Page 1

Hoe worden mensen beïnvloed? Net als in de film... Zintuigpsychologie Fans

Muziek, entertainment en ‘the fame’ is net als drugs Drugs en creativiteit Sfeer maak je zelf

1


IEMES PSYCHOLOGIE is een initiatief van Jef van den Hout en Ashwin Marapengopie. De inhoud is aangeleverd door de IEMES studenten van klas CO2C. Jef van den Hout is psycholoog, docent op Fontys Tilburg en geeft o.a. de vakken; Psychologie, Management & Organisatie en nog meer. Ashwin Marapengopie is een 2ejaars IEMES-student uit CO2C en de vormgever van ‘IEMES Psychologie’. Hij bracht ons al eerder zijn paper; ‘Op zoek naar de oplossing voor gameverslaving’. Ik wens jullie veel leesplezier met de eerste editie van IEMES Psychologie!

6 2

14


17

21

29 3


Drugs en Creativiteit Het is een populaire mythe in schrijverskringen: je schrijft beter met een slok of een pilletje op. Kijk immers naar Herman Brood, die verslaafd was aan speed. Hij beweerde dat hij zonder zijn twee gram speed niet kon functioneren. Nog een goed voorbeeld in Vincent van Gogh, die alleen onder het genot van een glas absinth kon schilderen. Maar wat is nou het verband tussen drugs en creativiteit? Blijkbaar is dit een gouden combinatie maar hoe zit het met de nadelen? Creativiteit transpiratie. Hiermee wordt benadrukt dat het reaCreativiteit wordt in de verschillende weten- liseren van een idee veruit de meest moeilijke fase is. schappen nogal verschillend benaderd, maar wijst in het algemeen naar een vermogen om iets (wikipedia.nl/creativiteit) nieuws te scheppen. Een goede definitie van creativiteit bestaat niet, het is een erg subjectief begrip. Er zijn verschillende stadia te onderscheiden: Probleemwaarneming. Het open staan en zien of voelen van een probleem (of uitdaging) is de eerste processtap in het creativiteitsproces. Theoretiseren van het probleem. Nadat het probleem is waargenomen is de volgende stap het omzetten van het probleem in een model. Dit kan een schets zijn, een klad versie etc. Bedenken / zien van de oplossing. De volgende fase kenmerkt zich door het, meestal plotseling, zien van de oplossing. Het “aha” of “eureka” effect. De meeste “aha” momenten ontstaan nadat het probleem uitvoerig bestudeerd is en vervolgens wordt losgelaten. “Er een nachtje over slapen” is hier een voorbeeld van. Blijkbaar reorganiseert ons brein, onbewust, de informatie wat tot creatieve oplossingen leidt. Soms wordt ook nog de onderstaande fase tot het creatieve proces gerekend hoewel deze fase strikt genomen na het creatieve proces komt.

Drugs Maar hoe zit het dan met de invloed van drugs op de creativiteit? Is dit positief, negatief of heeft het geen enkele invloed. “Uit onderzoek van Dr Iain Smith, een consultant in verslavingspsychiatrie aan de Gartnavel Royal

"Eigenlijk kan niemand goed schrijven als hij flink heeft gedronken of geslikt."

Realiseren van de oplossing. De laatste fase in het creativiteitsproces is het omzetten van het idee in een (praktische) oplossing. Niet eenduidig vaststaand is of deze fase van het proces wel of niet Hospital in Glasgow, blijkt dat het tegendeel waar tot het creativiteitsproces wordt gerekend. Typerend is. “De meeste van deze auteurs, schreven hun beste voor deze fase is de uitspraak “ 1% inspiratie en 99% werk toen ze sober waren.” Uit experimenteel onder-

4


zoek dat Smith uitvoerde blijkt dat alcohol of drugs alleen de illusie gaven van grote creativiteit - de resultaten viel vaak tegen. “Eigenlijk kan niemand goed schrijven als hij flink heeft gedronken of geslikt.” Het enige, zo gaf hij toe, wat duidelijk is, is dat dichters en schrijvers vaak emotionele types zijn, die af en toe een flink slok of trip nodig hebben.Vinden ze.” Over deze

" Drugs opent mijn ogen op een manier die ik nuchter nooit zou kunnen ervaren."

beschadiging door drugsgebruik. Verbindingen worden opnieuw gelegd en andere gedeelten van je hersenen worden actief. Gebieden die bij nietgebruikers niet of minder actief zijn. Daarnaast is er nog altijd de stelling dat we maar een klein stuk van onze hersenen gebruiken. Door het afsterven van gedrogeerde cellen gaan we automatisch gebruik maken van de non-actieve gebieden. Dit vergroot dus de creativiteit. Door drugs laat je even alle remmingen los die je normaal zouden tegenhouden.

Voordelen De voordelen van het gebruiken van drugs in verband met creativiteit zijn het opent perspectieven, uitspraak kan flink gediscussieerd worden. De resul- je gaat er meer ‘out of the box’ van denken. Drugs taten vielen dan tegen maar er is wel bewezen dat zijn zo populair omdat er wel degelijk voordelen zitmensen die drugs gebruiken meer ‘out of the box’ gaan ten aan het gebruik. Angst kun je verdoven, verveling denken en daardoor hun creativiteit wordt vergroot. kun je wegslikken en als je de wereld eigenlijk niet meer zo leuk vindt kun je die voor een poosje ontvluchten. Je kunt je helder en alert voelen of creatief. Je kunt ook warme gevoelens krijgen voor de mensen om je heen, zoals een gevoel van verliefdheid en de behoefte om dit ook aan de ander te laten merken. Als de ander dan op dezelfde golflengte zit komt vraag en aanbod uitstekend bij elkaar.

Nadelen Maar deze voordelen gelden enkel voor de korte termijn, als het middel is uitgewerkt ben je weer even bang, verveeld en met je voeten op aarde terug. Bovendien kun je jezelf dan wel scherp en creatief en bijzonder vinden, de mensen in je omgeving die niet gebruikt hebben kunnen daar heel anders over denken. Dit kan een hele ontnuchtering zijn als het middel is uitgewerkt. Psycholoog Maarten de Wit geeft aan dat het Bas, 21 jaar verteld over zijn ervaringen met effect van veel drugs voor een groot deel afhankelijk is drugs en creativiteit. Hij woont op zich- van de conditie en de stemming van de gebruiker op zelf en heeft van zijn huis zijn atelier gemaakt. dat moment. ‘Meestal wordt de heersende stemming versterkt. De effecten kunnen heel anders uitpak“Ik kan oprecht zeggen dat ik niet meer zonder drugs ken dan de gebruiker verwacht. Onvrede kan omskan op het gebied van kunst. Drugs opent mijn ogen op laan in diepe neerslachtigheid en angst kan omslaan een manier die ik nuchter nooit zou kunnen ervaren. Als in paniek. Dit wordt ook wel een bad trip genoemd. ik drugs heb gebruikt wordt ik overspoelt door inspiratie, Drugsgebruik brengt daarom een extra risico met hele nachten lang kan ik dan schilderen en nieuwe zich mee voor mensen die geestelijk kwetsbaar zijn. wegen inslaan.” Ook lichamelijk kan een drug verkeerd vallen. Dit merk je door misselijkheid en/of braken. Maar Door drugsgebruik wordt je creatief om de vol- het komt ook voor dat de gebruiker zo slecht reaggende reden: er ontstaat enige vorm van hersen- eert, dat hij onwel wordt.

5


Een risico waar erg veel over gepraat wordt is een overdosis. Een overdosis is een dodelijke hoeveelheid van een bepaalde drug. Iemand die weet waar hij mee bezig is en exact weet wat en hoeveel hij inneemt, kan eigenlijk alleen maar bewust een overdosis nemen. Wat vaker voorkomt is dat iemand iets anders inneemt dan hij verwacht, of onwetend een combinatie van stoffen inneemt die erg gevaarlijk zijn als je ze samen inneemt. In de eerste plaats is het moeilijk vast te stellen wat je koopt. Het komt regelmatig voor dat een pil of poeder niet bevat wat de verkoper beweert dat erin zit. Er kan minder, maar ook meer werkzame stof in zitten. Er kan iets heel anders in zitten, tot zeer gevaarlijke stoffen aan toe.

uitgeleefd. Pogingen om af te kicken hadden geen succes. Toen het leek alsof hij nog maar een paar maanden te leven had, nam Brood zelf het heft in handen en pleegde zelfmoord. Op 11 juli 2001 sprong hij van het Amsterdamse Hilton-hotel met in zijn binnenzak een briefje waarop stond: “maak er nog een groot feest van”. Men stond perplex. Vincent van Gogh kreeg op een dag grote ruzie met een vriend, Gauguin, waarbij hij hem aanviel. Na de aanval op Gauguin draaide Vincent van Gogh helemaal door. Met hetzelfde mes waarmee hij Gauguin aanviel, sneed hij zijn rechteroor af. Hij is gewoon door blijven schilderen en heeft zichzelf een aantal keren zonder oor vastgelegd in een zelfportret.

Daarnaast is er een duidelijke relatie gevonden tussen het krijgen van een angststoornis en het langdurig gebruik van drugs. Er bestaan diverse angststoornissen, waaronder sociale fobie, agorafobie of de obsessief-compulsieve stoornis. Het is bewezen dat mensen die drugs gebruiken een grotere kans lopen om één van deze psychische aandoeningen te krijgen dan mensen die geen middelen gebruiken. (Ik gebruik geen drugs, Drugs gebruikt mij. Maaike Dikmans. 2010)

Op 27 juli 1890, 37 jaar oud, verwondde Van Gogh zichzelf in de borst met een pistool. Hij wilde zichzelf door het hart schieten, maar maakte een klassieke fout door te denken dat het hart zich ter hoogte van de linkertepel bevindt. Hij miste hierdoor en stierf op 29 juli aan inwendige bloedingen met Theo aan zijn zijde. Een half jaar later overleed ook Theo.

Door het gebruik van alle genotmiddelen was tegen 2001 het lichaam van Herman Brood geheel

“flow is de holistische sensatie die we ervaren wanneer we handelen met totale overgave. Het is het soort ge-

Flow Maar hoe is nu daadwerkelijk het verband tusBij langdurig gebruik van drugs treden er complicaties sen drugs en creativiteit. Om dit te beantop, dit kan verschillen van depressiviteit tot lichame- woorden gaan kijken we even naar flow. lijke klachten. Helaas kan veelvuldig drugsgebruik leiden tot waanzin en zelfs zelfmoord. Kijk maar eens hoe De grondlegger van Flow heeft de volgende uitspraak het met onze kunstenaars uit de inleiding is afgelopen. gedaan die een goed beeld geeft van wat flow inhoudt:

6


voel waarvan we later nostalgisch zeggen ‘dat was leuk’ of ‘daar heb ik echt van genoten’. Het is de toestand waarin de ene actie op de andere volgt volgens een soort interne logica, die geen bewust ingrijpen van ons vraagt.We ervaren deze sensatie als één uniform stromen van het ene moment naar het andere.” (Csikszentmihalyi, 1975) Flow kan ontstaat door verschillende omstandigheden. Zo moet je zorgen voor uitdaging in wat je doet. Een fijne werkomgeving is van groot belang, denk bij kunstenaars aan een atelier waar hij zich prettig in voelt. Uiterste concentratie is ook belangrijk, als je niet gefocust bent zul je minder snel flow kunnen ervaren. Daarom is een sterk doel voor ogen stellen erg belangrijk. Kunstenaars zullen hun flow dus sneller vinden als ze zich prettig voelen in wat ze doen, waar ze het doen, vrijheid hebben in wat ze doen en een scherp doel voor ogen stellen. Deze factoren samen kunnen uiteindelijk voor een flow ervaring zorgen. Als een kunstenaar eenmaal zich in flow bevind zal zijn leervermogen groeien, net als zijn zelfvertrouwen. Hierdoor zal hij de volgende keer sneller flow kunnen ervaren. Als iemand flow ervaart wordt hij/zij hier gelukkig en gemotiveerd van. (Wat maakt het het verschil tussen kunst en Ambacht, Sanne Croonenberg 2010) Conclusie De conclusie die we kunnen trekken is dat door drugsgebruik je in een andere mentale demensie terecht komt. Dit opent wegen en laat je ‘ out of the box’ denken. Hierdoor kun je flow gaan ervaren, dat zorgt dan weer voor meer zelfvertrouwen en motivatie. Uiteindelijk kunnen al deze factoren samen de creativiteit van een persoon vergroten. Dit wil niet zeggen dat het goed is om drugs hiervoor te gaan gebruiken. Er zitten meerdere nadelen aan, zeker op langere termijn kan het leiden tot depressiviteit en meer. Ga dus verstandig om met je drugsgebruik!

