Issuu on Google+


Agata Buczyńsk a

Wybr ane serie wydawnictwa

Pascal

analiza edytorsk a

Lesko 2012


Tekst: Agata Buczyńska Redakcja: Joanna Kułakowska-Lis Skład: Agata Buczyńska Projekt okładki: Agata Buczyńska

Wydawnictwo BOSZ ul. Przemysłowej 14, 38-600 Lesko tel. 48 13 469 90 00 e-mail: biuro@bosz.com.pl


WSTĘP Celem mojej pracy było przedstawienie koncepcji projektów przewodników Pascala. Do wyboru tego tematu skłoniła mnie chęć zagłębienia się w typografię jego informatorów. Jak wiadomo, Pascal jest liderem wśród oficyn specjalizujących się w wydawaniu przewodników turystycznych. Podczas zbierania materiałów nie napotkałam większych problemów. Wszystkie zanalizowane przewodniki znalazłam w zasobach biblioteki PWSZ oraz Krośnieńskiej Biblioteki Publicznej. W toku analizowania poszczególnych serii przewodników nasunął się temat ostatniego rozdziału, dotyczącego identyfikacji wizualnej serii. Wiele wydań Pascala nie stosuje się do wytycznych, jakimi powinien odznaczać się cykl wydawniczy. W każdym z nich odnaleźć można kilka różnych detalów, które powodują, że publikacje trudno wręcz zakwalifikować do jednej serii, choć jednoznacznie sugeruje to tytuł i charakter publikacji. W celu głębszego zrozumienia tematu, na podstawie raportu Łukasza Gołębiewskiego przedstawię krótko analizę rynku oficyn specjalizujących się w wydawaniu przewodników turystycznych oraz omówię wybrane firmy. Za początek przewodnictwa turystycznego uznaje się wiek XVII. Pierwszym polskim przewodnikiem był, zrymowany w 1643r. przez Adama Jarzębskiego, „Gościniec, abo opisanie Warszawy z okolicznościami jey” oraz napisane przez Piotra Hyacynta Pruszcza

5


Wstęp

w 1647 r. „Kleynoty Stołecznego Miasta Krakowa”. Gwałtowny rozwój przewodnictwa turystyczno-krajoznawczego datuje się jednak dopiero na ostatnie ćwierćwiecze XIX stulecia. Obecnie niedoścignionym wzorem do naśladowania dla wielu autorów przewodników turystycznych jest pasjonat podróżowania – Mieczysław Orłowicz. Mawiano o nim, że jest „chodzącą encyklopedią turystyki”. Napisał dziesiątki szczegółowych informatorów po wielu miastach, regionach i pasmach górskich Europy. W 1917 r. powstał „Ilustrowany przewodnik po Przemyślu i okolicy”. Owocem zwiedzania Warmii i Mazur jest „Ilustrowany przewodnik po Mazurach Pruskich i Warmji” z 1923 r., którego reprint wydano w tym roku. Wznowienie to dzięki odpowiednio dobranej czcionce i zachowaniu oryginalnego tekstu, w pełni przypomina pierwotny przewodnik . Informatory Orłowicza zwane są bedekerami, czyli przewodnikami stosującymi system gwiazdek do oznaczenia miejsc godnych odwiedzenia. Wydawane były w czterech językach: niemieckim, angielskim, francuskim i włoskim. Ich nazwa pochodzi od nazwiska niemieckiego wydawcy i pisarza Karla Baedekera. W 1839 r. rozpoczął on wydawanie „Żółtej serii”, czyli cyklu kieszonkowych przewodników w czerwonych okładkach. Informatory te zawierały szczegółowe mapy krajów i plany miast. Przewodnictwo turystyczne często przedstawia zabytki kulturalne i przyrodnicze, ukazuje dzieje danego kraju oraz przybliża cechy krajobrazu. Przewodniki mają za zadanie m.in. kreowanie pozytywnego obrazu kraju, promowanie produktu turystycznego, udostępnianie wiadomości związanych z rozwojem turystyki danego obszaru oraz gromadzenie informacji na temat działalności lokalnych firm podróżniczych. Tego typu publikacje usiłują także oddziaływać na  Zob. Przewodnictwo turystyczne w Polsce, Wydawnictwo PTTK „KRAJ”, Warszawa-Kraków 1986, s. 15.  Zob. http://olsztyn.gazeta.pl/olsztyn/1,48726,10948939,Przewodnik_Mieczyslawa_Orlowicza_znow_zachwyca.html (31.05.2012 r.)  http://romantyzm.fm.interia.pl/html/3/baedeker-biografia.html (31.05.2012)  Zob. H. Borne, A. Doliński, Organizacja turystyki, WSiP, Warszawa 1998, s. 93-96

