Issuu on Google+

Бүгінгі нөмірде: Келешекке кемел қадам 2-бет Алматыда қарғын суға қарсы штаб құрылды 3-бет Ел қорғаны – Қапал батыр 5-бет Жаңа трамвайлар жолға шықты... 7-бет

№55 (27994) 29 ҚАҢТАР СЕЙСЕНБІ 2013 ЖЫЛ

Ќазаќстандыќ кəсіподаќтар

– тўраќтылыќ тірегі, əлеуметтік еѕбек ќатынастарыныѕ арќауы

«Дон Кихот» балетін тамашалады 27 қаңтар күні Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев К.Байсейітова атындағы ұлттық опера жəне балет театрында болып, «Дон Кихот» балетін тамашалады, деп хабарлады Қазақстан Республикасы Президентінің баспасөз қызметі.

Балетті қоюшы – балетмейстер, Ресейдің еңбек сіңірген артисі, Башқұртстан Республикасының халық

Кеше Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан Республикасы Кəсіподақтары федерациясы бас кеңесінің отырысына қатысты. Əлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Отырыстың алғашқы бөлігінде бас кеңестің мүшелері – Федерацияға мүше ұйымдардың жетекшілері мен салалық кəсіптік бірлестіктердің өкілдері Федерацияның жаңа басшысы қызметіне қазір Қарағанды облысының əкімі

қыз метін атқаратын Əбілғазы Құсайыновты сайлады. Ал отырыстың екінші бөлігіне қатысқан Мемлекет басшысы Кəсіподақтар федерациясының таңдауын қолдады жəне Əбілғазы Құсайыновты осы қызметке сайлануымен құттықтады. – Қазақстан кəсіподақтары – тұрақтылықтың тірегі, əлеуметтік еңбек қатынастардың арқауы.

Бұл күн – сіздер үшін маңызды күн. Жаңа ғана Федерацияның жаңа төрағасы сайланды. Қазақстан Кəсіподақтары федерациясын 20 жыл бойы Сиязбек Өнербекұлы Мұқашев табысты басқарды. Бұл қиын кездер еді. Өткен жылы Қазақстан ауқымды, көбінесе ауырлау, бірақ мейлінше қажетті əлеуметтікэкономикалық реформадан өтті. Кəсіподақ ұйымдары көп жұмыс атқарды. Федерация жаңа Қазақстанды қалыптастыруға белсене атсалысты. Сіз жаңа

Сенат отырысыныѕ кїн тəртібі белгіленді Кеше Қайрат Мəмидің төрағалық етуімен Парламент Сенатының бюро отырысы болды, деп хабарлады Парламент Сенатының баспасөз қызметі. Бюрода Парламент Мəжілісінде мақұлданған үш заң жобасы тұрақты комитеттер мен Сенат аппаратына берілді. Қаржы жəне бюджет комитеті «2010 жылғы 21 мамырдағы Кедендік транзит тің кедендік

ресіміне сəйкес тасымалданатын тауарларға қатысты кедендік баждарды, салықтарды төлеуді қам тамасыз етуді ұсынудың кейбір мəселелері, кедендік баждарды, салықтарды өндіріп алудың ерекшеліктері жəне

осындай тауарларға қатысты өндіріп алынған сомаларды аудару тəртібі туралы келісімге өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы хаттаманы ратификациялау туралы» заң жобасы бойынша бас комитет болып белгіленді. Қазақстан мен Украина арасындағы азаматтардың өзара сапарлары туралы келісімге

Жаѕа басшыны таныстырды

Премьер-Министр Серік Ахметов Бəсекелестікті қорғау агенттігінің ұжымына ведомствоның жаңа басшысы Болатбек Қуандықовты таныстырды, деп хабарлады Премьер-Министрдің баспасөз қызметі. «Б.Қуандықов Ұлттық банк жүйесінде, Экономика жəне бюджеттік жоспарлау, Төтенше жағдайлар министрліктерінде басшылық қызметтер атқарды. Қызылорда облысының əкімі болды, өңірлердің жағдайын жақсы біледі», деді С.Ахметов.

Үкімет басшысы агенттік алдына еліміздің Президенті бірқатар маңызды міндеттер қойып отырғанын атап көрсетті. «Біріншіден, азық-түлік тауарларының бағасы айрықша бақылауда болуы керек. Бұл əлеуметтік маңызды мəселе, сондықтан əкімдермен бірлесе отырып, азық-түлік бағасының негізсіз көтерілуіне жол бермеу қажет. Сонымен қатар, отын, жанар-жағар май рыногындағы баға

саясаты мұқият қадағаланып отыруы тиіс», деді С.Ахметов. Сондай-ақ, С.Ахметов агенттіктің бұрынғы басшысы Ғабидолла Əбдірахымовқа жемісті еңбегі үшін алғыс айтты. Мемлекет басшысының Жарлығымен Ғ.Əбдірахымов Президент Əкімшілігі Басшысының орынбасары болып тағайындалғаны белгілі.

Өртке байланысты көңіл айтты

Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Бразилия Федеративтік Республикасының Президенті Дилма Руссеффке Санта-Мария қаласындағы көп адамды қазаға ұшыратқан өртке байланысты көңіл айту жеделхатын жолдады, деп хабарлады Қазақстан Республикасы Президентінің баспасөз қызметі.

Жеделхатта Қазақстан Президенті жəне еліміздің барша халқы Санта-Мария қаласында болған сұрапыл өрт салдарынан көптеген адамның өмірі қиылғаны туралы қайғылы хабарды қатты күйзеліспен қабылдағаны атап өтілген. «Халқымыздың атынан жəне өз тарапымнан Бразилия халқына жəне өрттен құрбан болғандардың жақындары мен туыстарына қайғыларына ортақтасып, көңіл айтамын. Осындай қайғылы күндерде Бразилия халқы басқа түскен қиыншылықты төзімділікпен көтереді деп сенемін» делінген жеделхатта.

Қазақстан экономикасын құруға, ірі кəсіпорындарды нарықтық қатынастарға көшіруге, шағын жəне орта бизнестің қалыптасуына зор үлес қостыңыз. Кəсіподақтар федерациясы 2 миллион адамды, 26 республикалық салалық кəсіподақты біріктіре отырып, халықтың əл-ауқатын арттыру, жаңа еңбек қатынастары жүйесін құру жұмыстарының алдыңғы қатарынан көрінді, – деді Қазақстан Президенті. (Соңы 2-бетте). өзгерістер мен толықтырулар енгізетін хаттаманы ратификациялау туралы заң жобасына Халықаралық қатынастар, қорғаныс жəне қауіпсіздік комитеті бас комитет болды. Сонымен бірге, бұл комитет Қазақстан мен Украина арасындағы дипломатиялық өкілдіктерді орналастыру шарттары жөніндегі келісімге өзгерістер енгізу туралы хаттаманы ратификациялайтын заң жобасын да пысықтайтын болды. Бюрода Сенаттың 31 қаңтарда болатын кезекті отырысының күн тəртібі де талқыланды.

Созақ ауданындағы табиғи апаттан зардап шеккен 42 əлеумет тік нысан мен 1949 жеке тұрғын үйге жүргізілген құрылыс толық аяқталды. Жалпы, аудандағы əлеу меттік нысандар мен жеке тұр ғын үйлерді қалпына келтіруге 15 құрылыс ұйымы, 68 техника жəне 1184 адам жұмылдырылған болатын. Облыс əкімі Асқар Мыр захметовтің күнделікті Созақ ауданындағы табиғи апат салдарынан бүлінген тұрғын үйлер мен əлеуметтік нысандарды қалпына келтіру жөнінде селекторлық кеңестер өткізіп, тікелей өз бақылауына алғанының жəне облыс халқының береке-бірлігінің арқасында жұмыс нəтижелі болды. Созақ ауданы бойынша шығын 343,4 млн. теңгені құраған. Созақта 8 ауыл окру гі не қарасты барлығы 16 елді мекенде 1991 нысанның шатырлары

Суреттерді түсіргендер С.БОНДАРЕНКО, Б.ОТАРБАЕВ.

Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Милош Земанның Чех Республикасының Президенті қызметіне сайлануына орай құттықтау жеделхатын жолдады, деп хабарлады Қазақстан Республикасы Президентінің баспасөз қызметі.

Мемлекет басшысы М.Земанның жылдар бойы жинаған мол тəжірибесі оның елінің өсіпөркендеуіне айтарлықтай серпін

беретініне сенім білдірген. «Сіздің жаңа қызметіңіз екі ел арасындағы достық пен өзара түсіністік негізінде

Бїгінгі кїнгі негізгі маќсат

– халыќаралыќ стандарттарды ўлттыќ статистикалыќ іс жїргізуге уаќтылы əрі толыќ енгізу Кеше Мəжілісте палата Төрағасының орынбасары Сергей Дьяченконың жетекшілігімен «Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі жұмысының 2012 жылғы қорытындылары жəне 2013 жылғы перспективалары» деген тақырыпта Үкімет сағаты өтті. Асқар ТҰРАПБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

«Статистика агенттігі «Мемлекеттік статистика туралы» Қазақстан Республикасының Заңын

Ќираєан нысандар ќалпына келтірілді «Егемен Қазақстан».

-----------------------------------------

Ќўттыќтау жеделхатын жолдады

 Өңір өмірі

Оралхан ДƏУІТ,

артисі Ш.Тереғұлов. Басты рөлдерді еліміздің бишілері М.Басбаева, Т.Гатауов, А.Оспанбаева, Б.Жанбурчинова, А.Рүстемова жəне басқалар орындады. Қойылым аяқталғаннан кейін Мемлекет басшысы балет труппасымен жəне театр ұжымымен əңгіме өткізді.

жартылай жəне толық ұшқан. Шығындарды анықтау жəне төтенше жағдайды жою жұмыстары аяқталды. Аудан бойынша шығын көлемі: əлеуметтік нысандар бойынша – 157,6 млн. теңге, тұрғын үйлер бойынша 185,8 млн. теңгені құрады. «Жұмыс өте қарқынды жүрді. Жалпы алғанда, қираған үйлерді қалпына келтіру ісіне 1 100 адам тартылды. Одан бөлек 2 мыңға жуық аудан тұрғындары да көмектесті. Елдің ынтымақ, берекебірлігінің арқасында қираған нысандар қалпына келтірілді», дейді Созақ ауданының əкімі Аманғали Аймұрзаев. Қазір Созақ ауданына баратын Одаман асуында əлі де болса боран тұрып, əлсін-əлсін жолды жауып қалып жатыр. Аудандағы барлық білім беру, денсаулық сақтау мекемелері толыққанды жұмыс істеп тұр. Оңтүстік Қазақстан облысы, Созақ ауданы.

іске асырып, Елбасының Қазақстан халқына жолдауларын жəне тиісті қабылданған бағдарламалық құжаттарын статис тикалық ақпаратпен қамтып келеді. Кеше ғана Мемлекет басшысы

АҚПАРАТТАР аєыны  ҚАРАҒАНДЫ. Ағымдағы жылы Қара ғандыда 7 көп пəтерлі үй мен 3 əлеуметтік нысанды, оның ішінде 320 орынға арналған дене шынықтыру-оңалту кешенін пайданалуға беру жоспарлануда. Сондай-ақ, жалпы ұзындығы 43 шақырымдық 26 жолдың жəне 26 кіреберіс жолдың орташа жөндеу жұмысын атқарып, 4 қиылыс пен 19 көшеде кəріздің қайта қалпына келтірілуін іске асыру көзделуде.  АТЫРАУ. Облыста 2011-2012 жылдар қорытындысы бойынша, туберкулез салдарынан болатын өлім көрсеткіші 4,9 пайызға төмендеген. Облыстың туберкулезге қарсы қызметі құрамына 10 мамандандырылған мекеме кіреді, онда 760 ауруханалық жəне 125 шипажайлы�� орын бар. 760 стационарлық орынның ішінде 200-і аурудың мультирезистенттік формасымен ауыратын адамдарға арналған. «Салыстырмалы талдау көрсетіп отырғандай, облыс бойынша 2011-2012 жылдары туберкулезбен ауыру көрсеткіштері төмендеді», деп хабарлады облыстық туберкулез диспансерінің бас дəрігері Жаңабай Сағиев.  ШЫМКЕНТ. Оңтүстік Қазақстан облысының əкімі Асқар Мырзахметов Шымкенттің бас сəулетшісін əрекетсіздігі үшін сынға алды. Мемлекеттік сəулетқұрылыс бақылау департаментінің (МСҚБ)

қалыптасқан ынтымақтастықтың нығаюына, атап айтқанда, 2012 жылғы Чехияға ресми сапарым барысында қол жеткізілген уағдаластықтардың табысты іске асырылуына септігін тигізетініне кəміл сенемін» делінген жеделхатта. Жеделхат соңында Нұрсұлтан Назарбаев М.Земанға зор денсаулық, қажымас қайрат, аса жауапты қызметінде табыс, ал достас Чехия халқына береке-бірлік пен өсіпөркендеу тілейді. Нұрсұлтан Назарбаевтың қатысуымен кеңейтілген кеңес өтті. Кеңесте Елбасы «Қазақстан-2050» Стратегиясын жүзеге асыру үшін Үкіметке бірқатар міндеттер жүктеді. Агенттік алдында статис тикалық деректер сапасын жақсарту, халықаралық стандарттар енгізу, жаңа ақпараттық технологияларды қолдану жəне ақпарат тарату жұмыстарын жақсарту міндеттері қойылды, деп отырысты бастаған палатаның вице-спикері аталған тақырыпқа баяндама жасау үшін сөзді Статистика агенттігінің төрағасы Əлихан Смайыловқа берді. (Соңы 2-бетте).

басшылығы мен сəулетшілердің берген есебі Оңтүстік өңір басшысының наразылығын тудырған. Əкімге қала көшелерінде орналасқан сауда нүктелерінің сыртқы келбеті ұнамаса керек. А.Мырзахметов «Шымкентте мəдениет жоқ жəне ғимараттар сəулет стиліне сəйкес келмейді», деп мəлімдеді. ОҚО əкімі мемлекеттік құрылым шенеуніктерін ғимараттардың сыртқы келбетін тəртіпке келтіруге шақырды. Аймақ басшысы, жалпы алғанда, облыстық МСҚБ жəне қалалық сəулет бөлімінің жұмысын қанағаттанарлықсыз деп бағалады.  ПАВЛОДАР. Облыста тұрғылықты мекен-жайы жоқ азаматтарға əлеуметтік жəне медициналық көмек көрсету үшін əлеуметтік жедел патруль құрылатын болады. Бұл туралы қалалық жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі хабарлады. Үй-күйсіздер үшін қалалық баспана орталығы жанында құрылатын патрульдің құрамына əлеуметтік қызметкер, фельдшер, жүргізуші мен диспетчер кіреді. Жедел қызметтер патрулі базарлар, вокзалдар, жылу трассалары сияқты қаңғыбастардың көп жүретін жерлерін аралап, медициналық көмек көрсететін болады. Жаңа қызметтің құрылуына республикалық бюджеттен 21 млн.-нан астам теңге бөлінбек. ҚазАқпарат, CA-NEWS (kz), Bnews.kz агенттіктерінің хабарлары негізінде əзірленді.


2

www.egemen.kz

29 қаңтар 2013 жыл

жаһандық энергиялық қауіпсіздік еді. Суды үнемдеп пайдалану, қолда барды ұқсата білу туралы Мемлекет басшысы бұрын да жиі айтып жүретін. Енді ұзақ мерзімге арналған Стратегияда «Сумен қамтамасыз ету проблемасы біздің елімізде де өткір болып отыр. Бізге сапалы ауыз су жетпейді. Бірқа тар өңірлер оның зардабын қатты тартуда» деп атап өткен. Ендеше, алдағы жылдары су мəселесіне қай-қайсымыз да сергек болуымыз керек. Су өмірдің нəрі, тіршіліктің көзі екенін ұқсақ ұтылмаймыз, ұтамыз. Елбасы осыны ерте бастан еске салып, тамшы су үшін тартыс алда тұр дегенді меңзейді. Ал «Көмірсутегі экономикасының дəуірі біртебірте аяқталып келе жатқаны анық. Адамзаттың өмір тіршілігі тек бір ғана мұнай мен газға емес, энергияның жаңғыртылатын көздеріне негізделетін жаңа дəуір келе жатыр» деген кемел ой

Келешекке кемел ќадам Ертарғын АСТАЕВ,

сенатор, Сенаттың қаржы жəне бюджет комитетінің хатшысы.

Уақыт алмасып, ғасырлар жал ғасып жатқан тұста біздің елі міздің алға қойған мақсатниеті – береке-бірлікте түгел болып, бүлінбей бүтін ынтымақта өмір сүру. Осы өміршең идея азат тық алғаннан бері бір сəт те күн тəртібінен түсіп көрген емес. Мұның ұйытқысы да, ұйым дастырушысы да Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев екені айдай əлемге анық. Тəуелсіздігіміздің ширек ғасырға жуық уақыт ішінде мемлекетіміз əлемге танылды. Ел болып ірге көтеріп, қасиетті қара шаңырағын биіктен көрсете алатынын дəлелдеді. Сол биікке тіккен алып шаңырағы – Арқа төсіндегі Астанамыз, оның қақ төрінен орын алған Ақордамыз дер едім. Осындай елдің əр жылғы бағыт-бағдары Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың жоралғы жолдауларында айқындалып, орындалып келе жатқаны мəлім. Елбасының биылғы Жолдауы – Қазақ елінің кемел келешегіне жасаған қажырлы қадам, ұрпақты жарқын болашақ заманда дəуір көшінен қалдырмайтын, əлемдік жаһандану үрдісіне Отанымыздың өзіндік бет-бейнесін айқындап берген құжат деп білемін. Осы күнге жету, бітім-болмысымызды нақтылау, нарықты игеру, дəуір талабына қашанда сай болу бүгінгі қалыптасқан Қазақстанды алда да төрткүл дүниеге таныта беру, сөйтіп, қуатты мемлекетке айналдыру, демократияны деміктіріп алмай алға жылжыту, ұлттық экономиканы орнықтыру, мұның бəрін ширек ғасырға таяу уақыт ішінде орындап шығу оңай болған жоқ. Бұл туралы Елбасы биылғы Жолдауында: «Біздің алғы шепті алуымыз қымбатқа түсті. Ел 20 жыл бойы егемендігіміз бен саяси салмағымызды нығайтуға жұмыс істеді. 20 жыл өткен соң бұл мақсатқа қол жетті. Қалыптасу кезеңі табысты аяқталды. Қазақстан ХХІ ғасырдың басында тəуелсіз əрі өзіне сенімді болып отыр. Жаһандық дағдарыстың жал ғасуының əсерінен əлемде бо лып жатқан өзгерістер бізді үрейлендірмейді. Біз оларға дайынбыз. Біздің ендігі міндетіміз – егемендік жылдары қол жеткізген нің барлығын сақтай отырып, ХХІ ғасырда орнықты дамуды жалғастыру», дейді. Ақиқат сөзге терең бойласаң, арғы жағынан өткенді бүгінмен ұштастырып, алдағы бағытты белгілеп бергеніне көз жеткізесің. Бір қарағанда «Қазақстан-2050» Стратегиясы алыстау көрінеді. Бірақ ертеңіне үміт артқан елдің, сол елдің алтын тірегі саналатын ұрпақтың болашағын ойлағанда, бұл – шынайы бағдарлама екенін аңғарасың. Өткенді бағамдай отырып, алдағы күніне, үкілеген үмітін оздырған жұрт үшін, бұл – стратегия кемел келешекке бастайтын дара да даңғыл жол. Барды малданып отыра бермей, келешекке қанат қағу, бұл – еліміздің көкжиегін кеңейтіп, еңсемізді биіктете бермек. Бұл алғашқы стратегия емес, осыдан 15 жыл бұрын 2030 жылға дейінгі стратегия қабылданған болатын. Сол бір алмағайып заманда Жолдауды еске алған Елбасы: «1997 жыл естеріңізде ме? Парламентте мен сөз сөйлегеннен кейін абдырау мен абыржу болды. Көп шілік: «Бұл не – насихат

па? Əлде аспаннан түскен нəрсе ме?» деп сауал қойып жатты... Халық нақылында айтылғандай... «Мақсат – жетістіктің желкені». Орынды мақсаттар ғана табысқа жеткізеді», депті. Тағы да Жолдау жолдарына үңілсек, «Дүниеде болып жатқан өзгерістердің сипаты мен тереңдігі, жаһандық өзара іс-қимыл

келешектің бағдарламасы деу орынды. Ел мерейін өсірген, беделімен жеңіп алған EXPO-2017 халықаралық көрмесінің атауын Қазақ елі, Елбасы «Болашақтың энергиясы» деп өзекті тақырыпты таңдауы тегін болмаса керек. Жолдаудағы Президенттің «Қазақстан экономикасы – əлемдік ауқымда көлемі шағын экономика. Сондықтан оны өте тиімді басқару қажет... Қайталап айтамын: елдің бюджетін жай бөліп қана қоймай, ойлы да салмақты инвестициялау қажет» деген жолдарды мысалға келтіре отырып, мен Сенатта бюджетті талқыға салғанда өңірлер бойынша қаржы бөлудің өлшем критерийлері туралы жиі көтеріп, тиімділік басты нысан болу керек дегенге берік табан тіреп келемін. Сол секілді бюджет саясаты туралы айтылған түйіндер елдің да муындағы басты көрсеткіш екенін «қиын-қыстау» күнге резервтер жинау» екенін қадап

2,1%-дан 2015 жылы 1,5 %-ға дейін төмендету керек». Міне, бұл міндет те осал жүк емес. Оны орындау үшін əр азамат өзінің білік-білімін сарп ете отырып, саналы еңбек үлгісін көрсетуі керек деп ойлаймыз. Жолдауда айтылған осындай сүбелі міндет-мақсаттар үлкен жауапкершілікпен атқарылатын жұмыстар. Бұған ұлт болып ұйыссақ, жұрт болып жұмылсақ, елдің ертеңі, ұрпақтың болашағы жарқын болары сөзсіз. Мұндай ауқымды жұмысты сөзбен сомдау емес, іспен тиянақтасақ, мақсатқа жетіп, міндетті мүлтіксіз орындайтын боламыз. Өңірден сайланған сенатор болған соң ауылдың бүгіні мен ертеңі туралы айтылған бағытбағдарға да сəл тоқтала кетсем деймін. Ауылды көркейту, ауыл шаруашылығын өрістету ұзақ мерзімді Стратегияда кеңінен қамтылған. Əсіресе, ауылшаруашылық тауарларын қайта өңдеу, фермерлік пен шағын жəне орта бизнесті өрістету, жерді игеру мəдениетін талапқа сай өзгерту, ғылым жетістіктеріне мəн беру, технология, басқару саласындағы қолжетімді игіліктерді пайдалана білу, мал шаруашылығында ұлттық дəстүрімізді жаңғырту – өзге де өзекті мəселелерге ерекше мəн берілген. 2020 жылға қарай ауыл шаруашылығын мемлекеттік қолдау көлемін 4,5 есеге арттыру, агроөнеркəсіп кешенінің жаңа бағдарламасын əзірлеу жүктеліп отыр. Бұл біз айтқан ауылды, ауыл шаруашылығын өркендетуге үлкен бетбұрыс болмақ. Оның жүйелі өсіп-өркендеуі жоғарыда тілге тиек еткеніміздей, су ресурстарына тікелей тəуелді. Осыған байланысты Елбасы өз Стратегиясында суға қатысты жаңа саясат тұжырымдау қажет екенін алға тартады. Əлемдегі озық үлгіні зерделеу, жерасты суларын өндіру, оны тиімді пайдалану, бұл істе əлемдік озық технологияға сүйеніп қана қоймай, жаңа отандық үлгісін енгізу қажеттігін жүктеп, ең бастысы, агроөнеркəсіпте суды, ылғалды үнемдеуді кешенді түрде жүзеге асыру керек екенін назарға салады. Міне, барды тіршілік көзіне пайдалана отырып, елге керекті табу, оны қажетке жарату ісін Мемлекет басшысы осылайша жан-жақты атап өтеді.

Ќазаќстандыќ кəсіподаќтар

– тўраќтылыќ тірегі, əлеуметтік еѕбек ќатынастарыныѕ арќауы (Соңы. Басы 1-бетте). Нұрсұлтан Назарбаев С.Мұқашевқа еліміздің əлеуметтік дамуына қосқан үлесі үшін алғыс білдірді жəне төраға болып сайланған Ə.Құсайыновтың барлық қызмет саласында мол жұмыс тəжірибесі бар екенін атап өтті. – Ол еңбек нарығын, əлеуметтік сала мен еңбек қатынастарының барлық мəселесін жақсы біледі. Сіздер өткен жылы «Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамына қарай 20 қадам» атты мақала жариялағанымды білесіздер. Онда кəсіподақтарды жəне Қазақстандағы əлеуметтікеңбек қатынастарын дамытуға баса мəн берілген. Мен Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамы идеясын біздің Федерация құрамына кіретін барлық кəсіподақ ұйымдары қолдайды деп сенемін. Менің тапсырмам бойынша, қазір Əлеуметтік дамудың жалпыұлттық тұжырымдамасы əзірленуде. Қи ындықтарға қарамастан, біз əрбір еңбеккердің, əрбір қазақстандықтың əлеуметтік жағдайына əрдайым баса назар аударып келдік. Бұл ретте мемлекет пен кəсіподақтардың мақсаттары толық сəйкес келеді, – деді Нұрсұлтан Назарбаев. Мемлекет басшысы, сондайақ бүгінде ел алдында Қазақстан Кəсіподақтары федерациясына да үлкен жауапкершілік жүктейтін зор міндеттер тұрғанына тоқталды. – Федерация мен оның барлық құрылымы «Қазақстан-2050» Стратегиясын іске асыруға белсенді қатысу үшін өздерінің нақты міндеттерін анықтайтынына сенемін. Осы орайда мынадай аспектілерге назар аударудың маңызы зор. Кəсіподақтар қозғалысы бүкіл елімізбен бірге жаңғырту жолына түсті. Қазір менің тапсырмаммен «Кəсіподақтар туралы» жаңа заң əзірленуде. Федерация осы заң шығару жұмысына барынша белсене атсалысуы керек. Жаңа заң еңбек заңнамасы кешені тұрғысынан қарастырылуы қажет. Атап айтқанда, кəсіподақтардың жұмыс берушілермен жəне

айтып, «Бюджеттік-қаржылық процеске деген көзқарас жекелей салымдарға көзқарас секілді ұқыпты ойластырылған болуға тиіс. Басқаша айтқанда, бірде-бір бюджеттік теңге ысырап болмауға тиіс» деп тапсырады. Салық, ақша-кредит, мемлекеттік жəне сыртқы қарызды басқару саясаты жөніндегі нақты міндеттер – күні ертеңгі мінсіз іске жол сілтеп тұр. Мəселен: «Жаңа салық саясаты əлеуметтік бағыт алуға тиіс. Бұл үшін 2015 жылдан бастап ынталандыру шаралары кешенін, соның ішінде білім беруге, өзін, өз отбасын, қызметкерлерін медициналық сақтандыруға қаражат салатын азаматтар мен компанияларды салықтан босату практикасын көздейтін ынталандыру кешенін əзірлеу қажет» десе, салық туралы «Əлемдік экономикадағы қолайсыз ахуалды ескере отырып, біз инфляциядан əрбір қазақстандықтың кірістерін қорғауды қамтамасыз ететін жəне экономикалық өсім үшін лайықты деңгейін ұстап тұратын боламыз. Бұл жай ғана макроэкономикалық мəселе емес, бұл елдің əлеуметтік қауіпсіздігінің мəселесі. Жəне де бұл – 2013 жылдың өзінен бастап Ұлттық Банк пен Үкімет жұмысы ның басты мəселесі» дейді ақша-кредитке қатысты. Сонымен бірге, мемлекеттік жəне сыртқы қарызды басқаруға қатысты: «Біздің елдің мемлекеттік қарызының деңгейін тұрақты бақылауда ұстау ға тиіспіз. ІЖӨ-ге қатысты бюджет тапшылығын 2013 жылғы

Сан саланы қамтыған ұзақ мерзімді стратегияның негізгі түйіні, бұл əлеуметтің əл-ауқатын көтеру, өркениетті өмірді қазақ топырағында қалыптастыру, оны дəстүрлі етіп орнықтыру. Бұл жөнінде Елбасы «Басты міндет – кедейшіліктің өсуіне жол бермеу. Кедейшілік ешбір қазақстандық үшін əлеуметтік перспективаға айналмауы керек. Біз өз азаматтарымыз үшін экономика мен бюджеттің өсуіне тікелей тəуелді болатын ең төменгі əлеуметтік стандарттар мен кепілдіктер белгілеуіміз керек» деп, аталмыш сала бойынша атқарылатын келелі істерді тайға таңба басқандай көрсетеді. Түйіндей айтқанда, Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың бұл стратегиясын кемел келешекке жасалған тың қадам, алдынан үміт күтер адамды қанаттандырып, ойын оятып, санасын сергітіп, жаһандану кезінде мемлекетті қалыбында сақтап қалатын ұлттың тамырын бекітіп, талабын ұштайтын адастырмас бағытбағдар деп білеміз. Бұл істі орындау кезінде «Жетпесе, біріңдікін бірің жеткіз», деп данышпан Абай айтқандай, барды ұқсатып, кемді түгендеп, ортаны толтырып, жоқты тауып, əрқайсымыз қарыз бен парызды ұғып, үдеден шығып, бүкіл ел бірігіп білек, жұмылып жұдырық болу еншімізге тиіп отыр. Осындай жауапты міндетті жақсы атқарсақ, Қазақ елінің болашағы жарқын, келешегі кемел болары сөзсіз.

тік-кеңестік құрылымдар мен қоғамдық кеңестер құрамына кіруге тиіс. Министрліктер мен əкімдіктер əлеуметтік серіктестік жəне əлеуметтік-еңбек қатынастарын реттеу жөніндегі комиссиялардың жұмысын жандандырғаны жөн. Біз жақында Өңірлік даму министрлігін құрғанымызды білесіздер. Өңірлерді дамыту міндеті бүгінде алдыңғы орынға шығып отыр. Сондықтан Федерацияның облыстық филиалдары жергілікті билік органдарымен серіктестік өзара іс-қимылды орнықтыруы керек. Кəсіподақтардың «Нұр Отан» ХДП-мен, Азаматтық альянспен өзара іс-қимылының мол əлеуетін пайдалануы қажет, – деді Мемлекет басшысы. Нұрсұлтан Назарбаев елімізде ірі шетелдік жəне трансұлттық корпорациялар өз қызметінің аясын кеңейте түскенін де атап өтті. – Осыған байланысты оларда еңбек ететін Қазақстан азаматта рының құқын қорғауды қамтамасыз ету қажет. Еліміздің аумағында жұмыс істейтін компаниялар оның заңдарын құрметтеуі керек, ал кəсіподақтар жұмыс уақытының ұзақтығы мен еңбекақы төлемінің теңдігі мəселесін шешуге белсенділікпен атсалысуға тиіс, – деді Президент. Кездесу барысында Ə.Құсайы нов, С.Мұқашев жəне кəсіп одақ ұйымдарының жетекші лері Президентке еліміздегі кəсіподақтар қызметіне үнемі көңіл бөліп, қолдау көрсетіп келе жатқаны үшін алғыстарын айтты, сондай-ақ «Қазақстан-2050» Стратегиясы мен «Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамы» тұжырымдамасында алға қойылған міндетті іске асыру үшін қажетті күш-жігерлерін жұмсайтындықтарын жеткізді. Кездесуде, сондай-ақ кəсіподақтар бірлестіктерінің жетекшілері тиісті саланы дамытудың өзекті мəселелерін қозғап, оларды дамытудың келешегіне қатысты өз пікірлерін ортаға салды.

Бїгінгі кїнгі негізгі маќсат (Соңы. Басы 1-бетте).

