Page 1

СІЗ не дейсіз? Ќыс ќаћарын ќамданєан жеѕеді

Басы қаттылау басталған қыс кей өңірлерде жылу беруге дайындықтың осал тұстарын ашып тастады. Бұл ақ шұнақ аяз бен ақ мылтық борандар болмай жатып абдырап қалған қалалар мен ауылдарды кəдімгідей əбігерге салды. Бұл қыстың көзі қырауда жылусыз қалған тұрғындардың орынды наразылығын тудырды. Облыста қысқы жылу беру маусымына дайындық деңгейі қандай? Қыстан қысылмай шығудың қамы жасалды ма? Жылу беру маусымы біздің өңірде қалай өтуде?

«Егемен Қазақстан» газетінің Ақтөбе облысы бойынша тілшісі Сатыбалды СƏУІРБАЙ «Ақтөбе облысының энергетика жəне тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы басқармасы» ММ бастығы Ерлан Блиевке:

– Сіз бұған не дейсіз? – Шүкір, облыста соңғы жылдары бұл бағытта ерекше елең еткізетіндей апаттық жағдай бола қойған жоқ. Биыл да жылу беру маусымына тиянақты əзірлікпен түстік, сондықтан əзірге абыржитындай ештеңе жоқ. Өткен жылы облыс бойынша 108 жылу қазандығы, 250,3 шақырым жылу желісі, 219,2 шақырым су жəне кəріз желісі, 645,0 шақырым электр желісі, 255 білім беру нысаны, 256 денсаулық сақтау нысаны, 42 өзге де əлеуметтік нысан мен 1 090 тұрғын үй түрлі жөндеуден өткізілді. Бұл бағыттағы жоспарланған жұмыстар толықтай жүзеге асырылды. Осы бағытқа бөлінген қаражат көлемі оның алдындағы жылмен салыстырғанда 70 пайызға көбейіп, 6,8 млрд. теңгені құра ды. Атап айтқанда, 2012 жылы Ақтөбе қаласының ішкі орамдық жылу желілерін жөндеу жұмыстары жүргізіліп, нəтижесінде 13 шақырымнан астам жылу желісі қайта жарақтандырылды. 2000-нан астам тұрғыны бар Мұғалжар ауданы Жем қаласының жылу жүйесін қалпына келтіру мəселесін түбегейлі шешу мақсатында 3,8 шақырым жылу желісін қайта жарақтандырып, 3 жа ңа жылу қазандығын орнатты. Сондай-ақ, ағымдағы жы лы шағын қала көгілдір отынмен қам тамасыз етілді. Осыған қоса, Алға қаласының жəне Те мір ауданындағы Шұбарқұдық кентінің орталық жылу қазандықтарында қайта жаңғырту жұмыстары жүргізіліп, қазандар мен өзге де негізгі құрал-жабдықтар орнатылды. Бұл бағыттағы жұмыстар ағымдағы жылы да өз жалғасын табатын болады. 2012 жылы облыстың бюджеттік мекемелеріне жоспарланған 54,6 мың тонна көмір жəне 11,8 мың тонна дизель отыны толығымен жеткізілді. Жалпы облыс бойынша 2012-2013 жылдардағы жылу беру маусымы қалыпты жағдайда өткізілуде. Ақтөбе облысы.

№16-20 (27959) 12 ҚАҢТАР СЕНБІ 2013 ЖЫЛ

 Республика тынысы: мың бір мысал

Кенді кенттіѕ кеспесі

Ол импорттыќ ґнімнен əлдеќайда сапалы Нəзира ЖƏРІМБЕТОВА, «Егемен Қазақстан».

Кеден одағына кірерде «Ресей мен Белоруссиядан келетін тауарлар нөпірі біздің кəсіпкерлерді жұмыссыз қалдырады» деген қаңқу сөз дуылдап барып басылған. Дүниежүзілік сауда ұйымына кіруге дайындық жұмыстары біраз жылдан бері жүргізіліп келеді. Бұл туралы сөз бола қалса «Дүкен сөрелері сырттан келетін сапалы арзан тауарларға толып кетеді-ау, біздің өндірушілер бəсекеге шыдас бере алар ма екен?..» деген күдікке бой ұрушылар да жоқ емес. Ал елімізде бір-екі жылдан бері дамудың кепіліне айналған үдемелі индустриялық-инновациялық бағдарлама бойынша жүзеге асырылып жатқан жобалардың басым бөлігі ірі өндірістерден немесе ауыл шаруашылығынан орын алды. Рудныйлық жас кəсіпкер Азамат Нұрғазин тұтынушылардан сұранысқа ие өнім өндіретін кəсіпорын ашу туралы көптен ойланатын. Сол ойын жүзеге асыру үшін тез дайындалатын кеспені сегіз ай бойы зерттеді. Ерінген жоқ, алдымен Ресейдің көрші облыстарына барды, Қазақстанның оңтүстік облыстарын аралады. Қытайдан əкелінетін кеспе дүкендерде сықап толып тұрғанмен тез өтеді. Жолаушы шыққандар да пойыздың ішінде иісін бұрқыратып кеспе жейді, түстік тамақ үшін де жұмысқа осы тағамды алатындар аз емес. – Қытайдың кеспесін жұртшылық көп алғанмен, одан асқазаны сыр бергендер толып жатыр. Кеспенің тең жартысы

 Тосын табиғат

Ќар ќўрсауынан ќўтќарылды Оңдасын ЕЛУБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Кенді Алтайда екі аптаға созылған ақшұнақ аязды ақтүтек боран алмастырды. Міне, бірнеше күннен бері қатты бораннан облыстың күрежолдары жабылып қалуда. Күн бірден жылып кеткен кезде биік таулардан қар көшкіні жүре бастады. Бейсенбіден жұмаға ауысар шақта қатты боран салдарынан облыстың көптеген жолдары жабылып қалды. «ӨскеменЗырян-Степное-Ушанов» күре жолында облыстық төтенше

«Егемен Қазақстан».

бидай ұны емес. Өйткені, Қытай біздің ел сияқ ты астыққа бай ел емес қой, олардың өзі ұнды сырттан сатып алады, – дейді тез дайындалатын кеспе шығарып отырған «Ақ барыс» НК» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің директоры Азамат Нұрғазин. – Біз бəсекеге төтеп беру үшін

Нұрлан Нығматулин: Елбасының жаңа стратегиялық бағытын жүзеге асыру əрбір қазақстандықтың жаңа дəуір тынысын сезінуіне мүмкіндік береді.

Халық қалаулылары жаңа жылдағы алғашқы кездесулерін еліміз үшін тарихи құжатқа айналған Елбасы Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаевтың «Қазақ стан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» Жолдауын талқылауға арнады.

жағдайлар департаментіне қарасты құтқарушылар қар құрсауында қалып қойған 12 автокөлік пен 26 адамды облыс орталығына жеткізді. Ресейдің Кемеров қаласынан шайбалы хоккейден жарыстан қайтып келе жатқан он жасар бірнеше бала жарты тəулік Ауыл бекетінде отырып, жол тазаланған соң аман-есен жеткізілді. Ауа райын зерттеушілердің мəліметі бойынша боран-шашынның жалғасатын түрі бар. Ендеше абайламаса болмайды. Шығыс Қазақстан облысы.

Ґткен жылєы баєалар ґсуіне кґзќарас

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ,

тек ғана сапаға жүгінуіміз керек. Кеспені сапалы ететін оның құрамы ғана. Ал еліміздегі астық державасы саналатын Қостанайда отырып, қытай ғұрлы кеспе өндіре алмасақ ұят-тағы! (Соңы 8-бетте).

Мəжіліс депутаттарыныѕ Батыс Ќазаќстандаєы кездесулерініѕ арќауы

«Егемен Қазақстан».

Баєа жəне пайым

Халықты қашанда күнделікті тұтынатын тауарлар мен азық-түліктің бағасы алаңдататыны белгілі. Олай болса, өткен 2012 жылы жоғарыда аталған тауарлар бағаларында нендей өзгерістер орын алды? Осы сауалға жауап беру үшін Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің мəліметтеріне көз жүгіртіп көрейік.

Президент Жолдауы – Темір ҚҰСАЙЫН,

 Көкейкесті

Қазақстан Парламенті Мəжі лісінің Төрағасы Нұрлан Нығматулин Батыс Қазақстан облысы халқымен жəне еңбек ұжымдарымен кездесті. Батысқазақстандықтар Прези денттің халыққа Жолдауын ерекше ықыласпен қабыл алды. Себебі, Елбасы ұсынып отырған жаңа стратегиялық бағыт бүкіл елі мізге жəне əрбір аймаққа одан əрі қарқынды дамуға жəне

құ былмалы тарихи жағдайда ұзақмерзімді тұрақты дамуға қабілетті болуға серпін беріп отыр. Бүгінгі күні Батыс Қазақстан облысы мемлекеттік жəне халықаралық деңгейдегі ірі жобаларда табысты пайдаланылып келе жатқан мықты өндірісімен, табиғи, кадрлық потенциалымен мақтана алады. Сондықтан болар, Парламент Мəжілісінің Төрағасы кездесу өткізген батыс қазақстандық машина жасау компаниясында (БҚМК) қызу талқылау өтті. Кездесу барысында Президенттің жаңа

Ґндірісті ґѕірдегі ґміршеѕ жобалар

Кеше жұмыс бабымен Шығыс Қазақстан облысына келген Премьер-Министр Серік Ахметов сапарын Семей қаласынан бастады. Оңдасын ЕЛУБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Жұмыс бағдарламасындағы алғашқы нысан «Жылукомму нэнерго» КМК-нің 1-ші

ЖЭО болды. Үкімет басшысы стансаның күзгі-қысқы маусымдағы жұмысымен жəне оны дамыту перспективасымен танысты. Сондай-ақ, қала басшылығымен жəне

АҚПАРАТТАР аєыны  ҚАРАҒАНДЫ. 2012 жылы «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасының ауқымында Қарағанды облысының үйлестіру кеңесі 98 несиенің 20,9 млрд. теңге көлеміндегі несиелік мөлшерлемелерін субсидиялауды мақұлдап, бағдарламаны жүзеге асыру нəтижесінде облыс кəсіпорындарында 7000-нан астам жұмыс орны сақталып, 2000-ға тарта жаңа жұмыс орындары ашылды. Бағдарламаның қаржылық емес құралдарымен 3000-ға тарта жұмысын жаңадан бастап, оған жұмыс жасап жатқан кəсіпкерлер қамтылды. Олардың ішінде 1 536 адам дамыту институттарында оқытудан өтіп, 1167 шағын бизнес субъектісіне сервистік қызметтер бойынша тегін консультациялар жəне қызметтер көрсетілді. Бүгінгі таңда Қарағанды облысынан Индустрияландыру картасына жалпы сомасы 404,2 млрд. теңгенің 9400 жаңа жұмыс орындарын құрайтын 66 жоба енгізілген.  АСТАНА. Елордада үстіміздегі жылдың 10-16 мамыры күндері жас пианистердің І халықаралық «Astana Piano Passion» фестиваль-байқауы өтеді. Оған 18 жасқа

стратегиялық бағытының инновация, ин дус трияландырудың жаңа кезеңі, еліміздің экономикалық өсуі мен одан əрі дамуы үшін Қазақстанның басты байлығы ретінде ресурстарды пайдалану, отандық өнеркəсіпке мамандар дайындау сияқты өзекті тұстарына ерекше назар аударылды. «Президентіміз өз Жолдауында өте маңызды мəселе – қазақстандық кəсіпорындарға мамандар дайындауға барынша назар аударуда. Өйткені, Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаевтың өзі жұмысшы мектебінен өткен тəжірибелі адам, сондықтан, кəсіби техникалық мамандықтың қаншалықты маңызды екенін жақсы біледі. Бұл біздің кəсіпорын үшін де өте қажет. (Соңы 2-бетте). «Са мұ рық-Энерго» АҚ басшыларымен болған кездесуде Семейде 3-ші ЖЭО-ның құрылысы жобасын іске асыру мəселесі талқыланды. Бұдан соң Премьер-Министр тауарлы бетон шығаратын «Фирма Азия» ЖШС-да болды. Компания басшысы С.Ахметовке темір-бетон бұйымдарын өндірудің технологиялық жайжапсары мен кəсіпорынды дамыту жоспарлары туралы баяндады. (Соңы 2-бетте).

Сонымен аталған агенттік келтірген деректерге жүгінер болсақ, 2012 жылы азық-түлік өнімдері бағасы 5,3 пайызға, азық-түлік емес тауарлар бағасы 3,5 пайызға, ал ақылы қызметтер бағасы 9,3 пайызға өскен. Егер өткен жылдың соңғы айында бағалар нендей өзгеріске ұшырады екен деген сауалға келер болсақ, мынадай цифрларды көреміз. Яғни 2012 жылдың желтоқсан айында алдындағы 2011 жылдың желтоқсан айымен салыстырғанда бағалар: ұнға – 7,6, макарон өнімдеріне – 7,5, ба лық жəне теңіз, тоқаш жəне ұн өнімдеріне –5,7, кофе, шəй жəне какаоға –5,5, кондитерлік бұйымдарға – 5, алкогольді ішімдіктерге – 4,9, жемістер мен көкөніске – 4,8, сүт өнімдеріне – 3,8, нанға 2,5 пайызға өскен. Осы аталған кезеңде ет жəне ет өнімдері бағасы 9,5 пайызға өскен. Бағаның төмендеуі тек жарма (27%), өсімдік майы (2,6%) жəне қантқа (2,1%) қатысты ғана орын алған. Сонымен бірге, өткен айда темекі өнімдері бағасының – 1,6, қатты отын бағасының – 0,9, киім жəне аяқ киім, газеттер мен мерзімді басылымдар бағасының – 0,5, тұрмыстық тоқыма өнімдері бағасының 0,4 пайызға өскенін де айта кету қажет. Өсу көрсеткіші қызмет көрсету саласында да бар. Мəселен, өзіміз айтып отырған кезеңде жолаушылар темір жол көлігі қызметтерінің бағасы – 1,7, қонақ үйлер бағасы – 1,1, шаштараз бен жеке қызмет көрсету орындары қызметтерінің бағасы 1 пайызға көтерілген. Сөз соңында тұрғын үйкоммуналдық қызметтер саласында тарифтердің тарату желілері бойынша тасымалданатын газға – 2,8, канализацияға – 2,5, суық суға – 1,2, ыстық суға жəне орталықтан жылытуға 0,8 пайызға артқанын да айта кеткен орынды. Бір қарағанда бұл цифрларда тұрған таңқаларлық ештеңе жоқ сияқты. Өйткені инфляция бар жерде бағаның соған ілесіп өсіп отыруы заңды құбылыс. Ал инфляция өткен жылы елімізде 6 пайызды құраған. Біз бұл жерде тіпті, инфляция бар жерде халықтың қиналмай өмір сүрулері үшін жалақыларға, зейнетақылар мен жəрдемақыларға индексацияның да қоса жүруі тиіс екендігін де айтқалы отырған

дейінгі өнерпаздар қатысатын болады. Жалпы жүлде қоры 50 мың АҚШ доллары болмақ. Сондай-ақ, балғын орындаушыларға Астана əкімінің жəне байқаудың көркемдік жетекшісі Денис Мацуевтің атынан арнайы жүлделер тағайындалып, Францияның Анси қаласындағы «Crescendo» жəне «Annecy Classic», Иркутск қаласында өтетін «Байқал жұлдыздары» фестивальдарына қатысуға, Суздаль қаласындағы жазғы лагерьге жолдама беріледі. Астана қаласында құрылған арнайы комиссия 10 наурыз бен 30 наурыз аралығында іріктеу турын өткізеді, оның қорытындысымен фестиваль-байқауға қатысушылар анықталмақ.  ПЕТРОПАВЛ. Солтүстік Қазақстан облысында «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасы бойынша сомасы 16,4 миллиард теңгеге 163 жоба мақұлданды. Олардың ішінде 8,6 млрд. теңгені құрайтын 132 жоба – бірінші бағыт бойынша, 820 млн. теңгені құрайтын 6 жоба – екінші, шамамен 7 млрд. теңгені құрайтын 25 жоба – үшінші бағыт бойынша жұмсалады. Облыс субсидиялаудың қол қойылған келісім-шарттарының саны бойынша алтыншы орыннан көрінсе, кепілдендіру келісім-шарттарының саны бойынша төртінші орында.  СЕМЕЙ. Қалада бейсенбі күні кешке тоғыз қабатты көп пəтерлі үйдің 4-ші қабатындағы пəтерде өрт болып,

жоқпыз. Бізді таңғалдырғаны, егер осылай айтуға болатын болса, өзіміздің Қазақстанда өндірілетін ұн, макарон өнімдері жəне кондитерлік бұйымдар бағаларының шарықтап өсуі. Ет жəне ет өнімдерінің басым денінің сырттан əкелінетінін ескергенде, олардың бағасының өсуін түсінуге де болады. Ал ұн мен ұннан жасалатын өнімдер өзімізде жеткілікті емес пе? Бір қызығы, алкогольді ішімдіктер мен темекі өнімдерінің бағалары онша көтеріле қоймаған. Мұны қалай түсінуге болады? Əлде олардың бағаларын өсіруге деген мүдделілік жоқ па? Былайша айтқанда, арақ-шарап пен темекі бағасының өсуінен ешкімге пайда келмей ме? Біздің бұлай деуімізге себеп, егер алкогольді ішімдіктер мен темекі бұйымдары бағасы ұнның бағасы сияқты 7,6 пайызға қымбаттап, өзімізде өндірілетін ұн бағасы темекі бағасы сияқты 1,6 пайызға ғана өсіп жатса, еш таң қалмауға болар еді. Сөз ретінде Қазақстанның əлемдегі астық экспорттаушы елдердің алдыңғы қатарында тұрғанын да еске сала кеткен артық емес. Осы орайда кешегі кеңестік кезеңде арақ-шарап бағаларының азық-түлік бағаларынан əлдеқайда қымбат болғанын да ұмытпағанымыз орынды. Ол кезде бір шөлмек, яғни жарты литр арақтың бағасы бір кило еттің бағасынан əлдеқайда қымбат болатын. Бүгінде жағдай мүлде керісінше, 1 кило еттің бағасы 1-1,5 мың теңге тұрса, 1 шөлмек арақты 280 теңгеге сатып алуға болады. Неге? Мəселенің шындығына келсек, шетелдерде де солай – оларда да алкогольді ішімдік бағалары өте қымбат. Оны түсінуге де болады. Өйткені, адамның тіршілігі арақ-шарап пен темекіге тіреліп тұрған жоқ. Ал ішімдік ішіп, денсаулықтарын бұзғысы келгендер болса, қымбат бағаға сатып алсын да іше берсін. Міне, статистика агенттігі келтірген мəліметтерге көз сала отырып біз осындай ойларға келдік. Арақ-шарап пен темекі бағаларының салыстырмалы түрде алғанда онша қатты өспегеніне қарап елімізде ішімдік пен темекіге салынушылар азайып келеді, соған сəйкес сұраныс та төмендеуде деп қуануға да болар еді. Бірақ олардың халық үшін қажеттілігі аз болса, бағаларын неге өсірмеске деген сауал тағы мазалайды. Қалай дегенде де, осы мəселеде бір түсінбестік бар...

тілсіз жау өрт сөндіру қызметкерлерінің күшімен бір сағаттан кейін ауыздықталып, 65 адам қауіпсіз жерге көшірілді. Өртті сөндіру кезінде 40 жастағы ер адамның мүрдесі табылды.  ТАЛДЫҚОРҒАН. Жаңа жылдың басталуы Ұйғыр ауданының тұрғындары үшін тағы бір жаңа аудандық газеттің шығарылуымен есте қалып, оқырмандар басылымның бірінші нөмірімен 1 қаңтар күні танысты. «Қарадала тынысы» – «Қарадала нəпəси» атты газет аптасына бір рет қазақ жəне ұйғыр тілдерінде шығады. Оның тиражы 3000 дананы құрайды. Жаңа басылымның редакциясы «Медиахолдинг «Жетісу ақпарат» АҚ-тың филиалы болып табылады. Ерекше назар мемлекеттік саясатты насихаттау жəне түсіндіруге, ауданды əлеуметтік-экономикалық дамыту бойынша басымдықты міндеттерге, сондай-ақ бірлік пен келісімді нығайтуға, аймақтағы достық тақырыбын кеңінен жариялауға, қазақтар мен ұйғырлардың мəдениеті, тарихы, дəстүрлері туралы қызықты мақалаларды жариялауға бағытталған. ҚазАқпарат, CA-NEWS (kz), Bnews.kz агенттіктерінің хабарлары негізінде əзірленді.


2

www.egemen.kz

12 қаңтар 2013 жыл

авиация өндірісін меңгеруді жоспарлап отыр. – Президентіміз айтқандай, болашақ – жоғары технологиялар жасауда. Біз оның еліміз үшін қаншалықты маңызды екенін жақсы түсінеміз. Біздің мекеме де бір орнында тұрған жоқ. Алдағы уақытта кəсіпорын азаматтық шағын авиация өндірісін меңгеруді жоспарлап отыр, – деді БҚМК №1 өндірісінің бастығы Ақылжан Ахметов. Компания жұмысшылары Елбасының инновациялықтехнологиялық бағытты қарқынды дамыту қажеттігін айтқан көрегендігі болашаққа деген нық сенімдерін бекіте түскенін жеткізді. Оған аға бақылау шебері Наталья Акутинаның: «Президентіміз Нұрсұлтан Назарбаев ұзақмерзімді даму бағытын ұсынып отыр. Біздің басты мақсатымыз – еңбек ету. Өйткені, алдағы өміріміздің қандай болатыны, балаларымыздың қалай өмір сүретіні біздің əрқайсымызға

Президент Жолдауы – Мəжіліс депутаттарыныѕ Батыс Ќазаќстандаєы кездесулерініѕ арќауы

(Соңы. Басы 1-бетте). Сондықтан мен Елбасымыздың идеясын қолдай отырып, күнделікті жұмыс барысында да жас мамандармен тəжірибемді бөлісуге тырысамын», деп өз пікірімен бөлісті Батыс Қазақстан машина жасау компаниясының кадр жөніндегі директоры, көптеген жас мамандардың тəлімгері Виктор Кузнецов. Батыс Қазақстан облысының машина жасау компаниясы – облыстағы ең ірі кəсіпорындардың

бірі. Қазіргі уақытта оның өнімі көптеген салаларда, мұнай-газ, құрылыс, ауылшаруашылығында жоғары сұранысқа ие. Аса маңызды бағыттарының бірі – азаматтық жəне əскери-авиациялық қозғалтқыштарды жөндеу бой ын ша Қазақстан үшін иннова циялық жəне ерекше базаны ұйымдастыруы. Кəсіпорын қызметінің бұл түрі де еліміз бойынша бірегей. Алдағы уақытта кəсіпорын жоғары қысымды сорғылық қондырғы жөндеу мен өндіруді, азаматтық шағын

байланысты», деген сөздері дəлел бола алады. Халықпен кездесу барысында Нұрлан Нығматулин Президенттің «100 мектеп, 100 аурухана» бағдарламасы аясында ашылған Орал қаласындағы №5 қалалық емханасында да болды. Бүгінгі күні бұл медициналық мекеме 45 мыңға жуық адамды қамтитын қаланың солтүстікшығыс ауданы тұрғындарына қызмет көрсетеді. Емханада кəсіби медициналық көмек көрсетудің барлық жағдайлары жасалған. Бұл

Ґндірісті ґѕірдегі ґміршеѕ жобалар (Соңы. Басы 1-бетте). Темір-бетон бұйымдары өндірісін кеңейту жəне Семей қаласында тұрғын үй құрылысы бағдарламасын жүзеге асыру шарасы аясында тұрғын үй құрылысы комбинатын салу көзделуде. Оның жобасы да Премьер-Министрге таныстырылды. Сондай-ақ, Үкімет басшысы автобустар мен «Беларусь» тракторларын құрастыратын «СемАЗ» ЖШС-да болып, қазақстандық үлгідегі техниканы көрші елдер рыногына шығару жөнінде өз ойын ортаға салды. Одан кейін С.Ахметов бастаған топ «Сəт Транс» үй құрылысы комбинатының тұсаукесер рəсіміне қатысты. Осында сөз алған Үкімет басшысы 2013 жылы елімізде жүздеге мың шаршы метр тұрғын үй салынатынын, бұл орайда Семейдегі аталмыш кəсіпорынның мүмкіндігі зор екенін атап көрсетті. Үкімет басшысы сондай-ақ, семейлік кəсіпкерлермен кездесу өткізді. Онда аймақта шағын жəне орта кəсіпкерлікті дамытудың көкейкесті мəселелері талқыланды. Кеңеске орталық жəне жергі лікті атқарушы органдардың, бизнес-қауымдастықтардың басшылары қатысты. Жиында ШҚО əкімі Б. Сапарбаев, «Атамекен» Одағы» ҚҰЭП басқарма төрағасы А.Мырзахметов есепті баяндамалар жасады. Өз сөзінде А.Мырзахметов Семейде «Атамекен» ҚҰЭП филиалы ашылатынын жеткізді. «Өздеріңізге мəлім, 2050

жылға дейінгі еліміздің Даму стратегиясында Мемлекет басшысы Қазақстанның əлемнің дамыған 30 елінің қатарына кіру міндетін қойды. Оны қуатты əрі бəсекеге қабілетті бизнестің көмегімен ғана жүзеге асыра аламыз. Көшбасшы мемлекеттер экономикасының басты тірегі тек қана бизнес болып табылады», деп атап көрсетті кеңес соңында Премьер-Министр. Серік Ахметов А.Мыр захметовтің Семейде «Атамекен» Одағы» ҚҰЭП филиалын құру жөніндегі ұсынысын қолдады. «Атамекен» одағы ірі бизнесқауымдастық болып табылады. Сондықтан, «Атамекенмен» бірлесе отырып, алғашқы қалалық үйлестіру кеңесін құру дұрыс ше шім деп есептеймін. Ол кəсіпкерлер мəселелерін шешу мен талқылау, сондай-ақ болашағы бар ұсыныстарды қарау бойынша тұрақты талқылау өткізетін ортақ алаң болады», деп атап өтті Үкімет басшысы. С.Ахметов кəсіпкерлерді бизнес-ортаны дамытуға белсене қатысуға шақырды. «Біздің кездесуіміздің Семейде өтуі кездейсоқ емес. Сіздерде қуатты қала құраушы кəсіпорындар жоқ, сондықтан қаланы дамытуда шағын жəне орта бизнес маңызды орын алады. Мемлекет басшысы тарапынан Семейді дамытуға көп көңіл бөлініп келеді. Биыл қаланы дамытуға 16,6 млрд.теңге бөлу жоспарланған. Осындай қалалар ғана тиімді бизнес-ортаның үлгісі болуға тиісті», деп атап көрсетті Үкімет басшысы. Премьер-Министр өкілетті

органдарға «облыстың қарқынды дамуын ескере отырып, орталық пен жергілікті атқарушы билік органдары мен бизнес арасындағы мемлекеттік бағдарламаларды орындау жұмысын үйлестіріп отыруды» тапсырды. «Халықаралық тəжірибе мен облыс əлеуетін ескере отырып, перспективалы өңірлік кластерлерді жүзеге асыру мүмкіндіктерін қарастыру керек. Шетел инвесторларын тарту жəне еліміздің қаржы ұйымдары, оның ішінде, даму институттары қызметтерін күшейтуге баса көңіл бөлу қажет», деді С. Ахметов. Сонымен бірге, Үкімет басшысы облыс əкіміне үстіміздегі жылы Семейде кəсіпкерлерлікті қолдау жəне инвесторларға қызмет көрсететін орталық құруды тапсырды. Кеңесті қорытындылай келе, ПремьерМинистр облыс əкімдігі мен бизнестің еліміздің жəне өңірдің дамуына қомақты үлес қосатынына сенім білдірді. Түстен кейін Серік Ахметов Шығыс Қазақстан облысын дағы жұмыс сапарын одан əрі жалғастырды. Премьер-Министр Зырян қаласындағы тігін өнеркəсібі мен металл қаң қала рын шығаратын бірқатар кəсіпорындарда болып, шағын жəне орта кəсіпкерлікті дамыту жайымен танысты. С.Ахметов бұл мəселенің «Моноқалаларды дамыту-2020» бағдарламасы басымдықтарының бірі екенін ескере отырып, Зырян қаласында шағын жəне орта кəсіпкерлікті дамыту жəне оған

жерде түпкілікті нəтижеге межеленген еңбекақы төлеу енгізілуде. Жүздесу кезінде талқыланған тақырыптың бірі – əлеуметтік саясаттың жаңа ұстанымдары болды. Онда денсаулық сақтау саласын дамытуға баса назар аударылған. – Медицина қызметкерлері əрқашанда Елбасымыздың ерекше қамқорлығын сезініп келеді. Жаңа ауруханалар ашылып, жаңа технологиялар енгізілуде. Қазақстандықтардың сапалы медициналық көмек алуы үшін біз одан əрі кəсібилікті арттыруға жұмыла кірісудеміз, – деді №5 қалалық емхана директорының медициналық жəрдемді ұй ымдастыру жөніндегі орынбасары Индира Амирова. Сонымен қатар, медициналық қызмет сапасының бірегей стандарттарын енгізу, медициналық мекемелердің материалдықтех никалық жабдықтарын бірыңғайландыру, Елбасы Жолдауында айтылған аурулар түрінің барынша кең спектрін диагностикалау жəне емдеумен қамтамасыз ету, профилактикалық медицинаны жетілдіру, «Смарт – медицина», қашықтықтан профилактика жəне емдеу, «электрондық медицина» қызметтерін енгізу сияқты өткір тақырыптар əңгіме өзегіне айналды. Облыстық көпсалалы балалар ауруханасы медициналық көмектің сапасын басқару жөніндегі қызмет бастығы Александр Гехман: – Орталықтан алыс жатқан көптеген аудандары бар біздің облыс үшін Президентіміз айтқан смарт-медицина, қашықтықтан емдеу сияқты медициналық қызметтің жаңа түрлерін енгізу өте маңызды, – деді өз сөзінде. Сондай-ақ, ақ желеңділер Мəжіліс Төрағасынан жастарға қандай қолдау көрсетіледі, бұл мəселе заңдық тұрғыда қалай шешіледі, аймақтық жəне жаһандық қауіпсіздік проблемалары сияқты өздерін толғандырған сауалдарға жауап алып қалуға тырысты. Осыдан кейін Нұрлан Нығматулин кездесуді қорытындылай келіп: «Елбасымыз Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаевтың «Қазақстан-2050» Стратегиясы Батыс Қазақстан облысында да кең қолдауға ие болуда. Себебі, Отанымыздың жаңа экономикалық, əлеуметтік жəне саяси даму бағыты еліміз азаматтарына ерекше серпін бергені сөзсіз. Сондықтан, олар өздерінің жəне ұрпағының жарқын болашағын тікелей осы тарихи Жолдаумен байланыстырып отыр», деп өз ойын түйіндеді. Өңірге сапар барысында Нұрлан Нығматулин тағы да бірқатар əлеуметтік нысандарды аралады. Батыс Қазақстан облысы. --------------------------------

Суретті түсіргендер Рафхат ХАЛЕЛОВ, Александр КУПРИЕНКО.

