ОСЫНАУ ҰЛЫ ДАЛАМЫЗДЫ, СҰРАПЫЛ ЖАУЫНГЕРЛІК ҚАСИЕТІМЕН ҚОЛҒА КЕЛТІРУМЕН ҚАТАР КҮЛЛІ АДАМЗАТ БАЛАСЫНА ҚАЖЕТТІ ДАЛА ӨРКЕНИЕТІН ҚАЛЫПТАСТЫРДЫ. Еліміз егемендік алып етек-жеңін жиған соң, ұлттық мәдениетіміз бен тарихымызға қатысты аса ауқымды мемлекеттік бағдарламалар жүзеге асты. Атап айтсақ: «Мәдени мұра» мемлекеттік бағдарламасы аясында «Бабалар сөзі 100 томдығы», «Қазақтың дәстүрлі 1000 күйі», «Қазақтың дәстүрлі 1000 әні» атты бағдарламалар ұлттық тарихымызды ғылыми зерделеу

мақсатында жүргізілді. Осының жалғасы Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың ұлттың рухани қайта түлеуінің маңызы жөніндегі терең концептуалды идеясы «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағдарламалық мақаласында жалғасын тапты. Осы арқылы өткенімізді ұлықтап, салтдәстүрімізді жаңғырттық. Оның айғағы, күні кеше ғана алты алашқа сауын айтқан, Елбасының «Ұлы даланың жеті қыры» атты мақаласы жарық көрді.

Бұл тарихи бастама, келешек ұрпақтың тарихымыз бен мәдениетімізді жаңа қырынан танып, тәуелсіз елдің еңсесін одан әрі берік тіктеуіне мол тағылым болары сөзсіз. Аталған мақалада ұлы құндылықтарды сақтаудың негізінде ұлт болып қалыптасуымызбен бірге қасиетті қазақ жерінің күллі түркі әлемінің алтын бесігі, ескі жұрты екендігі айтылған. Тарихи сананы жаңғыртуға байланысты келелі ой, келешегі кемел бастамалар ортаға салынды. Мақалада көрсетілген

«Архив – 2025», «Ұлы даланың ұлы есімдері», «Ұлы даланың ежелгі өнері және технологиялар музейі», «Дала фольклоры мен музыкасының мың жылы» атты ірі жобалардың қай-қайсысы да, ұлт тарихы мен мәдениетінің ақтаңдақ беттерінен сыр шертетін қара шаңырақ Ұлттық музейдің алдына қойған негізгі мақсатын және бір анықтап бергендей. Бүгінгі таңда Ұлттық музейдің қорын еліміздің тарихымен мәдениетінің жарқын айғағы болатын баға жетпес құнды дүниелер құрайды. Осы орайда Елбасының бұл мақаласында нақты айтылған бағдарламаларды зерделей отырып, алдағы уақытта Ұлттық музей тарапынан бірнеше бағытта ғылымипрактикалық зерттеулер жүргізілуі тиіс деп ойлаймын. Осы тұрғыдан келгенде, Елбасының «Ұлы даланың жеті қыры» атты мақаласы, ұлттың бет-бейнесі оның мәдениеті, рухани болмысы, ақыл-ойы мен парасатында көрініс табатынын, озық ұлттың ең басты қасиеті, өзінің тарихымен, мәдениетімен, ұлтын ұлықтаған ұлы тұлғаларымен, адамзат мәдениетінің алтын қорына қосқан үлкенді-кішілі үлесімен өлшенетінін тағы бір мәрте айқындап берді десек артық емес. Сондықтан осы ұлы бастаманы қазақстандық әрбір азамат ұрандай ұстанып, қастерлеуі тиіс деп білеміз. Леонид КОЧЕТОВ, ҚР Ұлттық музей директорының міндетін атқарушы


ӨНЕРБАЯН

7

№144-145 (3805) 06/12/2018 Бейсенбі

«АСТАНА АҚШАМЫ» www.astana-akshamy.kz

ЕЛБАСЫМЕН ӘН САЛҒАН Ілгеріректе белгілі әнші, музыка зерттеушісі, Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі Серік Оспановқа Елбасының тигізген шапағаты туралы жазған едік. Президент, сонымен қатар, дарынды музыкант, композитор, Қ. Қуанышбаев атындағы мемлекеттік академиялық қазақ музыкалық драма театрының бас хормейстері Амантай Жұмашевтың да өнерін бағалап, өміріне шуақ шашты. Мәртебесін көтеріп, мерейін тасытты. «2004 жылдың қысында Бурабайда бір басқосу өтетін болып, оған еліміздің түкпір-түкпірінен өнерпаздар шақырылды. Әнші, композитор Жеңіс Сейдуллаұлы келе алмай, орнына мен бардым. Дайындық кезеңінде бәрімізге Елбасының алдында бірбір әннен салуды, Елбасы сұраса ғана екінші ән айтуды тапсырды. Менің кезегім келгенде Нұрсұлтан Әбішұлының алдында әнімді салып бердім. Елбасы елең ете қалып, екінші ән айтуымды сұрады. Артынша үшінші ән кетті. Осыдан соң өзі «Баспадым жардың шетін құлай ма деп», «Дүние-ай» деген сүйікті әндерінің бірін бастап кеп жіберді. Баянымды тартып, мен де қосылдым. Не керек, сол жерде бір талай ән сал дық. Президент риза болып, кім екенімді сұрады. Өзімді таныстырып, Қалибек Қуанышбаев театрында бас хормейстер болып жұмыс істейтінімді айтып едім, «Әзірбайжан Мәмбетовте істейді екенсің

«ӨНЕРІН СҮЙГЕН, ӨНЕРПАЗЫН МӘПЕЛЕГЕН ЕЛДІҢ ҚАШАНДА МӘРТЕБЕСІ ЖОҒАРЫ». МЕМЛЕКЕТ БАСШЫСЫ НҰРСҰЛТАН НАЗАРБАЕВ БҰЛ СӨЗДІ БЕКЕРДЕН-БЕКЕР АЙТПАДЫ. ЕЛБАСЫНЫҢ БІР КІСІДЕЙ ДОМБЫРА ШЕРТІП, ӘН САЛАТЫН ӨНЕРІНЕН ЖҰРТ ХАБАРДАР. АРАСЫНДА ОРЫСША ДА, УКРАИНША ДА, ТАТАРША ДА «ӘУ» ДЕП ЖІБЕРЕДІ. АЛ ЖАҚСЫ ӨНЕРПАЗДЫ КӨРСЕ, ЖАНЫНА ЖАҚЫН ТАРТЫП, ҚАМҚОРЛЫҚ ТАНЫТУДАН АЯНБАЙДЫ.

ғой» деп қолымды қысты. Сол жерде Елбасының көмекшілері телефон нөмірімді жазып алды. Содан Мемлекет басшысының қатысуымен өтетін шараларға жиі шақырылатын болдым» дейді А. Жұмашев. Қазақстан Республикасы Президентінің ресми сайтында Нұрсұлтан Назарбаев өлеңін жазған «Елім менің», «Үшқоңыр», «Шұбар ат», «Жерім менің» әндерімен қатар «Жұлдызым», «Көзімнің қарасы», «Беу, айдай» және «Сәулем-ай» деген Елбасының сүйікті әндері орналастырылған. Амантай Жұмашевтың айтуынша, Нұрсұлтан Әбішұлының халық әндеріне деген махаббаты ерек. Соның ішінде «Гауһартас», «Бір бала», «Жанерке», «Белес» әндері секілді ұлтымыздың төл музыкалық туындылары бар. «Бар өнерін бармақтың басына, тілдің ұшына қондырған халқымыздың көп шежіресі, көнекөз естелігі осы әні мен күйінде, жыртолғауында жатыр» деген Елбасының «Домбыра үніне ұйымаған, жусанды даланың иісін аңсамаған қазақты қазақ деп айтудың өзі қиын» деп айтқаны да бар. Өзі туыпөскен жер жәннаты – Жетісу өңі рі нің әндерін бойына сіңірген Елб а с ы Ар қ а ән дерін де жатсынбайд ы . Со н ы ң ішінде өз заманында ноқтаға басы сыймай кеткен ақын, әнші, халық