ұзақ мерзімді дамуды талап етеді. Көптеген елдер қазірдің өзінде 2030-2050 жылдардың арғы жағына көз жіберуге тырысады. «Басқарылатын болжамдау» қазіргі тұрақсыз кезде мемлекеттер дамуының маңызды тетігіне айналуда» дейді. Осындайда қазақтың «Көз қорқақ, қол батыр», «Тəуекел түбі желқайық, өтесің де кетесің» деген қанатты сөз дері ойыңа оралады екен. Елі міздің өскенін, өркен жайғанын мынадан көруге болады. Алғашқы елдік жылдарымызда экономикамыздағы кіріс-шығысымыз миллион, миллиард деген өлшемдермен белгіленсе, 2030 стратегиясының жемісі – экономика көлемі триллион теңгемен түйінделетін биікке қол жеткізді. Жолдауда айтылған осы 15 жыл ішінде ұлттық экономика 1,7 триллион теңгеден 28 триллион теңгеге өсуі осы сөзімізге дəлел болады. Мен экономист ретінде Жолдаудағы осы салаға қатысты айтылған кейбір тұжырымдарға тоқтала кетсем деймін. «Қазіргі уақытта адамзат жаңа жаһандық сын-қатерлермен бетпе-бет келуде. Еліміз бен өңіріміз үшін мен он негізгі сын-қатерді бөліп көрсетемін. Егер біз өз дамуымызда жаңа табыстарға одан əрі қол жеткізуді жоспарлайтын болсақ, олардың əрқайсысын міндетті түрде ескеруге тиіспіз» дейді Елбасы. Иə, Президент осы он қатерді жеңуді бізге міндеттеп отыр. Мен бəрін емес, екеуін ерекше атағым келеді. Ол су тапшылығы мен

жұмысшылармен өзара іс-қимылы тетіктерімен қоса қарастырылуы керек. Жаңа заң кəсіподақтардың еліміздегі елеулі рөлін барынша күшейтуі тиіс. Кəсіподақтарды жаңа даму кезеңіне шығару қажет. Олар формализм мен төрешілдіктен белсенді түрде арылып, еңбек адамының мүддесін кəсіби тұрғыда қорғауға тиіс. Салалық кəсіподақтар нақты ықпалдасып, өздерінің əлеуметтік-еңбек топтарының мүддесін білдіруі маңызды. Сол кезде бөлінушілік жəне қандай да бір баламалы кəсіподақтар құру ниеті болмайды, – деді Мемлекет басшысы осы туралы. Қазақстан Президенті елімізде үдемелі индустрияландыру аясында Қазақстан экономикасын түбірімен өзгертетін жүздеген инновациялық кəсіпорын құрылатынын да атап көрсетті. – Олар əлеуметтік базаны нығайтып, тығыз топтасқан еңбек ұжымын қалыптастыруы қажет. Бұл əрдайым кəсіподақтардың ісі болып келген. Ұжымдық шарттың барлық тұсы жария жəне айқын болып, олар əрбір жұмыскерге түсіндірілуі қажет. Тек сонда ғана жұмыскер мен жұмыс берушілер арасында өзара толық түсіністік орнайтын болады. Мəселе шиеленіске ұласпай тұрған бастапқы кезеңде еңбек дауларын шешуге нəтижелі түрде атсалысу керек. Бітімгерлік рəсімдер мен үшжақты комиссияның тетіктерін белсенді пайдалану маңызды. Біздегі арзан беделге құмар кейбір кəсіподақ қызметкерлері өз міндетін адамдарды үнемі даурықтыру деп біледі. Кəсіподақтардың миссиясы басқаша, атап айтқанда, мəселені дер кезінде анықтап, толықтай заңға сəйкес, іскерл��кпен шешіп, еңбек шарты мен жұмысшылардың жағдайын жақсарту, – деді Президент. Сонымен қатар, Нұрсұлтан Назарбаев салалық кə сіподақтардың бейінді министрліктермен жəне жергілікті əкімдіктермен өзара іс-қимыл орнату қажеттігіне тоқталды. – Кəсіподақтар консультатив-

«Үкіметте болған соңғы өзге ріс терге орай сіздердің алдарыңызға тағы да келіп тұрмын. Был тыр сəуір айында өткен Үкімет сағатының қорытындысы бойынша сіздер Үкіметке статистика саласын əрі қарай дамыту бойынша бірқатар өте маңызды да өзекті ұсы ныс бергенсіздер. Бүгінгі баяндамамда осы сіздер берген ұсыныстарды іске асыру бойынша жасалып жатқан жұмыстар туралы айтқым келеді», деген агенттік төрағасы статистиканың негізгі салалары бойынша: еңбек жəне тұрмыс деңгейі, баға, инновация, тіркелімдер, көлік жəне байланыс, өндіріс, ауыл шаруашылығы, сауда жəне қызмет көрсету, туризм, экология статистикасы, құрылымдық статистика, конъюнктуралық зерттеулер, əлеуметтік статистика салаларында статистикалық жұмыстар жоспарын əзірлеу шеңберінде 105 статистикалық нысан қайта қарастырылғанын мəлімдеді. Қазақстан Президентінің Жолдауы шеңберіндегі тапсырмаларды жəне іске асырылып жатқан мемлекеттік жəне салалық бағдарламаларды есепке ала отырып жаңа 12 статистикалық нысан қосылған. Статистикалық ақпаратпен жұмыс істеуде қолжетімділік пен ыңғайлылықты қамтамасыз ету жолында барлық пайдаланушылар үшін оларға

қолайлы уақытта статистикалық ақпараттың қолжетімді болуы; көрсеткіштерді іздеудің оңтайлы жүйесі; қажетті көрсеткіштерден кестелерді, карталарды, диаграммаларды, графиктерді құрастыру мүмкіндігі; əр пайдаланушының статистикалық ақпаратты сақтап жəне автоматты түрде жаңартып отыратын өз жеке кабинетін ашу мүмкіндігі жасалған. 2012 жылы статистиканың түрлі салаларындағы есептеулер бойынша 10 əдістеме əзірленіп, қайта қаралған. Олар: мал шаруашылығы статистикасы, ақпараттық қоғам, ғылым жəне инновация, зейнетақы қорларының қызметін есепке алу, азық-түлікке жəне импортқа салынатын салықтар, туу жəне өлім бойынша жəне т.б. 2013 жылы 11 əдістемені əзірлеу жəне қайта қарау жоспарланған. Олар: туризм статистикасы, еңбекпен қамту, тұрғын үй нарығындағы баға индексі, үй шаруашылықтарының шығысы мен кірісі статистикасы жəне т.б. Барлық өңірлер бойынша аудан мен жергілікті аумақ бөлінісінде жұмыссыз жəне өз бетінше жұмыспен қамтылған халықтың саны бойынша статистикалық деректерді зерттеу жəне анықтау бағдарламасын əзірлеу жəне енгізу Қазақстан Президентінің «Қазақстанның əлеуметтік жаңғыртылуы: Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамына қарай 20 қадам» тапсырмасын орындау тұрғысында ЕХƏҚ, ЭДСМ,

Сенім грамотасын тапсырды

Қазақстан Республикасының Бразилия Федеративтік Республикасындағы Төтенше жəне өкілетті елшісі Бақытжан Ордабаев осы елдің Президенті Дилма Вана Руссеффке Сенім грамотасын тапсырды, деп хабарлады ҚР СІМ-інің баспасөз қызметі.

Грамота тапсыру рəсімінен кейін өте жылы, достық рəуіште өткен кездесуде Б.Ордабаев Қазақстанның бүгінгі таңда қалыптасқан əлеуметтік-экономикалық ахуалы, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Президенті – Елбасы Н.Ə.Назарбаевтың «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына арналған Жолдауында белгіленген, мемлекетті одан əрі дамытуға бағытталған іс-шаралар жөнінде хабардар етті. Қазақстандық дипломат Н.Ə.Назарбаевтың адамзатты ядролық қарудан азат ету жəне

таратпау саласында, сондай-ақ халықаралық қоғамдастықтың осы саладағы Қазақстанның жаһандық деңгейдегі көшбасшылығын тануына назар аударды. Президент Д.Руссефф өз тарапынан Қазақстанның Оңтүстік Америкада алғашқы Елшілігін дəл Бразилиа қаласында ашуы жөніндегі шешімін жоғары бағалай отырып, Бразилия Қазақстанды тек Орталық Азия аймағында ғана емес, бүкіл Еуразия кеңістігінде көшбасшы мемлекет ретінде танитындығын атап өтті. Сонымен қатар, Бразилия Президенті Қазақстанның келешектегі мүмкіндіктерінің өте жоғары

АШМ келісіліп, агенттіктің бұйрығымен «Қазақстан Республикасында өз бетінше жұмыспен қамтылғандардың санын, олардың орташа айлық табыстарының деңгейін жəне жұмыссыз халықтың санын анықтау əдістемесі» бекітілген. Агенттік төрағасының айтуынша, жаңа əдістемеге сəйкес статистикалық көрсеткіштерді қалыптастыру 2013 жылғы 1 тоқсанның қорытындылары бойынша басталатын болады. Агенттік төрағасының баяндамасынан кейін аталған тақырыпқа Мəжілістің Экономикалық реформа жəне өңірлік даму комитетінің төрағасы Сейітсұлтан Əйімбетов қосымша баяндама жасады. Үкімет сағатында Ю.Тимощенко, С.Нұрғисаев, У.Бишімбаев, Н.Логутов, К.Бұрханов, Г.Сейітмағанбетова, А.Маковский, А.Смайыл, О.Асанғазы, А.Самақова, О.Өксікбаев, Н.Сабильянов, т.б. депутаттар баяндамашыға сұрақ қойып, жарыссөзге шықты. Отырыс бойынша, Үкіметке тағы да бірқатар ұсыныстар жобасы дайындалып, осында айтылғандар толық ескерілетін болады. Енді агенттік депутаттар жасаған ұсыныстар мен түзетулерді жұмыс барысында ескереді деп сенемін, деп Үкімет сағатын қорытындылаған Мəжіліс Төрағасының орынбасары əріптестерін Статистика агенттігі алып келген көрмені тамашалауға шақырды. екеніне тоқтала келіп, Қазақстанды Бразилияның осы кеңістіктегі басты жəне маңызды əріптесі ретінде қарастыратынын, сондай-ақ біздің елімізге сапармен келу мүмкіндігін қарастыратынын мəлімдеді. Д.Руссеффтің айтуынша, Бразилия Үкіметі өзі тарапынан Қазақстан-Бразилия екі жақты ынтымақтастығын одан əрі дамытуға жəне жоғары деңгейге көтеруге мүмкіндіктер жеткілікті деп санайды. Президент Д.Руссефф Қазақстан елшісін Сенім грамотасын тапсыруымен құттықтай отырып, Қазақстан Президенті Н.Ə.Назарбаевқа осыдан бұрын туған күніне жəне Жаңа жыл мерекесіне орай жолдаған құттықтау хаттары үшін зор алғысын білдірді. Үстіміздегі жылы Қазақстан мен Бразилия арасындағы дипломатиялық қарым-қатынас орнағанына 20 жыл толады.


Ќазаќстандыќ ќўќыќ ќолдану практикасы ґзге елдер їшін їлгі Кеше Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Адам құқықтары жөніндегі комиссияның төрағасы, Парламент Мəжілісінің депутаты Қуаныш Сұлтановтың Нидерланд Корольдігінің Қазақстандағы елшісінің орынбасары Хендрикус Пюткермен жəне Нидерланд Корольдігі Сыртқы істер министрлігінің мемлекеттік саясат жөніндегі аға кеңесшісі Йохан Ринземмен кездесуі өтті. Кездесу барысында тараптар Қазақстандағы адам құқықтарының жалпы ахуалын жəне осы саладағы ынтымақтастық мəселе лерін талқылады. Комиссия төрағасы Қ.Сұлтанов 2009-2012 жылдарға арналған Қазақстан Республикасындағы Адам құқықтары саласындағы ұлттық іс-қимыл жоспары ұсынымдарының, қазақстандық қоғамды əлеуметтік жаңғырту міндеттерінің іске асырылу барысы туралы егжей-тегжейлі айтып берді. Елшінің орынбасары Адам құқықтары жөніндегі комиссияның жаңа құқық қорғау жобаларымен, 2020 жылға

дейінгі аралықты қамтитын Қазақстан Республикасындағы Адам құқықтары саласындағы ұлт тық іс-қимыл жоспарының жаңа жобасының жəне «Қазақстан Рес публикасындағы көші-қон барысындағы адам құқықтарының ахуалы туралы» арнайы баяндаманың əзірленуімен таныстырды. Х.Пюткер Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Адам құқықтары жөніндегі комиссияның құқық қорғау қызметіне жоғары баға берді жəне Адам құқықтары саласындағы жаңа ұлттық іс-қимыл жоспарын əзірлеуде сəттілік тіледі. Өз кезегінде комиссия

төрағасы Қ.Сұлтанов Нидерланд Корольдігінің Қазақстандағы елшілі гіне адам құқықтарын қорғау жəне көтермелеу саласындағы сындарлы ынтымақтастығы үшін алғыс айтып, комиссияның адам құқықтары саласында одан əрі сындарлы ынтымақтастыққа дайын екенін білдірді. Нидерланд Корольдігі елшісінің орынбасары Қазақстанның ұлттық заңнама мен адам құқықтары саласындағы құқық қолдану практикасын жетілдіру жөніндегі атқарып жатқан жұмыстары жəне Елбасы жанындағы Адам құқықтары жөніндегі комиссияның қызметі басқа елдер үшін үлгі бола алады деп мəлімдеді. Кездесуге комиссия хатшысы Тастемір Əбішев пен Нидерланд Корольдігі елшілігінің адам құқықтары жөніндегі жобалар үйлестірушісі Ирина Бучинская қатысты. «Егемен-ақпарат».

Алматыда ќарєын суєа ќарсы штаб ќўрылды Айнаш ЕСАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

Мың құбылған ауа райы жергілікті билік өкілдерін қамсыз болмауға шақырып, түрлі апаттардың алдын алуға мəжбүрлеуде. Оның үстіне биыл қар, жауын-шашынның бұрынғы жылдарға қарағанда, көп жауғаны да жайбарақат отырғанды қаламайды. Сондықтан өткен аптада Алматы қаласының əкімі Ахметжан Есімовтің өкімімен селге жəне еріген қар суларына қатысты нақтылы шаралар жүргізу мақсатында арнайы штаб құрылды. Оның төрағалығына əкімнің бірінші орынбасары М.Мұқашев, ал оның орынбасарлығына əкімнің орынбасары Е.Шорманов тағайындалды. Штабтың негізгі міндеті – еритін су деңгейін анықтау, төтенше жағдайлардың алдын алу, өзен, арық, канализация арналарын тиісті жағдайда ұстауды қамтамасыз ету. Төтенше жағдайлар қызметі мен аудан əкімдіктері болуы мүмкін төтенше жағдайлардың картасын да жасады. Бұл жұмыстың алға жылжуына едəуір ықпал ететін болады. ТЖ қызметінің мəліметі бойынша, қалада қазіргі

кезде қар еріген жағдайда қауіп ��өндіруі мүмкін деген 17 қауіпті учаске анықталды. Сондай-ақ, қала басшысы Алматыдағы су учаскелерін аралап көріп, ондағы жағдайлармен көзбе-көз танысты. 2012 жылы жасалған «Алматы қаласының 2009-2014 жылдарға арналған қала аумағындағы сел суларын ауыздықтау мен бұру бағдарламасы» бойынша ұзындығы 33,8 шақырым болатын жаңа арық жүйесі жасалды. Жалпы, соңғы үш жыл ішінде Алматыда 120 арық жүйесі қайта жасалған. Су тасқынын болдырмау мақсатында қала көшелеріндегі қарлар сыртқа шығарылды. Оған қоса бір мезетте еріген қардың суы басып кетпес үшін биыл 135,5 шақырымдық арық желілері мен жаңбыр сулары ағатын 56,5 шақырымдық канализация жөндеуден өтпек. Осы арада 2012 жылдың желтоқсанында екі рет қатарынан бұрын-соңды болмаған қар жауғаны белгілі. Бұл қар қазір қаладан əлі күнге дейін сыртқа тасылуда. Ал «Казгидрометтің» мəліметі бойынша, 15 наурызға дейін қалада ауа райы құбылмалы болуы мүмкін. Осыған орай, жаңадан құрылған штаб нақтылы шараларды жүзеге асыратын болады. АЛМАТЫ.

Жастар їшін жол ашыќ Облыс əкімдігі жанындағы жастар саясаты жəне патриоттық тəрбие беру кеңесінің алғашқы отырысы өткізілді. Аудан жəне қала əкімдерінің орынбасарлары, облыстық басқармалар, аудандық жəне қалалық ішкі саясат бөлімдерінің бастықтары, жоғары жəне кəсіби-техникалық оқу орындары басшылары, жастар ісі жөніндегі комитет төрағалары қатысқан кеңестің отырысында өңір жастарының «Жұмыспен қамту-2020» мемлекетік бағдарламасына қатысуы, «Қолжетімді баспана -2020» бағдарламасы аясында 2013 жылға арналған тұрғын үй мəселесін шешуге мемлекет тарапынан жүзеге асырылатын шаралар, техникалық жəне кəсіптік оқу орындарын бітірген түлектердің жұмысқа орналасу жайы, «Дипломмен – ауылға!» бағдарламасының жүзеге асырылуы мəселелері кеңінен талқыланды.

Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауында да жастарға «Сіздер жаңа бағыттың қозғаушы күшіне айналуға тиіссіздер», деп қадап айтуы тегін емес. Жастар қашанда қоғамның қозғаушы күші болып табылады. Сондықтан да жастар саясатын қалыптастыруға, олардың өзекті мəселелерін шешуге ұдайы көңіл бөлініп келеді. Соңғы 7 жылда ғана жастар саясатын қаржыландыру 20 еседен аса өскен екен. Статистикалық мəліметтер бойынша, облыс тұрғындарының үштен бірін жастар

3

www.egemen.kz

29 қаңтар 2013 жыл

құрайды. «Жұмыспен қамту-2020» бағдарламасын жүзеге асыру мақсатында, 2012 жылы бағдарламаға қатысуға өз бетінше жұмыспен айналысушылар, жұмыссыздар жəне аз қамтылғандар ішінен 5000-ға жуық адамды тарту жоспарланса, іс жүзінде 5093 адам тартылды, соның ішінде 3 229 адам 29 жасқа дейінгі жастарды құрайды. Алдағы уақытта жыл сайын «Жұмыспен қамту-2020» бағдарламасы аясында 500-ге жуық адамды оқыту көзделуде. Сонымен қатар, жастарды «Жасыл ел», «Атамекен» еңбек жасақтарына, «Ауылдың гүлденуі – Қазақстанның гүлденуі» марафонэстафетасына жұмылдыру қолда бар еңбек əлеуетінің тиімділігін арттыруға жəне жұмыссыздықтың

өсуіне жол бермеуіне септігін тигізді. Бүгінгі таңда облыста жалпы жұмыссыздық деңгейі 5,0 пайыз, ал жастар жұмыссыздығының деңгейі 2,3 пайызды құрайды. Соңғы 3 жылда техникалық жəне кəсіптік білім беру оқу орындарының желісі мемлекеттік емес секторлар есебінен өсті, бүгінгі таңда облыстағы 42 оқу орнында 38 мыңнан астам жастар білім алуда. Облыс түлектерді жұмыспен қамтамасыз етуде республика бойынша 2012 жылы 2 екінші орынға табан тіреді. Бұл жоғары көрсеткіш техникалық жəне кəсіптік білім беру оқу орындары мен əлеуметтік серіктестердің бірлескен жұмысының нəтижесі. Колледж түлектерін жұмыспен қамту көрсеткішін 90 пайызға дейін жеткізу жолында жұмыстар істелуде. «Дипломмен – ауылға!» бағдарламасы жүзеге асырылған 20092012 жылдарда ауылдық жерлерге 1680 маман келді, Осы кезеңде 719 млн. 742 мың теңге бюджеттік несиелер бөлінді, яғни 493 маман тұрғын үй сатып алды, 1600 маман 172 млн. теңге көтермелеу жəрдемақыға ие болды. Алда тұрған үш жылда 1500-ден астам маманды тарту үшін республикалық бюджеттен 805,6 млн. теңге бөлу жоспарланып отырған көрінеді. «Қолжетімді баспана-2020» мемлекеттік бағдарламасын жүзеге асырудың 2012-2020 жылдарғы кезеңінде 4,0 миллион шаршы метр тұрғын үй салу көзделуде. Кеңес отырысын қоры тындылаған облыс əкімі Архимед Мұхамбетов көтеріліп отырған мəселелердің маңыздылығын алға тарта отырып, аудан əкімдері мен басқарма бастықтарына жастар саясатының проблемаларын оң шешудің нақты жолдарын көрсетіп, тапсырмалар берді. Жиын соңында өңірдің əлеуметтік-экономикалық жəне мəдени дамуына белсенді үлес қосқан жастар қоғамдық бірлестіктері жəне жастар саясаты бағдарламасын ақпараттық қамтамасыз етуде үздік деп танылған БАҚ өкілдері марапатталды. АҚТӨБЕ.

Міндеттер мен межелер

Талапќа талєам таразы Кеше Астана қаласында Премьер-Министр Серік Ахметовтің қатысуымен Мұнай жəне газ министрлігінің кеңейтілген алқа отырысы болып өтті. Сұңғат ƏЛІПБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Оның жұмысына Президент Əкімшілігі мен Премьер-Министр Кеңсесінің, министрліктер мен ведомстволардың өкілдері, «Са м ұ рық-Қазына» ҰҚ» АҚ, «ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ, «ҚазТрансГаз» АҚ, «ҚазТрансОйл» АҚ жəне ірі мұнай-газ кəсіпорындарының, «Kazenergy» ассоциациясы мен «Ата мекен» одағының басшылары мен жауапты қызметкерлері қатысты. Алқа отырысында министрліктің 2012 жылы атқарған жұмыс тарының қорытындылары мен 2013 жылға жоспары туралы есепті баяндаманы Мұнай жəне газ министрі Сауат Мыңбаев жасады. Оның айтуынша, 2012 жылы 79,2 млн. тонна мұнай жəне газ конденсаты өндірілсе, осы өнімдер экспортының көлемі 68, 616 млн. тоннаны құраған. Соның ішінде Атырау-Самара бағыты бойынша – 15,4 млн. тонна (100%), Орынбор ГӨЗ-і арқылы (конденсат) – 0,838 млн. тонна (69,1 %), Каспий құбыр консорциумы арқылы – 27, 9 млн. тонна (96,7 %), Атасу-Алашаңқай құбыры арқылы – 10,4 млн. тонна (97,2 %), Ақтау теңіз порты арқылы – 7,06 млн. тонна (88 %), темір жол арқылы 6,97 млн. тонна (91,1 %) мұнай жəне газ өнімдері тасымалданған. 2012 жылдың қорытындысы бойынша отандық үш мұнай өңдеу зауытындағы шикі мұнай өндірудің көлемі 14,2 млн.тоннаға жетіп, өткен жылға қарағанда 3,6 пайызға арта түскен. Үдемелі индустриялық-инновациялық даму бағдарламасына сəйкес қазіргі күні еліміздегі мұнай өңдеу зауыттарын қайта құру жəне жаңғырту жұмыстары жалғастырылу үстінде. Министрлік əлеуметтік бағдарламаларды орындау аясында ауылшаруашылық тауарларын өндірушілер үшін арзандатылған дизель отынын жеткізуді

қамтамасыз етті, сөйтіп, көктемгі дала жұмыстарын жүргізуге 360,0 мың тонна дизель отыны (1 литрінің бағасы 72,0 теңгеден) бөлінсе, күзгі дала жұмыстарын жүргізуге 410,0 мың тонна дизель отыны (1 литрінің бағасы 70,0 теңге) бөлінді. 2012 жылы республикада газ өндіру 40,1 млрд. текше метрді құрап, 2011 жылмен салыстырғанда, 1,5 пайыз өсе түссе, тауарлы газ өндіру көлемі 21,2 млрд. текше метр деңгейінде қалыптасты. Яғни, былтырғы деңгейде қалды. Республика облыстарының табиғи газды тұтыну көлемі 10,5 млрд. текше метрді құрады. Бұл өткен жыл көрсеткішінен 3,2 пайызға артық. Өткен жылы республикамыздан 8,8 млрд. текше метр газ экспортталыпты. Бұл 2011 жылға қарағанда, 3,7 пайызға артық. Сонымен қатар республика аумағы арқылы 96,5 млрд. текше метр көлемінде газ транзиті жүзеге асырылған. Ел тұтынушылары үшін қажетті 2,2 млн. тонна сұйытылған көмірсутегі газы (103,1%) өндірілген. Жер қойнауын пайдаланушылардың газды кəдеге жарату жөніндегі бағдарламаларын іске асыру барысында алауларда жағы ла тын газ көлемі 1,0 млрд. текше метрді құрады. Бұл көрсеткіш өткен жылдың ұқсас мерзiмiмен салыстырғанда, 85 пайызды құрады. Яғни, газдың босқа шығыны азайды. Сауат Мыңбаев 2013 жылдың 1 қаңтардағы жағдайы бойынша республиканың жерасты газ қоймаларында табиғи газ қорының көлемі 0,7 млрд. текше метрді құрағандығын мəлімдеді. Жамбыл облысындағы Аманкелді газ кен орнын игеру жалғасуда. 2012 жылғы газ өндіру 324,1 млн. текше метрді құрады. Сала бойынша 2004 жылдан бастап 2012 жылға дейінгі аралықта 80 жоба іске асырылыпты. Бұл жұмыстар 210 елді мекенді көгілдір отынмен қамтамасыз

етуге мүмкіндік берді. Жалпы рес публика бойынша 880 астам елді мекен газдандырылды. Яғни, еліміздегі іргелі елді мекендердің 20 пайызға жуығы табиғи газды пайдалануға қол жеткізді. 2012 жылы осы іске деп республикалық бюджеттен 13,5 млрд. теңге бөлінген екен. Осы қаржыға 43 жоба бойынша құрылыс жұмыстары жүзеге асырылды. Жалпы ұзындығы шамамен 600 км. құрайтын газ құбыры салынды. Нəтижесінде Қазақстанның 8 облысында 60 елді мекенді газдандыруға мүмкіндік жасалды. 2012 жылғы жағдай бойынша көмірсутек шикізаты бөлігінде отын-энергетика кешенін дамытуды қамтамасыз ету үшін жер қойнауын пайдалануға арналған 203 келісім-шарт жасалған. Соның ішінде 2 келісім-шарт сенімді басқаруға беру мəселесін, 61-і кө мірсутегі шикізатына барлау жұмыстарын жүргізуді, 56-сы көмір сутегі шикізатын өндіру ісін көздесе, 73 келісімшарт көмірсутегі ши кізатын барлау мен өндіруге арналған бірлескен жобаларды жүзеге асыруды, 13 келісім-шарт өнімді бөлу (ӨБК келісім-шарт тары) мəселесін қамтиды. Сонымен қатар, «Теңізшевройл» ЖШС бойынша жүзеге асырылатын көмірсутегі шикізатын барлау мен өндіруге арналған келісімшарттардың орындалуына мониторинг жүргізілген. 2012 жылғы 2 шілдеде «ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ Қазақстан Республикасы атынан 10% үлестік қатысумен жоба мердігерлерінің құрамына енді. Министрліктің Мұнай-газ кешеніндегі мемлекеттік инспекциялау комитеті 2012 жылы жер қойнауын пайдаланушыларға 30 тексеріс жүргізді, оның ішінде 7 тексеріс жоспардан тыс жүргізілді. Барлық тексерістер қорытындысы бойынша жер қойнауы туралы заңнаманы бұзудың көптеген фактілері анықталып, оларды түзету жөнінде тиісті шаралар қабылданды. Комитеттің актілері негізінде 5 млн. теңге көлемінде əкімшілік айыппұл салынды.

Алқа отырысы аясында «Теңіз шевройл» ЖШС жəне «Kazenergy» ассоциациясының басшылары сөз алып, 2012 жылғы атқарған жұмыстары мен 2013 жылғы жоспарлары туралы айтып берді. Алқа отырысын Үкімет басшысы Серік Ахметов қорытындылады. Ол өз сөзінде сала дамуы тұрақты екендігін айта келіп, министрліктің алдына он түрлі міндет қойды. Соның ішінде көптен бері сөз болып келе жатқан Қашаған мұнайын өндірістік игеру биылғы жылдан бастау алмақ. Бұл Мемлекет басшысының назарында тұрған үлкен мəселе. Жалпы Теңіз, Қаша ған, Қарашығанақ кен орындарында игерілетін мұнай көлемі Қазақстан мұнайының жартысын құрайтындықтан осындағы жұмыстарға, олардың өнімдерінің экспортталу мəселесіне министрлік ерекше мəн бе руі керек. Сонымен қатар, Премьер-Министр министрлікке экологиялық жағдайға жүйелі түрде назар аударып отыруды тапсырды. Бұл мəселеде бəлкім, экологиялық сақтандыру ісін енгізу қажет болар деді. Үкімет басшысы елімізде өндірілетін газды тұтынушыларға жеткізу мəселесіне ерекше екпін түсірді. Соның ішінде еліміздің оңтүстігіне газ жеткізуді көздейтін Бозой – Шымкент жобасының бірінші кезегін биылғы жылы іске қосуды қадап отырып тапсырды. Өйткені, бұл жоба біздің оңтүстіктегі көршілерімізге газ жөніндегі мəжбүрлігімізден құтқарып, халықты газбен қамтуды тұрақтандыруға жəне оны ауылдық жерлерге дейін жеткізуге мүмкіндік береді. Осы ретте ПремьерМинистр министрлікке ауылдық жерлерді газдандыруға баса көңіл бөлуді міндеттеді. Сонымен қатар, Елбасы респуб ликаның солтүстік жəне ор та лық өңірлерін газдандыру жөніндегі жобаны биылдан бастау жөнінде тапсырма берген болатын. Премьер-Министр осы жобаны жүзеге асыруды министрлікке ең əрі кеткенде сəуір айынан кешіктірмей бастауды тапсырды. Үкімет басшысы министрлік алдында тұрған жұмыстарды кеңінен қамтыды. Елбасы тапсырмасына сəйкес елдің ішкі рыногын сапалы мұнай өнімдерімен қамту, соның ішінде жоғары актанды бензин өндіруге қол жеткізу, мұнай-химия кешенінің жұмысын жақсарту, кен орындарын игеруге тек жоғары технологиялық құралдармен жұмыс істеп, индустриялық-инновациялық даму бағдарламасына белсене үлес қосатын инвесторлар ды ғана жі беру, шетелдік инвесторлардың қазақстандық үлесті дамытуға қатысуын барынша күшейту, оларға біздің мамандардың, əсіресе, «Болашақ» бағдарламасы бойынша оқып келген жастардың жұмысқа орналасуына қол жеткізу – міне, осылардың барлығы министрлік жүйелі түрде назар аударатын мəселелер. Сөзінің соңында Премьер-Министр алға белгіленген жоспарлар мен межелердің сөзсіз орындалуы қажеттігін, мұнда ешқандай сылтаулардың жүрмейтіндігін ескертіп өтті.

Апта жаѕалыќтарєа толы Кеше «Казмедиа» орталығының ғимаратында Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Орталық коммуникациялық қызметінің ресми өкілі Алтай Əбибуллаев кезекті брифинг өткізді. Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Ресми өкіл осы аптада өтеді деген маңызды оқиғалардан хабардар етті. Атап айтқанда, 30 қаңтарда Ақордада Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың құқық қорғау органдары басшыларының қатысуымен отырыс өткізетіндігін хабарлады. Осы апта ішінде Қазақстан Премьер-Министрі Серік Ахметов, Премьер-Министрдің бірінші орынбасары – Өңірлік даму министрі Бақытжан Сағынтаев жəне Премьер-Министрдің орынбасарлары Қайрат Келімбетов пен Ербол Орынбаевтың қатысуларымен 8 министрлік пен агенттіктердің кеңейтілген алқа отырыстары өтеді. Еліміздің бетке алған межесі – 2050 жылы жетуге тиіс биіктерінің негізі осы отырыстардан бас талады. Ел болып жұмыла кірісетін істердің, игілікті жобалардың жаңа басталып жатқан жылда қалай өрістейтіні осы кеңейтілген алқа отырыстарында сөз болмақ. Осы жолғы брифингте журналистердің алдына Білім жəне ғылым министрі

Ба қытжан Жұмағұлов шықты. Министр министрлікке қарасты жоо-лар, колледждер жəне мектептерге қатысты, жастар саясаты мен бүлдіршіндерге арналған «Балапан» бағдарламасы сынды қадау-қадау мəселелерді, Елбасы тапсырмасы бойынша салада туындап отырған міндеттерді сөз етті. Атап айтқанда, жастар мəселесінде «Қазақстан Республикасы Мемлекеттік жастар саясаты туралы» Заңында «Жастар» жəне «Жас отбасы» ұғымдарын қайта қарастыру, сонымен бірге, «жас маман» ұғымын енгізу жəне оның əлеуметтік дестесі (пакеті) анықтау ұсынылыпты. Сонымен қатар, министр мемлекеттік органдардың жастар саясаты саласындағы құзыреттерін қарастыру жос парланып жатқанын айтып, жастарға арналған əлеуметтік инфра құ рылымдарды дамыту бойынша нормативтердің, студент жастардың баспаналары мен «Дарын» Мемлекеттік жастар сыйлығын беру тəртібінің, мемлекеттік жастар саясатының дамуын талдау мен болжауды жүргізу тəртібін бекіту қарастырылып жатқанын мəлім етті.

Министр журналистерге колледждер мен кəсіпорындар арасында əріптестіктің дамуы жайынан да мəліметтер келтірді. Мəселен, кəсіпорындар мен оқу орындарының арасында 22,1 мың шартқа қол қойылып, білім алушылардың практикадан өтуі үшін 170,3 мың жұмыс орны ұсынылған көрінеді. Жұмыс берушілер тарапынан 5,5 мыңнан астам стипендия бөлініп, 2091 оқытушы өндірісте тағылымдамадан өткен. Брифингте мəлім болған тағы бір жағымды жаңалық –Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаты Əділ Ахметовтің ЕҚЫҰ-ның қайтадан ашылатын арнаулы комитетінің құрамына кіретіндігі. Бұл комитет Ұйымның Парламенттік Ассамблеясының бөлімшесі болып табылады. Қазақстан сенаторына арнаулы комитетке кіру туралы ұсынысты ЕҚЫҰ ПА Төрағасы Риккардо Милиори жіберіпті. Ал бүгінгі таңда ЕҚЫҰ-ға төрағалық етіп жатқан Украина ЕҚЫҰ Іс басындағы төрағасының Мұсылмандарға қатысты төзбеушілік жəне кемсітушілікпен күрес жөніндегі Жеке өкілі лауазымындағы сенатор Ə.Ахметовтің мандатын бесінші рет ұзартқан болатын. Мұны Қазақстан парламентарийлерінің біліктілігі мен халықаралық аренадағы беделінің бір көрінісі деп бағалауға болатындай.