Maaike Dikmans, Victor Ribot en Sanne Croonenberg

7


Muziek, entertainment en ‘the fame’ is net als drugs Drugs (ook wel: verdovend middel, bedwelmingsmiddel, narcoticum, roesmiddel, geestverruimend middel, verboden middel of droog/droge) is een verzamelnaam voor geneesmiddelen en genotsmiddelen die een meer of minder drogerende (verdovende en/of opwekkende) werking hebben, en die tot verslaving kunnen leiden, aldus Wikipedia. Een droom of toch de realiteit? Vandaag de dag word je doodgegooid met artiesten die eigenlijk niet zo goed kunnen zingen, dansen of acteren.Toch zijn zij wél degenen die in de schijnwerpers staan en jij niet. Als klein kind dromen veel mensen ervan om “later” beroemd te worden en om de show te stelen met zijn/haar talent. Is roem echt iets waar je naar moet streven, of is uitblinken met je idee of talent niet iets wat automatisch beloont wordt met “roem”?

zij 24 uur per dag worden bekeken door fotografen en voorbijgangers is drugs voor hen een vluchtmiddel geweest om even te ontsnappen aan de dagelijkse sleur waarin zij constant in de spotlights staan.

Een overdosis met gevolgen De druk om steeds perfect over te komen ligt hoog, velen kunnen het gewoonweg niet aan. Brittany Murphy is gestorven aan een drugsoverdosis, geruchten gaan dat zij drugsverslaafd is geweest omdat ze vond Als beginnend artiest leef je in een soort van droom- dat ze niet in het perfecte Hollywood paste. Hetzelfde wereld. Alles schijnt goed te gaan, je bent immens geldt voor Heath Legder die ook dood is aangetrofpopulair, de fans liggen aan je voeten en je carrière fen in zijn hotelkamer. Eenzaamheid is ook een grote gaat bergopwaarts. Velen leven vanaf die periode in reden om je over te geven aan de drugs, als artiest een soort van roes waar ze niet uit willen komen, ben je vaak op reis, je vrienden hebben niet de tijd om de aandacht en alle commotie om hun heen ervaren steeds met je mee te gaan. Daardoor moeten artiesze als iets positiefs. Vaak wordt dit punt in hun car- ten vaak alleen op tour of naar een andere stad reizen rière vergezeld met beginnend drugsgebruik. Wat je om daar bijvoorbeeld interviews te geven of om op te vaak ziet is dat beginnende artiesten op één bepaalde treden. Het dubbelleven van ster en van de eenzame manier over (moeten) komen in de media, dit imago is artiest is niet iets waar je aan kunt wennen. Het overvaak door managers gevormd die hopen dat de arti- kwam Kate Moss in 2005 ook, ze zei toen dat je drugs est dan meer mediawaarde heeft en dus veel geld kan gaat gebruiken om aan de realiteit te ontsnappen: opleveren. Omdat de artiesten in een roze wolk leven gaan ze steeds meer mensen vertrouwen die zeggen “In fashion, excess is not for creative purposes, whatever dat ze het beste met hun voor hebben, iets wat in de people may say. It’s about escapism.You just have to get realiteit niet zo is. Deze mensen kunnen het imago out of it to deal with it. I think that’s what a lot of people van de beginnende artiesten beschadigen omdat ze in fashion that I know do it for. I know that’s why I did it.” dingen willen doen die niet passen bij het imago van de ster. Er zijn voorbeelden genoeg van mensen die door Hoe bekender je wordt, hoe meer mensen je willen verkeerde “vrienden” ontspoord zijn denk hierbij aan kennen.Als nieuweling laat je alles over je heenkomen Lindsay Lohan, Britney Spears en Nicole Richie. Omdat omdat je denkt dat iedereen het beste met je voor

8


heeft. Hoe vaak zie je wel niet dat bekende mensen dronken of onder invloed van iets anders worden gefotografeerd? Door de nieuwe lifestyle waar ze mee te maken krijgen grijpen ze sneller naar de drugs omdat mensen in hun omgeving dat ook doen. Wat ze wel moeten beseffen is dat juist zij in de belangstelling staan en niet de (onbekende) mensen om hun heen. Flow Tegenwoordig is roem iets waar iedereen naar blijkt te streven. Uit onderzoek dat in 1996 is gehouden door Richard Ryan en Dr. Kasser van de University of Rochester over ambities, uitgangspunten en psychologisch welzijn blijkt dat roem hoger scoort dan vriendschap. Désanne van Brederode, bekend door haar tv-columns zegt hierover: “Het verlangen naar aandacht is iets menselijks, maar die droom is nu wel aan het veranderen. Mensen willen alleen nog de roem, zonder te beseffen dat roem in principe slechts een bijproduct is van een geslaagd streven naar de hoogste kwaliteit”. Om beroemd te worden moet je dus de beste zijn in jouw vak(gebied). Het is van groot belang om kritisch naar je talent te kijken en je zodanig te verbeteren zodat je je doel kunt bereiken. Het streven naar perfectie is van groot belang, omdat je hierdoor de top kunt bereiken en je niet gemakkelijk laat afleiden door onbelangrijke dingen. Ditzelfde geldt ook voor artiesten, als zij constant een doel voor ogen zouden hebben waar zij naartoe willen streven dan zouden ze alleen daarmee bezig zijn en in flow zijn. Ze zijn dan de uitdaging aangegaan om meer uit hun carrière te halen waardoor ze met beide benen op de grond kunnen blijven staan.

Flow zorgt ervoor dat je grote prestaties levert, je gemotiveerd bent, je leervermogen groter is, je meer zelfvertrouwen hebt, je je gelukkig voelt. Veel artiesten storten zich volledig op hun carrière en zijn op die manier in flow. Maar voelen artiesten zich nog steeds gelukkig als ze niet meer in flow zijn? Als je carrière het enige is waar je je op richt,mis je dan niet iets in je leven? Dit kan per persoon verschillen. Maar de meeste mensen zullen naast hun carrière een sociaal leven willen hebben. Liefde en vriendschap zijn voor veel mensen belangrijke waarden. Het blad Management Team heeft onderzoek gedaan naar de invloed van werk op een relatie. In dit onderzoek werd gevraagd om te kiezen tussen werk en relatie. Van de groep die weleens met dit dilemma geconfronteerd is geworden, koos 61,8 procent voor zijn/haar relatie.

Artiestenleven De meeste artiesten zullen toch niet zo snel met hun carrière stoppen. Het artiestenleven heeft positieve en negatieve kanten. Aandacht, erkenning van je talent, geld, van je passie je werk kunnen maken en chique feestjes zijn zaken die als voordelen van beroemd zijn worden gezien. Maar roem heeft ook een keerzijde. Zoals eerder vermeld heeft eenzaamheid en constante achtervolging van paparazzi grote invloed op het mentale welzijn van artiesten. Bovendien worden ze naast de vele fotografen vaak ook nog eens achtervolgd door hysterische fans. Als je pas doorbreekt, is het meestal nog wel grappig en leuk om je handtekening uit te delen. Maar als je niet eens meer fatsoenlijk de straat op kunt, is het een heel ander verhaal. Eén ding is zeker: beroemd zijn heeft een enorme impact op je leven. Niet iedereen kan daar goed mee omgaan. Dat je beroemd bent, wil dus niet altijd zeggen dat je gelukkig bent. Als artiest moet je je dus altijd bewust blijven van de gevolgen van bekend zijn. Begeleiding is dan ook erg belangrijk. Dit kan gedaan worden door het management, familie, vrienden of andere mensen uit de directe omgeving van de artiest. Zo kan er als het echt dreigt mis te gaan, ingegrepen worden en behouden artiesten hun enthousiasme en de passie die ze voor hun carrière hadden.

9


Begeleiding en aandacht Wordt ook aandacht besteed aan begeleiding op muziekopleidingen? Ramon Reijnders, student Rockacademie (drums) zei hierover: ‘We krijgen geleerd hoe we financieel zaken het beste kunnen aanpakken. Ook krijgen we geleerd hoe je jezelf moet promoten en hoe de muziekindustrie in elkaar zit.’ Hoe je je mentaal moet redden,komt dus eigenlijk niet echt aan bod. Begeleiding is vooral belangrijk wanneer je razendsnel meer en meer bekendheid krijgt. Dit is tegenwoordig steeds meer het geval. Door de komst van social media kunnen artiesten in één klap beroemd worden. Via Youtube kun je filmpjes uploaden die over de hele wereld bekeken en doorgestuurd kunnen worden. Justin Bieber is een perfect voorbeeld van iemand die via social media binnen korte tijd sterrenstatus heeft behaald. Hij is ooit begonnen met een filmpje op Youtube dat eigenlijk alleen voor zijn familie en vrienden bedoeld was. Steeds meer mensen gingen zijn filmpjes bekijken en uiteindelijk werd de jonge zanger zelfs ontdekt door het management van Usher. Justin Bieber is inmiddels uitgegroeid tot een van de grootste tienersterren van dit moment. Hij is nog maar 16 jaar oud en heeft nu al een MTV Video Music Award op zak voor ‘Beste nieuwe artiest’.

Die mensen kijken dan niet meer naar je als persoon, maar naar je roem en geld. Er wordt daardoor ook vaak misbruik gemaakt van sterren. Het vertrouwen van artiesten wordt dan geschaad. Hun gedachten, gevoelens en gedragingen worden bovendien beïnvloed door de aandacht die ze van fans krijgen. Het is voor artiesten meestal even wennen dat mensen die ze helemaal niet kennen met ze op de foto willen of ze willen aanraken. Na een optreden zijn artiesten dan ook vaak nog even onder de indruk van wat zich de afgelopen uren zich allemaal heeft afgespeeld.

‘Tijdens de eerste twee nummers moet je vaak even wennen aan het publiek, maar wanneer je gaat merken dat mensen het waarderen dat je aan het spelen bent, krijg je een gevoel van onoverwinnelijkheid.’ Dit antwoordde Lennart van Dueren den Hollander, de zanger en gitarist van The Quaint, op de vraag ‘Wat voor gevoel geeft het optreden voor publiek je?’. Er zijn grote verschillen in het gedrag van fans. Er zijn fans die gewoonweg genieten van de muziek en af en toe een concert bezoeken. Maar er zijn ook fans die doordraaien. Zij zijn zo fanatiek in het volgen van hun favoriete artiest dat het vervelend wordt. Sommige artiesten hebben zo geen moment meer van rust. Ze zijn een soort van verslaafd aan een artiest. Je kunt namelijk aan heel veel dingen verslaafd zijn. Aan snoep, chocolade, roken, gamen, maar artiesten bijvoorbeeld ook gewoon aan de roem en de aandacht. Ze kunnen niet meer zonder en zijn dus verslaafd. Wat voor effect heeft de aandacht van fans en me- Sommige mensen kunnen ook niet zonder muzdia op je op zo’n jonge leeftijd? Hier komt me- iek en zijn dus eigenlijk verslaafd aan muziek, ze dia- en sociale psychologie om het hoekje kijken. kunnen daar hun gevoel in kwijt. Muziek en enMediapsychologie bestudeert het effect van media tertainment zijn dus ook een soort drugs, een op individuen. Hoe voelen en denken mensen over verslaving. Mensen kunnen niet zonder muziek, media en hoe gedragen ze zich door media? In de radio, tv en al helemaal niet zonder hun telefoon! media wordt vanalles gezegd en geschreven over artiesten. Dit kan een enorme impact hebben, vooral als je nog jong bent. Het kan zo zijn dat artiesten zich gaan gedragen naar een bepaald imago of zich er juist tegen gaan af zetten. Kijk maar naar het voorbeeld van Britney Spears die ook al op jonge leeftijd wereldwijd bekend werd. Zij was haar ‘good girl’ imago meer dan zat en sloeg een totaal andere weg in. Gedrag, zoiets als sociale psychologie? Sociale psychologie is de wetenschappelijke studie naar hoe (menselijke) gedachten, gevoelens en gedragingen worden beïnvloed door anderen. In dit geval hoe artiesten beïnvloed worden door het veranderende gedrag van mensen in hun omgeving of juist daarbuiten. Mensen kunnen namelijk opeens heel anders tegen je gaan doen als je beroemd bent.

10


Invloed van tv Als je aan iemand vraagt: “Wordt je beïnvloedt door de televisie?”, Dan zeggen de meesten “nee”. Maar dat is niet zo. Indirect wordt je zeker beïnvloedt. Je kunt als eerste instantie denken aan programma’s waarin ze discussiëren, zoals ‘De wereld draait door’ en ‘Pauw en Witteman’. Bij dit soort programma’s zijn vaak verschillende mensen met verschillende meningen. Je bent het dan vaak met iemand eens en je denkt er over na. En hoe vaak hoor je wel niet dat geweld op tv slecht is voor kinderen. Het zal dan toch wel een bepaalde invloed op ons hebben.

voor of bij muziek. Alleen het soort muziek dat je leuk vindt is afhankelijk van de cultuur waar je in leeft. Muziek bestaat uit geluid dat een bepaalde volgorde heeft. Daar geven wij een emotionele betekenis aan. Alles in onze omgeving bestaat dus eigenlijk uit muziek. Onze hersenen zijn gemaakt om patronen te herkennen . Woorden zijn vaak bij communicatie niet het belangrijkste, dat zijn de tonen. Als je een baby bent dan kom je al in aanraking met muziek.Je komt eerder met muziek in aanraking dan met taal. Daarom zal muziek altijd belangrijk blijven in ons leven.