композиторы Иманжүсіп Құтпанұлының атақты «Иманжүсіптің әні» атты туындысын шырқағанын көргенде шын мәнінде арқаланып кетесің. Амантай Жұмашев Елбасымен танысқанда Астана әкімі Өмірзақ Шөкеев еді. Өмірзақ Естайұлы Оңтүстік Қазақстан облысына әкім болып ауысқанда Елбасының өңірге жасаған бір сапарында музыкант та жанына еріп жүрді. «Сарыағашта да Нұрсұлтан Әбішұлымен кем дегенде екі-үш сағат ән салдық. Қараңғы түскенде далаға бірге шықтық. Сонда Елбасы аспанға қарап: «Амантай, қарашы, аспандағы жұлдыздар да ерекше орналасқан. Әлде көңілкүйіміз солай ма?» деді. Мен сол сөзінен шабыттанып, композитор Сүгірәлі Сапаралиевтің «Жұлдызым» әнін бастадым. Ол кісі іліп әкетіп, бастан-аяқ шырқады. Сонда Елбасының есте сақтау қабілетіне таңғалдым» дейді А. Жұмашев. Музыканттың қолында Германияда жасалған ақ баян (суретте) бар. Бұл аспап Елбасының жасаған сыйлығы деп айтуға болады. Тағы сол Бурабайда Нұрсұлтан Назарбаевтың қатысуымен 8 наурызда бір басқосу өтті. «Арқа аязының әлі қайта қоймаған кезі ғой. Қолымда аязға шыдамайтын баян болды. Кеш батқан шақ. Далада жанып тұрған алаудың жанында Елбасы, басқа адамдар тұрды. Сол жерде ән бастап кеп жіберіп едім, баянның бір түймешесі қатып қалып, ызыңдап, кедергі келтірді. Білдірмейін деп ақырын ойнадым. Соны Елбасы байқап, мұның жайын сұрады. Түсіндіріп едім, Нұрсұлтан Әбішұлы: «Амантайға жаңа баян сатып алып беру керек» деп жан-жағына

қарады. Астанаға қайтып келіп, жарты ай өткен соң филармонияның сол кездегі директоры Бекболат Байсағатов шақырып, Германиядан жаңа баян келгенін айтып, қолыма тапсырды. Жап-жаңа, жепжеңіл тамаша аспап екен» дейді А. Жұмашев. Кейіннен музыкант үш бөлмелі пәтер иесі болып, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері де атанды. Ал Елбасының әнге келгенде байқампаздығы жайлы Амантай Жұмашев сөзін былай сабақтайды: «Бір басқосу өтіп, Нұрсұлтан Әбішұлы марқұм Мақсұт Нәрікбаевпен әңгімелесіп отырды. Елбасы өзінің жастық шағы туралы «Теміртау түні» әнін жазған Илья Жақановтың әндерін жақсы көретінін білем. Сол жерде Илья ағаның «Әсел» әнін бастадым. Екінші шумағына келгенде сөздерін ұмытып қалдым. Елбасы байқамайтын шығар деп ойлап, бірдеңе қылып құрастырып, айта салдым. Бірақ Елбасының айтқан сөзінен кейін бұл қылығыма қызарып, ұялдым. Ән аяқталған соң қолың шапалақтаған Президент: «Амантай ән жақсы. Оның екінші шумағын да жаттап ал» деді. Музыкант ел арасында айтылып жүрген халық әндерінің тың нұсқаларын Елбасы шырқайтынын айтады. Олардың арасында қара өлең түрінде келетін небір көркем сөздер де кездеседі. Таяуда жарияланған «Ұлы даланың жеті қыры» мақаласында «Дала фольклорының антологиясын» жасап, «Ұлы даланың көне сарындары» жинағын шығару туралы тапсырмасы да соның бір айғағы болса керек.

КӨҢІЛДІҢ АСЫЛ ПЕРНЕСІ НАЗАРБАЕВ ОРТАЛЫҒЫНДА ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ТҰҢҒЫШ ПРЕЗИДЕНТІ КҮНІНЕ ОРАЙ «КӨҢІЛДІҢ АСЫЛ ПЕРНЕСІ: Н.Ә. НАЗАРБАЕВТЫҢ ӘН ШЫҒАРМАШЫЛЫҒЫ» АТТЫ ІІ РЕСПУБЛИКАЛЫҚ МУЗЫКА БАЙҚАУЫНЫҢ ЖЕҢІМПАЗДАРЫН МАРАПАТТАУ РӘСІМІ ӨТТІ. Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президенті Қоры, Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасы кітапханасы және М. Өтемісұлы атындағы Оқушылар сарайы бірлесіп ұйымдастырған жоба ұлттық дәстүрлерді сақтауға және «Мәңгілік Ел» патриоттық идеясының негізінде жеке тұлғаны рухани тұрғыдан дамытуға бағытталған. Осымен екінші рет өткен байқауға еліміздің әр аймағынан 150 өтінім келіп түсті. Үміткерлер жас ерекшеліктеріне сай 12 мен 14 жас және 15 пен 17 жас аралығындағы екі топқа бөлінді. Қорытындысында 42 қатысушы іріктеліп

алынды. Көрнекті композитор, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, Қазақ ұлттық өнер университетінің «Музыкатану және композиция» кафедрасының профессоры Кеңес Дүйсекеев бастаған қазылар алқасы жүзден жүйрік, мыңнан тұлпар шыққан дарынды балаларды анықтап, арнайы дипломдармен марапаттады, жеңімпаздарға музыкалық аспап алуға арналған сертификаттарды тапсырды. Байқау «Бабамнан қалған кең дала» (Н. Ә. Назарбаевтың сөздеріне жазылған әндер), «Біздің сүйікті Президентіміздің әндері толқынында» (Мемлекет басшысының сүйікті әндері) және биыл қосылған «Қасиетті дом-

быра» аталымдарына бөлінді. Нәтижесінде алғашқы аталым бойынша Павлодар облысының Ақсу қаласынан келген «Мерей» тобы топ жарса, екінші аталымда арнайы жүлдені Әлия Әбдіқадыр (Алматы қаласы), Нәзира Ибрагимова (Сәтбаев қаласы) және «Жұлдызай» тобы (Астана қаласы) теңдей бөлісті. «Қасиетті домбыра» аталымының жүлдесі оралдық Жасмина Палат, Айнар Мусина, Сабина Жұмагелдинова есімді өнерпаздардан құралған трио мен астаналық Бейбарыс Байбөріновке тапсырылды. Ал байқаудың бас жүлдесін Н.Ә.Назарбаевтың сөзіне жазылған Т.Мұхамеджановтың «Город мой» әнін жоғары

деңгейде орындап шыққан Астана қаласындағы №66 мектеплицейдің 11-сынып оқушысы Әнел Оразбаева жеңіп алды.

Дайындаған Аманғали ҚАЛЖАНОВ


8

6 ЖЕЛТОҚСАН – ПРОКУРАТУРА КҮНІ

№144-145 (3805) 06/12/2018 Бейсенбі

«АСТАНА АҚШАМЫ»

Кеңес өкіметінің қылышынан қан тамған ұжымдастыру жылдарында ат жалын тартып мініп, республикамыздың қалыптасып, дамуына елеулі үлес қосқан адамдардың бірі – Раббани Мұхамедияров. Оның еліміздің құқық қорғау саласына сіңірген ерен еңбегін замандастары әлі ұмыта қойған жоқ. Ол, әсіресе, Ақмола, Солтүстік Қазақстан, Қарағанды облыстарында жауапты қызметтерде жүріп, халықпен етене араласты. Біз бүгін Қазақстан прокуратурасы қызметкерлерінің кәсіби мерекесі күні оқырмандар назарына осы есімі ел есінде қалған біртуар тұлға туралы мақаланы ұсынамыз.