4

www.egemen.kz

29 қаңтар 2013 жыл

Белсенділер бас ќосты

Ойласу Рас болса, жақында ғана мақталы аудандардың бірінде өткен үлкен жиналыста тұрғындардың кейбірі мынандай мəселе көтеріпті. «Былтыр мақта жақсы өнім берді, бірақ, кей жерлерде мақта терілмей, сол күйі қалып кетті, обал болды...» деген күйініштерін айтыпты олар. «Неге терілмей қалды, не себеп болды, үлгермей қалдыңыздар ма, кім кінəлі оған?» деген ғой облыстан барған басшылар. Сөйтсе əлгілер «Оған жоғары жақ кінəлі, жыл сайын Өзбекстаннан келетін терімшілерді бұл жолы шекарадан өткізбей қойды, мүмкін болса сол өзбек ағайындардың бері қарай емін-еркін өтуіне жағдай жасасаңыздар, көмектессеңіздер» деген уəж айтыпты. Дəл осыған ұқсас мақаланы бір газеттің бетінен де оқыдым.

Астанада on-line режімінде жастар саясаты мəселелері жөніндегі өңірлік басқармалар жетекшілері жəне республикалық жастар ұйымдары көшбасшыларының қатысуымен кездесу өтті. 2020 жылға дейінгі мемлекеттік жастар саясаты тұжырымдамасының жобасы қаралып, болашаққа мақсат-міндеттер белгіленген басқосуға еліміздің Білім жəне ғылым министрлігі Жастар ісі жөніндегі комитеті төрағасының уақытша міндетін атқарушы Нұрлан Өтешев, «Жас Отан» жастар қанатының атқарушы хатшысы Нұрлан Сыдықов, сондай-ақ «Қазақстанның ауыл жастары», «Жасыл ел», «Қазақстанның жас депутаттары», «Жас қыран» сынды ұйымдар мен бірлестіктердің өкілдері қатысты. Лəйла ЕДІЛҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан».

Ќандай ќам жасамаќсыѕ, диќан ќауым? Оралхан ДƏУІТ,

«Егемен Қазақстан».

Бұл не масқара? Сонда олардың «біз ге жұмыс істейтін құл тауып беріңіздер» дегенді айтып отырғаны ма?! Əрине, Оңтүстіктің халқы ежелден еңбекқорлығымен ерекшеленген. Əсіресе, мақталы өңір тұрғын дарының жанкешті еңбегіне, пысықтығына, төзімділігіне сүйсінбеске амалың жоқ. Жоғарыдағы жəйттен кейін елдің бəрін қаралап, шетінен жалқау деп жазғыруға болмас, бірақ, соңғы жылдары Оңтүстікте жалданып жұмыс істейтін өзбек ағайындарсыз жабылып үй де соға алмай жатқанымыз, жарытып жер жыртып, көкөніс те еге алмай жатқанымыз жасырын емес. «Айтпаса сөздің атасы өледі» деген, қазір «Биыл үй соқпақшы болған едім, өзбектер таппай, амал жоқ, келесі жылға қалды», «Пəленшенің «өзбектер əкеп беремін» дегеніне сеніп қалып, онысы кешігіп, ақырында мақтаның жартысы қардың астында қалды» деген əңгімені Оңтүстікте жиі еститін болдық. ОҚО ІІД Көші-қон полиция басқармасының мəліметіне қарағанда, өткен жылы облысқа өзге жақтан келіп тіркелген азаматтардың саны 126 мыңға жеткен. Соның 110 мыңы Өзбекстан азаматтары екен. Тағы бұл тіркеліп, қағазға қатталғаны... Ал былайша қаншасы жасырын өтіп жатыр десеңізші. Бір қарағанда, шамаң жетсе, адам жалдап, жұмысыңды істеткеннің ешқандай айыбы жоқ сияқты. Бірақ, бізде астамшылдық, тоқмейілсу, масылдық пиғыл тым басым. Өзі жарымай отырғанда Алланың беріп тұрған несібесін қардың астында қалдырып, «біреу келіп теріп береді» деп түк істемей отыру бұл нағыз бейшаралық емес пе? Неге тек «өзбектер келеді» деп телміріп күтіп отыруымыз керек? Сол мақтаны неге өзіміз термейміз? Бір сөзбен айтқанда, біздің жастар бақыттың басты шарты – еңбек екенін əлі де сезінбей жатыр. Қазіргі жастардың бəрінде пайдакүнемдік пиғыл басым. Аз жұмыс істеп, көп ақша тапқысы келеді. Жеке меншік дүкені бар бір ағамыз айтады: «Қазiр ауылда жүрген жұмыссыз көп, қалада жұмыс күшi жетiспейдi. Жетiспегенде, кəсiптiк мамандар жоқ. Қазақтың балалары кəсiптiк мектептерге көп түсе бермейдi. Мiндеттi түрде жоғары оқу орнына түсуi керек. Осы дүкенге терезе салу керек болды. Сопиып осы жерде оннан астам қазақтың баласы жүрмiз, бiреуiмiздiң қолымыздан келмейдi екен. Мектепті енді бітірген өзбектiң бiр баласы салып беріп кеттi. Компьютерiмiз бұзылып қалды. Осы жерде жүргендердiң көбiсi жоғары оқу орнын бiтiрген. Бiреуi компьютердi жақсы бiлмейдi екен. Бiр корей баласы келiп жөндеп бердi», деп күйiнедi. Иə, шынында, ойланарлық-ақ жағдай. Ел болашағы білімді, іскер жастардың қолында екенін Елбасы үнемі айтып келеді. «Қазақстан-2050» Стратегиясында білім мен ғылым саласында жаңаша даму бағытын міндет етіп отыр. Кəсіптік-техникалық жəне жоғары білім беру Қазақстан экономикасының нақты талаптарына сай даярлануы қажет. Еңбек рыногындағы барлық құрылымдарды мүлдем жаңаша құрып, ел азаматтарын, білім жəне бизнесті, мемлекетжеке меншік əріптестігінің тиімді түрлерін табу қажет. Жоғары оқу орындары мен колледж түлектері өз біліктіліктерін ірі жұмыс берушілер тарапынан тəуелсіз сараптама арқылы дəлелдеу мəселесі көтеріліп отыр. Жақында Қазақ ұлттық аграрлық университетінің ректоры, академик Тілектес Есполовтың бастауымен бір топ ғалымдар облысқа келіп, кəсіпкерлерімен бірлесе отырып ауыл шаруашылығы саласында жаңа технологиялар мен инновациялар ендіру жөнінде келіссөздер жүргізді. Сондай-ақ, облыстың бірнеше аудандарында болып, шаруалармен кездесіп, көптеген ақыл-кеңестер берді. Облыстық білім басқармасы мен

ҚазҰАУ арасында жастарды ерте кəсіпке бейімдеу туралы келісім-шарт жасалып, арнаулы бағдарламалар дайындалатын болып келісілді. Оңтүстік Қазақстан облысы – еліміздің ең үлкен аймағы. Соның ішінде мысалға алсақ, Сарыағаш – ең ірі өндірістікаграрлық аудан. Онда қазіргі нарықтық инфрақұрылымның негізі қаланған. Емдік минералды суларға бай. Жері де өте құнарлы, астық, мақта, бау-бақша өсіруге қолайлы. Аймақ Қазақстандағы негізгі жеміс-көкөніс жəне жүзім өндіруде алда келеді. Басқа аймақтарға қарағанда Сарыағаштың шарап, мақта-мата өнімдерін өндіруге жəне туристік кластерді өркендетуге мүмкіндіктері мол. Əйтсе де Сарыағашта жалпы 64 мың гектар жер бар екен. Оның 32 мыңын 11 400 шаруа қожалықтары иеленіп отыр. 27 мың гектары ауылшаруашылық кəсіпорындарында, қалған 5 мыңы ауыл тұрғындарының үлесінде. Сонда 32 мыңды 11 400-ге бөліп көріңізші, орта есеппен əрқайсысында 3 гектардан жер бар екен. Бар-жоғы 3-ақ гектар жері бар бұл не қылған шаруашылық? Белгілі емес пе, бұлар не өздері жарымайды, не əлгі жерді игеріп, пайдаға жарата алмайды. Не істеу керек? Бұл, əрине, бір Сарыағаштың ғана емес, еліміздегі барлық аграрлық аудандардың проблемасы. Мамандар барлық шаруа қожалықтары бір кооперацияға бірігуі керек деп есептейді. Кооперация туралы өткен ғасырдың бас жағында Алаш арыстарының бірі, ақын Сəкен Сейфуллин жақсы жазып кеткен екен. Ақынның «Кооперацияны күшейту керек» деген шағын мақаласы арада қанша уақыт өтсе де бүгінгі жағдайымызды дөп басып тұрғаны, еш құнын, мағынасын жоймағаны бір жағы таң қалдырады. Ендеше, мақалаға көз жүгіртіп көріңізші. «Қазақстанның еңбекшілеріне ең керек нəрселер: қала болу, жер кəсібіне айналу, школа ашу, əм кооперация ашу. Осы айтылған төрт нəрсенің ішінде қазіргі тұрмыс-тіршілік ретінде өте керекті нəрсе кооперация ашу. Кооперация деген не нəрсе екенін қалаға жақын елдің көбі білсе де, қаладан алыс, қыpдaғы елдер білмейтін де шығар. Кооперация деп бip жердегі, бip айналадағы oтырған халықтың ұйымдасып, керекжарақ нəрселерін бірлесіп алып тұратын əм өзінің артық сататын нəрселерін бірлесіп, көзін тауып, тиісті бағамен өткізіп тұратын бірлікті айтады...» Міне, кооперацияның не екенін, қандай құрылым, маңызы қандай, не атқаратынын ақыннан артық түсіндіріп айта алмайтын шығармыз, сірə! Жасыратыны жоқ, шаруа қожалықтарының саны көп болғанымен, сапасы жоқ, тіпті, көбісінің аты бар да заты жоқ екенін жасырып қайтеміз. Қараңыз, мұндай ұсақ шаруашылықтар ешқашанда жаңа техника алуға, қаржылық жеңілдіктер, жанаржағармай, тыңайтқыштар, пестицидтер, қосалқы бөлшектер алуға қол жеткізе алмайды. Шаруашылық басшысы барлық жұмысты өзі атқаруға мəжбүр. Ауыспалы егіс сияқты агротехнологияларды сақтай алмайды жəне қолы қысқа болғандықтан ештеңені жоспарлауға мүмкіндігі жоқ. Жыл сайын бір бидайды еге береді, еге береді... Ал, кооперация құрудың артықшылығы мынадай: мұнда арнаулы маман кооператив мүшелерінің ерекшеліктерін ескере отырып, бухгалтерлік есеп жүргізеді жəне кооперативтің ортақ несие, басқа да көмектер алуға мүмкіндігі мол. Кооператив ішінде фермерлерді белгілі бір іске мамандандыруға болады. Қажетті затты бірлесіп арзан бағамен алуға, жергілікті жағдайды ескере отырып перспективалы бағдарламалар жасауға мүмкіндік туады. Ауыспалы егісті енгізу жəне заманауи техникаларды пайдалану мүмкіндігі де артады. Ең бастысы, ортақ табыс əркімнің үлесіне қарай бөлінеді жəне кооператив ішінде

оңашаланған жеке меншік сақталады. Ерікті түрде əркім өз пайымен қалаған кезде кооперативтен шыға алады. Біздің халқымыздың 43 пайызы ауыл тұрғындары болса, жер көлемі жағынан еліміз əлемде тоғызыншы орында тұр. Байлық көзі еңбек пен Жер-ана деген қағиданы ескерсек, басты мақсат ауыл тұрғындарын нəтижелі еңбекпен қамтамасыз ету, жерді ұтымды пайдалануға қол жеткізу болу керек. – 2000 жылы біздің еліміздің егістік аумағы 16 млн. гектар болса, 2011 жылы ол 27 млн. гектарға жетті, – дейді Қазақ ұлттық аграрлық университетінің ректоры, академик Тілектес Есполов. – 2000 жылы жиналған астық көлемі 11,5 млн. тонна болса, 2011 жылы 27 млн. тонна астық жиналды. Бұл 2 еседен артық. Осы жылдар аралығында майлы дақылдар өндіру көлемі 3 есеге өсті, картоп, көкөніс өндіру көлемі ішкі сұранысты қамтамасыз ету деңгейіне көтерілді. Астықты экспортқа шығаруда еліміз əлемдегі алдыңғы 5 мемлекеттің қатарынан орын алды, ұнды экспортқа шығаруда бірінші орынға ие болдық. Əйтсе де ауыл шаруашылығында игерілмей жатқан жер көлемі мол. Нақтырақ айтсақ, 180 млн. гектар жайылымдық жердің 80 млн. ғана пайдаланылуда, суармалы жердің көлемі көп қысқарды, жердің құнарлығы төмендеуде. Бұл салада 200 мыңнан астам ауылшаруашылық құрылымдар бар, оның 7400 ауылшаруашылық кəсіпорындары болса, 193 мыңнан астамы, яғни 96 пайызы шаруа қожалықтары. Сонымен қатар, 2 млн. 300 мыңнан астам ауыл тұрғындары ауылшаруашылық өнімдерін өндірумен шұғылданады. Осы салада өндірілетін өнімнің 75 пайызы шаруа қожалықтары мен ауыл тұрғындарының үлесінде. Бірақ, шаруа қожалықтарында пайдаланатын жер көлемі шағын болғандықтан онда өндіріс жабайы технологияға негізделген. Ұсақ шаруашылықтарда еңбек өнімділігі төмен, өндірілетін өнімнің өзіндік құны жоғары болғандықтан, табыстары да төмен. Табыстарының төмендігі өндірісті дамытуға қажетті инвестиция құюды тежейді жəне тежеп келеді. Ауыл шаруашылығына құйылған инвестиция көлемі əлі де болса шектеулі. Еліміздегі жалпы инвестиция көлемінде ауыл шаруашылығының үлесі 2 пайыздан төмен, тек 2011 жылы ғана 2,2 пайызға жетті. Бұл түбегейлі өзгерістерге жеткізбейтіні анық. Осы күнде ауыл шаруашылығында пайдаланатын техниканың саны төмендеуде жəне біраз техниканың сапасы төмен, тозығы 80-90 пайызды құрайды. Ауылда техника сатып алуға сұраныс қалыптастыру өзекті проблема болып отыр. Осы тығырықтан шығу жолдары Елбасының Жолдауында жақсы келтірілген. Ауылшаруашылық өнімін өндірушілер өнімдерін сатуда арада жүрген саудагерсіз тура рынокқа шығып, нарықтық бағамен өткізуде мемлекеттік қолдау механизмін енгізу жүктелген. Елбасының осы тапсырмасы орындалса ауылшаруашылық өнімдерін өндірушілердің табысы өсіп, олар өндірісті инновациялық технологияға ауыстыруға мүмкіндік алған болар еді. Өндірісті жаңа инновациялық жолмен дамытуда, өнімдерін нарықтық бағамен сатуда кооперацияны дамыту керек. Жеке шаруа қожалықтары мен ауыл тұрғындары техника сатып алуға қаражаты да жетпейді, шығындалған өндіріс көлемі мүмкіндік бермейді. Одан шығудың жолы кооперацияға бірігу. Кооперацияға бірігу арқылы өндірісті шоғырландыруға, өнімдерін бірігіп өткізуге қол жеткізеді. Академик ағамыздың сөзінен байқағанымыз, Қазақстандағы жалғыз фермерлердің жоғары мектебі тек осы Қазақ ұлттық аграрлық университетінде ғана бар екен. Онда фермерлерді дайындау бағдарламаларын жасап, жүзеге асырады.

Бүгінде оның қызметін еліміздің 60 мыңнан астам фермерлер пайдалануда. Оқушыларды кəсіпке ерте бейімдеу қажет, дейді биология ғылымдарының докторы, ҚазҰАУ-нің профессоры Аюп Ысқақов. Қазіргі жастардың ауыл шаруашылығы кəсібіне қызығушылығы өте төмен. Оның үстіне ауылдағы кəсіпкерліктің бытыраңқылығы, ғылыми-технологиялық жаңалықтардың кештеу келетіндігі немесе жетпейтіндігі бұл салада үлкен қолбайлау болып отыр. Сондықтан аудан мектептерімен əлеуметтік серіктестікті дамыту, жоғары сынып оқушыларымен кəсіби бейімдеу жұмыстарын жүргізу, мектептік кіші академия құруды жандандыру қажет. Ауылдық консалтингтік қызметті дамыту, ауданды дамытудың өзекті мəселелерін талқылау бойынша диалог алаңын, заманауи экономикалық жəне əлеуметтік-мəдени жаңғырту қажеттігіне сəйкесетін «Кадрлар даярлау орталығы» үлгісін құру жəне оны бəсекеге қабілетті мамандармен қамтамасыз ету керек. «Ауыл – біздің сəніміз, Ауыл – біздің қанымыз. Ел көркейсін десеңіз, Ауылға сіз барыңыз» деп ақын Асқар Тоқмағамбетов жырлағандай, ауылдың сəнін келтіріп, қанын қалыпқа түсіретін бір жүйеге əлі де толық қол жеткізе алмай келе жатқанымыз жасырын емес. Біз бұл мақаламызда еңбектің көзін таппай, жеңілдің астымен, ауырдың үстімен жүріп, арзан пайдаға мəз болып жүрген азаматтардың намысын қайрайық, қамшылайық, көзін ашайық, осы саланың бесаспап мамандарының аузымен бағытбағдар сілтейік деген ой болды. Біздіңше кооперация құру оп-оңай, ол құрылғаннан кейін тірлік бірден алға басып кетеді екен ғой деп ойлау да қателік. Азаннан кешке дейін егістіктен шықпай, беталды кетпен шаба берсем ғана бақыт, байлық келеді деп шолақ ойлауға тағы болмайды. Біздің азаматтар аянбай еңбек етуден бөлек, алдын ала жоспарлауды, қолға алған тірлігін бір сəтке сараптап, болашағының баянды боларына көз жеткізу, содан пайда табарына сенімді болуды үйренуі керек. Жер – таусылмас қазына, байлық. Үйіміздің іргесінде немесе ауылымыздың сыртында осындай үлкен байлықтың жатқанын біздің азаматтардың сезінбей жүргені əрине, өкінішті. Жасыратыны жоқ, біз ауыл шаруашылығы саласында ешқандай пайда жоқ деген көзқарасқа қатып қалғанбыз. Ауыл көз алдымызда азыптозып, бəрі сатылып, тек қаңқасы қалған шаруашылықтардың қиын жағдайын көзбен көріп отырған соң басқаша не ойлайсың? Əйтсе де, мемлекет соңғы жылдары бұл салаға үлкен қолдау жасап келеді. Тек «алма піс, аузыма түс» деп армандап жата бермей, үлкен тірліктерге талпыну қажет. Шын ниетімен еңбек еткенге Жер-ананың төсі иіп тұр емес пе?! Сондықтан, құрметті ұсақ шаруа қожалықтары, бір сəт ойланып көріңізші. Көктем жақындап қалды. Сіз көктемгі егіске не қам жасап жатырсыз, қандай жоспарыңыз бар, науқанға дайынсыз ба? Жоқ, əлде, жылдағы жалғыз аяқ жолмен алақандай жерге бір уыс бидай шашып тастап, «бір Құдайға тапсырдық» деп арқаны кеңге салып жүре бересіз бе? Бүгінде ауылда əр үй бір шаруа қожалығы болып, өз алдына бөлініп кеткен ғой. Əйтсе де қазір қол бос. Сондықтан тек соғым жеп жата бермей, бір сəт көрші үйге бас сұғып, болмаса шайға шақырып, яғни көрші шаруашылықтардың басшылығымен ресми түрде кездесіп, алдағы тірлікті бір пысықтап алсақ қалай болады?! Міне, сол жерде кооперация мəселесін əбден талқылауға болады. Өмір еңбексіз ештеңе бермейді. Тек бүгінгі заманда сөзден гөрі нақты іске кірісу керек екенін ұмытпасаңыз болғаны, ағайын! Оңтүстік Қазақстан облысы.

Елбасы Жас Отан» жастар қанатының ІІ съезінде мемлекеттік жастар саясатының 2020 жылға дейінгі тұжырымдамасының жобасын талқылап, жобаға өз ұсыныстарын енгізуді жастар ұйымдарының көшбасшыларына тапсырған еді. «Екінші съезд өткеннен кейін, барлық өңірлерді аралап, кездесулер ұйымдастырдық. Бұл басқосуларда əр жастың ойпікірін тыңдап, оларды ескеруге тырыстық. Ауыл жас тары да үлкен шаралардан шет қалмады. Олар да өз проблемаларын айтып, ұсыныстарын жеткізді. Бұған қоса, зауыт, кəсіпорындарда еңбек ететін жұмысшы жастармен де кездесулер ұйымдастырылды», – деді «Жас Отан» жастар қанатының

атқарушы хатшысы Нұрлан Сыдықов. Оның айтуынша, ел жастары үлкен жауапкершілік танытып, мемлекеттік жастар саясаты тұжырымдамасын талқылауға белсенді қатысқан. «Біз бұл жұмысқа жастарды көбірек тартуға тырыстық. Тұжырымдаманы талқылау барысында жастардың тарапынан үлкен қызығушылықты байқадық. Олар бұл тұжырымдама жастар саясатының түпқазығы мен өзегі екенін жақсы түсініп, оны жан-жақты сын тезінен өткізді», – деді өз сөзінде «Жас Отан» жастар қанатының атқарушы хатшысы. Кездесу соңында жас белсенділердің тарапынан түскен ұсыныстар негізінде мемлекеттік жастар саясаты тұжырымдамасының жобасы əзірленіп, ол Жастар ісі жөніндегі комитеттің қарауына ұсынылды.

Өзгеріс өлшемі – өндіріс

Натрий гипохлориді Атырауда шыєарылатын бўл ґнім не їшін ќажет? Жолдасбек ШӨПЕҒҰЛ,

«Егемен Қазақстан».

Қазақтың жерінде табиғи байлық өте көп. Соның бірі – Индер ауданындағы тұз. Алыстан қарағанда о шеті мен бұ шетіне көз жетпейтіндей алып көлді елестетеді. Мұны аудан жұртшылығы «тұзды көл» деп те атайды. Осынау тұзды көлді игеру, одан сапалы тұз өнімдерін дайындауды 2003 жылдан бері «Тұз» серіктестігі қолға алды. Серіктестік директоры Əбиірбек Тоқтыбаевтың газет тілшісіне мəлім еткеніндей, Индердегі тұзды көлде барланған болжам бойынша 2 миллиард тоннадай тұз қоры бар. Əрине, тұз бірден қазылып алынып, қапшықтарға қаптала салынбайды. Тұз дайындаудың бірнеше үдерісі бар. Алдымен алып экскаваторлар көл тұзын «КамАЗ»-дарға тиейді. Ал «КамАЗ»-дар тиелген тұзды «Тұз» серіктестігінің тазалау орнына жеткізеді. Бұл жерде серіктестік жұмысшылары тонна-тонна тұзды əбден тазалаудан өткізеді. – Қазір біздің кəсіпорында тұзды көлден өндірілген тұзды, –дейді серіктестіктің директоры Əбиірбек Тоқтыбаев, –өңдіруден өңдеуге дейінгі сатылы үдерістерді атқаруға 35 адам тартылып отыр. Бұлардың барлығы да Индер ауданының тұрғындары, жұмыстары тұрақты дей аламын. Өйткені, сапалы тұз өнімдеріне сұраныс ұдайы болып тұрады. Демек, біздің өндірістің тоқтап тұруына, не кідіріспен жұмыс жасауына еш негіз жоқ. «Тұз» серіктестігі иодталған ас жəне техникалық тұз дайындайды. Мəселен, 2011 жылы 21 000 тонна тұз өнімдері дайындалыпты. Əсіресе, техникалық тұзға сұраныс көлемі артып келеді. Сол себептен тұз өндіретін зауыттан айына 500 тонна ас тұзы шығарылады. Ас тұзы 10-30 келілік қапшықтарға, сонымен бірге, 1 келілік арнайы қорапқа салынып, сатылымға шығарылады. Иодталған ас тұзы Қазақстанның барлық аймағына таралады. Сонымен қатар, ауыл шаруашылығына, соның ішінде малға қажетті тұзды арнайы станокта кірпіш тастың көлеміндей етіп дайындайды. Бұл кəсіпорынның тұзын асма ауруына қарсы ем ретінде де қолдануға болады екен. Ал техникалық тұзды «Бейкер Хьюз Сервис Интернэшнл», «Халлибуртон Интернэшнл», «Теңізшевройл», «Интергазсервис», «ЭраОйл» секілді мұнай-газ өнеркəсібі саласындағы ірі компаниялар пайдаланады. Серіктестік директоры Ə.Тоқтыбаевтың айтуынша, зауыттың қуаты айына 50 000 тоннаға дейін техникалық тұз дайындауға жетеді екен. Енді осы серіктестік жаңа бір өнімді шығаруға оң қадам жасағалы отыр. – Индер тұзынан, – деп жалғастырды əңгімесін серіктестік басшысы бізді тұз өндіру үдерісімен таныстыра жүріп, – тек ас жəне техникалық тұз дайындаумен шектелгіміз келмеді. Мұндағы тұз қоры мол əрі сапалық құрамы ерекше, тіпті, одан натрий гипохлоридін дайындауға əбден болады. Сол себептен, тұз құрамын арнаулы зертханаларда зерттедік. Бірақ біздің елімізде натрий гипохлоридін шығаруға лайықталған технологияның жоқтығынан ойға алған істі

кешеуілдеттік. Əлемнің біраз елінен осындай өнім шығаруға лайықты технологиялардың мүмкіндіктеріне талдау жасап көрдік. Сөйтіп, Ресейдің технологиясын алуға берік тоқтам жасадық. Серіктестік басшылығы жаңа технологияны іске қосу жобасымен екінші деңгейдегі банктерден несие алуды мақсат тұтқан екен. Əрине, əр банктің талабы əрқалай. Натрий гипохлоридін өндіру зауытын салмақ ниетті көздеген серіктестік «АзияКредитБанк» АҚ-тан 290 300 000 теңге несие алды. Содан соң ұзындығы – 54, ені – 21, биіктігі 8 метр болатын жаңа зауыт құрылысын салу, құралжабдықтармен толық қамтамасыз ету үшін Ресейдің Санкт-Петербург қаласында орналасқан «Авангард» ААҚ-пен келісім-шартқа отырыпты. – Натрий гипохлоридін шығаратын зауытты толығымен іске қосқан кезде 70 адамды тұрақты жұмыспен қамтимыз. Ал жаңа зауытта жылына 30 мың тонна натрий гиппохлориді сұйығын өндіреміз. Бұл өнімнің патенті тек біздің кəсіпорынның еншісінде ғана болады. Біз осы игі іске Елбасының тапсырмасына орай жүзеге асырылып жатқан «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасы аясында қол жеткізіп отырмыз. Осы бағдарлама жемісі ғой, банктен алған 14 пайыздық несиеміздің 50 пайызын «Даму» кəсіпкерлікті дамыту қоры арқылы мемлекет субсидиялап отыр, – дейді серіктестік директоры Ə.Тоқтыбаев. Қазір Индер ауданындағы «Тұз» серіктестігінің тапсырысымен жаңа зауыттың құрылысын «Онур ГрандКонтракшн» серіктестігі жүргізіп жатыр. Құрылыс жұмыстарына жергілікті жерден 35 адам тартылыпты. «Тұз» серіктестігінің басшысы Ə.Тоқтыбаев биылғы жылдың үшінші тоқсанына таман жаңа зауыттың іске қосылып, бұған дейін Атырауда шығарылмаған таңсық өнімді шығара бастайтынына сенімді. Ал натрий гипохлориді деп аталатын өнім не үшін қажет? Мұны не мақсатта пайдалануға болады? Біз осы сауалдарымызды тұз өнімдерін өндіретін серіктестіктің директорына қойған едік. – Натрий гипохлоридін қажет етпейтін сала жоқ деуге болады, – дейді Əбиірбек Тоқтыбаев. – Мəселен, ауыз суға тұтынатын суды залалсыздандыруға жəне тазалауға ұдайы қолданылатын дəл осындай өнім Ресейден тасымалданады. Көрші елден тасымалданған өнімнің бағасы əрине, тарифке əсер ететіні даусыз. Енді натрий гипохлориді өзімізде шығарылса, оның бағасы өзге елдікінен əлдеқайда арзанға шығады. Бұл өнім сонымен бірге, кəріздер мен мұнай-газ өнеркəсібінің бұрғылау жүйесінде, медицина мен химия өнеркəсібі салаларында кеңінен қолданылады. Əскери салаға да бұл өнім ауадай қажет. Сол себептен, натрий гипохлоридіне сұраныс мол болатынына сенімдімін. Əрине, өз елімізде шығарылғаннан кейін оның бағасы Ресейдікінен қымбат болмайтыны анық. Атырау облысы, Индер ауданы.


ШАРАЙНА

 Тарих толқынында Жоңғарлар мен қарақытайлардың қанқұйлы шапқыншылық заманында елі мен жерін қорғаған батырларға қазақ халқы кенде болмаған. Солардың бірі – қазір тұтас бір рудың атасына айналған Қапал батыр. “Қапал батыр кім еді? Туған халқының алдында қандай еңбегімен даңқы шыққан? Жəне ол кісі қай ғасырда өмір сүрген?” деген сұрақтарға жауап іздеу мақсатымен біраз деректі материалдармен танысып, батыр жөнінде ел аузындағы аңыз-əңгімелерге құлақ түруге Баба ұрпақтары – қарт шежіре қариялардың айтқандарына жүгінуге жəне бұған дейін жарық көрген дастандар мен жыр нұсқаларын сарапқа салуға тура келді. Қапал батырдың кім екенін айтудан бұрын оның шыққан тегіне қысқаша тоқтала кетуді жөн көрдім. Шежіре бойынша Ұлы Жүз Дулаттың Жанысынан Жанту, Жантан, Жарылқамыс, Бөгежіл, Қара, Қапал, Шегір, Оймауыт атты 8 ұл туады. Қапалдың ше-

Əлем жаѕалыќтары

де ректер П.П.Семенов-Тянь-Шанский, Н.А.Абрамов, А.Ф.Голубев, А.Н.Гейне сияқты зиялылардың, сондай-ақ, жоғарыда көрсеткеніміздей, Ш.Уəлихановтың еңбектерінде көрініс тапқан. Бұған қоса Қапалда он жылдай тұрып, қазақ қызына үйленген ағылшын саяхатшысы Т.Аткинсон жазған Қапал қаласы, Қапал уезі жəне осында тұратын қазақтар туралы еңбектері Лондондағы “Географиялық қоғам” архивінде сақтаулы көрінеді. Тарихи деректерден белгілі болғандай, Шоқан Уəлиханов Қапал бекінісіне 1854 жылы Қашқария сапары қарсаңында келген. Мұнда ол Ұлы Жүз аңыздарын жазып алумен шұғылданған. Екінші рет 1864-1865 жылдары Шоқан дəрігер Соболевскийдің үйінде жатып емделген. Емделе жүріп Ш.Уəлиханов Қапал ауылының, Қапал қаласының тарихын зерттеген. Қапал батырдың өмір сүрген кезеңі, оның Қарамола

Саяси їнќатысуєа келісті Үш күнге созылған тəртіпсіздіктерден кейін Египет президенті оппозициямен саяси үнқатысуға келісті Египет президенті Мухамменд Мурси тəртіпсіздіктердің тоқтамауына байланысты елдің үш провинциясында төтенше жағдай режімін енгізуге мəжбүр болды. Бұрынғы режімді құлатудың екінші жылдығына тура келген наразылық акцияларын ол контрреволюция жүргізуге талпыныс деп атады. Төтенше жағдайдың енгізілуіне жауап ретінде египеттіктер «түнгі қыдырыс» ұйымдастырды. Бірқатар өңірлерде үш күнге созылған тəртіпсіздік салдарынан ондаған адам қаза тапты. Мурси өзінің саяси қарсыластарын тұрақтылық пен қауіпсіздікке қол жеткізу үшін үнқатысуға шақырып отыр.

Ел ќорєаны – Ќапал батыр Көпбосын ПАНЗАБЕКОВ,

Қазақстан Жазушылар жəне Журналистер одағының мүшесі, ақын, аудармашы.