қолдау көрсетудің маңыздылығын атап көрсетті. (Зырян осы бағдарлама шеңберінде бекітілген 27 моноқаланың құрамына кіреді). Премьер-Министр қаладағы іргелі кəсіпорындардың бірі «Қазмырыш» ЖШС-ның байыту фабрикасына барды. Бұл кəсіпорынның негізгі өндірістік қызметі полиметалл кенін өңдеу мен əртүрлі концентраттар шығару болып табылады. С.Ахметов Глубокое ауданы Бобров ауылындағы «Бобровка+» тауарлы сүт фермасы ЖШС-да болды. Кəсіпорын өткен жылдың тамыз айында іске қосылған. Ферма сауын сиырларды жыл бойына күтіп бағатын жылы бокстармен қамтамасыз етіліп, қазіргі заманғы құралдармен жабдықталған. Премьер-Министр өңірде агроөнеркəсіптік кешенді дамыту жəне нəтижесі жоғары болатын бірқатар жобаларды жүзеге асыру мəселесімен де танысты. Үкімет басшысы Өскеменде «Шығысмашзавод» АҚ-тың жаңа шойын құю цехында болды. С.Ахметов өндірістің технологиясы, өндірістік бағдарламалардың орындалу барысы мен зауытты дамытудың перспективаларымен танысты. Үкімет басшысы барған тағы бір нысан С.Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан мемлекеттік университеті болды. Мұнда ҮИИДМБ, «Бизнестің жол картасы-2020», «Жұмыспен қамту-2020» жəне басқа да мемлекеттік бағдарламалардың іске асырылуына арналған көрме ұйымдастырылды. Премьер-Министр жұмыс сапары соңында облыс активімен кеңес өткізіп, онда ШҚО-ның əлеуметтік-экономикалық да му мəселелері талқыланды. Ке ңес қорытындысы бойынша С.Ахметов өкілетті органдарға бірқатар нақты тапсырмалар берді. Шығыс Қазақстан облысы.

Бюджет ќаржысына ќамќорлыќпен ќарау керек Парламент Мəжілісіндегі Əлеуметтік-мəдени даму жөніндегі комитеттің төрайымы Дариға Назарбаева бастаған бір топ депутат екі күндік сапармен Қостанай облысында болды. Нəзира ЖƏРІМБЕТОВА, «Егемен Қазақстан».

Əлеуметтік саланы дамытуда тек бюджетке иек артпай, қандай балама жол табуға болады? Бизнес пен жергілікті атқарушы биліктің əріптестігін қалай өрбітуге болады? Бюджет қаржысы қайткенде үнемделеді? Осы орайда Қостанай облысында өміршең мысалдар бар. Облыста мəдениет пен өнер адамдарына қолұшын созудың тамаша дəстүрі қалыптасқан. Он екі жылдан бері Меценаттар клубы жұмыс істейді. 2000 жылы Қазақстандағы мəдениет жылына орай сол кездегі облыс əкімі Өмірзақ Шөкеев іргесін қалап кеткен Меценаттар клубы қазір қызметін кеңейте түсті. – Біз мұның дұрыс шешім екеніне қаныққаннан кейін Меценаттар клубын ұйымдастырдық. Қазір оның құрамында 22 кəсіпкер бар. Олардың саны жыл сайын өсіп келеді. 2006 жылы құрылтай жарнасы 7000 доллар болды, алдағы уақытта онан да көбейтуге мүмкіндік бар, тіпті 20 мың долларға дейін өсіруге болады, – деді Меценаттар клубының жетекшісі Василий Розинов. Меценаттар клубы тағайындаған «Қазына» сыйлығы 35 жастан асқандарға, ал «Шабыт» сыйлығы 18-ден 35 жасқа дейінгі талант иелеріне беріледі. «Қазына» сыйлығы 5000 доллар, «Шабыт» оның жартысындай көлемде белгіленген. Олар 11-12 аталым бойынша жыл сайын лайықты иесін табады. В.Розинов осы кез ге дейін Меценаттар клубы тағайындаған 324 сыйлыққа 136 миллион 705 мың 362 теңге бөлінгенін айтты. Д.Назарбаева қалталы кəсіпкерлердің мұндай бастамасына

ризашылық білдірді. Елі міздің өзге өңірлерінде меценаттар клубының жоқтығын, қостанайлық тəжірибені тарату керектігін де айтты. Сонымен қатар, меценаттардың білім беру жəне денсаулық сақтау салаларына да қолұшын бергенін қалады. Сөйтіп, өзі де осы Меценаттар клубына мүше болатынын, алғашқы жарнаға 50 мың доллар салатынын хабарлады. Дариға Нұрсұлтанқызы меценаттармен кездесердің алдында облыстық онкологиялық диспансер мен облыстық көп салалы ауруханада болған еді. Кездесуде елімізде елді мекендердің шашылып орналасқандығын, сондықтан олардың əрқайсысына аурухана салудың тиімсіздігін де тілге тиек етті. Ал реанимобиль алса, ішінде барлық медициналық жағдайы бар бұл машинамен алыс ауылдарға апталап жүріп, тұрғындарды профилактикалық тексеруден өткізуге толық жағдай болады. Мұның адамдар өлімін жиілетіп отырған қатерлі ісіктің, туберкулездің, жүрек ауруларының алдын алуға көмегі тиетінін айтты Д.Назарбаева. Облысқа мұндай жабдықтың кемінде төртеуі жəне құны 300 миллион теңге тұратын ангиограф керек. Кəсіпкерлер əлеуметтік салаға атсалысып-ақ отыр. Мысалы, «ССКӨБ» акционерлік қоғамы бұл салаға 9 миллиард теңге, «Қарасу» СКК 580 миллион теңге, «Арай-Холдинг» акционерлік қоғамы 180 миллион теңге бөлген. В.Розинов осы уақытқа дейін «Иволга-Холдинг» ЖШС-нің ауылдарда 17 клуб салғанын айтты. – Облыс кəсіпкерлерінің тəжірибелері жетерлік. Мемлекет пен жекенің əріптестігіне не кедергі? Осы клубтарды ұстап

тұ ру ды мемлекет неге қолына алмайды? – деп сұрады Дариға Нұр сұлтанқызы. Бұл сұрақтың жауабын облыс əкімі Нұралы Сəдуақасов берді. Оның айтуынша, Табиғи монополияларды реттеу агенттігі тарапынан түсіністік бола бермейді. Кəсіпкер бір мектептің қазандығын ұстағанның өзінде оған айыппұл салумен қатар, жемқорлық деп тануға дейін барады. Осы орайда əкім жөнделген жол мемлекеттікі, ал одан өтетін құбыр жекенікі бол ғандықтан, кейде бюджет қаржысын қалай жұмсау керектігіне тосырқап қалатын сəттер аз болмайтындығын айтты. Əрине, кездесуде тиісті заңға өзгеріс керектігі көптің көкейіне қонды. Келесі күні Д.Назарбаева «Нұр Отан» ХДП Қостанай облыстық филиалында коррупцияға қарсы журналистік пул мүшелерімен кездесті. Ал үкіметтік емес ұйым дар мүшелерімен жəне жастармен кездесуінде облыс тағы адамгершілік пен қайырымдылықты ту етіп көтерген игі істерге қанықты. Үкіметтік емес ұйымдар мүшелері мен жетекшілері қоғамның дамуына көлденең тұрар көптеген мəселелерді де көтерді. Түрлі жобалар туралы сөз қозғады. – Бюджет қаржысына қамқорлықпен қарау керек. Сапасы жоқ, бірақ бюджеттен қаржы талап ететін көп жобаның қажеті де шамалы. Керісінше, белгілі нəтижесі болатын, көп жылға арналған жобалар іздестіру керек, – деді депутат. Қостанай облысына екі күндік сапарында Д.Назарбаева отбасылық сипаттағы «Жан ұя» жəне Қостанай облыстық балалар үйлерінде, Қостанай ауданындағы Заречная орта мектебінде, Заречное ауылындағы дəрігерлік амбулаторияда жəне Алтынсарин ауданындағы «Жайлау» санаторийінде болды. Қостанай облысы.

Маќсат – тїсіндіру мен насихаттау

Парламент Мəжілісінің депутаттары Серік Үмбетов, Нұрлан Жазылбеков жəне Сенат депутаты Нұрлан Сүлейменов ай мақтардағы сайлаушылармен жүздесу үшін Алматы облысының əкімі Аңсар Мұ сахановпен бірге Қаскелең қаласындағы Сүлеймен Демирел атындағы университетте болды. Депутаттар Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың 2050 жылға дейінгі даму стратегиясы туралы тарихи Жолдауының негізгі бағыттарын халыққа түсіндіру жəне насихаттау барысында аймақтарға аттанған болатын. Осы мақсатта олар университеттің оқытушы-профессорлар құрамымен жүздесті. Сондай-ақ, депутаттар Қаскелеңдегі 2012 жылы пайдалануға берілген орта мектепте болып, ұстаздар ұжымымен кездесуде орта білім беруді дамыту мəселесін талқылады. * * * Парламент Мəжілісінің депутаттары Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың 2050 жылға дейінгі даму стратегиясы туралы тарихи Жолдауының негізгі бағыттарын халыққа түсіндіру жəне насихаттау барысында аймақтарға аттанған болатын. Аталған мақсатпен Мəжіліс

депутаты Жексенбай Дүйсебаев Ақмола облысының Шортанды ауданындағы Научный ауылында болып, А.Бараев атындағы ғылыми-зерттеу институтының ұжымымен кездесу өткізді. Сондай-ақ, депутат сол күні аудан орталығы – Шортандыда аудандық мəслихат депутаттарымен жəне сайлаушылармен жүздесіп, Елбасы Жолдауындағы жергілікті өзін өзі басқару мен жұ мыспен қамту мəселелеріне қатысты мемлекеттік бағдарламалардың қалай жүзеге асырылып жатқандығы жайындағы ойларымен бөлісті. * * * Қазақстан Республикасының Президенті – Елбасы Н.Ə.Назарбаев тың Қазақстан халқына Жолдауын өңірлерде насихаттау жұмыстарын жүргізу мақсатында Парламент Мəжілісінің депутаттары Ұ.Сəдібеков, О.Өксікбаев, Қ.Жабағиев, Т.Асанов, О.Асанғазы, С.Сорокин Жамбыл облысын дағы жұмыс сапарларын бастады. Мəжілісмендер əуелі Тараз қаласының тұрғындарымен кездесулер өткізді. Кездесу барысында еліміздің осы жылға дейінгі жеткен жетістіктері нақты мəліметтер арқылы баяндалып, Елбасының «Қазақстан-2050» Стратегиясы бойынша алға қойған міндеттері

төңірегінде баяндамалар жасалды. Мəжілісмендер түрлі сұрақтар бойынша нақты жауаптар беріп, кездесуге қатысушылар Елбасы бастамасын үлкен ықыласпен қолдайтындықтарын мəлімдеді. Сонымен қатар, Мəжіліс депутаттары Тараз қаласындағы Керімбай атындағы №12 орта мектеп базасында қала тұрғындарымен кездесу өткізіп, Елбасы Жолдауы бойынша түсіндіру, насихат жұмыстарын жүргізді. Кездесуден соң мемлекеттік «Балапан» бағдарламасы аясында салынған «Ер төстік» балалар бақшасымен жəне тұрғын үйкоммуналдық шаруашылықты жаңғырту бағдарламасы бойынша жөндеуден өткен «Самал» шағын ауданындағы №11 үйдегі жұмыс нəтижелерімен танысып, тұрғындармен əңгімелесті. * * * Парламент Мəжілісінің депутаты, «Халық коммунистері» фракциясының мүшесі Жамбыл Ахметбеков Маңғыстау облысына Мемлекет басшы сы Нұрсұлтан Əбішұлы На зарбаевтың 2050 жылға дейінгі даму стратегиясы туралы тарихи Жолдауының негізгі бағыттарын халыққа түсіндіру жəне насихаттау мақсатымен барды. Жамбыл Ахметбеков өз сапарын ҚХКП облыстық комитеті активімен кездесуден бастады. Ол жиналғандарға «Халық коммунистері» депутаттық фракциясының жұмысы жəне өзінің Парламент Мəжілісі əлеуметтікмəдени даму комитетінің құрамындағы жұмысы жөнінде айтып берді. – Өткен жыл ішінде біздер 91 заң жобасын қарастырдық, олардың 76-сы Сенатқа жолданды. Партиямыздан сайланған депутаттар Мəжілістің барлық жеті комитетінде қызмет атқарады, – деп Жамбыл Əужанұлы əңгімесін жалғастырды. Кездесу маңғыстаулық халық коммунистерімен сұхбатқа ұласты.


 Əлем жəне Қазақстан

Аймаќтыќ ќауіпсіздіктен – жаћандыќ ќауіпсіздікке Қоғамның түрлі топтары арасындағы жалпы идеялар, құндылықтар мен идеалдарды мəмілеге келтіру – мемлекет дамуын айқындайтын бірден-бір стратегия. Бұл стратегияның мемлекетаралық ынтымақтастық тетігін бекемдеуге, саяси қақтығыстардың алдын алуға да өз əсері болатыны анық. Саяси ғылымдар докторы, профессор, əл-Фараби атындағы ҚазҰУ саясаттану кафедрасының меңгерушісі Гүлнар НАСИМОВАМЕН əңгіме барысында осы мəселелер туралы сөз қозғалады. – Гүлнар Өрленбайқызы, білуімше сіз саяси ғылым төңірегінде ғылыми диссертация қорғап, оның ішінде саяси қақтығыстар мен дау-жанжалдар тақырыбын тереңірек зерттеп жүр екенсіз? Бұл тақырыпты зерттеуіңізге не түрткі болды? – Иə, шындығында бұл – менің үлкен қызығушылықпен зерттеу жұмыстарын жүргізіп жатқан тақырыбым. Бүгінде дəл осы қақтығыстар тақырыбын таңдаудың бір ғана мысалын келтіру мен үшін күрделі. Саяси қақтығыстар мəселелерін зерттеуге ғылыми қызығушылық посткеңестік кеңістіктегі қақтығыстардың жоғары деңгейіне байланысты. Сол тұста əлеуметтік қақтығыстар деңгейін төмендету əдістері мен қақтығыстарды конструктивті технологиялармен басқару жолдарын зерттеуге қызығушылық туындады десем де болады. Қақтығыстардың алдын алу мəселелері жөнінде диссертация қорғасам да, бүгінде жеке өзімде жауаптарға қарағанда сауалдарым көбірек. – Жаһандық кеңістіктегі саяси үдерістерді түгелдей дерлік ашып көрсету мүмкін емес. Десек те, ғалым ретінде қазіргі таңда əлемде қалыптасып отырған саяси жағдайлар турасында не айтар едіңіз? – Иə, əлемдегі саяси үдерістерді толықтай айқындап көрсету мүмкін емес. Соңғы он жылда əлемдік дамудың негізгі трендтерінде адам күтпеген жағдайлар орын алды. Жаһандық дағдарыс жалпыəлемдік идеялық-саяси жəне əлеуметтік дамудың трендтеріне зор ықпалын жүргізді. – Сарапшылар өз болжамдарында əлі күнге дейін «белгісіздік» түсінігінің мəнін ашатын «екіұштылық», «үрдістер жан-жақтылығы» секілді ұғымдарды пайдаланатыны рас қой. – Шынымен де, əлі күнге дейін сарапшылардың «белгісіздік» түсінігінің мəнін ашатын «екіұштылық», «үрдістер жанжақтылығы» секілді ұғымдарды өз болжамдарында жиі пайдаланатыны ақиқат. Сондықтан, қазіргі қоғамдық өмірде қарулы немесе жаппай тəртіпсіздік орын алатын мемлекетішілік қақтығыстарды болжау қиын. 2011 жылдың өзінде Ливия, Сирия, Йеменде, мұнайға бай Солтүстік жəне Оңтүстік Суданның шекара бойында əскери қақтығыстар орын алды. Мемлекетішілік қақтығыстардың таралу алаңы бірте-бірте кеңеюде. Мұндай жағдайлар Африка мен Азия, ТМД елдерінде ғана емес, осыған сəйкес қатерлер Еуроодақ шеңберінде, Солтүстік Америкада, оның ішінде Америка Құрама Штаттарында байқалуда. Ең тұрақты қоғамның өзі экономикалық дағдарыстар, техногендік жəне табиғи апаттар, террористік əрекеттер сияқты қиыншылықтарға ұшырауы əбден мүмкін. Франциядағы қоғамдықсаяси белсенділіктің өршуін, Ұлыбританиядағы студенттердің бүлікшілік əрекеттерін, басқа да Батыс Еуропа елдеріндегі бұқаралық наразылықтарды ешкім күтпеген-тін. Алдағы уақытта əлемнің көптеген елдерінің əлеуметтік-саяси жағдайларына ықпал ететін, салдары жоғары тұрақсыздық туындататын қауіп-қатерлер мол. Қазіргі жаһанданған əлемде көптеген наразылық қозғалыстары интернациоланған. Ұлттық, этно-əлеуметтік-мəдени ерекшеліктері де өз маңыздылығын жоғалтпасы анық. Сондықтан бүкіл əлемге немесе ТМД елдеріне арналған мəселені шешудің əмбебап жалпы стратегиясы жоқ. Жаһандану жеткен жетістер түрлі ұлттар өзгерістері трендтерінің айырмашылығын анықтауды жолға қоя алмады. Сондықтан қазіргі əлемдегі жаңа қатерлер мемлекет пен халықаралық ұйымдарға ерекше жауапкершілік жүктейді. Саяси көшбасшылар бүгінгі күнде елінің дамуына қауіпті жағдайлар туындататын қатерлерді азайтуы тиіс. Мəселен, Грекияда орын алған экономикалық құлдырау еуроаймаққа қиындықтар туындату-

3

www.egemen.kz

12 қаңтар 2013 жыл

ымен қатар, əлемдік экономикаға да жағымсыз əсерін беруі ықтимал. Ең бастысы, халықаралық жүйе трансформациясы жағдайында «жаңа ұрпақтың» қақтығыстарын туындатуы əбден мүмкін. Бүгінде ХХ ғасырға қарағанда, мемлекетішілік жəне үйлесімсіз (асимметриялық) қақтығыстар халықаралық саясатта ерекше мəнге ие. Аталмыш қақтығыстардың барлығы өткен шиеленістерге қарағанда басқаша екендігі ешкімге құпия емес. – Қазақстанның тəуелсіздік алған жылдардан бергі əлемдік қоғамдастықтағы орны турасында əр түрлі пікірлер айтылады? Сіз қандай баға бересіз? – Əлемнің біздің елімізге көзқарастарының əр түрлі болуы заңды құбылыс. Еліміз туралы олардың ойлары бірдей деп айту оғаш пікір деп ойлаймын. Десек те, бүгінде Қазақстанды əлемдік қоғамдастық мойындайды, оның аты танымал екендігі сөзсіз. Қазақстан көптеген ықпалды халықаралық ұйымдарда жүзеге асырылып отырған саясатына өзінің белсенді əрекеттерінің арқасында əлемдік аренада маңызды рөлге ие. Тəуелсіздіктің алғашқы күндерінен бастап Қазақстан БҰҰ жұмыстарына белсенді араласа бастады. Бұл қызметте басты міндет – халықаралық аренада жаһандық жəне аймақтық қауіпсіздік саласында Қазақстан Республикасының стратегиялық мүддесін қамтамасыз ету жұмысын жүргізу болып табылды. Жиырма бір жылдық тарихында еліміз халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікті қолдауда орасан зор қызмет жасады. Ядролық қарудан бас тартты, Азияда сенім шараларын құрды, Еуразия кеңістігінде интеграциялық үдерістерді бекітті, өркениеттер мен діндер үнқатысуын қолдады. Міне, Қазақстанның жасаған шараларының бірқатарлары осы. Аймақтық қауіпсіздікті қамтамасыз етуде Қазақстанның маңызды қадамдарының бірі – Азиядағы өзара іс-қимыл жəне сенім шаралары жөніндегі кеңес шақыруды ұсынуы еді. Бұл орайда, Азия құрлығында мемлекетаралық қайшылықтар мен келіспеушіліктердің болуына қарамастан, Қазақстан Кеңеске қатысушы мүше елдердің назарын мемлекетаралық ынтымақтастықты əрі қарай бекіту қажеттілігіне аударуда. Оның тиімді институттарының бірі Шанхай ынтымақтастық ұйымы болып табылады. Бұл ұйым терроризмге, сепаратизмге жəне экстремизмге қарсы күресті маңызды басымдықтары етіп белгіледі. Қазақстан мен ұйым көрсетілген бағыттар бойынша əрі қарай қатынас орнатуға ынталы. Қазақстан қазіргі таңда əлемдік қауіпқатерлерге қарсы тұра алатын серіктестіктің жаңа түрлерін іздеуде. – Қазақстан ЕҚЫҰ-ға төрағалық ету барысында созылмалы жанжалдарды реттеуге байланысты дипломатиялық шаралар легін жүзеге асырды. Қазақстанның сыртқы саясаттағы рөлі, əлемде қалыптасып отырған сан түрлі жағдаяттарға қатысты ұстанымдары жөнінде не айтар едіңіз? – Əлемдік қоғамдастықтың, біздің бүгінгі жетістіктерімізді мойындауының дəлелі ретінде Қазақстанның ЕҚЫҰ-ға төрағалық етуі болып табылады. Ұйым үшін қиын кезеңде, дербес қауіпсіздік жүйесі болу мүмкіндігінен айырылу қаупі төніп тұрғанда жəне ЕҚЫҰ-ның кейбір елдерінде бірқатар мəселелер жинақталғанда Қазақстан ғана өзіне үлкен жауапкершілікті мойнына артты. Біздің елдің Ұйымның тиімділігін арттыру барысындағы белсенді қызметі, қазіргі қауіптерге қарсы əрекет етуі, ЕҚЫҰ аймақтарындағы серіктестікті бекітуге талпынысы – халықаралық құрылымға жаңа серпін беру қажеттігіне Қазақстанның терең түсіністікпен қарап отырғандығын көрсетеді жəне оны мүше елдер мойындады. Қазақстан төрағалық жылдарында созылмалы жанжалдарды реттеуге байла-

нысты үлкен дипломатиялық шараларды жүзеге асырды. Əлемдік қауымдастықта серіктестікке жету жолындағы бірінші қадам мəдениетаралық диалог болып табылатындығын атап өткен жөн. Бұл рухани баюдың негізі жəне өзара түсіністіктің, келісім мен төзімділіктің бекітілуіне мүмкіндік береді. Қазақстан толеранттылық идеясын ұсынуда, мəдени əралуандықты сақтауда жəне мəдениет үнқатысуларын дамытуда мол күш салды. Дəлел ретінде, елімізде тұрақты өтіп тұратын əлемдік жəне дəстүрлі діндер көшбасшыларының съезін айта аламыз. – Қазіргі таңда посткеңестік кеңістікте қалыптасқан саяси жағдайды қалай бағалар едіңіз? – ТМД мемлекеттері бүгінде сыртқы жəне ішкі саясаттың басымдықтары мен негіздерін анықтауда. Ұлттық мемлекет құру кезеңінен өтті. Тəуелсіздік жылдарында мемлекеттер ТМД елдері мен Достастыққа кірмейтін мемлекеттер арасынан тиімді серіктестіктерін тауып отырды. Посткеңестік мемлекеттердің қазіргі заман тарихында қарулы қақтығыстарға алып келген жанжалдар да болып отырды. Шынында, бұл жанжалдар тарихи алғышарттарымен, əлеуметтік-мəдени, əлеуметтік-экономикалық жəне қоғамдық қатынастардағы саяси саланың дамуында жүрген дағдарыстармен байланысты болды. Менің ойымша, аталған жанжалдардың себебі мынада: Бірқатар елдердің болжамы жоқ саясаты. Ал аталған себеп белгілі жанжалдардың катализаторына айналды. Біз ТМД елдеріндегі болған «түрлітүсті революцияларды» естен шығармауымыз қажет. Қаншама жылдар өтсе де, «түрлі-түсті революциялардан» кейін ешбір мемлекетте əлеуметтік-экономикалық жəне саяси жүйеде түбегейлі, əрі сапалы өзгерістер болмады. Сонымен қатар, бұл елдерде қалыптасқан саяси жағдайлардың ерекшеліктерінің бірі – билік үшін күрес «жаңадан» қалыптасқан элиталар арасында жүруде, бұл өз кезегінде, олардың мақсаттары мен мүдделерінің қарама-қайшылығы, олардың арасында базалық келісімнің болмауы мен қоғам алдында тұрған мəселелердің тереңдігін көру мүмкіндігінің жоқтығы туралы айтуға мүмкіндік береді. – Бұл орайда нені назарда ұстаған жөн? – ТМД елдері саясатының басты мақсаты ретінде мынаған мəн бергендері жөн: даму тұрақтылығы, өзгерістерге бейімделу, мерзімі жеткен қатерлердің алдын алу. Сондықтан посткеңестік мемлекеттерге тұрақсыздыққа ықпал жасайтын түрлі факторларды азайту жолдарын қарастыратын саясат жүргізу керек. Мен, ең алдымен, жаһандық дағдарыс салдарына, Таяу жəне Орта Шығыстағы, Солтүстік пен Тропикалық Африкадағы əлеуметтік-саяси, діни жəне өзге де қақтығыстарға, еуро аймағындағы дағдарысқа, Батыс пен Шығыс арасындағы əлемдік экономикалық өзгерістерге, АҚШ жəне оның одақтастары арасындағы қарама-қайшылықтарға, екпінді жаһандық экологиялық дағдарысқа назар аударған жөн деп санаймын. – Посткеңестік мемлекеттерде орын алған көптеген қақтығыстар этностық пішінде өрілгені белгілі. Ал полиэтностық мемлекеттердегі этносаралық қақтығыстар өз көлемі, ұзақтығы, интенсивтілігі жөнінен саяси қақтығыстардың өзге түрлеріне ауысып жататыны да анық. Этносаралық қатынастар саласындағы қақтығыстардың алдын алу үшін нені басшылыққа алған жөн? Қазақстанның этносаралық келісімді қалыптастыру саясаты жөнінде не айтасыз? – Этносаралық қақтығыстарды реттеу мəдениеті бекіген мемлекетте саяси тұ-

«Транзит»