ӨНЕГЕЛІ ӨМІР

О

Б Е Л Е С Т Е Р І

л 1908 жылы азан айында Амола губерниясы Семенов болысыны (азіргі Амола облысыны Целиноград ауданы) Покровка ауылында дниеге келіпті. кесі Кашов Мхамедияр мен анасы 1921 жылы елді жайла­ан алапат аштытан к€з жмып, 13 жасар Раббани б­анасы атпай жатып, атал та­дырмен бетпе-бет келеді. Е аяулы ет жаын адамдарынан бір кнде айырылу жас€спірімді бірден есейтеді. Енді ол ешкімге ара сйей алмайтынын жете ­ынып, жаа €мірге €з бетінше бейімделуді „рекеттерін жасай бастайды. Панасыз ал­ан жеткіншекті Кеес €кіметі аморлы­ына алып, Амолада­ы балалар коммунасына абылданады. Ол он алты жасында ал­ашыларды бірі болып, комсомол атарына абылданады. …мірінде айрыша бір есте алатын с„ті болашаа ны сеніммен адам басан, еті тірі бала жігітке комсомол билетін мемлекет айраткері, аза-кеес „дебиетіні негізін салушыларды бірі, дауылпаз аын С„кен Сейфуллинні тапсыруы еді. Міне, осы бір ои­а оны €мірге деген шын талпынысын оятып, иялына анат бітіреді. Брын да ал­ырлы­ымен, сабаты здік оуымен к€зге тсіп жрген бала, енді „дебиетке мартып, о­амды €мірге белсене араласа бастайды. Оуды ебекпен штастыра жріп, 1924-1925 жылдары Петропавл аласында­ы іс жргізушілер курсын бітіріп алады. Кейін ор­алжын ауданды атару комитетіне хатшылы жмыса орналасады. Зеректігіні арасында тек хатшылы ана емес, „кімшілік-техникалы жмыстар­а да белсене араласып, ауданды атарушы мекемедан келешек €міріне ажетті мол т„жірибе де жинайды. Уаытпен санаспай, кн демей, тн демей €зіне тапсырыл­ан ызметті бар ынта-ыыласымен атарып жрген жігіт т€ра­аны к€зіне бірден тседі. Оны т„ртіпке ба­ын­ан бірс€зділігін байа­ан аудан басшысы жауапты міндеттер жктеп, сынатан €ткізеді. ы ор­ау органдарымен ты­ыз байланыс орнатуды жктеп, осы саланы адамдарымен арым-атынасын ны­айттырады.

Осылай ор­алжында алты жыл жмыс істегеннен кейін Амола аласына темір жол стансасыны жмысшы комитетін басару­а жібереді. Жаа жер, жауапты жмыс. Амола – арталы темір жол желісі рылысыны арын ал­ан кезі. Жмысшыларды жа­дайын жасай отырып, басшылы ойып отыр­ан ауымды міндеттерді уаытында орындау керек. иын ша, ішер тама пен киім-кешекті де ат кезі. Со­ан арамастан, Раббани Мхамедиярлы жымында­ы ызметкерлерді орта іске жмылдыра отырып, оларды азы-тлікпен де, ысты жылы киіммен де уаытында амтамасыз етілуіне ол жеткізеді. Бірс€зді, станымы берік, жмысшылар комитетіні т€ра­асы к€п кешікпей партиялы жмыса ауыстырылады. Б­ан себеп, ол осыны алдында ­ана, атап айтанда, 1931 жылды к€ктемінде коммунистік партияны атарына €ткен болатын. Енді, міне, ал­ашы адамын Солтстік азастан облысы Ебекшілдер ауданыны баылау комиссиясыны инспекторы болып бастап отыр. Бл о­ан €су-€ркендеу жолында­ы т­ыш баспалда болды. Жмысына адал, €мірге деген €з к€зарасы мен €з ой-тжырымы бар жігітті жергілікті басшылар да натып, оны партиялы білімін жетілдіру шін Амола аласында­ы коммунистерді Жо­ары ауылшаруашылы­ы мектебіне оу­а аттандырады. С€йтіп, ол 1933-1936 жылдары ш жыл бойы осы мектепте оы­аннан кейін бірден ор­алжын ауданды партия комитетіні бірінші хатшылы­ына жо­арлатылады. Ол кезде 28 жасар жігітті лкен €ірді басаруы €те сирек кездесетін жа­дай еді. Раббани Мхамедиярлыны РКП(б) ор­алжын ауданында­ы басшылы­ы €те иын-ыстау кезеге тспа-тс келді. Елде сталиндік у­ын-сргін басталып, жазысыз адамдар жаппай жазаланып жатты. сіресе, оны жанына атты батаны азастанда кеес €кіметін ру­а жан-т„німен атсалысан, халыты аяулы лы С„кен Сейфуллинні жал­ан жаламен НКВД-ны анды шегеліне ілігуі еді. Тар жол тай­а кешуден аман-есен €тіп, ел-жртыны жарын болаша­ы шін жар­а ла­ы жастыа тимей

жрген азаматты «халы жауы» деген желеумен амау­а алынып, артынан атылуы оны біраз есегіретіп тастады. Рас, €зі аса адір ттып, рметтейтін мемлекет айраткеріне та­ыл­ан бл айыпа ол сенген жо. «Бл лкен ателік, олай болуы тіпті де ммкін емес» деумен болды. К€з к€рген асаалдарды айтуынша, ауданды басарып тр­ан кезінде жо­арыдан аншама «тап жауларын аяусыз „шкерелеу» туралы нсау тссе де Раха бірде-бір адамды «ара з­ындарды» талауына бермеген к€рінеді. Бермек тгілі, кйеуі сол кездегі республиканы к€рнекті мемлекет айраткері, халын сйген азамат Орынбек Беков 1937 жылы «халы жауы» ретінде сталып, к€п кешікпей атыл­асын, басына ара блт йірілген кміс к€мей „нші Раби­а Есімжанова €зі бауыр басып, ебек етіп жрген театрын амалсыздан тастап ту­ан жеріне табан тірегенде бірінші хатшы оны анатыны астына алады. «Халы жауыны» отбасын паналатаны шін жеке басына т€нген ауіп-атерге арамастан, оны слулы­ы мен €неріне т„нті екенін ашы айтып, сезімін де білдіреді. «ызметіе де, €зіе де зияным тиіп кетер» деп Раби­а „нші б­ан ал­ашында арсы болады. Алайда Раббани Мхамедиярлы мны жай ­ана айтыла сал­ан с€з емес, ол шін андай иынды, андай атер т€нсе де айыспай к€теруге

дайын екеніне к€зін жеткізгеннен кейін апай о­ан трмыса шы­у­а келіседі. рине, «халы жауыны „йеліне йленді» деп стінен домала арыз жазушылар да табылмай ал­ан жо. Біра, ауданны бірінші хатшысыны ел-жртына сіірген ебегі жо­ары басшылы тарапынан „діл ба­аланып, оны бірінші шаырыл­ан аза КСР Жо­ар­ы Кеесіні депутаты етіп сайлайды. Арада к€п уаыт €тпей, Раббани Мхамедияров ара­анды облысы прокурорыны орынбасары болып та­айындалады. С€йтіп, оны €мірі млде баса арна­а ойысып, республика тарихында прокуратура саласында ызмет істеген ал­ашы азаты бірі болып жаа жмысын бастайды. Талапшыл, адамдармен тез тіл табыса білетін білікті маман облысты ы ор­ау органдарында т„жірибелі жмысымен танылып, сол кездегі республиканы бірінші хатшысы Николай Скворцовты да назарына ілігеді. Лауазымы €сіп, елді басты ада­алау органы басшысыны орынбасары д„режесіне к€теріледі. Осы кезде ттиылдан со­ыс басталып, к€птеген €ндірістік, ауыл шаруашылы жерлері басыншыларды ол астында алып ояды. Енді азастан­а Ресейді орталы айматарымен атар майданды азы-тлікпен жабдытау міндеттері жктеледі. сіресе, Солтстік азастан облысына басты на-