“Een verslaving herken je aan de afkickverschijnselen”. Volgens het woordenboek is een soap ‘een tv-serie over gebeurtenissen uit het dagelijks leven’. Dit is een vrij algemene beschrijving. Je begrijpt dat er dus veel verschillende soorten soaps zijn, zo noemt men de serie ‘Oh Oh Cherso’ een reality soap, en je hebt de echte oer-soap. Een voorbeeld hiervan is de Nederlandse soap ‘Goede Tijden, Slechte Tijden’, waar iedereen vast wel van gehoord heeft, en de Amerikaanse soaps ‘The Bold&The Beautiful’ en ‘As The World Turns’, die ook hier op tv te zien zijn. Je past de muzieksoort aan op het humeur dat je hebt. Maar wat doet muziek dan precies, hoe beïnvloedt het Een belangrijk kenmerk van een soap is dat je ze bijvoorbeeld onze emoties? Dit is een erg lastige vraag dagelijks op de tv kan volgen, en een doorlopend omdat zoveel dingen onze emoties beïnvloeden. Hier verhaal hebben. Elke aflevering heeft aan het einde zijn dan ook verschillende onderzoeken naar gaande. een cliff-hanger. Soaps gaan altijd over problemen, Hoe muziek onze emoties precies beïnvloedt, weten anders is het natuurlijk niet interessant om naar te we dus nog niet. Maar uit ervaring weten we wel dat kijken. Het zijn altijd een stuk of twintig mensen, het dat doet: door bijvoorbeeld vrolijke optimistische voornamelijk aantrekkelijke en hippe jongeren, een muziek in een supermarkt kopen we meer. En door aantal oudere mensen van middelbare leeftijd en een harde muziek in een discotheek, drinken we meer. paar oudjes (om het nog een beetje geloofwaardig over te laten komen). Het zijn mensen die elkaar allemaal kennen, bijvoorbeeld bewoners van een straat, twee families en aanverwanten, of collega’s. En dan gaat het ook nog eens altijd over relaties. Muziek en verstandelijk gehandicapten Soaps zijn zo verslavend doordat de personages erg Muziek is: luisteren, voelen, kijken, spelen, exdicht bij je staan. Je kunt je er dus makkelijk in verp- pressie, contact, interactie, beweging, ontspanlaatsen.Veel mensen vergelijken dus ook hun eigen lev- ning, concentratie, activering, individuele smaak en met het leven en gebeurtenissen van hun favoriete personages. En dan zijn er nog de reality series. Veel Er zijn verschillende soorten muziektherapie, maar ze mensen denken dat het ook echt realiteit is, denk aan: hebben allen gemeen dat ze uitgaan van het op een sys‘De Gouden Kooi’ en ‘Oh Oh Cherso’. Iedereen praat tematische manier gebruik maken van muziek met als erover, en weet waar het over gaat. Maar zou niet doel veranderingen te stimuleren bij de gehandicapten. een deel daarvan geregisseerd zijn? Geen idee, maar dat het veel invloed heeft op onze eigen levens, dat Muziektherapie kan centraal staan als: bezigheid/ is zeker. Mensen kunnen niet meer zonder televisie. plezier maken en ontplooiing zoals iedereen dat kan. Invloed van muziek Er kan een onderscheidt gemaakt worden tusDe invloed van muziek op onze hersenen sen actieve muziektherapie, waarbij het maken van Iedereen heeft wel iets met muziek. Alle mensen muziek centraal staat en receptieve muziektherapie, reageren op muziek. Iedereen heeft wel een gevoel waarbij het beluisteren van muziek centraal staat.

11


We met L. Dierckx. Zij werkt op het moment op een psychiatrische afdeling en heeft hiervoor in een gevangenis gewerkt. Ze heeft opgemerkt, dat muziek erg veel impact heeft op de cliënten die ze heeft gehad. Zo vertelde ze dat ze in de tijd dat ze in de gevangenis werkte, veel rapmuziek hoorde. Bijna alle gevangenen luisterde rapmuziek. Het schijnt toch te zijn dat ze zichzelf daar in kunnen verplaatsen en dat ze daar hun emoties in los kunnen laten. Op het moment werkt ze met suïcidale. Dus ze hoort erg veel deprimerende muziek. ‘Eigenlijk erg sneu om dat zo allemaal te moeten constateren’ zegt L. Dierckx. Muziek, entertainment en media hebben erg veel invloed op ons en op onze emoties. Moet je nagaan als je beroemd bent, dan is dat nog erger. Veel sterren grijpen daarom ook naar de drugs. Ze denken dat het een uitweg is, maar dat is zeker niet zo. Muziek, entertainment en media zijn eigenlijk op zich al een soort drugs, omdat we niet meer zonder ze kunnen. En als je ergens niet meer zonder kan, dan ben je verslaafd. Maar alles heeft te maken met je psyche en hoe je er mee om gaat.

Eni Slipicevic, Eva Lempers en Karin Janssen

12


Net als in de film... Op 23 februari 1991 werd in de Engelse stad Liverpool een peuter mishandeld en vermoord door twee kinderen van tien jaar. Deze zaak is een voorbeeld waarin media een rol kan spelen in het leven van mensen. De twee jongens hadden een tijdje voor de moord werd gepleegd de film “Childs Play 3” gekeken. Film en andere media hebben veel invloed op ons en dan vooral op jongeren. Niet alleen worden we aangezet tot haat en geweld maar ook worden we steeds egoïstischer, het beeld van anderen mensen is negatief en we worden steeds asocialer. Kinderen groeien op met de computer,video-games en mobieltjes.Vaak zien ouders niet wat voor gevaar hierachter schuil gaat..

“Film is vooral een mooi medium, waarmee je mensen kunt ontroeren. Het is en blijft fantasie”

van de film ervoor zorgen dat mensen een film die niet voor hun geschikt is ook daadwerkelijk SIRE niet kijken? SIRE probeert deze invloed te verminStichting Ideële Reclame is een van de organisaties deren maar kan deze ook voorkomen worden? die deze maatschappelijke problemen wil aanpakken. Door middel van ideële reclame proberen ze het gedrag van mensen te beïnvloeden. SIRE heeft Stichting Kijkwijzer als doel om onderwerpen die belangrijk zijn voor de De tweede stichting in Nederland die ook iets prosamenleving, maar door veel mensen onderschat beert te doen aan de invloed op mensen. Alleen of vergeten worden, onder de aandacht van de dan de invloed van media. Stichting Kijkwijzer mensen te brengen. Ook zorgen ze er voor dat probeert door middel van het kijkwijzer systeem met mensen er over na gaan denken en met elkaar erover diverse symbolen te voorkomen dat er gekeken word te gaan praten. Alle SIRE reclames worden zonder naar films door mensen waarvoor hij niet bestemd budget gemaakt, ze werken alleen met vrijwilligers. is. Dit is vooral ter bescherming van jongeren kinSIRE Heeft in de jaren dat de stichting bestaat al deren die zich vooral laten beïnvloeden door films. veel maatschappelijke kwesties behandeld met Helaas is dat systeem ook niet waterdicht, voorafhun campagnes. Zoals onder andere het (on)veilig gaand aan een film worden de symbolen getoond, omgaan met vuurwerk, dyslexie, overge- waarvan vooral de leeftijdsgrens de belangrijkwicht, kindermishandeling en huisdieren ste is. Maar na het zien van deze symbolen kan de kijker alsnog zelf beslissen of deze de film gaat bekijken. Nu heeft kijkwijzer officieel zijn plicht gedaan Avatar en de kijker gewaarschuwd, maar opgelost is het Na de release van de hitfilm Avatar door regisseur probleem natuurlijk nog niet. Ouders van kinderen James Cameron zijn er enkele gevallen van zelf moord die de dupe zijn van schadelijke films claimen nog gemeld.Volgens onderzoekers waren deze mensen zo vaak de producent,exploitant of kijkwijzer hiervoor. onder de indruk van de fantasie wereld Pandora, dat zij enorm teleurgesteld waren in onze eigen wereld. James Cameron zelf snapt de ophef over de film niet Invloed SIRE helemaal. Hij vind het jammer dat een mooi medium Mensen geven aan meer steeds beïnvloed te worden als film zo negatief in het nieuws verschijnt. Er is een door media. Dit kom vooral omdat in hedendaagse speciaal forum opgericht voor mensen die kampen films veel heftige dingen plaats vinden in een relatief met deze depressieve gevoelens na het zien van Avatar. korte tijdsduur. We krijgen veel te werken inclusief Maar hadden deze tragische voorvallen ook voorko- bijbehorende beelden en geluiden. Het gekke is dat men kunnen worden? Kan de maker of exploitant uit onze enquête blijkt dat ze zich niet aangesproken

13


dezen serie tot een succes hebben gemaakt zijn: Jeugd,losbandigheid,humor en personages waarmee we ons identificeren. Want eigenlijk vinden wij ( netjes,hoogopgeleid) dat we niet naar dit soort platte tv moeten kijken,maar toch trekt het ons en zetten we die tv aan net als 1.440.000 andere nederlanders.Wat een enorm aantal is voor een real life soap. Media Psychologie Media Psychologie onderzoekt het effect van media op het individu,de ontvanger staat centraal. Er word dus gekeken vanuit het gebruikersperspectief. Het meten van deze effecten word gedaan aan de hand van 3 methodes - hoe mensen denken (cognities) - wat mensen voelen (gevoel) - hoe mensen doen (gedrag) voelen tot de SIRE reclames, een oplossing hiervoor Er worden verbanden gezocht tussen verschijnselen. is volgens ons onderzoek, de filmpjes heftiger mak- Er bestaan correlatieve (realistische) verbanden en en mensen zelf onderwerpen te laten insturen. en causale (oorzakelijke) verbanden. Media Hypes Hoe kunnen we nu verklaren waarom de ene film ons wel beïnvloed en de andere niet? Is er

een aan te wijzen reden voor of is het een gevoel? Hoe word zo’n media hype gecreëerd? Allereerst word de doelgroep warm gemaakt via crossmediale campagnes. Er word een viral gecreëerd. Series als Oh Oh Cherso zijn hierdoor immens populair, iedereen praat erover en de uitspraken van Jokertje,Barbie en Matsoe matsoe hoor je ook overal. Het lijkt toeval dat deze serie zo’n succes is geworden maar alles is van te voren uitgedacht. De factoren die

14

Het effect van media op de ontvanger verschilt per geval, er moet rekening gehouden worden met de manier waarop de boodschap word verspreid, hoe de inhoud van de boodschap word weergegeven maar ook het verleden en de ervaring van de ontvanger is belangrijk. Door ervaringen /motivatie/stemming of een bepaalde betrokkenheid kan een boodschap anders opgevat worden. De invloed van media heeft ook te maken met de aandachtscapaciteit van de ontvanger. Niet alle media die we op ons afkrijgen kunnen we verwerken, we moeten hierin een keuze maken. Onderzoek van Zillman en Bryant (1994) toont aan dat mediagebruik een primaire vorm is van mood management. Dit betekend dat de keuze van het media gedrag vaak onbewust plaats vindt en afhangt van de stemming van de gebruiker. Aandacht is maar beperkt beschikbaar, programmamakers moeten zich dus richten op de dingen die aandacht trekken. Zoals oppassendheid en levendigheid. Het mate van betrokkenheid heeft ook invloed op de waardering van een programma net als de entertainmentwaarde. Het is onderzocht dat hoe vaker mensen worden bloot gesteld aan onbekende dingen des te meer ze deze gaan waarderen. De conclusie blijft natuurlijk dat waardering vooral een automatisch proces is wat per persoon en boodschap verschilt.


To Remember! Media kan geen invloed op ons hebben als we ons dingen niet zouden herinneren. Doordat onze indrukken en impressies worden opgeslagen, kunnen deze invloed op ons uitwerken. In ons zintuigelijke geheugen wordt informatie slechts enkele seconden bewaard, bijvoorbeeld beelden en geluiden. Ons korte termijn geheugen is ons werkgeheugen en heeft ook een bepaalde capaciteit. Dan hebben we nog ons lange termijn geheugen deze bevat alles wat we hebben geleerd en meegemaakt in ons leven. Onze herinneringen liggen dus vast in ons lange termijn geheugen. Bij het verwerken van alle informatie die we op ons afkrijgen gaat het om het ontcijferen van de boodschap en het opslaan hiervan zodat we het later nog terug kunnen vinden in ons geheugen. Wat blijft hangen van een boodschap is vaak erg weinig, dit komt vaak door ruis op het communicatieproces. Zo kan de ontvanger de boodschap niet goed begrijpen of anders opvatten, de boodschap kan ook te veel verwerking eisen van de ontvanger. Hierdoor word de boodschap niet zoals gewenst overgebracht van zender naar ontvanger.