6

Wstęp

świadomość potencjalnego odbiorcy, by zachęcić go do zwiedzenia kraju, regionu, miasta lub formy turystyki. Niezależnie od celu podróży, ważną kwestią jest estetyka materiałów informacyjnych, np. ciekawy tekst, dobra jakość fotografii i ogólne walory estetyczne broszury. Przewodnik musi być przede wszystkim przejrzysty i nie sprawiać trudu w odszukiwaniu interesujących nas informacji. Informatory przyczyniają się również do wzrostu ekonomicznego danego regionu, zachęcając zwiedzających do zakupu pamiątek i rękodzieła związanego z danym miejscem, a także do ponownego odwiedzenia kraju. Turystyczne usługi informacyjne zapewniają popularyzację mniej znanych regionów, podkreślając ich walory. W materiałach informacyjnych powinny znaleźć się takie elementy jak np. mapy, opis obiektu, godziny otwarcia oraz sugerowany czas pobytu. W przewodnikach Pascala możemy w prosty sposób odnaleźć większość tych informacji. Rynek przewodników w Polsce przechodzi obecnie kryzys. Spadek obserwujemy nieprzerwalnie od 2009 r. Wiele oficyn zmuszonych było do ograniczania wydatków na promocję i zmniejszenia liczby wydawanych tytułów. Spowodował to ogromny rozwój nawigacji cyfrowych i urządzeń mobilnych, które niewątpliwie są o wiele bardziej wygodne w użyciu. W związku z tym wydawcy przestali przygotowywać publikacje kieszonkowe, których treści turysta i tak będzie szukał w Internecie. Angażują się bardziej w wydawanie ekskluzywnych edycji. Tradycyjne przewodniki, aby zachęcić do zakupu, muszą przyciągać czytelnika czymś wyjątkowym, czymś czego nie sposób znaleźć w sieci. „W ostatnich latach dynamicznie rozwijał się zwłaszcza segment przewodników towarzyszących wydaniom gazet (bezwzględnie li Zob. S. Briggs, Marketing w turystyce, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2003, s. 96.  Zob. H. Borne, A. Doliński, dz.cyt., s. 93-96.  Zob. S. Briggs, dz.cyt., s. 24.  Zob. http://www.najlepsze-przewodniki.pl/analizy-rynku/raport-2012_332. html (21.05.2012 r.)