халыќаралыќ операциясы жїзеге асты Өткен жылғы желтоқсан айында Қазақстан Республикасы ҰҚК жəне Ресей Федерациясы Есірткілерді бақылау бойынша федералдық қызметі Қырғызстаннан транзитпен Қазақстан арқылы Ресейге жол тартатын есірткі трафигінің «солтүстік бағыты» бойынша ауған героинін жеткізу арнасын ұйымдастырған трансұлттық есірткі құрылымы іс-қимылының жолын кесу бойынша «Транзит» деген шартты атаумен көп бағытты халықаралық шараны іске асырды. Аталған шараның бірінші кезеңі аясында есірткі Ал екінші кезең барысында Қазақстанның арнаулы бақылау органдары Кемерово қаласында ішінде 83,5 кг қызметі Қарағанды облысының аумағында Қазақстан героин бар көкөніс өнімдерін артқан жүк көлігін ұстады, азаматы жүргізіп келе жатқан автокөлікті ұстады. есірткілерді алушы Қырғызстан азаматының тұрғылық- Автокөлікті тексеру кезінде пияз салынған жеке қаптарты жерінен 9 кг.-ден астам героин тəркіленді. дан скотчпен оралған 103 полимерлік пакет, сондай-ақ

рақтылық қалыптасатыны жасырын емес. Сондықтан Қазақстан Республикасы саясатының негізгі мəселесі əлеуметтік-экономикалық жəне саяси реформалардың маңызды негізі болып жүрген этносаралық келісімді қалыптастыру жетістігі болып табылады. Қоғамда өзге этностардың болуы олардың өзара қарым-қатынастарындағы қарама-қайшылықтарды туғызатыны анық. Сондықтан, осы келіспеушіліктерді анықтау жəне қақтығыстық оқиғаны өркениеттік жолмен шешу ізденісі мəселесі айқындалғаны жөн. Негізгі проблема этносаралық қатынастар саласындағы қақтығыстардың алдын алу саясаты болып тұр. Елбасы Н. Назарбаевтың бастамасымен құрылған, ұлттық саясаттың «локомотиві» деп аталып жүрген Қазақстан халқы Ассамблеясының этносаралық келісімді қалыптастырудағы рөлі зор. Ассамблея өзінің тəжірибелік қызмет ету жылдарында елдегі этносаралық келісім мен тұрақтылықты сақтауға мол үлес қосты. Бұл қызметтегі Елбасының баға жетпес қимылдарына біздің мемлекетіміздің тарихы куə. Күрделі əлеуметтік-экономикалық дағдарыс кезеңінде Мемлекет басшысы ішкі саясаттағы реформалардың негізгі басымдығын айқындады. Бұл бейбітшілікпен жəне келісіммен қамтамасыз ету еді. Тарих азаматтық бейбітшілікті қамтамасыз етуде аталмыш таңдаудың тиімділігін дəлелдеді. «Қазақстанның көпұлтты халқы күрделі тарихи сындардан өтті. Тəуелсіздік жылдарында елімізде ұлтқа, дінге негізделген қақтығыстар болмады. Біз осы зайырлы демократиялық мемлекетімізді сақтап, дамытуымыз қажет. Қоғамның ішкі саяси тұрақтылығы мен топтасуы – осы саясаттың арқауы», – деп атап көрсетеді Елбасы. Өкінішке қарай, ТМД елдерінің тəжірибесінде саяси элитаның этносаралық қақтығыстардың алдын алу мен реттеудегі тиімді қимылдар жүргізбегенін байқадық. Өз мүддесін көздеген саяси көшбасшылар өз халқын этносаралық шиеленістер тұңғиығы мен иіріміне қалдырып кеткенін де білеміз. – Жаңару орын алған қоғамда саяси көшбасшының рөлі қандай болуы керек деп ойлайсыз? – Қазіргі ғылымда «саяси көшбасшы» термині кеңінен қолданылғанымен, оның нақты мағыналық түсіндірмесі толықтай қалыптаспады. Көп жағдайда басқарушы көсем, басшы, жетекші ұғымдарымен ұқсас негізде пайдаланылады. Əлбетте, əрбір басқарушы көшбасшы емес екені анық. Тек бұқараны басқара алатын, оларды жаңа бастамаларға жұмылдыратын, əрбір қимыл үдерісін үнемі бағыттап жəне түзеп отыратын тұлғаны ғана саяси көшбасшы дегеніміз дұрыс. Посткеңестік мемлекеттер көшбасшылары саяси басқарудың жеке стилін иеленгенде қарулы қақтығыстарды теледидар алдында қарап отырар ма еді? Бұл мəселеге жауаптар тұрғындар арасында өзара мəндес болуы мүмкін. Бірақ Елбасымыздың Қырғызстанды азамат соғысынан сақтап қалуы аймақтағы көшбасшының қимылы емес пе? Сондықтан саяси көшбасшының негізгі қызметі қоғамның түрлі топтары арасындағы жалпы идеялар, құндылықтар мен идеалдарды мəмілеге келтіру жəне бірлестіру болып табылады. Басқаша айтсақ, көшбасшы қызметінде саясаткердің байланыстырушы қызметі басым болатындығын айтқан жөн. Егер белгілі бір қоғамда əлеуметтік шиеленістер дəрежесі жоғары болса, бұл мемлекеттердің саяси көшбасшылары байланыстырушы қызметін əлсіз жүргізеді. Тəжірибе көрсеткендей, мемлекет басында тұрған саяси көшбасшы қоғамдағы келісімді қалыптастыра алса ғана заңды саналады. Тек осы тұлға қоғамдағы түрлі мақсаттар мен бір-біріне қарама-қайшы мүдделерді біріктіре алады. Жаңару орын алған қоғамда саяси көшбасшының рөлі ерекше. Өйткені, осы шарттарда көшбасшы тұрақтылық факторы болады жəне жаңа өзгерістердің бастамашысы саналады. Көшбасшы осы шарттарда қоғам дамуының стратегиясын қалыптастырады жəне оны орындау құралдарын айқындайды.

АЛМАТЫ.

Əңгімелескен Лəйла ЕДІЛҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

ішіне 164,5 кг. героин мен 44 кг. гашиш салынған 504 пияз тəркіленді. Сөйтіп, «Транзит» бірлескен халықаралық шара аясында Ресей Федерациясы мен Қазақстан Республикасы аумағында барлығы 257 кг. героин жəне 44 кг. гашиш тəркіленді. Жалпы, еліміздің ұлттық қауіпсіздік органдары өткен жылы Ресей, Қырғызстан жəне Қытай арнаулы қызметтерімен бірлесіп 9 халықаралық осындай шараларды іске асырды, жеке өздері 63 халықаралық есірткі арнасының жəне 24 есірткі тасымалдаушылардың жолын кесті, заңсыз айналымнан 4,09 тонна есірткіні алып жойды, соның ішінде 290,5 кг. героин бар. Республиканың заңсыз есірткі нарығының орташа бағасы бойынша тəркіленген есірткілердің құны 1,9 млрд. теңгеден асады, деп хабарлады ҰҚК баспасөз қызметі.

ШАРАЙНА

Əлем жаѕалыќтары

Лаѕкестік ќўрбаны – 115 адам Пəкстанның Белуджистан провинциясының басшылығы кеше лаңкестік салдарынан қаза тапқан 115 адамның қасіретіне орай 3 күндік қаралы күн жариялады. Осы аралықта көптеген жеке дүкендер, сауда орталықтары жəне кəсіпорындар лаңкестікке қарсы наразылық ретінде бір күндік ереуіл жариялады.

Аталған провинциясының орталығы Кветта қаласында бірнеше лаңкестік жарылыстар жасалған болатын. Бұл қанқұйлы əрекеттен кем дегенде 115 адам көз жұмды деген ақпарат бар. 200-ден астам адам жарақаттанған. Жарылыстарға жауапкершілікті сүнниттердің радикалды «Лашкар-и-Тайба» тобы өз мойнына алған. Сөз ретінде Белуджистан провинциясы Пəкстанның Иранмен жəне Ауғанстанмен шекарасында орналасқанын айта кетейік.

Малиге халыќаралыќ əскерилер келді Жақында исламистер Малидің орталығындағы шешуші рөлі бар қалалардың бірі – Коннаны басып алған болатын. Кеше шетелдік қарулы контингент аталған қала маңындағы əскери базаға келіп түсті. Куəгерлердің айтуынша, С-160 əскери-көлік ұшағы Севаре əскери базасының əуежайына келіп қонған.

Бұрнағы күні исламистер үкімет əскерлерінің соңғы форпостарының бірі болған Конна қаласын басып алған еді. Сол күні ел президенті Дионкунда Траоре БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы мен Франция президентіне көмек сұрап, хат жолдаған болатын. Президенттің Францияға қайырылатындай жөні бар. Өйткені, Мали күні кешеге дейін Францияның отары болып келген. Ал Малиде өткен жылдың наурызында жасалған əскери төңкерістің салдарынан елдің солтүстігі сепаратист-туарегтердің билігіне көшкен еді.

Акцияєа ондаєан мыѕ адам ќатысты Венесуэла астанасы – Каракас қаласында президент Уго Чавестің жақтастарының шеруі болып өтті. Оған ондаған мың адам қатысты. Шеру Мирафлорес президенттік сарайының жанында ұйымдастырылды. Жиналғандар Чавесті жақтап жəне оппозицияға қарсы ұрандар көтерді.

Акция 10 қаңтарға белгіленген, бірақ Чавестің денсаулығына байланысты жүзеге аспай қалған инаугурация күніне арналды. Ал 58 жастағы ел көшбасшысы өткен жылдың қазанында президенттік үшінші мерзімге қайта сайланған еді. Желтоқсанда жасалған отадан кейін президенттің денсаулығы күрт нашарлап кеткен болатын. Конгрестің жəне жоғарғы соттың шешімімен инаугурация рəсімі кейінге шегерілген еді.

Ќысќа ќайырып айтќанда:

 АҚШ мектептерінің бірінде тағы да оқ атылды. Мұндай жағдай Құрама Штаттарда дəстүрге айналғандай. Бұл жолғы қару қолдану Калифорния штатындағы Тафт қаласында орын алды. Абырой болғанда, қаза тапқандар жоқ, бір оқушы жарақаттанған. Бүгінде елде кім көрінгенге қару-жарақ сатпау жөнінде мəселе көтерілуде.  Замбия билігі арыстандар мен леопардтарды аулауға тыйым салынатынын жариялады. Елдің туризм істері жөніндегі министрі Сильвию Масебоның мəліметінше, қазіргі кезде аталған жыртқыштар саны тым азайып кеткен. Сондықтан сафариден түсетін тұрақты табысты ұстап тұру қиынға айналып бара жатқан көрінеді. Ал Замбия бұрындары жабайы аңдарды аулауды ұнататындар есебінен жылына 3 млн. доллар табыс тапса, енді, билік оларды аулағаннан гөрі туристерге көрсеткеннен мемлекет көп пайда көретінін есептеп шығарса керек.

Ќанішерге ќатаѕ жаза ќолданылды Қытайдың Юниань провинциясында 4 жылдың ішінде 11 адамды өлтірген қанішер Чжан Юнминге өлім жазасы қолданылған. Жергілікті соттың мəлімдемесіне қарағанда, өткен жылдың шілде айында өлім жазасына кесілген Юнмин өзінің қылмыстарын аса жауыздықпен жүзеге асырған.

Юнмин адам өлтіргені үшін 1979 – 1997 жылдар аралығында түрмеде жазасын өтеген. Бостандыққа шыққан кезден 2008 жылға дейінгі өмірі беймəлім. Ал сол жылдың наурызы мен 2012 жылдың сəуірі аралығында қанішер 11 ер адамды өлтірген. Қылмысының ізін жасыру үшін құрбандықтарының денесін бөлшектеп отырған. Полиция Юнминнің үйінен оның мəйіттерді тамақ ретінде пайдаланғанының белгісі бар екенін анықтаған.

Лукашенконы ґлеѕ айтуєа шаќырды Беларусь президенті Александр Лукашенко бұрнағы күні Минскідегі соғыс жəне еңбек ардагерлері тұрып жатқан интернатқа барған болатын. Онда ол ардагерлермен емен-жарқын əңгіме-дүкен құрып, олардың қандай жағдайда тұрып жатқанын өз көзімен көрген. Бұған дейін президент аталған мекемені реконструкциядан өткізу туралы тапсырма берген екен. Бір жағынан жөндеу жұмыстарының қалай жүргізілгенін де байқағысы келген сыңайлы.

Кездесу барысында ардагерлер Ұлы Отан соғысы туралы естеліктерімен бөлісіп, президентпен бірге қосылып өлең айтқан. Ардагерлердің бірі Лукашенкоға қайырыла келіп, оны өздерінің хорына қабылдайтындықтарын мəлімдесе, «мен сіздерге репетицияға келіп тұрамын», деп жауап беріпті президент. Ардагерлер сондай-ақ Беларустьтегі тұрақтылыққа өздерінің қанағат сезімдерін білдірген.

Бай француздардыѕ мўнысы несі? Атақты киноактер Жерар Депардьенің соңын ала бере франциялық тағы бір шіріген бай, яғни осы елдегі ең бай адам Бернар Арно Бельгия азаматтығын алу туралы өтініш білдірген. Бірақ Бельгия прокуратурасы оның өтінішін қабылдамай тастаған. Бас тартудың негізгі екі себебі бар көрінеді.

Біріншіден, Арно соңғы үш жыл бойы өзінің негізгі тұратын елі Бельгия болғанын дəлелдей алмаған. Бұл елдің азаматтығын алу үшін аталған мəселе қажетті шарттардың бірі болып табылады. Екіншіден, прокуратура Арноның Бельгиядағы бірқатар фирмаларына қатысты тексерулерін бастап кеткен. Француз байының азаматтығына қатысты пікірін Бельгияның мемлекеттік қауіпсіздік министрлігі де білдіруі тиіс екен. Ал Бернар Арно Moet Hennessy Louis Vuitton концернінің басшысы болып табылады. Интернет материалдары негізінде əзірленді.


4

www.egemen.kz

12 қаңтар 2013 жыл

ПАРЛАМЕНТ ПАРЛАМЕНТ

Жеке ґкілі болып ќайтадан таєайындалды Украинаның ЕҚЫҰ-дағы төрағалығы Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаты Əділ Ахметов ЕҚЫҰ Іс басындағы Төрағасының мұсылмандарға қатысты төзбеушілік пен кемсітушілікке қарсы күрес жөніндегі Жеке өкілі лауазымына бекітілді. Сенатор Ə.Ахметов бұл қызметті хатшысы, сонымен қатар, ЕҚЫҰ 2009 жылдан бері атқарып келеді. Парламенттік Ассамблеясының мүшесі Ə.Ахметов Қазақстан Парламент болып табылады, деп хабарлады Сенатының Халықаралық қатынастар, Қазақстан Республикасы Парламент қорғаныс жəне қауіпсіздік комитетінің Сенатының баспасөз қызметі.

 Жаңа жоба жайында

Маќсат – ўлттыќ заѕнаманы сəйкестендіру Парламент Мəжілісінің Қаржы жəне бюджет комитеті «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне Кеден одағында тарифтік емес реттеу шараларын қолдану мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасының таныстырылымын өткізді. Басқосуды аталған комитет төрайымы Гүлжан Қарақұсова жүргізді, деп хабарлады Мəжіліс баспасөз қызметі. Сыртқы сауда саласындағы қызмет ті реттейтін тиісті нормативтік құ қық тық базаны құруға, бірыңғай мемлекеттік саясатты қамтамасыз етуге жəне кеден аумағы арқылы тауарларды тасымалдауға қатысты халықаралық құжаттармен белгіленген тəртіпті қолдануға бағытталған заң жобасы бойынша Экономикалық даму жəне сауда министрінің орынбасары Мəдина Əбілқасымова баяндап берді. Заң жобасының мақсаты – ұлттық заңнаманы Кеден одағының шарттыққұқықтық базасын қалыптастыратын қол қойылған халықаралық келісімдерге сəйкестендіру, Кеден одағының жұмыс істеуі үшін оның міндетті шарты болып табылатын бірыңғай сауда саясатын құруға бағыттылған Кеден одағын қалыптастыру шеңберінде қабылданған міндеттемелерді орындау. Еуразиялық экономикалық қоғамдастықтың Мемелекет басшылары деңгейіндегі Мемлекетаралық кеңесінің

2009 жылғы 27 қарашадағы №19 шешімі бойынша: Үшінші елдерге қатысты тарифтік емес реттеудің бірыңғай шаралары туралы келісім, Тауарлардың сыртқы сауда саласындағы лицензиялау ережесі туралы келісім, Үшінші елдерге қатысты бірыңғай кедендік аумақта тауарлармен жасалатын сыртқы сауданы қозғайтын шараларды енгізу жəне қолдану тəртібі туралы келісім, ЕурАзЭҚ шеңберінде үшінші елдермен сауда да əкелуге немесе əкетуге Кеден одағына мүше мемлекеттермен тыйымдар мен шектеулер қолданатын тауарлардың Бірыңғай тізбесі бекітіліп, Шектеулерді қолдану ережелері жасалған. Заң жобасымен танысқан депутаттар баяндамашыға сұрақ қойды. Жұмыс тобының жетекшілігіне депутат Сəмиғолла Оразов бекітілді. Енді заң жобасы бойынша жұмыс, депутаттар аймақтардан келгеннен кейін жалғасатын болады.

 Көкейкесті

Ќарыз алушылар мен берушілер

ќўќын теѕестіру баєытында арнайы дґѕгелек їстел ґткізілді «Ақ жол» демократиялық партиясының ұйытқысымен өткен дөңгелек үстел барысында қаржылық қызмет тұтынушыларының құқын қорғау заңнамалық тұрғыдан шешілуі қажеттігі жан - жақты талқыға салынды. Аталған жиын Ұлттық банк пен Қазақстан ұлттық - өндірістік палатасының қолдауымен жүзеге асқандығын айта кеткен жөн. Асқар ТҰРАПБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Дөңгелек үстел жұмысына Парламент депутаттары, Ұлттық жəне екінші деңгейлі банктер өкілдері, кəсіпорындар мен бизнес-қауымдастықтардың басшылары қатысты. Жиында əңгіме екінші деңгейлі банктер мен еліміздің өндірісшілері арасындағы қарым-қатынастарға қатысты өрбіді. Осы ретте аталған шараның «Ақ жол» ҚДП-ның осы мəселеге байланысты ҚРҰБ тарапына депутаттық сауалдарын жолдап, оған қанағаттанарлық жауап ала алмағандығы да түрткі болғанын айта кеткен жөн. Бұл жолы жиылған қауым алдында Ұлттық банк төрағасының орынбасары Данияр Ақышев арнайы баяндама жасады. Оның мəліметіне қарағанда, 2010-2012 жылдар аралығында Ұлттық банкке заңды жəне жеке тұлғалар атынан қаржылық ұйымдардың заңсыз əрекетіне шағымданған 14 мыңдай арыз түскен. Əсіресе, ипотекалық несие алу барысында екінші деңгейлі банк тер тарапынан қызмет көрсету сапасының нашарлығы жиі сынға алынып жататындығы тілге тиек етілді. Осы мəселеге қатысты кейбір заңнамалық актілерге бірқатар өзгерістер 2011 жылы енгізілгені де айтылмай қалмады. Ұлттық банк өз тарапынан жеке жəне заңды тұлғалардың құқын қорғау үшін рұқсат беру жүйесін оңтайландыру мақсатында арнайы заңнамалық базаны жақсартуға ұсыныстар енгізіп, мемлекеттік органдардың тексерісін кеміту бағытында бірқатар шаралар атқарған көрінеді. Үкімет тарапынан рұқсат беру жүйесін жетілдірудің тұжырымдамасы да бекітілсе, үстіміздегі жылы барлық рұқсат беру тетіктерінің тізімі жариялануы тиіс. Қаржылық құралдардың шығу тегін қадағалайтын комитет құрып, оған алдын ала нендей қаржылық қызметтер ұсынылатынын жан-жақты тексеру құқы берілуі қажеттігі де алға

тартылды. Енді бұл құзырлы орган мəселесі заңнамалық тұрғыдан қолдау табуы тиіс. Бұдан басқа, негізгі қарызға төленетін пайыздық мөлшерлемелерден өзгесіне қатысты Ресей мен Беларусьтің мысалы келтірілді. Ресейде банктер тарапынан несиені рəсімдеуге қосымша қаржы алу тоқтатылса, Беларусьте пайыздық үстемеден басқа төлемдер заңсыз деп табылыпты. Ұлттық банк төрағасының орынбасары сондай-ақ, екінші деңгейлі банктердің ұзақмерзімді қаржылық мүмкіндігін арттыру мақсатында олар шығарған облигацияларды жинақтаушы зейнетақы қорларының сатып алуын қамтамасыз етуге кірісіп кеткендігін де жеткізді. Бұл өз кезегінде 2014 жылдан бастап екінші деңгейлі банктердің ұзақмерзімді несие беру мүмкіндігін кеңейтуге тиіс. Бас банкир орынбасарының баяндамасынан кейін сөз алған Мəжіліс депутаты Азат Перуашев дағдарысты басынан кешіріп жатқан Еуропа елдерінде банктердің пайыздық мөлшерлемелері 5 пайыздан төмен екендігін айта келіп, ал елімізде отандық өндірістік секторға берілетін несиенің мөлшерлемесі 14 пайыздан түспей тұрғандығына қынжылыс білдірді. Бұл екінші деңгейлі банктерден қарыз алушы тұтынушылар құқының бұзылуы салдарынан пайда тауып отырғандығын білдіреді, деді ақжолдық депутат. Жалпы, жиын басында екінші деңгейлі банктер тарапынан қарыз алушылардың өз төлемдерін уақытында өтемегені үшін алатын айыппұлдары пайыздық үстеме мен негізгі қарыз сомасынан да асып кетіп жататыны көлденең тартылды. Енді мұндай сорақылықтарды болдырмау үшін екінші деңгейлі банктер мен несие алушылар құқын теңестіретін үлгі келісім-шарт болуы қажет. Енді бұл айтылған мəселелердің барлығы да Парламент қабырғасында жалғасып, жеке жəне заңды тұлғалардың құқын қорғау бағытындағы заңнамалық тетіктерде көрініс табуы тиіс.

 Депутат дабылы

ТОЌЫМА КЛАСТЕРІ Оны ќалыптастыру їшін ќосымша шаралар ќабылдау ќажет Қазақстанда жылына 120-150 мың тонна мақта талшығы өндіріледі. Еліміздегі жеңіл өнеркəсіптің құлдырауының салдарынан өнімнің 90 пайызы шетелдерге шикізат ретінде экспортталады. Егер 1 тонна мақта талшығы Ливерпуль биржасында 1800 АҚШ доллары болса, оны иірілген жіп (пряжа) етіп сатса, бағасы екі есе артады, мата тоқып экспорттаса 4-5 есе, дайын киім ретінде сатса табыс 8-10 есеге дейін көбейеді. Розақұл ХАЛМҰРАДОВ, Мəжіліс депутаты.

Мақтаны өңдегенде алынатын жанама өнім – линттің 1 тоннасы 90 мың теңге тұрса, одан алынатын мақта целлюлозасының тоннасы 180 мың теңге, медицинада қолданылатын гигроскопиялық мақтаның тоннасы 327 мың теңге болады. Ал бір тонна мақта целлюлозасын қайта өңдеуден алынатын карбоксиметилцеллюлозаның тоннасы 528 мың теңгені құрайды, яғни мақтаның жанама өнімі саналатын линттің өзін қайта өңдеп, карбоксиметилцеллюлоза етіп сатса, табыс 6 есе артады. Бұл өз кезегінде бюджетке түсетін қосымша құн салығының еселеп артуына əкеледі. Бүгінгі таңда, өкінішке қарай, осындай «қосымша құнды» шетелдіктерге «сыйлап» жатырмыз. Осы кемшіліктерді жою жəне елімізде тоқыма кластерін дамыту мақсатында республика Прези дентінің Жарлығымен 2005 жылы Шымкент қаласында «Оңтүстік» арнайы экономикалық аймағы құрылған болатын. Оған 200 га жер бөлініп, инфрақұрылымдарды дамытуға рес публикалық бюджеттен 8,2 млрд. теңге қаржы қарастырылды. Арнайы экономикалық аймақта қажетті барлық инженерлік инфрақұрылым объектілері құрылып, жұмысқа қосылды. Өткен жылдардың ішінде аймақта Мемлекеттік үдемелі индустриялықинновациялық даму бағдарламасы аясында жалпы құны 10,3 млрд. теңгені құрайтын 3 инвестициялық жоба іске асырылған болатын. Қазіргі күнде сол 3 кəсіпорынның тек қана біреуі – мақтаның жанама өнімі – линтті қайта өңдейтін «Хлопкопром-Целлюлоза» ЖШС жұмыс істеп тұр. Ал 2010 жылы іске қосылған

кешенді автоматтандырылған жіп иіру фабрикасы «Oxi Textile» жəне 2011 жылы пайдалануға берілген жүннен тоқыма бұйымдарын шығаратын «ШымкентКашемир» ЖШС-лері əртүрлі себептермен жұмыстарын тоқтатқан. Жалпы айтқанда, арнайы экономикалық аймақта барлығы 23 қатысушы тіркелгенімен, мақта талшығын өңдеп, одан дайын өнім шығару, еліміздің тоқыма кластерін қалыптастыру туралы Елбасының берген тапсырмасы бүгінгі таңда орындалмай отыр. Біздің пайымдауымызша, Мемлекеттік индустриялық-инновациялық даму бағдарламасы үшін жауапты жəне арнайы экономикалық аймақтардың жұмысын үйлестіру мен бақылайтын министрліктер көбінесе жобаларды бағдарлама тізіміне енгізіп, оларға бөлінген қаржыға əкімшілік жасау, кəсіпорын іске қосылды деп рапорт беруге көбірек мəн беріп, ал бұл кəсіпорындар инновацияға жата ма, олардың өнімдері бəсекеге қабілетті ме, оған сұраныс бола ма, жоқ па, бұл жағын зерттеп, зерделемейді. Аталған бағдарлама ая сында елімізде құрылған бірқатар кəсіпорындардың тоқтап тұруы осының айғағы.

Арнайы экономикалық аймақтың жұмысымен танысу барысында облыс жəне қала əкімдіктері аймаққа отандық жəне шетелдік инвесторларды тартуға барынша əрекет жасап жатқандарының куəсі болдық. Дегенмен, аймақта жергілікті атқарушы органдар шеше алмайтын проблемалар да баршылық. Мəселен, елімізде өндірілетін мақта талшығынан техникалық сапасына сəйкес Германия, Италия, Қытай, Үндістандағы сияқты сапалы көйлектер шықпайды. Бірақ та, біздің мақтадан қонақ үйлерде, ауруханаларда, профилакторий-санаторийлерде, үй ішінде пайдаланылатын халаттар, үлкенді-кішілі сүлгілер, əрбір адамға қажетті əдемі тоқыма киімдер тігуге болады. Қазақстанда шетелдік инвесторлармен жұмыс істейтін немесе шетелге барып олармен жиі кездесетін еліміздің лауазымды адамдары осы салалармен айналысатын инвесторларды аймаққа тартуға көмектессе. Екіншіден, арнайы экономикалық аймақта тоқыма өнеркəсібін дамытуға арналған жобаларды қаржылай қолдаудың ең тиімді тетіктерінің бірі саналатын өндіріске қажетті машина жəне құралжабдықтарды лизинг əдісімен беру қолға

алынса. Сондай-ақ арнайы экономикалық аймақтың жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін басқарушы компания құру қажеттілігі қарастырылса. Осы орайда, қолданыстағы Салық кодексі бойынша «Оңтүстік» АЭАтағы негізгі қызметтің 9 түрі, республика Президентінің «Оңтүстік» арнайы экономикалық аймақты құру туралы» Жарлығында – 16, ал Үкіметтің 2009 жылдың 13 мамырындағы №703 қаулысымен аймақтағы негізгі қызметтің 21 түрі белгіленген. Осы заңнамалық актілерді бір-біріне сəйкестендіру қажет. Сонымен қатар, арнайы экономикалық аймақтар институтын дамыту үшін «Қазақстан Республикасындағы арнайы экономикалық аймақтар туралы» Заңға өзгерістер мен толықтырулар енгізу қажет деп санаймын. Ең соңында айтарым, «Оңтүстік» арнайы экономикалық аймақта қалыптасқан жағдайды Үкіметте арнайы қарап, еліміздің тоқыма кластерін қалыптастыру үшін қосымша шаралар қабылдау қажет. Осы жұмыстар атқарылмаса, аталған сала мешеу күйінде қала бермек жəне сыртқа шикізат сатып қана еңсе тіктей алмасымыз анық.