SIRE&KIJKWIJZER Omdat uit ons onderzoek blijkt dat de invloed van media (vooral op kinderen) steeds groter word, en de invloed van SIRE en Kijkwijzer steeds kleiner. Hebben wij hiervoor een mogelijke oplossing bedacht. Door SIRE en de Kijkwijzer samen te laten werken aan een campagne kan je het beste van twee werelden bundelen, doordat SIRE en de Kijkwijzer allebei andere contacten hebben in de media wereld kan de financiering sneller rond komen en zijn er meer invloeden van buitenaf. Ook is de bereikbaarheid groter omdat deze organisatie allebei andere doelgroepen hebben, en er zijn voor allebei de organisatie mensen die regelmatig op de websites kijken. De campagne die we bedacht hebben moet ervoor gaan zorgen dat ouders er beter op gaan letten wat hun kinderen kijken en of dat geschikt is voor hun leeftijdscategorie, ook moeten kinderen erop gewezen worden dat kijken naar films die misschien te eng zijn een grotere indruk kan maken dan dat hun misschien beseffen. Omdat uit eerdere onderzoeken is gebleken dat kinderen tegenwoordig niet zo snel meer onder de indruk zijn willen we schokkende beelden gebruiken en meer werken met virale acties. Voor de oud-

Positive Psychologie Hoe kunnen we er voor zorgen dat al de negatieve gedachten over de invloed van media op de ontvanger worden omgezet tot iets positiefs. Hiervoor gebruiken we de Positieve Psychologie. De grondleggers hiervan zijn Martin Seligman en Mihaly Csiksentmihalyi (2000). Ze richten zich onder andere op de positieve ervaringen die mensen kunnen hebben zoals geluk hoop en liefde,positieve eigenschappen en positieve intu誰ties. Zo kan media ook iets moois doen met mensen, een film bijvoorbeeld kan ontroeren, verblijdden en tot denken aanzetten. Het is voor de zenders van de boodschap dus belangrijk dat zij hun boodschap iets positiefs meegeven want blijft hangen bij mensen.

ers willen we ze eigenlijk wakker schudden zodat ze zien waar hun kinderen met sommige films aan blootgesteld worden. Een ander medium wat ingezet moet worden zijn de bioscopen, deze moeten strenger controleren op kinderen die te jong zijn voor een bepaalde film. Ook kunnen die bioscopen de campagne van SIRE en de Kijkwijzer versterken door posters op te hangen en reclames uit te zenden, hierdoor bereik je nog meer mensen en dit is echt nodig. Ook willen we scholen laten samenwerken om deze campagne sterker te maken, de leraren kunnen veel invloed uit oefenen en kinderen leren dat het verstandiger is om aan de richtlijnen van de Kijkwijzer te houden. Door bijvoorbeeld de reclames te laten zien

15


en uitgebreid te bespreken in de les kunnen de leraren de kinderen erop wijzen wat de gevolgen kunnen zijn van enge films kijken (bijvoorbeeld nachtmerries) Niet alleen moet de campagne zich richten op films en tv maar ook de games moeten aangepakt worden, omdat kinderen heel beïnvloedbaar zijn als ze jong zijn kunnen bijvoorbeeld schietspellen nare gevolgen hebben, dit willen we voorkomen door ook voor de games een soort Kijkwijzer te maken die ook in deze campagne meegenomen wordt. Door films, tv en games aan te pakken is niet genoeg, een laatste medium wat kinderen dingen kan laten zien waar ze nog niet aan toe zijn is natuurlijk het internet. Waar het internet beroemd mee is geworden is het porno, als ouders wil je natuurlijk niet dat je kind hieraan blootgesteld wordt. Onze campagne moet ouders er op wijzen dat internet niet zo onschuldig is als dat het lijkt, door te laten zien hoe makkelijk het is voor kinderen om bijvoorbeeld onschuldig klinkende sites als poesjes.nl in te typen en dan op bv een escort site met blote vrouwen terecht te komen. Ook laten we dan zijn hoe je als ouder dit kan beveiliging door bepaalde programma’s te installeren. Onze Campagne wordt dus crossmediaal en vereist medewerking van allerlei medium, omdat de campagne in ieders belang is zal de medewerking makkelijk gaan. De bedoeling is dat de campagne schokkend genoeg is om de ouders wakker te schudden maar niet te schokkend voor de kinderen.

Bronvermelding

Rice, W. (2010) Mediahype: Oh Oh cherso www.mediapsychologie.nl Hout, J. (2010) Powerpoints lesstof Mediapsychologie Seligman, M. Csikszentmihalyi, M. (2000) Positive Psychology Vugt, C. (2010) Paper “net als in de film” Broeks, M. (2010) Paper “Invloed ideële reclame SIRE” Onze eigen enquête over de invloed van SIRE en hoe deze verbeterd zou kunnen worden. www.mediapsychologie.nl www.kijkwijzer.nl www.sire.

16


Hoe worden mensen beïnvloed? Keuzes maken is verbonden met het leven. Je moet regelmatig kleine en grote keuzes maken. Veel mensen vinden keuzes maken moeilijk, en ze blijven aan het twijfelen. Hoe komt het dat je geen beslissing kunt nemen en hoe kun je makkelijker een keuze maken? Veel mensen worden beïnvloed in het maken van keuzes door veel factoren om zich heen. Hier spelen festivals ook op in. Invloed komt van alle kanten Iedereen heeft invloed op elkaar. En door anderen te beïnvloeden zorg je dat jou doelen en belangen gewicht krijgen. Vaak gebeurt dit onbewust maar soms ook bewust. Als jou vrienden naar een festival willen en jij eigenlijk niet, maar ze komen met goede argumenten maak je onbewust toch de keuze om met hun mee te gaan. Ook sponsoren hebben veel invloed op festivals. Door hun merk te koppelen aan een festival beïnvloeden ze de bezoeker. Als jij je aangetrokken voelt tot een bepaald merk ga je sneller er naar toe omdat je jezelf er vertrouwd bij voelt.

Naast de algemene beïnvloedingen speelt de sociale omgeving een grote rol. Met het maken van een keuze hecht je veel waarde aan meningen en emoties van anderen. Een klein voorbeeldje: je zit met je vrienden op de bank en te kletsen over verschillende festivals. Iedereen is hartstikke enthousiast over een bepaald festival waar jij nog nooit bent geweest en ze roepen dat je er echt heen moet. Op dat moment activeert ongeveer 20% van je hersendelen die ook zouden zijn geactiveerd als je zelf naar het festival was geweest. Dit heet “spiegel neuronen”. Uiteindelijk word je dus onbewust gestimuleerd om naar dat festival te gaan.

Bewust of onbewust? Er zijn veel beïnvloedingen die we dagelijks te verwerken krijgen, zowel bewust als onbewust. Stiekem krijgen we stimulansen binnen waar we geen weet van hebben. Op zich is dat niet verkeerd, want als je alles bewust zou ervaren zouden je hersens het niet aankunnen. Uit onderzoek is gebleken dat 95% van ons gedrag en keuzes onbewust worden aangestuurd. Dus wanneer je op zoek gaat naar een festival via verschillende kanalen, bepaald dat maar voor een klein deel je uiteindelijke keuze.

Muziek is gewoon muziek Maar muziek heeft wel degelijk invloed en die invloed beperkt zich niet alleen tot het emotionele vlak. Muziek heeft de kracht om je bewustzijn te beïnvloeden, zonder dat je je daar bewust van bent. Muziekklanken hebben daarom ook grote invloed op de stemming van de mens. Op festivals komen er veel dj’s en artiesten voorbij. Vaak veel die je eigenlijk niet zo goed kent, maar er zitten ook altijd een paar grote en bekende namen tussen. Dat is wat de mensen voornamelijk aangenaam maakt. De organ-

17


isatie van een festival zet de programmering zo in elkaar dat je eigenlijk van begin tot het eind wil blijven of juist die bekende artiesten of dj’s te zien. Zo oefenen de organisatoren van festivals toch ook weer onbewust invloed uit op de bezoekers. Wat mensen ook prikkelt zijn de reclames die je hoort op de radio of tv. Als je een goed muziekje hoort en denkt he lekker nummer en ze vertellen dan wat voor leuk festival er wel niet georganiseerd wordt let men veel sneller op en onthouden ze het ook een stuk beter.

entertainment kunnen niet meer ontbreken in een beetje moderne krant of tijdschrift. Hierbij worden de meest uiteenlopende topics besproken zo ook festivals. In tegenstelling tot vroeger, selecteren en kiezen mensen niet meer op basis van de informatie die één medium verstrekt. Dat wil dus zeggen dat mensen voor een festivalkaartje verschillende bronnen onderzoeken om uiteindelijk een definitieve keuze te maken, en niet alleen de lifestyle pagina van de krant zullen lezen.

Tv en radio Kleuren en omgeving Met name de radio kan een grote invloed uitoefenen Er zijn geen ‘goede’ of ‘slechte’ kleuren. Alle kleuren op de keuze van een festivalbezoek. Zenders worden hebben positieve en negatieve effecten afhankelijk gesponsord door festivals of zijn zelf aanwezig bij het van de context en lokken een reactie uit die verband evenement. Reclame wordt hier dus veel gemaakt. houdt met de ervaring van de toeschouwers. Als er Wanneer een festivalzoeker dagelijks luistert naar een festival wordt de zender wordt gehouden kijkt men hij steeds geook goed naar wat confronteerd en voor sfeer ze willen geënthousiasmeerd creëren en passen met de happening daar hun kleuren op waardoor hij eerder aan. De omgeving geneigd is om naar speelt hierbij ook het festival te gaan. een belangrijke rol Met de tv heb je er voor festivals. Als een extra stimulans er een goed festival bij. Naast geluid kowordt bedacht maar op een totaal verkeerde locatie men ook beeldreflexen in je systeem binnen. Hierdoor zal worden gehouden kan het festival een negatieve pik je de reclame beter op en zal je het langer onthouden. lading krijgen terwijl het eigenlijk een heel goed concept is. Waar ook goed over nagedacht word zijn de posters.Dit is de eerste indruk die over wordt gebracht Sociale Media op de mensen. Ontwerpers die worden ingeschakeld Eén van die bronnen en misschien wel de belangrijkste om deze posters te maken moeten zich daarom ook is sociale media. Uit onderzoek is gebleken dat 75% goed verdiepen in het concept. Als het een poster is van de mensen worden beïnvloed door wat ze lezen die gelijk de aandacht trekt gaan mensen er echt naar op sociale media, en daarbij vermijdt 56% bepaalde kijken en vertellen erover. Zo zijn de mensen voor- bedrijven vermijden na het lezen van slechte reviews. dat ze naar een festival gaan er al druk mee bezig. (bron: Social media statics). Wat nou te kiezen? Mensen worden heel de dag voor keuzes gesteld. Maar gelukkig zijn er zoveel verschillende festivals dat er voor ieder zijn smaak wel iets wils is. Dus er moet vooral positief naar gekeken worden. En goed kijken naar wat nou echt bij jezelf past. Media Het medialandschap is de afgelopen jaren sterk veranderd met de komst van onder andere internet en gratis dagbladen. Onderwerpen zoals lifestyle en

18

Meningen en recensies over festivals worden in


overvloed gegeven. Echter, de mate waarop je wordt beïnvloed als lezer hangt sterk af van de meningverstrekker. Als een meisje van 14 een review schrijft over een hardrock festival dat ze voor het eerst in haar leven bezocht heeft, neem je die waarschijnlijk minder serieus dan een review waarbij de persoon volwassen is en al meerdere festivals bezocht heeft. Wat dichterbij jezelf staat hecht je waarde aan, iemand waarmee je jezelf kunt associëren. Op veel blogs zijn dan ook opinieleiders actief. Demografisch gezien verschillen ze niet veel van de rest, maar ze zijn invloedrijk, kritisch en vaak “heavy users”op het gebied van sociale media. Dit kunnen gewone burgers zijn maar ook beroemdheden. Deze opinieleiders kunnen grote groepen vrolijk naar elkaar toe. Dit kunnen we niet stellen beïnvloeden om wel of niet voor een festival te kiezen, wanneer het weer grauw en regenachtig is. Mensen zeker als je een sterke band hebt met deze leider. worden chagrijnig, hebben nergens zin in en vervelen zich sneller. Maar wanneer de dagen weer korter en kouder worden gedurende de maanden septemBiertje? ber en oktober, beginnen veel mensen zich minder Drinken en eten vind je altijd volop op festivals. gelukkig en neerslachtiger te voelen. Rond de 5 Externe cateringbedrijven proberen festivalgang- procent van de Nederlanders krijgt last van zo’n ers zo veel mogelijk producten te kopen, alles draait winterdepressie. Wel zijn er meer vrouwen met dit om de winst. Door al dit aanbod en aandringen van probleem dan mannen.Wat hiervan precies de oorzaak deze partijen kun je makkelijk beïnvloed worden op is, is nog niet helemaal duidelijk. De ene theorie stelt het festival. Naast dat je op een festival veel beïnvloed wordt door de “food-industrie”, kan het ook dat het met je bioritme te maken heeft. Wanneer de bepalend zijn voor de aanschaf van een festivaltick- dagen korter worden heb je meer behoefte aan et. Op een aantal festivals wordt een leeftijdsgrens slaap en rust. Een andere wetenschapper beweert gehanteerd van minimaal 18 jaar. Dit vanwege dat het te maken heeft met een vloeistof binnen je het overmatige aanbod aan bier en andere sterke hersens. Wat de oorzaak ook is, wanneer je in de dranken. Drank tijdens festivals kan ook sfeerbepalend koude winterdagen de kans krijgt om een kaartje zijn. Het gedrag van mensen wanneer ze een glaasje te voor in de zomer te kopen dan doe je dat. Mensen veel ophebben is veelal niet te peilen. Sommige mensen verlangen op dat moment weer naar de zomer en trekt dat juist aan, en andere vinden het een grote kijken ze uit naar het mooie weer en minder depressies. afknapper. Met name op dance festivals worden grote hoeveelheden alcohol en zelfs ook drugs gebruikt. Nu moeten we wel stellen dat er op festivals Geld moet rollen waar veel geschonken goed gelet wordt op de In tijden van crisis realiseren we ons vaak weer wat leeftijd. En op de festivals waar jongeren wel welkom geld met ons doet. Zodra we er financieel op achterzijn wordt er vaak gevraagd naar hun legitimatie uit gaan, zien we pas hoeveel waarde we hechten aan bewijs. Dit zorgt al met al voor een gemoedelijke datgene wat we met geld kunnen.Veel mensen kiezen sfeer en zorgt dat de mensen niet te veel onder er daarom voor om niet elk weekend uit te gaan invloed raken en ze zo een leuk festival hebben. Seizoenskeuzes Mooi zonnetje, vijfentwintig graden buiten en een licht briesje. Dat zijn de ideale omstandigheden om een festival te bezoeken. Bij het aanschaffen van een kaartje denk je natuurlijk aan deze factoren. Seizoenen kunnen je namelijk bij het maken van een keuze een hoop beïnvloeden. In de zomer wanneer de zon schijnt, zijn mensen over het algemeen vriendelijk en