Раббани Мұхамедияров пен Жұмабек Тәшенов

www.astana-akshamy.kz

зар аударыла бастайды. …йткені со­ысты алдында мнда КСРО-да т­ыш рет д„нді даылдар алабы кеейтіліп, €ір ебеккерлері жаппай дианшылыпен айналысан болатын. Алайда 70 мынан аса солтстіказастанды майдан­а алынып кетіп, егіс алаптарында жмыс істеуге тек „йелдер мен жас€спірім балалар ­ана ал­ан болатын. Міне, осындай иын-ыстау шата айма тр­ындарын да ашытырмай, майданды да азытлікпен здіксіз амту міндеті ата ойылып трды. Сол кезде осы жауапты іске басшылы жасау Раббани Мхамедиярлына тапсырылды. Ол „п дегенде Совет ауданына (азіргі А айы) жіберілді. Ер-азаматтар Отан ор­ау­а аттан­ан, жмыс кші жетіспейді. Тылда­ы ебекке жарар бар жмыс кшін жмылдыра жріп, мемлекет ал­а ой­ан зор міндеттерді уаытында орындау­а тура келді. Осы жаниярлы ебегі шін ол 1945 жылы апан айында І д„режелі Отан со­ысы орденімен марапатталады. Со­ыс аяталысымен оны азастан Компартиясы Орталы комитеті жанында­ы Лениндік курса Алматы аласына оу­а жібереді. Бітірісімен аза ССР-ні сол кездегі прокуроры К.Румянцев €зіне орынбасарлы ызметке шаырады. Бл лауазымда Раббани Мхамедиярлы 1946 жылдан 1949 жыл­а дейін істеп, сол жылы М„скеу аласында­ы жо­ары лауызымды КСРО прокуратура ызметкерлерін айта дайындайтын курстан €тіп, Алматы облысыны прокуроры болып та­айындалады. 1953 жылы о­ан 3-класты мемлекеттік „ділет кеесшісі жо­ары ата­ы беріледі. Бл генерал-майор шенімен пара-пар болатын. Осы кезде ол с та линдік у­ын-сргін жылдарында жазысыз жапа шеккендерді атау­а белсене атсалысады. сіресе, €зі пір ттатын С„кен Сейфуллинні есімін халына айтару­а зор ебек сііреді. Ал 1961 жылы лтын сйген азамата та­ы да жо­ары сенім к€рсетіліп, ол аза ССР Жо­ар­ы соты т€ра­асыны орынбасары болып сайланады. Алайда бл лауазымда ол к€п отыра алмайды. Ауыр дертке шалды­ып, за емделгенімен, айналдыр­ан кесел алмай оймады. 1964 жылды басында сындарлы с„ттерде иындытарды айыспай к€теріп, байта елі мен ту­ан халына адал ызмет етуді аса лгісін к€рсете білген мемлекет айраткеріні жрегі со­уын тотатады. Раббани Мхамедиярлы €з заманында ту­ан лтымызды аса абілетті тл­аларыны бірі еді. Ол кезінде белгілі ­алым К„рім Мыбаев, о­ам айраткері Жмабек Ташенов, аза ССР Жо­ар­ы Кеесі Президиумыны т€ра­асы бол­ан Сабыр Ниязбеков, та­ы да баса республика­а кеінен танымал адамдармен атарлас, пікірлес болды. Елімізді ы саласын, „сіресе, прокуратура органдарын жетілдіруге орасан мол ебек сіірді. Сондытан оны жріп €ткен €мір жолы кейінгі рпаа лгі-€неге етуге „бден лайы. Батыржан ЖАРОВ


ҚАЛА МЕН САЛА

№144-145 (3805) 06/12/2018 Бейсенбі

«АСТАНА АҚШАМЫ» www.astana-akshamy.kz

ҚҰРЫЛЫС АЛАҢЫ ҚАУІП ТУДЫРМАСЫН Өндіріс пен құрылыс алаңдарында еңбек қауіпсіздігі сақталмай, жұмысшылардың зардап шегіп, тіпті мерт болатын қайғылы жағдайлардың орын алатыны жасырын емес. Ал кәсіподақтың қарапайым еңбек адамының амандығы мен мүддесін қорғайтын ұйым екені белгілі. Бұл тұрғыда «Құрылыс кешені және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық қызметкерлерінің салалық кәсіподағы» қоғамдық бірлестігі Астана қалалық филиалының төрайымы Тілеулес МАДИЯРОВАНЫ сұхбатқа тартқан болатынбыз. ЖАУАПСЫЗ ЖҰМЫС БЕРУШІЛЕР ЖЕТЕРЛІК – Тілеулес Балташқызы, өндіріс орындары мен құрылыс алаңдарындағы еңбек қауіпсіздігінің сақталмауының, қайғылы жағдайлардың орын алуының себебі неде? – Иә, орынды сұрақ. Өйткені адам өмірінен асқан байлық жоқ. Олардың қауіпсіз, алаңсыз еңбек етуіне бірінші кезекте жұмыс берушілер жауапты. Барлық талаптар сақталуы тиіс. Бірақ осы маңызды мәселеге жауапсыз қарайтын басшылардың әлі де бар екені қайран қалдырады. Олардың бұл іске бейқам қарауының салдарынан жұмыс орындарында ауыр жарақат алып, мүгедек болып қалатындар да, тіпті жарық дүниемен қоштасып жататындардың да бар екені шындық. – Осындай келеңсіз жағдайлардың алдын алумен айналысатын арнайы техникалық инспекторлар жоспарлы тексерулер жүргізіп тұра ма? Бұл тұрғыда олар қаншалықты қауқарлы? – Астанада жылдан-жылға құрылыс ауқымы кеңейіп, өндіріс орындарының артып келе жатқаны белгілі. Біздегі саусақпен санарлық инспекторлардың сол өндіріс орындарының барлығын қамтуы мүмкін емес. Бірақ олардың білікті маман екеніне күмән жоқ. Астана қаласы бойынша 14 техникалық инспектордың 12-сі жоғары білімді. 2 маманның орта арнаулы білімі бар. Олардың бәрі – еңбек қауіпсіздігіне байланысты тағылымдамадан өткен тәжірибелі әрі білікті мамандар. – Ал өндірістік кеңестері бар ма? – Астанада бұл мәселеге байланысты «Қауіпсіз еңбек» бағдарламасы әзірленіп, 7 ірі құрылыс орнында, атап айтқанда, «Арабтек», «Шар-Құрылыс», «Клен», «Астана қалалық архитектура» жауапкершілігі шектеулі серіктестіктері мен «Астана-Зеленстрой», «Астана-Теплотранзит» акционерлік қоғамдарында, «Астана Су Арнасы» коммуналдық кәсіпорнында еңбек қауіпсіздігін

9

қадағалайтын өндірістік кеңес құрылды. Олар бізге айтарлықтай көмек көрсетіп отыр. Мәселен, «Астана – Теплотранзит» акционерлік қоғамында еңбекті қорғауды басқарудың мемлекетаралық стандарттарына сай келетін жүйе енгізілген. Нәтижесі ойдағыдай. Алдағы уақытта басқа да кәсіпорындарда осындай тиімді жүйені енгізуді мақсат тұтып отырмыз. «Астана – Зеленстрой» акционерлік қоғамында 2016 жылдан бері күні бүгінге дейін өндірісте бірде-бір қайғылы жағдай тіркелген жоқ. Өйткені бұл кәсіпорында еңбек қауіпсіздігінің ережелері қатаң сақталады. Астанадағы басқа да өндіріс орындарында осындай көрсеткішке қол жеткізуіміз керек. – Еңбек қауіпсіздігі жөніндегі кеңестерге кәсіподақтың ықпалы қандай? – Кәсіподақтың ұсынысы бойынша әрбір кеңесте еңбекті қорғау жөніндегі 3 техникалық инспектор бар. Олар еңбек қауіпсіздігі жөніндегі журналдардың болуына, оның жүйелі және дұрыс толтырылуына, еңбек адамдарының қауіпсіздігін қамтамасыз ету мен қорғауға байланысты жұмыстардың күн сайын тиянақты жүргізілуіне, еңбекті қорғау ережелері мен талаптардың дұрыс орындалуына тікелей атсалысады.

гіне қатысты ереже мен тәртіпті сақтамау көбірек байқалды. Сонымен бірге жұмысшыларды еңбек қауіпсіздігіне байланысты оқыту мен дайындауға да жете назар аудармайтын мекемелер бар. Құрылысқа жұмысшылардың бірі келіп, бірі кетіп жатады. Еңбек қауіпсіздігіне қатысты талап-ережемен таныстыруға уақыттың тығыздығы мен жұмыс күшінің жетпей жатқанын сылтауратып, жұмысқа жаңадан қабылданғандарды бірден құрылыс басына жібере салатын жағдайлар болады. «Олар басқа құрылыс мекемелерінде жұмыс істеп келген, еңбек қауіпсіздігі шараларын біледі, соған бола

уақыт жоғалтып қайтеміз?» дейді жұмыс берушілер. Тексеру барысында арнайы жұмыс киімімен қамтамасыз етуге мән бермейтін құрылыс орындарының да бар екенін көзіміз көрді. Бұған олар: «Тендердің қорытындысы шықпай жатыр, жұмыс киімдерімен қамтамасыз етуге тиісті жеңімпаз белгілі емес», «Жұмыс киімдері ескірген еді, жаңасын күтіп отырмыз» деп жауап қайтарады. Алайда мұның бәрі – тек сылтау ғана. Талап бәріне ортақ. Еңбек қауіпсіздігі ережелерін қатаң сақтау қажет. Оған ұсақ-түйек деп қарау, ескермеу жұмыс орындарында келеңсіз жағдайлардың орын алуына әкеледі. Бұл – адам өмірі. Сондықтан бұл мәселеге айрықша мән берген жөн. Мұны жұмыс берушілер мен еңбек адамдарына ұдайы айтып келеміз. Нәтижесінде құрылыс пен өнеркәсіпте еңбек қауіпсіздігін сақтамаудан болатын оқыс жағдайлар азайып келеді.