шесі Сұлушаш əжеміз ерте қайтыс болады да, Жаныс баба оның сіңлісі Қарашашқа үйленеді. Сəби Қапал сол кісінің қолында тəрбиеленеді. Қапал батыл, өжет, қайсар мінезді болып ер жеткен екен... Ес білгеннен қолына қару алып елін қорғаған. Қатардағы жауынгер де, қол бастаған хас батыр да болған. Əскербасы ретінде қол астындағылардың дəстүрлі əскери тəртіпті, талаптарды бұлжытпай орындауын қатаң бақылаған. Дұшпанымен ымыраға келмеген жеңімпаз болған. Сол себепті халық арасында “Қапал батыр досына қатал, жауына апан” деген мақал қалыптасқан екен. Əкесі Жаныс бабамыз 1452 жылы туған деген мəліметке қарағанда, Қапал батыр XVI ғасырдың аяғы мен XVII ғасырдың басында өмір сүрген. Бұл Қасым, Хақназар, Шығай, Тəуекел жəне Есім хандардың билік құрған тұстарына сəйкес келеді. Нақты жазбаша деректердің жоқтығына қарамастан, халық қастерлеген Қапал осал адам болмағаны даусыз. Оны батыр деп босқа атамағаны тағы шындық. Себебі, халқымыз айрықша бір қасиетімен топ жарып көзге түспеген адамды əспеттеп басына көтермеген. Бабаның Шоқан назарына ілігуінің өзі де көп жайды аңғартса керек. Батыр бабамыз бұрынғы Талдықорған облысының Қапал ауданындағы Ешкіөлмес тауындағы Қарамола деген жерде жерленген. Жау келетін жолда айбат шегіп жатқандай. Қапал батырдың қабірін тауып анықтауға Ш.Уəлихановтың “Жоңғария очерктері” жазбаларындағы “Қапал стансасы Қапал батырдың есімімен аталған” деген пікірі түрткі болды. Осы күнгі Қапал қаласының тұрған жері мен оған іргелес аумақтарда VI-VII ғасырларда түрік (қимақ) мемлекетінің қорғандары болғанын археологиялық зерттеулер дəлелдеп отыр. Балауса балғынды алуан түрлі өсімдіктері мен мыңғырған аң-құстары бар бұл өлкенің табиғаты талайды өзіне «менмұндалап» шақырып тұрған. Қапал-Арасан шипалы суларын Тибет емшілері сырқат адамдарды емдеуге шеберлікпен пайдаланып келген. Бетіне неше түрлі суреттер салынған бал-бал тастар əр жерден-ақ ұшырасқан. Амал не, олар осы өңірде алғашқы үйлер салына бастаған кезде құлатылып, іргетас ретінде пайдаланылған. Тұнып тұрған табиғаты мен тарихи жəдігерлері мол Қапал жеріне орыс отаршылары 1843 жылы 10 қазан күні басып кіріп, орныға бастады. Олар 1847 жылы бекініс салып бітті. Міне, осы жыл тарихта Қапал қаласының өмірге келген жылы болып қалды. Кезінде бекініс маңына үйлер салынып, жолаушылар аялдайтын бекет ретінде пайдаланылған. Сонымен қатар мешіт, медресе, көптеген сауда орындары бой көтерді. Түзу көшелер бойында қарағайдан қиылған ағаш үйлер сап түзеді. Бізге жеткен деректерге сенсек, сол кезде Қапалда 626 үй, 50 шəкіртке арналған медресе, 60 оқушыға арналған орыс мектебі болған. Жедел қарқынмен өскен Қапал кенті Қытаймен қызу сауда жасайтын орталық болып қалыптаса бастайды. Қаланың салынуы, өсіп-өркендеуі, оның Қапал болып қалыптасуы жайлы

5

www.egemen.kz

29 қаңтар 2013 жыл

деген жерге қойылғанын, ол жер Қапал қаласынан 40 шақырым қашықтықта екенін жазып қалдырған. Тарихшы Марат Əлібаевтың анықтағанындай, Шоқан Қапал қаласының аты Дулат-Жаныс əулетінен шыққан Қапал батырдың есімімен аталғанын, оның Есімханның батыры əрі қолбасшысы болғанын, Жетісуды қарақытайлардан тазартып, халыққа бейбіт өмір сыйлағанын, қартайғанда дүние салып, Ақтасты аймағы, Қарамола қыстағы бойымен ағатын Төле би тұнбасы (бұлағы) бойына қойылғаны туралы деректер қалдырған. Қапал батырдың жанына Төле бидің бəйбішесі де қойылған. Өйткені, осы маң сол кездерде Төле бидің жайлауы болған көрінеді. Шоқан Уəлиханов – қазақ молалары мен ескерткіштерін көп зерттеген адам. Қазақтың қай асылының моласы қандай сипатта екеніне көңіл бөлген. Ғалым: “Қорған тектес молалар Ташкенттегі нағыз қорғандар сияқты саз балшықтан соғылмайды. Əрдайым шикі кірпіштен қаланады деуге болады. Жабайы таспен, ұсақ құм таспен тек кішкене жəне қосалқы молалар қаланады, мысалы, Сүйік (Абылай ханның баласы) бейітінің айналасында қираған мазар басып қалған бірнеше қабір жатыр. Олар тек топырақтан үйіліп, үстіңгі жағына тас қаланған. Қозы Көрпеш төңірегінде де осындай молалар көп, олардың қатарына аты кішкене өзен мен бекініске берілген Қапал батырдың бейіті жатады. Ағаштан салынған бейіттер өте сирек кездеседі мен ондайдың тек біреуін ғана көрдім. Ол жұқа теректен өріліп, жоғарғы жағы жіңішкертіле салынған”, – дейді. Шоқан Уəлихановтың еңбектеріне қарағанда, Есім хан мен Қапал батыр бірбірін жас шақтарынан білетінін аңғарамыз. Қапал батыр Қасым ханның немересі – Шығай ханның балалары Тəуекел жəне Онданмен де өзара сыйластық қарымқатынаста болған. Шығай хан дүние салып, оның орнына үлкен баласы Тəуекел таққа отырып, ел билегенде оның інілері Ондан мен Есім жəне Қапал оның қолбасшылары болған. Тəуекел хан қайтыс болған соң оның орнына таққа Есім отырады. Қапал батыр Есім ханның басшылығымен Жетісу аймағын басқыншы қытайлардан азат етіп, халқына тыныштық өмір орнатады. Ол Тəуекел ханның тұсында да Сыр бойын шапқыншылардан босатып, бейбіт өмір орнатуға өз үлесін қосқан. Бір кезде Төле би бабамыздың жайлауы болған Ақтасты алқабы мен Жоңғар тауының етегінен басталатын суы мол кəусар бұлақ бар. Оны «Төле би тұнбасы» деп атап кеткен. Бұлақтың «тұнба» деп аталуының себебі мынада: Төле би бұл бұлақтың алдын бөгетіп, одан мал су ішуге көлшік жасатқан. Кейін бұл жерге бекініс салынған. О баста Қытайға баратын Жібек жолының бір тармағы осы жер арқылы өткен. Төле би бабаның бəйбішесі осы аймақта жайлауда отырғанда өмірден қайтқан. Ол кісінің денесін Төле би атамыздың қасында жатсын деп Қапал батырдың төменгі жағын ала жанына қойдыртыпты. Төле би Қапал батыр атасының бейітін қастерлеп күту ісіне көп күш салған, үлкен мəн берген. Бейіт басындағы шырақшыларға қайыр-садақа үлестірген. Жайлауына көшіп келмеген

Тимбукт�� ќаласын шабуылдамаќ Малиде үкімет армиясының солдаттары мен француз бөлімшелері Тимбукту бағытына қарай жылжуда. Кейбір мəліметтерге қарағанда, əскер исламистер тарапынан ешқандай қарсылық кездестірмей отыр.

кездерінде арнайы осы Қарамолаға Қапал батыр атасының, кейін бəйбішесі екеуінің басына келіп, құран оқып, құрбандық шалдырып, шырақшылардың жағдайын біліп, сəлемін үзбейді екен. Қапал батыр туралы туындылардың ішінде Əбілда Аймақтың «Қапал батыр» дастанын ерекше атауға болады. Дастанның бірінші бабында Қотжан деген байдың Баян есімді қызының өз теңіне қосыла алмай ауыр қазаға ұшырағаны, Жоңғар тауының бір сілемі (Баян опат болған жер) оның атымен «Баянжүрек» деп аталғаны қысқа баяндалады да, оқиға былай өрбиді: Баянжүрек тауының маңында Қапал батыр аң аулап, бір рулы елді асырап жүреді. Қарақытайдың қазақ жеріне көз тігіп, тыныштық бермей тұрған уақыты болса керек. Дұшпан тек Қапал батырдың қаһарынан қорқып, Жоңғар қақпасынан бері өте алмайды екен. Бір күні Қапал батыр ертелетіп, Көңілін аспандатып, ертек етіп, Аң аулап, киік атып қайту үшін Шығыпты хас тұлпарын еркелетіп. Қапал батырдың аңға кеткенін жансыздары арқылы білген қарақытайдың атақты батыры Есүрік көп қолмен елге баса көктеп кіреді. «Құдайымыз берді деп» Лап қойыпты далаға, Лап қойыпты қалаға. Аяушылық етпепті Кəріге де, балаға. Найзалары көк тіреп, Толыпты сай-салаға... Есүрік батыр нөкерлерін жиып ап былай дейді: Біздің күшті байқасын, Толасын бір шайқасын. Ап келіңдер Қапалды, Түсірейін жай тасын. Қол-аяғын кісендеп, Қапалды алып келіңдер. Тандырып естен сұлатып, Алдыма салып беріңдер. Аң жүретін жерлердің Бəрін сүзіп көріңдер. Қапыда оны ұстаңдар, Қаза тапсын өзінің Туып-өскен жерінде ер. Қапал батыр жігіттеріне киік еттерін жинатып, елге бет түзейді. Ел шетіне келгенде, найзаларын айқастырып қойып, қостарын құрып, думандатып жатқан қалың қолды көреді. Қаһарлы батыр өз өкінішін білдіргенімен, жауды талқандайтынына халқын кəміл сендіреді: Қайран елім – жерім-ай, Қапы қалдым, кеш мені... Есүріктей жауыздың Қанын судай шашармын, Арқасы қозған қалмақтың Жынын түгел басармын. Баяғыдай заманды Қайта орнатып жасармын... ...Қарындастар қапыда Жылай-жылай кетті ме? Ақ жаулықты аналар Аңырай-аңырай шөкті ме? Кейуаналар төрдегі Көз жастарын төкті ме? Жер қайысқан қалың қол Қапелімде жетті ме? Ақ сақалды аталар Қайғыдан жапа шекті ме? Айқай-сүрең салайын,

Найзағайдай жанайын, Есүріктей жауыздың Басын кесіп алайын, Сəл шыдас бер ағайын! Көкірегіме бұлақ бер, Жау қасынан бірақ көр! Алла-тағала медет боп, Ей, аталар қуат бер! Енді Қапал батыр Найманның батыры Бөдесті іздеп, жауға қарсы тізе қоспақ болады. Екі батыр одақтасып, жауға қырғидай тиеді. Бұл көрініс те ақынның айшықты тілімен көркем суреттелген. Оны мына жолдардан байқаймыз: ...Екі батыр табысып, Бірін-бірі қолдады. Қосылған соң екеуі, Қарақытай сорлады. Дастанның екінші бабының оқиға желісі Қапал батырдың түсінде көрген Бағлан байдың қызы Қамажаймен өңінде кездесіп, отыз күн ойын, қырық күн тойын жасап бастарын қосуына құрылған. Қапал батыр мен Қамажай сұлу өте тату тұрады. Көп ұзамай ел шетіне жау тиіп, Қапал батыр соғысқа аттанады. Қалмақтар қазақтармен жасалған келісімдерге қарамай, қазақ даласының тынышын алумен болады. Ақыры хан ашуға мініп, қалмақтарға қарсы он мың қол аттандырады. Түменбасы болып Қапал батыр тағайындалады. Қапал батырдың даңқы одан да асқақтап, шартарапқа кетеді. «Қазақтың баһадүрі» деген атақ Ер Қапалдың мерейін үстем қылды. Оны ел алдында ханның өзі берді. Жеңіспен оралған Қапал батыр сүйген жары Қамажаймен, өзі жоқта өмірге келген ұлымен қауышып, бақытты өмір кешіпті. Сөз соңында шегініс ретінде айта кетейін, Қапал бабаның ұрпақтары қа зір Оңтүстік Қазақстанның Төле би ау данын дағы Тоғыс өзенінің жəне Түлкібас ауданындағы Балықты өзені бойында; Жамбыл облысының Шу, Меркі, Жамбыл аудандарында; Алматы облысының Қарасай батыр, Жамбыл, Күрті, Қапал аудандарында; Талдықорған аймағында, сондай-ақ, бізбен шекаралас Қырғызстан мен Өзбекстанда, т.б. жерлерде өмір сүруде. Олар өзара араласып тұрады. Қапал өрендерінің ынтымағы арқасында 1999 жылдың күзінде жоғарыда аталған барлық облыстар мен аудандардың өкілдерінің қатысуымен Оңтүстік Қазақстан облысының Төле би ауданындағы Нысанбек елді мекенінде бабаға арнап ас берілді. «Жұмыла көтерген жүк жеңіл» ғой, нəтижесін де шежіре жазылды, Шымкент қаласының Ленгір қаласына шығатын үлкен көшесіне Қапал бабамыздың аты берілді. Темір жол вокзалына жақын алаңда биіктігі 14 метр ат үстіндегі еңселі ескерткіш бой көтерді. Сонымен қатар, Алматы облысының Қа пал ауданына баратын (Өс кемен трассасы) жолдың бойында 2-метрдей тұғырға батырдың мүсіні орнатылды. Қарамола – қазіргі «Қоңыр» деп аталатын қазақ əдебиетінің классигі, ақиық ақын Ғали Ормановтың ауылына таяу батыр əрі ру басы болған баба мəңгі тыныстап жатқан жерде кесене салынды. Ел қорғаған есіл ердің есімі қазақ халқы, өзінің тікелей ұрпақтары барда ешуақытта ұмытылмақ емес. ––––––––––– Суретте: Шымкент қаласында Қапал батырға орнатылған ескерткіш. Мүсінші – Амангелді Тұрсынов.

Парламент депутатына – халыќаралыќ марапат Орал қаласы – еліміздің батыстағы қақпасы. Бұл Қазақстанның көне де жаңа қаласы Еуразия ендігінде орналасқан. Орал – ТМД елдерінің ірі қалалары мен астаналары халықаралық ассамблеясына мүше Отанымыздағы санаулы шаһарлардың бірі. Аталған мемлекетаралық құрылым өткен жылдың аяғында Мəскеуде «XXI ғасыр қалалары жəне балалар» атты тақырыпта халықаралық форум өткізуге бастамашы болған-ды.

Темір ҚҰСАЙЫН,

«Егемен Қазақстан».

Осы іргелі басқосуда Орал қаласын бес жылға жуық уақыт бойы басқарып, оны ТМД аумағындағы үлгілі қалалардың біріне айналдыруға сүбелі үлес қосқан Орал қаласының бұрынғы əкімі, бүгінгі Парламент Мəжілісінің депутаты Самиғолла Оразов Ресей

муниципалды академиясының шешімімен «Жергілікті өзін өзі басқаруды жетілдірудегі үлесі үшін» медалімен марапатталған болатын. Парламент мүшесінің дəл сол тұста Мəскеуге баруының сəті түспеген. Содан кейін көп кешікпей халықаралық марапат Орал қаласына жеткізілген. Парламент Мəжілісі депутаттарының бір тобы «Қазақстан-

2050» Стратегиясын ел-жұрт арасында кеңінен түсіндіруге бағытталған облыстағы қорытынды кездесулерінің бірін Орал қалалық мəслихаты депутаттарымен өткізді. Осы кездесуде Орал қаласының əкімі Болат Шəкімов аталған халықаралық марапатты оның иесіне табыс етті. ОРАЛ.

Өткен демалыс күндері француз авиациясы содырлардың Тимбукту жəне Гао аудандарындағы позицияларына ондаған соққылар жасады. Сенбі күні малай жəне француз əскерилері Гао қаласын бақылауға алды. Бамакодан 1,2 шақырым жерде орналасқан Гао Малидің солтүстігіндегі исламистердің тірек қаласының бірі болып табылады. Сонымен бірге, Чад пен Нигердің əскери контингенттері де жергілікті əуежайға келе бастады. Олар Гао қаласына бақылау орнатуы тиіс.

Экс-премьер ес жинай бастады Израильде медициналық орталық мамандары зерттеу барысында елдің бұрынғы премьер-министрі Ариэль Шаронның миындағы нейрондардың айтарлықтай белсенділік таныта бастағанын байқаған. Бұл əдеттегі тестілер болатын, бірақ оның нəтижелері күткендегіден едəуір өзгеше болып шықты. Оң көрсеткіштердің бар екендігі байқалды, деп атап көрсеткен Шаронның бұрынғы көмекшісі Раанан Гиссин. Дəрігерлер бұрынғы премьер-министрдің миына екі сағаттық магнитті-резонасты томография жасап, оның барысында отбасы мүшелерінің фотосуретін оған көрсеткен. Сондай-ақ, медиктер Шаронның ми нейрондарының реакциясын тексеру үшін оның ұлы Гиладтың дауысын да тыңдатқан. Қорытындысында мамандар 2006 жылдан бері комада жатқан экс-премьердің белгілі бір дəрежеде ес жинау нышандарын байқаған.

Иран Еуроодаќќа мўнай мен газ сатуды тоќтатты Иран өзінің мұнайы мен газын Еуропаға сатуды тоқтатты. Иран мұнайы мен газын экспорттауға салынған тыйым ЕО дұшпандық шешімдер қабылдауын тоқтатқанға дейін сақталмақ. Иранның мұнайы мен газын Еуроодақ елдеріне экспорттауды тоқтату Еуропа мемлекеттері мен АҚШ-тың Тегеранға қатысты енгізген экономикалық санкцияларына жауап ретінде жүзеге асырылып отыр. Бұл туралы Иранның мұнай министрлігінің өкілі Алиреза Никзад-Рахбар хабарлаған. Еуроодақ санкция енгізгенге дейін ЕО-ға импортталатын Иран мұнайының көлемі бүкіл ел импортының 18 пайызын құраған еді. Айта кету керек, 21 желтоқсанда Еуроодақ Иранға қатысты санкциялардың анағұрлым қатаң пакетін қабылдаған болатын.

Берлускони Муссолиниді маќтады Сильвио Берлускони тағы да дау-жанжалдардың ортасында қалды. Бұл жолы италиялық саясаткер Миланда өткен Холокост құрбандарын еске алу салтанатында əдепсіз сөз айтқан көрінеді. Сильвио Берлускони осы өткен салтанатта Бенито Муссолини режімін жəне оның жеке басын мақтаған. Саясаткердің пікірінше, оның ел үшін көп жақсылықтар жасағаны сондай, оның еврей халқын концлагерлерге депортациялау туралы бұйрығы соншалықты бір маңызды қылмыс болып табылмайды. Осы сөзден кейін оның атына көптеген қоғам жəне саяси қайраткерлер тарапынан сын айтылса да, Берлусконидің əзірге кешірім сұрауға асығатын түрі жоқ.

Хиллари ��линтонныѕ екіўшты жауабы АҚШ-тың мемлекеттік хатшысы Хиллари Клинтон 2016 жылы өтетін АҚШ президенті сайлауында өз кандидатурасын президент лауазымына ұсына ма деген журналистер сауалына жауап қайтармаған көрінеді. Президент Барак Обамамен бірге америкалық CBS телеарнасына берген сұхбатында ол мені жəне президентті біздің елімізді не күтіп тұрғаны алаңдатады. Біз ертең не боларын, алдағы жылы не боларын алдын ала айта аламыз деп ойламаймын деп жауап берген. Хиллари Клинтон өзінің əлі де мемлекеттік хатшы екенін, саясатқа араласпайтынын айтып, ондай сауалдарды тыңдағысы да келмейтінін жеткізген.

Ќыз алып ќашќандарєа жаза ќатаѕ Қырғызстанда əйелді некеге отыруға мəжбүрлегені үшін жазаны қатайтты. Соған орай ел өкіметі қылмыстық кодекске түзету енгізу туралы заң қабылдаған. Құжатқа сəйкес республикада қызды алып қашып, еркінен тыс некеге тұруға мəжбүрлегені үшін 5 жылдан 7 жылға дейін бас бостандығынан айыру түрінде қылмыстық жауапкершілік енгізілетін болады. Егер жасы 17-ге толмаған қызды некеге мəжбүрлейтін болса «күйеу бала» 7 жылдан 10 жылға дейін бас бостандығынан айырылуы мүмкін. Интернет материалдары негізінде əзірленді.


6

www.egemen.kz

29 қаңтар 2013 жыл

 Көзқарас Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаев жыл са йын ресми сөйлеген сөздерінде, ха лық қа арнаған жолдауларын да ел экономикасының дамуында, халықтың əлеуметтік жағда йын жақсартуда сапалы сумен қамтамасыз етудің алатын орны жəне оны тиімді пайдалану ісін жетілдірудің мəні зор еке-

 Өнеге

жариялап отырған Стратегиясында «2050 жылға қарай Қазақстан сумен қамтамасыз ету проблемасын түбегейлі шешуге тиісті» деген оң шешімге келді. Президентіміздің осы аса бағалы шешіміне біз сенеміз жəне қолдаймыз. Оны болашақта елі міздің жан-жақты дамуында мəні зор аса жауапты міндет деп түсінеміз.

су ағынының жартысына жуығын біздің елімізде пайдалануға болады. Бұл аз емес. Келешекте ол біздегі су қорына қосылатын қазіргі Сырдария немесе Іле өзендері ағынынан астам мол су көзі болар еді. Мемлекет басшысы Н.Назарбаев айтқандай, Қазақстанда зерттеліп анықталған жерасты суларының нақтылы болжамдалған қоры аса

бағытта пайдаланылатын қорының жылдық мөлшері 1,5-1,7 км3-ден аспайды. Тым аз. Алдағы міндет – сол, азды көпке айналдыру. Оны іске асыру үшін кейінгі 10 жылдан астам уақытта екі бағдарлама: 2002-2010 жылдарда «Ауыз су», ол белгіленген межеге жетпей, «Ақ бұлақ» бағдарламасы қабылданды. Кейінгісі бойынша, қала халқы –

Сол міндеттің нақтылы орындалуында қандай жолдар бар екеніне мақала авторы – республиканың су проблемасын, оның ішінде, əсіресе, жерасты суларын зерттеп, пайдалану бағыттарында көп жылдар бойы еңбек етіп жүрген маман ретінде төменде қысқаша тоқталып өтуді жөн көріп отыр. Республикамыздың бір негізгі су көзі трансшекаралық өзендер суы. Оның мөлшері жылдан-жылға азайып келе жатқаны жөнінде жоғарыда сөз болды. Болашақта да оның кеми беретіні айқын. Солай болса да қазіргі қабылданған немесе жақын жылдарда қабылдануға тиісті мемлекетаралық келісімшарт тарды іске асыру арқылы оны мүмкіндігінше жоғары мөлшерде сақтап қалу келешекте республикамыздың су қорына қосылатын жетістік болмақ. Бұл бағытта еске алатын бір жағдай – трансөзендердің біздің жерімізге келетіндерімен қатар Қазақстанмен көршілес елдерге кететіндері де бар. Олардың қатарына солтүстікте Ертіс, Есіл, Обаған, Тобыл, Ор, оңтүстікте Текес, басқа да аздаған кішігірім өзендер жатады. Бұл өзендердің сыртқа кететін жалпы жылдық қоры 40 км3ден кем емес. Кейбір елдерде іске асырылған халықаралық келісімшарттар бойынша, сол өзендер

мол. Ғалымдар мен өндіріс мамандарының ұзақ жылдар бойы жүргізген зерттеулері нəтижесінде анықталған бұл сулардың əр жылда пайдалануға болатын қолданылмалы ресурсы 40 км 3-ден кем емес. Ал оның жыл ма-жыл толықтырылып отыратын табиғи қоры одан да мол. Сондықтан да бұл еліміздің аса құнды сарқылмас байлығы. Бұл су көзінің артық шылығы – ол басқа жақтан кел мейді, негізінен республика аймағында пайда болады. Ол сулардың тағы бір артықшылығы жер қойнауында жататындықтан ластану көздеріне ұшырамаған, таза су. Əрине, жерасты сулары да рес пуб ликамыздың барлық өңірінде біркелкі таралмаған. Оның 70 пайыздан астам бөлігінде олар бірқалыпты кең таралған бол са, оңтүстік жəне оңтүстік-шығыстағы таулы аудандарда аса мол мөлшерде қалыптасқан. Тек батыста – Маңғыстау, Үстірт жоталарында, Каспий бойындағы ойыста, басқа да аздаған ойпат жерлерде жер асты тұщы суы мол емес. Жер асты тұщы су ресурстарын пайдалану мөлшерін анықтау мақсатында жүргізілген арнайы барлау жұмыстары арқылы толық дəлелденген қор қазірдің өзінде 17 км 3 шамасында. Оның есепке алынған жəне алынбаған əр

100 пайыз, ауыл 80 пайыз шамасында таза тұщы сумен қамтамасыз етілуге тиісті. Ал ауылда, соның ішінде жер суаруға қажет су елімізде пайдаланылатын барлық судың 75-80 пайызын құрайды. «Қазақстан-2050» Стратегиясында оны 2040 жылға дейін жүзеге асыру міндеті қойылған. Оны шешу мүмкіндігі мол. «Ақ бұлақ» та бұлақ – жер асты суы. Оның екі түрлі болатыны ежелден белгілі. Бірі «тұма» – жер бетіне шығып жатқан «ақпа бұлақ» та, екіншісі – «қайнар» – көзін ашқанда жер бетіне атқылап шығатын су. Кейінгі ұзақ жылдар бойы жер асты суларын ретті де ретсіз пайдалану нəтижесінде бұлақтардың екі түрі де үлкен өзгеріске ұшыраған: деңгейлері төмендеп, табиғи өнімділіктері азайған, көп жағдайда жер қойнауына тереңдей еніп кеткен. Енді сол су көздерінің орналасу жағдайларын, өнімділігін, сапасын, қорын анықтап, негіздеп барлау жұмыстарын жалғастыра отырып, оларды жаңа озық технологиялар қолдану арқылы өндіру қажет. Осылайша, дəлелденіп, негізделген мол жер асты су көздерін жер бетіне шығарып, ысырапсыз тұтыну орындарына жеткізу – жауапты міндет. Бұл арада тағы бір айтатын жайт – оңтүстік таулы аудандағы

Суландыру ісіне сауатты кґзќарас ќажет Жұрымбек СЫДЫҚОВ,

академик, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, Қазақстан ғылымына еңбегі сіңген қайраткер.

нін үнемі айтып келеді. Елбасы «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» Жолдауында да бұл мəселеге ерекше тоқталды. Қазіргі кезде су қоры көптеген бағыттарда жылдан-жылға мол мөлшерде пайдаланылуда. Ғалымдардың анықтауынша, дүние жүзінде тек өткен XX ғасырда халық саны 4 есе өссе, пайдаланылған су мөлшері 15 есе артып, 400 тек ше шақырымнан 6000 текше шақырымға жеткен. Осыған орай көптеген елдерде тұщы су тапшылығы үлкен проблемаға айналуда. ЮНЕСКО-ның кейінгі кездегі болжамы бойынша, 2030 жылға дейін əлем халықтарының жартысына жуығы тұщы су тапшылығына ұшырайтын болады. Қазірдің өзінде 900 миллион адам ауыз суға зəру болып отыр. Осындай қиындықты ескере келе БҰҰ ХХI ғасырды тұщы су дəуірі деп жариялады. Қазақстанда да жер бетіндегі ағынды тұщы су қоры мол емес. Оның үстіне бұл судың мөлшері жыл сайын азайып келеді. Өткен ғасырдың орта кезінде еліміздегі жалпы өзен суларының орташа жылдық ағыны 120 текше шақырымнан астам болса, қазір ол 100 км3 шамасында ғана. Өйткені, бұл сулар республикаға елеулі мөлшерде трансөзендер арқылы көрші елдерден – Қытайдан, Орталық Азия республикаларынан (Қыр ғызстаннан, Тəжікстаннан, Өзбекстаннан) жəне Ресейден келеді. Сырттан келетін өзен суларының жалпы мөлшері сол жылдар аралығында климаттың өзгеруі, таулы аймақтардағы мұз дықтар суының біраз кемуі жəне аталған елдерде жер бетіндегі суларды пайдаланудың көбеюі салдарынан 44-45 км3-ге дейін азайды. Оның үстіне республика жерінде де табиғи су ағыны 56 км3-ге дейін кеміді. Елбасы əлемдегі, біздің еліміздегі осындай жəне басқа да қолайсыз өзгерістерге тоқтай, суды пайдаланудағы жетістіктер мен кемшіліктерге талдау жасай келе, сонда да болса республикамызда «...елеулі қоры бар жерасты суларын өндіру мен үнемді пайдаланудың ең озық технологияларын енгізу қажеттігін» көрсете отырып, өзі

мол жерасты суын елді мекендерде, қалаларда, өндіріс орындарында құбырлар тартып, жақын арада Балқаш, Ертіс бойындағы суға тапшы елді мекендерде ауыз су ретінде молынан пайдалану мүмкіндіктері бар. Осыны іске асыра отырып, бұрын пайдаланып келген жер бетінің суларын босату арқылы ағыны кеміп бара жатқан Ертіс, Іле өзендерін толықтыруға қосымша жағдай жасалады. Республикада келешекте пайдаланылатын су қорын молайтудың басқа да жолдары бар. Олардың бірі – су қорын жасанды жолмен толықтыру, артық шығынсыз пайдалану. Бұл бағытта да мүмкіндік аз емес. Жылдың əр мезгілінде, əсіресе, көктемде, қар еріп, жауын-шашын молаюы салдарынан су тасқыны болып, елді мекендер шығынға ұшырауы жиі болатыны бел гілі. Сол суларды жергілікті жер бедерінің ыңғайлы (ойыс) жер лерін пайдалана отырып жинау, тиісті жағдайлар жасау арқылы жер қойнауына сіңіру мөлшерін көбейтетін болсақ, қаншалықты қосымша су қоры пайда болар еді. Екінші жағынан алыстан арнайы əкелінген таза ауыз суларды ірі елді мекендерде, қалаларда, өндіріс орындарында көлік құралдарын, машиналарын, басқа да көліктерді жууға, жаз айларында қорадағы бау-бақшаларды суаруға пайдалануды тоқтатсақ, үйге кіргізілген құбырлардың шүмегін дер кезінде жаппай, ағызып қоюды тоқтатар болсақ қаншама су үнемделер еді. Өндіріс орынд��рында суды айналмалы түрде жəне қайталай екінші рет пайдалану əдістері əр елде, бізде де көптен бері іске асырылған. Бұл əдісті жаңартып, кеңінен жалғастыра беру суды үнемдеудің тағы бір тиімді жолы. Əлемдегі қай елде болмасын жер суаруға өте көп су жұмсалады. Тұщы суға тым тапшы Израильде, Сауд Арабиясында, Біріккен Араб Əмірліктерінде, басқа да біраз шетелдерде көптен бері тамшылатып суару əдісін тиімді пайдалану арқылы арнайы суармалы жер лерден үзбей мол өнім алып та, бұл бағытта суды аз мөлшерде жұмсап та келеді. Бұл əдіс біздің елде де – оңтүстік, оңтүстік-батыста біраздан бері қолданыла бастады. Бірақ, ондай жерлер əлі аз. Бұл əдісті келешекте кеңінен əрі тиімді іске асыру арқылы суармалы жерлерден мол өнім алумен қатар, осы бағытта пайдаланылмақ судың мөлшерін едəуір азайтуға болады. Су проблемаларындағы бас қа кейбір жағдайларға тоқ талмай-ақ бұл жөніндегі негізгі пікір лерімізді қорыта айтқанда, «Қазақстан-2050» Стратегиясында белгіленген мерзімдерде қа жетті су қоры (көбінесе жер қойнауында) жеткілікті, оны пайдалану мүмкіндіктері де бар. Қазіргі жетіспейтіні – соларды дер кезінде тиісті мөлшерде іске асыра алатындай білгір ғылыми-өндірістік мамандар, заманауи технологияны меңгеретін кадрлар мен керекті сапалы аспаптар, құрал-жабдықтар. Сондықтан, бұл жетіспеушілікті кешіктірмей жою шараларын іске асыру қажет.