7


Wstęp

derem jest tu Agora i „Gazeta Wyborcza”), z którego wyrosła osobna grupa tytułów – trafiających do zwykłej księgarskiej oferty – „spacerowników”, czyli przewodników po miastach lub ich fragmentach, a także przewodników tematycznych skoncentrowanych na krajoznawczych spacerach”. Jedenasta edycja badań Łukasza Gołębiewskiego podaje, że w 2011 roku wartość rynku sprzedaży przewodników turystycznych zmniejszyła się o 12,9% (z 45,6 do 39,7 mln zł). Spadek sprzedaży egzemplarzowej był także bardzo wysoki – o 13,6% (z 2,2 do 1,9 mln egz.) Raport, powstały w oparciu o autentyczne dane uzyskane od wydawców, prezentuje ranking wydawnictw i ich udział w rynku przewodników pod względem wartości sprzedaży10. Pierwsze miejsce zajmuje bez wątpienia Pascal. Wydawnictwo to powstało w 1991 r., a jego siedziba mieści się w Bielsku-Białej. Początkowo specjalizowało się wyłącznie w przewodnikach turystycznych, później poszerzyło ofertę o atlasy geograficzne, książki ilustrowane i przewodniki kulinarne. Obecnie wydaje także publikacje o różnej tematyce np. „Lekcja stylu” Jolanty Kwaśniewskiej, „Tajne akta Watykanu”, „Nowe bajki dla superdziecka, czyli mucha nie siada”. W lipcu 1999 r. doszło do fuzji i Pascal stał się częścią firmy Optimus Pascal. Od czerwca 2000 r. wydawnictwo działa pod szyldem Onet.pl jako oddział. W swojej ofercie ma zróżnicowane publikacje, w zależności od oczekiwań, ceny i nawyków turystycznych11. Obejmuje ona ponad 300 tytułów w kilku seriach. Do grupy publikacji międzynarodowych należą serie, takie jak: „Praktyczny przewodnik”, „Dookoła świata”, „Marco Polo”, „Podróżuj z MasterCard”, natomiast do krajowych – „Dla aktywnych”, „Na weekend”, „Przewodnik praktyczny”, „Przewodnik ilustrowany”, „Przewodnik kieszonkowy” oraz poradniki12.  Tamże. 10 Zob. Tamże. 11 Zob. Ł. Gołębiewski, K. Frołow, P. Waszczyk, Rynek książki w Polsce 2010. Wydawnictwa, Biblioteka Analiz, Warszawa 2010, s. 314-319. 12 Zob. http://www.pascal.pl/o_wydawnictwie.php?ind=oferta_wydawnicza (21.05.2012 r.)

8

Wstęp

W 2011 r. Pascal zwiększył swój udział w rynku przewodników pod względem wartości sprzedaży z 40,9% do 42,6%. Jest także głównym liderem pod względem ilości sprzedanych przewodników (45,8%). W ubiegłym roku oficyna wprowadziła sporo aktualizacji starych serii, m.in. wydała kolejne wydanie „Polski na weekend”, a także liczne książki krajoznawcze i podróżnicze. Wraz z początkiem roku 2012 Pascal wydał nową serię „Lajt”, liczącą 20 tytułów13. 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 Sprzedaż książek 19,9 w mln zł

20,1

18,3

Kapitały własne -38,2 bd -0,9 w mln zł Zysk netto -14,8 bd 0,4 w mln zł Wydane tytuły 173 105 81 Nakład 1,0 1,2 0,8 w mln egz. Liczba sprzeda0,9 1,1 0,6 nych egz. Tab. 1. Najważniejsze dane – Pascal14.

2009

20,3

22,0

26,4

30,6

21,7

-2,7

15,2

bd

bd

bd

-1,7

-0,1

bd

bd

bd

123

195

185

300

bd

1,3

bd

bd

bd

bd

1,2

1,3

2,0

3,5

1,4

Na drugim miejscu uplasowało się wydawnictwo Hachette ze swoją marką Wiedza i Życie. Ich udział w rynku w 2011 r. wynosił 8,4%. Oficyna wyróżnia się ekskluzywnością wydań, które należą do najdroższych przewodników na rynku15. Do 2000 r. Wiedza i Życie działała jako samodzielne wydawnictwo. Po jej zakupieniu przez Hachette Livre zmieniono nazwę na Hachette Livre Polska Sp. Z o.o., co było bardzo trafnym posunięciem, bowiem przychód ze sprzeda13 Zob. http://www.najlepsze-przewodniki.pl/analizy-rynku/raport-2012_332. html (21.05.2012 r.) 14 Ł. Gołębiewski, K. Frołow, P. Waszczyk, dz.cyt., s. 319. 15 Zob. http://www.najlepsze-przewodniki.pl/analizy-rynku/raport-2012_332. html (21.05.2012 r.)