СЫНЫҚҚА СЫЛТАУ ІЗДЕЙДІ – Өндірістік кеңес мүшелері мен техникалық инспекторлар тексеріс кезінде еңбек қауіпсіздігіне байланысты қандай кемшіліктердің көбірек орын алғанын анықтады? – Жыл басынан бері 126 тексеру жүргізілді. Нәтижесінде еңбекті қорғау ережесі мен тәртібін сақтау ға бірқатар құрылыс орындары жеткілікті мән бермейтін болып шықты. Құрылысқа жауапты адамдар бірінші кезекте жұмыс ауқымын тезірек бітіруге жанталасып жүріп, еңбек қауіпсіздігі шараларын екінші кезекке ысыра салады. Сол себепті құрылыс нысандарында еңбек қауіпсізді-

Биылғы жылдың 9 айындағы дерекке сәйкес, Астананың өндіріс орындарында 42 адам зардап шеккен. Оның 16-сы құрылыс саласында жұмыс істеген. Өкінішке қарай, биыл құрылыс басында 8 адамның қайтыс болғаны тіркеліп отыр. Бұл өткен жылмен салыстырғанда екі есе аз.

– Тілеулес Балташқызы, отбасын асыраудың қамқарекетімен еліміздің түкпіртүкпірінен елордаға келетін құрылысшылар қатары қалың. Бірақ олардың арасында құрылыс орындарында өмірмен қоштасып жататындары да жоқ емес. Бұған не дейсіз? – Иә, расымен де солай. Елордадағы құрылыс орындары қауіпті болып тұр. Оның бірқатар себептерін жоғарыда айттым.

Биылғы жылдың 9 айындағы дерекке сәйкес, Астананың өндірістерінде 42 адам зардап шеккен. Оның 16-сы құрылыс саласында жұмыс істеген. Өкінішке қарай, биыл құрылыс басында 8 адамның қайтыс болғаны тіркеліп отыр. Бұл өткен жылмен салыстырғанда екі есе аз. Бірақ бұған бәрібір көңіліміз көншімейді. Өйткені адам өмірінен артық ештеңе жоқ. Сондықтан жұмыс берушілер адам өмірін сақтауға, еңбектің қауіпсіз болуы үшін жағдай жасауға мүдделі.

ҚАУІПСІЗ ЕҢБЕК – АДАМ КАПИТАЛЫН ДАМЫТУДЫҢ ДРАЙВЕРІ – Бұл ретте тексеріс жасау өз алдына, кәсіпорындар арасында еңбек қауіпсіздігіне байланысты байқауларды да өткізіп тұрса қалай болады? – Бұған «кешегі кеңестік кезеңдегі кәсіподақтың сарқыншағы» деп қарайтындар да жоқ емес. Дегенмен жұмыстың жақсы жүруіне ықпалы тиіп жатса, оны неге жасамасқа?!. Өткен шақтың тәжірибесінен қажетін алып, керексізін ысырып қойған жөн. Жалпы, біз жыл сайын «Қауіпсіз еңбек» бағдарламасының аясында «Еңбек қауіпсіздігі бойынша үздік құрылыс ұйымы», «Еңбекті қорғау жөніндегі үздік техникалық инспектор», «Қоғамдық бақылау қорытындысы бойынша үздік ұйым», «Еңбек қауіпсіздігі бойынша тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы үздік ұйым» байқауларын ұйымдастырып келеміз. Бұл аталымдар бойынша биыл «Ақмола-Бетон» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі, «Астана қалалық архитектура» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі және «Астана-Зеленстрой» акционерлік қоғамы жеңімпаз атанды. Қазір жасыратыны жоқ, еңбек заңдылығын сақтамайтын мекемелер де кездесіп жатады. Осының салдарынан еңбек дауы туындайды. Сол себепті «Еңбек заңдылығын сақтау жөніндегі қоғамдық аудит» қанатқақты жобасы қолға алынды. Бұл – көшпелі тренинг. Тиісті мамандар өндірістік учаскелерге барып тренинг өткізіп, кеңес береді. Биылғы сәуір айында «Қауіпсіз еңбек – адам капиталын дамытудың драйвері» деген тақырыпта екінші Конгресс ұйымдастырылды. Оған тиісті министрліктің және Астанадағы атқарушы органдар мен үкіметтік емес ұйымдардың, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық мекемелерінің өкілдері қатысты. Басқосуда түрлі өзекті мәселелер жөнінде пікірталас болып, нақты ұсыныс-пікірлер айтылды. Біз Астана аумағымен ғана шектеліп отырған жоқпыз. Сонымен қатар еңбек қауіпсіздігіне байланысты Халықаралық конференциялар мен көрмелерге қатысып, тәжірибе жинақтаудамыз. Мұндай басқосулардың пайдасы зор. Сұхбаттасқан Нұрдәулет КӘКІШТЕГІ


10

РУХАНИЯТ

№144-145 (3805) 06/12/2018 Бейсенбі

«АСТАНА АҚШАМЫ»

www.astana-akshamy.kz

СУРЕТ СЫРЫ

АҚЫННЫҢ РУХЫ ҚОЛДАДЫ Бұл суреттің тарихы қызық. Еліміз егемендік алған алғашқы жылдары Испанияда Қазақстан елшілігі ашылған жоқ. Сондықтан екі мемлекет арасындағы сауда және экономикалық байланысты нығайту, арадағы қарым-қатынасты жақсарту мақсатында Президент 1996 жылы Үкімет басшысының орынбасары қызметінде жүрген Жәнібек Кәрібжановты Испанияға жібереді. Енді Жәнібек ағаны тыңдайық. Азамат ЕСЕНЖОЛ «Біздің делегацияны осы елдің премьер-министрі Хосе Мария Аснар қабылдады. Кездесу барысында екі ел арасындағы қатынасты күшейту, елшілік ашу, «Тальго» жүрдек пойызы мен энергетика мәселелері сөз болды. Ол кісі біздің ұсыныстарымызға жылы шырай танытты. Қоштасарда мен оған сол жылы елімізде жүз елу жыл-

дық торқалы тойы атап өтілген Жамбыл бабамыздың бейнесі бедерленген шағын кілемді сыйладым. « Бұл – қазақтың жасы жүзге келген алып ақыны. Сізге осы атамыздың жасын берсін!» деп тілегімді айттым. Бұл лебізді естігенде, алғашында бізбен салқын сөйлесіп отыр ған премьер-министрдің мінезі кілт өзгеріп, көңілденіп шыға келді. Өйткені испандықтарда адамға алдымен «жасыңыз ұзақ болсын!»

деп тілек айтады екен. Хосе Мария Аснардың өзі алты тілде еркін сөйлеп, поэзияны сүйіп оқиды. Маған айтулы тұлғаның бір кітабын салып жіберші деп өтініш айтты. Кейін елге келгеннен кейін ол кісіге атамыздың бір жыр жинағын салып жібердім. Одан маған «рақмет» айтқан жауап хат келді. Сөйтіп, бізді алыс Испанияда ақынның рухы қолдады» дейді белгілі мемлекет және қоғам қайраткері.

ТАСЖАРҒАН ТАЛАНТ Астанадағы Ұлттық академиялық кітапханада Қазақстан Жазушылар Одағының мүшесі, белгілі қаламгер Ерғазы Рахимовтың 80 жылдығына арналған әдеби-танымдық кеш өтті.

Ханбибі ЕСЕНҚАРАҚЫЗЫ, ақын, «Алаш» сыйлығының иегері:

КІТАПТАРЫМДЫ ОҚЫҒАННАН КЕЙІН МЕНІ САҒЫНАТЫН БОЛАСЫҢДАР Нәзира БАЙЫРБЕК Таяуда Жазушылар одаы Астана алалы филиалы йымдастыруымен Л.Гумилев атындаы Еуразия лтты университетінде аын, халыаралы «Алаш» деби сыйлыыны, С.Есенин атындаы Ресей Жазушылар одаыны алтын медаль жне «Парасат» орденіні иегері Ханбибі Есенараызыны 10 томдыыны таныстырылымы ƒтті. «Фолиант» баспасынан жары кƒрген 10 томдыа аынны р жылдары жазан жырлары мен тарихи-зерттеу маалалары, жеке м раатындаы суреттері топтастырылан. Шараа белгілі сатирик Кƒпен ‰мірбек, оам айраткері Оразк‹л Асаназы, белгілі аын, «А жол» ŒДП тƒраасыны орынбасары Œазыбек Иса, таы баса т лалар, аынны замандастары атысты. Аын Дулеткерей Кп лы кешті еркін форматта ж‹ргізді.