 Сараптама

Елім меніѕ – баќыт бесігі! Дəулеті 46,5 млрд. долларды құрайтын əлемдегі бай адамдардың бірі Уоррен Эдвард Баффет: «Менің өмірдегі жолымның болғаны Америка Құрама Штатында жəне өз уақытында (1930) туғанымнан» депті. Осыдан кейін Economist Intelligence Unit/ Зияткерлік экономист блогы «2013 жылы қай елде туған баланың болашағы жарқын?» деген сауал төңірегінде зерттеулер жүргізіп, 2030 жылға дейінгі экономикалық болжамын жасады. Осы зерттеулердің нəтижелеріне келсек, 2013 жылы Швейцарияда дүниеге келген баланың өмірде жолы болмақ. Екінші орында – Австралия, келесі орындарды – Норвегия, Швеция жəне Дания бөліскен. Алтыншы орынды – Сингапур, жетінші орынды – Жаңа Зеландия деген сияқты шұбырып кете береді. Біраз ел қамтылыпты, Ресей де бар, 72-орынға табан тірепті. Маған Қазақстан қайда деген ой келді. Жоқ. Сосын, зерттеулер барысында қандай мəселелер назарға салынғанын анықтамаққа ұмтылдым. «The Economist» журналында жа рия ланған Economist Intelligence Unitтің болжамы мемлекеттердің географиялық жағдайына, демографиясына, əлеуметтік деңгейі мен мəдени ерекшеліктеріне, саясаты мен əлемдік экономикада алатын орнына негізделген. Енді ойланып көрейік. Бұл орайдағы біздің елдің мүмкіндіктері қандай? Географиялық жағдайын алсақ, Қазақстан – асқар шыңды таулардың, көкорай жасыл шалғындардың, көкжиекпен астасқан жазықтардың, ертегідей сұлу ормандардың, жусанды шексіз дала мен құмдардың, көптеген өзендердің, көлдер мен теңіздердің елі. Жер көлемі бойынша ірі мемлекеттердің алғашқы ондығына кіретін жəне Еуропа мен Азияның түйіскен жерінде орналасқан мемлекеттің мүмкіндіктері ұшантеңіз. Еліміз кен байлықтарының қоры мен əр алуандығы жағынан Жер шарындағы бай мемлекеттердің қатарында. Ерекше табиғатымен минералдық қазбалардың

орасан мол қорына иелік етеді. Қазақстанның жер қойнауында Менделеев кестесіндегі 105 элементтің 99-ы бар, бүгінде оның 70-і барланып, 60-тан астамы игерілді. Мұнай қоры жөнінен əлемдегі алғашқы ондықта, ашылған уран кен орындарының əлемдік қоры бойынша екінші, алтын қоры бойынша алтыншы орынды иеленеді. Сарапшылардың есебіне жүгінсек, Қазақстанның барланған жер қойнауы шамамен 10 триллион АҚШ долларына бағаланады. Бүкіл əлем мойындап отырғанындай, Қазақстан экономикасы қарқынды дамып келеді. Мəселен, елдегі ІЖӨ 2011 жылы 180 млрд. долларға дейін, яғни жан басына шаққанда 15,7 есеге өсті. Елбасымыздың мəлімдегеніндей, «əлемдегі ешбір мемлекет тəуелсіз 20 жылдың ішінде мұндай жетістікке жеткен емес». Салыстырмалы түрде алсақ, Малайзияда мұндай көрсеткіш 2 есеге, Оңтүстік Кореяда – 3 есеге, Сингапур мен Польшада – 4 есеге, Венгрияда 5 есеге өскен. Қазақстан Республикасының сыртқы сауда айналымы 2010 жылы 90,7 млн. АҚШ долларын құраса, 2011 жылы бұл көрсеткіш 115 млн.-ға жетті. Зерттеушілердің пікірінше, Қазақстанның экспорттан алатын үлесі – 40 пайыз, əлемдік деңгейде алғанда – 26 пайыз, ал АҚШ – 7, Япония – 10, Австралия – 13, Канада мен Қытай – 21, Германия – 35, Ресей – 38 пайыз иемденеді. Бүгінгі таңда елімізде нарық принциптеріне негізделген жəне «Назарбаев үлгісі» деген атпен танылған заманға сай табысты экономика қалыптасты. Экономикасының даму қарқыны бойынша Қазақстан жер бетіндегі ең серпінді дамып келе жатқан мемлекеттердің үштігіне еніп отыр. Ұлттық егемендігіміз бен еліміздің экономикалық қауіпсіздігін нығайтуға мүмкіндік беретін үдемелі индустрияландыру жəне инновацияларды басым түрде меңгеру үрдісі жолға қойылды. Республикамызда жаңа саяси жүйе құрылды. Табысты даму жолына түскен мықты

мемлекет қалыптасты, оның жаңа елордасы – Астана қаласы заманға сай бой түзеп келеді. Барлық қазақстандықтардың əл-ауқаты мен өмір сүру сапасы тұрақты түрде артуда. Еліміз əлеуметтік жаңғырту жəне ұлттың адами капиталын дамыту бағытын ұстанып отыр. Біздің жетістіктерімізді мойындай отырып, БҰҰ өзінің 2009 жылғы баяндамасында Қазақстанды адам əлеуетінің жоғары деңгейі бар елдер санатына қосты. Еліміздегі орнықты əлеуметтік-экономикалық жағдай ішкі саяси тұрақтылықпен үйлесіп, ел демографиясының өсуіне қолайлы жағдай туғызды. Статистикалық мəліметтерге сүйенсек 2012 жылдың 1-қыркүйегінде халқымыздың саны 16836,7 мың адамды құрады. Жылдың басымен салыстырғанда, халқымыздың саны 161,3 мың адамға артқан. Жыл сайын елімізде 300 мың сəби дүниеге келеді. Халық санының тығыздығы республика бойынша тұтастай алғанда бір шаршы шақырымға 5,5 адамды құрайды. Мəселен, Қытайда бұл көрсеткіш бір шаршы метрге 140 адамнан келеді. Қазақстан Республикасының мемлекеттік демографиялық саясаты тұжырымдамасы ойдағыдай жүзеге асырылуда. Тұжырымдаманың негізгі мақсаты халықтың бала туу деңгейін көтеріп, өлімді азайту мен саламатты өмір салтын қалыптастыру. Демографиялық саясатқа байланысты Қазақстан Республикасы Президентінің «Қазақстан-2030» Стратегиясында «қуатты демографиялық саясат – мемлекет қауіпсіздігінің негізгі басымдықтарының бірі» делінген. Қазақстан Республикасының əлемдік аренада да беделі зор. Оны еліміздің демократиялық мұраттар мен адам құқықтарын сақтауды мақсат ететін əлемдегі беделді ұйымдардың бірі –Еуропадағы қауіпсіздік жəне ынтымақтастық ұйымына төрағалық етуінен де аңғаруға болады. Əлемнің күшті мемлекеттері, тіпті, дүниежүзілік державалар да экономикалық

жəне мəдени интеграция мəселесіне терең мəн беріп отырған бүгінгі таңда Елбасымыз Н.Ə.Назарбаев күрделі геосаяси жəне геоэкономикалық халықаралық жағдайда кез келген елдің жалғыз, жеке-дара дами алмайтынын ескеріп, тарихи-мəдени жəне гео графиялық-экономикалық тұрғыдан мүдделес елдермен одақ құрып, аймақтық деңгейде бірлесу мəселесіне ерекше назар аударуда. Еліміз ТМД, Кеден одағы, Еуразиялық экономикалық одақ, Орталық Азия ынтымақтастық ұйымы сияқты əртүрлі аймақтық экономикалық интеграциялық жобаларға белсене қатысуда. 2011 жылы Алматы қаласында Президент Н.Ə.Назарбаевтың ұсынысымен Түркітілдес елдердің ынтымақтастық кеңесі (Түркі кеңесі) құрылды. Қазақстан 2011 жылы Түркі кеңесі ұйымына төрағалық етті. 2012 жылы Астана түркі əлемінің астанасы болып жарияланды. 2011 жылы Түркі кеңесі БҰҰ жанында бақылаушы мəртебесіне ие болды. Сондайақ, келешекте ғаламдық ауқымдағы іс-шара – ЭКСПО-2017-ні өткізу мəртебесі де бізге бұйырып отыр. 2012 жылдың 14 желтоқсанында Елбасымыз «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Жолдауын жария етті. Президенттің болашаққа арналған стратегиялық құжатты жария етуі Қазақстанды жаңа белеске шығаруға бағытталған. Аталған құжатта жеті бағыт бойынша нақты міндеттер тұжырымдалып берілді. Елімізде Тұңғыш Президентіміздің басшылығымен жүзеге асырылып жатқан осындай өрелі істерді, өркенді өзгерістерді ойлаған сайын менің алдағы күндерде Қазақстанда дүниеге келген нəрестенің болашағы жарқын болады, елім менің – бақыт бесігі деген сенімім нығая түсті. Назгүл КАДРИМБЕТОВА, «Назарбаев Орталығының» ғылыми қызметкері.

Ґмір – мїмкіндіктер кезеѕі Өзінің бүкіл саналы ғұмырын ұстаздыққа арнаған жандар арамызда баршылық. Білгенін үйретіп, білімін сіңірумен қатар, тəлімгерлік жолда өзіндік мектеп қалыптастырып, қоғамға себі тиетін білікті мамандардың бірнеше буынын қалыптастыру да бір ғанибет. Өмірінің елу жылын ұстаздыққа арнап, «Басқару ісі» мамандығының (бүгінгі тілмен айтқанда «менеджемент» мамандар тəрбиелеу ісінің) бастауында тұрған, жоғары экономикалық білім беру саласының ардагері, Жоғары мектеп академиясының корреспондент-мүшесі, Т.Рысқұлов атындағы Қазақ экономикалық университеті менеджемент кафедрасының құрметті меңгерушісі, профессор Кеңес БЕРДАЛИЕВПЕН сұхбат құрған едік. – Кеңес аға, кешегі күнқақты бала шақтан бүгінгі ағарту ісінің ақсақалына дейінгі өмір жолыңызды қысқаша айтып өтсеңіз? – Біздің ұрпақ үшін балалық шақ деген жалпылама айта салатын кермек кезең деуге əбден болады. Өйткені, менің қатарым ертеден қара кешке дейін бір үзім нан үшін еңбектенумен, ауыр бейнет шегумен жастық өмірін өткізген буын. Кəртішкемен нан алу үшін түнімен кезекте тұру дейтін машақаттың дəмін бір кісідей тарттық. Бұл жалғыз менің басымдағы жайт емес, соғыстан кейін өмірге келген өндір жастың басынан өткерген ортақ тағдыр еді. Жалпы халықтық қасірет еді ғой ол... 1952 жылы мектеп бітіріп, Алматыдағы қазіргі əл-Фа раби атын дағы ұлттық университеттің философия-экономика факультетіне оқуға түстім. Жоғары оқу орнын жақсы оқығаным үшін мені университет қабырғасында еңбек етуге алып қалды. Сол кезде үлгілі түлектер үшін Лениндік, Сталиндік стипендия болушы еді, соның соңғысын алып тұрдым. Оның сыртында қоғамдық жұмыс бар, жастар арасында комсомол ұйымын басқару секілді сол заманның белсенді жастарының бірі болдым. Соның бəрін ескере келіп мені оқу бітірісімен мемлекеттік жоспарлау аппаратына қызметке жіберді. Ол жерде бір жарым жылдай еңбек еткеннен соң, университет мұғалімдік қызметке қайта шақыртып алды. 1959-1962 жылдар аралығында Мəскеуде Г.В.Плеханов атындағы институттың аспирантурасында оқыдым. Ресейден білім алып келген кезімде, 1963 жылы экономика факультетінің негізінде Алматы халық шаруашылығы институты құрылды. Сол алғаш қы шаңырақ құрғаннан бе рі табан аудармай 60 жыл осы жерде жастарға білім беріп келемін. Оншақты жыл декан, он жыл проректор болдым. Ке йін келе еліміздің дамуына, эко но ми камыздың өркен жа юына байланыс ты жаңадан «Басқару кафедрасы» деген кафедра құрылып, ел тізгінін ұстайтын азаматтарды тəрбиелеу мақсатында аталмыш кафедраны ұйымдастыру маған тапсырылып, сол істің басы-қасында болдым. Жалпы, мен проректор, декан жəне профессор ретінде осы институт қабырғасынан 150ден астам бітірушілер буынын тəрбиелеп шығардым. Қазір қай жерге барсам да алдымнан өзімнің шəкірттерім шығады, мен мұны шəкірт тəрбиелеуде қол жеткізген үлкен табыс деп есептеймін. Бұдан өзге, кезінде докторлық, кандидаттық деген секілді ғылыми дəреже беретін ке ңес болған, соның мүшесі жəне ғалым-хатшысы болдым. Сондай жа уапты қызметтерді атқара жүріп осы мамандыққа тікелей қатысты жəне болашақ мамандардың біліктілігін арттыру үшін оншақты оқу құралдарын (оның дені қазақ тілінде) дайындап шығардым. – Сіздің қалыптасуыңызға кімдердің əсері болды? – Менің білім алған шаңырақтарым, тəлім алған ұстаздарым мықты болды деп айта аламын. Мəскеуде де өте жақсы ұстаздар кездесті, солардың мектебінен 3 жыл өттім, тəрбие көрдім. Кез келген адамның, оның ішінде ғылыммен айналысушы жанның жақсы қалыптасуына өзінің еңбек ететін, араласатын ортасының, қызмет ететін ұжымының əсері күшті болады. Биыл біз осы университеттің 50 жылдығын атап өткелі отырмыз, соның шең берінде өз ықтиярыммен осы білім ошағының дамуы на

атсалысқан, бірнеше ұрпақ ты тəрбиелеп шығарған ақсақалдар туралы кітап жазып шық тым. Кезінде үлкен-үлкен қызметтер атқарған, зейнет жасына шыққаннан кейін бізге келіп шəкірт тəрбиелеген ұла ғатты ұстаздардың еңбегін келер ұрпақ та ескере жүрсін деген ниетпен олар жайлы кітап жазуды өзіме парыз деп санадым. Бұлардың қатарында кімдер жоқ дейсіз, кезінде Орталық комитеттің хатшысы болған, Мемлекеттік жоспарлау аппаратының жетекшілері болған, министр қызметін атқарған кісілер бар. Сол азаматтар мемлекеттік қызметтен кейін бізге келіп, ұстаздық етті, біз сол кісілердің өмірлік тəжірибелерінен нəр алып өстік, соларға қарап ой мен бой түзедік. – Əрине, ғұлама да ғылымға кездейсоқ келмейді ғой. Ұлағатты ұстаздарыңыз туралы айта аласыз ба? – Мəселен, менің тікелей ұстазым Тарбай Шəукенбаев деген кісі болды. Мен ол ағамыздың өмір жолын бір кісідей жақсы білемін. Қарапайым еңбеккерлер отбасынан шыққан адам. Өзі мұнайшы. ФЗО бітірген. Мəскеудегі Губкин атындағы мұнайшылар институтын тəмамдап, елге инженер болып келген кісі. Əуелі, Мем лекеттік жос парлау аппаратында қызмет етіп, кейінірек Орталық комитетте бөлім меңгерушісінің орынбасары, одан кейін меңгерушісі, тіпті, соғыс кезінде мұнайға байланысты, авиабензинге қатысты білікті маман ретінде мемлекет оған Мұнай ісі бойынша хатшылық қызметті сеніп тапсырған. Профессор Төлепберген Төлебаев деген кісі болды. Мемлекеттік жоспарлау аппаратында орынбасар, сосын Қаржы министрі болған. Қалың қазаққа танымал Мəжікен Есенұлы Бутин деген ағамыз да бізде қызмет атқарған. Тағам өнеркəсібі министрі болған, Ақмола облысын басқарған. Біздің университеттегі «Бухгалтерлік есеп» деген кафедра бар, соның негізін салған Мəжікен ағамыз. Кезінде Қаржы министрі болған, ғылым докторы, профессор Ким деген кісі, менің ҚазҰУ-ден бірге қызметтес болған алғашқы деканымыз Жеребятов, одан кейін біздің бірінші ректорымыз, сол қызметті 12 жыл табысты атқарған Белов деген азамат бар. – Қош делік, білікті ұстаз дардан тəлім алдыңыз, енді өзіңіз белгілі шəкірттер тəрбиеледіңіз бе? – Əрине, бүгінгі мемлекеттік маңызды істердің басы-қасында жүрген шəкірттеріміз баршылық. Мəселен, өздеріңізге белгілі Марат Тəжинге студент кезінде мен лекция оқығанмын, кезінде министр де болды, Ұлттық қауіпсіздік комитетін де басқар ды, Қауіпсіздік кеңесін де алып жүрді, өзі социолог-ғалым. Сосын, Жамбыл облысын басқарып отырған Қанат Бозымбаев та менің мамандығым бойынша бітірген. Одан кейін үш облысты басқарған, Кеден комитетіне жетекшілік еткен Бердібек Сапарбаевты бəріңіз білесіздер. Ол 1978 жылы мен декан болып тұрғанда біздің факультетті бітіріп, кейіннен бізде докторлық диссертациясын қорғады. Сол сияқты, ғылыммен айналысып жүрген, өзге де салаларда елеулі еңбек атқа рып жатқан көптеген жақсы шəкірттерім баршылық. Оны айтасыз, менің шəкірттерімнің ішінде Сергей Бурдин деген Социалистік Еңбек Ері де бар. – Əңгімеңізге рахмет!

АЛМАТЫ.

Əңгімелескен Қанат ЕСКЕНДІР, «Егемен Қазақстан».


7

www.egemen.kz

29 қаңтар 2013 жыл

 Замана зиялылар зердесінде

 Жағымды жаңалық

2012 жыл Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті үшін табысты аяқталды. Оқу орны мəртебелі марапат – Қазақстан Республикасы Президентінің «Алтын сапа» сыйлығына ие болды. Бұл сыйлыққа университет ұжымы ең алдымен студенттерге сапалы білім берудегі табыстары үшін ие болғаны анық. Сонымен бірге, «Алтын сапаны» Еуразия ұлттық университеті инновациялық зерттеулерді дамытудағы жарқын жетістіктері үшін де иеленіп отыр. Осыған орай біздің осы оқу орнының ректоры, профессор Ерлан Бəтташұлы СЫДЫҚОВПЕН сұхбатымызда əңгіме арқауы негізінен ғылыми зерттеулердің жай-күйі болды. Өйткені, «Ғылым туралы» Заңға сəйкес, ғылыми жəне инновациялық қызмет білім берумен қатар жоғары оқу орындарындағы басты қызмет түріне айналмақ. – Ерлан Бəтташұлы, бүгінгі университет – ғылымның қайнар көзі, сондай-ақ отандық инновация серпілісінің тірегі. Республиканың жетекші оқу орны ретінде осы бағыттағы қандай əлеуетті ерекше атар едіңіз? – Қазір мемлекетіміз дамудың жаңа кезеңіне аяқ басты. Сондықтан міндеттер де нақтыланды. Мақсат-міндеттің негізгісі Елбасымыздың «Қазақстан-2050» Стратегиясынан өрбиді. Бұл құжат ел болашағын айқындап, жаңа басымдықтар

зертханалары жұмыс істеп жатыр. Олардың негізгі мақсаты – ғылым мен өндіріс арасын жақындату. Ғылым мен кооперация ықпалдастығын кезеңкезеңмен орындау – біздің негізгі бағытымыздың бірі. Мына заманда ғылым өндіріске шығудың жолын өзі іздеу керек. – Ел экономикасына əсер ететін ғылыми қамтымды жүйеге ерекше басымдық беру керек дейміз. Осы туралы өз ойыңызды ортаға салсаңыз.

дербес ғылыми база қажет болады» деп елеулі мақсаттарды белгіледі. Білім жəне ғылым саласындағы инновациялық қызмет мемлекеттік жəне өңірлік ғылыми жəне ғылыми-техникалық саясаттың басымдықтарымен орайласуы қажет. Іргелі жəне қолданбалы зерттеулердің күшімен жоғары технологияларды дамытуға қол жеткізе отырып, соның нəтижесі негізінде өнімдерді сыртқы жəне ішкі нарыққа шығару, инвестиция тартуға қолайлы жағдай туғызу – бүгінгі инновацияның алғышарты. Қазіргі заманғы ЖОО инновациялық бағдарламаларды жүзеге асыру арқылы білім берудің, ғылыми жұмыстардың сапалы деңгейіне қол жеткізіп, оларды оқу үдерісіне тиімді енгізе алуы тиіс. Сонымен қатар, бүгінгі университет жаңашыл бағдарламалары арқылы мемлекет пен қоғамның қажетін толық қанағаттандырып, олардан қаржылық қолдау тауып, экономикалық, əлеуметтік жəне ғылыми салалардың дамуына айтарлықтай үлес қоса алуы керек. – Ғылым мен өндіріс ықпалдастығын қалай салаландырып жатырсыздар? – Елбасымыз «Қазақстан-2050» Стратегиясында білім, ғылым, өндіріс байланысын ерекше айтты. Əлем осы жолмен келеді, біз де сол жолмен өркендей аламыз. Қазақстандағы жетекші университет ретінде басым бағытымыз – ғылыми-зерттеу жұмыстарының инфрақұрылымын дамыту, сонымен бірге білім-ғылым мен өндірісті ықпалдастыру.

арнасын көрсетіп отыр. Мұнда Мемлекет басшысы: «Жоғары оқу орындары білім беру қызметімен шектеліп қалмауы тиіс. Олар қолданбалы жəне ғылыми-зерттеушілік бөлімшелерін құруы жəне дамытуы қажет» деп атап көрсетті. Біз қазір жұмыс бағдарын осы тапсырмаға сəйкес қайта жанжақты пысықтадық. Үкімет қаулысымен ашылған Инженерлік зертханамыздан бастап жаңашыл Инновациялық паркімізге дейін іс-шара жоспарында Стратегия межесін өлшем етіп алды. Елбасымыз 2009 жылы ғылымды басқарудың жаңа моделін айқындап берген болатын. 2011 жылы жаңа «Ғылым туралы» Заң қабылданды. Мұнда 5 басым бағыт анықталды. Осыны жүзеге асыруға байланысты мемлекет қомақты қаржы бөліп келеді. Мысалы, ғылымды дамытуға 2010 жылы 20 миллиард теңге бөлінсе, 2012 жылы ол 48 миллиардқа жетті. Ғылымды дамыту механизмі жүйесі белгіленді. Олар: əлемдік ғылыми-техникалық ақпаратқа қол жеткізу, Қазақстанға шетелдік аса танымал ғалымдарды шақыру, ғылыми ұтқырлықты дамыту, жоғары рейтингті журналда мақала жариялаған ғалымдарды ынталандыру, жастарды тарта отырып университет ғылымын өркендету. Соңғы екі жыл ішінде университеттердің ғылымға қатысуы 33 пайыздан 57 пайызға өсті. Ғылым жетістігін əлемге жариялайтын Thomson Reuters (АҚШ), Springer (Германия), Elsevir (Нидерланд) компанияларымен келісім-шартқа қол қойылды. Осының нəтижесінде Қазақстан ғалымдарының əлемдік рейтингтегі басылымдарда 2010 жылы 405 мақаласы жарық көрсе, 2012 жылы 850 мақаласы жарық көрді. Оның ішінде 110 мақала Еуразия ұлттық университеті ғалымдарының еңбегі екенін мақтанышпен айта аламын. Білім жəне ғылым бойынша жаһандық бəсекелестік индексінде Қазақстан 21 позицияға көтеріліп, əлемде 51-орынды иеленді. Осы қиын да жауапты табыста біздің ғалымдарымыздың да орны бар. Еуразия ұлттық университеті – ерекше білім шаңырағы, ол – Елбасымыздың тəуелсіздік жылдары ашқан тұңғыш университеті. Бұл оқу орны аз уақыттың ішінде Еуразия идеясының арманнан ақиқатқа айналғанын ғылым-білім тұрғысынан дəлелдей алды. Бүгінгі білім алушы жəне ғылыммен шұғылданушы жастарымыз осыны терең түсініп, елшіл маман болуға жұмылып отыр. Олар алдыңғы буынның білімін сақтап əрі молайта отырып, республикамыздағы ғылыми серпілісті жақсы түсінеді. Елбасының сенімі, елордалық мəртебе жəне сол сенім мен мəртебеге лайық жауапкершілік біздің қызметіміздің салмағын ауырлата түседі. – Жастарды ғылымға тарту мен ғылым мен бизнестің кооперациясы қалай жүріп жатыр? – Елбасымыз 2050 жылға дейінгі стратегиялық бағдарымызды анықтаған тарихи Жолдауында: «Біздің ендігі міндетіміз – егемендік жылдары қол жеткізгеннің барлығын сақтай отырып, ХХІ ғасырда орнықты дамуды жалғастыру» деді. Осы тұрғыдан келгенде, біз үшін ғалымдар мұрасына байланысты шараның бəрі де ел абыройы мен ғылым беделін көтеру, жастарды жаңа биіктерге жұмылдыру. Саладағы серпіліс аясында біз жастарымызды бакалавр – магистр – докторантура жүйесіне сəйкес ғылымға тартып отырмыз. Мемлекет бөлген қомақты қаржы олардың шетелге шығып, əлемдік тəжірибені меңгеруіне, зертханаларда жұмыс істеп, рейтингті журналдарда ма қала жариялауына мол мүмкіндік туғызды. Мы салы, Елбасы идеясымен Астанада өмірге келген жаңа «Оқушылар сарайының» бір бөлігі біздің Инновациялық парк жəрдемімен Ғылымитанымдық орталыққа айналып, баламалы энергетика, техникалық физика, ақпараттық технология, биотехнология, т.б. зертханалардың негізі қаланды. Бұл балаларды жасынан ғылымға тартуға ықпал етеді. Ғалымдарымыз Индустрия жəне жаңа технологиялар министрлігімен, «Самұрық-Қазына» қорымен бірлесіп жаңа өндірістік жобаларды жүзеге асыруға кірісті. Бұл жобалардың ішінде таза ауыз су мен бұзылған топырақты залалсыздандыру сияқты елге аса пайдалы қолданбалы зерттеулер бар. «Самұрық-Қазына» ұсынған көкейкесті 146 инновациялық жобаның 47-сін Еуразия ұлттық университеті орындауға жұмылып отыр. Яғни біз осыншама жоба ұсындық. 18 ақпанда бұл жөнінде арнайы республикалық семинар-кеңес өтеді. Қазіргі күні университетте бірнеше бастама-сараптама

– Экономиканы дамытудың маңызды бағыттарының бірі – ұлттық экономиканың шикізаттық қалыбынан инновацияға қарай бет бұруын қамтамасыз ету, қауқарлы ғылыми қамтымды технологияларды енгізу. Бұл мəселеде Елбасымыз бен Үкіметіміз, Білім жəне ғылым министрлігі университеттік ғылым мен білімге үлкен сенім артып отыр. Мемлекет басшысы Жапония, Оңтүстік Корея, Сингапур жəне т.б. əлем елдерінің даму тəжірибесін алға тартып, ғылым мен инновацияны екінші орынға ысырып қойған ел ешбір салада бірінші бола алмайтынын атап көрсеткен еді. Ғылыми жəне инновациялық қызмет үшін кадрлар даярлайтын зерттеу университеттері деген ұғым енгізілді. Олар инновациялық экономика өсуінің белсенді нүктелеріне айналуы тиіс. Зерттеу университеттері арнайы бағытталған бағдарламалар негізінде жұмыс жасауы керек əрі жоғары дəрежелі ғылыми зерттеулерді жүзеге асырып, оның практикада қолданылуына жол ашуға міндетті болып отыр.

Бұл істе басты назар іргелі əрі қолданбалы ғылымизерттеу жүргізетін ғалымдар мен университеттің ғылыми бөлімшелеріне аударылады. Соңғы жылдары ғылыми-зерттеу жобаларымыздың көлемінің өсімі байқалады. 2011 жылы университеттің бұл саласына 276 млн.теңге бөлінді. 2012 жылы ғылымымызды қаржыландыру 1,1 млрд. теңгеге дейін өсті. Ғалымдарымыз бір жылда 0,6 млрд. теңгені құрайтын 140 ғылыми жобаны ұтып алып, жүзеге асыруға кірісіп кетті. Бұл – университетіміз үшін үлкен жетістік. Бұдан бөлек, университеттің ғылыми мектептері мемлекеттік бюджет бағдарламалары шеңберінде жалпы сомасы 230 млн. теңгені құрайтын ғылыми жобаларды орындап отыр. Мұның өзі – Білім жəне ғылым министрлігінің ғылыми мектептеріміздің біліктілігіне сенгені. Ғылым мен өндіріс байланысы дегенде, Еуразия ұлттық университетіндегі баламалы энергиямен шұғылданатын Инновациялық парк (директоры В.Ким), трек мембранасы негізіндегі металдық наноқұрылымдарды алумен айналыса-

Елдің бірнеше беделді жоғары оқу орындары секілді, Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің стратегиялық ұлттық зерттеу университетіне айналу бағытында тиімді білімғылым-өндіріс ықпалдастығын жүргізіп отыр. Шетелдік жəне отандық ғалымдарды барынша жұмылдырып, білікті мамандарды қалыптастырып, мемлекет пен бизнес кластері жүйелеген əлемдік деңгейдегі іргелі əрі қолданбалы ғылыми зерттеу жұмыстарын жүргізуде. Осы жөнінде сала басшысы Б.Жұмағұлов республиканың жетекші ЖОО басшыларына нақты тапсырма берді. Қазіргі таңда қазақстандық зерттеу университеті – күн тəртібінде тұрған өзекті мəселе. Оны кезеңкезеңмен жүзеге асыру – отандық ғылым-білімнің абыройлы міндеті. Бұл дəрежеге жетуде əр оқу орнының өз көздеген жолы бар. Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ-дың 2020 жылға дейінгі даму Стратегиясын əзірлеу барысында біз өз міндетімізді анықтап алдық. Жақын болашақта ЕҰУ білімғылым мен өндірістің тығыз ықпалдастығына негізделген ұлттық зерттеу университетіне айналады деп сенемін. – Жалпы, инновациялық зерттеу университеті дегенді қалай сипаттар едіңіз? Қазіргі заманғы университет қандай болуы керек? – «Инновациялық зерттеу университеті» деген ұғымды инновациялық даму анықтайды. Ал инновациялық даму дегеніміз – əлемдік деңгейде өнім шығару жəне жаңа нарық пен бəсекеге қарай тоқтаусыз ұмтылу деген сөз. Ал бұл ұмтылыс бар жұмысты ғылыми-техникалық жəне технологиялық қамтамасыз ету арқылы ғана жүзеге аспақ. Елбасымыз 2050 жылға дейінгі Стратегияда: «Табысқа жету үшін ғалымдардың талай буынының тəжірибесіне, тарихи қалыптасқан ғылыми мектептердің арнаулы ақпарат жəне білімдерінің көп терребайт көлеміне негізделген

тын Инженерлік зертхана (директоры М.Здоровец), мегнегаз технологиясын қарастыратын Іргелі зерттеулер институты (директоры А.Арынғазин), компьютерлік лингвистика жəне ақпарат жүйесін зерттейтін Жасанды интеллект институты (директоры А.Шəріпбаев), молекулярлық биология, биохимия жəне генетиканы зерттейтін Биотехнология институты (директоры Р.Омаров), Жел энергиясын зерттейтін ғылыми топ (жетекшісі А.Əлімғазин), т.б. орталықтардың сəтті жұмысын айта аламыз. Айтқандайын, біз əлемдік рейтингтік журналдарда мақала жариялаған ғалымдар мен докторанттарымызды үнемі ынталандырамыз. Мысалы, 2012 жылы осындай 38 ғалымға 9 млн. теңге көлемінде материалдық сыйақы бердік. Бұл бастама университет ғалымдарының белсенділігін арттырып келеді. – Ерлан Бəтташұлы, ғылыми зерттеу жұмыстарыңыздың басым бағыттарын айтып өтсеңіз. – Университетіміздегі ғылыми зерттеу жұмыстарының қайнар көзі Елбасымыздың «Қа зақ стан-2050» Стратегиясынан жəне «Қа зақстан ның əлеуметтік жаңғыртылуы: Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамына қарай 20 қадам» атты бағ дарламалық еңбегінен бастау алады. Жаңа Қазақстанның тұрақты дамуы, үдемелі индустрия лық-инновациялық дамудың мемлекеттік бағдарламасының басым бағыттары негізінде ғылыми зерттеу жұмыстарын жүргізіп келеміз. Мысалы, физикадағы – ядролық, ғарыштық жəне нанотехнологиялық бағыттар, химиядағы – трек менбранасының наноқұрылымы, биологиядағы – биотехнология, математикадағы – математикалық модельдеу, ақпараттық технологиялардағы – жасанды интеллект мəселелері, əлеуметтік-гуманитарлық ғылымдар бағытындағы – еуразиятану, түркітану, фольклортану, қыпшақтану, алаштану зерттеулері жəне т.б.