9


Wstęp

ży wzrósł prawie pięciokrotnie. Do najbardziej znanych serii należą: „Eyewitness Trawel Guides” na licencji brytyjskiego koncernu Dorling Kindersley, „Przewodniki Thomasa Cooka”, „Wspaniały Weekend”, „Wędrówki po Polsce” i „Globtroter”. Oficyna wydaje również książki spoza tematyki turystycznej, np. publikacje biograficzne, science-fiction, fantasy oraz cykle kolekcjonerskie rozprowadzane w kioskach16. Tuż za Hachette, trzecią pozycję w klasyfikacji zajmują Bezdroża. Wydawnictwo zostało założone w 2000 r. Początkowo publikowano wyłącznie przewodniki niszowe, tanie, w których uwagę skupiano głównie na informacjach krajoznawczych i praktycznych. Końcem 2008 r. wydawnictwo sprzedało 85% udziałów Grupie Wydawniczej Helion17. 7,6% to udział Bezdroży w rynku ze względu na wartość sprzedaży w 2011 r. Wydają nie tylko przewodniki własne, ale także na licencji Michelin. W swojej ofercie mają liczne pozycje promujące aktywną turystykę, np. nowa seria „Wycieczki i trasy rowerowe”, będąca konkurencją dla serii „Dla aktywnych” Pascala18. Tuż za podium, czwarte miejsce zajęło wydawnictwo Carta Blanca (7,4% udziału w rynku). Jego publikacje mają charakter bardziej przyrodniczy i krajoznawczy niż turystyczny. W trójce najlepiej sprzedających się pozycji tej oficyny znalazły się: „Polska 101 wycieczek”, „Polska. Nawigator turystyczny” i „Szlaki turystyczne”19. Piąte miejsce pod względem wartości sprzedaży należy do wydawnictwa Langenscheidt z marką Berlitz (6,3% udziału w rynku przewodników). Oficyna bardziej znana jest z publikacji podręcznikowych samouczków, słowników i książek do nauki języków obcych. Langenscheidt przyczynił się do promocji tegorocznych Mistrzostw Świata w piłce nożnej, wydając m.in. „Miasta Euro 2012”. Temat ten popularny jest także wśród innych wydawców, np. G+J, Bosz, De16 Zob. Ł. Gołębiewski, K. Frołow, P. Waszczyk, dz.cyt., s. 266-271. 17 Zob. Tamże, s. 467-470. 18 Zob. http://www.najlepsze-przewodniki.pl/analizy-rynku/raport-2012_332. html (21.05.2012 r.) 19 Zob. Tamże.

10

Wstęp

mart, Olesiejuk. Wydania sygnowane znakiem Euro 2012 nie tylko przyciągają czytelników, ale też przynoszą dużą promocję wydawnictwom20. Do innych znanych, lecz mniej publikujących wydawców przewodników turystycznych należą Demart, Rewasz, Muza, Global PWN, G+J z marką „National Geographic”, Berlitz i Trawers21. 2001 2002 2003 Kartografia Przewodniki turystyczne Dodatki turyst. do gazet

2004 2005 2006 2007 2008 2009

60

52

62

58

80

75

66

59

41

30

25

25

27

33

36

44

53

47

0

0

0

1

7

8

18

26

15

Tab. 2. Sprzedaż książek w grupie wydawnictw kartograficznych, atlasów i przewodników turystycznych w latach 2001-2009 (w mln zł)22. W obecnych czasach umocnienie silnej pozycji na rynku wydawniczym nie jest zadaniem prostym. Oficyny zmuszone są do podejmowania wielu działań w celu uatrakcyjniania swoich wydań i przyciągnięcia uwagi odbiorcy. Ujednolicona szata graficzna i zbudowanie trwałej identyfikacji wizualnej wpływa na pozyskiwanie zaufania klientów i utrzymanie wysokiego miejsca w rankingu.

20 Zob. Tamże. 21 Zob. Ł. Gołębiewski, K. Frołow, P. Waszczyk, dz.cyt., s. 146-149. 22 Tamże, s. 152.


Infor m acje o serii

ROZDZIAŁ I „SERIA DLA AKTYWNYCH” 1.1.