Жиын барысында зиялы ауым ƒкілдері аынны шыармашылыы жайлы ƒз пікірлерін айтып, лебіз білдірсе, студент жастар аын шыармашылыынан ƒледер оыды. Сонымен атар кеш иесіні сƒзіне жазылан ндер орындалды. Унив ерситет рек торыны атынан  ттытаан академик Дихан Œамзабек лы аын апамызды кеудесіне «К‹лтегін» медалін таып,  рмет кƒрсетті. Жиын соында аын университет кітапханасына ƒзіні он томдыын сыйлады. Сƒйтіп т рып, арсы алдында ƒзінен кƒз алмай отыран жастара арап: – Бріні де мына кітаптарды ашып, оып кƒргілері келетінін сезіп отырмын. Біра мені кітапханаларыа он томдыты біреуін ана сыйлауа м‹мкіндігім бар. ‰рине, м ндай ‹лкен оу орны ‹шін бір кітап деген азды етеді. Кезекпен, ауысып оырсыдар. Сол кітаптарды ішіндегі д‹ниелерді оып шыаннан кейін мені саынатын боласыдар, – деді.

Б‹гінде Еразы Рахимовты есімін кейінгі жас ауым біле оймайды. ”мір бойы Аягƒз ауданды «Ала» газетінде тілші, бƒлім мегерушісі секілді ызметтерді атара ж‹ріп, алашында ж ртшылыа лирикалы ƒледерімен танылып, кейін прозаа алам тартып, «С‹рі ар», «Тентек келін», «Терісайры» атты гіме-повестерімен деби ауымды жалт аратан аламгерді шыармалары тіліні ш райлылыымен, ойларыны сонылыымен ерекшеленеді. Оны журналистика саласына да сіірген ебегі зор. Талантты жазушы 1994 жылы ƒмірден ƒткен. Таылымды шараа келген академик Сейіт Œасабасов, профессорлар Серік Негимов, Рахымжан Т рысбек, Œ ныпия Алпысбаев, аламгер

Толымбек ‰бдірайым секілді зиялы ауым ƒкілдері сƒз зергеріні адами болмысы мен шыармалары туралы естеліктер ƒрбітті. «Алматыдаы азандай айнап жатан деби ортаа кіру оны мадайына жазылмады. Елде жатып-а екі жанрда бірдей б рырата жазды. Алайда газетті к‹нделікті ым-уыт ж мысы, т рмыс тауыметі бауырын еркін жаздырмады. Денсаулыы да дімкс болатын. Аыры алып тынды. Акƒіл, ешкімді жатырамайтын, азаты ары-бергі тарихынан хабары мол, кешегі дегдар шалдарды сарытын ішкен тілі  нарлы Еразы аламынан аншама д‹ниелер туды. ‰сіресе, оны прозалы шыармаларын ои отырып, ‰уезовтер анып ішкен аза тіліні айнарынан су-

сындайсы. Тарбаатайды ыл-ш ылын, сай-саласын, а- сын, араан-б‹ргеніне дейін жан-тнімен жырлаан, ара сƒзбен сырлаан тасжаран талант еді» деді кƒрнекті аын, Мемлекеттік сыйлыты лауреаты Несіпбек Айт лы. Шара аясында Еразы Рахимовты 80 жылдыына арналан м‹шйраны орытындысы жарияланды. Б л бйгеде бас ж‹лдені аын Н рбол М ратбек жеіп алды. Жалпы, Рахимовтар улетіне ƒнер дарыан. Жазушыны туан бауыры, композитор, тамаша дст‹рлі нші, мар м Т рсыназы Рахимовты кƒпшілік жасы біледі. Кеште Т рсыназы аамызды ндері шыралып, ос талантты т ла туралы серлі гімелер айтылды.

БІЗДІҢ ЕЛ ОСЫНДАЙ! «Астана ақшамы» газеті еліміздің бас мерекесі – Тәуелсіздік күніне арналған «Біздің ел осындай!» атты шығармашылық байқау жариялайды. Шығарма тақырыбы – Қазақстанның тәуелсіздік дәуіріндегі жетістіктері. Байқауға жалпы білім беретін мектептің 9-11 сынып оқушылары мен колледж студенттері қатыса алады. Байқауға берілетін мақалалар А4 форматында 14 шрифтімен 2 беттен аспауы керек. Тақырыпқа қарай сурет беруге болады. Байқаудың жеңімпазы мен жүлдегерлеріне бағалы сыйлықтар мен арнайы дипломдар беріледі. Шығармалар мына мекенжай бойынша қабылданады: Астана қаласы, Достық көшесі, 13. «Нұрсая-2» ТК немесе astana.akshamy@mail.ru электронды поштасы бойынша.


РЕСМИЕТ «АСТАНА АҚШАМЫ» www.astana-akshamy.kz

№144-145 (3805) 06/12/2018 Бейсенбі

АСТАНА ҚАЛАСЫ ТҰРҒЫНДАРЫНЫҢ НАЗАРЫНА!

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ПРЕЗИДЕНТІНІҢ ЖОЛДАУЫН ОРЫНДАУ – СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚҚА ҚАРСЫ ІС-ҚИМЫЛДЫҢ КЕПІЛІ Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың 2018 жылғы 5 қазандағы «Қазақстандықтардың әл-ауқатының өсуі: табыс пен тұрмыс сапасын арттыру» атты Қазақстан халқына Жолдауында мемлекеттік аппаратта қажетті өзгертулер жасауға едәуір көңіл бөлінген, оның ішінде: БІРІНШІ. Мемлекеттік органдар қызметінің тиімділігін түбегейлі арттыру. ЕКІНШІ. Осы күрделі кезеңде бөлінетін әрбір теңгенің қайтарымының мол болуына қол жеткізу керек. ҮШІНШІ. Сыбайлас жемқорлықпен белсенді күрес жалғасатын болады. ТӨРТІНШІ. Үкімет пен барлық мемлекеттік органдардың жұмысында формализм мен бюрократияны азайту қажет. БЕСІНШІ. Қойылған міндеттерді тиімді жүзеге асыру үшін реформалардың жүргізілуіне бақылау механизмдерін күшейту қажет. Аталған өзгертулердің Бірінші және Екінші бағыттары сыртқы мемлекеттік аудитті жүргізумен, оның ішінде Астана қаласы бойынша Тексеру комиссиясының (бұдан әрі – Тексеру комиссиясы) қызметімен тікелей байланысты. Тексеру комиссиясымен жүзеге асырылатын тиімділік аудиті осы бағыттардағы оң өзгерістер мен дамуға әсерін тигізері сөзсіз. Жүргізіліп жатқан жұмыс нәтижелерінің айғағы ретінде Елбасы өз сөзінде Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетімен материалдарды ұсыну қажеттілігін атап өтті. Тексеру комиссиясы құрылғалы бері мемлекеттік органдар қызметінің тиімділігін арттыру және бөлінетін әрбір теңгенің қайтарымының барынша мол болуына қол жеткізу бойынша үлкен жұмыс атқарылды: заңнама бұзушылықтары анықталып, олардың себептеріне талдау жасалды, бұзушылықтарды болдырмау бойынша іс-шаралар жүргізілді, аудиторлық іс-шаралардың қорытындысы бойынша аудит объектілеріне тиісті ұсынымдар жолданып, уәкілетті