Єылым мен инновация – жаѕашылдыќ арќауы

Əлемге мəлім Жабайхан Əбділдин, Мұхтарбай Өтелбаев сынды академиктерімізден бастап, жас та болса танымал Уəлібай Өмірбаев, Асқар Арынғазин сынды ғалымдарымызға дейін Қазақстан ғылымының атын, дəрежесін əйгілеп отыр. Профессор М.Жолдасбеков пен Қ.Сартқожаұлының көне түркі тарихы мен этногенезіне, жазба жəдігерлеріне қатысты тың зерттеулері – ғылымға қосылған елеулі үлес. Астана маңындағы көне Бозоқ қаласын жүйелі зерттеп жүрген ғылыми топ – марқұм профессорымыз К.Ақышевтің шəкірттері. Университетімізде экономика, заңтану, фольклортану, журналистика тарихы жəне тағы да басқа бағыттар бойынша ғылыми мектептер сəтті қызмет етіп келеді. Əрине, біздің елеулі ғылыми бағытымыз – шетелдік жетекші ғылыми орталықтармен, аса танымал ғалымдармен байланыс орнату. Мысалы, соңғы жылдары университетімізге Нобель сыйлығының 9 лауреаты келіп, дəріс оқыды. Бұлар – əр ғылымның көшбасшылары. 2011-2012 жылдары оқу орнымызға арнайы шақыртылған 550ден астам шетелдік профессор PhD докторанттар мен магистранттарымызға дəріс оқыды, ғылыми кеңес берді. Хиросима, Леон, Техас, Кардифф, Том университеттері сияқты əлемдік ғылыми орталықтардан ұзақ мерзімге 25 белгілі ғалымды шақырттық. Салалық мемлекеттік бағдарлама негізінде олардың барлық əлеуметтік жағдайы шешілді. Осы профессорлар біздің ғалымдармен бірлескен ғылыми зерттеулер жүргізіп отырғанын мақтанышпен айтамыз. Жақында израильдік Нобель сыйлығының лауреаты бізге ұзақ мерзімге келіп, ғылыми жұмыс істеуге келісімін берді. – Отандық жоғары білім жəне ғылым жүйесіндегі елеулі мəселе – ғылыми əлеует жасының ұлғаюы екені баршамызға белгілі. Осыны қалай шешіп отырсыздар? – Қазақ атамыз «Баланы – жастан» деп бекер айтпайды. Болашақ ғалым да кемі студент күнінен баулынуы тиіс. Біз 1-курстан бастап студенттердің ғылыммен айналысуына жағдай жасап отырмыз. «Алтын белгі» иегерлері ең көп университет есебінде жастарымызға бірінші семестрден ғылыми тақырып беріп, академиктер мен білікті профессор маңына топтастыру – қалыптасқан дəстүріміз. Магистратура жəне докторантурада оқып жүрген жастар белгілі шетелдік ғылыми орталықтарға барады. Осындай білім алу жүйесі оларға өз көздерімен өзге елдердің ғылыми инфрақұрылымын көруге жəне біздегі білім беру жүйесінің озық жағы мен қалыңқы тұстарын бағалауға, саралауға мүмкіндік жасайды. Ғылыми жобаны жүзеге асыруға білім алушы магистранттар мен докторанттарды міндетті түрде қатыстырамыз. Яғни жоба орындаушылардың 30 пайызы жастар болуы тиіс. Талапты жастарымыз аз емес. Солардың ішінде Жас ғалымдар кеңесінің жетекшісі, жоғары рейтингтік журналдарда жыл сайын бірнеше мақала жариялайтын математик, PhD докторы Ақсəуле Жұбанышова, егіз математик Руслан мен Нұрлан Наурызбаевтар қазірдің өзінде республикаға танылып үлгерді. Қазір бізде жетекші профессорлардың семинарлары, ғылыми-шеберлік сыныптары өз нəтижесін беріп келеді. Шақырылған шетелдік профессорлардың да сапасына, еңбегіне қатты көңіл бөліп отырмыз. Бұл ретте Назарбаев Университетінің тəжірибесі – бізге үлгі. 2012 жылы біз бұл университетпен ынтымақтастық меморандумына қол қойдық. – Университет ғалымдарының елеулі деген ғылыми жетістігі туралы не айтар едіңіз? – Данышпан əл-Фараби: «Ғалым адамның ақыл-ойы – айқын, ерік-жігері – зор, тілекмақсаты – ақиқат пен адалдыққа қызмет ету» деп жазған екен. Тəуелсіздіктің 21 жылдығында нағыз ғалымдарымыз осы сөздің растығын дəлелдеді. Экономикамыздың қиын кезінде де ғылымнан қол үзбей, ел болашағын ойлап қызмет етті. Енді жаңа тыныс, жаңа мүмкіндіктер ашылды. Мұны Елбасымыз «Қазақстан-2050» Стратегиясында жақсы айтты. Бүгінгі таңда біз «жасыл технология» немесе баламалы энергетиканы дамытуға бағытталған ғылыми зерттеулерге баса назар аударып отырмыз. Елдің индустриялық-инновациялық дамуына университетіміздің өзіндік қосқан үлесі – күннен алатын электр энергиясы генерациясын жүзеге асыру жобасын бастау. Мұны біз Германия компанияларымен бірлесіп атқарудамыз. Отандық сəулелендіргіш полимерлі материалдарды өндіру технологиялары мен магнегаз технологияларына қатысты зерттеулерімізді Білім жəне ғылым министрлігі мен Бүкілəлемдік банк көмегімен жүзеге асырудамыз. Космология саласындағы профессор В.Д.Жунушалиевтің Ольденбург университеті ғалымдарымен (Германия) атқарған ғылыми жо басы Дискавери жаңалықтары сайтында жарияланды. Генетика саласы бойынша ға лым дарымыздың жаңалықтары Жапония ғылыми орталықтарын қызықтырып отыр. Т.Инербаев, В.Буренков, А.Жұмагелдинов сынды Жапония, Ұлыбритания, Франция ғылыми мектебінен өткен ғалымдарымыздың жетістігі де біршама. Ағылшын тіліндегі «Еуразия математика журналы» атты ғылыми басылымымыз халықаралық беделге ие. – Сұхбат соңында əріптестеріңізге не айтар едіңіз? – Менің əріптестерім – білім жəне ғылым саласының қызметкерлері. Ақыл-ой еңбегінің адамдары. Абай атамыз бізге «Ғылым таппай мақтанба» деп өсиет қалдырды. ХХІ ғасырда ғылым – жай қағаздағы, кітаптардағы ғылыми жаңалықтар емес, халықтың əл-ауқатының деңгейі, сапасы. Сондықтан біздің бірлесе атқарып келе жатқан жұмысымыз қызықты да жауапты. Меніңше, Қазақстан ғылымы мен білімі қазір тарихи кезеңді бастан өткеріп отыр. Оның тарихилығын халқымыз бен Елбасымыздың «мəңгілік ел» мұратына қызмет ету анықтайды. Қазір біздің саламыз түбегейлі жаңару, жаңғыру үстінде. Бізде білікті мамандар, жақсы жетістіктер мен əлемдік деңгейдегі зертханалар бар. Ендеше Мемлекет басшысының сенімімен жаңа биіктерді бағындыруға жұмылуымыз керек. Осы жолда əріптестеріме сəттілік тілеймін. – Əңгімеңізге рахмет. Əңгімелескен Сүлеймен МƏМЕТ, «Егемен Қазақстан».

Жаѕа трамвайлар жолєа шыќты... Біз жаңа жыл алдында «Жаңартылған трамвайлар жолға шықты, Ресейден жаңа трамвайлар да келе жатыр» деп жазған едік. Айтқанымыздай-ақ, облыс орталығына Ресейден сатып алынған екі трамвай вагоны да келіп жетті.

Фарида БЫҚАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Өткен жылы Қазақстан-Ресей өңіраралық ынтымақтастық форумы қарсаңында «Павлодар» əлеуметтік-кəсіпкерлік корпорациясы басқармасының төрағасы Алмас Мəдиев пен «Усть-Катав вагон жасау зауыты сауда үйі» ЖШҚ стратегиялық даму жөніндегі бас директорының орынбасары Феликс Винокур ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойған болатын-ды. Оған сəйкес ресейлік жəне қазақстандық компания үш жыл ішінде Усть-Катав вагон жасау зауытында жасалған №71-623 үлгісіндегі 50 трамвай вагонын жəне қосалқы бөлшектерін жеткізу мен сатып алуға келісім жасалды. Вагон 187 жолаушыға арналған. Аласа еденді, мүмкіндігі шектеулі жолаушыларды да тасымалдауға лайықталған. Жаңа вагондардың тағы бір артықшылығы – энергия тиімділігі, №71-623 үлгісін пайдалануда электр қуатын үнемдеу 40 пайызды құрайды. Ал, мына келген алғашқы жаңа трамвайлар аталған жұмыстың бастамасы. Жалпы, ресейлік атақты Усть-Катав вагон жасау зауытында осы жылдар ішінде 25 мыңнан аса трамвай вагоны жасалса, 20-дан аса вагон үлгісі шығарылған екен. Қазіргі уақытта Усть-Катав вагон жасау зауытында жасалған трамвай вагондары Ресейдегі трамвай паркінің 50 пайызын жəне Мəскеу қаласы трамвай паркінің 75 пайызын құрайды екен. Сөйтіп, біздің қалалық трамвай басқармасы тұрғындарға қызмет көрсету сапасын арттыру мақсатында депо паркін модернизациялау жұмысын қолға алды. Арнайы бағдарлама бойынша жаңартылған трамвайлар заманауи жылытқыш құралдарымен жабдықталуда. Трамвайшылар ескірген вагондарды жаңартумен шектелмей, депо паркін жаңа вагондармен толықтыруды жоспарлап отыр. Қалалық трамвай басқармасы АҚ-тың вице-президенті Александр Крисаның айтуынша, алдағы уақытта осы бағдарлама бойынша трамвай басқармасының 60-тан астам вагоны қайта жөндеуден өтеді. Бұл электр қуатының шығынын 30-48 пайызға азайтады. Толық жаңартылған вагон жылына 67 мың квт. қуат үнемдей алады. Ескі трамвайларды жөндеу барысында жаңа қосалқы бөлшектер ТМДның зауыттарынан сатып алыныпты. Бір вагонды жөндеу үшін кəсіпорын 8 миллион теңге жұмсаған. Алдағы үш жылда «Павлодар» əлеуметтіккəсіпкерлік корпорациясы» АҚ пен Ресейдің Усть-Катав вагон жасау зауыты арасында жасалған меморандумға сəйкес 50 жаңа вагон сатып алынады. Жаңа трамвайларды қала көшелеріне шығару салтанатына облыс əкімі Ерлан Арын, басқарма, департаменттер басшылары, трамвай басқармасының қызметкерлері, «Павлодар» əлеуметтік-кəсіпкерлік корпорациясының өкілдері қатысып, трамваймен бүкіл қаланы аралап шықты. ПАВЛОДАР.


8

www.egemen.kz

29 қаңтар 2013 жыл

Елімізде Тəуелсіздік туы желбіреген 21 жыл ішінде Оңтүстік Қазақстан облысында нақты қорға бағытталған инвестиция көлемі 234 есе өсіпті. Жалпы, елімізде шетелдік инвесторлармен жұмыс істеудің сипаты да өзгеріп, шетелдік компаниялар тек шикізат өндіріп қана қоймай, түрлі зауыттар салып, əлеуметтік мəселелерді шешуге де атсалыса бастады.

Ата мен əже таєылымы

млн. теңге материалдық көмек төленді. Өткен жылы 16378 ардагер мен аз қамтамасыз етілген отбасыларына коммуналдық қызметке ақы төлеуде, қоғамдық көлікте тегін жүруде, дəрі-дəрмек босатуда жеңілдік беріліп, ол үшін бюджет пен демеушілер есебінен 127,2 млн. теңге қаржы жұмсалды. Бүгінде біздің саладағы ең өзекті мəселенің бірі – өңіріміздегі барлық ардагерлерімізді есепке алу қажеттігі. Оның басты себебі бүгінгідей мемлекет тарапынан халыққа медициналық қызмет көрсету сапасын жақсарту жайында талап қойылып отырған тұста ардагерлерімізді түгел қатыстыра

Жеңісбек МƏУЛЕНҚҰЛОВ,

Оңтүстік Қазақстан облыстық ардагерлер кеңесінің төрағасы.

Қазір шалғай аудандарға дəрігерлер тікұшақтармен барып, тұрғындарға қажетті медициналық көмек көрсетеді. Жыл сайын темір жол арқылы білікті дəрігерлер өңірлерді аралап, емдеу, сырқаттың алдын алу шараларын ұйымдастырады. «100 мектеп, 100 аурухана» бағдарламасы аясында 229 денсаулық сақтау нысаны салынып, тұрғындардың орташа өмір сүру ұзақтығы 69 жасқа жетті. Осы тұста Оңтүстік Қазақстан облысында тіршілік жасап жатқан 184000 зейнеткерге мемлекет тарапынан көрсетіліп отырған əлеуметтік қолдауды атап айтқан абзал. Сол зейнеткерлердің 755-і Ұлы Отан соғысының ардагері, 29738-і тыл еңбеккері. Облысымызда аға ұрпақ өкілдерін сауықтыру жағдайы оң шешімін тапқан. Жыл сайын 8 мыңдай жекелеген санаттағы ардагерлер демалыс орындары мен басқада шипажайларда демалып, емделеді. Оның ішінде 2012 жылы «Ардагерлер үйінде» – 3800, «Мейір» демалыс орнында 3610 ардагер мен мүгедектер, Батыр аналар емделді. 80 жастан асқан 535 жалғызілікті қарттарға зейнетақысына қосымша 1 айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде 9,3

отырып сауықтыру шарасын іске асыру. Өкінішке орай, біз қанша жиындарымызда бастауыш ардагерлер ұйымының санын көбейту жайлы айтсақ та əлі күнге ол талапқа мүлдем мəн бермейтін аймақтарымыз да жоқ емес. Мұндай кезде аумағы үлкен, халық саны көп аудандардағы ардагер кеңестері ойлануы керек. Кейбір аудандарда бастауыш ардагерлер ұйымы ауыл округінің санына қарай жасақталған. Мысалы, Мақтаарал ауданындағы 24 ауыл округінде 24 бастауыш ардагерлер ұйымы бар. Ал аудандағы тіркеуге алынған ардагерлер саны – 17110. Сонда 24 бастауыш ардагерлер ұйымының əрқайсысына 712 ардагерден келеді екен. Сарыағаш ауданында да тізімде тұратын 18600 ардагер 27 ғана бастауыш ардагерлер ұйымына топтастырылған. Əр бастауыш ұйымда 688 ардагер тіркелген. Мұндай жағдай Шымкент, Түркістан қаласында да орын алып отыр. Мұның бəрі «Жас кезімде бейнет бер, қартайғанда зейнет бер» деген жасқа жеткен ардагерлеріміздің мемлекет тарапынан өзіне берілетін көмектер мен жеңілдіктерді толық түрде пайдалана алмауына соқтырады. Елбасымыз Н.Ə.Назарбаев «Қазақстан-2050» Стратегиялық бағдарламасында «Біздің басты мақсатымыз – 2050 жылға қарай» мықты мемлекеттік, дамыған экономиканың жəне жалпыға ортақ еңбектің негізінде берекелі қоғам құру. Мықты мемлекет экономикалық жедел өсу жағдайын қамтамасыз ету үшін аса маңызды болмақ. Мықты мемлекет күнкөріс саясатымен емес, жоспарлау саясатымен, ұзақ мерзімді дамумен жəне экономикалық өсумен айналысады – сол үшін де жаңа Жолдауды ұсынып отырмын», – деп атап көрсетті. Елбасының аға буынға, жастарға, зиялы қауымға үлкен үміт артуы үлкен міндет жүктейді. Елбасымыз қай буынды да белсенді, қайратты болуға, шапшаң

уақыттың талабына сай болуға үндеп отыр. Рас, қай заманда да ойлы азамат өзінің биік парасатымен, қарым-қабілетімен ерекшеленген. Сондықтан да Елбасымыз мемлекетіміздің түп қазығы қазақ халқына үкілі үміт, үлкен жауапкершілік артып, жаңалықтың жаршысы, жанашыры, қозғаушы күші болып, алдыңғы лепте жүр деп отыр. Жаңа патриотизм жалаң сөзбен емес, нақты іспен көрінуі керек. Ол белгілі бір мақсатқа қол жеткізіп, жеңіп шығу арқылы қалыптасады. Жолдауда айтылған əрбір қағида сананы оятары сөзсіз. Жас ұрпақ тəрбиесі, отбасы, əйел мəселесіне ерекше көңіл бөлінген. Елбасы «Біз əйел затына – анаға, жарға, қызға деген қапысыз құрметке қайта оралуымыз тиіс» деп ата-бабадан қалған, исі мұсылманның бойына, иманына сіңген тəрбие өнегесін қайта жаңғырту қажеттігін ескертеді. Ұрпақ тəрбиесін ұлттық сипатта қолға алмайынша санасы биік, өрелі ұрпақ тəрбиелеу мүмкін еместігін аңғартады. Шын мəнісінде бүгінгі жас ұрпақты тəрбиелеу барысында отбасынан берілер тəрбиенің мəйегі – əжелеріміздің бойындағы тəрбиені толық пайдаланып жүрміз бе? Аталарымыз отбасындағы ұл балаға «Ер адам қандай болу керек?» деген сұрақ төңірегінде ақыл-кеңес бере ме? Жалпы, біз аға буын бүгінгі жас буын, немере, шөберемен ара қатынасымызда үлкенді кіші сыйлау керектен арыға аса алмай жүрген жоқпыз ба? Міне, бүгінгі қарияны, ардагерлерді осы ойлар көбірек мазалауы тиіс. Сондықтан бүгінгі аға буын өкілдері – сіздер өздеріңіздің өмірден алған тəжірибелеріңізді, ерінуді білмейтін, бейнеткеш қалыптарыңызды, отаншыл, елжанды, мемлекетшіл, ұлтжанды патриоттығыңызды өз ұрпағыңыздың бойына жастай егуге ұмтылуларыңыз қажет.

– Бір жағынан Азияға қатысуға мені Гватемалада өткен əлемдік бəсеке жігерлендірді. Гватемалада өзім жаттығу кезінде көтеріп жүрген зілтемірді бағындыра алмай, соны ирандық жəне ресейлік спортшылардың басынан асырып кеткені жаныма батты. Соны ойлап, енді Азия чемпионатында ешкімнен қалыспаймын деп алдыма мақсат қойып, қатыстым. Мьянмаға мен тек алтын жүлде алу үшін ғана бардым. Мені тағы бір жігерлендірген жай, ауыр атлетикадан республикалық Олимпиялық даярлау орталығының директоры Маден Қалиеков пен жеке

жаттықтырушым Қайрат Тəжібайдың менің бас жүлдесіз қайтпайтыныма қатты сенгені болды. Осы сенім мені жігерлендірді. Олар Янгонда бізбен бірге болды. Міне, осындай моральдық қолдаудың арқасында жұлқып көтеру жаттығуында маған ешкім қарсылық көрсете алған жоқ. Екінші орын алған таиландтық Сарат Сумпрадиттен 14 кило артық салмақты көтердім. Серпе көтеруде басты қарсыласым алғашында 174 килоны басынан асырса, екінші рет 190 килоны бағындырды. Одан кейін бірден 201 килоға тапсырыс берді. Бірақ, бұл салмақ оған бағынбады. Сөйтіп, Тай спортшысы 341 килолық көрсеткішті қанағат тұтса, мен одан 24 кило артық салмақ көтердім. – Болашақта Олимпия ойындарының жəне əлемнің екі дүркін чемпионы Илья Ильинмен, əлем чемпионы Владимир Седов, Азия чемпионатының қола жүлдегері Алмас Өтешев, жастар арасындағы əлем біріншілігінің жүлдегері Александр Зайчиковпен бəсекелесе аламын деп ойлайсың ба? – Мен алдыма үлкен мақсаттар қойып жүрмін. Олар көтерген зілтемірді мен неге көтере алмаймын? Егер дайындығың жақсы болса, өзіңе-өзің сенсең бəріне жетуге болады. Мені алдымдағы ағаларымның атақ-даңқы қаймықтырмайды. Кім-кіммен болса да айқасуға дайынмын. Қазір жоспарымда келесі жылы ересектер арасында Қазақстанның ұлттық құрама командасы сапына ілігіп, Польшаның астанасы Варшава қаласында өтетін əлем чемпионатына қатысу бар.

Оңтүстік Қазақстан облысы.

 Спорт

Жастарєа жалындаєан жарасады Мьянманың Янгон қаласында ауыр атлетикадан өткен Азия чемпионатында Жасұлан Қыдырбаев жеңіс тұғырына көтерілді. Бұл 20 жасар отандасымыздың бағындырған алғашқы биік белесі емес. Бұған дейін де ол халықаралық аренада біраз табыстарға жетіп, Гватемалада өткен жастар арасындағы əлем чемпионатында қола медальді иеленген болатын. Жақында кезекті оқу-жаттығу жиынына дайындалып жатқан Жасұланмен əңгімелесудің сəті түсті. – Өзің ауыр атлетикаға қалай келдің? Əңгімені осыдан бастасақ. – Ауыр атлетикаға мен бірден келген жоқпын. Алғашында күреспен айналысқан едім. 2006 жылы Талғар қаласында 8-сыныпты бітіргеннен кейін Алматыға келіп, Қаркен Ахметов атындағы спорттағы дарынды балаларға арналған мамандандырылған мектеп-интернатқа құжаттарымды тапсырдым. Сол кезде Майя Манеза, Зүлфия Чиншанло сияқты Олимпиада чемпиондарымен бірге жұмыс істеген Бекен Бекмұхамбетов ағамызды кездестірдім. Бұл кісі – ұзақ жылдан бері спорт саласында еңбек етіп жүрген маман. Осы ағамыз менің күреске емес, ауыр атлетикаға бейім екенімді байқап, зілтемір көтерумен айналысуыма ақыл қосты. Бұл кезде Бекен аға республикалық Олимпиялық даярлау орталығының директоры болды. Қазір ауыр атлетиканы таңдағаныма еш өкінбеймін. Мектепинтернатта білікті, өзім мақтан ететін жаттықтырушылармен жұ-

тигуа қаласында өткен əлем чемпионатында 94 килода күш сынастым. Сонда да намысты қолдан бермей, 363 (165+198) килолық нəтижемен қола жүлдені иелендім. – Енді жақында өткен Азия чемпионаты жайлы айтып берсең.

мыс істедім. Дəулет Əділғазин, Талғат Əбен жəне Ержас Болтаевтар маған көп нəрсені үйретті. Осы жерде екі жылға жуық уақыт дайындалып, жарыстарға шыға бастадым. 2008 жылы Шымкентте өткен жасөспірімдер арасындағы Қазақстан чемпионатында 77 кило салмақ дəрежесінде сынға түстім. Қоссайыстың қорытындысы бойынша 270, яғни жұлқып көтеруде 120 килодан жоғары, серпе көтеруде 150 килолық зілтемірді басымнан асырып, спорт шебері нормативін орындадым. Ал 2011 жылы Бішкекте Мəскеу Олимпиадасының чемпионы Қаныбек Османалиевтің жүлдесі үшін өткен турнирде халықаралық дəрежедегі спорт шебері атандым. Қырғызстандағы көрсеткішім – 365 (165+200) кило болды. Былтыр Таиландта жастар арасында өткен Азия чемпионатына қатыстым. Бұл менің шетелге екінші рет шығуым. Жұлқа жəне серпе көтеру бойынша бас жүлдені жеңіп алдым. Содан кейін Гватемаланың Ан-

Ақпараттық хабарлама Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2013 жылғы 22 ақпанда сағат 10.00-де республикалық мемлекеттік меншіктегі нысандар бойынша аукциондық сауда-саттықты мына мекенжайда өткізеді. Шымкент қаласы, Иляев көшесі, 24. Голланд əдісі 1-лот. «ВАЗ-21053» автокөлігі, м/н Х 630 КР, 1996 ж/ш., «Шымкент стансасындағы ішкі істер желілік басқармасы» ММ балансында, орналасқан мекенжайы: ОҚО, Шымкент қаласы, Анаров көшесі, 3. Бастапқы бағасы – 257 500 теңге. Ең төменгі бағасы – 20 000 теңге. Жағдайы қанағаттанарлықсыз. 2-лот. «ГАЗ-2705 24» автокөлігі, м/н Х 623 КР, 1999 ж/ш. «Шымкент стансасындағы ішкі істер желілік басқармасы» ММ балансында, орналасқан мекенжайы: ОҚО, Шымкент қаласы, Анаров көшесі, 3. Бастапқы бағасы – 757 000 теңге. Ең төменгі бағасы – 50 000 теңге. Жағдайы қанағаттанарлықсыз. Сауда-саттық өткізу ережесі Сауда-саттықтың голланд əдісі жағдайында – аукционшы жекешелендірілетін нысанның бастапқы бағасын жариялайды жəне оны жарияланған қадаммен төмендетіп, жаңа баға жариялайды. Аукционшы жарияланған баға жағдайында бірінші болып нөмір көтерген қатысушының нөмірін атайды, балға ұрумен оны аталған нысан бойынша жеңімпаз деп жариялайды. Егер баға жарияланған сəтте бір мезгілде екі немес одан көп нөмір көтерілсе, онда аукционшы бағаны жеңімпазды анықтау сəтіне дейін тіркелген қадамның шамасына қарай бағаны арттырады. Егер бағаны ұлғайту кезінде бір мезгілде өз нөмірлерін көтеруші сауда-саттыққа қатысушылардың бірде-біреуі ұлғайтылған баға бойынша оны сатып алуға тілек білдірмесе, онда аукционшы жеребе тастау түріне жүгінуге хақылы. Жекешелендірілетін нысан бойынша сауда-саттық мынадай жағдайда болмады деп саналады, егер де оны өткізу сəтінде пайдаланылмаған кепілді жарнасы

бар тіркелген тек бір қатысушы қалса, бұған үшінші жəне одан кейінгі саудасаттықтарды қоспағанда, онда жекешелендірілетін нысан жалғыз қатысушыға сатылуы мүмкін. Қатысушы ретінде тіркелу үшін мына құжаттарды тапсыру қажет: 1. Өтінім. 2. Жеке тұлға үшін – төлқұжат; куəлік; заңды тұлға үшін-құрылтай құжатардың нотариат куəландырған көшірмелері (жарғы, тіркеу туралы куəлік; статистикалық карточка), шетелдік заңды тұлғалар орыс тіліне аударылып нотариат куəландырған құрылтай құжаттарды тапсырады. 3. Кепілді жарнаның төленгендігін растайтын төлем құжатының көшірмесі. 4. СТН. 5. Шотты дəлелдеу туралы банктен анықтама. 6. Өкілдің өкілеттігін куəландыратын құжат (сенімхат), жеке басы куəлігі мен төлқұжатының көшірмелерін тапсырумен бірге. Кепілді жарна - 20 000 теңге. Кепілді жарна Қазынашылықтың ОҚО бойынша департаментінің «Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ мына депозиттік шотына төленеді: СТН 582200048073, ИИК KZ930705012170178006, BIG KKMFKZ2A, ММ коды 2170178, БИН 120240016394. Қатысушыларды тіркеу жəне олардан өтінімдер қабылдау ақпараттық хабарлама жарияланған күннен басталады жəне аукцион өткізуге дейін бір сағат қалғанда мына мекен-жайда аяқталады: Шымкент қаласы, Иляев көшесі, 24; №200, 205 бөлмелер, тел: 210159, факс 21-29-22.

Əңгімелескен Дастан КЕНЖАЛИН, «Егемен Қазақстан».

Қажытай ІЛИЯСҰЛЫ

Қазақтың белгілі ақыны, журналист Қажытай Ілиясұлы 74 жасқа қараған шағында дүние салды. Қ.Ілиясұлы 1939 жылы Қытай Халық Республикасының Тарбағатай аймағындағы Дөрбілжін ауданында туған. Шыңжаң Тіл институтының қытай тілі факультетін бітіріп, «Шыңжаң» газетінің редакциясында аудармашы, сол газеттің Іле, Тарбағатай аймағындағы меншікті тілшісі болып қызмет істеді. 1962 жылы атамекені – Қазақстанға оралып, Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факультетін бітірді. Қ.Ілиясұлы мəдениет жəне ақпарат саласында көптеген жылдар бойы жемісті қызмет етті. «Ара» – «Шмель» журналында, «Лениншіл жас» газетінде фельетонист, бөлім меңгерушісі, Қазақ телевизиясында аға редактор, Қазақ КСР Баспа, полиграфия жəне кітап саудасы істері жөніндегі мемлекеттік комитетінің Бас редакциясында, «Жазушы» баспасында редактор, «Азамат», «Астана дауысы» – «Голос Азии» газеттерінде бас редактор, М.Əуезов атындағы Əдебиет жəне өнер институтында аға ғылыми қызметкер болып қызмет атқарды. Еліне сіңірген ерен еңбегі үшін оған Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері атағы берілді. Қажытай ақын бойына біткен біртума дарынының арқасында «Алаш» сыйлығының лауреаты атанып, республикалық жыр мүшəйраларының алты мəрте жүлдегері болды. Қ.Ілиясұлы қазақ поэзиясының дамуына сүбелі үлес қосты. Оның əр жылдарда жарық көрген «Қайран жастық», «Усойқы», «Маймылдың мəдениеті», «Қалақай қамшы», «Тасжарған» атты сатиралық жəне лирикалық өлең-мысалдары мен поэмаларының жинағы соның дəлелі. Ол сондай-ақ, 20-дан астам əн мен бірнеше күйдің авторы. Абзал азамат, белгілі мəдениет жəне қоғам қайраткері Қажытай Ілиясұлының бейнесі біздің жүрегімізде əрдайым сақталады. Қазақстан Республикасы Мəдениет жəне ақпарат министрлігі, Қазақстан Жазушылар одағы.

Ќазына аєамыздыѕ бірі еді Қазақ поэзиясының жақсы бір өкілі өмірден озды. Қажытай Ілиясұлы поэзияның, сатира жанрының жанкешті жауынгері еді. Өмірін əдебиетке, мəдениетке арнап, шығармашылықтың ауыртпалығын ар жүгіндей арқалай білген Қажекеңнің артында көптеген құнды еңбек, бағалы дерек қалды. Мансап қуған жоқ. Рухани қазына жинауда алдына жан салмады десек, ол артықтық етпесі анық. Қазақ əдебиетінде көп еңбектенді, қазақ əдебиетіне көп қызмет жасады. Жақсыларға шəкірт болды, өзі де жақсы шəкірт тəрбиеледі. Қажекеңнің тілі уытты еді. Əділетсіздікке, қоғамда кездесетін тоғышарлыққа қарсы тұра білді, өзінің қаламымен адамшылыққа жат көріністерге ойсырата соққы берді. Сөйтіп жүріп «Тасжарған» деген кітап жазды. Қа-

лың қазаққа ішкі дүниесін ашып, көзқарақты оқырманды жақсылыққа сүйреді. Қажытай Ілиясұлы тек ақын, жазушы ғана емес, өзінің керемет атбегілігі де, сыншылығы мен қыранның бабын білетін көнекөздігі де бар еді. Ескіден қалған есті сөзді жинақтап, айтыс өнері туралы жауһарлар мен бағзыдан қалған бабалар əңгімесін бүгінгі күнге жеткізіп те кетті. Кісінің көңілін қалдырмайтын биязы мінездің иесі Қажекең біреудің қатесін түзеткеннің өзінде ертесіне «көкелеп» кешірім сұрап жүретін. Үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсете білген жан еді. Қош, Қажеке! Бақұл бол, қазына аға! Жəркен БӨДЕШ, ақын, халықаралық «Алаш» сыйлығының лауреаты.

Ақпараттық хабарлама Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2013 жылғы 18 ақпанда сағат 10.00-де республикалық мемлекеттік меншіктегі нысандар бойынша аукциондық сауда-саттықты мына мекенжайда өткізеді. Шымкент қаласы, Иляев көшесі, 24. Ағылшын əдісі 1-лот. «Mercedes Benz» автокөлігі, м/н Х 044 КР, 1994 ж/ш. «Шымкент стансасындағы ішкі істер желілік басқармасы» ММ балансында, орналасқан мекенжайы: ОҚО, Шымкент қаласы, Анаров көшесі, 3. Бастапқы бағасы – 126 800 теңге. Жағдайы қанағаттанарлықсыз. 2-лот. «ГАЗ-2705» автокөлігі, м/н Х 805 СD, 2005 ж/ш., Зейнетақы төлеу жөніндегі мемлекеттік орталығы Оңтүстік Қазақстан облыстық филиалы балансында, орналасқан мекенжайы: ОҚО, Шымкент қаласы, Төреқұлов көшесі, 2. Бастапқы бағасы – 371 500 теңге. Жағдайы қанағаттанарлық. Сауда-саттық өткізу ережесі Сауда-саттықтың ағылшын əдісі жағдайында – аукционшы жекешелендірілетін нысанның бастапқы бағасын жəне бағаны ұлғайту қадамын жариялайды. Сауда-саттыққа қатысушылар нөмірлер көтерілгенде бастапқы бағаны арттырады, бірақ ол жарияланған қадамнан кем болмауы керек. Аукционшы сауда-саттыққа қатысушылардың аукциондық нөмірлерін жариялайды, бағаны бекітеді жəне оны арттыруды ұсынады. Сауда-саттық ұсынылған бағаның барынша көп болуына дейін жүреді.Жекешелендірілетін нысан үшін ең жоғары баға ұсынған қатысушыны аукционшы жариялайды жəне басқа көтерілген нөмірлер болмаған жағдайда балға ұрумен аталған жекешелендірілетін нысанның сатылғандығы туралы хабарлайды. Жекешелендірілетін нысан бойынша сауда-саттық тек мынадай

жағдайда өткізілді деп саналады, егер де ең болмағанда екі қатысушы жекешелендірілетін нысанның бастапқы бағасын бағаны ұлғайтудың кемінде екі қадамына арттырса. Қатысушы ретінде тіркелу үшін мына құжаттарды тапсыру қажет: 1. Өтінім. 2. Жеке тұлға үшін – төлқұжат; куəлік; заңды тұлға үшін- құрылтай құжаттардың нотариат куəландырған көшірмелері (жарғы, тіркеу туралы куəлік; статистикалық карточка), шетелдік заңды тұлғалар орыс тіліне аударылып нотариат куəландырған құрылтай құжаттарды тапсырады. 3. Кепілді жарнаның төленгендігін растайтын төлем құжатының көшірмесі. 4. Өкілдің өкілеттігін куəландыратын құжат (сенімхат). Кепілді жарна - 48000 теңге. Кепілді жарна Қазынашылықтың ОҚО бойынша департаментінің «Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ мына депозиттік шотына төленеді: СТН 582200048073, ИИК KZ930705012170178006, BIG KKMFKZ2A, ММ коды 2170178, БИН 120240016394. Қатысушыларды тіркеу жəне олардан өтінімдер қабылдау ақпараттық хабарлама жарияланған күннен басталады жəне аукцион өткізуге дейін бір сағат қалғанда мына мекен-жайда аяқталады: Шымкент қаласы, Иляев көшесі, 24; №200, 205 бөлмелер, тел: 210159, факс 21-29-22.