19


Conclusie Zoals je ziet word je meer beïnvloed bij het zoeken naar een festival dan je denkt. Impulsen en stimulansen van buitenaf beïnvloeden je sterk. 95 procent van je enkwerk vindt onbewust plaats en beïnvloed je zonder dat je het weet. Naast het onbewuste van je emoties vinden mensen de sociale omgeving van groot belang. Wat vinden je vrienden, familie en omgeving? Dus de meningen en recensies over festivals worden in overvloed gegeven. Echter, de mate waarop je wordt beïnvloed als lezer hangt sterk af van de meningverstrekker. Merkbeleving speelt ook een factor bij het bepalen van je keuze. Waarmee voel je je verbonden en waarmee associeer je jezelf. Algemene kenmerken van een festival zoals het muziekaanbod locaties kunnen je onbewust ook beïnvloeden. Want als er een goed festival wordt bedacht maar op een totaal verkeerde locatie dan kan het festival een negatieve lading krijgen terwijl het eigenlijk een heel goed concept is. Bij de muziek hebben klanken een grote invloed op de stemming van de mens. Op festivals komen er veel dj’s en artiesten voorbij. Er zitten ook altijd een paar grote en bekende namen tussen. Dat is wat de mensen voornamelijk aangenaam maakt. Wel zin in een feestje? Al denk je dat je keuze voor een festival bewust is Heel het jaar door worden er festivals georganiseerd gemaakt is dat bedrog. Wat je ook gaat kiezen, er in heel Nederland. Bijna iedereen is wel eens op een spelen meer factoren een rol dan je zou denken. festival geweest. Bij het organiseren van zo’n festival wordt er veel geld uitgegeven en wordt er goed over nagedacht hoe het gaat worden. Een keuze maken naar Desiree Liotard en welk festival je moet gaan is best lastig omdat er zoveel aanbod is maar misschien daarom ook wel makkelijk Marjolein van Heereveld omdat er altijd wel iets bij zit wat je echt niet wilt missen. maar gewoon 1x in de maand naar een goed festival. Op een festival zijn ook meerdere dingen die mensen kunnen ondernemen. En daarom zien mensen dat als een betere investering. Vaak zijn er ook kleine festivals die gratis zijn en dat trekt ook vaak de aandacht. Er zijn veel mensen die daar speciaal naar op zoek gaan zodat ze toch een leuke dag hebben en zo ook kennis maken met onbekende artiesten en dj’s.

CO2C

20


Sfeer maak je zelf Stel je voor, jouw bedrijf houdt een evenement wat dreigt te floppen omdat er een slechte sfeer hangt. De mensen voelen zich niet op hun gemak en er hangt een negatieve spanning. Hoe los je dit op?

“Een goede sfeer op een evenement is niet alleen belangrijk voor het publiek, maar ook voor het bedrijf of de organisatie achter het evenement” Met een gezellige, fijn aanvoelende sfeer zijn mensen meer op hun gemak, positiever en actiever.

Energie en sfeer Ieder mens heeft gevoelens. Deze gevoelens maken deel uit van onze gedachten. Ook heeft ieder mens verschillende emoties, zoals blijdschap of angst. Deze gevoelens, gedachten en emoties hebben allemaal te maken met energie. Er is een onderscheid tussen 2 soorten energie; positieve energie en negatieve energie. Energie is een soort spanningsveld, veel mensen kunnen dit dan ook voelen. Als je in een ruimte komt waar bijvoorbeeld net ruzie is geweest voel je vaak nog een nare spanning. Dit heeft te maken met een negatieve lading energie. De mensen die ruzie maakten straalden negatieve energie uit en andere mensen voelen deze negatieve spanning. Hetzelfde geldt voor positieve energie, wanneer een persoon of meerdere personen om je heen positief denken en een positieve vibe hebben, voelen andere mensen dit ook. Iets wat heel erg samenhangt met energie, is sfeer. Wanneer er ergens positieve energie hangt betekent het ook dat er een goede sfeer is. Hetzelfde geldt voor negatieve energie, wanneer mensen dat aanvoelen hangt er vaak een slechte sfeer. Wanneer er ergens een goede sfeer hangt, heeft dit natuurlijk ook een goede invloed op mensen.

Sfeer op jou evenement Stel je nu eens voor, je hebt een evenement, bedrijf of organisatie. Dan wil je natuurlijk dat er op jou evenementen altijd een goede sfeer hangt, dat mensen het naar hun zin hebben en er met een goed gevoel aan terug denken. Want wanneer mensen een positief gevoel krijgen over jouw evenement, betekent dit dat ze een goede ervaring en herinnering hebben aan jouw bedrijf of organisatie. Zo krijgt jouw evenement een goede naam, zal er over gepraat worden en uiteindelijk krijg je meer bezoekers. En wat ook heel belangrijk is; Er komen niet alleen meer bezoekers, maar de bezoekers zijn ook tevreden en zullen blijven komen. Maar helaas hangt er niet altijd een goede sfeer. Het publiek moet de sfeer eigenlijk zelf maken. Maar dit gebeurt lang niet altijd. En wanneer het publiek geen sfeer maakt, of wanneer er juist meer een negatieve spanning hangt dan een positieve spanning, dan is er een grote kans dat jouw evenement flopt. Het is voor mensen namelijk erg belangrijk dat ze zich goed voelen, vooral op een evenement. Het is van belang dat een persoon zich fijn en ‘thuis’ voelt, zodat hij of zij onbezorgd plezier kan hebben. Wanneer dit niet het geval is, en wanneer het publiek zich niet op zijn gemak voelt, dan is het aan de organisatie of het bedrijf zelf om de sfeer erin te brengen en om het evenement zo alsnog tot een succes te maken.

21


Sfeer en psychologie Maar hoe doe je dat nou, hoe maak je sfeer? Of beter gezegd; Hoe kan negatieve energie nou worden omgezet in positieve energie zodat er een goede sfeer ontstaat? Dit kunnen we oplossen met psychologie. Er zijn verschillende soorten psychologie zoals mediapsychologie of sociale psychologie. Maar die gaan we niet gebruiken. Waar we wel gebruik van maken is positieve psychologie, omdat sfeer ook met positieve energie en een positief gevoel te maken heeft. Er zijn drie vormen van positieve psychologie: ‘the pleasant life, the good life and the meaningful life’. We gaan dieper in op ‘the pleasant life’. Dit plezierige leven betekent namelijk; ‘having as many pleasures as possible’. Dit houdt in dat je als persoon gelukkiger bent omdat je zo veel mogelijk plezierige of aangename dingen meemaakt. Dit kunnen dingen zijn van leuke kleine situaties, zoals een lekker ijsje eten of een verassing krijgen tot je bruiloft met je ware liefde. Maar hoe gaan we dit dan toepassen op sfeer? Sfeer heeft te maken met een positief gevoel, of waar we het eerder over gehad hebben; positieve energie. Wanneer je op een evenement geen positieve energie krijgt van de mensen zelf, waardoor er dus een slechte sfeer hangt, kun je verschillende middelen inzetten om positieve energie, en dus een goede sfeer te krijgen. Dit kun je eigenlijk vergelijken met de psychologie van ‘the pleasant life’. Want om een goede sfeer te creëren heb je ook zoveel mogelijk plezierige of aangename middelen nodig. Middelen Je hebt deze middelen nodig om mensen in een goede stemming te laten komen, en dus ook gelukkiger te laten voelen, hetzelfde als bij ‘the pleasant life’. We moeten niet alleen zorgen dat er positieve energie is, we moeten ook zorgen dat negatieve energie geneutraliseerd wordt. Positieve energie ligt eigenlijk meestal bij jezelf, of bij mensen om je heen. Je kunt positieve energie uitstralen en jezelf daardoor ook beter voelen door bewust te zijn van jezelf en van je gevoel. Probeer negatieve gevoelens om te zetten in positieve gevoelens. Dus verander problemen in oplossingen en verander slechte gedachten in goede gedachten. Als iedereen dit zou doen, zou er al veel sneller een positieve goede sfeer ontstaan. Maar helaas gebeurt dit niet altijd, en daarom is het de noodzaak voor een bedrijf dat ze negatieve energie om kunnen zetten naar positieve energie, een goede sfeer. Zo voelen de mensen de positieve energie ook, en zullen ze

22

gelukkig en tevreden zijn waardoor je evenement natuurlijk helemaal top wordt. Om maken maken zorgen

dit evenement helemaal top te kunnen bedrijven het beste gebruik van middelen die voor positieve energie en die negatieve energie neutraliseren.

Maar welke middelen kun je hiervoor gebruiken? Kaarsen branden, een kaarsvlam absorbeert namelijk negatieve emoties. Het gebruiken van wierook, bijvoorbeeld Sandelhout of Ceder, deze hebben allebei een zuiverende werking op sfeer. Ook is er Salie. Dit is een bekende wierook om te reinigen. Ruimte doorlichten, het principe van Feng Shu, de traditionele techniek die de chinezen gebruiken. Feng Shui betekent dat energie in een huis moet stromen, wanneer energie goed kan wegstromen, blijft het positief in plaats van negatief. Kleuren Mocht je de sfeer nou nog beter willen maken, dan is er nog een alternatief. Je kunt namelijk ook positieve energie creëren met kleuren. Want informatie (zoals licht en kleur ) die wij vanuit onze omgeving tot ons nemen geeft direct een effect op ons gedrag en welzijn. Alleen al de juiste kleur, verf of de juiste kleur van de lichtstralen kunnen voor een

goede vibe zorgen. Maar hoe werkt dat precies met kleuren, oftewel welk effect heeft een bepaalde kleur? Kleurpsychologie Als we naar psychologie kijken dan zijn de kleuren van de regenboog de belangrijkste kleuren: rood,


oranje, geel, groen, turkoois, indigo, paars en magenta. Dan moet je weten dat indigo het dichts bij blauw ligt, en magenta is roze, wat dicht tegen violet of paars aan ligt. Daarnaast zijn wit en zwart ook belangrijk, maar officieel zijn dat geen kleuren. Kleuren hebben voor iedereen een andere betekenis. Dit heeft te maken met de emotionele waarde die iemand hecht aan een kleur. Als je vroegere geliefde altijd een geel T-shirt droeg, dan zal je daar een andere (leukere) betekenis aan hechten dan iemand die is gepest door iemand met een gele jas. Maar toch kunnen we een onderscheid maken in het gevoel wat een kleur oproept. Over het algemeen worden we vrolijk van heldere kleuren als geel en roze, en somber van donkere kleuren, zoals (donker)blauw en zwart.

kennen een zelfversterkend mechanisme. Dat wil zeggen dat als een persoon een iPod heeft, meer mensen een iPod willen. Het gebruik van verschillende kleuren is een slimme zet van Apple, zo heeft namelijk niet iedereen dezelfde iPod. Rages als die van Apple zwakken uiteindelijk ook af naar een meer gestage verkoop maar de pieken kunnen regelmatig terugkomen bij bepaalde leeftijdsgroepen. Volgens massapsycholoog Jaap van Ginneken ontstaan rages alleen op de juiste tijd en plaats. Geluk zou je het kunnen noemen. Maar geluk heeft natuurlijk iets grilligs. Als bedrijf zou je de mate van deze grilligheid kunnen beïnvloeden door goed onderzoek te doen naar het imago dat je als bedrijf hebt en wil, het huidige en gewenste imago. Een imago

Hieronder zijn de (zichtbare) kleuren van de regenboog te zien. Tevens zijn dit de kleuren die we zullen gebruiken in de psychologische onderzoeken. Ondanks dat elke kleur bij iedereen een ander gevoel zal oproepen, zegt een lievelingskleur vaak iets over wat voor soort mens je bent. Kijk eens naar onderstaand lijstje. Iedereen heeft een lievelingskleur. Zoek eens je lievelingskleur op, en je ziet wat voor soort mens je zou moeten zijn. Uiteraard is dat net zoiets als een horoscoop: alles kan kloppen, het is maar hoe je het interpreteert.

heeft namelijk ook te maken met de sfeer die een bedrijf uitstraalt. Zeker in de entertainment industrie is het imago van een bedrijf heel belangrijk. Vooral bedrijven waar veel geld gemoeid is, moeten zorgen voor een goed imago. Zolang een bedrijf de juiste sfeer uitstraalt, zullen klanten blijven komen.