11

мемлекеттік органдарға қолданыстағы заңнамаға өзгерістер енгізу бойынша ұсыныстар берілді. Мәселен, тек соңғы үш жылда 17 млрд теңгеден астам бюджет қаражаты мен мемлекет активтерінің тиімсіз пайдаланылу фактілері анықталды (2016 жылы – 13 146,6 млн теңге, 2017 жылы – 3 203,8 млн теңге және 2018 жылы – 767,5 млн теңге), олардың қорытындысы бойынша тиісті шаралар қабылданды. Мұнымен қоса, аудиторлық іс-шаралардың нәтижелері бойынша соңғы үш жылда бюджет кірісіне 1 085,1 млн теңге өтелді, есеп бойынша және жұмыстар мен қызметтерді орындау жолымен 113 148,0 млн теңге қалпына келтірілді, әкімшілік бұзушылықтарды қарастыру үшін уәкілетті органдарға 242 материал, құқықтық органдарға 24 материал берілді. Бұл ретте, мемлекеттік аудиттің сапалы жүргізілуі мемлекеттік органдардың қызметінің ашықтығын қамтамасыз етіп, сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін төмендетеді. Сонымен бірге, Тексеру комиссиясымен ведомство ішіндегі жемқорлыққа қарсы күрес Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі бекітілген ісшаралар жоспарын іске асыру жолымен тұрақты негізде жүргізіледі, бұл Мемлекет басшысының Қазақстан халқына Жолдауында белгіленген мемлекеттік аппараттағы қажетті өзгертулердің Үшінші бағытына сәйкес келеді. Жүйелі түрде өткізілетін құқықтық жаппай оқыту шеңберінде сыбайлас жемқорлықтың алдын алуға бағытталған нормативтік құқықтық актілерді зерделеу қамтамасыз етіледі, жұмыскерлер жемқорлыққа қарсы тақырыпта өткізілетін қоғамдық тыңдауларға қатысады. Аудитке шығар алдында аудиторлық ісшара тобының қатысушыларына Тексеру комиссиясының Әдеп жөніндегі уәкілімен міндетті түрде нұсқаулық жүргізіледі. Тексеру комиссиясының қызметкерлері тарапынан Әдеп кодексінің нормала-

2018 жылғы 11 желтоқсанда сағат 10.00де қалалық мәслихаттың мәжіліс залында (Бейбітшілік к-сі, 11, 220 кабинет) Астана қаласының Қоғамдық кеңесінің отырысы өтеді.

рын, Мемлекеттік қызмет және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл саласындағы заңнаманы бұзу фактілері туралы азаматтарды хабардар ету мақсатында Тексеру комиссиясының ғимаратында өтініштерге арналған жәшік орнатылған, сондай-ақ сенім телефоны мен Тексеру комиссиясының Әдеп жөніндегі уәкілінің телефоны жұмыс істейді, тұрақты негізде азаматтарды қабылдау жүргізіледі. Қажетті өзгертулердің Төртінші бағыты бойынша Президент ұзақ отырыстар мен кеңестерді өткізу санының артуынан көрінетін формализм мен бюрократияны, сондай-ақ мемлекеттік қызметшілерге жүктеменің шамадан тыс артылу фактілерін, соның салдарынан олардың бекітілген жұмыс кестесінен тыс уақытта жұмыс істеуін атап өтті. Осы бағыт бойынша Тексеру комиссиясында қызметкерлерді тікелей міндеттерін орындаудан алшақтатуды азайту бойынша қажетті шаралар қабылданады, жұмыс белгіленген жұмыс кестесіне сәйкес жүзеге асырылады, мұның өзі белгілі бір дәрежеде жемқорлық тәуекелдерін азайтады. Бесінші бағыт бойынша Тексеру комиссиясы өз құзыретінің шегінде рефор малардың (оның ішінде сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылға бағытталған) жүргізілуіне бақылау тетігін күшейту бойынша қажетті шараларды әзірлеуге және жүзеге асыруға қатысады. Осылайша, Тексеру комиссиясының мысалында, Қазақстан Республикасы Президентінің Жолдауында белгіленген міндеттерді жүзеге асыру сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылдың және жалпы мемлекеттік аппараттың тиімділігін арттыруға мүмкіндік беретіні айқын көрінеді.

Қоғамдық кеңестің қарауына мынадай нормативтік құқықтық актілердің жобалары енгізіледі: 1. Астана қаласында тұрғын үй көмегін көрсету қағидасы туралы. 2. «Астана қаласында әлеуметтік көмек көрсету, оның мөлшерлерін белгілеу және мұқтаж азаматтардың жекелеген санаттарының тізбесін айқындау қағидасы туралы» Астана қаласы мәслихатының 2017 жылғы 12 желтоқсандағы шешіміне өзгерістер енгізу туралы. 3. «Астана қаласының мүгедектер қатарындағы мүмкіндігі шектеулі балаларды үйде оқытуға жұмсаған шығындарын өндіріп алу тәртібі мен мөлшері туралы» Астана қаласы мәслихатының 2017 жылғы 17 наурыздағы шешіміне өзгеріс пен толықтыру енгізу туралы. 4. «Дене шынықтыру және спорт саласындағы мемлекеттік көрсетілетін қызметтер регламенттерін бекіту туралы» Астана қаласы әкімдігінің 2016 жылғы 15 тамыздағы № 112-1464 қаулысына өзгерістер енгізу туралы. 5. Астана қаласының мектепке дейінгі ұйымдарында 2018-2020 жылдарға арналған мектепке дейінгі тәрбие мен оқытуға мемлекеттік білім беру тапсырысын, ата-ана төлемақысының мөлшерін бекіту туралы. 6. Азаматтардың жекелеген санаттарына амбулаториялық емделу кезінде тегін және жеңілдікті шарттармен дәрілік заттарды, мамандандырылған емдік өнімдерді, медициналық мақсаттағы бұйымдарды қосымша беру туралы. 7. «Астана қаласы бойынша қалалық және қала маңы қатынастарында жолаушылар мен багажды тұрақты автомобиль көлігімен тасымалдау тарифтерінің кейбір мәселелері туралы» Астана қаласы әкімдігінің қаулысын іске асыру барысы туралы. Анықтама мына телефондар бойынша: 55-74-04, 55-74-56.

Е.ЛЕБО, Астана қаласы бойынша Тексеру комиссиясының мүшесі – Әдеп жөніндегі уәкіл

С. ЕСІЛОВ, Астана қаласы Қоғамдық кеңесінің төрағасы

«Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Фармация комитетінің Астана қаласы бойынша департаменті» РММ. Астана қаласы, Әуезов көшесі, 2-үй. Сенім телефондары: 8(7172) 20-19-51, 20-19-42, 20-19-48

АСТАНА ҚАЛАСЫ САЙЛАУШЫЛАРЫНЫҢ НАЗАРЫНА! 2018 жылдың 10 желтоқсанында сағат 17.00-ден 18.00-ге дейін Тәуелсіздік даңғылы, 3, (8 каб.) мекенжайы бойынша «Нұр Отан» партиясы Астана қалалық филиалының қоғамдық қабылдауында, Астана қаласы мәслихатының хатшысы, 1-ші сайлау округінің депутаты Нұрпейісов Жанат Ғазизұлы азаматтармен қабылдау жүргізеді. Қабылдауға жазылу 36-19-45, 55-74-04 телефондары арқылы жүзеге асырылады.

ASTАNA AQSHAMY

БАСПАСӨЗ-2019

ГАЗЕТІНЕ 2019 ЖЫЛҒА ЖАЗЫЛУ ЖҮРІП ЖАТЫР! АНЫҚТАМА ТЕЛЕФОНДАРЫ

Èíäåêñ

Жазылу бағасы қала аудан/ауыл

65617

Жеке жазылушылар үшін

1 айға 3 айға 6 айға 12 айға

578,40 1 735,20 3 470,40 6 940,80

630,00 1 890,00 3 780,00 7 560,00

Èíäåêñ

Жазылу бағасы қала аудан/ауыл

15617

Кәсіпорындар мен ұйымдар үшін

1 айға 3 айға 6 айға 12 айға

838,40 2 515,20 5 030,40 10 060,80

890,00 2 670,00 5 340,00 10 680,00

*ГАЗЕТІМІЗДІ «ҚАЗПОШТА» АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМЫНЫҢ БӨЛІМШЕЛЕРІНДЕ, СОНДАЙ-АҚ, «АСТАНА АҚШАМЫ» ГАЗЕТІ РЕДАКЦИЯСЫНА КЕЛІП ЖАЗДЫРЫП АЛУҒА БОЛАДЫ.