www.egemen.kz

29 қаңтар 2013 жыл

«Қазақтелеком» АҚ (010000, Астана қ., Абай д-лы, 31) 2013 жылғы 18 қаңтарда өткізілген акционерлердің кезектен тыс жалпы жиналысының нəтижелері туралы өз акционерлерін хабардар етеді. «Қазақтелеком» АҚ жарғысын жаңа редакцияда бекіту туралы» күн тəртібінің № 1 мəселесі бойынша «Акционерлік қоғамдар туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 36-бабы 1-тармағы 1)-тармақшасына жəне «Қазақтелеком» АҚ жарғысының 29-бабы 1-тармағы 1)-тармақшасына сəйкес «Қазақтелеком» АҚ акционерлерінің кезектен тыс жалпы жиналысы ШЕШІМ ҚАБЫЛДАДЫ: 1. Осы шешімге 1-қосымшаға сəйкес «Қазақтелеком» АҚ жарғысы жаңа редакцияда бекітілсін. 2. «Қазақтелеком» АҚ басқармасының төрағасы Қуанышбек Бақытбекұлы Есекеев: 1) акционерлер атынан «Қазақтелеком» АҚ жарғысына қол қойсын; 2) өз өкілеттіктерін басқа тұлғаларға сеніп тапсыру құқығымен Қазақстан Республикасының əділет органдарында «Қазақтелеком» АҚ жарғысын мемлекеттік тіркеуді қамтамасыз етсін. «Қазақтелеком» АҚ жарғысының 29-бабы 2-тармағына сəйкес осы мəселе бойынша шешім қабылдау үшін жалпы дауыс беретін акциялар санының көпшілік дауыс басымдылығы талап етіледі. Дауыс беру нəтижелері бойынша ШЕШІМ ЖАЛПЫ ДАУЫС БЕРЕТІН АКЦИЯЛАР САНЫНЫҢ КӨПШІЛІК ДАУЫС БАСЫМДЫЛЫҒЫМЕН ҚАБЫЛДАНДЫ. «Қазақтелеком» АҚ акционерлерінің жалпы жиналысы туралы ережеге өзгерістер жəне толықтырулар енгізу туралы» күн тəртібінің № 2 мəселесі бойынша «Акционерлік қоғамдар туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 36-бабы 1-тармағы 18)-тармақшасына жəне «Қазақтелеком» АҚ жарғысының 29-бабы 1-тармағы 18)-тармақшасына сəйкес «Қазақтелеком» АҚ акционерлерінің кезектен тыс жалпы жиналысы ШЕШІМ ҚАБЫЛДАДЫ: Осы шешімге 2-қосымшаға сəйкес «Қазақтелеком» АҚ акционерлерінің жалпы жиналысы туралы ережеге өзгерістер жəне толықтырулар енгізілсін. «Қазақтелеком» АҚ жарғысының 29-бабы 2-тармағына сəйкес осы мəселе бойынша шешім қабылдау үшін жалпы дауыс беретін акциялар санының көпшілік дауыс басымдылығы талап етіледі. Дауыс беру нəтижелері бойынша ШЕШІМ ЖАЛПЫ ДАУЫС БЕРЕТІН АКЦИЯЛАР САНЫНЫҢ КӨПШІЛІК ДАУЫС БАСЫМДЫЛЫҒЫМЕН ҚАБЫЛДАНДЫ. «Қазақтелеком» АҚ Директорлар кеңесі туралы ережеге өзгерістер жəне толықтырулар енгізу туралы» күн тəртібінің № 3 мəселесі бойынша «Акционерлік қоғамдар туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 36-бабы 1-тармағы 18)-тармақшасына жəне «Қазақтелеком» АҚ жарғысының 29-бабы 1-тармағы 19)-тармақшасына сəйкес «Қазақтелеком» АҚ акционерлерінің кезектен тыс жалпы жиналысы ШЕШІМ ҚАБЫЛДАДЫ: Осы шешімге 3-қосымшаға сəйкес «Қазақтелеком» АҚ Директорлар кеңесі туралы ережеге өзгерістер жəне толықтырулар енгізілсін. «Қазақтелеком» АҚ жарғысының 29-бабы 2-тармағына сəйкес осы мəселе бойынша шешім қабылдау үшін жалпы дауыс беретін акциялар санының көпшілік дауыс басымдылығы талап етіледі. Дауыс беру нəтижелері бойынша ШЕШІМ ЖАЛПЫ ДАУЫС БЕРЕТІН АКЦИЯЛАР САНЫНЫҢ КӨПШІЛІК ДАУЫС БАСЫМДЫЛЫҒЫМЕН ҚАБЫЛДАНДЫ. «Қазақтелеком» АҚ тəуелсіз директорларын таңдау сая-

сатын бекіту туралы» күн тəртібінің № 4 мəселесі бойынша Қоғамның Директорлар кеңесінің шешімімен бекітілген, 2011 жылғы 22.07. №9 хаттама, «Қазақтелеком» АҚ корпоративтік басқару жүйесін жетілдіру іс-шаралары жоспарының 9-тармағына сəйкес «Қазақтелеком» АҚ акционерлерінің кезектен тыс жалпы жиналысы ШЕШІМ ҚАБЫЛДАДЫ: Осы шешімге 4-қосымшаға сəйкес «Қазақтелеком» АҚ тəуелсіз директорларын таңдау саясаты бекітілсін. «Қазақтелеком» АҚ жарғысының 29-бабы 2-тармағына сəйкес осы мəселе бойынша шешім қабылдау үшін жалпы дауыс беретін акциялар санының көпшілік дауыс басымдылығы талап етіледі. Дауыс беру нəтижелері бойынша ШЕШІМ ЖАЛПЫ ДАУЫС БЕРЕТІН АКЦИЯЛАР САНЫНЫҢ КӨПШІЛІК ДАУЫС БАСЫМДЫЛЫҒЫМЕН ҚАБЫЛДАНДЫ. «Қазақтелеком» АҚ дивидендтік саясаты туралы ережені бекіту туралы» күн тəртібінің № 5 мəселесі бойынша «Акционерлік қоғамдар туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 36-бабы 1-тармағы 18)-тармақшасына жəне «Қазақтелеком» АҚ жарғысының 29-бабы 1-тармағы 20)-тармақшасына сəйкес «Қазақтелеком» АҚ акционерлерінің кезектен тыс жалпы жиналысы ШЕШІМ ҚАБЫЛДАДЫ: 1. Осы шешімге 5-қосымшаға сəйкес «Қазақтелеком» АҚ дивидендтік саясаты туралы ереже бекітілсін. 2. «Қазақтелеком» АҚ акционерлерінің кезектен тыс жалпы жиналысының шешімімен бекітілген (2008 жылғы 29 қыркүйектегі № 38 хаттама) «Қазақтелеком» АҚ дивидендтік саясаты туралы ереже өз күшін жойды деп танылсын. «Қазақтелеком» АҚ жарғысының 29-бабы 2-тармағына сəйкес осы мəселе бойынша шешім қабылдау үшін жалпы дауыс беретін акциялар санының көпшілік дауыс басымдылығы талап етіледі. Дауыс беру нəтижелері бойынша ШЕШІМ ЖАЛПЫ ДАУЫС БЕРЕТІН АКЦИЯЛАР САНЫНЫҢ КӨПШІЛІК ДАУЫС БАСЫМДЫЛЫҒЫМЕН ҚАБЫЛДАНДЫ. «Қазақтелеком» АҚ корпоративтік басқару кодексіне өзгерістер жəне толықтырулар енгізу туралы» күн тəртібінің № 6 мəселесі бойынша «Акционерлік қоғамдар туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 36-бабы 1-тармағы 1-1)-тармақшасына сəйкес «Қазақтелеком» АҚ акционерлерінің кезектен тыс жалпы жиналысы ШЕШІМ ҚАБЫЛДАДЫ: Осы шешімге 6-қосымшаға сəйкес «Қазақтелеком» АҚ корпоративтік басқару кодексіне өзгерістер жəне толықтырулар енгізілсін. «Қазақтелеком» АҚ жарғысының 29-бабы 2-тармағына сəйкес осы мəселе бойынша шешім қабылдау үшін жалпы дауыс беретін акциялар санының көпшілік дауыс басымдылығы талап етіледі. Дауыс беру нəтижелері бойынша ШЕШІМ ЖАЛПЫ ДАУЫС БЕРЕТІН АКЦИЯЛАР САНЫНЫҢ КӨПШІЛІК ДАУЫС БАСЫМДЫЛЫҒЫМЕН ҚАБЫЛДАНДЫ. «Қазақтелеком» АҚ тəуелсіз директорларына бекітілген жылдық сыйақы жəне қосымша сыйақы көлемін белгілеу туралы» күн тəртібінің № 7 мəселесі бойынша «Қазақтелеком» АҚ жарғысының 29-бабы 2-тармағына сəйкес осы мəселе бойынша шешім қабылдау үшін жалпы дауыс беретін акциялар санының көпшілік дауыс басымдылығы талап етіледі. Дауыс беру нəтижелері бойынша ШЕШІМ ҚАБЫЛДАНҒАН ЖОҚ.

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА «Қазақстан» республикалық телерадиокорпорациясы» АҚ жылжымалы мүлік нысандарын сату бойынша аукцион өткізетіндігі туралы хабарлайды Аукциондық сауда-саттық 2013 жылғы 14 ақпанда сағат 11.00-де Алматы қаласы, Желтоқсан көшесі, 177, мəжіліс залы, 1-қабат мекен-жайы бойынша өтеді. Кепілді жарна: 64 290 теңге. Аукцион өткізу формасы жəне əдісі: голланд əдісі. 1 лот. 2005 жылы шығарылған Toyota Land Cruiser 100 vx автокөлігі, қозғалтқыш көлемі 4664 см3. Бастапқы бағасы: 6 429 000 теңге. Ең төменгі бағасы: 3 857 400 теңге Аукционды өткізу тəртібі жəне сауда-саттық жеңімпазын анықтау шарты Сауда-саттықтың голланд əдісі: Аукционшы нысанның бастапқы бағасын жариялайды жəне жаңа бағаны жариялай отырып, оны мəлімделген қадаммен төмендетеді. Аукционшы баға жарияланған кезде аукциондық нөмірді бірінші көтерген қатысушының нөмірін атайды жəне балғаны соғып, осы нысан бойынша оны жеңімпаз деп жариялайды. Аукционшы нысанның ең төменгі бағасын жариялаған кезде қатысушылардың бірде-бірі осы нысанды сатып алуға ниет білдірмесе, бұл нысан сауда-саттықтан алынып тасталады. Егер бағаны жариялаған сəтте екі немесе одан көп нөмір көтерілсе, аукционшы бағаны жеңімпаз анықталған сəтке дейін тіркелген қадам көлеміне қарай көтере береді. Жарияланған қадам сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша белгіленген қадамына, бірақ ұлғайту жағына тең болуы тиіс. Егер бағаны арттыру кезінде өз нөмірлерін бір мезгілде көтерген сауда-саттыққа қатысушы тұлғалардың бірде-бірі оны арттырылған баға бойынша сатып алуға тілек білдірмесе, аукционшы жеребе тастау рəсімін қолданады. Егер сауда-саттық өту сəтінде нысанды бір ғана қатысушыға сатуға жол берілетін үшінші жəне одан кейінгі сауда-саттықты қоспағанда, пайдаланылмаған кепілді жарнасы бар тек бір ғана тіркелген қатысушы қалса, нысан бойынша сауда-саттық өтпеген болып саналады. Саудаға қатысушы ретінде тіркелу үшін мына құжаттарды өткізу қажет: 1. Ережеге сəйкес, форма бойынша саудаға қатысу туралы өтініш. 2. Жеке тұлғалар үшін: төлқұжат немесе жеке тұлғаның жеке басын растайтын куəлігінің көшірмесі, көрсетілген құжаттар

түпнұсқамен салыстырылу үшін ұсынылады немесе олардың нотариалды куəландырылған көшірмелері ұсынылады, сонымен қатар, ағымдағы есеп-шотының бар екендігін растайтын банк анықтамасының тұпнұсқасы тапсырылады. Құжаттардың тұпнұсқалары салыстырылып болған соң, бір жұмыс сағаты ішінде жеке тұлғаға қайтарылады. Заңды тұлғалар үшін: жарғының көшірмесі, заңды тұлғаның мемлекеттік тіркелгені туралы куəлігі, көрсетілген құжаттар түпнұсқамен салыстырылу үшін ұсынылады немесе олардың нотариалды куəландырылған көшірмелері ұсынылады, сонымен қатар, ағымдағы есеп-шотының бар екендігін растайтын банк анықтамасының тұпнұсқасы тапсырылады. Құжаттардың тұпнұсқалары салыстырылып болғаннан соң, бір жұмыс сағаты ішінде заңды тұлғаға қайтарылады. 3. Кепілді жарна салынғанын растайтын төлем құжаттарының тұпнұсқасы мен көшірмелері сауда өткізіліп болғаннан соң қатысушының келуі бойынша қайтарылады. 4. Заңды тұлға өкілінің құзыретін растайтын құжаттардың тұпнұсқалары, сондай-ақ, заңды тұлға өкілінің жеке басын растайтын төлқұжат пен жеке куəлігінің көшірмелері салыстырғаннан кейін қайтарылатын түпнұсқалармен бірге ұсынылады немесе заңды тұлға өкілінің жеке басын растайтын төлқұжат пен жеке куəлігінің нотариалды расталған көшірмелері ұсынылады. Акционерлік қоғамдар өз иелігіндегі акциялары туралы ақпараттар көрсетілген (хабарлама жарияланған кезге) акционерлер реестрінен үзіндінің тұпнұсқасын тапсырады. Шетелдік заңды тұлғалар құрылтай құжаттарының нотариалды расталған көшірмелерін жəне оның қазақ жəне орыс тілдеріндегі нотариалды расталған аудармаларын ұсынады. Аукционға қатысуға берілетін өтініштер ақпар��ттық хабарлама жарияланған сəттен бастап мына мекен-жайы бойынша қабылданады: Алматы қаласы, Желтоқсан көшесі, 177-үй, 102-бөлме. Құжаттар аукционның басталуына бір сағат қалғанға дейін қабылданады. Кепілді жарна есеп-шотқа салынады: KZ408560000000425782 КБЕ 17, СТН 031400129602, БИК KCJBKZKX, БИН 941240000311 (Кепілді жарна өлшеміне банктік қызмет төлемдері жатпайды). Аукцион бойынша қосымша ақпараттарды мына телефон бойынша алуға болады: 8 (7272) 3932152.

НАЗАР АУДАРЫҢЫЗ, ТЕНДЕР ! Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің «Батыс Қазақстан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ республикалық мүлікті мүліктік жалдауға (жалға) беру бойынша тендер өткізу туралы хабарлайды Тендер өткізу күні мен орны: 2013 жылғы 14 ақпанда сағат 10.00де Орал қаласы, Достық-Дружба даңғылы, 208, 4-қабат, 36-бөлме. Лот № 1. Асхана үй-жайы жабдықтарымен, орналасқан мекенжайы: БҚО, Орал қаласы, Жəңгір хан көшесі, 51, машина жасау факультеті корпусының 1-қабаты, «Жəңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университеті» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кəсіпорнының теңгерімінде. Нысанның жалпы ауданы 103,6 ш.м. Нысан барлық инженерлік-техникалық құрылыстарымен (орталық жылыту, кəріз, электрмен жарақтандырылған, ыстық жəне салқын сумен қамтылған, желдеткіші бар) жақсы пайдалану жағдайында тұр. Тендерді өткізу шарты: мүліктік жалдау (жалға) алу мерзімі 2 жыл. Жалдау ақысының бастапқы мөлшерлемесі жабдықтарымен айына – 24000 теңге. Оқу орнына рұқсат қағазы жүйесімен тамақтандыруды ұйымдастыру үшін асхана ретінде пайдалану. Кепілді жарна сомасы – 40500 теңге. Лот № 2. Жылытылатын қойма, тауарларды сақтау үшін, орналасқан мекен-жайы: БҚО, Орал қаласы, 2-Строительный тұйығы, 3, «Резерв» РМК «Сигнал» филиалының теңгерімінде. Тапсырылатын нысанның ауданы 500 ш.м. Нысан жақсы пайдалану жағдайында тұр, 4 есігі бар, қойманың қабырғалары кірпіштен қалаған, едені асфальт-бетонды. Қойманың биіктігі еденнен төбеге дейін 3,5 метр. Орталық жылыту, электрмен жарақтандырылған. Тендерді өткізу шарты: мүліктік жалдау (жалға) алу мерзімі 1 жыл. Жалдау ақысының бастапқы мөлшерлемесі айына – 205000 теңге. Тікелей тауарды сақтауға пайдалану. Кепілді жарна сомасы – 106000 теңге. Лот № 3. Асхана үй-жайы жабдықтарымен, орналасқан мекен-жайы: БҚО, Орал қаласы, Жамбыл көшесі, 81, 2-қабат, «Батыс Қазақстан облысының əділет департаменті» мемлекеттік мекемесі. Нысанның жалпы ауданы 58,08 ш.м. Нысан барлық инженерлік-техникалық құрылыстарымен (орталық жылыту, кəріз, электрмен жарақтандырылған, ыстық жəне салқын сумен қамтылған, желдеткіші бар) жақсы пайдалану жағдайында тұр. Тендерді өткізу шарты: мүліктік жалдау (жалға) алу мерзімі 2 жыл. Жалдау ақысының бастапқы мөлшерлемесі жабдықтарымен айына – 39000 теңге. Тамақтандыруды ұйымдастыру үшін асхана ретінде пайдалану. Кепілді жарна сомасы – 23000 теңге. Лот № 4. Асхана үй-жайы жабдықтарымен, орналасқан мекен-жайы: БҚО, Орал қаласы, Достық даңғылы, 208, 2-қабат, «Батыс Қазақстан облысының əділет департаменті» мемлекеттік мекемесі. Нысанның жалпы ауданы 24,48 ш.м. Нысан барлық инженерлік-техникалық құрылыстарымен (орталық жылыту, кəріз, электрмен жарақтандырылған, ыстық жəне салқын сумен қамтылған, желдеткіші бар) жақсы пайдалану жағдайында тұр. Тендерді өткізу шарты: мүліктік жалдау (жалға) алу мерзімі 2 жыл. Жалдау ақысының бастапқы мөлшерлемесі жабдықтарымен айына – 15000 теңге. Тамақтандыруды ұйымдастыру үшін асхана ретінде пайдалану. Кепілді жарна сомасы – 10000 теңге. Лот № 5. Кеңселік үй-жай, орналасқан мекен-жайы: БҚО, Бөрлі ауданы, Ақсай қаласы, Железнодорожная көшесі, 123А, 1-қабат, «Батыс Қазақстан облысының əділет департаменті» мемлекеттік мекемесі. Жалпы ауданы 12,75 ш.м. Нысанның сипаттамасы: нысан барлық инженерлік-техникалық құрылыстарымен (орталық жылыту, кəріз, электрмен жарақтандырылған, ыстық жəне салқын сумен қамтылған, желдеткіші бар) жақсы пайдалану жағдайында тұр. Тендерді өткізу шарты: банктің есептік-кассалық бөлімшелерін орналастыру үшін. Мүліктік жалдау (жалға) алу мерзімі 2 жыл. Жалдау ақысының бастапқы мөлшерлемесі айына – 7500 теңге. Кепілді жарна сомасы – 4000 теңге.

Тендер қатысушыларын тіркеу тендер өткізу туралы хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне 2013 жылдың 13 ақпанында сағат 10.00-де аяқталады. Тендерге қатысу үшін үміткер мыналарды тапсыруы қажет: 1) тендерге қатысуға өтініш, онда тендерге қатысуға үміткердің келісімі жəне оның тендер шартын орындау бойынша міндеттемесі жəне тиісті шартты жасауы қамтылады; 2) жапсырылған конвертке салынған тендер шарты бойынша ұсынысы; 3) заңды тұлғалар үшін – мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің, құрылтай құжаттардың (жарғының жəне құрылтай шарттың) көшірмелері жəне салыстыру үшін түпнұсқаны міндетті түрде көрсетумен бірге салық төлеушінің куəлігі немесе аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелері; Жеке тұлғалар үшін – жеке кəсіпкерді мемлекеттік тіркеу туралы куəліктің, жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, салық төлеуші куəлігінің жəне салыстыру үшін түпнұсқаны міндетті түрде көрсетумен үй кітапшасының көшірмелері немесе аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелері; Акционерлік қоғамдар үшін – бағалы қағаздарды ұстаушылардың тізілімінен көшірме үзіндіні; жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер үшін – серіктестік қатысушыларының тізілімінен көшірме үзіндіні (серіктестік қатысушыларының тізілімін жүргізу жағдайында); Шетелдік заңды тұлғалар үшін – мемлекеттік жəне орыс тілдеріне аударылып нотариалды расталған құрылтай құжаттары; 4) кепілді жарнаның аударылғандығын растайтын төлем тапсырмасының көшірмесі; 5) өтінім беру сəтінде салық берешегінің болмауы туралы салық органынан анықтаманы. Өтініш тендерлік құжаттамада айқындалған шартпен жəне талапқа сəйкес жасалады жəне қосарланған конверттерде қабылданады. Сыртқы конвертте жоғарыда келтірілген құжаттар қамтылады. Ішкі конвертте үміткердің ұсынысы қамтылуы тиіс. Ішкі конверт жабық болуы жəне үміткердің мөрлеуі тиіс. Өтініштерді қабылдау Батыс Қазақстан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаментінің мекен-жайына құжаттарды тапсыру кезінде жүргізіледі жəне нөмірленген беттері тігілуі жəне соңғы бетіне қол қойылып мөр басылып расталуы тиіс. Кепілді жарна Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің «Батыс Қазақстан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ-нің депозиттік шотына аударылады, БСН 120240022537, ЖСК (депозиттік шот) KZ400705012170171006, банк – «ҚР ҚМ Қазынашылық комитеті» ММ, БСК KKMFKZ2A, Кбе 11, КНП 171 (кепілді жарналарды енгізу үшін) 2013 жылғы 13 ақпаннан кешіктірмей. Төлемнің тағайындалуы – тендерге қатысу үшін кепілді жарна. Нысан үшін жалдау ақысының ең жоғары сомасын ұсынған жəне тендерлік құжаттамада қамтылған барлық талаптарға сай келетін қатысушы тендер комиссиясының шешімі бойынша тендер жеңімпазы болып танылады. Тендер жеңімпазымен шарт тендер хаттамасына қол қойылғаннан қүннен бастап қүнтізбелік он күннен кешіктірілмей жасалады. Тендерлік құжаттамамен танысу үшін барлық сұрақтар бойынша хабарлама ресми жарияланған күннен бастап Батыс Қазақстан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаментіне хабарласу керек, аңықтама алу телефондары; 8 (7112) 50-47-53, 53-42-36 немесе https://arenda.gosreestr.kz/p/ru/ArendaInformations/ToTenants сайтында.

9

Хабарландыру Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының корреспондентмүшелігіне сайлану үшін конкурсқа қатысушылардың тіркелген тізімін жариялайды ФИЗИКА-МАТЕМАТИКА ҒЫЛЫМДАРЫ БӨЛІМШЕСІ ФИЗИКА-2 (бос орын) Батырбеков Эрлан Ғадлетұлы; Бөртебаев Насурлла; Дəулетов Асқар Ербұланұлы; Көмеков Серік Ешмұхамбетұлы; Купчишин Анатолий Иванович; Максимкин Олег Прокофьевич; Мырзақұлов Рəтбай; Сауытбеков Сейіл Сейтенұлы; Сқақов Мəжін Қанапияұлы; Тілебаев Қайрат Бейшенұлы; Тілеукенов Садритен Қабдығалиұлы; Яр-Мұамедова Гүлмира Шарифқызы. МАТЕМАТИКА – 3 (бос орын) Байжанов Бектұр Сембіұлы; Боқаев Нұржан Əділханұлы; Войнов Василий Григорьевич; Данаев Нарғозы Тұрсынбайұлы; Жиенəлиев Мувашархан Танабайұлы; Ысқақов Қазизат Тақуадінұлы; Мұратбеков Мұсақан; Мыңбаев Қайрат Тұрысбекұлы; Нұрсұлтанов Ерлан Дауытбекұлы; Ойнаров Рысқұл; Өмірбаев Уалбай Үтмаханбетұлы. АҚПАРАТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯ – 1 (бос орын) Атанов Сабыржан Көбейсінұлы; Қалимолдаев Мақсат Нұрəділұлы; Темірбеков Нұрлан Мұханұлы; Шəріпбаев Алтынбек Əмірұлы; Шоқаев Дулат Нұрмашұлы. МЕХАНИКА – 1 (бос орын) Əлімжанов Айвар Мұратбекұлы; Беков Асқар АбдулХалықұлы; Дүйсембаев Ізім Насиұлы; Жетесова Гүлнар Сантайқызы; Жүнісбеков Сағат; Жүсіпбеков Асқар Жағыпарұлы; Мұсабаев Тұрлыбек Түрікпенұлы; Телтаев Бағдат Бұрханбайұлы; Шыныбаев Махсұт Даниярұлы. АСТРОФИЗИКА - 1 (бос орын) Чечин Леонид Михайлович. ҒАРЫШТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАР - 1 (бос орын) Мұсабаев Талғат Амангелдіұлы. ЖЕР ТУРАЛЫ ҒЫЛЫМДАР БӨЛІМШЕСІ ГЕОЛОГИЯ - 2 (бос орын) Байбатша Əділхан Бекділдəұлы; Бекенова Ғалия Қабешқызы; Кенжин Болат Мəуленұлы; Меңдебаев Тоқтамыс Нүсіпхұлұлы; Өмірсеріков Мұрат Шөкейұлы; Рақышев Болат Мамытханұлы; С��йітов Нəсіпқали; Сейтмұратова Элеонора Жүсіпқызы. ГЕОГРАФИЯ -2 (бос орын) Баймырзаев Қуат Маратұлы; Достай Жақыпбай Достайұлы; Мазбаев Орденбек Білісбекұлы; Медеу Ахметқал. МЕТАЛЛУРГИЯ -2 (бос орын) Əбішева Зинеш Садырқызы; Байқоңырова Əлия Өмірханқызы; Исағұлов Аристотель Зейноллаұлы; Луганов Владимир Алексеевич; Смағұлов Дəулетхан Ұялұлы; Терлікбаева Алма Жолдасқызы; Толымбеков Манат Жақсыбергенұлы; Храпунов Владимир Евгеньевич. ТАУ- КЕН ІСІ -2 (бос орын) Бекенов Тасыбек Нүсіпбекұлы; Буктуков Николай Сəдуақасұлы; Ғалиев Сейітғали Жолдасұлы; Данияров Нұрлан Асылханұлы; Портнов Василий Сергеевич; Рогов Андрей Евгеньевич; Ходжаев Рустам Ривкатович; Цеховой Алексей Филиппович. ГИДРОГЕОЛОГИЯ -1 (бос орын) Мұхамеджанов Мұрат Əбікенұлы. СЕЙСМОЛОГИЯ -1 (бос орын) Абдуллаев Абдулазиз Омарұлы; Жантаев Жұмабек

Жамбыл облысы əкімдігінің денсаулық сақтау басқармасы жанындағы Конкурстық комиссия (бұдан əрі – Комиссия) «Жамбыл облысы əкімдігінің денсаулық сақтау басқармасының Қордай аудандық орталық ауруханасы» шаруашылық жүргізу құқындағы мемлекеттік коммуналдық кəсіпорны (10.03.2000 ж. медициналық қызметпен айналысуға берілген сериясы №0004389 мемлекеттік лицензия) мекен-жайы жəне пошталық инд. 080400, Жамбыл облысы, Қордай ауданы, Төле би көшесі, №54 тел: 8(7263643254) Конкурс Жамбыл облысы, Тараз қаласы, Желтоқсан көшесі, 78, 22-бөлмеде 2013 жылдың 27 ақпанында сағат 11.00-де өткізіледі. Кəсіпорын қызметінің сипаттамасы: - Қордай ауданының тұрғындарына стационарлық жəне амбулаторлық-емханалық медициналық көмек көрсетуді ұйымдастыру; - алғашқы медициналық санитарлық көмек: дəрігерлік көмекке дейін, жедел медициналық көмек Байқау кеңестерiне сайланатын адамдарға қойылатын талаптар жоғары бiлiмнiң, сондай-ақ мынадай талаптардың бiрiнiң: 1) бiлiм беру немесе денсаулық сақтау салаларындағы кемiнде он жыл жұмыс тəжiрибесiнiң; 2) бiлiм беру немесе денсаулық сақтау салаларындағы басшылық қызметте (заңды тұлға басшысы немесе оның орынбасарлары) кемiнде бес жыл тəжiрибесiнiң; 3) бiлiм беру немесе денсаулық сақтау салаларындағы қоғамдық бiрлестiктердiң мүшесi болуын қамтиды. Конкурсқа қатысу үшін тиісті құжаттар осы хабарландыру жарияланған уақыттан бастап 30 күнтізбелік күн ішінде «Жамбыл облысы əкімдігінің денсаулық сақтау басқармасы» коммуналдық мемлекеттік мекемесіне мына мекен-жай бойынша тапсырылуы тиіс:

Шəбденамұлы; Нұрмағамбетов Əлқуат. ХИМИЯ ЖƏНЕ ТЕХНОЛОГИЯЛАР БӨЛІМШЕСІ ЖАҢА МАТЕРИАЛДАР ТЕХНОЛОГИЯСЫ -2 (бос орын) Байжанов Жұмагелді Омарұлы; Датхаев Убайдулла Махамбетұлы; Ефремова Светлана Владимировна; Мырхалықов Жұмахан Үшкемпірұлы; Рахимов Қайролла Дүйсенбайұлы; Төлегенова Ардақ Орынбасарқызы. ХИМИЯ - 3 (бос орын) Əбілов Жарылқасын; Айдарова Сəуле Байларқызы; Бүркітбаев Мұхамбетқали; Жиембаев Болат Жазкенұлы; Ержанов Қазбек Бекмағанбетұлы; Молдахметов Марат Зайнуллаұлы; Насиров Рахметолла; Рахмадиева Сұлукен Бигалиқызы; Төлеуов Бораш Игілікұлы; Тұрдыбеков Қобланды Мүборəкұлы; Тұрмұхамбетов Айбек Жүрсінұлы. ХИМИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯ – 3 (бос орын) Əбжаппаров Əбдімұтəліп; Баешов Əбдуəли Баешұлы; Жүсіпбеков Өмірзақ Жұмасілұлы; Құлажанов Құралбек; Мырзахметов Меңлібай. БИОЛОГИЯ ЖƏНЕ МЕДИЦИНА БӨЛІМШЕСІ БИОЛОГИЯ – 4 (бос орын) Əбуғалиева Сəуле Ізтілеуқызы; Аралбай Нұғман Құлдарбекұлы; Байқошқарова Салтанат Берденқызы; Березин Владимир Элеазарович; Бижанова Гүлбаршын Қожақызы; Бішімбаева Нəзира Қозыкеқызы; Мақашев Ерболат Қапанұлы; Мамонов Леонид Кириллович; Махатов Болатхан; Огарь Наталья Петровна; Сағындықова София Зұлхарнайқызы; Сұлтанбаев Еркен Амантайұлы; Төлемісова Жанар Кеңесқызы; Хайленко Нина Александровна; Шəріпов Қамалидин Орынбайұлы. МЕДИЦИНА -4 (бос орын) Ақшолақов Серік Қуандықұлы; Алшынбаев Мырзакəрім Кəрімұлы; Балмұханова Айгүл Владимировна; Бектұрғанов Рамазан Сейдахметұлы; Ботабекова Тұрсынгүл Көбжасарқызы; Ғазалиева Меруерт Арыстанқызы; Жайнақбаев Нұрлан Темірбекұлы; Досаханов Əлихан Хамзаұлы; Қаусова Галина Қалиқызы; Құдайбергенов Талғат Қапаұлы; Локшин Вячеслав Нотанович; Мейрамов Ғабит Ғабдоллаұлы; Рахыпбеков Төлебай Қосиябекұлы; Сейсембеков Тельман Зейналлыұлы; Смағұлов Нұрлан Кемелбекұлы; Сраубаев Ермек Нығматұлы; Татаева Роза Қабдығалиқызы; Түсіпбекова Майда Масхапқызы. БИОТЕХНОЛОГИЯ — 1 (бос орын) Əлібаев Нұрадін; Жамбақин Қабыл Жапарұлы; Қарабаев Мұратбек. ҚОҒАМДЫҚ ЖƏНЕ ГУМАНИТАРЛЫҚ ҒЫЛЫМДАР БӨЛІМШЕСІ ЭКОНОМИКА — 1 (бос орын) Досманбетов Бақберген Сəрсенұлы; Мұхамедиев Болат Мінтайұлы; Сабден Оразалы; Садықов Еркін Тоқмұхамедұлы. СОЦИОЛОГИЯ – 1 (бос орын) Алдашов Бахтияр Əбілқайырұлы; Сейдуманов Серік Тұрарұлы; ПОЛИТОЛОГИЯ -1 (бос орын) Əбсаттаров Раушанбек; Бұрханов Камал Низамұлы; Иватова Ляйля Мұрзалиқызы. ЮРИСПРУДЕНЦИЯ -1 (бос орын) Бектұрғанов Əбдіманап Елікбайұлы; Бұсұрманов Жұмабек

Жамбыл облысы, Тараз қаласы, Желтоқсан көшесі, 78, 27-бөлме. Конкурсқа қатысуға ниет білдірген тұлғалардың құжаттарын қабылдау осы хабарландыру жариялаған күннен бастап отыз күнтізбелік күні ішінде хабарландыруда көрсетілген мерзімде Комиссияға мынадай құжаттарды ұсынуға тиіс; 1) конкурсқа қатысу туралы өтiнiш; 2) мемлекеттiк жəне орыс тiлдерiнде түйiндеме; 3) еркiн нысанда жазылған өмiрбаян; 4) үмiткердiң жеке басын куəландыратын құжаттың көшiрмесi; 5) бiлiмi туралы құжаттың көшiрмесi; 6) еңбек кiтапшасының (ол болған кезде) немесе еңбек шартының көшiрмесi не соңғы жұмыс орнына қабылданғаны жəне еңбек шартының тоқтатылғаны туралы бұйрықтардың көшiрмесi; 7) Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының Құқықтық статистика жəне арнайы есепке алу комитетiнiң аумақтық бөлiмшелерi берген соттылығы жəне сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтары жоқ екендiгiн растайтын құжаттар. Конкурсқа қатысушы өзiнiң бiлiмiне, жұмыс тəжiрибесiне, кəсiби деңгейiне қатысты қосымша ақпаратты (бiлiктiлiгiн арттыру, ғылыми дəрежелер мен атақтар беру, ғылыми жарияланымдар, осының алдындағы жұмыс орнының басшылығынан ұсыным) беруiне болады. Құжаттар салынған конверт ҚР Үкіметінің 2011 жылғы 22 маусымдағы «Шаруашылық жүргізу құқығындағы мемлекеттік кəсіпорындарда байқау кеңесін құру қағидасын, байқау кеңесінің құрамына сайланатын адамдарға қойылатын талаптарды, сондай-ақ Байқау кеңесінің мүшелерін конкурстық іріктеу жəне олардың өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтату қағидасын бекіту туралы» №686 қаулысы талаптарына сəйкес рəсімделіп, конкурстық өтінім мемлекеттік жəне орыс тілдерінде бір-бір данадан жіберіледі.

Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігінің Байланыс жəне ақпараттандыру комитеті 2013 жылы ауылдық елді мекендерде телекоммуникацияның əмбебап қызметтерін көрсету бойынша байланыс операторларды таңдау жөнінде ашық конкурс өткізетінін хабарлайды. Конкурстық құжаттама пакетін 2013 жылғы 28 ақпанды қоса есептегенде, сағат 11.00-ге дейін мына мекен-жай бойынша алуға болады: Қазақстан Республикасы, 010000, Астана қаласы, Есілдің сол жағалауы, «Министрліктер үйі əкімшілік ғимараты, А блогы, 14-кіреберіс, 7-қабат, № 765 бөлме. Конкурсқа қатысу үшін конкурстық өтінімдерді жапсырылған конверттерге салып əлеуетті өнім берушілер 2013 жылғы 1 наурызда сағат 10.00-ге дейін мына мекен-жай бойынша тапсырады: Қазақстан Республикасы, 010000, Астана қаласы, Есілдің сол жағалауы, «Министрліктер үйі» əкімшілік ғимараты, А блогы, 7-қабат, № 765 бөлме. Қосымша ақпаратты мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7172) 74 10 49. Астана қаласының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының 25.12.2012 ж. ұйғарымымен «ТАНГИЕВ МИКАИЛ АХМЕТОВИЧ» ЖК, «МУХАМАДЕЕВ САМАТ ХАБИБРАХМАНОВИЧ» ЖК банкроттығы жөнінде іс қозғалды. Іс мына мекен-жайда қаралады: Астана қаласы, Абай даңғылы, 36-үй, 3-қабат.

Определением специализированного межрайонного экономического суда города Астаны от 25.12.2012 г. в отношении ИП «ТАНГИЕВ МИКАИЛ АХМЕТОВИЧ», ИП «МУХАМАДЕЕВ САМАТ ХАБИБРАХМАНОВИЧ» возбуждено дело о банкротстве. Дело будет рассматриваться по адресу: город Астана, проспект Абая, дом 36, 3-этаж.

Астана қаласының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының 24.12.2012 ж. ұйғарымымен «ТИМОШЕНКО АННА ВИКТОРОВНА» ЖК, «Амренов Данияр Егинбердыевич» ЖК, «ОСТРОВСКИЙ ВАЛЕРИЙ ИВАНОВИЧ» ЖК, «Астана-Консерврыба» ЖШС, «НАУРЫЗАГРОТЕХНИКА» ЖАҚ банкроттығы жөнінде іс қозғалды. Іс мына мекен-жайда қаралады: Астана қаласы, Абай даңғылы, 36-үй, 3-қабат.

Определением специализированного межрайонного экономического суда города Астаны от 24.12.2012 г. в отношении ИП «ТИМОШЕНКО АННА ВИКТОРОВНА», ИП «Амренов Данияр Егинбердыевич», «ОСТРОВСКИЙ ВАЛЕРИЙ ИВАНОВИЧ» ИП, ТОО «Астана-Консерврыба», ЗАО «НАУРЫЗАГРОТЕХНИКА» возбуждено дело о банкротстве. Дело будет рассматриваться по адресу: город Астана, проспект Абая, дом 36, 3-этаж.

Мен, Джакишев Нурлан Ерсынович (ИИН 700526300036), Алматы қаласы, Фурманов көшесі, 246 «а»үй, 89-пəтер мекен-жайы бойынша тұратын, «HOMEBROKER» АҚ-тың 198 446 жай акциясын иеленуші ретінде, «HOMEBROKER» АҚ-тың қалған акционерлеріне «HOMEBROKER» АҚ-тың өздеріне тиесілі акцияларын бір жай акция үшін 57 661,39 теңге баға бойынша сатуды ұсынамын.

Я, Джакишев Нурлан Ерсынович (ИИН 700526300036), проживающий по адресу: город Алматы, улица Фурманова, дом 246 «а», квартира 89, являющийся собственником 198 446 простых акций АО «HOMEBROKER», пред��агаю остальным акционерам АО «HOMEBROKER» продать принадлежащие им акции АО «HOMEBROKER» по цене 57 661,39 тенге за одну простую акцию.

Утеряны документы на имя Байжума Толепберген 10.06.1981 г.р. по адресу: Акмолинская обл., Целиноградский р-н., с.о. Караоткель, аул Караоткель, Акт гос.приема комиссии № от 22.10.2007 г. домовая книга и гос.акт на землю. Утеряны копия уд.личности, РНН на имя Буфеевой Токжан Абдрамановны считать недействительными.

Дүйсешұлы; Көбеев Еркін Қинаятұлы; Құлыбаев Талғат Асқарұлы; Мəуленов Қасым Сырбайұлы; Нəрікбаев Мақсұт Сұлтанұлы; Нұрғалиев Бахыт Молдатьяұлы; Нұрғалиева Еңлік Нұрғалиқызы; Смағұлов Асылбек Айжарықұлы. ПЕДАГОГИКА -2 (бос орын) Адамбеков Қайрат Ілиясұлы; Əлмұхамбетов Берікжан Айтқұлұлы; Ахметова Гүлнас Кенжетайқызы; Бəйдібеков Əуез Кеңесбекұлы; Құнанбаева Сəлима Сағиқызы; Мирза Наталья Викторовна; Момынбаев Байзақ Көпірбайұлы; Намазбаева Жəмила Ыдырысқызы; Сманов Бақтияр Өрісбайұлы. ТІЛ БІЛІМІ -2 (бос орын) Базарбаева Зейнеп Мүсілімқызы; Қаржаубай Сартқожа; Құрманбайұлы Шерубай; Мамынова Бағдан Катайқызы; Малбақ Мырзаберген Малбақұлы; Оразбаева Фаузия Шəмсиқызы. ƏДЕБИЕТТАНУ -2 (бос орын) Əбдезұлы Қансейіт; Ергөбек Құлбек Сəрсенұлы; Жұртбай Тұрсын Құдакелдіұлы; Қалижанов Уəлихан Қалижанұлы; Мамраев Бейбіт Баймағамбетұлы; Негимов Серік; Омаров Бауыржан Жұмаханұлы. ТАРИХ» -2 (бос орын) Əбжанов Ханкелді Махмұтұлы; Кəкенова Галина Мəжитқызы; Қойгелдиев Мəмбет Кұлжабайұлы; Садықов Тілеген; Сдыков Мұрат Наурызғалиұлы. ШЫҒЫСТАНУ -1 (бос орын) Əбусейітова Меруерт Хуатқызы. АРХЕОЛОГИЯ -1 (бос орын) Самашев Зайнолла; Таймағамбетов Жəкен Қожахметұлы. ФИЛОСОФИЯ -1 (бос орын) Əбділдина Раушан Жабайханқызы; Алтаев Жақыпбек; Кəріпбаев Байжол Ысқақұлы; Кенжетаев Досай Тұрсынбайұлы; Нұрманбетова Жəмиля Нүсіпжанқызы. ӨНЕРТАНУ -1 (бос орын) Ерғалиева Райхан Əбдешқызы; Қоңыратбай Тынысбек Əуелбекұлы; Күзембай Сара Əділгерейқызы. АГРАРЛЫҚ ҒЫЛЫМДАР БӨЛІМШЕСІ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ -5 (бос орын) (оның ішінде 2 – аймақ бойынша) Абдуллаев Кенже Қожахметұлы; Астафьев Владимир Леонидович; Балғабаев Нұрлан Нұрмаханұлы; Елубаев Сағынтай Зекенұлы – аймақ бойынша; Ізбасаров Дүйсебай Сайлаубайұлы; Кененбаев Серік Барменбекұлы; Кешуов Сейітқазы Асылсейітұлы; Көшен Бауыржан Мəкөшұлы; Күрішбаев Ақылбек Қажығұлұлы; Мұқанов Болат Мəжитұлы; Сапаров Абдулла; Сүлейменов Жеңісбек Жұмағалиұлы; Үмбетаев Ибадулла – аймақ бойынша; Оразғалеев Талан Қабдрашидұлы. МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ-1 (бос орын) Омбаев Абдырахман Молданазарұлы; Садықұлов Төлеухан. МАЛ ДƏРІГЕРЛІГІ – 2 (бос орын) Мыңжасов Қанат Ысмайылұлы; Сансызбаев Абылай Рысбайұлы; Сұлтанов Ахметжан Ақиұлы; Шабдарбаева Гүлнар Сабырқызы. Конкурсқа қатысушылардың ғылыми қызметтері мен жетістіктері туралы пікірлерді мына мекен-жайға жіберуге болады: Алматы қаласы, Шевченко көшесі, 28, 2-қабат, 214-бөлме. Анықтама үшін байланыс телефондары: 8(727) 272 55 61, 261 00 25. Толық анықтама ҚР ҰҒА-ның мына сайтында www.akademiyanauk.kz

«Каспий Меруерті Оперейтинг Компани Б.В.» Ақтау қаласындағы филиалы 2013. ЦП-175 баға ұсыныстарын сұрау арқылы 2013 жылғы 24 қаңтарда, Ақтау қаласы, 12-ш/а, 74-ғимарат, 209-бөлмеде өткізілген сатып алудың қорытындысы туралы хабарлайды: «Үшінші тұлғаларға зиян келтіру қаупімен байланысты объектілер иелерінің азаматты-құқықтық жауапкершілігін міндетті түрде сақтандыру қызметі» – Қазақстан Республикасы Үкіметінің № 1139 қаулысына 2010 жылғы 1 сəуірдегі № 267 қаулысымен бекітілген тауарлар, қызмет көрсету жəне жұмыстарды сатып алу Ережелерінің 98-тармағына сəйкес сатып алу орындалғаны туралы хабарлайды. «Мұнай сақтандыру компаниясы» АҚ -жеңімпаз деп танылды. Филиал «Каспий Меруерты Оперейтинг Компани Б.В.» в г. Актау, настоящим объявляет итоги закупа способом запроса ценовых предложений 2013.ЦП-175, проведенного 24 января 2013 года по адресу: г Актау, 12-микрорайон, здание 74, в кабинете 209 по следующему лоту: «Услуги по предоставлению обязательного страхования гражданско-правовой ответственности владельцев объектов, деятельность которых связана с опасностью причинения вреда третьим лицам» – закуп признан состоявшимся, согласно пункту 98 Правил приобретения ТРУ при проведении операций по недропользованию № 1139 постановлению Правительства Республики Казахстан №267 от 1 апреля 2010 г. Победителем признан: АО “Нефтяная Страховая Компания”. «Каспий Меруерты Оперейтинг Компани Б.В.» Ақтау қаласындағы филиалы, «Казахстанская правда» газетіне 2012 жылғы 16 қарашада жарияланған «Қысқа арналған кеме жанармайымен қамтамас ету жөніндегі № C01801» ашық конкурсын екіден кем қатысушылардың қатысуына байланысты, Қазакстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 1 сəуірдегі № 267 қаулысымен бекітілген №1139 тауарлар, қызмет көрсету жəне жұмыстарды сатып алу Ережелерінің 66-тармағының 2-тармақшасына сəйкес орындалмағанын жариялайды. Филиал «Каспий Меруерты Оперейтинг Компани Б.В.» в г.Актау, уведомляет о признании открытого конкурса «№ C01801 – Поставка зимнего судового топлива», объявленного в газете «Казахстанская правда» от 16 ноября, 2012 г. несостоявшимся, в связи с участием в конкурсе менее двух участников, в соответствии с пунктом 66, подпункта 2, Правил приобретения товаров, работ и услуг при проведении операций по недропользованию, утвержденными постановлением Правительства Республики Казахстан от 1 апреля 2010 года № 267, о внесении изменения в постановление Правительства Республики Казахстан от 28 ноября 2007 года № 1139. «Каспий Меруерті Оперейтинг Компани Б.В.» Ақтау қаласындағы филиалы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 28 қарашадағы № 1139 қаулысына өзгеріс енгізу туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 1 сəуірдегі № 267 қаулысымен бекітілген тауарлар, қызмет көрсету жəне жұмыстарды сатып алу Ережелерінің 105-тармағының 1-тармақшасына сəйкес бір көз негізінен “ Нур-Ойл Актау ” ЖШС-дан қысқа арналған кеме жанармайымен қамтамасыз ету жөніндегі қызметтерін сатып алу ниеті туралы хабарлайды. Филиал «Каспий Меруерты Оперейтинг Компани Б.В.» в г.Актау, настоящим объявляет о намерении закупа из одного источника у ТОО “Нур-Ойл Актау” услуг по поставке зимнего судового топлива, в соответствии с подпунктом 1, пункта 105, Правил приобретения товаров, работ и услуг при проведении операций по недропользованию, утвержденными постановлением Правительства Республики Казахстан от 1 апреля 2010 года № 267, о внесении изменения в постановление Правительства Республики Казахстан от 28 ноября 2007 года № 1139.

Қазақстан Республикасы Мəдениет жəне ақпарат министрлігі белгілі журналист, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, ақын Қажытай ІЛИЯСҰЛЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты марқұмның отбасына, туысқандары мен жақындарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады. Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі белгілі ақын, танымал журналист, «Жұлдыз» журналының бас редакторы Ұлықбек Оразбайұлы Есдəулетке анасы Роза СЕЙІТЖАНҚЫЗЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Маңғыстау облысы əкімінің, облыстық мəслихаттың аппараттары, «Нұр Отан» ХДП Маңғыстау облыстық филиалы саяси кеңесінің бюросы белгілі қоғам қайраткері Қайролла Жеткізгенұлы Ережеповке анасы НАҒИЯНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру» АҚ басшылығы мен ұжымы қоғам қайраткері, мұнай-газ саласының ардагері Қайролла Жеткізгенұлы Ережеповке АНАСЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. «Қазақстан» республикалық телерадиокорпорациясы» акционерлік қоғамының басшылығы мен ұжымы «Қазақстан» ұлттық арнасының бас редакторы, ақын Гүлнар Салықбайға əпкесі РОЗАНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті журналистика жəне саясаттану факультетінің ұжымы баспасөз жəне баспа ісі кафедрасының доценті, филология ғылымдарының кандидаты Айтмұхамбет Есдəулетовке анасы Роза Сейітжанқызы САЛЫҚБАЕВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. «Фолиант» баспасы» ЖШС ұжымы көрнекті ақын, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, республикалық «Жұлдыз» журналының бас редакторы Ұлықбек Есдəулетке анасы Роза СЕЙІТЖАНҚЫЗЫНЫҢ дүниеден озуына байланысты ауыр қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Қазақ ұлттық аграрлық университетінің ұжымы М.Бейсебаев атындағы Талғар агробизнес жəне менеджмент колледжінің директоры, профессор Жақсылық Қасабекұлы Сатылғановқа анасы БҮБІХАННЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады «Аграрлық несие корпорациясы» АҚ басшылығы мен ұжымы Жамбыл облысындағы «Мерке» ЖШС кредиттік серіктестігінің төрағасы Төребек Қайсарұлы НАЙЗАБЕКОВТІҢ мезгілсіз қайтыс болуына байланысты марқұмның отбасы мен туған-туыстарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады.

04.01.2013 жылы қайтыс болған Джамбуловой Сандугаш Дженисхановнаның қазасынан кейін мұрагерлігі ашылды. Мұрагерлеріне мына мекен-жай бойынша хабарласуды сұраймын: Алматы қаласы, №6 ш/а, №3А үй, №4 офис, нотариус С.Т.Сеитовке, тел. 268 15 10, ұялы тел: 8 701 420 5657.

ҚазМУ-дың журналистика факультетінде бірге оқыған курстас достары Айтмұхамбет Есдəулетовке анасы Роза СЕЙІТЖАНҚЫЗЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады.

Открылось наследство после смерти Ким Ростислав Алексеевича, умершего 12.08.2012 года. Прошу наследников обращаться по адресу: город Алматы, мкр. Алмагуль, дом №6, кв. 51, частному нотариусу Ершовой О.О. до 12.02.2013 года.

«Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ұжымы басылымның белсенді авторы əрі жанашыры Ұлықбек Есдəулетке анасы Роза СЕЙІТЖАНҚЫЗЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады.


10

www.egemen.kz

29 қаңтар 2013 жыл

д ю т э ото

Тосын табиғат

Аптаєа созылєан аќтїтек

Ф

Биылғы қыстың жылдағыға қарағанда қарқыны қатты, өңір тұрғындары мен жолаушыларды қыспаққа алып, күйзелтіп жіберді. Ең əуелі еліміздің барлық өңірлеріндегідей, екі апта бойы ақшұнақ аяз тұрып алды. Облыстың Секисовка ауылында температура 53 градусқа төмендеді. Көптеген аудандар мен қалаларда да аяз беті қайтпай, жолаушылар діттеген жерлеріне жете алмай діңкелері құрыды. Міне, бір аптадан асты, күн күрт жылығанымен, Алтайдың айға созылатын ақ бораны басталып кетті. Оңдасын ЕЛУБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Суретті түсірген Ерлан ОМАРОВ.

Алыстан елестеген тіршілік шуаєы Менің денсаулығымның нашарлауына байланысты Германияның ауруханасында емделіп жатқанымды естіген еліміздің аудан-аудан, ауыл-ауылынан келген хаттар мен телеграммаларды, Оңтүстік пен Солтүстік жəне Шығыс пен Батыс аймақтардағы ардақты аға-апаларым, іні-сіңлілерімнің «Қандай көмек көрсетейік – бəріне де біз дайынбыз», – деп жанашырлықпен жолдаған сəлем хаттарын оқығанда Қазақ деген мемлекеттің үлкен-кішісі болып менің тағдырыма араласуы жеке басымның қадір-қасиетінен емес, ата-бабаларымыз еліміздің тарихнамасына алтын əріппен жазып кеткен Адамгершілік заңының Тəуелсіздік туын тіккен Отанымыздың төрінен орын алғанының шынайы көрінісі деп білдім; бұл – өлім мен өмірдің ортасында жанұшыра жағаласып жатқан пенде үшін алыстан елестеген тіршілік шуағы. Бұл шуақ Алла тағаланың мейірім нұрындай адам баласына күш-қуат беріп, үміт жағалауына жетелейді екен. Баршаңызды құшақтап, көріскенше күн жақсы болсын деймін. Фариза ОҢҒАРСЫНОВА, Германия, Фрайбург қаласы. қаңтар, 2013 ж.

Басты байлық Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің «Апаттар медицинасының темір жол госпитальдары» акционерлік қоғамының «Денсаулық», «Жəрдем» жəне «Саламатты Қазақстан» консультативтік-диагностикалық пойыздары республика халқына білікті медициналық көмек көрсетуде.

Жол бойындаєы жəрдемші Аталмыш пойыздар сандық зертханалық, рент гено диагнос тикалық, ультрадыбыстық, эндоскопиялық, электроқұралды ме дициналық құралдармен жабдықталған. Сондай-ақ, республикамыздың барлық аймақтарына таралатын тұрақты телефон жəне кең жолақты интернетке қол жеткізетін спутниктік байланыстармен қамтамасыз етілген. Пойыздар тұрғындарға

ем деу-диагностикалық, шағын амбулаторлық хирургиялық операциялардың жəне стоматологиялық жəрдемнің барлық түрлерін көрсетеді. Науқастарды емдеу барысында Қазақстан Республикасы мен ТМДның жетекші ғылыми медициналық орталықтарымен on-line режімде конференция өткізіп, консилиум жасауға, кеңес алуға мүмкіндіктері бар. «Егемен-ақпарат».

Спорт

Жарыстар кїнделігі БИАТЛОН. Биатлоннан Австрияның Обертиллиах қаласында өтіп жатқан жасөспірімдер арасындағы əлем чемпионатында қазақстандық Галина Вишневская (суретте) күміс жүлдені иеленді. ШАҢҒЫ. Шаңғыдан Чехияның Либерец қаласында өтіп жатқан жастар мен жасөспірімдер арасындағы əлем чемпионатында отандасымыз Марк Старостин 30 шақырымдық скиатлон жарысында қола жүлдеге ие болды. Скиатлоншылар 15 шақырымды классикалық, ал қалған 15 шақырымды еркін əдіспен жүгіріп өтеді. Бұл жарыста бұған дейін Анастасия Слонова күміс медальді иеленген болатын. БОКС. Қарағандыда жасөспірімдер арасындағы Қазақстан чемпионаты аяқталды. Оған Астана жəне Алматы қалалары мен еліміздің 14 облысынан 1997-1998 жылдары туған 177 жас боксшы қатысып, күш сынасты. Боксшылар бір жеті бойы 163 жекпе-жек өткізіп, 14 салмақта араларынан ең мықтыларын анықтады. Сөйтіп, жалпыкомандалық есепте 4 алтын, 2 күміс жəне 4 қола медальмен Қарағанды облысының боксшылары бірінші орынды, екінші орынды 4 алтын, 2 күміс жəне 2 қола жүлдені иеленген Алматы қаласының жастары, үшінші орынды 2 алтын, 1 күміс жəне 1 қола медальді қанағат тұтқан Павлодар облысының командасы алды. Ал бір-бірден алтын жүлдені иеленген Оңтүстік Қазақстан, Солтүстік Қазақстан, Қызылорда облыстары мен Астана қаласының өкілдері 4-7 орындарды бөлісті. Енді ел чемпионатында топ жарған балалар жасөспірімдер құрамасына алынып, осы жылдың 15-22 сəуір күндері Шымкентте өтетін Азия чемпионатына, одан кейін 17-26 тамыз

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

күндері Украинаның Киев қаласында жалау көтеретін əлем чемпионатына қатысатын болады. ФУТБОЛ. Ресейдің Санкт-Петербург қаласында өткен «Достастық Кубогы» халықаралық турнирін Қазақстанның 21 жасқа дейінгі құрама командасы 6-шы орынмен аяқтады. Ал, финалда украиналықтарды 4:2 есебімен ұтқан Ресей құрамасы жеңімпаз атанды. Үшінші

орынды Литвадан 2:0 есебімен басым түскен Беларусь командасы иеленді. ЕРКІН КҮРЕС. Ресейдің Красноярск қаласында өтіп жатқан Иван Ярыгин Голден Гран-приі XXIV халықаралық турнирінде əлем чемпионатының жүлдегері Дəулет Ниязбеков 60 кило салмақта қола медальға ие болды. Ол чемпионат басталысымен үш белдесу өткізіп, соның бəрінде де жеңіске жеткенмен, жартылай финалда Еуропаның екі дүркін чемпионы Опан Сатқа есе жіберді. Өкінішке қарай, аталған турнирде біздің басқа балуандарымыз көңіл көншітерлік нəтиже көрсете алмады. ХОККЕЙ. Құрлықтық хоккей лигасына қатысып жатқан Астананың «Барыс» командасы сырт алаңда Уфаның «Салават Юлаев» клубын 3:2 есебімен ұтты. Қазір «Барыс» «Шығыс» конференциясында 73 ұпаймен 5-орында келеді. Осы күні Жоғарғы хоккей лигасында Өске меннің «Торпедо-Казцинк» командасы да сырт алаңда Альметьевскінің «Нефтянник» хоккейшілерінен 3:2 есебімен басым түсті. Енді өскемендіктер Волжск қаласында жергілікті «Ариада-Акпарс» клубымен кездеседі. Қазір «Торпедо-Казцинк» 44 ойыннан кейін 75 ұпаймен 6-орында тұрса, Қарағандының «Сарыарқа» командасы 43 ойыннан кейін 93 ұпаймен көш бастап келеді. Бүгін олар өз айдынында Нижний Тагил қаласының «Спутник» командасын қабылдайды. Жастар хоккей лигасында Астананың «Снежные барсы» командасының жағдайы мəз емес. Олар өткен аптада Магнитогорскінің «Стальные лисы» командасымен екі рет кездесіп, екеуінде де 9:2 жəне 3:2 есебімен ұтылып қалды. Қазір астаналықтар «Шығыс» конференциясында 16 команданың арасында 12-орынды иеленуде.

23 қаңтарда Зайсан ауданына сапарға шықтық. Обалы нешік, Гидромет қызметкерлері қатты боран соғып, жолдар жабылу қаупі бар деп ескертсе де, əлде əуестік, əлде қызығушылық па, таң ата «Өскемен-Қалбатау-Көкпекті-Ақсуат-ЗайсанМайқапшағай» республикалық маңызы бар тасжол арқылы аттанып кеттік. Өскеменнен Жарма ауданының орталығы Қалбатауға дейін небəрі 111 шақырым. Бір сағат 20 минутте баратын аудан орталығына жету мұң болды. Ақ боран түтеп кетті. Мұның алдында да бірер күн боран соғып, өңірдің барлық аудандарына қатынау қиынға түскенімен, жарты немесе бір күнде баратынсың. Өскеменнен 50 шақырым асқан соң жолдар жабылып, көптеген автокөліктер сең соққандай, тіреліп қалды. Екі қуатты «Д-226» «Урал» көлігіне орналасқан қарды алысқа лақтыратын шнектер дамылсыз жұмыс істей бастады. Сонымен 111 шақырымдағы Қалбатауға бес сағатта жеттік. Таңғы сағат 7.00-де Зайсаннан шыққан, ішінде 40-тан астам жолаушысы бар автобус, барлығы жүзге тарта көлік жүргізушілері сол күні қамалып қалды. Абырой болғанда, Жарма ауданының əкімі Темірбек Қасымжанов жолаушылардың барлығын түрлі мекемелерге орналастырды. Өскеменге баратын жолаушылар ертеңінде Семей арқылы айналма жолмен екі тəулік дегенде жетіпті. Себебі, жылдамдығы секундына 30 метрге жететін қатты боран жолды жауып, тазарту қиынға соққан. Зайсан ауданына да қар қалың түсіпті. Аудан əкімі Серік Зайнулдин алаңдаушылық білдіріп, əлі екі ай қыс болатынын білсе де, көктемгі тасқынның алдын алу шараларына кірісе бастапты. Ауданда қардың қалыңдығы 50 сантиметрден, тауларда 85 сантиметрден асады. Егер күн күрт жылыса қауіпті, сондықтан ауыл əкімдері дайындық жұмыстарын жүргізіп жатыр. Облыс əкімі Б.Сапарбаевтың тапсырмасы бар, тасқынның алдын алуға жауапкершілікпен қарау керек, деп аудан əкімі Серік Зинабекұлы біраз жайлардан мағлұмат бере кетті. Ауданда жолдар қардан тазартылып тұрады, ондаған техника бөлінген, жанармай жетеді. Жұма, 25 қаңтарда кері қайтуға қамдандық. Зайсанға қалың тұман түсіп, ұшақ бір күн ұшпай қалды. Қарияларға, емделуге бара жатқандарға қиын болды, олар амалсыз түнеп қалды. Ертеңінде ұшақ қатынады. Ақсуаттан əрі қарай бір күнде 40 сантиметрдей қар түсіпті. Жол аршылған. Бірақ, кейбір жерді қар басып қалған, орта жолда тіркемесі бар «КамАЗ»-дар батып қалғандықтан, айналма жерде көлікті итеріп шығуға тура келді. Сөйтіп, Көкпектіден Қалбатауға əупірімдеп əр��ң жеттік, арғы жағында жол жоқ. Бұл кезде дүлей боран құтырып тұрған. Осы мезетте Өскеменнен Қалбатауға, Қалбатаудан Өскеменге қарай екіекіден төрт роторлы, итергіш көліктер жетегімен 500 машина қарама-қарсы жолға шықты. Біз мінген көлік Қалбатаудан əрі 5 шақырым жүрді де қайраңдап қалды. Кері қайтайық десек, көліктер иін тіресіп, бір-біріне жол беретін емес, тіпті шегінуге жол жоқ, төрт сағат тұрып қалдық. Зəреміз ұша бастады, жанармайдың жартысын жағып қойдық, таң атқанша айдалада қалсақ, үсіп өлетін болдық қой, бір амал жасап аттың басын Қалбатауға бұрайық деп жүргізуші жас жігіт Фархадты үгіттей

Шығыс Қазақстан облысы. ––––––––––––––––––––––––– Суретті түсірген автор.

Дастан КЕНЖАЛИН, «Егемен Қазақстан».

МЕКЕН-ЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 273-73-80.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru , egemenkz@maіl.kz Алматыда: факс (727) – 273-73-80, электронды пошта – egemalm@host.kz

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728) 27-05-70; Атырау – (712-2) 32-94-07; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

бастадым. Сонымен елуге тарта көлік кері қайтты. Таңертең 8-де Өскеменнен шыққан көліктер Қалбатауға түнгі 12-де əрең жетті. Жол тазалап жатқан механизаторлар ұйқыны қойған сыңайлы, бірер сағат қана тынығып алады екен. Сонымен бірге, Көлік жəне коммуникация министрлігінің Автомобиль жолдары комитеті Шығыс Қазақстан облыстық департаменті ММ директоры Сайранбек Бармақовтың іскерлігі мен ілкімділігі нəтижесін берді деуге келеді. Ол боран басталғалы аттан түспей, өңір басшысы Б.Сапарбаевтың жолдарды тазалау, жолаушыларға дер кезінде көмек көрсету жөніндегі тапсырмасын мұқият орындап жүр. Оның орынбасары Бақыт Қалымов тіпті Өскеменге жете алмай, айдалада түнеп шығуға мəжбүр болған. Облыс əкімінің орынбасары Айтқазы Шерубаев та Қалбатауға қарай боран басталған кезде жолдың жағдайын көремін деп ұзақ уақыт қар құрсауынан шыға алмаған. Сайранбек Солтанбекұлын жолда жолықтырдық, ол да мазасыз тірлік кешкен сыңайлы, жолаушылардың айдалада қалып қоймауына алаңдайды. «Несін айтасыз, биылғы қыс бəрімізге сынақ болды. Қолдағы техника, жанармай жеткілікті болғанымен, міне, екі ай өтті, боран екі күннің бірінде əлек салуда. Тіпті, «Өскемен-Риддер», «Өскемен-Шемонайха» жолдары да жабық, оны тазартып үлгере алмай жатырмыз. Боран сейсенбіге таман толастап, қатты аяз түседі деген болжам бар, деп С.Бармақов ағынан жарылды. Алтайда не көп, тау мен серпантин жолдар көп. Мəселен, «Өскемен-Зырян-Катонқарағай», «Өскемен-Самар-Күршім-Марқакөл» жолдары қауіпті. Сонымен бірге, Шемонайха, Бородулихаға баратын жолдар қыс түскелі жиі жабыла бастады, оны тазарту оңай шаруа емес. Соңғы бір айда ғана жүзге тарта қар көшкіні болды. Күн күрт жылынып, қар көшкіні қауіп төндіре бастады. Сондықтан осы сала қызметкерлері үшін қарбалас сəт туып тұр. Қалбатауда сол күні екі жүз адам қонып шықты. Аудан əкімі Т.Қасымжанов барлығымызға жағдай жасады, түн болса да ыстық ас бергіздірді. Ертеңінде «Өскемен-Қалбатау» жолын ашуға мүмкіндік болмады, қатты боран жолды тазалағанмен жедел жауып тастады. Ақыры Шарға жетіп, кешкі пойызбен екі тəулік дегенде Өскеменге жеттік. Айтпақшы, сол күні «ӨскеменСемей» жолы қардан тазаланып, көптеген аудан тұрғындары айналма жолмен оралыпты. 27 қаңтарда Алтайда боран болды. Күн күрт жылынып, қар еріп, көшелерді су баса бастады. «Өскемен-Қалбатау», «Өскемен-Зырян», басқа да жолдар жабық, тазалап жатқанымен боран мүмкіндік берер емес. Ал дүйсенбіде де боран соғып тұр, қалың қар басып тастады. Жолдар жабық. Шығыста өзен-көлдер көп, ертең қар еріген кезде тасқын су қаптамас үшін қазірден бастап дайындық жұмыстарына кірісе бастасақ, ұтылмаймыз. 2010 жылғы 17 наурыздағы бір күнде Тарбағатай, Күршім елді мекендерінде қатты тасқын судан 600 үйдің қирап, мыңдаған малдың опат болғанын ұмытпайық, ағайын. Биылғы қыстың беті жаман, ауа райы да сан құбылып тұр. Сақ болайық!

Көкшетау – (716-2) 25-76-91; Павлодар – (718-2) 57-18-09; Қарағанды – (721-2) 43-94-72; Семей – (722-2) 52-26-86; Қостанай – (714-2) 39-12-15; Тараз – (726-2) 43-37-33; Қызылорда – (724-2) 27-00-85 Шымкент – 8 (701) 404-36-29; Орал – (711-2) 28-80-35; Петропавл – (715-2) 50-72-50. Өскемен – (723-2) 25-28-41; Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 273-73-97, gulnurekkz@mail.ru

А материалдың жариялану ақысы төленген. “Егемен Қазақстанда” жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды.

Газет мына қалалардағы: 010008, Астана қ., Жұбанов к-сі, 24/1, «Издательство БМ» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Сәтбаев к-сі, 15, «Арко» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Рысқұлов к-сі, 190, «А-полиграфия» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Мистоль» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Мұхит к-сі, 57/1, «Жайық Пресс» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Космическая к-сі, 6/3, «Шығыс ақпарат» КМК баспаханаларында басылып шықты.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 200 601 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Лəйла ЕДІЛҚЫЗЫ.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. “Егемен Қазақстан” республикалық газеті” АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 5 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Жұбанов к-сі, 24/1, «Издательство БМ» ЖШС-те басылды, тел. 93-98-25. Тапсырыс №158 ek


29/01/2013