Informacje o serii

Seria „Dla aktywnych” to zbiór kilkunastu przewodników, wydanych w szczególności dla tych, którzy preferują aktywne sposoby spędzania urlopu. Autorzy proponują m.in. jazdę na rowerze, spływy kajakowe, rejs żeglarski, nurkowanie, windsurfing, wspinaczkę skałkową, wędkowanie i wycieczki górskie. Radzą początkującym turystom jak przygotować się do wyprawy, czym kierować się przy kupnie odpowiedniego sprzętu oraz informują o zasadach bezpieczeństwa. Dla przykładu przewodniki rowerowe zawierają odrębny rozdział poświęcony takim kwestiom jak ubiór, wyposażenie rowerzysty, technika jazdy, naprawa sprzętu oraz wykaz stron internetowych dotyczących rowerów. Seria „Dla aktywnych” nie jest jednorodnym cyklem wydawniczym. Jej publikacje różnią się od siebie pod względem szaty graficznej, co utrudnia identyfikację i przynależność wszystkich wydań do tego samego cyklu. Przewodniki zawierają cztery różne znaki serii.

12

13


Dla akt y wnych

Częścią wspólną dla tych logotypów jest wyeksponowanie litery „A” poprzez zwiększenie jej stopnia lub zapis innym krojem. Każdy przewodnik zanalizowany w tym rozdziale sygnuje inne logo serii, a w „Przewodniku rowerowym po Polsce” nie zamieszczono żadnego z nich. Zmiana wyglądu logo serii może być spowodowana chęcią urozmaicenia lub unowocześnienia wydań, jednak wprowadza to czytelnika w zakłopotanie. Szukając określonej marki, zmuszony jest do dokładnego prześledzenia wszystkich informatorów, by dowiedzieć się, że należą one do jednego cyklu. Wybrane przeze mnie pozycje są reprezentacją najciekawszych przewodników z serii „Dla aktywnych”. Wydania przeznaczone dla miłośników dwóch kółek przedstawiają kilkanaście szlaków w różnych regionach kraju. „Przewodnik rowerowy po Polsce” opisuje trasy rozpościerające się od Szczecina przez Warszawę, skończywszy na Bieszczadach, a więc „od morza do Tatr”. Każda wycieczka zawiera informacje o długości dystansu oraz czas przeznaczony na jego pokonanie. „Trasy zostały dobrane tak, żeby zaawansowani kolarze nie ziewali w czasie jazdy, a całkiem niedzielni rowerzyści nie padali pod koniec dnia ze zmęczenia”23. Informator o Beskidach również zawiera rozróżnienie wypraw ze względu na stopień trudności, lecz czytelnik, aby zaczerpnąć tych informacji, zmuszony jest do wgłębienia się w treść rozdziału, ze względu na brak symboli, czy jasnych określeń. Jak ogólnie wiadomo, kolarstwo górskie nie należy do najłatwiejszych. Natrafić tu można na strome zjazdy, przeprawy przez potoki, czy zwalone drzewa w lesie. Inaczej jest w publikacji „Najpiękniejsze trasy kajakowe w Polsce”. Autor przed tekstem głównym zamieścił czterostopniową skalę uciążliwości i trudności szlaku, przedstawioną za pomocą symboli oraz podał przewidywany czas spływu. Niektóre wydania, np. „Beskidy na rowerze”, zawierają dołączone szczegółowe mapy z wyznaczoną trasą, odpowiadaj��cą kolejnym rozdziałom. Informatory o tej tematyce posiadają oprawę na spirali, 23 M. Kędracki, Przewodnik rowerowy po Polsce, Pascal, Bielsko-Biała 2002, s. 5.

14

Budowa zewnętr zna

co czyni je bardziej praktycznymi, pozwala na swobodne odwracanie stron w każdej sytuacji oraz daje możliwość zaczepienia go w odpowiednim miejscu, aby zawsze był pod ręką. Według mnie najważniejszą funkcją tej serii jest zachęcanie do różnego typu aktywności. Przewodnik został napisany w taki sposób, aby każdy, nawet niedoświadczony podróżnik, mógł zwiedzić ciekawe zakątki. Załączone mapy z wyznaczonymi ścieżkami ułatwią mu poruszanie się po nieznanych trasach i nakierują na warte zwiedzenia atrakcje turystyczne.