ҚАЗПОШТА: 8 (7172) 58-02-96 (4161) РЕДАКЦИЯ: 8 (7172) 70-33-06, 70-33-05

www.astana-akshamy.kz


12

СПОРТ

№144-145 (3805) 06/12/2018 Бейсенбі

«АСТАНА АҚШАМЫ»

ТАҒЫ ДА – «ӘЛЕМ БАРЫСЫ»

«ASTANA ARLANS» WSB ЖАРЫСЫНАН БАС ТАРТТЫ Жартылай кәсіпқой бокс клубы ретінде әлемге танылып жүрген «Astana Arlans» клубы енді Бүкіл әлемдік бокс сериясына (WSB) қатыспайды. Жақында команда боксшылары таратылып, мүлдем жабылатыны белгілі болды. Қазақстандық клубтың бұл жүйеден шығуына қаржылық жағдай себеп болып отыр. Бұл туралы Қазақстан бокс федерациясының вице-президенті Данияр Абулғазин

Қазақ күресінен өткен «Әлем барысында» жауырыны жерге тимеген Айбек Нұғымаров чемпион атағын қорғап қалды. лемдік бсеке Алматыдаы Балуан Шола атындаы спорт сарайында тті. Оан аза станнан блек 29 елден бас-аяы 33 балуан атысты. Ал аза стан

намысын 5 спортшы орады. Жарыс ережесіне сай бріні салмаы 90 келіден асты. Ал

www.astana-akshamy.kz

жаазеландиялы Чико Реремоана Пембертон е ауыр спортшы болды. Оны таразыдаы салмаы 161 келіні крсетті. Финалда аза станны екі балуаны – Айбек Н€ымаров пен Ерс€лтан М€зафаров к†ш сынасты. А ты бсеке 4 минут а созылды. А лаш ы минутта Айбек ескерту алып, Ерс€лтанны еншісіне бір €пай жазылан еді. Осыны тиімді пайдаланан ол екінші минутта таы бір €пай алып, басымдыын арт тырды. Алайда арсыласын €за а жібермеген Айбек †шінші минутты ортасына таман есепті теестіруге €мтылып, жарыс кркін ызды-

ра т†сті. Ал тртінші минутта Н€ымаров айласын асырып, таза жеіске жетті. Осылайша ол «лем барысыны» екі д†ркін чемпионы атанды. Жартылай финалда Ерс€лтан М€зафаров ресейлік спортшы Роман Бобиковті жесе, Айбек Н€ымаров грузиялы Гурам Тушишвилиден басым т†сті. Ал †шінші орынны жеімпазы тез аны талды. Грузиялы балуан боз кілемге шыудан бас тартуына байланысты б€л орын ресейлік спортшыа берілді. Биылы жарысты жалпы ж†лде оры 20 миллион тегені €рады. Оны ішінде 10 миллионы жеімпаза тиесілі. Тиісінше 6 миллион екінші, 3 миллион теге †шінші орын иегеріне тапсырылды. Б€ан оса, алтын, к†міс жне ола белбеулер де арастырылан.

мәлімдеді. Айта кетейік, «Astana Arlans» WSB жарысында 2013, 2015, 2017 жылдары чемпион атанған. Сондай-ақ бес рет жүлдегерлер қатарынан көрінді. Мұндай атаққа осыған дейін ешбір команда жетпеген.

«БАРЫС» БАСЫМ ТҮСТІ

Астананың «Барысы» Құрлықтық хоккей лигасының кезекті ойынында магнитогорскінің «Металлург» командасын қабылдап, 3:2 есебімен басым түсті.

Алғашқы кезеңде қос команда сүреңсіз ойын көрсеткенмен, келесі 20 минутта «Барыс» тізгінді өз қолына алып, екі бірдей гол соқты. Алдымен Павел Акользин есеп ашса, артынша Мэттью Фрэттин басымдықты арттыра түсті. Ал соңғы кезеңде Никита Михайлистің тура соққысы «Барысты» жеңісіне жеткізді. «Металлург» сапынан Роман

Любимов пен Ииро Пакариненнің бір-бір голы есеп айырмасын қысқартқанмен, өз командасын жеңілістен құтқарып қала алмады. Осылайша «Барыс» Батыс конференциясында 33 ойында еншісіне 46 ұпай жинап отыр. Отандастарымыздың келесі ойыны бүгін Астанада Челябинскінің «Тракторына» қарсы өтеді.

МОДРИЧТІҢ МЕРЕЙІ Жақында France Football басылымы жылдың үздік ойыншыларын марапаттау кешін өткізді. Салтанатты жиында «Алтын доп» иегері анықталып, қосымша екі жүлденің жаңа жеңімпаздары марапатталды. Салтанатты кеште «Реал» футбол клубы мен Хорватия €лтты €рамасыны жартылай ораушысы Лука Модрич «Алтын доп» ж†лдесіні иегері атанды. Мртебелі сыйлы халы аралы спорт журналистеріні дауыс беруі нтижесінде аны талды. Оны орытындысы бойынша хорват ойыншысы 753 €пай жинаса, 476 €пайы бар Криштиану Роналду («Ювентус», Португалия €рамасы) 2-орынды анаат т€тты. Ал †здік †штікті Антуан Гризманн («Атлетико», Франция €рамасы) 414 €паймен т†йіндеді. Еншісінде небрі 280 €пайы бар Лионель Месси 5-орына табан тіреді.

Бір айтарлыы, «Алтын допты» 2008 жылдан бері Месси мен Роналду бес реттен жеіп алан. Осылайша 33 жастаы хорватиялы жартылай ораушы ос ойыншыны †стемдігін то татып отыр. Модрич Хорватия ойыншыларыны арасында алаш болып айтулы ж†лдеге ол жеткізді. Ал осыан дейін УЕФА жне ФИФА н€с алары бойынша †здіктерді †здігі атанан. Ол биыл «Реал» сапында Чемпиондар лигасыны трт д†ркін жеімпазы болса, трт жылда бір келетін лем чемпионатыны финалына Хорватия €рамасын алып шы ты. Б€ан оса Ресейде ткен д†бірлі до-

Ãàçåò ҚР Ақпарат және коммуникациялар ìèíèñòðëiãiнің Ақпарат комитетінде 23.05.2018 æ. òiðêåëiï, №17120-Ã êóәëiãi áåðiëãåí. Меншік иесі: «Elorda Aqparat» ЖШС Директоры — Қайсар ЖҰМАБАЙҰЛЫ

ТАРТЫСТЫ ӨТІП ЖАТЫР Елордада жасөспірімдер арасында мәнерлеп сырғанаудан «Astana Figure Skating Cup – 2018» жарысы өтіп жатыр. Жарысқа еліміздің барлық өңірінен өкілдер қатысты. Қыздар мен жігіттер арасында жеке сырғанаудан ұйымдастырылатын бәсеке 2018-2019 маусымына арналған ISU ережелеріне сәйкес өткізіліп жатыр. Республикалық деңгейде

даны †здік ойыншысы атаына ие болды. Б€л кеште France Football екі бірдей жаа ж†лде таайындаланын хабарлады. Аталан басылым жылды †здік жас ойыншысы номинациясында Киллиан Мбаппе (ПСЖ, Франция €рамасы) топ

жаранын хабарласа, алаш рет йелдер арасындаы †здік ойыншыны аны тап, оан да «Алтын доп» тапсыратынын млім етті. Нтижесінде «Лион» футбол клубы мен Норвегия €рамасыны шабуылшысы Ада Хегерберг жеімпаз атанды.

Бас редактор — Еркін ҚЫДЫР Бас редактордың орынбасары — Ғалым ҚОЖАБЕКОВ Жауапты хатшы — Орынбек ӨТЕМҰРАТ Гàçåòте жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Газет сейсенбі, бейсенбі және сенбі күндері шығады.

Ðåäàêöèÿ қîëæàçáà èåëåðiíiң ïiêiðëåði ìåí êөçқàðàñûí áөëiñói øàðò åìåñ. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауап береді. Ãàçåò «Astana Aqshamy» ãàçåòi ðåäàêöèÿñûíûң êîìïüþòåðëiê îðòàëûғûíäà òåðiëiï, қàòòàëäû. Апталық таралымы — 15 000 Тапсырыс №145 Баспахана: Àñòàíà қàëàñû, Жұбанов êөøåñi, 24/1. «Тәуелсіздік-Д» ÆØÑ

өткізіліп жатқан мұндай іс-шараның мақсаты – өзара тәжірибе алмасуына мүмкіндік беру. Ал жарыс Астана қалалық мәдениет және спорт басқармасы мен «Алау» мұз сарайы бірлесіп ұйымдастырып отыр.

Дайындаған Аян ӘБДУӘЛИ

Редакция мåêåíæàéû: 010000, Àñòàíà қàëàñû, Достық êөøåñi, 13, «Нұрсая-2» ТК astana.akshamy@mail.ru Қàáûëäàó áөëìåñi: òåë./факс: +7 (7172) 703-212. Тілшілер бөлімі: 70-32-14, 70-32-17 Үйлестіруші: 70-33-05 Жарнама: 70-33-06. akshamyreklama@gmail.com Кезекші редактор — Аманғали ҚАЛЖАНОВ

№144-145. 6 желтоқсан 2018 ж.  

№144-145. 6 желтоқсан 2018 ж.

№144-145. 6 желтоқсан 2018 ж.  

№144-145. 6 желтоқсан 2018 ж.

Advertisement