 Сауал салмағы

Ґзімбілемдіктіѕ сыры немесе ќолданыстаєы заѕнаманы энергия ґндіруші компаниялардыѕ бўзып жатќанына кім жауап береді? Парламент Мəжілісіндегі «Ақ жол» фракциясының депутаттары тарифтерді қалыптастыру мен энергия өндіруші компаниялардың инвестициялық міндеттемелерін орындаулары бойынша Үкіметке қайтадан сауал жолдады. Аталған мəселе бойынша өткен жылдың 17 мамырында жолданған фракцияның депутаттық сауалында Үкімет тарапынан берілген жауапта энергия өндіруші, энергия таратушы жəне энергиямен жабдықтаушы компаниялардың қолданыстағы заңнаманы есепсіз бұзғандығы туралы фактілер келтірілген болатын. Еске сала кетейік, сол кезде «Ақ жол» партиясының депутаттары сəуір айындағы тарифтердің қымбаттауының дəлелділігіне күмəн келтіріп, Үкіметтен энергия компанияларын тексеруді сұраған еді. Мəселен, Үкіметтен келіп түскен ақпарат бойынша, «Екібастұз ГРЭС-2» АҚ-ын тексеру кезінде электр стансасын 1,5 млрд. теңге қаражатқа жаңғырту бойынша міндеттеменің орындалмағандығы анықталған. «АЖЭО» АҚ (Атырау облысы) 2010 жылы 82,6 млн. теңге көлеміндегі қаржыны ұтымсыз жəне тиімсіз шығындаған. «СолтүстікҚазЭнерго» АҚ (СҚО) күл үйіндісін салу барысында өзіне алынған инвестициялық міндеттемелерді дұрыс орындамаған. «АрселорМиттал Теміртау» АҚ 5,4 теңге болатын белгіленген шекті тарифтің орнына электр энергиясын 11,75 теңге/кВт сағат тарифімен сатқан. Сондайақ, «Бəсекелестік туралы» Заңды бұза отырып, АҚ маңызы бірдей келісімдерге қатысты əртүрлі тарифтер қолданған. Сонымен бірге, қатарында «AES

Өскемен ЖЭО» АҚ, «AES Өскемен ГЭС» ЖШС жəне «АЭС Шүлбі ГЭС» ЖШС (Шығыс Қазақстан облысы) бар бірқатар ұйымдар «Электр энергетикасы туралы» Заңның 12-бабының 3-тармағының 2-тармақшасын бұза отырып жəне министрлікпен инвестициялық келісім жасаспастан шекті тарифтер бойынша электр энергиясын таратуды жүзеге асыруда. Мұндай келісімдердің болмауына байланысты, аталған ұйымдардың түскен пайданың бір бөлігін қолда бар активтерді жаңартуға, қолдауға, қалпына келтіруге жəне техникамен қайта жарақтауға бағыттаудың орнына, өздерінің шетелдік құрылтайшыларына миллиардтап дивидендтер төлейтіндігі белгілі болып отыр. Хатта көрсетілгендей, əдепкі кезде тарифтер мен тарифтік сметаларды қалыптастыру тəртібі тиісті деңгейде белгіленбеген. Заңның 5-бабының 12-тармақшасына сəйкес Министрлік энергия өндіруші ұйымдардың тобын қалыптастырады. Бірақ бұл топтарды қалыптастыру тəртібі қолданыстағы заңнамамен регламенттелмеген. «Демек, Индустрия жəне жаңа технологиялар бірінші вице-министрінің 20.12.2010 жылғы №455 бұйрығымен бекітілген энергия өндіруші ұйымдардың тобы нормативтік-құқықтық акті лермен белгіленбеген критерийлер

бойынша қалыптастырылған. Энергия өндіруші ұйымдардың топтарын қалыптастыру механизмінің заңнамамен регламенттелмеуі сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар үшін алғышарттар тудырады, себебі, заңның 12-1- бабының 2-тармағына сəйкес электр энергиясы үшін шекті тариф энергия өндіруші ұйымдардың тобына байланысты бекітіледі», деп осы депутаттық сауалды Мəжілістің кезекті пленарлық отырысында жария еткен Нұрлан Жазылбеков айтып өтті. Шекті тарифті министрлік энергия

өндіруші ұйымдардың тиісті топтары бойынша өткен жылғы тариф пен бағаға жүргізілген салыстырмалы талдаудың негізінде анықтаған. Бірақ, электр энергиялары үшін шекті тарифтерді бекіткенге дейін бағаларды энергия өндіруші компаниялардың өздері анықтап отырған, себебі, электр энергиясын сату (өндіру) үшін тарифтерді қалыптастыру заңнамалық актілермен реттеліп отырған жоқ. Энергия өндіруші ұйымдардың өздері белгілеген тарифтердің дəлелділігін министрлік тексермеген. «Ақ жол» партиясының парламенттік фракциясы тарифтерді қалыптастыру жəне энергия өндіруші, энергия таратушы жəне энергиямен жабдықтаушы компаниялардың инвестициялық міндеттемелерді орындауын бақылау мəселелері бойынша Үкімет атына қайтадан сауал жолдап отыр жəне келесідей сұрақтарға жауап беруді сұрайды: бірқатар энергия өндіруші компаниялар министрлікпен инвестициялық келісім жасамай, электр энергиясын шекті тарифтер бойынша қалайша сатуда; Үкіметтің 25.03.2009 жылғы № 392 қаулысымен белгіленген энергия өндіруші компаниялардың шекті тарифтері бойынша, өндірілген 1000 кВт электр қуа тына шаққандағы инвестициялық міндеттемелердің үлесі қандай ақшалай баламаны құрайды; өздеріне алынған инвестициялық міндеттемелерді орындамаған энергия өндіруші компаниялар қандай жауапқа тартылды жəне заңсыз алынған пайда қалайша өндірілді. «Егемен-ақпарат».


www.egemen.kz

12 қаңтар 2013 жыл

5

 Тағзым «Міне, 1973 – Жаңа жыл да келді. Халқымыздың ертеден келе жатқан дəстүрі бойынша əр үйде Жаңа жылды қарсы алу кеші өткізіледі ғой. Сол кеште ағайын-туыс, дос, жора-жолдастар бас қосады, Жаңа жылға арналған тілектер айтылады. Жаңа жылдан əр алуан жақсылық, қуаныш пен шаттық, мықты денсаулық тілейміз жəне «соның бəрін бере гөр» дейміз. Осындай тілекпен 1973 – Жаңа жылды да қарсы алдық», деп жазыпты Мəлік Ғабдуллин 1973 жылдың 1 қаңтары күні өзінің күнделігіне. Қаһарман-ғалым ертеңінде түстен кейін академияға келіп, əріптестеріне ұзақ ғұмыр, жақсылық тілеген. Кешке таман есіл ер қапияда дүниеден озды. Иə, содан бері 40 жыл өтсе де бəрі кешегідей. Ер ісі жасампаз, рухы мəңгі тірі. Мəлік Ғабдуллин – Кеңес Одағының Батыры, КСРО Педагогика ғылымдары академиясының академигі, Қазақ КСР-іне еңбек сіңірген ғылым қайраткері, филология ғылымдарының докторы, профессор, халық əдебиетінің білгірі, жазушы, əскери мемуарист, оқымысты-педагог. 19241929 жылдары № 13 ауылдағы бастауыш мектепте, 1929-1931 жылдары Көкшетау қаласындағы жеті жылдық қазақ мектебінде оқыған. 1935 жылы ҚазПИ-дің тіл

ған жаудан тазартады. Мұның тарихы мынадай: Бородино селосының стратегиялық мəні айрықша болғаны аян. Себебі, бұдан тарамдалып шығатын жолдар басқыншыларды Старая Руссамен жалғастырған. Жаудың шабуылын ойсыратып əлсірету үшін Мəлік Ғабдуллин бастаған автоматшылар ротасын жаудың оң қанатынан соғуға міндеттеді. Жеті сағатқа созылған алапат ұрыста М.Ғабдуллин жауды талқандауда бес рет ұрымтал сəтті

1943 жылдың 9 мамыры күні Мəлік Ғабдуллинге жазған хатында Мұхтар Əуезов: «Правдада» басылған Полевойдың очеркі – біздің бəріміздің жазып жүргенімізден сонақұрлым құнды, толық, жақсы боп шыққан екен. Шын қуаныш болды», дейді. «Казахстанская правда» газеті 1943 жылғы 20 тамыздағы санында жарық көрген «Гордость казахского народа» деген бас мақаласында Мəлік Ғабдуллинді туған халқының тамаша жауынгерлік дəстүрлері мен қасиеттерін бойына жинаған нағыз ұлттың батыры деп мəлімдейді. КСРО Қорғаныс министрлігінің Бас саяси басқармасы 1943 жылы қазақ тілінде М.Ғабдуллинге арналған қызыл əскерлік листовка шығарды. Листовка патриоттық рухқа толы жігерлі толғаныстарға бай. Тұлғасы сымбатты, қаламы қуатты, қадамы қайырлы, адамға қайырымды Мəліктің батырлық істерін кеңес жауынгерлеріне үлгі етеді. Мəтін үш бетке орналасқан. Листовка мынандай жолдармен басталады: «ҚАЗАҚ ЖАУЫНГЕРЛЕРІ! Советтер Союзының Геройы, гвар-

ның ертегілерінің ішінде» тек алты ертегі ғана қазақ ертегілеріне ұқсамайды деген пікірін келтіреді. Сондай-ақ, Ш.Ш. Уəлиханов өз заманының даңқты ақыны Орынбай Бертағыұлының импровизаторлық өнеріне сүйсінген. Арқалы ақынды ардақтай отырып: «Тілің шұбар екен, дін сөздерін көп қосады екенсің. Қандай ойды болса да қазақша айтуыңа болады, бұған қазақ тілінің оралымы да, байлығы да жетеді», – дейді. Фольклортанушы М.Ғабдуллин Шоқанның ғылыми-шығармашылық мұрасын ыждаһатпен зерделей отырып, оның үздік пікірлерін, таңдамалы толғамдарын алға тартады. Ұлт тəлімгері Ахмет Байтұрсынұлының: «Қазақтың тілі, жазуы сұмдық пікір, суық қолдан тыныш боларға керек», деген пікірінің қуатты жаңғырығы-ай десеңізші! Немесе түркі халықтары фольклорының білімпазы, академик В.В.Радловтың (1837-1918) үшінші томындағы (1870) қазақ ауыз əдебиеті үлгілеріне (аңыз-əңгімелер, дастандар, айтыстар, тұрмыс-салт жырлары) нақты сипаттама береді. В.В. Радловтың қазақта батырлар жыры соншалықты өрістей қоймаған деген пікірінің

паш, өтірік өлеңдер; үйлену салтына орайлас туған тойбастар, жар-жар, сыңсу, беташар; діни ұғымдарға байланысты бəдік, арбау, бақсы сарыны, жарамазан; мұң-шер, көңіл күйін сипаттайтын қоштасу, естірту, көңіл айту, жоқтау жырлары халықтықпоэзиялық дəстүр, сөз саптау, ой айту ерекшеліктері тұрғысынан сараланған. Мəлік Ғабдуллин ұлттың ой-өрісі, даналық көзқарасы, көркемдік логикасы, өмір тəжірибесі мақал-мəтелдер мен жұмбақтарда керемет тапқырлықпен көрікті, əсерлі берілетінін, неше алуан жайнаған əшекей-безендірулермен өрнектеліп өрілетінін шебер сөйлетеді. Мысалға жүгінейік: «Ер жігіт – етек-жеңі кең жігіт», «Кісі елі – күміс, өз елің – алтын», «Данышпан айтса – ел айтқаны, елдің қамын жеп айтқаны», «Теңгелі жерде теңдік жоқ», «Биің қылаң болса, жұртың ылаң болар», «Батар күннің атар таңы бар». Немесе: «Ұшқанда өлең айтады, қонғанда жер қазады» (қоңыз), «Кішкене ғана қара тас, атан түйе тарта алмас» (қарақұрт), «Елек-елек тарым бар, көтере алсаң бəрін ал» (құмырсқа), «Өзі батыр, жасырынып жатыр» (қақпан) тəрізді жұмбақтар қандай

дия майоры Мəлік Ғабдуллинді сендер естіген шығарсыңдар. Мəлік Советтер Союзының ардақты адал ұлы, қазақ халқының мақтанышы, Ғабдуллин сүйікті Совет Одағының бақыты, азаттығы үшін немісфашист басқыншыларына қарсы Ұлы Отан соғысының майданында нелер тамаша ерліктер істеді». Əрі қарай кедей шаруаның баласы екендігін, өз еңбегінің нəтижесінде өнербілімге қолы жеткендігін, институтта үздік оқығандығын, ғылыми жұмыспен шұғылданып, кандидаттық диссертация жазғандығын, 1932 жылдан бастап баспасөз бетінде өлеңдері жарияланғандығын баяндайды. 1941 жылдың қыркүйегінде қиян-кескі қантөгіс ұрыстарға қатысады. Мəлік рота командирінің саяси қызметі жөніндегі орынбасары жəне взвод командирі міндетін атқарған еді. Листовкада былай делінген: «Ғабдуллин бастаған он үш автоматшы екінші бір ұрыста жаудың бір ротадай жаяу əскері мен 5 танкісіне қарсы шықты. Мəлік бастаған 13 ер бұл жолы жаудың жүз елудей солдатын жер жастандырып, екі танкісін қиратты. Жау əскерлері совет автоматшыларының тегеурініне шыдай алмай кейін шегінді. ... Мəліктің өзі фашистердің елудей солдатын жоқ қылды». М.Ғабдуллиннің асқан батырлығын сөз етумен бірге, үгітшілік өнеріне ерекше назар аударылған. Мəлік өз əңгімеүгіттерін түсінікті, жатық, бай тілмен жауынгерлер жүрегіне əдемі жеткізгендігі листовкада барынша терең тұжырымдалған. «Сендер де Мəлік сияқты ержүрек, батыр болыңдар. Сендер де Мəліктей тайсалмай, қорықпай неміс басқыншыларын қирата біліңдер», деп ерлікке үндейді, жеңіске шақырады. Зиялы қауымнан шыққан тұңғыш Кеңес Одағының Батыры Мəлік Ғабдуллин атындағы əскери машина жасалды. Бұған 100 мың сом қаржыны Қызылорда облысы, Шиелі ауданының оқытушылары мен жас лениншілдері жинап берді. Құжатқа жүгінсек былай: Аудандық халық ағарту бөлімінің меңгерушісі Тұржанов жолдасқа, Аудандық комсомол комитетінің секретары Бөлекбаев жолдасқа, Киров атындағы орта мектептің директоры Оразаев жолдасқа, Орта мектептің 1-класындағы оқу озаты Дарбаеваға Кеңес Одағының Батыры Мəлік Ғабдуллин атындағы əскери машинаны жасауға 100 мың сом жинаған Шиелі ауданының мұғалімдері мен оқушыларына менің ыстық сəлемімді жəне Қызыл Армияның алғысын жеткізулеріңізді сұраймын. И. СТАЛИН. Облыстық «Ленинский путь» газеті, 1954 жылдың 14 марты. Облпартархив, ф. 268, об. 2, д. 3606, л. 1. * * * Оқымысты-педагог Мəлік Ғабдуллиннің «Қазақ халқының ауыз əдебиеті» атты оқулығы (1958) ұлттық фольклортану тарихындағы бірегей үлгілі, үздік озық құбылыс. Қазақстанның жоғары дəрежелі оқу орындарының филология, журналистика факультеттерінің студенттеріне арналған атаулы да айтулы оқу құралы «халықтың ауызша шығарған көркем шығармасы, даналық сөзі, ауыз əдебиеті», Қазақ елінің сандаған ғасырлық руханимəдени өмірінің көркемдік энциклопедиясы ретінде үздіксіз қолданылып келеді. Ұлтымыздың тарихи дүниетанымы, ойсанасы, сөз сарасы, көркемдік-философиялық тəжірибесі, ғұрып-салт жүйесі, елдік пен ерлік рухы айрықша көрініс тапқанын, барынша терең танытқанын, ұғынықты, тиянақты, мұнтаздай байыпты түсіндіргенін айту лəзім. Білімпаз, ұстаз Мəлік Ғабдуллин тарих тұңғиығына, замана сырларына бойлап, барлау жасаған, сөз бен ой мұхитында еркін жүзген. Фольклортану ғылымындағы неше алуан түрлі қисындар мен қағидаларды салиқалы саралап, өзіндік ой-тұжырымдарын өрбіткен. Оқымысты Ш.Ш.Уəлихановтың А.Н.Афанасьев жариялаған «орыс халқы-

шикі екендігін атап көрсетеді де, қазақтың қаһармандық-ерлік сипаттағы жырлары көршілерінен «асып түспесе, кем қалған емес» деп тұжырымдайды. Иə, ұстазпедагог Мəлік Ғабдуллин өз лекциясында қазақта 600 батырлар жыры бар деуші еді. Ол қазақ ауыз əдебиетінің жауһар үлгілерін жинақтауда ересен еңбектенген Г.Н.Потаниннің (1835-1920) шығармашылық өмірбаяны турасында қадау-қадау пікірлер өрбітеді. Бұл ретте оның «кімнен жазып алғандығы, айтушының өмірбаяны, оның қандай шығармаларды білетіндігі, оларды қалай үйренгендігі» жайлы мəліметтерді баяндайды. Негізінде, М.Ғабдуллин ХХ ғасырдың 20-30-жылдарында халық мұрасын ұлт игілігіне жарату мəселесінің қаншалықты дəрежеде екендігіне барлау-талдау жасайды. Бұл мақсатта 1933 жылы қазақтың ұлт мəдениетін ғылыми-зерттеу институты ұйымдастырылғандығы, ұлан-байтақ елімізге арнаулы фольклорлық экспедициялар аттандырылғандығы, мұның нəтижесінде «Батырлар жыры», «Халық поэмалары», «Айтыс», «Жұмбақтар», «Мақал-мəтелдер», «Қазақ совет фольклоры», «Қазақ əдебиетінің тарихы» дейтін мəнді жинақ-зерттеулер жарияланғаны жайында жазып, əдеби-мəдени жаңалықтарды тізбелейді. Сол кездің өзінде Ғылым академиясында тоғыз мың баспа табақ көлемінде мұра жинақталған. Халықтың өмірі, тұрмыс-тіршілігі, шаруа-кəсібі, салтдəстүрі, тілі, өнері, рухы, тарихы, болмыс-бітімі, мінез-құлқы, жаратылыс аясы, іс-əрекеті ауыз əдебиетінде барынша сəулеленіп таңбаланған. Ендеше, бұл оқулықта түйдек-түйдек ой-пікірлер, мəдени-əдеби əрі тарихи-шежірелік деректер, мəліметтер, жаңалықты құбылыстар, жыраулар мен жыршы ақындар өнернамасына қатысты мағлұматтар, сырлы, «дарынды сөздер», мифтік ұғым-түсініктер ғылыми айналымға қосылған. 1-ші жіктеме бойынша ой өрбітер болсақ, тұрмыс-салтқа байланысты туған шығармалардың жанрлық түрлеріне жинақы, ықшам, ұғынықты сипаттама беріп отырады. Этнографиялық, этимологиялық, мифологиялық, діни-исламдық, əлеуметтік-тұрмыстық, театрлық-драмалық, көркемдік-бейнелілік мəністерін, ұлттықмəдени негізін терең түсіндіреді. Төрт түлік мал жайындағы шығармаларды талдап-тексеруі, үздік келісті мысалдармен ұтымды дəлелдеуі мейлінше қызықты. Халық шығармашылығындағы «Малдың баласын сүюі», «Түйе, түйе, түйелер», «Қасқырлардың қойшыларға айтқаны» дейтін өлеңдер мен «құлыным», «қозым», «ботам», «ботакөз», «жез бұйдалы нар тайлақтай екен», «жігіттің нары екен» тəрізді сəулетті сөз-образдарға, айшықты оралымдарға ой жарығын түсіреді. Ұлыстың ұлы күніне, аңшылыққа қатысты, сондай-ақ бесік жыры, жаңылт-

шынайылықпен əсем тоқылған. Жан-жүрегіңді толқытарлық, қан тамырыңды солқылдатарлық, таңдай қақтырарлық таңдамалы ойлар, қиял самғауы ертегілерде екендігі əлімсақтан мəлім. Ертегілердің түрлерін, құрылысын, көркемдік сапасын анықтайды. Қиял-ғажайып ертегілердегі таусоғарлар, көлжұтарлар, көрегендер, желаяқтар, саққұлақтар, айдаһарлар, жезтырнақтар, жалғыз көзді жалмауыздар, мыстандар, сонымен қатар, қырық құлаш семсер, ұшқыш кілем, тоқпақ, алтын мүйізді киік, кездік, қазан, жүзік тəрізді кейіпкерлер мен қару-жарақтардың көркемдік қызметі, іс-əрекеттері, алуаналуан ғажайып күйлер, «сиқырлық-жəдігөйлік айла-əдістері», мифтік ұғым-түсініктер түбегейлі түсіндіріледі. Осы орайда «Ер Төстік», «Керқұла атты Кендебай», «Күн астындағы Күнікей қыз», «Ақ қасқыр», «Алтын сақа», «Ханның кесір қызы мен Тазша», «Қыдыр, бақ, ақыл», «Қарт пен тапқыр жігіт», «Қаңбақ шал» дейтін ертегілердің керемет əсерлілік, мəнерлік, рухани сұлулық, қиял-ғажайып қырлары орайлы жарасыммен суреттеледі. Ертекшінің шығармашылық тұлғасы да пайымдалады. Сондай-ақ даналықтың, батырлықтың, əділдіктің символы Аяз би, шешендіктің, тапқырлықтың үздігі Жиренше шешен, «халықтың ақылды-айлалы ұлы, тапқырлығына қулығы сай, ер көңілді, өжет жігіт Алдар Көсе, сегіз қырлы, бір сырлы, өзі би, өзі дана, өзі домбырашы, өзі мерген, өзі əнші Асан Қайғы турасындағы толғақты толғамдарын тебіреніссіз оқу мүмкін емес. Ел əдебиетінде батырлар жыры əлемі ғарыш кеңістігіндей, шалқып жатқан көк мұхиттай десек те болады. Сондықтан да оқулықтағы «Батырлар жыры» тарауында (146-258 беттер) өрлік-қаһармандық сипаттағы дастандардың жиналуы, жариялануы, зерттелуі жəне бұлардың тарихилық, көркемдік мəні, образ жасау шеберлігі, жырдың варианттары, басты кейіпкерлер тұлғасы, жырдың тіл, стиль, құрылымдық жүйесі ғылыми-теориялық тұрғыдан біліктілікпен зерделенеді. Оның жазуынша, Қазақ КСР Ғылым академиясы Қолжазба қорында бір мың баспа табақтай материал жинақталыпты. Автор өзіндік ой-тұжырымдарын «Қобыланды батыр», «Ер Тарғын», «Қамбар батыр» жырларының негізінде батыл дамытып өрбітеді. Бір сүйсінерлігі, қазақтың қисапсыз батырлық жырларын жадында сақтап, түрлендіріп гүлдендірген Марабай, Нұрпейіс, Қазақбай, Мергенбай, Мұрын, Біржан Толымбайұлы, Жанақ, Айса, Шашубай сынды əйгілі жыршылардың жыр айту тəсілдері, сөз саптау ерекшеліктері туралы мейлінше қызғылықты əдеби-тарихи деректерді молынан келтіріп отырады. Мəселен, Марабай Құлбайұлының өмірі мен өнерпаздығы жөніндегі мəліметтер сонылығымен көңілге ұялайды. Ол Сүгір, Көкі, Қарабура, Жұмырбай,

Білімпаз. Ќаћарман. Ќайраткер Серік НЕГИМОВ,

Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің профессоры, филология ғылымдарының докторы.

жəне əдебиет факультетін бітірген. Мəлік Ғабдуллин 1935 жылы 20 жасында (шындығында, 1916 жылы туған) Қазақтың Абай атындағы мемлекеттік педагогикалық институтын тəмамдағанда əйгілі филолог Құдайберген Жұбанов «Он үш жас күш» деген мақаласында бір шоғыр айрықша талантты жастардың ішінде Мəлік Ғабдуллинді «біздің мəдени жұртшылығымыз біліп те қалған» деп атап, олар «көптің күткеніндей жеміс берер», «алған білімдерін іске асыра алар», «үмітті ақтар, шын жұмыскер болар» деп көрегендік танытады («Лениншіл жас», 1935 жыл, 14 қаңтар, № 12). Сəбит Мұқановтың 1935 жылы жарыққа шыққан екі томдық шығармалар жинағын əзірлеуге қатысады. Сонда Сəбит Мұқанов: «Осы жинақтарды жинасқан, құрасқан, жөндескен, редакция жасасқан – пионер ақынымыз Мəлік Ғабдоллаұлына алғыс айтамын», деп елеулі еңбегін ескереді. Мəлік аға 1931-1935 жылдары ҚазПИде оқып жүргенде Қарағанды қаласындағы № 1, 18 шахталарда жұмысшыларға хат таныту, мəдени-ағарту істерімен шұғылданған. Сөйтіп, үлгілі педагогикалық тəжірибеден өткен. Студент шағында «Ф.И.Буслаев – фольклоршы» деген тақырыпта көлемді реферат жазыпты. Академик Ю.М. Соколовтың: «Мəлік Ғабдуллин халық əдебиетін өте жақсы көреді. Қолынан іс келетін жастың бірі», деуіне негіз сол жұмыс. 1938 жылы 7-11 маусым күндерінде КСРО Ғылым академиясының Этнография институтының ұйымдастыруымен Ленинград қаласында өткен конференцияда М.Ғабдуллиннің «Қазақ халқының ауыз əдебиеті» деген тақырыпта ғылыми хабарламасы тыңдалды. Мұнда жас ғалым КСРО Ғылым академиясының Қазақстан филиалында Жамбылдың өмірі мен шығармашылығын зерттейтін бөлім болуы керек деп мəлімдеген. Аспирантураға дейін-ақ Мəскеу, Ленинград, Омбы жəне Орынбор қалаларының архивтерін сүзіп шығады. Шоқан мен Абай шығармашылығына зейін қояды. «Дала уалаяты газетін» ақтарады. Ленинградтан келгеннен кейін аспирантураға өтінішті былай жазады: «Қазақ əдебиетінен толық қаруланған ғылым қызметкері болу мақсатын алға қойып отырмын. Сондықтан Абай атындағы мемлекеттік педагогикалық институттың жанынан ашылмақ аспирантураға алуыңызды сұраймын» (2.ІХ-1938). Мəлік Ғабдуллин 1936 жылдың қыркүйегінен бастап 1937 жылдың қарашасына дейін Ферғана қаласында № 82 атты əскер полкінде Қызыл Армия қатарында болады. Командирі Усков Мəлікті спорт өнеріне мықтап баулыған. Наган, винтовка, пулеметтен атудан, яғни «Атыс» сабағынан «үздік» бағаға ие болып, өнері асқан, құралайды көзге атқан көзмерген де, қолмерген де атанғаны дивизияға мəлім болған. Мəлік осынау керемет өнерді балғын, бал дəурен балалық шағында əкесі Ғабдолланың бауыры, əнші-ақын, жауырыны жерге тимеген балуан, қыран құс ұстап баптаған құсбегі, жүгірген аң, ұшқан құсты құтқармаған айтулы мерген Бекеннен үйренген екен. Сондықтан да Ұлы Отан соғысында суырылып озып, жеңіске жетуі, омырауына жұлдыз тағуы – сүйегіндегі, болмысындағы, ата-тегіндегі рухани қасиеттердің жаңарып, жаңғыруының арқасы. Қанды қырғындарды, жорықтарды бастан кешірген, нендей дүлей сұмдықтарды, таратып айтсақ, окоптың ішінде қалғанда үсінен от түкіріп, оқ қақырған зілмауырдай танк жапырып, қол диірменше зырылдағанын, қарулас жолдасы автоматшы Морозовқа снаряд түсіп тірі кісінің əп-сəтте бір жапырақ қып-қызыл етке айналғанын көзі көрді. 1942 жылдың ақпан айының 8-і күні Бородино деревнясын жыландай ысылда-

асқан шеберлікпен пайдаланды. Немісфашист басқыншыларының төрт дүркін шиыршық атқан атакасын тойтарып, сəтсіздікке ұшыратты. Мəлік бастаған автоматшылар ротасы тастай түйіліп 200 фашисті жер жастандырады. Мəліктің өзі 2 танкіні жойып жібереді. Оқ борап, жер тітіреп, аспан асты шатырлаған күйге түседі. Ұлтарақтай жер үшін, тостағандай төбе үшін жан аямай шайқасты. Саяси жетекші Мəлік Ғабдуллиннің əр қимылы, іс-əрекеті, əдіс-айласы, тағылым-тəрбиесі мол тапқыр сөздері өршеленген жаудың үнін өшіруге, құмырсқаша қаптаған қанқұйлы жендеттерге шатырлаған жайдай, көлденең қазылған ордай болды. Ширяево, Рыбушка, Ново-Свинухово, Старая Русса жерлерінде болған кескілескен қиян-кескі шайқастарда қауіп-қатер, өрт құшағында өжеттіктің арқасында ірі жеңістерге қолы жетті. Əрі олар «ынтымақ – оқ өтпес, найза теспес сауыт» екендігін нақты, шынайы іс-қимылдармен дəлелдеді. Сасқан-пысқан шапқыншылардың 30-дан аса жеңіл жүк машиналарына, 2 азық-түлік қоймаларына ие болды. Жанқиярлықпен соғысқан ер Мəлік өз сарбаздарымен бірге 12 фашисті (біреуі офицер) тұтқындады. Ғабдуллин бастаған автоматшылар ротасы бытырай қашқан жаудың ізіне түседі. Деревняның солтүстік-шығыс жағында терең сайдың жағасындағы үйдің қасында еңгезердей неміс офицері оқыста барысша атылып, өршелене жұлқысады. Мəлік батыр жамбасқа алып ұрамын дегенде алпауыттың астына түсіп қалады. Аяқ-қолын матап, буындыра түседі. Содан соң: «Қанға боялған сапымен екінші рет оның кеңірдегінен орып-орып жібердім, немістің қырылдауға да шамасы келмей сеспей қатты. Ол маған өлмеген секілді болып көрінді. Кеудесіне аттай мініп алып, сапының сабымен немістің басын мылжалап жібердім», деп жазады қаһарман Мəлік «Майданда мен не көрдім?» дейтін дауылды күндерге арналған күнделік дəптерінде. М.Ғабдуллин И.В.Панфилов бастаған даңқты 8-гвардиялық дивизия құрамында Ұлы Отан соғысында Мəскеу іргесіндегі қанды шайқаста қаһармандықтың асқан үлгісін көрсетіп, Кеңес Одағының Батыры атағын алды. Гвардия майоры Мəлік Ғабдуллин – жауға қырғидай тиіп, жүрегін суылдатқан, ұрыс даласында ақ алмастай жарқыл қаққан, мейлінше парасатты, сабырлы, кеңінен ойлайтын кемел де айлакер батыр. Сондықтан 1942 жылдың 23 ақпанында Кеңес Одағының Батыры атағына ұсынылыпты. Сол құжатта Төлеген Тоқтаров Мəлік Ғабдуллиннің баулыған шəкірті деп жазылған. 1943 жылдың қаңтарынан бастап 1944 жылдың қарашасына дейін Калинин майданы, сонан соң 1-Прибалтика майданы саяси басқармасының үгітшісі. КСРО Қорғаныс министрлігі Бас саяси басқармасының орыс емес ұлттар жауынгерлері арасындағы жұмыс жөніндегі тобының бастығы болған-ды. «Неміс иттің талайын қырдық. Қызып кеткенде, екі көзге қан толғанда, немісті өлтіру қызық болады да тұрады», деп өз ойларын қағазға түсіріп те қояды екен («Сталин үшін алға». Н. құрамасының қызылəскер газеті. 1943, 3 ақпан, № 16). ТАСС пен ҚазТАГ-тың сол жылдардағы материалдарына зер салсақ, ҚазПИ-дің əдебиет факультетінде батыр атына стипендия тағайындалған. Қызылордалық ақын Төлеу Үркімбаев пен қостанайлық Есхан Есетов қаһарман ер туралы əн шығарған. МƏЛІК ҒАБДУЛЛИН ТУРАЛЫ ƏН ҚЫЗЫЛОРДА. Қазақ халқының даңқты ұлы Советтер Союзының Геройы Мəлік Ғабдуллин туралы Үркімбаев Төлеу ақынның шығарған жаңа əнін колхозды ауылдар зор ынтамен сүйсініп тыңдауда. Қаһарман ер туралы жаңа əнді біреуден-біреу үйреніп алып, колхозды ауылдардың бойжеткендері мен жасөспірімдері былай тұрсын, үлкендері де айтуда. «Майдан правдасы», 12 май, 1943 жыл.