1.2.

Budowa zewnętrzna

„PRZEWODNIK ROWEROWY PO POLSCE” Półtwarda ze skrzyOPRAWA dełkami PROJEKT Witold SiemaszkieOKŁADKI wicz GRZBIET spirala FORMAT 155 × 199 mm LICZBA STRON 376

„BESKIDY NA ROWERZE” Półtwarda ze skrzydełkami Witold Siemaszkiewicz spirala 155 × 199 mm 136

„NAJPIĘKNIEJSZE TRASY KAJAKOWE W POLSCE” Półtwarda ze skrzydełkami, klejona Paweł Panczakiewicz prosty 123 × 197 mm 388

Omawiane przeze mnie przewodniki z serii „Dla aktywnych” różnią się między sobą koncepcją projektu okładki. Podobieństwa zauważamy jednak w pomysłach Witolda Siemaszkiewicza, gdzie motywem przewodnim jest rower. Na pierwszej stronie okładki „Przewodnika rowerowego po Polsce” znajduje się tytuł złożony w nietypowy sposób. Projektant użył tutaj majuskuł na przemian z minuskułami, układając słowa w taki sposób, jakby były swobodnie porozrzucane. Słowo „rowerowy” celowo zostało przedzielone, aby „rower-” znajdował się w centrum, skupiając uwagę i z miejsca sugerował tematykę. Dodatkowo nad nim usytuowane zostało zdjęcie 15


Dla akt y wnych

rowerzysty, co sprawia wrażenie, jakby mężczyzna pokonywał trasę po tym wyrazie. Takie niekonwencjonalne rozwiązanie sprawia, że okładka jest dynamiczna i oryginalna, lecz mimo to tytuł traci na czytelności. „Główny tytuł publikacji umieszczony poza ilustracją nie budzi wątpliwości co do czytelności, natomiast wkomponowanie go do wnętrza ilustracji lub zdjęcia wymaga od grafika dużego wyczucia i doświadczenia”24. Dwie pionowe linie wyznaczają oś okładki, a w przestrzeń między nimi wpisane zostało logo wydawnictwa Pascal. Przednie skrzydełko i druga strona okładki zawierają reklamę promocyjną nowych publikacji oficyny, stronę internetową oraz wybrane przewodniki innych serii. Na czwartej stronie znajduje się wykaz wszystkich tras, odpowiadający kolejnym rozdziałom oraz krótki tekst omawiający zawartość, wyrównany w chorągiewkę do lewej. Poniżej zamieszczona została strona internetowa wydawnictwa i kod kreskowy z numerem ISBN. Wewnętrzna część tylnej okładki to mapa Polski, wychodząca na skrzydełko, z wykazem tras i odpowiadającym im stronom w przewodniku. Tylne skrzydełko jest przedłużone, dzięki czemu może ono zachodzić na blok książki, tworząc wewnętrzny grzbiet. Ulokowano na nim tytuł złożony fontem bezszeryfowym w kontrze, rozdzielony dwoma pustymi okręgami, które mogą tworzyć aluzję do przysłowiowych dwóch kółek, czyli roweru. „Beskidy na rowerze” to przewodnik, w którym nazwa serii pojawia się na okładce trzykrotnie (w tym także w logo). Tytuł umieszczony został na zielonym poddruku okładki, słowo „Beskidy” w kontrze, z lakierem punktowym, kontrastuje z pomarańczowym liternictwem wyrazu „na rowerze”. Kolor ten znajduje się również na górze okładki oraz przy ilustracji. Lakier wypełnia także zdjęcie rowerzysty w prawym dolnym rogu, logo i symbol sugerujący przewodnik rowerowy Pascala, znajdujący się w lewym górnym rogu na niebieskiej apli. Skrzydełka tej publikacji są dość szerokie, w rozmiarze nieco mniejszym od okładki. Przednie to legenda do załączonej po drugiej