Kleur in evenementen Op veel grote muziek festivals wordt een vermogen besteedt een de verlichting. Een mooi optreden van een singer/ songwriter gaat heel mooi samen met een Kleur Soort mens prachtige lichtshow, en waar de artiest mooi in het licht staat. Bedenk maar eens wat een optreden met je zou Wit Afstandelijk, gewetensvol en goed georganiseerd doen als je helemaal geen lichtshow hebt. Je zou nog Rood Passioneel, vitaal en vol zelfvertrouwen steeds de muziek horen,maar de beleving is veel minder. Paars Introvert, melancholisch en creatief Door het gebruik van bijpassende kleuren is het Blauw Gevoelig, verstandig en hulpvaardig mogelijk om de beleving sterker over te brengen Groen Rustig, betrouwbaar en bekommerd om anderen op het publiek. Wanneer er een hardrock band op Geel Onafhankelijk, analyserend het podium staat is het gebruik van flitsende stroboscopen niet ondenkbaar. Veel voorkomende kleuren Marketing daarbij zijn wit en blauw. Door het gebruik van stroKleuren worden ook heel bewust in de market- boscopen wordt het publiek actiever. Ze krijgen meer ing gebruikt. Reclamemakers besteden fortuinen energie. Om juist een romantische sfeer te creëren aan onderzoek naar de juiste kleur. Kleuren heb- gebruik je subtiele bewegingen en zijn de meest ben namelijk de volgende functie: het trekken van voorkomende kleuren rood en groen. Om een vroliaandacht, het beïnvloeden van de potentiële ko- jke kinderlijke sfeer uit te stralen, voor evenementen per, en de potentiële koper tot een daadwerkelijke met kinderen zijn de meest passende kleuren geel en koper maken. Kijk naar het merk Apple. In de oranje. Geel staat namelijk voor zonnig, vrolijk, jong beginjaren kende het merk grote problemen. Maar van geest en plezier, en oranje staat voor warmte. door de introductie van de felgekleurde iPods heb- Een ander veelgebruikt effect is het gebruik van ben ze grote successen behaald. De felgekleurde de laser. Door de combinatie van muziek en een muziekspelers werden in korte tijd razend popu- goede lasershow krijg je vaak een kippenvelmolair. Dit fenomeen is kenmerkend voor rages. Rages ment. Dit betekent dat je het zo mooi vindt dat het

23


je ontroerd. Dit is een sterke vorm van beleving. Zo kun je dus met kleuren allerlei verschillende soorten sfeer creëren. Zo kan je voor elk evenement de beste sfeer maken. Maar hoe passen we deze kleuren toe? We kunnen met verlichting, met verf en bekleding werken. Wanneer je een muur blauw verft, zal een ruimte al snel rustgevend aandoen. En met licht kun je natuurlijk allerlei verschillende kleuren tonen. Veel mensen vragen zich af of gedrag of sfeer wel echt te beïnvloeden is door kleur. Het antwoord hierop is: Jazeker, maar voornamelijk door de vooroordelen die we hebben als we een kleur zien en de associatie die we met een kleur hebben helpen ons een om beeld of gevoel te vormen. En dat (die associatie) helpt om ons gedrag te beïnvloeden. Wat kunnen we nog meer doen? Je kunt nog meer doen om een positieve sfeer te creëren bij een evenement. In een zaal waar een evenement zoals een dance feest of een concert gehouden wordt, is veel elektrische apparatuur te vinden. Apparatuur voor het geluid, het licht, en van alle mobiele telefoons van de bezoekers. Als negatieve energie opgewekt wordt door dit soort elektrische apparatuur noemen we dat ook wel Electro smog. Deze Electro smog kan onze sfeer negatief beïnvloeden. De aanwezigheid van bergkristallen kan dit veranderen en kan een positief effect hebben. Op deze manier kun je de negatieve energie proberen weg te werken, en de positieve energie weer terug laten komen. Bergkristallen zijn stenen met een enorme geneeskracht en zijn geschikt voor healings (alternatieve geneeswijzen) en energetisch werk. Tegenwoordig is ook het gebruik van Benzoliet een uitstekend middel om Electro smog te neutraliseren. Benzoliet is zeezout dat in staat is om alle omgevingsstralingen te neutraliseren.

24

Conclusie Al deze middelen, zoals kaarsen, wierrook, bergkristallen, de ruimte luchten, en vooral kleur, kunnen zorgen voor een positieve energie en voor een goede sfeer. Mensen gaan zich beter voelen, gaan zich anders gedragen en dit heeft ook een positief effect op het evenement. Ook in de marketing zijn kleur en sfeer belangrijke factoren. Een goede sfeer, een goed imago kun je zelf beïnvloeden. En wanneer je je goed verdiept in de middelen om de sfeer te beïnvloeden en deze goed inzet of gebruikt op je evenement kun je er als bedrijf voor zorgen dat er bijna altijd een aangename sfeer hangt op je evenement. Je evenementen zullen op deze manier bijna altijd geslaagd zijn. Mensen zullen het naar hun zin hebben en zullen het doorvertellen aan anderen. Zo ontstaat er mond-op-mond reclame dat natuurlijk leid tot het zelf versterkende mechanisme. Uiteindelijk krijg je uitverkochte zalen mét tevreden mensen! Kortom, met een goede sfeer kun je jouw evenement omtoveren tot een groot succes.

Linn Kennes TJ Van Der Schot Eva Imming CO2C


Zintuigpsychologie Hoe kan zintuigpsychologie cd-verkoop beïnvloeden?

Downloaden Het zal geen verassing meer zijn wanneer je hoort dat iemand muziek illegaal van het internet afplukt. Tegenwoordig is het juist raar als iemand nog wél betaalt voor muziek. Het is duidelijk dat de download industrie maar blijft groeien en er dat er geen einde meer aan komt. Wie gaat er dan ook voor een CD betalen, wanneer je de complete CD ook gratis van het web kan af plukken? Voor platenmaatschappijen, CD winkels en artiesten zou dit wel eens de ondergang kunnen betekenen. Artiesten breken minder snel door, doordat hun grootste inkomstenbron hen wordt afgenomen door alle illegale downloaders. De platenbazen nemen geen risico’s meer wat betreft nieuw talent en je hoort steeds vaker dat ze failliet gaan, en CD winkels moeten het tegenwoordig van de game industry hebben, i.p.v. de CD verkoop.Voor de kleine CD winkels is de dalende CD verkoop al helemaal een nekslag, ieder jaar sluiten er steeds meer platenzaken of kan er een personeelslid vertrekken. Als we naar de verkoopcijfers kijken, zie je dat er jaarlijks ongeveer 40% minder aan CD verkoop wordt gedaan. Als het zo doorgaat, ziet het er niet goed uit voor bedrijven in de muziekbranche.Het is duidelijk dat Itunes populairder wordt, om maar te zwijgen over de illegale download cultuur.

kleur speelt nou eenmaal met je gevoelens en bepaalt maar liefst 80% van je waarneming. Hoewel er nog niet erg veel wetenschappelijk onderzoek is gedaan naar het gebruik van kleuren,

Psychologie Hoe kunnen we inspelen op de gevoelens van mensen tijdens het luisteren van een cd, waardoor ze de cd ook daadwerkelijk gaan kopen. Is het überhaupt mogelijk om mensen over te halen nog gewoon te betalen voor een cd. Met psychologie kun je meer bereiken dat je denkt! Overal wordt gebruik gemaakt van psychologie. En vaak hebben we het zelf niet eens door. Kleur In de loop daar jaren is men zich steeds meer gaan realiseren dat kleuren een belangrijke rol spelen in de hedendaagse samenleving. Een

25


blijkt uit een onderzoek uit 1973 door ene Smets dat het gebruik van kleuren wel degelijk uitmaakt. Hij testte namelijk, door middel van het tonen van dia´s in een donkere kamer, welke kleuren de meeste arousal (activatietoestand van het centrale en autonome zenuwstelsel) opwekte en welke kleuren het mooist werden gevonden. Hieruit kwam naar voren dat de testpersonen aan rood, oranje en geel de voorkeur gaven, en groen en violet het vaakst afwezen. Dit onderzoek zou echter comple ter, en dus bruikbaarder, zijn als er ook gebruik was gemaakt van vrouwelijke testpersonen.Toch geeft het wel weer dat kleur erg belangrijk is voor de mens.

spelen, namelijk door een gezellige winkel te creëren die er mooi uitziet. Het oog wil natuurlijk ook wat. Geluid Een koning die vroeger goedgestemd moest worden, kreeg een nar op bezoek die liedjes voor hem zong. Op deze manier werd de koning vrolijker en was hij meer toegankelijk voor vragen en voorstellen. Zit je in de put en ben je down? Negen van de tien keer zet je muziek op om je beter te voelen, of juist je gevoelens te benadrukken. Geluid bepaald op vier verschillende manieren ons gevoel. De 1e manier is fysiologisch. Het beïnvloed voortdurend de afscheiding van hormonen maar ook je ademhaling, hartslag en je hersengolven. Zo gaat uw hartslag omhoog wanneer u een hele harde toeter hoort. Maar niet alleen onaangename geluiden doen dat. Zo is het geluid van de zee. Het heeft een frequentie van ongeveer 12 cycli per minuut. Dat is evenveel als de ademhalingssnelheid van een slapend persoon. De 2e manier waarop geluid ons beïnvloed is psychisch. Muziek heeft het meeste invloed op onze emoties. Maar muziek is niet het enige geluid dat ons gevoel beïnvloed.Natuurlijk geluid kan dat ook,zoals vogelgeluiden. Dat komt omdat vroeger hebben geleerd dat wanneer de vogels zingen het veilig is, wanneer ze stoppen, gaan mensen zich zorgen gaan maken.

Betekenis van enkele kleuren Uit de hierboven staande tabel blijkt dus dat het gebruik van kleuren bewust moet worden overwogen. Je kunt zaken namelijk helemaal verkeerd opvatten als er een verkeerde kleur wordt Het is, na dit gelezen te hebben, dan ook niet vreemd dat er op verschillende zakelijke vlakken al gebruik wordt gemaakt van kleurpsychologie, denk aan Verkeer, Mode, Reclame etc. Toch kan er bij De 3e manier waarom geluid je beïnvloed is cognitief. verkoop van cd’s beter gebruik van worden gemaakt. Je kunt niet twee mensen tegelijk verstaan. We hebben een heel kleine bandbreedte voor het verwerken van Denk er maar eens over na, wat koop jij liever? geluidsinvoer. Zo kun je bijvoorbeeld in een rumoerig Een mooi vormgegeven cd met lekker veel kleur, of kantoor niet zo goed werken als in een stille ruimte. Je een cd met een saaie en nietszeggende hoes. Ook bent namelijk 3 keer zo productief wanneer je in een kan een cd winkel hier op een andere manier op in- stille ruimte werkt. Ten vierde beïnvloed geluid ook ons

26


gedrag. Zo is het meeste geluid in winkels ongeschikt en willekeurig. Het heeft een slecht effect op de verkoop. Muziekpsychologie is een van de oudste soorten psychologie die er bestaat, er zijn sinds 1722 namelijk al boeken over verschenen. Muziekpsychologie houdt tegenwoordig meer dan alleen maar het bestuderen van muziek in. Er wordt ook gekeken naar culturele antropologie, Dit is onder andere een studie naar het sociale gedrag van volken . Natuurlijk ligt het voor de hand dat bij cd verkoop al wordt ingespeeld op muziekpsychologie om cd verkoop te stimuleren. Er wordt gebruik gemaakt van een bepaald soort muziek, om een bepaald soort klanten aan te trekken, dat staat voor zich. Nu is het echter de vraag hoe muziekpsychologie ervoor kan zorgen dat deze klanten ook daadwerkelijk tot de koop van de cd overgaan.

gie rondom geur. Als je door de Hema loopt en je komt langs de afdeling waar alle taarten en broden tentoongesteld liggen, zul je sneller geneigd zijn deze te kopen als je ook daadwerkelijk iets van deze producten ruikt. Naast deze twee specifieke voorbeelden wordt er verder op commercieel gebied nog erg weinig met geur gedaan.