Базар, Шернияз сынды ақындармен айтысады. Ұстазы Шернияз (1816-1881) екен. Мəлік Ғабдуллиннің жазуынша, 18411898 жылдарда ғұмыр кешкен. Батыс Қазақстан облысындағы Теректі ауданының «Жаңа қоныс» колхозында туған. Ескіше Қарашығанақ болысы, Көбен көлі. Марабайдың Есжан, Досқай, Құлқай, Ізбас, Итемген дейтін бес перзенті болыпты. Халық əдебиетінің білгірі Мəлік Ғабдуллиннің жыршы ақындардың суреткерлік қолтаңбасын, шеберлік сырларын, жыр сюжеттерінің желісін сақтай отырып, өзінше мəнермен жырлайтынын, тыңдаушылардың ықылас-ниетімен санасып отыратынын, «ерлік қимылды, көтеріңкі пафосты, атыс-шабыс, жорықтарды түйдектете, асқан шапшаңдық шабытпен айту үшін өлеңнің оралымды түрі – жырды» қисынды қолданатынын, «оқиғаны басты кейіпкер арқылы дамыту – оқиғаны тізбектеп жырлау əдісін» пайдаланатынын, «буын саны мен ырғақ, екпіннің бір қалыпта» сақтайтынын жіліктеп талдайды. Мұрын жырау, Нұрпейіс, Айса, Біржан, Мергенбай айтатын нұсқаларды салыстырып тексереді. Мəселен, Нұрпейіс жырлауында Қобыланды алысатын Барса хан да «ертегінің жалғыз көзді дəуі» секілді. «Мен жырдың негізгі əңгімелерін ұғып алдым да, оны өзімше жырладым», – дейді Нұрпейіс Байғанин (157-бет). Оны «күрделі сюжетке құрылған эпикалық жырларды» толқындата туындатқан өнерпаз дейді. Мəлік Ғабдуллин Қобыланды батыр тарихта болған адам ба, əлде əдебиеттік образ ба деген мəселеге де ықыласын аударады. Тұрмыс-салт жырларының қатарында «Қозы Көрпеш-Баян сұлу», «Қыз Жібек», «Айман-Шолпан» жырларын талдап-түсіндіру орайында тарихилық пен деректілік тəн. Мəлік Ғабдуллиннің жазуынша, шығыстанушы Саблуков «Қозы КөрпешБаян сұлудың» бір нұсқасын 1830 жылы көкпектілік бір жыраудан хатқа түсірген. Сонан соң Аягөз сыртқы округтік приказының тілмашы Андрей Фролов 1841 жылы жазып алған. Шоқан Уəлиханов 1856 жылы естіген. А.С. Пушкин Орынбор жерінде қазақ ауылдарын аралағанда, жырдың негізгі желісін жаздырып алғанды. М. Путинцев 1856 жылы орыс тіліне аударып бастырған. Академик В.В.Радлов өзінің үшінші томына (1870) қосқан. Эпостанушы Мəлік Ғабдуллин «Айман-Шолпан» жырының (Қазан, 1896) тарихилық, композициялық ерекшеліктері жайлы пікір өрбітсе, айтыстың генезисін, жанрлық түрлерін, «Біржан мен Сара айтысының» көркемдік құрылымын ыждаһатты қарастырады. «Халық əдебиетін жинайық» («Төте оқу», 1938, 21 август, №32) деп дабыл қаққан Мəлік Ғабдуллин эпостық жырлардың шығу тарихын, поэтикасын, стилистикасын, жыршы-ақындардың шығармашылық еңбегін, қазақ ауыз əдебиетінің этно-мəдени, тарихи, көркемдік əлемін, ұлттық ойлау айшықтарын жан-жақты таразылап, ел əдебиеті хақында салиқалы сөз, берекелі ой қалдырды. Мəлік Ғабдуллин 1944 жылдың қарашасынан 1946 жылдың 28 наурызына дейін КСРО Қорғаныс министрлігі Бас саяси басқармасы үгіт-насихат бөлімінің бастығы болып істеген. Қазақ КСР Ғылым академиясының тұңғыш президенті, академик Қаныш Сəтбаевтың ілтипаты арқасында 1946-1951 жылдары Қазақ КСР Ғылым академиясы Тіл жəне əдебиет институтында алғашқыда директордың орынбасары, соңынан директоры, 19511963 жылдарда ҚазПИ-дің ректоры, 1963 жылдан өмірінің соңғы күніне дейін республика Ғылым академиясы М.О.Əуезов атындағы Əдебиет жəне өнер институтында фольклор бөлімінің меңгерушісі міндеттерін атқарған. М.Ғабдуллин 3 мəрте КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты болып сайланған. 1945 жылы Лондонда өткен демократияшыл жастардың Бүкілдүниежүзілік конгресіне қатысқан. КСРО Жоғарғы Кеңесінің парламенттік тобының құрамында Финляндияда (1953), Бельгияда (1957), Югославияда (1957) болған. Дана суреткер М.О.Əуезовтің музейі жанындағы академик Рахманқұл Бердібай басқарған Алматы қалалық қазақ əдебиеті жəне өнер университеті Мəлік Ғабдуллиннің туғанына 70 жыл толуына байланысты өткізілген сабағында (1985 жыл, 15 қараша) академик Ісмет Кеңесбаев ойын былайша өрнектеген-ді: «Мəліктің мүшел тойы – қазақ зиялыларының ғана емес, күллі халқымыздың мақтаныш мерекесі. Мəлік бейнесі – еліміздің сегіз қырлы, бір сырлы əрі ер азаматы, əрі ірі ғалым, əрі шын мəндегі Отан солдаты бейнесі. Мəліктің мəшһүр болуының себеп-салдары да жұртшылығымызға аян. Біріншіден, ұлтымыздың жүрегін жарып туған ең əдепті, ең сүйкімді, оң тəрбие көрген перзенті еді, екіншіден, сонау көне тірліктің шын сыр-сипатын сарқа тани білген, соны даңғыл болмысты, өміршең тарихты терең түсіне білген үлкен ғалым еді, үшіншіден, «ұлық болсаң, кішік бол» деген ізгі дəстүрдің жолжорасын ту етіп ұстаған, дос-жаранға ізет еткен, жауға қатал жан еді. Ол – рухани дүниеміздің ең шұрайлы саласы – эпос тарауын жетер жеріне жеткізген, жан-жақты зерттеушілердің бірі. Бұрын-соңды ой сайыстарын, текст мазмұнын ғана емес, оның қилы-қилы дүниетаным, көркем қасиетін, əдеби образ, оның психологиясын, сана-сезімнің өрбу, өрлеу деңгейін Мəлік сарқа зерттеді. Сондықтан да ол қазақ мəдениеті тарихынан өзінің заңды орнын алды. Қазақ халқының ұлы баласы – Мəлікке тағзым еткім келеді». Хас батыр, қайран жақсының бейнесіне толық жарасымды ақиқаттың аппақ туындай айшықты ақ-адал пікірге не жетсін! ––––––––––– Суретте: Талғат Бигелдинов пен Мəлік Ғабдуллин Мəскеуде, КСРО Жоғарғы Кеңесінің сессиясы күндерінде.


6

www.egemen.kz

12 қаңтар 2013 жыл

 Өнеге

 Есімі елдің есінде

Бүкіл саналы өмірін ұлылар елінде, қасиетті Қарауылда өткізіп келе жатқан Төлеген Жанғалиевті былайғы жұрт ақындық пен əкімдіктің тізгінін ұзақ жылдар бойы қатар ұстаған азамат ретінде жақсы біледі. Ол кешегі кеңес кезінде аудан партия комитетінің үгіт-насихат саласына басшылық жасады. Ал еліміз егемендікке қол жеткізіп, тəуелсіз мемлекет атанған шақтан бастап біраз жыл аудан əкімінің орынбасары болып қызмет етті. Соның бəрінде ұлылар елінде өтіп жататын түрлі мəдени, əдеби шаралардың бел ортасында Төкеңнің жүргенін бүгінде ешкім жоққа шығара алмас. Əсіресе, кемеңгер Əуезовтің – 100, данышпан Абайдың 150 жылдық торқалы тойларындағы қажырлы қайраты өз алдына бір əңгіме.

сазгер, журналист Мерғали марқұмның есімін көзі қарақты оқырман жақсы білсе де, бірақ оның осы Төлегеннің туған ағасы екендігін сырттағы жұртшылықтың бəрі біле бермеуі мүмкін. Шындығында екеуі де Жанғалидің ұлдары. Ал бір үйден қос бірдей ақынның шығуы сирек кездесетін құбылыс. Сонымен Төлегеннің ағасы атындағы «Ақсұңқар» ақындық мектебінің тізгінін ресми түрде қолға алғанына биыл он екінші жыл. Міне, Төкеңмен еліміздің

Ауылдаєы аќындыќ мектеп Дəулет СЕЙСЕНҰЛЫ, журналист.

Төлеген баурымыздың мемлекеттік қызметті мінсіз атқара жүріп, өлеңжырды, яғни шығармашылықпен қоса айналысуды да көзден жырақ, көңілден таса қалдырмағаны шындық. Соның айқын айғағындай, екі бірдей шығармашылық одақтың – Қазақстан Жазушылар одағы мен Қазақстан Журналистер одағының мүшесі атанды. Жыр кітаптары да жыл аралатып шығып жатты. Жоғарыда айтқандай, мемлекеттік қызметті атқара жүріп, талай облыстық, республикалық жыр мүшəйраларының бас жүлделерін иеленді. Соның ішінен өзі, əсіресе, халықаралық Жамбыл қоры сыйлығының лауреаты атанғанын мақтаныш тұтады. Енді бүгінгі негізгі əңгімемізге көшелік. Төлеген ақындық пен əкімдіктің тізгінін қанша қатар ұстады дегенмен, уақыт өте келе таразы басын мұның алғашқысы баса бергені де рас. Ал оны заңдылық деп білеміз. Өйткені, ешкім əкім болып тумайды. Нағыз талант болса, туғаннан ақын болып жаратылатыны анық. Содан да болар, ол əкімнің орынбасары болып қызмет етіп жүргенде-ақ, осы өңірдегі жас таланттарға қамқорлық танытып, бұлақ көзін ашуды ойластыра бастады. Сөйтіп, 1996 жылы Қарауыл гимназиясы жанынан қоғамдық негіздегі ақындық мектебі ашылды. Ондағы басты мақсат Абай, Шəкəрім, Мұхтар сынды ұлылар туған өңірден талантты жеткіншектерді тауып, тəрбиелеу еді. Бұл шақта бүкіл елімізде кезінде ғұлама Əуезов сөз барымтасы деп бағалаған айтыс өнері қайтадан түлеп, жандана бастаған-ды. Бірақ, өкінішке қарай тек аталған ауданда ғана емес, бүкіл Семей өңірінде айтысқа деген теріс көзқарастың сеңі əлі де бұзылмай тұрған-ды. Сондағы басты себеп, бізде жазбаша ақындық қана дамыған деген астамшылықта еді. Ал кейін оның жаңсақ пікір екендігін айтыс өнерінің семейлік жас перілері дəлелдеді де ғой. Оның ішінде Төлегеннің ақындық мектебінің шəкірттері де бар. Аталған ақындық мектебі ашылған алғашқы кезде оған небəрі алты-ақ бала жазылған. Үйірме түріндегі мектептің сабағы аптасына бір-ақ рет жүргізілетін.

Бұл да Төлегенді ойландырмай қоймады. Ол арада төрт жылдан кейін, нақтылап айтқанда, 2000 жылы зейнетке шыққан соң басқа қызметті іздестіріп, көп ойланып жатпай осы ақындық мектебін түбегейлі қолына алуға бекінген. Іле сол кездегі аудан əкімі Қонысбай Төлеубековтің арнайы шешімімен бұрынғы қоғамдық негіздегі ақындық мектепке екі штат бөлінген. Оның бірі Төлегеннің еншісіне тисе, екіншісін кəсіби домбырашы иеленді. Ондағы мақсат – болашақ ақындар халқымыздың ең көне аспабын қоса меңгеріп шықса деген игі ниет еді. Бұрынғы мемлекеттік қызметкер өз жұмысын ең алдымен заңға сүйене отырып жүргізгенді жөн көрген. Соған орай, еліміздің Білім туралы заңының ақындық мектеп жөніндегі 26 бабын басшылыққа ала отырып, арнайы бағдарлама жасауға кірісіп кеткен. Бұл шығармашылық бағдарлама облыстық білім басқармасының сарапшылар комиссиясы тарапынан қолдау тапқан. Арада көп уақыт өтпей жатып-ақ, Төлегеннің осы шығармашылық бағдар ламасы «Ауыл мектебі» журналында жарияланып, озық тəжірибе ретінде бүкіл республикаға таратылған. «Ақсұңқар» деп аталатын сол ақындық мектебіне аудан əкімінің шешімімен қарауылдық тағы бір талант иесі Мерғали Ибраевтің есімі берілетіні де осы кез. Ақын, драматург,

рухани өміріндегі соны жаңалық болып табылатын оқиға төңірегінде əңгімелесіп отырмыз. Қазірде мұнда жыл сайын жиырмаға жуық жеткіншек поэзия əлемінің қыр-сырына терең бойлай отырып, халқымыздың қасиетті саз аспабы – домбыраны да үйреніп, меңгеруде. Бойында таланттың ұшқыны бар жеткіншектер бұл мектепке бесінші сыныптан бастап қабылданады екен. Ал төрт жылдық оқу курсы екі кезеңге бөлінеді. Яғни, алғашқы екі жыл бастауыш сынып болып саналса, одан кейінгі екі жыл жоғары сынып болып есептеледі. Мұнда сабақ аптасына алты рет өтеді. Айталық, дүйсенбі күні сабақ жалпы теория бойынша өткізілсе, сейсенбі шығармашылық күні. Қалған үш күнде əр баланың қарым-қабілетіне байланысты жеке сабақ ұйымдастырылады. Ал сенбі күні домбыра мен айтыстан сабақ өткізіледі. Меруерт Қамбарова деген қарындасымыздың жеткіншектерге домбыра үйрете бастағанына он жылдай болып қалыпты. Ал айтысты өз алдына пəн ретінде жүргізіп келе жатқан Ұлан Сағадиев болса осы ақындық мектебінің түлегі. Ана бір жылы облыс əкімінің «Мəдениетті қолдау қорының» демеушілігімен Алматыдағы «Үш қиян» баспасынан қарауылдық үш жігіттің жыр топтамасы жеке кітап болып шыққан еді. Соның бірі осы Ұлан Сағадиев болса,

Бақытжан Байболов пен Айдос Имантаев та Төлегеннің төл шəкірттері. Шəкірттері туралы сөз қозғалғанда Төкең айдарынан жел есіп, желпіне түскен. Оның да себебі жоқ емес секілді. Айталық, Жайдар Жақсылықов, Мəдина Ережепбаева, Айым Есімханова, Серік Мұратов сынды шəкірттерінің жеке жинақтары жарық көріп үлгеріпті. Бұлардың соңғысы Серік биылғы жылы Мұхтар Əуезовтің – 115, ал Айдана Дəуренқызы Мерғали Ибраевтің 70 жылдық мерейтойларына арналған ересек ақындардың жыр мүшəйрасында бас жүлдені жеңіп алыпты. Əлі де мектеп қабырғасында оқып жатқан жеткіншек ақындар үшін бұл, əрине зор жетістік. Жоғарыда есімдері аталған Бақытжан Байболов пен Ұлан Сағадиевтердің, Арман Шеризаттың түрлі аламан айтыстарда топ жарып келе жатқаны өз алдына бір əңгіме. Осылай Төлегеннің ақындық мектебі ұлылар елінде айтыс өнерінің қайта жандануына да қомақты өз үлесін қосуда. Мұның сыртында оншақты шəкірті республикалық Абай-Шəкəрім, Мұқағали,Махамбет, Ілияс, Мəшһүр Жүсіп оқуларында топ жарып бас жүлдені, яки бірінші, екінші орындарды иеленуі де үлкен нəтиже. Олардың үшеуіне жоғары оқу орындарының гранттары беріліпті. Айтпақшы, Төлегеннің ақындық мектебінде қазақ журналистикасының қыр-сыры да қоса оқытылуда. Соның да бір септігі болған шығар, оның Жадыра Жұмакүлбаева деген бір шəкірті қазақ радиосында жемісті еңбек етіп жатыр. Ал алғашқы шəкірттерінің бірі бүгінде есімі қалың жұртшылыққа кеңінен танылып қалған ақын Қалқаман Сарин Астанадағы Еуразия университетінің оқытушысы. Төлегеннің ақындық мектебі туралы халқымыздың мақтанышына айналған Фариза Оңғарсынова, қос Серік Ақсұңқарұлы мен Тұрғынбекұлының, Бауыржан Жақыптың оңды пікірлерін естіп қалғанымыз бар. Біздің ке йіпкеріміздің осындай қажырлы еңбегі мемлекеттік тұрғыда да лайықты түрде де өз бағасын алуда. Айталық, ол ел тəуелсіздігінің он жəне жиырма жыл дықтарына арналған мерекелік ме даль иегері. Оған мұның сыртында республикамыздың Мəдениет қайраткері атағы берілген. Ал, ақындық мектебіндегі ұстаздық жемісті қызметі үшін Ыбырай Алтынсарин атындағы медалмен марапатталған. Оның Тұңғыш Президент күніне арналған алғашқы жыр мүшəйрасында жүлделі бірінші орынды жеңіп алуы өз алдына қуаныш. Бүгінгі күнге дейін Төлегеннің ақындық мектебінен отыздан астам жас талант қанат қағып ұшып шығыпты. Ал мұны аз дей алмасақ керек. Күні ертең солардың арасынан болашақ Мұқағалилар мен Мерғалилардың шықпасына кім кепіл?! Міне, Абай еліндегі, Қарауылдағы ақындық мектебінің бүгінгі өмір тынысы осындай! Шығыс Қазақстан облысы, Абай ауданы. –––––––––––––––––––

Суретте: Төлеген шəкірттерімен бірге өлең оқуда. Суретті түсірген автор.

 Жемқорлық – індет, жою – міндет

Арсыздар əшкерелене бермек Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан».

Жемқорлардың арасында ұсталып, қақпанға түсіп жатқандары да бар. Бірақ олардың нағыз озбырлары «Көп ұрласаң – қалқан, аз ұрласаң – қақпан» қағидасын ұстанады. Неғұрлым көп асағандар жазатайым ұсталып жатса, ұрлаған мол дүниесінің жартысын болса да беріп, құтылатыны анық. Аз ұрлаған ұсталса не өзіне, не параға жеткізе алмайды. Ал ұрлықтың аты ұрлық, заң бойынша ол да қылмыс. Сондықтан миллиондап қаржыны қалтасына басты ма, əлде тышқақ лақты алып қашып ұсталды ма, заң үшін бəрібір. Сотталады да кетеді. Міне сондықтан да біздің жемқорлар неғұрлым көп асауға ұмтылады. Ал біреулер оларды сөгеді: неге жемсаулары сөгілмейді деп. Егер бұлар болмаса оларға дем беріп жүргендер қайтіп тыныш жатпақ. Дұрысы соларды баптау арқылы қадағалап жүргендер қалай байымақ? Мəселен, Сол түстік Қазақстан облысында кəсіпкерлік жəне өндіріс басқармасының бұрынғы бас тығы, жобалық-сметалық құжаттаманы бекіту үшін бөлімнің бастығына беремін деп ЖШС директорынан 4 млн.теңге алған. Əрине, ол ұсталды, сотталды. Шығыс Қазақстан облысында Курчатов қаласы Əділет басқармасының бұрынғы бастығы алаяқтық жолмен ЖШС өкілінен жалпы қамқорлық үшін жəне Курчатов қаласының Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі жəне автомобиль жолдары бөлімімен ескі үйді

бұзу келісім-шартына отыруға көмектесу үшін 20 мың 500 АҚШ доллары мен 254 мың теңге пара алған. Оңтүстік Қазақстан облысында ауданның бұрынғы əкімі жəне ауылдық округінің əкімі ауыл шаруашылығын дамытудың аймақтық бағдарламасы шең берінде дүкен мен жылыжай салуға жер телімін бергендері үшін кəсіпкерден жалпы соммасы 7 мың АҚШ доллары көлемінде пара алған. Павлодар облысында Екібастұз қаласының Əлеуметтік бағдарламалар жəне халықты жұмыспен қамту бөлімінің бұрынғы бастығы мен осы бөлімнің сектор меңгерушісі ЖШС-не бюджет қаражаты есебінен əлеуметтік жұмыс орындарына жұмыссыз адамдарды жібергені үшін аталған кəсіпорын басшысынан бопсалау жолымен бірнеше мың теңге пара алған. Алматы қаласында əскери бөлім командирінің құқықтық жұмыс бойынша көмекшісі əскери қызметкерлерге арналған пəтерлерді тапсыруды кешіктіргені үшін айыппұл салмау жəне фирманы теріс пиғылды мердігерлер тізіміне қоспау үшін ЖШС директорынан 20 мың АҚШ долларын талап еткен. Алматы облысы бойынша Қаржылық бақылау инспекциясының бұрынғы бас маманы ЖШС директорынан 8 мың АҚШ доллары сомасында пара алған. Бұлардың бəрін анықтап жатқан Қаржы полициясы екендігі сөзсіз. Əрине, олардың ісінде де заңсыздық бар, жоқ деп айту қиын. Дегенмен, Қаржы полициясы қызметкерлерінің шағын

жəне орта бизнес қызметіне негізсіз араласуының əрбір жағдайы төтенше оқиға ретінде қарастырылатыны белгілі. Өткен жылы қаржы полициясы ор гандарының ішкі қауіпсіздік бөлімшелерімен қаржы полициясы қызметкерлерінің кəсіпкерлікке заңсыз араласудың 18 дерегі анықталды. Қызметтік тексерулердің қорытындысымен əкімшілік жауапкершілікке 49 қызметкер тартылды, оның ішінде 15 басшылық лауазымдағылар, олардың 5-уі лауазымдарынан босатылды. Осындай жүгенсіздіктер бойынша бірнеше қылмыстық іс қозғалды. Мысалы, Батыс Қа зақстан облысы бойынша департаменттің тергеушісі сотталды. Ол ЖШС-нің бұрынғы құрылтайшысынан оған қатысты қылмыстық істі қысқарту үшін көлемді пара бопсалаған. Мұндайлар аз емес. Əйтседе Қаржы полициясының қатары аттестаттау арқылы біршама тазарып қалғаны байқалады. Өйткені, қаржы полициясы қызметкері үшін мінсіз бедел мен жоғары адамгершілік негізі өте маңызды. Сондықтан бұл ведомствоның кадрлық құрамы айтарлықтай жаңартылды жəне қазір қаржы полициясының қатарында еліміздің экономикалық мүдделерін қорғау бойынша өз міндеттерін адал орындауға дайын мамандар қалды деп сеніммен айта алатын болсақ, жоғарыдағы айтылғандай, əлі миығынан мысқылдай күліп жүрген сыбайласқан жемқорлардың батар күні таяп қалды деп те əбден сенім артуға болады.

Қызылорда облыстық қаржы полицейлері мемлекеттік бюджетке 157 млн. теңге көлемінде залал келтірген құрылыс мекемесінің басшысын қамауға алды.

Ќўрылыс мекемесініѕ ќўныќќан басшысы бюджетке 157 млн. теѕге шыєын келтірді Руслан ИГІЛІК.

Оқиға былай болған. Облыс орталығындағы «ДөйтГазПожСервис» ЖШС 2011 жылғы желтоқсанда Сырдария ауданының Шаған ауылында салынуға тиісті сметалық құны 1 млрд. 151 млн. теңге тұратын 900 орындық мектеп құрылысын жүргізу жөніндегі тендердің жеңімпазы болып танылады. Нəтижесінде аталмыш серіктестік пен облыстық құрылыс басқармасы арасында нысанды 2013 жылдың желтоқсанында аяқтап шығу жөніндегі келісімшарт жасалады. Осыған орай 2012 жылдың ақпаны мен маусымы аралығында құрылыс мекемесінің есепшотына бюджеттен 192,7 млн. теңге қаржы беріледі. Сол кезде серіктестік директоры Ж.Мұсаханов бұл қаржының 183,7 млн. теңгесін ешбір негізсіз «ҚызылордаГазПромСтрой» ЖШС-ына аударып жібереді. Қызық болғанда, бұл серіктестіктің де директоры өзі екен. Бұдан арғысы белгілі. Қос серіктестіктің иесі сосын əлгі қаржының 146 млн. теңгесін бірден қолма-қол ақшаға айналдырып, өзінің қалтасына баса салады. Қаржы полицейлері тексеру кезінде Ж.Мұсахановтың бұдан да басқа қылмыстық əрекеттерін тапты. Атап айтқанда, ол 2012 жылдың сəуірінде тиісті жер жұмыстарының толық атқарылып болмағанына қарамастан, 46,7 млн. теңгелік жұмысқа акт толтырады. Мұны осы жерге қатысы бар «Сортөбе» ЖШС қызметкерлері растап береді. Жұмыстың толық орындалып бітпегенін біле тұра, облыстық құрылыс басқармасы бөлім бастығының міндетін атқарушы да өз кезегінде осы актіге қол қояды. Осы арқылы ол мемлекетке 11,3 млн. теңге көлемінде зиян келтіреді. Қазір аса ірі көлемдегі мемлекет қаржысын талан-таражға салғаны, қылмыстық келісімге келгені жəне қызмет бабын асыра пайдаланғаны үшін Ж.Мұсахановтың үстінен қылмыстық іс қозғалып, тергеу амалдары жүріп жатыр. ҚЫЗЫЛОРДА.