Budowa zewnętr zna

stronie mapy. Czwarta strona okładki i zewnętrzne, tylne skrzydełko to informacje dotyczące zawartości przewodnika, wyjaśnienie przydatnych znaków drogowych oraz mapka regionu w odcieniu pomarańczowym. Wewnętrzna część skrzydełka to reklama informująca o nowej, ilustrowanej serii „Polska na weekend”. Na drugiej i trzeciej stronie okładki znajdują się kieszenie, zawierające dwadzieścia pięć map, które przedstawiają omawiane wycieczki. Poradnik „Najpiękniejsze trasy kajakowe w Polsce” charakteryzuje się klasyczną, całopapierową oprawą z prostym grzbietem. Większą część okładki wypełnia kolaż zdjęć, rozdzielony przerywanymi liniami. Wyżej, na półprzeźroczystej, żółtej apli, znajduje się tytuł, złożony krojem bezszeryfowym, w którym słowo „kajakowe” zostało zapisane czcionką o większym stopniu, w kolorze niebieskim, z białym obramowaniem liter. W prawym górnym rogu umieszczono na białym poddruku znak serii, natomiast na dole logo wydawnictwa. Zewnętrzną część skrzydełek stanowi powtórzenie spisu treści z umieszczoną powyżej, cieniowaną ilustracją z tytułem. Czwarta strona zawiera spis tras omawianych w przewodniku wraz z krótkim, wyjustowanym komentarzem, dotyczącym kajakarstwa. Powyżej, na jednej linii z tytułem z pierwszej strony usytuowano tutaj ilustrację kajakarza. Obok zdjęcia pionowo złożono tytuł publikacji i logo serii. Wewnętrzna część przedniej okładki i skrzydełka to mapa Polski z odwołaniami do poszczególnych tras. Rozkładając okładkę wraz ze skrzydełkami projektu P. Panczakiewicza mamy wrażenie, że jego zamiarem był podział rozkładówki na symetryczne partie (umieszczenie tytułów i logo wydawnictwa w jednej poziomej linii). Cechą wspólną wybranych przeze mnie reprezentantów serii jest ich zbliżony format oraz wykorzystanie fontu bezszeryfowego w tytulariach. Dodatkowo wnętrze okładek w każdym przypadku wypełniają mapy omawianych tras. Projekty informatorów kolarskich są utrzymane w podobnej koncepcji, o czym świadczy m.in. oprawa

24 K. Tyczkowski, Lettera Magica, Polski Drukarz, Łódź 2005, s. 55.

16

17


Dla akt y wnych

Czwórk a t y tułowa

spiralna oraz wykorzystanie motywu rowerzysty na okładce. Pomysł ten widoczny jest nie tylko w większości pozycji rowerowych, ale także w przewodnikach górskich (np. „Karkonosze. Przewodnik górski”, „Pieniny”, „Bieszczady”). Okładki:

„Najpiękniejsze trasy kajakowe w Polsce”

1.3. „Przewodnik rowerowy po Polsce”

Czwórka tytułowa

Każda z omawianych przeze mnie pozycji z serii „Dla aktywnych” posiada czwórkę tytułową. W przewodnikach rowerowych, utrzymanych w podobnej koncepcji graficznej, przed kartami tytułowymi umieszczono dodatkową stronicę, zawierającą reklamy prezentujące magazyny podróżnicze i atlas drogowy Polski. Karty przedtytułowe różnią się wyłącznie kolorem fontu. Wyrazy „Beskidy” i Przewodnik (…) po Polsce” zostały pogrubione, natomiast słowa „na rowerze” i „rowerowy” zostały złożone większym stopniem pisma. Projektant zastosował takie rozwiązanie być może dlatego, aby od razu skupić uwagę czytelnika na przeznaczeniu przewodnika. Aby zaś tematyka, a więc opisywany region nie zostawał w cieniu, zdecydował się na pogrubienie. Obydwa tytuły wpisano na planie prostokąta dzięki zastosowaniu tzw. spacjowania liter dla słów „rowerowy” i „Beskidy”. Owo wymuszone justowanie działa w ten sposób, że wykonuje „automatyczne powiększenie odstępów między wyrazami i literami

„Beskidy na rowerze” 18

19



804