Nu lijkt het misschien raar om geurpsychologie te gebruiken bij de verkoop van cd’s, dit is het echter niet. Geuren roepen namelijk vaak herinneringen op. Stel je voor, je bent op vakantie en staat te dansen met je vakantieliefde. Het is heerlijk warm en het ruikt naar bloesem. De eerstvolgende keer dat jij een winkel binnenstapt en het ruikt naar bloesem, zul jij aan deze avond denken. Op deze manier ben je sneller in een goed humeur en dus sneller geneigd om iets te kopen. Natuurlijk bestaat er ook een zeer Muziekpsychologie bekijkt wat voor mentale en simpele verklaring voor gebruik van geur in een cdfysieke reacties muziek teweeg brengt. Hoe vaak winkel. Als je een winkel binnenstapt waar het smerig loop je wel niet door een winkel met een rustig ruikt, zul je dan lang genoeg blijven om een cd te koachtergrondmuziekje. Je hebt het meestal niet pen? Er is gebleken dat mensen langer in een windoor, maar ook dan wordt er gebruik gemaakt kel blijven hangen wanneer er een aangename geur van psychologie. Op het moment dat deze muziek hangt (bijna 16% langer) en ook zijn ze dan sneller namelijk rustig is, wordt je zelf ook rustiger, en bereid om iets te kopen (14,8%) Een voordeel voor neem je dus de tijd om rustig naar bepaalde de winkeleigenaar, want de omzet komt daarbij tot producten te kijken. wel 6% hoger uit, zo is uit onderzoek gebleken. Is het je nooit opgevallen dat er tegen sluitingstijd vaak snelle, opzwepende muziek wordt gedraaid? Dit is enkel en alleen een manier om klanten sneller iets te laten kopen.

Conclusie Het moet weer aantrekkelijk worden gemaakt voor mensen, zodat ze geld willen besteden aan een cd. Zoals hierboven beschreben kun je dus met beHet is dus zeer belangrijk dat een verkoper van cd’s hulp van geur kleur en geluid in kunt spelen op de inspeelt op muziekpsychologie bij de verkoop van zijn gevoelens van mensen. cd’s. Hij kan bijvoorbeeld een lekker vrolijk muziekje opzetten als het slecht weer is buiten.Op die manier zul- Hoewel we weten dat de cdverkoop waarlen mensen sneller geneigd zijn om naar binnen te gaan. schijnlijk nooit meer zal worden wat hij geweest is, denken wij dat zintuigpsychologie gebruiken een goede stap in de juiste richtin is. Geur Een mens is in staat zo’n 10.000 geuren te onderscheiden. Geuren zijn dus erg belangrijk voor de mens. Door geuren te herkennen ben je als mens in staat om te bepalen of je iets lekker vindt. Denk over het volgende maar eens na, als je iets niet lekker Anne Goossens vindt ruiken, koop je het dan? En als iets wat ontzettend lekker ruikt duurder is dan hetzelfde product wat Kelly Thijs minder lekker ruikt, welk product zul je dan kopen? Warenhuizen als V&D en Hema, maken al jaren gebruik van geurpsychologie. De Hema heeft een bakkersafdeling die ook wel raad weet met psycholo-

Ammee Gruiters Lindy Sevriens CO2C

27


Fans

De eerste opdracht, uitgewerkt door Robine, is als uitgangspunt genomen. In het eerste paper heeft zij over het imago van beroemdheden geschreven. Wat moet je doen bij een slecht imago en waarom bezwijken artiesten onder de fame? Het idool was het uitgangspunt. Hoe denken zij? Wat denken zij? Hoe handelen beroemdheden? In dit paper willen we graag in dezelfde sfeer blijven maar toch een andere kant laten zien. We hebben daarom besloten om het paper te doen over fans. Dus hoe denken fans? Wat denken fans? Hoe handelen fans? Iedereen heeft wel iets of iemand die hij of zij bewondert. Maar er zijn veel mensen die doorslaan in deze bewondering. Wij willen dus graag beschrijven en onderzoeken wat fans beweegt. Waarom ze elkaar opzoeken en wat er in ze omgaat. Maar ook willen we kijken waar de grens ligt. Daarnaast gaan we ook verschillende soorten fans beschrijven. Uiteindelijk geven we antwoord op de hoofdvraag: waarom slaan fans door? In dit paper beschrijven we vooral fans die een bepaald persoon bewonderen.

Wat is een fan? Een fan is iemand die een ander bewondert of liefheeft. Vaak wordt het woord gebruikt bij liefhebbers van bepaalde muzikanten, acteurs of publiek persoon. Ze doen er zoveel mogelijk aan om hun idool zo vaak mogelijk te zien en te horen. In het vorige paper is vermeld dat beroemdheden (idolen) (gewild of ongewild) een voorbeeldfunctie krijgen toegeschoven. Ze krijgen een bepaald imago. Fans willen zich graag identificeren met de beroemdheid. Het woord fan is afgeleid van het Engelse woord “fanatic”. Het werd in Amerika voor het eerst geïntroduceerd aan het einde van de 19e eeuw. De naam werd gegeven aan een gedreven aanhanger van een honkbalteam. Tegenwoordig worden fans in de sportwereld supporters genoemd. Dit woord is afgeleid van het Engels werkwoord “to support”. Fans komen vaak samen en zoeken elkaar dan op veel verschillende manieren op. Ze voelen zich verbonden door gemeenschappelijk belang. Je kunt hierbij denken aan fanclubs en fansites maar je kunt bijvoorbeeld ook denken aan voetbalfans. Ze willen graag bevestiging bij elkaar zoeken en praten over hun idool. Fans steken vaak veel tijd, geld en moeite in hun idool(hobby).

fanatiek vaak met een bittere nasmaak uitgesproken. Fans worden als het ware als té fanatiek beschouwd, als iets verkeerds. Persoonsverheerlijking of idolatrie is het ophemelen en idealiseren van iemand. Dit is in feite wat fans doen. Deze term wordt zowel in positieve als in negatieve zin gebruikt. Wat doet een fan? Fans bewonderen een beroemdheid, acteur, schilder, schrijver etc. Zij willen graag zoveel mogelijk te weten komen over deze persoon. Daarom zullen zij er alles aan doen om deze informatie te vergaren. Ze kijken films van hun favoriete actrice, kopen een schilderij van een schilder die ze bewonderen of kopen een boek van hun lievelingsschrijver. Het kan zich op vele manieren uiten. Fans zijn er in alle soorten en maten. Fans doen er alles aan om de sympathie en de empathie die ze voor hun idool hebben zo groot mogelijk te houden. Fans zoeken elkaar op. Fans komen samen bij bijvoorbeeld een voetbalwedstrijd of een concert. Ze komen elkaar (gewild of ongewild) altijd tegen.

Vaak is fan zijn iets leuks. Vooral als je mensen om je heen hebt die hetzelfde voelen. Het geeft ieAls een beroemdheid fans heeft, is dat vaak iets mand een goed en fijn gevoel als hun idool goeds. Zonder een fan wordt iets of iemand niet weer iets goed heeft gepresteerd. Fan zijn is bekend. Fans geven voldoening. Toch is het woord een bezigheid en een hobby. Mensen kunnen “fanatic” een negatief woord. Vaak wordt het woord zich uiten en hebben iets om naar toe te leven.

28


Verschillende soorten fans Zoals al stond vermeld zijn er fans in alle soorten en maten. Je hebt ze van de bewonderaar tot de “diehard” fan die alles overheeft voor iets of iemand. Om een duidelijker beeld te krijgen en beter verschil te maken splitsen we fans op. En laten ook voorbeelden zien over hoe ver fans kunnen zijn in hum idolatrie. We vragen ons zelf af: slaan deze fans door?

Supporters Supporter is afgeleid van het Engelse werkwoord “to support”. To support betekent iets steunen. Men steunt iets, wil graag dat iets of iemand succes heeft. Daarom wordt deze term vaak toegespitst op mensen die sport bewonderen. Je kunt dit zien in de breedste zin van het woord. Je kunt golfsupporter zijn maar ook voetbalsupporter. Vaak worden supporters als iets positiefs gezien. Sport wordt gezien als iets goed, als iets gezonds. Het is dus juist als iemand fan is van sport, men heeft dan aanzien en het gevoel dat ze iets “goed doen”. Deze manier van fan zijn geeft mensen een goed gevoel en een gevoel van belang.

bekend om de agressieve manier van het supporten van hun voetbalteam. Vaak zijn er gevechten en ruzies tussen verschillende voetbalclubs. In het begin werd het vooral gedefinieerd als een “Engelse ziekte” maar tegenwoordig heeft deze ziekte heel Europa overgenomen.

Hooligans kun je zeker definiëren als fans die af en toe doorslaan. Maar waarom zijn deze ruzies nodig? En gaat het wel om voetbal? Zijn het überhaupt voetbalfans, of heeft het niks met “fan” zijn te maken maar meer met geweld? Het heeft volgens ons te maken met een groepsgevoel, of groepsdruk. Samen ergens voor strijden. Hooligans zoeken voldoening bij elkaar ze hebben een saamhorigheidsgevoel. Op deze vlakken komen ze zeker overeen met fans. Maar toch zijn hooligans een geval apart, het heeft ook met geweld te maken. Voetbalclubs hebben veel aanhangers en er is veel rivaliteit tussen bepaalde clubs. Men wil een agressie kwijt . Op deze manier heeft het “fan” zijn totaal geen toegevoegde waarde. Ze zoeken als het ware een “excuus” om geweld uit te oefenen. Als sport niet zou bestaan dan zouden deze personen op een andere manier een groep vinden om te vechten. Hooligans kun je als dus in feite als doorgeslagen fans beschouwen. Groupies Het woord groupie stamt af van het Engelse woord “groups” oftwel bands. Een groupie is een trouwe fan en is meestal vrouw. Meestal zoeken deze vrouwen intimiteit bij hun idool. Dit kan zowel emotionele als fysieke intimiteit

Hooligans Hooligans worden altijd geassocieerd met voetbal. Het zogenoemde hooliganisme is het geweld dat plaatsvindt omtrent sport (voetbal) wedstrijden. Hooligans staan

29


zijn. Groupies volgens meestal hun idool of beroemdheid. Dit kan door het land zijn maar er zijn zelfs groupies die de hele wereld overreizen. Ze bezoeken dan overal rond de wereld concerten en optredens. Vaak worden groupies opgemerkt door de artiesten en vaak wordt dit als iets “leuks” en “interessants” gezien in de ogen van de artiest. Ze voelen zich gevleid en vaak worden deze vrouwelijke fans uitgenodigd in de persoonlijke kring. Dit eindigt dan vaak ook in seks. Groupies nemen als het ware de levensstijl over van de artiest. Sex, drugs en rock ’n roll spelen dan meestal de grootste rol in het leven van een groupie. Het grootste verschil tussen een fan en een groupie is de bereidheid tot seks. Maar zijn groupies doorgeslagen fans? Vaak zijn deze personen niet meer helemaal toerekeningsvatbaar. Vaak worden ze opgezogen in de wereld van de artiest en raken ze verslaafd aan verdovende middelen. Je kunt dus zeker zeggen dat in sommige gevallen groupies doorgeslagen fans zijn. Het is geen positieve benadering van een fan. Het wordt als iets negatiefs beschouwd.

Entertainment-social Deze term heeft de meeste raakvlakken met een “normale” fan. Deze personen zijn gecharmeerd van een bepaald idool omdat zij haar of zijn talenten goed vinden. Ze vinden het fijn als ze geëntertaind worden door deze persoon. Daarnaast vinden ze het fijn om met andere fans over deze persoon te praten. Bij fanmail willen fans graag iets persoonlijks vertellen en ze vragen om een handtekening wanneer ze de kans krijgen. Dit zijn geen onredelijke verwachtingen van een fan. Intense- personal Deze term gaat een stap verder. Deze personen worden al obsessief van hun idool. Ze voelen intensieve en dwanghandelingen als het gaat om hun celebrity. Ze kunnen gevoelens van de artiest als persoonlijk gaan ervaren. Als het de artiest overkomt voel “ik” het ook. Vaak kunnen zij de relatie met de artiest niet goed beschrijven, ze beschrijven het als alsof ze een speciale band hebben. Ze denken dan ook dat de artiest die band ook voor de fan voelt.

Celebrity Worship Syndrome Het Celebrity Worship Syndrome betekent letterlijk het syndroom van het bewonderen van beroemdheden. Wanneer iemand CWS heeft is deze persoon obsessief Borderline-pathological bezig met het persoonlijke leven van een beroemdheid. Bij deze stap gaat het nog verder. Men kan de echte wereld niet meer onderscheiden. Fans hebben onDeze personen kunnen de performer en de echte controleerbare fantasieën over hun idool. Ze kunnen persoon niet meer uit elkaar houden. Ze worden niet meer stoppen. Het is een obsessie. Ze krijgen de vaak verliefd en willen alles te weten komen over hun sterke behoefte om in contact te komen met de artiidool. Het wordt een obsessie, men is er constant est zelf. Een grote mate van blijdschap, woede of angst mee bezig. Of een geobsedeerde fan ook echt gevaar- bij de fan wanneer er iets aan de hand is met de ster lijk wordt valt niet te voorspellen. Maar om een indi- kan duiden op een pathologische hechting. Fanmail catie te krijgen op verdachte signalen hebben weten- bij deze categorie fans kan bijvoorbeeld gaan over schappers drie verschillende levels gemaakt van CWS. seksueel contact, trouwen of samen kinderen krijgen. Soms gaat het zo ver dat ze gaan dreigen met moord. Of er worden vreemde voorwerpen bijgevoegd zoals Er zijn 3 verschillende levels van celebrity worship: tanden, scheermesjes of bloed. Deze laatste categorie kun je dus zeker rekenen tot doorgeslagen fans.