Ўлттыќ рух иесі Жазушы-тəржімеші Бақытжан Момышұлын адал ниетім арқылы жүрегімнің иман нұрымен қадірлейтін едім. Ол ақкөңіл мінезді, ақжарқын пейілді, абзал жан болатын. Тəуелсіз Қазақстандағы ұйғыр əдебиетінің қаламгерлерін ерекше сыйлайтын. Бақытжан орыс тілін терең меңгерген, түркі тілдерін де жақсы білетін жазушы еді. Аяулы, абзал жан Бақытжанымыз қазақ əдебиетінің шығармаларын ең алдымен туысқандық борыш сезіміне, қазақ халқына, оның тамаша көркем əдебиетіне деген махаббат сезіміне бөлеумен ғұмыр кешті. Осындай талантты қаламгер, тағылымды дос Бақытжаннан қапияда, ойда жоқта көз жазып, айырылып қалғанымыз қандай өкініш десеңізші?!.

Ол адам табиғатын түсіну үшін жанын салған, оған жеңіл-желпі қарамайтын ақылман əрі ғибратты қалам иесі болған көркем сөз шебері. Қаламгер қазақ жазушыларының шығармаларын орыс тілі арқылы бүкіл одақтық жəне əлемдік аренаға шығару жолында аянбай еңбек еткен əріптесіміз еді. Қазақ тілінен орыс тіліне тікелей аударатын. Сол себептен де Бақытжанның тəржімешілігі айрықша бағаланатын. Біз нақ сондай аудармашыларға зəру де мұқтаж болатынбыз. Əдебиетіміздің аса маңызды, күр делі саласы көркем аударма ғой. Бақытжан бұл саланы өз халқын үлкен мəдениетке, əлемдік өркениетке тартудың аса күшті құралы деп білді. Мен оны сол үшін бек

жоғары. Жазушының биік мұраты, асыл адамгершілік қасиеттері өзінің төл шығармаларында жымдаса өріліп, солардың арқауында суреткерлік пен əсемдік қатар бой көрсетті. Пайымды пікір, салмақты ой, үлкен түйін айту – суреткер Бақытжан Момышұлының біз қадірлейтін ерекшелігі болатын. Əңгіме, повесть, романдарының тартымдылығы да сол түйінділігінде, шыншылдығында дер едім. Бақытжан жүрегі жақсылық деп қана соғатын, жан-дүниесін кіршік шалмаған талантты да батыл жазушы еді. Ол қазақтың тіл байлығын игерген, ана тілінің мейлінше шұрайлы, мейлінше əдемі, мейлінше бейнелі өрнекті өрісінен нəр алып, туған тілін алтыннан бетер қадірлеп, тікелей қазақ тілінен алтын қалам иелері Ш.Мұртазаның «Табылған теңіз», «Бұлтсыз күнгі найзағай» повестерін Ж.Молдағалиевтің, Д.Досжановтың, О.Бөкеевтің, Қ. Найманбаевтың, Б. Бодаубаевтың, Б.Тоғысбаевтың, Ш.Шаваевтың, К.Тоқаевтың, М.Айымбетовтің шығармаларын орысшаға барша қанық бояуымен тəржімеледі. Бақытжан Момышұлы Қазақ елінің жазушысы деген қадірлі атаққа бар ар-ұжданымен, иманымен жəне адами тазалығымен лайықты болып өтті деп ойлаймын. Халық өзінің осындай адал да асқақ қаламгеріне шаң жуытқан емес. Оның мəртебелі, абыройлы болғанын тіледі. Себебі, Бақытжан тек сирек таланттарға ғана тəн қасиеттерге ие еді. Жазушылар одағында кездескен кездерімізде ол: – Ахметжан ака! Біз жазушылардың өзара ынтымағын нығайта отырып, əсіресе, əдебиеттер туыс-

Әке аманаты Əрбір ісі үлгісіндей рухтың, Батыр Баукең ақтық сапар алдында, Бақытжанды шақыртыпты алдына: «Балам, мені білесің, Жалғандықпен өтті бүкіл күресім. Ең ақырғы аманаты еді деп, Есіңе алып жүрерсің. Қол жаюмен ешқашанда келмейді Тағдырыңнан алатұғын үлесің. Пайдаланба əке даңқын ешқашан, Қош бол, балам, бəріңменен қоштасам. Менің арым – ары еді ғой Алаштың Арым үшін ажалменен таластым. Өзімдей бол, бола алмасаң, құлыным, Деп мақтанба Бауыржанның ұлымын. Үмітімді алға қарай тарт, күнім! Тым болмаса, тартсын маған мəрттігің. Кірлемесін десең менің ар-үнім, Еш адамнан ешбір нəрсе дəметпе, Бауыржанның ұлы едім деп, жарығым.

қадірлейтінмін. Басқа жазушылар да сол қасиетін қастерлеп, бағалайтын жəне əрдайым айта жүретін. Қазақ қөркем əдебиетінің дамуына, халқымыздың рухани өсуіне үлкен шығармашылық күшқайрат жұмсаған, сол жолда асқан табандылықпен еңбек еткен жазушы еді ол. Оның повесть, новелла, əңгімелері Қазақстан прозасынан құрметті орын алып отырғанына ешбір шүбəміз жоқ. Бақытжанның əңгімелері өскен, өркендеген өрелі прозаны танытатын қөркем дүниелер. Оның «Жазушы», «Жалын» баспаларынан орыс тілінде басылған «Прозрачные льдины», «Раскаленные камни», «Тихие голоса», «Добрые мосты», «Я еще ребенок» атты повесть жəне əңгімелер жинақтары, «Когда ты рядом», «Восхождение к отцу», екі томдық «Во имя отца» атты романдары ішкі тебіреніс жемісін айғақтайтын шын мəніндегі ойлы, өрнекті туындылар деп батыл айта аламын. Жазушы-тəржімеші Бақытжан Момышұлының қаламынан туған əрбір кітабы, аудармасы қазақ халқының рухани қазынасы, күллі түркі əлемінің рухани байлығы, елдің, халықтың, тəуелсіз Отанымыздың гауһар қазынасы деп айтар едім. Себебі, оның суреткерлік дəрежесі

Жоқ болса да, жоқ деп айтпа, жылама, Төбеңде тұр бір Алла. Қажет десең Алладан да сұрама, Кімнің қабыл, кімнің теріс тілегі Кімнің қара, кімнің таза жүрегі, Кімге беред, кімге бермейд, Алла өзі біледі», – деп Бауыржан сəл жымиып, күледі. Ресейге қосылғанын «мəңгіге» Бодан елі тойлап жатқан күн еді. Қосылғандар берсін деді қосыла, Мен кеттім деп о дүниеге жөнеді. Баукең құсап артық туған асыл ұл, Бір ғасырда өмірге бір келеді. Баукең құсап тектілікті ту етіп, Баукең құсап өледі. Бақытбек СМАҒҰЛ, Парламент Мəжілісінің депутаты, «Нұр Отан» ХДП фракциясының мүшесі, Ауған соғысы ардагерлері ұйымдарының «Қазақстан ардагерлері» қауымдастығының төрағасы.

қандығын көк байрағымыздай биік көтеруіміз лəзім. Өйткені, əдебиеттер достығы – халықтар достығы. Ол біз үшін ең муқаддес нəрсе. Біз қазақтар мен ұйғырлар тамыры бір түркийлерміз, – дейтін еді. Ол бұл хикматты сөзіне іс жүзінде жауап бере білген қаламгер болатын. Бақытжан бауырымды, əзиз досты сол үшін айрықша құрметтеймін. Бəкең өзінің жүрек жылуын ұйғыр досы, жазушы Шаим Шаваевтан да аяған жоқ-ты. Таланттардың бірлігі жолында бар жан-жігерін жұмсады. Ол Шаим Шаваевтың бірнеше хикаят тарын ұйғыршадан тікелей орыс тіліне тəржімеледі. Ол жинақ «Цветная тюбетейка» деген атпен басылып шықты. Бұл тəржімені Қазақстан, Ресей оқырмандары жоғары бағалағанын кітапқа жазылған көркем сын мақалалардан жақсы білемін. Міне, Бақытжан осылайша ұйғыр əдебиетінің өрісін кеңейткен аяулы інім еді. Ұлттық рухтың иесі Бақытжан Момышұлы өзінің алып əкесіне, бар қазақтың Баукесіне тартып туған, ұлт кеудесінде, ұрпақтар жүрегінде мəңгі маздай беретін өшпес шырақ. Ахметжан АШИРИ, жазушы, халықаралық «Алаш» сыйлығының лауреаты.

АЛМАТЫ.


Алдағы ашық тендер туралы хабарландыру

Объявление о предстоящем открытом тендере

“Оңтүстік Жарық Транзит” ЖШС тауарларды, жұмыстарды жəне қызметтерді сатып алу бойынша ашық тендер өткізу туралы хабарлайды. Аталған лоттар бойынша тауарларды, жұмыстарды жəне қызметтерді сатып алуды жүзеге асыру үшін серіктестік бөлген сома құрайды: 1.Лот: Изоляторлар 15 188 500 теңге сомаға ҚҚС-мен 2.Лот: Төменгі вольтті материалдар 54 193 500 теңге сомаға ҚҚС-мен 3.Лот: Жоғары вольтті жабдық 340 597 700 теңге сомаға ҚҚС-мен 4.Лот: Есепке алу жəне өлшеу құралдарының жиынтықтаушы материалдарының жабдығы 14 191 700 теңге сомаға ҚҚС-мен 5.Лот: Трансформатор майы 27 000 000 теңге сомаға ҚҚС-мен 6.Лот: Кабельдік-өткізгіш өнім 222 652 300 теңге сомаға ҚҚС-мен 7.Лот: Кабельдік өнімге қосушы жəне жиынтықтаушы 39 740 300 теңге сомаға ҚҚС-мен 8.Лот: Құрылыс материалдары 21 556 737 теңге сомаға ҚҚС-мен 9.Лот: Металл прокаты 10 274 211 теңге сомаға ҚҚС-мен 10.Лот: Пайдалану материалдары 11 317 310 теңге сомаға ҚҚС-мен 11.Лот: Қосалқы материалдар 43 533 200 теңге сомаға ҚҚС-мен 12.Лот: Аспаптық өнім жəне релелік қорғаныш жəне автоматика материалдар (РҚА) 51 537 400 теңге сомаға ҚҚС-мен 13.Лот: Электронды материалдар 4 360 100 теңге сомаға ҚҚС-мен 14.Лот: Ұйымдастыру ісі техникасы 4 360 300 теңге сомаға ҚҚС-мен 15.Лот: Электр беру əуе желілерінің материалдары мен жабдығы 466 291 500 теңге сомаға ҚҚС-мен 16.Лот: Кеңсе тауарлары 5 811 500 теңге сомаға ҚҚС-мен 17.Лот: Қорғаныш құралдары 13 731 200 теңге сомаға ҚҚС-мен 18.Лот: Ұйымдастыру ісі техникасына арналған шығын материалдары 8 702 400 теңге сомаға ҚҚС-мен 19.Лот: Жанар-жағармай материалдары 213 928 500 теңге сомаға ҚҚС-мен 20.Лот: Сұйытылған газ 14 997 600 теңге сомаға ҚҚС-мен 21.Лот: Автошиналар 14 283 000 теңге сомаға ҚҚС-мен 22.Лот: Автоқосалқы бөлшектер 22 588 800 теңге сомаға ҚҚС-мен 23.Лот: Нысандарды күзету 78 101 763 теңге сомаға ҚҚС-мен 24.Лот: Сайрам ауданындағы Күмісбұлақ ҚС 35/10 кВ-ға дейінгі Л-63, Л-64-тен дəнекерлеудің екі тізбекті ƏЖ-35 кВ құрылысына жобалау-смета құжаттамасын əзірлеу жəне жобалау-іздестіру жұмыстарын орындау 7 734 698 теңге сомаға ҚҚС-мен 25.Лот: Шымкент қ, Қаражол – 2 ш/а, 0,4-10 кВ электр желілерінің құрылысына жобалау-смета құжаттамасын əзірлеу жəне жобалау-іздестіру жұмыстарын орындау 2 350 433 теңге сомаға ҚҚС-мен 26.Лот: ОҚО бойынша СИП-ті қолдана отырып «Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС-ның ƏЖ-10 кВ жаңғыртуға жобалаусмета құжаттамасын əзірлеу жəне жобалау-іздестіру жұмыстарын орындау 3 174 360 теңге сомаға ҚҚС-мен 27.Лот: ОҚО бойынша СИП-ті қолдана отырып «Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС-ның ƏЖ-0,4 кВ жаңғыртуға жобалаусмета құжаттамасын əзірлеу жəне жобалау-іздестіру жұмыстарын орындау 42 455 570 теңге сомаға ҚҚС-мен. Сатып алынатын материалдық, қаржылық ресурстардың жəне қызметтердің толық тізбесі, олардың саны мен егжейтегжейлі ерекшелігі тендерлік құжаттамада көрсетілген. Материалдық, қаржылық ресурстар Шымкент қ., Энергетиктер к-сі, 1 мекен-жайына жеткізілуі тиіс. Тауарларды, жұмыстарды жəне қызметтерді жеткізудің талап етілетін мерзімі 30.12.2013 жылға дейін. Тендерге тауарларды, жұмыстарды жəне қызметтерді табиғи монополия субъектілері сатып алу Ережесінің 2-тарауында көрсетілген біліктілік талаптарына сай келетін барлық əлеуетті жеткізушілер жіберіледі, оларға шығындар Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 5 желтоқсандағы №1467 қаулысымен бекітілген реттелетін қызметтерге тарифтерді немесе олардың шекті деңгейлері мен тарифтік сметаларын бекіту кезінде ескерілетін болады. Тендерлік құжаттама топтамасын 31.01.2013 ж. қоса есептегенге дейінгі мерзімде мына мекен-жайдан алуға болады: Шымкент қ., Энергетиктер к-сі, 1, жабдықтау бөлімі, сағат 9.00-ден 17.30-ға дейін, əлеуетті жеткізуші тендерлік құжаттамаға төлем туралы құжатты тапсырғаннан кейін. Тендерлік құжаттама топтамасының құны 1000 (бір мың) теңге құрайды жəне мына шотқа енгізіледі KZ939 98STB 00000 97421, TSESKZKA, СТН 582100249565, «ЦеснаБанк» АҚ-тың Шымкент қаласындағы ОҚФ немесе «Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС кассасына. Қазақстан Республикасы мүгедектерінің қоғамдық бірлестіктері құратын тауарлар, жұмыстар жəне қызметтер өндіретін кіші кəсіпкерлік пен ұйымдардың субъектілеріне тендерлік құжаттама тегін беріледі. Əлеуетті жеткізушілер тендерге қатысуға тендерлік өтінімдерін жапсырылған конверттерге салып «Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС-ға мына мекен-жай бойынша тапсырады (жібереді): Шымкент қ., Энергетиктер к-сі, 1, 2-қабат, ЦСМТС бөлімі. Тендерлік өтінімдер тапсырудың түпкілікті мерзімі 01.02.2013 ж. сағат 13.00-ге дейін. Тендерлік өтінімдер салынған конверттерді тендерлік комиссия 01.02.2013 ж. сағат 15.00-де мына мекен-жай бойынша ашады: Шымкент қ., Энергетиктер к-сі, 1, техникалық директордың бөлмесі. Əлеуетті жеткізушілер тендерлік өтінімдер салынған конверттерді ашу кезінде қатыса алады. Табиғи монополия субъектісінің қызметтерін, тауарларын жəне жұмыстарын тұтынушылар тауарларды, жұмыстарды жəне қызметтерді сатып алу бойынша «Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС өткізетін тендерге байқаушылар ретінде қатысуға құқылы. Қосымша ақпарат пен анықтаманы мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7252) 97-34-96. Толтыруға міндетті сауалнамаларды жəне ұсыныстарды мына e-mail-ға жіберу керек: urzadaojt@mail.ru

ТОО «Оңтүстік Жарық Транзит» объявляет о проведении открытого тендера по закупке товаров, работ и услуг. Сумма, выделеная товариществом для осуществления закупок товаров, работ и услуг по данным лотам составляет: 1.Лот: Изоляторы на сумму 15 188 500 тенге с НДС 2.Лот: Низковольтные материалы на сумму 54 193 500 тенге с НДС 3.Лот: Высоковольтное оборудование на сумму 340 597 700 тенге с НДС 4.Лот: Оборудования о комплектующие материалы средств учета и измерения 14 191 700 тенге с НДС 5.Лот: Трансформаторное масло на сумму 27 000 000 тенге с НДС 6.Лот: Кабельно-проводниковая продукция на сумму 222 652 300 тенге с НДС 7.Лот: Соединительные и комплектующие к кабельной продукции на сумму 39 740 300 тенге с НДС 8.Лот: Строительные материалы на сумму 21 556 737 тенге с НДС 9.Лот: Металлопрокат на сумму 10 274 211 тенге с НДС 10.Лот: Эксплуатационные материалы на сумму 11 317 310 тенге с НДС 11.Лот: Вспомогательные материалы на сумму 43 533 200 тенге с НДС 12.Лот: Приборная продукция и материалы релейной защиты и автоматики (РЗА) на сумму 51 537 400 тенге с НДС 13.Лот: Электронные материалы на сумму 4 360 100 тенге с НДС 14.Лот: Оргтехника на сумму 4 360 300 тенге с НДС 15.Лот: Материалы и оборудования воздушных линий электро-передач на сумму 466 291 500 тенге с НДС 16.Лот: Канцелярские товары на сумму 5 811 500 тенге с НДС 17.Лот: Защитные средства на сумму 13 731 200 тенге с НДС 18.Лот: Расходные материалы для оргтехники на сумму 8 702 400 тенге с НДС 19.Лот: Горюче смазочные материалы на сумму 213 928 500 тенге с НДС 20.Лот: Газ сжиженный на сумму 14 997 600 тенге с НДС 21.Лот: Автошины на сумму 14 283 000 тенге с НДС 22.Лот: Автозапчасти на сумму 22 588 800 тенге с НДС 23.Лот: Охрана объектов на сумму 78 101 763 тенге с НДС 24.Лот: Выполнение проектно-изыскательных работ и подготовка проектно-сметной документации на строительство двухцепной ВЛ-35 кВ отпайка от Л-63, Л-64 до ПС 35/10 кВ Кумыш-булак в Сайрамском районе на сумму 7 734 698 тенге с НДС 25.Лот: Выполнения проектно-изыскательных работ и подготовка проектно-сметной документации на строительство электрических сетей 0,4-10 кВ мкр. Каражол-2, г. Шымкент на сумму 2 350 433 тенге с НДС 26.Лот: Выполнения проектно-изыскательных работ и подготовка проектно-сметной документации на реконструкцию ВЛ-10 кВ ТОО «Оңтүстік Жарық Транзит» с применением СИП по ЮКО на сумму 3 174 360 тенге с НДС 27.Лот: Выполнения проектно-изыскательных работ и подготовка проектно-сметной документации на реконструкцию ВЛ-0,4 кВ ТОО «Оңтүстік Жарық Транзит» с применением СИП по ЮКО на сумму 42 455 570 тенге с НДС Полный перечень закупаемых материальных, финансовых ресурсов и услуг, их количество и подробная спецификация указаны в тендерной документации. Материальные, финансовые ресурсы должны быть доставлены по адресу: г. Шымкент, ул. Энергетиков, 1. Требуемый срок поставки товаров, работ и услуг до 30.12.2013 г. К тендеру допускаются все потенциальные поставщики, отвечающие квалификационным требованиям, указанным в главе 2 Правил закупок субъектами естественных монополий товаров, работ и услуг, затраты на которые учитываются при утверждении тарифов или их предельных уровней и тарифных смет на регулируемые услуги, утвержденные постановлением Правительства Республики Казахстан от 5 декабря 2011 года № 1467. Пакет тендерной документации можно получить в срок до 31.01.2013 г. включительно, по адресу: г. Шымкент, ул. Энергетиков,1, отдел снабжения, с 9.00 до 17.30 часов, после представления потенциальным поставщиком документа об оплате тендерной документации. Стоимость пакета тендерной документации составляет 1000 (одна тысяча) тенге и вносится на счет KZ939 98STB 00000 97421, TSESKZKA, РНН 582100249565, ЮКФ АО «ЦеснаБанк» г. Шымкент или в кассу ТОО «Оңтүстік Жарық Транзит». Субъектам малого предпринимательства и организациям, производящим товары, работы и услуги, создаваемые общественными объединениями инвалидов Республики Казахстан, тендерная документация предоставляется бесплатно. Тендерные заявки на участие в тендере, запечатанные в конверты, представляются (направляются) потенциальными поставщиками в ТОО «Оңтүстік Жарық Транзит» по адресу: г. Шымкент, ул. Энергетиков, 1, 2-этаж, отдел ЦСМТС. Окончательный срок представления тендерных заявок до 13.00 час. 01.02.2013 г. Конверты с тендерными заявками будут вскрываться тендерной комиссией в 15.00 час. 01.02.2013 г. по следующему адресу: г. Шымкент, ул. Энергетиков, 1, кабинет технического директора. Потенциальные поставщики могут присутствовать при вскрытии конвертов с тендерными заявками. Потребители услуг, товаров и работ субъекта естественной монополии вправе участвовать в качестве наблюдателей в проводимом в ТОО «Оңтүстік Жарық Транзит» тендере по закупке товаров работ и услуг. Дополнительную информацию и справки можно получить по телефону: 8(7252) 97-34-96. Анкеты, обязательные для заполнения и предложения высылать на e-mail: urzadaojt@mail.ru.

ҚР ДСМ ««Ақсай» республикалық клиникалық балалар ауруханасы мына тауарларды сатып алу үшін тендер өткізетіні туралы хабарлайды: Лот №1 - 5 жастан кіші балалар үшін кохлеарлық имплантат, - 50 дана – 209 500 000 теңге; Лот № 2 - 5 жастан үлкен балалар үшін кохлеарлық имплантат, - 50 дана - 209 500 000 теңге; Лот №3 - Ортаңғы құлаққа орнатылатын белсенді есту протезі, 20 жүйе көлемінде, 57 200 000 теңге сомаға. Сатып алынатын тауарлардың толық тізімі, олардың саны жəне толық сипаттамасы тендерлік құжатта көрсетілген. Тауар Алматы облысы, Қарасай ауданы, Тастыбұлақ ауылы, ҚР ДСМ «Ақсай» РКБА» РМҚК жеткізілуі керек. Тауарды жеткізуге талап етілетін мерзім: келісім-шартқа қол қойылғаннан күннен бастап 60 (алпыс) жұмыс күні. Тендерге Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылдың 30 қазанында № 1729 бекітілген қаулысының 8-9 тт. көрсетілген дəрілік заттарды, алдын алу (иммунобиологиялық, диагностикалық, залалсыздандыру) препараттарын, медициналық бұйымдар мен медициналық техниканы, ақысыз медициналық көмектің шектелген көлемін сатып алуды ұйымдастыру жəне сатып алуды өткізу Ережелерінің талаптарына жауап беретін барлық əлеуетті жеткізушілер жіберіледі.

Тендерлік құжаттар пакетін əлеуетті жеткізуші төлем туралы құжаттарды бергеннен кейін 2013 жылдың 31 қаңтарында 11.00 сағат мерзіміне дейін Алматы облысы, Қарасай ауданы, Тастыбұлақ ауылы, ҚР ДСМ «Ақсай» РКБА» РМҚК, мемлекеттік сатып алу бөлімінен сағат 8.00-ден 17.00-ге дейін алуға болады. Тендерге қатысу үшін əлеуетті жеткізуші тендерлік тапсырысты конвертке салып ҚР ДСМ «Ақсай» РКБА» республикалық мемлекеттік қазыналық кəсіпорнына мына мекенжай бойынша жібереді: Алматы облысы, Қарасай ауданы, Тастыбұлақ ауылы, ҚР ДСМ «Ақсай» РКБА» РМҚК, мемлекеттік сатып алу бөлімі. Тендерлік тапсырыстың соңғы мерзімі 2013 жыл 1 ақпанда сағат 10.00-ге дейін. Тендерлік тапсырыс конверті: Алматы облысы, Қарасай ауданы, Тастыбұлақ ауылы, ҚР ДСМ «Ақсай» РКБА» РМҚК, мəжіліс залында 2013 жылғы 1 ақпанда сағат 11.00-де ашылады. Əлеуетті жеткізушілер тендерлік тапсырыс конвертін ашқан кезде қатысуға болады. Қосымша ақпараттар мен анықтамаларды: 8/727/ 2970949 телефоны бойынша алуға болады. Мемлекеттік сатып алуды ұйымдастырушының уəкілетті өкілі – директордың стратегиялық даму ісі бойынша орынбасары – бас дəрігер Əбдібеков М.И.

РГКП «Республиканская детская клиническая больница «Аксай» МЗ РК объявляет о проведении тендера по закупке товара по следующих товаров: Лот №1 – Кохлеарные имплантаты для детей младше 5 лет в количестве - 50 шт. – 209 500 000 тенге; Лот №2 – Кохлеарные имплантаты для детей старше 5 лет в количестве - 50 шт. – 209 500 000 тенге; Лот №3 – Активный слуховой протез среднего уха в количестве – 20 шт. – 57 200 000 тенге. Полный перечень закупаемых товаров, их количество и подробная спецификация указаны в тендерной документации. Товар должен быть доставлен: Алматинская область, Карасайский район, с. Тастыбулак, РГКП «РДКБ «Аксай» МЗ РК. Требуемый срок поставки: в течение 60 (шестьдесят) рабочих дней с момента подписания договора. К тендеру допускаются все потенциальные поставщики, отвечающие квалификационным требованиям, указанным в пп. 8-9 Правил организации и проведения закупа лекарственных средств, профилактических (иммунобиологических, диагностических, дезинфицирующих) препаратов, изделий медицинского назначения и медицинской техники, фармацевтических услуг по оказанию гарантированного объема бесплатной медицинской помощи, утвержденных постановлением Правитель-

7

www.egemen.kz

12 қаңтар 2013 жыл

ства Республики Казахстан от 30 октября 2009 года № 1729. Пакет тендерной документации можно получить в срок до 11.00 часов 31 января 2013 г. включительно по адресу: Алматинская область, Карасайский район, с. Тастыбулак, РГКП «РДКБ «Аксай» МЗ РК, отдел государственных закупок с 08.00 до 17.00 часов. Тендерные заявки на участие в тендере, запечатанные в конверты, представляются потенциальными поставщиками в РГКП «РДКБ «Аксай» МЗ РК по адресу: Алматинская область, Карасайский район, с. Тастыбулак, РГКП «РДКБ «Аксай» МЗ РК, отдел государственных закупок. Окончательный срок представления тендерных заявок до 10.00 ч. 01 февраля 2013 года. Конверты с тендерными заявками будут вскрываться в 11.00 ч. 01 февраля 2013 года по адресу: Алматинская область, Карасайский район, с. Тастыбулак, РГКП «РДКБ «Аксай» МЗ РК, конференц-зал. Потенциальные поставщики могут присутствовать при вскрытии конвертов с тендерными заявками. Дополнительную информацию и справки можно получить по телефону: 8/727/ 2970949. Уполномоченный представитель организатора государственных закупок товаров – Абдибеков М.И. – заместитель директора по стратегическому развитию – главный врач.

Құрметті елорда тұрғындары жəне қонақтары! 2013 жылғы 11 қаңтардан бастап жолаушылардың ыңғайлығы үшін Астана əуежайының вокзал алаңында 378 машина орындық автоматтандырылған ақылы тұрақ қызмет етуді бастайды. Автотұрақта бейнетіркеуі бар уақытты жəне қозғалысты есепке алатын автоматтандырылған жүйе қызмет етеді. Автокөлікті тұраққа кою үшін төлем жолаушылар терминалы ғимаратының бірінші қабатында орналасқан кассалық аппараттарда жүргізіледі. Бұдан басқа, астаналық əуежайдың аумағында 130 машина орындық баламалы тегін автотұрақ қызмет етуін жалғастырады. Қоғамдық көліктің қозғалысы бұрынғы режімде жүзеге асырылатын болады. Тұрақта мүмкіндіктері шектеулі тұлғаларға арналған арнайы бөлінген орындар бар. Ақылы автотұрақ туралы толық ақпаратты əуежайдың www. astanaairport.kz веб-сайтында «Қызметтер» бөлімінің «Паркинг» бөлігінде қарай аласыз. Паркинг əкімгерінің байланыс телефоны: +7-7172-777146. Алматы облысының денсаулық сақтау басқармасы амбулаториялық деңгейде кепілді көлемде тегін медициналық көмек көрсету бойынша 2013 жылға жергілікті жəне республикалық қаржылар есебінен тегін дəрі-дəрмектермен қамтамасыз ету үшін, фармацевтикалық қызметті сатып алуға тендер өткізу туралы хабарлайды. Сатып алынатын фармацевтикалық қызметтердің толық тізімі, олардың толыққанды ерекшелігі, қамтамасыз ету мерзімі жəне орны тендерлік құжаттарда көрсетілген. Тендерге ҚР Үкіметінің 2009 жылғы 30 қазандағы №1729 қаулысымен (2011 жылғы 31 тамыз жағдайы бойынша өзгертулер жəне толықтыруларымен) бекітілген кепілді көлемде ақысыз медициналық көмек көрсету бойынша дəрі-дəрмектерді, профилактикалық (иммунды биологиялық, диагностикалық, залалсыздандыру) препараттарын, медициналық мақсаттағы бұйымдарды жəне медициналық техниканы, фармацевтикалық қызметтерді ұйымдастыру жəне сатып алу ережелерінің 8-9 тармақшаларында аталған біліктілік талаптарына сəйкес келетін барлық əлеуетті жеткізушілер жіберіледі. Тендерлік құжаттар пакетін 2013 жылғы 31 қаңтарда 15 сағат 00 минутқа дейінгі мерзімде мына мекен-жай бойынша: Талдықорған қаласы, Гаухар ана көшесі, 87-үй, 14-бөлмеден жəне электрондық мекен-жай бойынша farm.aoblzdrav@mail.ru алуға болады. Тендерге қатысу үшін, конверттерге салынған тендерлік өтінімдерді Алматы облысының денсаулық сақтау басқармасына мына мекен-жайы бойынша: Талдықорған қаласы, Гаухар ана көшесі, 87-үй, 14-бөлмеге тапсырылады. Тендерлік өтінімдерді тапсырудың соңғы мерзімі 2013 жылғы 01 ақпанда 13 сағат 00 минутқа дейін Алматы облысының денсаулық сақтау басқармасына мерзімде мына мекен-жай бойынша: Талдықорған қаласы, Гаухар ана көшесі, 87-үй, 14-бөлмеге тапсырылады. Тендерлік өтінімдер салынған конверттер 2013 жылғы 01 ақпанда 15 сағат 00 минутта мына мекен-жай бойынша: Талдықорған қаласы, Гаухар ана көшесі, 87-үй, «Талдықорған қ. қалалық емхана» МКҚК мəжіліс залында ашылады. Əлеуетті жеткізушілер тендерлік өтінімдер салынған конверттерді ашу рəсімінде қатыса алады. Қосымша ақпаратты жəне анықтаманы мына телефон бойынша алуға болады: 8(7282) 40-00-65,40-00-67, farm.aoblzdrav@mail.ru.

Управление здравоохранения Алматинской области объявляет о проведении тендера по закупу фармацевтических услуг по оказанию гарантированного объема бесплатной медицинской помощи на амбулаторном уровне для бесплатного лекарственного обеспечения из средств местного и республиканского бюджетов на 2013 год. Полный перечень закупаемых фармацевтических услуг, их подробная спецификация, сроки и место поставки указаны в тендерной документации. К тендеру допускаются все потенциальные поставщики, отвечающие квалификационным требованиям, указанным в пп.8-9 Правил организации и проведения закупа лекарственных средств, профилактических (иммунобиологических, диагностических, дезинфицирующих) препаратов, изделий медицинского назначения и медицинской техники, фармацевтических услуг по оказанию гарантированного объема бесплатной медицинской помощи», утвержденных постановлением Правительства РК от 30.10.2009 года №1729 (с изменениями и дополнениями по состоянию на 31.08.2011 г.) Пакет тендерной документации можно получить в срок до 15 часов 00 минут 31 января 2013 года включительно по адресу: г. Талдыкорган, ул. Гаухар ана, 87, кабинет №14 или по электронной почте по адресу: e-mail: farm.aoblzdrav@mail.ru. Тендерные заявки на участие в тендере, запечатанные в конверты, предоставляются в управление здравоохранения Алматинской области по адресу: г. Талдыкорган, ул. Гаухар ана, 87, кабинет 14. Окончательный срок предоставления тендерных заявок: 01 февраля 2013 года до 13 часов 00 минут в управление здравоохранения Алматинской области по адресу: г. Талдыкорган, ул. Гаухар ана, 87, кабинет 14. Конверты с тендерными заявками будут вскрываться в 15 часов 00 минут 01 февраля 2013 года в конференц-зале ГКП на ПХВ «Талдыкорганская городская поликлиника» по адресу: г. Талдыкорган, ул. Гаухар ана, 87. Потенциальные поставщики могут присутствовать при вскрытии конвертов с тендерными заявками. Дополнительную информацию и справку можно получить по телефону: 8 (7282) 40-00-65. farm.aoblzdrav@mail.ru.

«Жамбыл облысы əкімдігінің денсаулық сақтау басқармасы» КММ медициналық техниканы 30 лот бойынша сатып алу тендерін өткізетіндігін жариялайды. Жалпы сомасы 281 600 000,00 теңге. Сатып алынатын тауарлардың тізімі, олардың саны жəне ерекшеліктері тендерлік құжаттамада көрсетілген. Тауарлар Жамбыл облысы жəне Тараз қаласы бойынша жеткізілуі тиіс. Жеткізу мерзімі №1 қосымша бойынша тендерлік құжаттамаға сəйкес келісім-шарт жасалған сəттен. Тендерге Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 30 қазандағы «Кепілдендірілген тегін медициналық көмек көлеміне байланысты фармацевтикалық қызмет көрсету, дəрілік заттарды, профилактикалық (иммунобиологиялық, диагностикалық, дезинфекциялық) препараттарды, медициналық мақсаттағы бұйымдар мен медициналық техниканы сатып алуды ұйымдастыру жəне өткізу Ережесін бекіту туралы» №1729 қаулысының 8-9 тармақтарында көрсетілген біліктілік талаптарына сəйкес келетін барлық əлеуетті өнім берушілер жіберіледі. Тендерлік құжаттама бумасын əлеуетті өнім беруші 2013 жылғы 5 ақпанда сағат 11.00-ге дейінгі мерзімді қоса алғанда мына мекенжай бойынша: Тараз қ., Желтоқсан к-сі, 78, №326 бөлмеден сағат 15.00-ден сағат 18.00-ге дейін немесе dzo_goszakup@mail.ru электронды поштамен алуға болады. Тендерге қатысуға өтінімдер берудің соңғы мерзімі 2013 жылдың 6 ақпанында сағат 10.00-ге дейін. Тендерге қатысуға өтінімдер салынған конверттер 2013 жылдың 6 ақпан күні сағат 11.00-де мына мекенжай бойынша: Тараз қ., Желтоқсан к-сі, 78, 2-қабаттағы мəжіліс залында ашылады. Əлеуетті өнім берушілер тендерге қатысуға өтінімдер салынған конверттерді ашу кезінде қатыса алады. Қосымша ақпарат пен анықтаманы мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7262) 43 27 49.

КГУ «Управление здравоохранения акимата Жамбылской области» объявляет о проведении тендера по закупу медицинской техники по 30 лотам на общую сумму 281 600 000,00 тенге. Полный перечень закупаемых товаров, их количество и подробная спецификация указаны в тендерной документации. Товары должны быть поставлены по Жамбылской области и г.Тараз. Требуемый срок поставки в соответствии с тендерной документацией согласно приложения №1 с момента заключения договора. К тендеру допускаются все потенциальные поставщики, отвечающие квалификационным требованиям, указанным в п.8-9 Правил организации и проведения закупа лекарственных средств, профилактических (иммунобиологических, диагностических, дезинфицирующих) препаратов, изделий медицинского назначения и медицинской техники, фармацевтических услуг по оказанию гарантированного объема бесплатной медицинской помощи, утвержденных постановлением Правительства Республики Казахстан от 30 октября 2009 года №1729. Пакет тендерной документации можно получить в срок до 11.00 часов 5 февраля 2013 года включительно по адресу: г. Тараз, ул. Желтоксан, 78, 3-этаж, кабинет №326, время с 15.00 до 18.00 часов или по электронной почте по адресу: dzo_goszakup@mail.ru. Окончательный срок представления тендерных заявок до 10.00 часов 6 февраля 2013 года. Конверты с тендерными заявками будут вскрываться в 11.00 часов 6 февраля 2013 года по следующему адресу: г. Тараз, ул. Желтоксан, 78, 2-этаж, зал заседаний. Потенциальные поставщики могут присутствовать при вскрытии конвертов с тендерными заявками. Дополнительную информацию и справку можно получить по телефону: 8 (7262) 43 27 49.

«Алиби-Ишим» ЖШС өз қатысушыларына 2013 жылғы 28 қаңтарда Солтүстік Қазақстан облысы, Ғ.Мүсірепов атындағы аудан, Бірлік ауылы мекенжайында мынадай күн тəртібімен жиналыс болатындығы туралы хабарлайды: 1. «Қазақстан Эксимбанкі» АҚ-тан айналымдағы қаржыны толықтыру үшін займдар немесе кредиттік желілер алу. 2. «Алиби-Ишим» ЖШС мүлкін, атап айтқанда, өз міндеттемелерін қамтамасыз етуді жəне «Қазақстан Эксимбанкі» АҚ-ға кепілге, міндеттемелерін жабу үшін жеткілікті көлемде жылжитын жəне жылжымайтын мүлікті беру. 3. «Алиби-Ишим» ЖШС атқарушы органына жоғарыда көрсетілген шартпен кепілге берудің банктік займын немесе кредиттік желі алу бойынша мəмілелер жасауға барлық өкілеттіктерді беру.

«Кутузовское-Алиби» ЖШС өз қатысушыларына 2013 жылғы 28 қаңтарда Солтүстік Қазақстан облысы, Айыртау ауданы, Каменный Брод ауылы мекенжайында мынадай күн тəртібімен жиналыс болатындығы туралы хабарлайды: 1. «Қазақстан Эксимбанкі» АҚ-тан айналымдағы қаржыны толықтыру үшін займдар немесе кредиттік желілер алу. 2. «Кутузовское-Алиби» ЖШС мүлкін, атап айтқанда, өз міндеттемелерін қамтамасыз етуді жəне «Қазақстан Эксимбанкі» АҚ-ға кепілге, міндеттемелерін жабу үшін жеткілікті көлемде жылжитын жəне жылжымайтын мүлікті беру. 3. «Кутузовское-Алиби» ЖШС атқарушы органына жоғарыда көрсетілген шартпен кепілге берудің банктік займын немесе кредиттік желі алу бойынша мəмілелер жасауға барлық өкілеттіктерді беру.

Утерян сертификат о сдаче единого национального тестирования на имя Джексембаевой Анель Талгатовны считать недействительным.

«СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНЫҢ МƏДЕНИЕТ БАСҚАРМАСЫ» МЕМЛЕКЕТТІК МЕКЕМЕСІ «Николай Погодин атындағы облыстық орыс драма театры» коммуналдық мемлекеттік қазыналық кəсіпорнының директоры азаматтық қызметшісі бос орнына ашық конкурс жариялайды (əкімшілік азаматтық лауазымның санаты G - 3) Солтүстік Қазақстан облысы əкімдігінің Солтүстік Қазақстан облысы мəдениет басқармасының «Николай Погодин атындағы облыстық орыс драма театры» коммуналдық мемлекеттік қазыналық кəсіпорнының мекен-жайы: Солтүстік Қазақстан облысы, Петропавл қаласы, Қазақстан Конституциясы көшесі, 1; тел.: 46-61-35; 46-35-90. «Николай Погодин атындағы орыс драма театры» КМҚК негізгі қызметінің қысқаша сипаты: ересектер мен балаларға арналған спектакльдер қою мен прокаттау. Қоғамның рухани жəне эстетикалық құндылықтарын дамыту, оның мəдени өмірін сауықтыру жəне жоғары этносаралық қарым-қатынас негізінде ұлтаралық құрметті əдетке айналдыру мақсатында жоғары көркемдік репертуарды іріктеп алу жəне орындау театр қызметінің мəні болып табылады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: 1. Жоғары кəсіби білім, мəдени жəне өнер ұйымдарының немесе мəдениетті басқару органдарының басшылық лауазымдарында бес жылдан кем емес еңбек өтілінің болуы. 2. «Мəдениет туралы» Қазақстан Республикасының 2006 жылғы 15 желтоқсандағы № 207 Заңын жəне Қазақстан Республикасының басқа да нормативтік-құқықтық актілерін, мəдениет пен өнер дамуының келешегі мен бағыттарын айқындайтын, ұйымдардың шығармашылық-өндірістік, қаржы-экономикалық қызметін реттейтін мемлекеттік органдардың актілерін, еңбек туралы заңнаманың негіздерін, еңбекті қорғау, қауіпсіздік техникасы жəне өртке қарсы қауіпсіздіктің ережелері мен нормаларын, осы санаттың нақты лауазымның мамандануына сəйкес осы саладағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының басқа нормативтік-құқықтық актілерін білу. 3. Аталған лауазымның функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да білімдерді білу. Word, Excel бағдарламаларымен компьютерде жұмыс істей білуі. Конкурсқа қатысуға ниет білдірген азаматтар конкурс өткізетін мемлекеттік органға мынадай құжаттарды ұсынады: 1) конкурсқа қатысу туралы өтініш; 2) мемлекеттік жəне орыс тілдерінде түйіндеме; 3) еркін нысанда жазылған өмірбаян; 4) білімі туралы құжаттардың көшірмелері; 5) еңбек кітапшасының (ол болған кезде) немесе еңбек шартының көшірмесі не соңғы жұмыс орнынан жұмысқа қабылданғаны жəне еңбек шартының тоқтатылғаны туралы бұйрықтардың көшірмелері; 6) денсаулығы туралы белгіленген нысандағы анықтама. Конкурсқа қатысушы өзінің біліміне, жұмыс өтіліне, кəсіби даярлық деңгейіне қатысты қосымша ақпаратты (біліктілігін арттыру, ғылыми дəрежелер мен атақтар беру, ғылыми жарияланымдар, бұрынғы жұмыс орнының басшылығынан ұсынымдар туралы құжаттардың көшірмелері жəне т.с.) беруіне болады. Конкурс Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 18 қарашадағы № 1353 қаулысымен бекітілген «Мемлекеттік кəсіпорынның басшысын тағайындау жəне аттестаттау, сондай-ақ оның кандидатурасын келісу қағидалары» (бұдан əрі – Қағидалар) негізінде өткізіледі. Құжаттарды ұсыну мерзімі: конкурсқа қатысу үшін қажетті құжаттар бұқаралық ақпарат құралдарының ресми республикалық басылымдарында («Казахстанская правда» жəне «Егемен Қазақстан» газеттерінде) конкурс өткізу туралы хабарландыру жарияланған күннен бастап күнтізбелік он бес күн ішінде мынау мекенжайға ұсынылуы тиіс: 150010, Петропавл қ., Павел Васильев көшесі, 69, 4-бөлме, Солтүстік Қазақстан облысының мəдениет басқармасы. Анықтамалар үшін телефон, факс: 36-05-66. Қойылған талаптарға сəйкес келетін жəне конкурсқа қатысуға жіберілген тұлғалардың тізімі Қағидалардың талаптарына сəйкес осы хабарландыруда аталған барлық құжаттар болған жағдайда құжаттар қабылдау аяқталған күннен бастап бес жұмыс күні ішінде жасалады. Конкурс өткізілетін күні мен орны: əңгімелесуге жіберілген кандидаттар əңгімелесуді конкурсқа қатысуға жіберілетін тұлғалар тізімі бекітілгеннен кейін 10 күнтізбелік күн ішінде белгіленген тəртіпте мынау мекенжайы бойынша өтеді: 150010, Петропавл қ., Павел Васильев көшесі, 69, Солтүстік Қазақстан облысының мəдениет басқармасы. Аталған бос лауазымға орналасқан тұлғаға көтермелеу жəрдемақысы төленбейді, пəтер-үй мен жеңілдіктер ұсынылмайды. Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігінің «Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университеті» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кəсіпорны атқарып отырған лауазымдарына қайта сайланатын кафедра меңгерушілерінің қызметтік орындарына конкурс жариялайды Факультеттер, институттар Жаратылыстану жəне аграрлық технологиялар институты

Кафедралар

Дене шынықтыру жəне бастапқы əскери дайындық Агроинженерия жəне көлікті пайдалану Ауыл шаруашылығы өндірісінің технологиясы Биология жəне география Тарих, құқық жəне Құқықтану Тарих, саясаттану жəне əлеуметтану экономика институты ГуманитарлықПедагогика жəне психология педагогикалық институты Музыкалық білім жəне дəстүрлі музыка өнері Информатика Физика жəне математика Политехникалық Мұнай жəне газ өнеркəсібінің машиналары мен институты жабдықтары Мұнай газ ісі Өміртіршілік қауіпсіздігі жəне табиғи ресурстарды тиімді пайдалану Əлеуметтік-ізгілендіру Дене тəрбиесі кафедралары

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1

Кафедра меңгерушісі

1 1 1 14

Білуге міндетті: Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Білім туралы», «Ғылым туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Қазақстан Республикасындағы тіл туралы» заңдарын жəне басқа да білім беру жүйесінің қызметі мен дамуын реттейтін нормативтік-құқықтық актілерін; мамандықтар мен мамандану пəндері бойынша оқу жоспарлары мен бағдарламаларын дайындау тəртібін; білім беру жүйесін басқарудың теориясы мен əдістемесін, оқу жұмыстарының құжаттарын жүргізу ережесін; кəсіби білім беру педагогикасын, физиологиясын, психологиясын жəне кəсіптік білім беру əдістемесін; студенттерге білім беру мен тəрбиелеудің қазіргі формалары мен əдістерін; экономика негіздерін, еңбек заңдарын; еңбекті қорғау, қауіпсіздік техникасы жəне өрттен қорғау ережелері мен нормаларын. Біліктілікке қойылатын талаптар: жоғары (немесе жоғары оқу орнынан кейінгі) білімі, ғылыми дəрежесі, педагогикалық немесе басшы қызметтегі еңбек өтілі кемінде 5 жыл болуы тиіс. Конкурсқа қатысуға ниет білдірген тұлғалар жоғары оқу орны басшысының атына жазылған өтінішті ұсынады. Өтінішке қоса мынадай құжаттарды қоса береді: 1) кадрларды есепке алу бойынша жеке парағы; 2)өмірбаян; 3) жоғары білімі мен академиялық жəне ғылыми дəрежесі туралы дипломдардың, ғылыми атағы туралы құжаттың нотариалды расталған көшірмелері; 4) қайта даярлау жəне біліктілікті арттыру туралы сертификаттардың көшірмесі (болған жағдайда); 5) ғылыми жұмыстар мен өнертабыстарының тізімі (болған жағдайда); 6) № 086 нысанындағы медициналық анықтама. Осы жоғары оқу орнында жұмыс істейтін тұлғалар конкурсқа қатысу немесе еңбек шарты бойынша лауазымды атқару үшін жоғары оқу орны басшысының атына өтініш, мінездемесін, ғылыми жұмыстарының тізімін жəне егер болған жағдайда, өнертабыстарының тізімін береді. Конкурсқа өтініш беру мерзімі – хабарландыру жарияланған күннен бастап 30 күнтізбелік күн. Мына мекен-жайға хабарласып, құжаттарды жіберуге болады: 120014, Қызылорда қаласы, Əйтеке би көшесі, 29А Бас ғимарат, кадрлар бөлімі, тел. (87242) 278628, 274849.

ИП Шевцов извещает о прекращении деятельности. Претензии принимаются в течение двух месяцев со дня опубликования объявления по телефону: 8 727 377 37 42.

Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің ұжымы Қазақстан Республикасының Майндағы Франкфурт қаласындағы бас консулы Ахат Құмарұлы Алпысбаевқа туған əпкесі Əдибə Құмарқызы АЛПЫСБАЕВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Жамбыл облысының əкімдігі, облыстық мəслихат жəне облыстық ардагерлер кеңесі белгілі қоғам қайраткері, көрнекті ғалым Сəуле Тұрарқызы РЫСҚҰЛОВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты марқұмның отбасына, туыстары мен жақындарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады. Зоология институтының ұжымы биология ғылымдарының докторы, халықаралық Ақпараттандыру академиясының академигі Сəуле Тұрарқызы РЫСҚҰЛОВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты марқұмның туыстарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ұжымы еліміздің аса көрнекті мемлекет қайраткері, басылымның бұрынғы редакторы Тұрар Рысқұловтың қызы Сəуле Тұрарқызы РЫСҚҰЛОВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты марқұмның отбасына жəне туған-туыстарына қатты қайғырып көңіл айтады. «Қазақ мұнай жəне газ институты» АҚ қызметкерлері «ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ мұнай жəне газ өңдеу жөніндегі бас сарапшысы Ғалымжан Жыршыбекұлы Амантурлинге ағасы Əлімжан ЖЫРШЫБЕКҰЛЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты марқұмның туған-туыстарына ауыр қайғыларына ортақтасып көңіл айтады. Қазақ ұлттық аграрлық университетінің ұжымы университет ректоры, ҚР ҰҒА академигі Тілектес Исабайұлы Есполовқа туған жездесі ҚОШАННЫҢ кенеттен қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Қазақ ұлттық аграрлық университетінің ұжымы Алматы аграрлық колледжінің директоры Венера Қошанқызы Бекбаеваға əкесі ҚОШАННЫҢ кенеттен қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады.


8

www.egemen.kz

12 қаңтар 2013 жыл

 Бəрекелді!

Мемлекетіміздің Астана маңындағы агломерациялық аймақты дамыту жөніндегі бағдарламасы жұртшылық жүрегіне қуаныш шуағын төгуде. Мұнда тұрғындар санының өсуіне байланысты əлеуметтік нысандарға сұраныс өсе түскені белгілі.

Екі мектеп, бір балабаќша

Бўл бір кїнніѕ еншісіндегі їлкен ќуаныш Бақберген АМАЛБЕК, «Егемен Қазақстан».

Əсіресе, Целиноград ауданындағы Қоянды ауылы мектеп ғимаратынан тапшылық көріп отырғаны жасырын емес. Бүгінгі күнге дейін балалар 130 орындық ескі ғимаратта төрт ауысыммен оқып келген еді. Міне, бүгін 900 орындық заманалық əсем мектептің қоңырауы сыңғырлады. Қазірше оқушылар саны 547 болғанымен, көрші ауылдар мен Астана қаласына қатынап оқитын балалар олардың қатарын толықтыратын болады. Мектеп директоры Гаухар Рамазанова мұғалімдердің біліктілігі жоғары екендігін жəне материалдық базаның күрт жақсарғанын айтады.

Ауыл тұрғындарын есте қаларлық оқиғамен құттықтаған Ақмола облысының əкімі Қайрат Қожамжаров білім ордасының құрылысын сапалы əрі мерзімінен бұрын аяқтаған «Балқантау» ЖШС басшысы Бексұлтан Асқаровқа алғыс сезімін білдірді. Сондай-ақ, жаңа мектепке жаңа автобус сыйға тартылды. Мектеп ашу салтанаты Талапкер ауылында да жалғасын тапты. Мұнда да 900 орындық мектеп ғимаратының есігі айқара ашылды. Облыс əкімінің байғазысы 5 миллион теңгенің сертификаты болды. Құрылысты «Нұр Астана Құрылыс» ЖШС (директоры Саламат Ахметов) 10 айда тап-тұйнақтай аяқтап

шыққан. Қуаныш иелерін елге сыйлы ардагер Сабыр Мəлғаздаров пен мектеп директоры Сағынбала Хасенова құттықтады. Кешегі күнге дейін Аршалы ауданында 7 балалар бақшасы жұмыс істеп келді. Əйткенмен, бұл сұранысты қамтамасыз ете алмағаны белгілі. Сондықтан, былтырғы сəуір айында «Модуль-2030» ЖШС 140 орындық ба лалар бақшасының іргесін қалағанда Жібек жолы ауылының тұрғындары бір серпіліп қалған. Міне, бүгін көптен күткен «Бөбек» балалар ұясының шаттығы шалқып тұр. Қуанышқа құтты болсын айтқан өңір басшысы жұртшылықпен бірге жаңа ғимаратты аралап көріп, электронды ұйымдастыру құралдарының жиынтығын сыйлады. Енді екі бірдей балалар бақшасы бар Жібек жолы тұрғындарының аты озып тұр десек болғандай. Сондай-ақ, Қайрат Пернешұлы өз сөзінде қазір облыста 500 балалар бақшасы жұ мыс істеп тұрса, «Балапан» бағдарламасымен соңғы екі жылда ғана 44 мектеп жасына дейінгі мекеме қатарға қосылғанын атап өтті. Жақсы үрдіс жалғасын таба бермек. Ақмола облысы.

Кенді кенттіѕ кеспесі Ол импорттыќ ґнімнен əлдеќайда сапалы (Соңы. Басы 1-бетте). Осы кезге дейін кеспені сырттан əкелгенде тасымал, кеден шығыны тұтынушыға жеткенге дейін тауардың өзіндік құнын көтеріп жіберетін. Сапасы өз алдына. Осының барлығын кəсіпкер бүге-шігесіне дейін есеп теп, Рудный қаласында зауыт ашуға бел байлаған. Жақсы іс жерде қалмайды. Инновациялықинвестициялық жобаның құны 150 миллион теңге тұрды. Шығынның басым бөлігін «Даму» кəсіпкерлікті дамыту қоры» акционерлік қоғамы субсидиялады. Қазір зауытта кеспе озық технологиялық желіде дайындалады. Алдымен үлкен ыдыстан бөлініп түсетін қамыр жұқалап жайылады, одан кесіледі де буға пісіріледі, ең соңында қуырылады. Осы үдерістің барлығы санаулы минуттарда атқарылады. Ең бастысы, кеспе құрамының 90 пайызынан астамы қазақстандық мазмұнға ие. Кеспенің қамыры тек қостанайлық

жоғары жəне бірінші сортты ұннан, тұздан, судан тұрады. Ал сиыр еті, тауық, саңырауқұлақ жəне асшаян дəмін беретін дəмдеуіштері жəне пальма майы ғана сырттан əкелінеді. – Мұндай дəмдеуіштерді əлемде тек Вьетнам, Қытай елдері жасайды. Бір құпиямызды сізге ашайын, алдағы уақытта осы дəмдеуіштерді де өзімізде жасаймыз деген жоспарымыз бар. Ал Қытайдан, Ресейден шығарылатын кеспелер құрамындағы консерванттарды, жұмсартқыштарды, жасанды бояғыштарды қолданбаймыз. Олар кеспенің дəмін, түсін жақсартқан сияқты болғанымен, адам денсаулығына зиян екені белгілі, – дейді Азамат Нұрғазин. Қазір Қостанай облысында өсімдік майын шығаратын зауыттың өзі бес-алтыға жетті. – Кеспені қуыруға неге жергілікті өсімдік майын пайдаланбайды? – Кез келген өсімдік майына қуырылған кеспе бір айдан кейін

ашып кетеді екен. Ал пальма майына қуырылғандықтан руд ныйлық кеспенің сақтау мерзімі бір жыл. ГОСТ осылай бекіткен, ал шындығында кеспе 38 айға дейін дəмдік сапасын бұзбайды, – дейді Азамат Нұрғазин. Өткен жылы өнімнің эко логиялық тазалығы түбірлі тексерілгеннен кейін, ол «Халал» сертификатына лайық деп табылды. Директордың айтуынша, кеспені «Халал» стандартымен шығарып отырған əлемдегі жалғыз кəсіпорын Рудный қаласындағы «Ақ барыс» НК» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің зауыты ғана. Ал бұл зауыттың Қазақстанда бірінші рет ашылып отырғанын еске салудың да артықтығы жоқ. – Мұндай зауыт көрші Ресейде бар. Біздің олардан артықшылығымыз, біріншіден, сапасында, ал ең бастысы, бағасында десек болар. Өйткені, кеспені орайтын полиэтилен қалталар, салатын картон

жəшіктер Рудный мен көрші Лисаков қалаларында өндіріледі. Бұл да өнімнің қазақстандық мазмұнын байытумен қатар, өзіндік құнын кеміте түседі, – дейді кəсіпкер. Қазір тұсауын кескеніне бір жарым ай ғана болған зауыттың өнімі Ресейдің көрші облыстарына, Арменияға, Қазақстанның оңтүстік, батыс облыстарына жіберілді. Енді жақында ғана сонау Сібірден де сұраныс түсіп, өнім артылды. Зауыт айына 8 миллион орама кеспе шағаратын болады. «GRiTO» сауда маркасымен сатылатын кеспені тек көршілер ғана емес, алыс шет ел тұрғындары да сұрататынына, кейбіреулердің күдігін көбейткен Кеден одағы да, Дүниежүзілік сауда ұйымы да рудныйлық зауыт пайдасына жұмыс істейтініне кəсіпкер сенімді. Айтпақшы, тез дайындалатын кеспе жаңа жұмыс орнын тапқан 45 рудныйлықтың қолынан өтеді. РУДНЫЙ.

р а л у ќ ќ а ы є а д у а т Аќ

Суреттерді түсірген Серік МАЙЕМЕРОВ.

 Өңір өнері

 Спорт

«Арландар» айќасќа дайын Бүгін осымен үшінші маусым қатарынан өтіп жатқан Бүкіл əлемдік бокс сериясының екінші айналымы басталады. Дастан КЕНЖАЛИН, «Егемен Қазақстан».