Van fan tot stalker Stalking is een persoon lastigvallen. Dit kan bijvoorbeeld door die persoon te achtervolgens en steeds op hinderlijke wijze contact op te nemen. Vaak bedreigen stalkers ook hun slachtoffers. Het woord stalking komt van het Engelse werkwoord “to stalk”. Dit betekent besluipen of belagen, het is dus een zeer negatief begrip. Stalkers zijn meestal emotioneel labiele mensen, waarbij vaak een psychische stoornis of dwang-

30


matig handelen in het spel is. Fans die lijden kunnen hun verhalen en problemen kwijt. De fanclub aan het borderline pathological syndrome heb- geeft steun. Het zorgt ervoor dat fans hun emoties ben een grote kans een stalker te worden. kwijt kunnen met mensen die hen “begrijpen”. De volgende soorten stalkers kan men onderscheiden: - De psychotische stalker: de stalker handelt uit een psychose, een waanbeeld. - De wraakzuchtige stalker: de stalker wil wraak nemen op zijn slachtoffer. - De obsessieve stalker: de stalker is verliefd op zijn slachtoffer en ziet deze als de “ware”. - De agressieve stalker: vaak verandert het stalken in een agressief misdrijf. Je kunt hier denken aan verkrachting, mishandeling en zelfs moord. - De politieke stalker: de stalker streeft met zijn gedrag een doen of nalaten bij het slachtoffer na.

Onderzoek Verhalen uit de entertainmentwereld Fans zijn vaak geobsedeerd door hun idool en vaak levert dit geen problemen of gevaar op. Toch worden artiesten regelmatig gestalkt en vinden er ook aanslagen op hen plaats.We hebben onderzoek gedaan naar echt verhalen uit de entertainmentwereld.We kunnen op deze manier kijken wat er gebeurde met de artiest maar ook met de fan.We kunnen goed zien op wat voor manier een fan doorslaat en hoe zich dat heeft geuit. Naam artiest: John Lennon Naam fan: Mark Chapman

Mark David Chapman was een drugsverslaafde, een overtuigde Christen en was opgenomen in een psychiatrische inrichting. Chapman was jaren lang een Beatles fan en vooral van John Lennon. Chapman was zo erg geobsedeerd dat hij trouwde met een Amerikaans-Japanse vrouw omdat zij hem deed denken aan Lennons vrouw Yoko Ono. Toen Chapman’s situatie verslechterde begon hij John Lennon te haten. Hij noemde hem nep en hij Een fan kan meerdere vormen van stalk- begon hem te stalken en ging vier keer naar New ing aannemen. Ieder persoon is anders en York met de bedoeling om Lennon te vermoorden. kan zich op verschillende manieren uiten. De Maar hij zette de pogingen niet door. Om 22:50 op 8 meest voorkomende manieren van stalken zijn: december 1980 voor het Dakota gebouw in New York zette Chapman zijn vijfde en laatste poging door. Hij vermoordde John Lennon. Chapman zit nu in de gevan- Het slachtoffer achtervolgen genis. Sinds 2000 kan hij elke twee jaar om vervroegde - Voortdurend contact opnemen met slachtoffer vrijlating vragen, dit is tot nu toe altijd geweigerd. - Voortdurend bellen, mailen of schrijven - Toezenden van (rare) cadeaus - Het slachtoffer bedreigen Naam actrice: Uma Thurman Naam fan: Jack Jordan Op dinsdag 30 november 2010 is de Er wordt vaak gedacht dat fanclubs broedplaatsen stalker van Uma Thurman voor zijn voor gevaarlijke stalkers. Toch is dat niet zo. Vaak de tweede keer opgepakt. Jack is het eerder een plaats voor “opvang”. De clubs zor- Jorden kreeg in 2008 al drie jaar wegens het gen er juist voor dat fans niet ontsporen. Mensen voorwaardelijk lastigvallen van Uma en het

31


dreigen van zelfmoord als ze met een ander Naam zanger:Thomas Berge trouwde. Nu blijkt dat de stalker Uma weer heeft ge- Naam Fan: Marga van der Wal beld.Hij werd door de politie opgepakt terwijl hij achter de computer de kill-bill actrice aan het googlen was. De 46-jarige Marga van Naam actrice: Rebecca Schaeffer der Wal werd Naam fan: Robert John Bardo gevolgd door het SBSDe toen 19-jarige Robert programma John Bardo vermoordde zijn Fans! toen idool Rebecca Schaeffer met de vlam in de een pistool nadat hij haar een pan sloeg. Thomas: „Ik ken haar al jaren. Maar omseksscene had zien spelen in dat ik die dag weinig tijd voor haar had, is te zien een film. Bardo was heledat ze heel emotioneel werd. Ze verklaarde zichmaal gek op de actrice en zelf zelfs antifan. Ik ben het gesprek aangegaan.” bestookte haar met liefdes„Fans zijn voor een artiest onmisbaar”, brieven, bouwde een altaar vindt Thomas. „Anders ben je voor niets bezig. voor haar in zijn kamer en Daarom vond ik het belangrijk om aan Marga, en meerdere keren probeerde haar dochters Kim en Esther, uit te leggen hoe hij in contact te komen met haar. Hij werd gek van mijn werk in elkaar zit. Soms heb ik écht geen tijd. jaloezie toen hij zag dat zij in de film ‘Scenes from Stel dat ik te laat dreig te komen bij een ander opthe Class Struggle in Beverly Hills’ de lakens deel- treden, moet racen op de snelweg. Het is niet de de met een mannelijke acteur. Hij vond dat zij hier bedoeling dat ik mensenlevens in gevaar breng…” voor gestraft zou moeten worden. Hij heeft haar dan „Ik ging die dag van Valkenburg, naar Amersfoort ook vermoord. Hij werd veroordeeld tot levenslange en Markelo”, verklaart Thomas, die wel sorry heeft gevangenisstraf zonder de mogelijkheid van gezegd. „Dan heb je een strak schema. En ja, dan vervroegde vrijlating. Naar aanleiding van deze moord schiet er wel eens tijd voor foto’s en handtekwerd in Californie de zogehete“stalkingswet” ingevoerd. eningen bij in. Haastige spoed is zelden goed, het heeft ook met een stukje veiligheid te maken.” Naam zanger: Michael Jackson Naam fan: Miki Jay Na het winnen van een talentenjacht raakte de Britse moeder Miki Jay geobsedeerd door Michael Jackson. En nu is ze een professionele Michael Jackson-imitator. Ze gaf $16000,- (ongeveer €9000,-) uit aan plastische chirurgie om op haar idool te lijken. Jay zegt dat de meeste mensen weten dat ze een vrouw is, maar dat het ze niet stoort. DeWacko Jacko-imitator zegt dat ze jaarlijks £120.000,- (ongeveer €136.000,-) verdient met het imiteren van de ‘King of Pop’

32

Naam idool: Egyptische koninging Nefertiti Naam fan: Nileen Namita De Engelse Nileen Namita is een 49-jarige moeder van drie kinderen. Ze onderging maar liefst 51 cosmetische operaties om haar droom waar te maken: eruit zien als Queen Nefertiti . Namita is al meer dan twintig jaar bezig met het bereiken van haar doel en betaalde hier £200.000,- (ongeveer €227.000,-) voor. De operaties werden allemaal uitgevoerd aan haar gezicht.


Naam film: Scream Naam fan: onbekend Een jongen van 17 werd in 2002 gearresteerd op verdenking van moord op een meisje van 15, een zaak in verband met de horror-film trilogie Scream. Het is de vijfde keer in twee jaar dat de films hebben geleid tot gewelddadige incidenten in Frankrijk. De jongen werd aangehouden nadat het meisje werd gevonden in Saint-Sebastien-sur-Loire, een voorstad van Nantes, in het westen van Frankrijk. Ze was 17 keer gestoken, ze noemde haar aanvaller voordat ze stierf in het ziekenhuis. Een openbare aanklager, Pierre Foerst, meldde dat de jongen, een middelbare school student en vriend van het meisje, geobsedeerd was door de film Scream. “Op de avond na het zien van de film besloot hij iemand te vermoorden” aldus het rapport verder. Toen de politie zijn huis doorzocht vonden ze een Scream masker en het keukenmes dat werd gebruikt tijdens de moord. De jongen die tijdens de zitting werd ondervraagd gaf als verklaring dat hij ‘een rol speelde’.

Een parasociale relatie hoeft niet in feite niet abnormaal te zijn. Maar vaak kan zo’n “relatie” wel een beginpunt zijn van een extreme vorm van fandom. Dit kan dus een cruciaal punt zijn of een fan doorslaat of niet. Op dit moment wordt duidelijk of de fan het verschil ziet tussen de echte relatie of de kunstmatige relatie. Ziet de fan niet het verschil dan leidt deze waarschijnlijk aan het borderline pathological syndrome. Maar waarom slaan fans door? Zijn ze inderdaad doorgeslagen omdat Lady Gaga een geweldige zangeres is of zit er meer achter? Eigenlijk is het hetzelfde verhaal als met hooligans. Als er geen sport bestond zouden zij een andere manier vinden om hun geweld uit te oefenen. Hetzelfde is met fans, vaak hebben deze mensen al een slechte mentale gezondheid. Deze mensen lijden vaak aan depressie, stress of angsten. Deze extreme vorm van fandom is hun uiting van deze depressies.

Waarom slaan fans door? De hoofdvraag luidt: waarom slaan fans door? En daarnaast wat voor psychologie is dit? Overal in de media worden artiesten en sterren bewonderd. Deze stroom van beelden kunnen een vertrouwd gevoel geven aan fans. Maar wat gebeurt er nu precies met een fan die doorslaat? We hebben dit proces in 4 stappen beschreven: Daarnaast zijn fans gefascineerd door het leven van hun idool. Ze kunnen het moeilijk begrijpen dat hun 1. Adoratie begint meestal met sympathie voor leven is zoals het is. Vaak willen ze graag ook een de artiest. Ze vinden de ster nu eenmaal erg sym- leven van aanzien en glamour. Ze willen de artiest zijn, pathiek en leuk en daarom bewonderen ze deze. ze identificeren zich met hun ster. Ze willen en denken daarom ook echt dat ze deel uitmaken van het leven 2. Daarna volgt meestal empathie. De fan gaan van hun idool. Als ze er achter komen dat dit eigenlijk meeleven met de ster. niet het geval is kan zich dit uiten in verschillende emoties. Hierbij kun je denken aan frustratie en woede 3. De volgende stap is identificatie, fans voelen zelf de en dit leidt dus uiteindelijk tot stalking of geweld. emoties die hun idool ervaart. Ze willen de ster zijn. 4. Na dit moment ontstaat er een bepaalde relatie. Dit is dus de reden waarom fans Geen gewone relatie maar een “parasociale relatie”. doorslaan. Maar wat voor psychologie is dit?

33


Sociale psychologie is de wetenschappelijke studie naar hoe (menselijke) gedachten, gevoelens en gedragingen worden beïnvloed door werkelijke of ingebeelde anderen (Allport, 1985). De sociale psychologie bestudeert de invloed van sociale factoren op menselijk gedrag en het functioneren van mensen in sociaal opzicht. (Meertens, 1992) Uit deze uitspraken blijkt duidelijk dat dit te maken heeft met sociale psychologie. Mensen hebben een bepaald idee van iets en maken dat hun werkelijkheid. Van doorgeslagen fans kun je zeggen dat ze een sociaal psychologisch probleem hebben. Het is een probleem wat tegenwoordig vaak voorkomt. Dit komt mede omdat artiesten steeds “tastbaarder” worden. De communicatie tussen artiest en fan wordt steeds kleiner. Dit komt door kanalen zoals Facebook enTwitter.Het lijkt alsof de artiest direct communiceert met de fan maar in feite is dit niet zo. In de toekomst zal het probleem zich daarom dan ook uitbreiden.

Bronvermelding De volgende bronnen hebben we gebruikt in ons paper: Internet http://en.wikipedia.org/wiki/Celebrity_Worship_Syndrome http://www.dulu.info http://mens-en-samenleving.infonu.nl http://www.leerkracht.nl http://wikipedia.nl http://www.psychologiemagazine.nl http://www.interaxix.org http://www.kennislink.nl Lesstof en slides

34


Bedankt voor het lezen! Jef van den Hout Ashwin Marapengopie en alle eerder genoemde studenten van CO2C

35

IEMES Psychologie magazine  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you