Бұл бəсекеге біздің «Астана арландары» жартылай кəсіпқой клубының WSB сериясының жекпежектері басталған 2010 жылдан бері қатысып келе жатқаны белгілі. Егер кейбір командалар бір маусымда жарысқа қатысып, келесісінде шығып қалып жатса, «Астана арландарының» əлі бұл жобадан шет қалған кезі болған емес. Осы жылдары «Астана арландары» бір рет финалда, тағы бір рет жартылай финалда күш сынасты. Команда 20102011 жылғы маусымның финалында Францияның «Париж юнайтед» клубымен кездесіп, одан 4:6 есебімен ұтылса, келесі маусымда жартылай финалда Мəскеудің «Динамо» командасынан 3:7 есебімен жеңіліс тапты. Келесі маусым да «Астана арландарына» оңай болған жоқ. 2011-2012 жылдары қазақ командасы Италия, Ресей, Үндістан, Тайланд пен АҚШ ұжымдарымен айқасып, өз тобында үшінші орынды иеленді. Сол кезде біздің боксшылар «В» тобында екінші орын алған Мексиканың «Мехико жауынгерлері» командасымен кездесіп, оны жеңгеннен кейін жартылай финалға жолдама алды. Ал 1/2 финалда отандастарымыз Ресейдің «Динамо»

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

клубына есе жіберіп, құралақан қайтты. Жалпы, алғашқы маусымға қарағанда біздің команда үшін осы екінші маусымдағы жекпе-жектердің сəтсіз болғанын айтуымыз керек. Сол кезде команданың басшысы Болат Манкеновтің орнымды босатамын деп өтініш жазғанын білеміз. Бірақ, Қазақстан Бокс федерациясының президенті Тимур Құлыбаев оның бұл өтінішін қанағаттандырмай, білікті бокс маманына жұмысын жалғастырып, бас жүлдені жеңіп алуға тағы бір мүмкіндік берді. Бүгінде команда былтырғы жеңілістен сабақ алған сияқты. Команда жаңа боксшылармен толықтырылуда. Команданың тізгінін украиналық маман Сергей Корчинский алса, жаттықтырушылыққа Мəскеу Олимпиадасының күміс жүлдегері, өзіміздің білікті маманымыз Виктор Демьяненко шақырылды. Ал бұған дейін бас жаттықтырушы болған Бейбіт Есжанов пен жаттықтырушы Олег Ковальчук командамен əрі қарай жұмыс істей беретін болып шешілді. Боксшыларға келсек, бірнеше легионерлер қосылды. Қазір «Астана арландары» мына құрамда өнер көрсетуде: Бағдат Əлімбеков, Мирас Жақыпов, Мейірболат Тойытов (бəрі де де 54 кг); Самат Башенов, Ержан Мүсəпіров, украиналық Леонид Мальков, ирландиялық Эрик Донован (бəрі де 61 кг);

Сергей Деревьянченко (Украина), Константин Снигур (Ресей), Мирас Байырханов, Əсет Айсин ( бəрі де 73 кг); 85 кило сал мақта Хрвоже Сеп (Хорватия), Енвер Туктаров, (Украина), Рамжон Ахмедов (Өзбекстан), эстониялық Айнар Карлсон, аса жоғары салмақта Руслан Мыр сатаев, Роман Капитоненко, (Украина) пен Филип Хргович (Хор ватия ) қолғап түйістіруде. Сондай-ақ, құрама тізімінде Қанат Əбутəліпов, Хусейн Байматов, Мерей Ақшалов, Хабибулла ИсмаилАхунов, Міржан Рақымжанов, Əділет Егізеков, Данабек Сужанов, Дəурен Елеусінов, Рүстем Сыбаев, Данияр Тоқбаев, Лондон Олимпиадасының қола жүлдегері Иван Дычко жəне легионерлерден румыниялық Михай Нистор, иран Ихсан Роузбахани, ұлыбританиялық Тайрон Конуэй Маккаладж. Биылғы маусымда команда «В»

тобында күш сынасуда. Бұл топта бізбен басқа «Дольче жəне Габбано Италия найзағайы» (Италия), «Герман қырандары» (ГФР), «АҚШ нокаутшылары» (АҚШ), «Британ арыстандары» (Ұлыбритания) командалары бар. Ал «А» тобында «Ресейдің бокс арманы» (Ресей), «Алжирдің шөл тұйғындары» (Алжир), «Баку оттары» (Əзербайжан), «Аргентина кондорлары» (Аргентина), «Мехико жауынгерлері» (Мексика), «Атты əскерлер» (Польша) клубтары айқасуда. Егер біздің «арландар» қалған жекпе-жектерінде жеңіп, келесі айналымға шығып жатса, осы командалардың бірімен кездеседі. Ал келесі кезеңге шығуға қазақ ұжымының толық мүмкіндігі бар. Əзірше біздің команда бірде-бір кездесуінде жеңілген жоқ. Соның нəтижесінде турнир кестесінде 12 ұпаймен бірінші орында тұр. Бізден кейінгі екінші орында 9 ұпаймен

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru , egemenkz@maіl.kz Алматыда: факс (727) – 273-73-80, электронды пошта – egemalm@host.kz

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728) 27-05-70; Атырау – (712-2) 32-94-07; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Көкшетау – (716-2) 25-76-91; Павлодар – (718-2) 57-18-09; Қарағанды – (721-2) 43-94-72; Семей – (722-2) 52-26-86; Қостанай – (714-2) 39-12-15; Тараз – (726-2) 43-37-33; Қызылорда – (724-2) 27-00-85 Шымкент – 8 (701) 404-36-29; Орал – (711-2) 28-80-35; Петропавл – (715-2) 50-72-50. Өскемен – (723-2) 25-28-41; Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 273-73-97, gulnurekkz@mail.ru

А материалдың жариялану ақысы төленген. “Егемен Қазақстанда” жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды.

Оңдасын ЕЛУБАЙ,

«Британ арыстандары» болса, үшінші жəне төртінші орынды 7 ұпаймен «Дольче жəне Габбано Италия найзағайы» мен «Герман қырандары» бөлісуде. «Украина атамандарында» 5 ұпай болса, ең соңғы орындағы «АҚШ нокаутшыларында» – 1 ғана ұпай бар. «А» тобына келсек, олардың арасындағы жағдай шиеленісті. Мұнда «Мехико жауынгерлері» мен «Баку оттары» 9 ұпаймен бірінші жəне екінші орындарды бөлісіп отыр. Одан кейінгі орында 6 ұпаймен «Атты əскерлер» келе жатса, «Ресейдің бокс арманы» – 4, «Аргентина кондорлары» 3, «Алжирдің шөл тұйғындары» бір ұпайды иеленуде. «Арландар» биылғы маусымның алғашқы жекпе-жегінде сырт алаңда «Украина атамандарын» 4:1, одан кейін Астанада «АҚШ нокуатшыларын» 5:0, Алматыда «Британ арыстандарында» дəл осындай есеппен ұтса, «Дольче жəне Габбано Италия найзағайы» командасын 3:2 есебімен жеңген болатын. Ал бүгін біздің былғары қолғап шеберлеріміз «Германия қырандары» боксшыларымен алғаш рет кездескелі отыр. Бұл ұжыммен өтетін кездесуге «арландар» сапында Бағдат Əлімбеков, Эрик Донован, Сергей Деревьянченко, Хрвоже Сеп пен Филипп Хргович шығады. Кездесу Ганновер қаласында өтеді. Одан кейінгі кездесуін «Астана арландары» өз алаңында 18 қаңтар күні «Украина атамандарымен» өткізеді.

МЕКЕН-ЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 273-73-80.

Дəстїрлі музыканыѕ онкїндігі

Газет мына қалалардағы: 010008, Астана қ., Жұбанов к-сі, 24/1, «Издательство БМ» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Сәтбаев к-сі, 15, «Арко» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Рысқұлов к-сі, 190, «А-полиграфия» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Мистоль» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Мұхит к-сі, 57/1, «Жайық Пресс» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Космическая к-сі, 6/3, «Шығыс ақпарат» КМК баспаханаларында басылып шықты.

«Егемен Қазақстан».

Шығыс Қазақстан облысы мəдениет басқармасының ұйымдастыруымен Өскемен қаласында «Дəстүрлі музыканың он күндігі» акциясы басталды. Акцияның мақсаты – қала тұрғындары мен қонақтарын ұлттық өнермен жəне мəдениетпен жақынырақ таныстыру, Шығыс Қазақстан туралы əнкүйлерді насихаттау. Акция аясында арнайы топ құрылып, оның құрамына Қазақстан Республикасының мəдениет қайраткерлері, этномəдени бірлестіктердің өкілдері, Қазақстан халқы ассамблеясының мүшелері енді. Топтың мүшелері Өскемен қаласының аумағында орналасқан ірі сауда орталықтары, қоғамдық тамақтандыру орындары басқа да ұйымдардың басшыларымен келісіп, заманауи жəне дəстүрлі əндер жазылған баспа табақшаларды таратумен айналысуда. Арнайы топ күнделікті акцияның орындалуын бақылап, белсене атсалысқан мекемелерді марапаттай бастады. Аталмыш акция дəстүрлі түрде өткізілетін болады. ӨСКЕМЕН.

«Айгґлек-ау», «айгґлек...» би билейік дґѕгелеп

Көсемəлі СƏТТІБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Жаңатас қаласында «Айгөлек» атты жаңа балабақша ашылды. Ол 280 сəбиге арналған. «Балапан» бағдарламасы аясында қолға алынған ғимараттың құрылыс жұмысын «Ремэнерго» ЖШС жүргізіп, бөлінген 431 миллион 205 мың теңге қаржыны толық игерген. Қазіргі таңда Сарысу ауданында 7 балабақша, 11 шағын орталық жұмыс істеп, барлығы 1285 бүлдіршін тəрбие алуда. Ауданда мектеп жасына дейінгі балалардың 43,2 пайызы балабақшамен қамтылған. Облыс əкімі Қанат Бозымбаев жаңатастық ата-аналар мен сəбилерді осы қуанышты сəтімен құттықтап, оларға табыс тіледі. Жамбыл облысы. Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 200 601 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Берік САДЫР.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. “Егемен Қазақстан” республикалық газеті” АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 10 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Жұбанов к-сі, 24/1, «Издательство БМ» ЖШС-те басылды, тел. 93-98-25. Тапсырыс №147 ek


9

www.egemen.kz

12 қаңтар 2013 жыл

РЕСМИ БӨЛІМ Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2012 жылғы 23 қараша

№ 1485

Астана, Үкімет Үйі

Павлодар облысының жергілікті маңызы бар тарих жəне мəдениет ескерткіштерін мəртебесінен айыру жəне оларды жергілікті маңызы бар тарих жəне мəдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімінен шығару туралы «Тарихи-мəдени мұра объектілерін қорғау жəне пайдалану туралы» Қазақстан Республикасының 1992 жылғы 2 шілдедегі Заңының 5-бабына жəне «Тарих жəне мəдениет ескерткіштерін анықтау, есепке алу, оларға мəртебе беру жəне одан айыру ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 2 қарашадағы № 1032 қаулысына сəйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1.Осы қаулының қосымшасына сəйкес Павлодар облысының жергілікті маңызы бар тарих жəне мəдениет ескерткіштері мəртебесінен айырылсын жəне олар жергілікті маңызы бар тарих жəне мəдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімінен шығарылсын. 2.Павлодар облысының əкімдігі осы қаулыдан туындайтын шараларды қабылдасын. 3.Осы қаулы алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі С.АХМЕТОВ. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 23 қарашадағы №1485 қаулысына қосымша Павлодар облысының мəртебесінен айырылған жергілікті маңызы бар тарих жəне мəдениет ескерткіштерінің жəне мемлекеттік тізімінен шығарылған жергілікті маңызы бар тарих жəне мəдениет ескерткіштерінің тізімі № р/с

Ескерткіштің атауы

Ескерткіштің түрі

Ескерткіштің орналасқан жері

1

2

3

4

1.

Ағаштан салынған сəулет өнерінің ескерткіші

Қала құрылысы жəне сəулет

Павлодар қаласы, Мир көшесі, 40

2.

Майра Шамсутдинова тұрған үй

Қала құрылысы жəне сəулет

Павлодар қаласы, Ленин көшесі, 167

3.

Павлодар жұмыскерлері 1905 жылы алғаш ереуілге шыққан жердегі мемориалдық тақта, авторы О. Макиев, 1979 ж.

Қала құрылысы жəне сəулет

Павлодар қаласы, кеме жөндеу зауытының алдындағы алаң

4.

Халық үйі

Қала құрылысы жəне сəулет

Павлодар қаласы, Ленин көшесі, 138

5.

Көпес үйі

Қала құрылысы жəне сəулет

Павлодар қаласы, Киров көшесі, 1

6.

Павлодар облысында В.И. Ленинге қойылған алғашқы ескерткіш, авторы А. Ершов, 1928 ж.

Қала құрылысы жəне сəулет

Павлодар қаласы, саябақ

7.

Кеңес Одағының Батыры, генерал Д. Карбышевтың анасының үйі

Қала құрылысы жəне сəулет

Павлодар қаласы, К. Маркс көшесі, 235

8.

Бұрынғы «Россия» қонақ үйі

Қала құрылысы жəне сəулет

Павлодар қаласы, Ленин көшесі, 170

9.

Еңбек даңқы ескерткіші, тұғырдағы ДТ-75 тракторы

Қала құрылысы жəне сəулет

Баянауыл ауданы, Бірлік ауылы

10.

Тұғырдағы ЗИС-5 автомобилі

Қала құрылысы жəне сəулет

Баянауыл ауданы, Майқайың кенті

11.

Тұғырдағы «Универсал» жəне К-700 тракторлары

Қала құрылысы жэне сəулет

Ертіс ауданы, Северное ауылы

12.

Еңбек даңқы ескерткіші, тұғырдағы ДТ-54 тракторы

Қала құрылысы жэне сəулет

Қашыр ауданы, Федоровка ауылы

13.

Еңбек даңқы ескерткіші, тұғырдағы ДТ-54 тракторы, ГАЗ-АА автомашинасы

Қала құрылысы жэне сəулет

Қашыр ауданы, Березовка ауылы

14.

Еңбек даңқы ескерткіші, тұғырдағы трактор,’..

Қала құрылысы жəне сəулет

Успен ауданы, Темирязево ауылы

15.

Тұғырдағы ДТ-54 тракторы

Қала құрылысы жəне сəулет

Ақтоғай ауданы, Андриановка ауылы

16.

Тұғырдағы ДТ-54 тракторы

Қала құрылысы жəне сəулет

Ақтоғай ауданы, Қамбар ауылы

17.

Тұғырдағы ДТ-54 тракторы

Қала құрылысы жəне сəулет

Ақтоғай ауданы, Барлыбай ауылы

18.

Еңбек даңқы ескерткіші, тұғырдағы ЗИС - 355 автомобилі Қала құрылысы жəне сəулет

Май ауданы, Көктөбе ауылы

19.

Еңбек даңқы ескерткіші, тұғырдағы С-80 тракторы

Май ауданы, Баскөл ауылы

20.

Алғашқы тың игерушілер келген жер

Қала құрылысы жəне сəулет Қала құрылысы жəне сəулет

21.

В.И. Ленин ескерткіші

Қала құрылысы жəне сəулет

Екібастұз қаласы, Кеншілер мəдениет үйінің жаны

22.

В.И. Ленин ескерткіші

Қала құрылысы жəне сəулет

Екібастұз қаласы, КТУ-18

23.

Тұғырда орналасқан қаланың тұңғыш жолаушылар автобусы

Қала құрылысы жəне сəулет

24.

Баянауылдың тұңғыш əйел коммунисі Т.П. Бельденинова-Комарованың үйі

Қала құрылысы жəне сəулет

Екібастұз қаласы, Индустриальный оралымы Баянауыл ауданы, Баянауыл кенті

25.

Милиционер М.П. Рыбалконың зираты

Қала құрылысы жəне сəулет

Баянауыл ауданы, Баянауыл кенті

26.

Профессор CM. Щастныйдың зираты

Қала құрылысы жəне сəулет

Ертіс ауданы, ¥зынсу ауылы

27.

Комсомол ұйымының хатшысы И. Ройдың зираты ^

28.

Вознесенский штабының ғимараты

Қала құрылысы жəне сəулет Қала құрылысы жəне сəулет

Қашыр ауданы, Конторка ауылы Успен ауданы, Вознесенка ауылы

29.

Еңбек даңқы ескерткіші, тұғырдағы ДТ-54 тракторы

30.

1927 жылы қаза тапқан Б. Баратбаевтың кеуде мүсіні

Қала құрылысы жəне сəулет Қала құрылысы жəне сəулет

Шарбақты ауданы, Сахновка ауылы Шарбақты ауданы, Жылбұлақ ауылы

31.

1931 жылы қаза тапқан комсомол С. Шайтановтың зираты Қала құрылысы жəне сəулет

Шарбақты ауданы, Садықащы ауылы

32.

Азамат соғысына қатысқандардың туысбауырластар қабірі Революционер Ф.В. Калининнің зираты (1920 ж., авторы белгісіз)

Лебяжі ауданы, Аққу ауылы Баянауыл ауданы, Баянауыл кенті

33.

Қала құрылысы жəне сəулет Қала құрылысы жəне сəулет

Екібастұз қаласы, теміржол вокзалы

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2012 жылғы 29 қараша

№ 1500

Астана, Үкімет Үйі

«Кемелердің салдарын жəне өзге де жүзу объектілерінің айлаққа келуіне, арқандап байлануына жəне тоқтап тұруына арналған байлануына жəне тоқтап тұруына арналған уақытша құрылғылар мен жүзбелі құрылыстарды орналастыру, жолаушыларды кемелерге отырғызу жəне кемелерден түсіру, жүктерді тиеу, түсіру жəне сақтау қағидасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 2 шілдедегі №765 қаулысына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Үкіметі қаулы етеді: 1. «Кемелердің, салдардың жəне де жүргізу объектілерінің айлаққа келуіне, арқандап байлауына жəне тоқтап тұруына арналған уақытша құрылғылар мен жүзбелі құрылыстарды орналастыру, жолаушыларды кемелерге отырғызу жəне кемелерден түсіру, жүктерді тиеу, түсіру жəне сақтау қағидасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы шілдедегі №765 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., №45,609-құжат) мынадай өзгерістер енгізілсін: Көрсетілген қаулымен бекітілген Кемелердің, салдардың жəне өзге де жүзу объектілерінің айлаққа келуіне, арқандап байлануына жəне тоқтап тұруына арналған уақытша құрылғылар мен жүзбелі құрылғылар мен жүзбелі құрылыстарды орналастыру, жолаушыларды кемелерге отырғызу жəне кемелерден түсіру, жүктерді тиеу, түсіру жəне сақтау қағидасында: 7,8,9- тармақтар алып тасталсын. 2.Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

С.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2012 жылғы 29 қарашада

№ 1502

Астана, Үкімет Үйі

«Жарылғыш материалдар сатып алу, сақтау, тасымалдау, əкелу жəне əкету қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 7 қарашадағы №1302 қаулысына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «Жарылғыш материалдарды сатып алу, сақтау, есепке алу, тасымалдау, əкелу жəне əкету қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 7 қарашадағы №1302 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы 2012 ж., №2, 18-құжат) мынадай өзгерістер енгізілсін: Көрсетілген қаулымен бекітілген Жарылғыш материалдарды сатып алу, сақтау, есепке алу, тасымалдау, əкелу жəне əкету қағидаларында: 27- тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «27. Жарылғыш материалдарды тасымалдау «Темір жол көлігі туралы» 2001 жылғы 8 желтоқсандағы, «Қазақстан Республикасының əуе кеңістігін пайдалану жəне авиация қызметі туралы» 2010 жылғы 15 шілдедегі Қазақстан Республикасы Үкіметінің «Автомобиль көлігімен қауіпті жүктерді тасымалдау жөніндегі кейбір мəселелер туралы» 2004 жылғы 12 наурыз №316, «Темір жол көлігімен жүк тасымалдау қағидасын бекіту туралы» 2011 жылғы 21 маусымдағы №682, « Ішкі су көлігімен қауіпті жүктерді тасымалдау қағидасын бекіту туралы 2011 жылғы 21 шілдедегі №839 қаулысына сəйкес жүзеге асырылады,»; 28, 29-тармақтар алынып тасталсын; 30- тармақ мынадай редақцияда жазылсын: «30. Жарылғыш материалдарды қала, аудан шегінде, бір жəне сол кəсіпорынға тиесілі қоймадан басқа қоймаларға тасымалдау наряд – жүкқұжаты бойынша, ал жару жұмыстарын жүргізу орындарына (жарылғыш материалдарды пайдалану немесе сынау) наряд-жүкқұжат немесе наряд-жолдама бойынша жүргізіледі.»; 31- тармақтың 12) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «12) жарылғыш материалдарды автомобиль көлігімен тасымалдаған жағдайда, қауіпті жүкті тасымалдаудың жол полициясы органдарымен келісілген бағыты ұсынылады.» 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланғаннан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі С.АХМЕТОВ.

2) мақталық алқаптардың көлемі; 3) өнімділік болжамы; 4) нақты шығымдылық рефакцияны көрсете отырып, іс жүзіндегі жəне кондициялық салмақ бойынша шитті мақта өндірудің көлемі; 5) барлық санаттағы шаруашылықтарда шитті мақта мен оны бастапқы қайта өңдеу өнімдерінің болуы жəне қозғалысы; 6) мақта өңдеу ұйымдарының, мақта тазалау зауыттарының жəне мақта қабылдау пункттерінің саны; 7) экспорт режимінде ресімделген мақта талшығының салмағы жəне статистикалық құны. 6. Мақта нарығына қатысушылар «Есеп құжаттарының тізбесі мен нысандарын, мақта қолхаттарын беру арқылы қойма қызметі бойынша қызметтер көрсету жөніндегі қызметке қойылатын талаптарды сақтау, мақта нарығының мониторингін жүргізу мəселелері бойынша есеп беру мерзімдерін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 5 шілдедегі № 917 қаулысымен бекітілген есеп нысандары (бұдан əрі - есеп нысаны) бойынша айына бір рет, есепті айдан кейінгі айдың 10-күніне дейін ауданның жергілікті атқарушы органына мынадай: 1) мақта нарығына қатысушыларда шитті мақта мен оны бастапқы қайта өңдеу өнімдерінің болуы жəне қозғалысы туралы; 2) мақта өңдеу ұйымдарында шитті мақта мен оны бастапқы қайта өңдеу өнімдерінің болуы жəне қозғалысы туралы; 3) мақта өңдеу ұйымдарындағы шитті мақта мен оны бастапқы қайта өңдеу өнімдерінің сапалық жайкүйі туралы ақпарат береді. 7. Ауданның жергілікті атқарушы органы мақта нарығына қатысушылар ұсынған осы Қағидалардың 6-тармағында көрсетілген мониторинг деректері бойынша шитті мақта мен оны бастапқы қайта өңдеу өнімдерінің барлық санаттағы шаруашылықтарда болуы жəне қозғалысы туралы есеп нысаны бойынша ақпараттарды жасайды жəне есепті айдан кейінгі айдың 11- күніне дейін облыстың жергілікті атқарушы органына ұсынады. 8. Ауданның жергілікті атқарушы органы шаруашылық жүргізуші субъектілердің (мақта нарығына қатысушылардың) болуы туралы есеп нысаны бойынша ақпаратты егін егу жəне жинау жұмыстары аяқталғаннан кейін күнтізбелік бес күн өткен соң жылына екі рет облыстың жергілікті атқарушы органына ұсынады. 9. Мақта нарығына қатысушылардан мақта шығымдылығының болжамы туралы мониторинг деректерін жинауды кейін есеп нысаны бойынша облыстың жергілікті атқарушы органына жиналған ақпаратты бере отырып, ауданның жергілікті атқарушы органы жылына бір рет егін жинау жұмыстары алдында жүргізеді. 10. Облыстың жергілікті атқарушы органы аудандардың жергілікті атқарушы органдары берген мониторинг деректерін өңдеуді жүзеге асырады. 11. Шитті мақта мен оны бастапқы қайта өңдеу өнімдерінің болуы жəне қозғалысы туралы деректерді өңдеу барысында облыстың жергілікті атқарушы органы ауданның жергілікті органдары ұсынған төмендегі көрсеткіштер бойынша қорытынды шығарады: 1) мақта нарығына қатысушыларға есепті онкүндіктің басында жəне соңында шитті мақта мен оны бастапқы қайта өңдеу өнімдерінің болуы; 2) есепті онкүндікке басқа облыстардан жəне импорттан жаңа жиналған егіннен шитті мақтаның кірісі; 3) есепті онкүндікке басқа облыстардан жəне импорттан қайта өңдеуден алынған шитті мақтаның өңдеу өнімдерінің кірісі; 4) басқа облыстарға жəне экспорттқа қайта өңдеуге, тиеп-жөнелтуге есепті онкүндікке шитті мақтаның шығыны; 5) басқа облыстарға жəне экспортқа тиеп-жөнелтуге облыс ішіндегі есепті онкүндікке шитті мақтаны қайта өнімдерінің шығыны. Шитті мақта мен оны бастапқы қайта өнімдерінің болуы жəне қозғалысы туралы деректерді өңдеу нəтижелері бойынша облыстың жергілікті атқарушы органы шитті мақтаның теңгерімінің жəне шитті мақтаны бастапқы қайта өңдеу өнімдерінің теңгерімін жасайды, соның негізінде облыс бойынша барлық шаруашылық санаттарында шитті мақта оны бастапқы қайта өңдеу өнімдерінің болуы жəне қозғалысы туралы ақпаратты есеп нысаны бойынша жасайды жəне оны айына бір рет есепті айдан кейінгі айдың 12-күніне дейін уəкілетті жібереді. 12. Шаруашылық жүргізуші субъектілердің (мақта нарығына қатысушылардың) болуы туралы деректерді өңдеу барысында облыстың жергілікті атқарушы органы ауданның жергілікті атқарушы органдары ұсынған есептерді есепке қоса берілген шаруашылық жүргізуші субъектілердің (мақта нарығына қатысушылардың) тізімімен салыстырып тексеруді жүргізеді жəне облыс бойынша ұсынылған ақпаратты жинақтайды. Шаруашылық жүргізуші субъектілердің (мақта нарығына қатысушылардың) болуы туралы деректерді өңдеу нəтижелері бойынша облыстың жергілікті атқарушы органы есеп нысаны бойынша ақпарат жасайды жəне жылына екі рет, егін егу жəне жинау жүмыстары аяқталған соң күнтізбелік он күн өткеннен кейін оны уəкілетті органға жібереді. 13. Мақта шығымдылығының болжамы туралы деректерді өңдеу барысында облыстың жергілікті атқарушы органы аудандардың жергілікті атқарушы органдары берген ақпаратты жинақтайды, мақтаның себілген аудандары бойынша жəне жинауға жататын аудандар бойынша деректерді қосындылайды, орташа мақта шығымдылығын жəне облыс бойынша күтілетін жалпы өнімді есептейді. Мақта шығымдылығының болжамы туралы деректерді өңдеу нэтижелері бойынша облыстың жергілікті атқарушы органы жылына бір рет егін жинау жұмыстары алдында есеп нысаны бойынша ақпарат жасайды жəне оны уəкілетті органға жібереді. 14. Уəкілетті орган облыстардың жергілікті атқарушы органдары ұсынған мониторинг деректерін талдауды жүзеге асырады. 15.. Барлық шаруашылық санаттарында шитті мақта мен оны бастапқы қайта өңдеу өнімдерінің болуы жəне қозғалысы туралы мониторинг деректерін талдауды жергілікті атқарушы органдар тиісті деректерді ұсынғаннан кейін күнтізбелік бес күн ішінде айына бір рет уəкілетті орган жүргізеді. Шитті мақта мен оны бастапқы қайта өңдеу өнімдерінің кірісі жəне шығынының көлемдері, шитті мақтаны бастапқы қайта өңдеудің көлемдері бойынша жəне алынған мақта талшығы, мақта тұқымы, мақта линті, талшықты қалдықтар саны бойынша деректер сипатталады. 16. Шаруашылық жүргізуші субъектілердің (мақта нарығына қатысушылардың) болуы туралы мониторинг деректерін талдауды жергілікті атқарушы органдар тиісті деректерді ұсынғаннан кейін күнтізбелік бес күн ішінде уəкілетті орган жүргізеді. Талдау жасау барысында бұрынғы есепті кезең деректерімен салыстыру бойынша шаруашылық жүргізуші субъектілер санының ұлғаю не кему серпіш байқалады. 17. Мақта шығымдылығының болжамы туралы мониторинг деректерін талдауды жергілікті атқарушы органдар ұсынған ақпарат бойынша егін жинау жұмыстары алдында жылына бір рет уəкілетті орган жүргізеді. Талдау жүргізу барысында мақтаның межеленген шығымдылығын қалыптастыруға əсер ететін, орын алған жағдайларға сипаттама беріледі. 18. Республика бойынша мониторинг деректерін талдау үшін есеп нысаны бойынша экспорт режимінде ресімделген мақта талшығының салмағы жəне статистикалық қүны туралы кеден ісі мəселелері жөніндегі уэкілетті органнан айына бір рет ақысыз негізде алынатын мəліметтер пайдаланылады. 19. Республика бойынша жиынтық ақпаратта көрсетілген мониторинг деректері уəкілетті органның ресми сайтында орналастырылады жəне мақта нарығына қатысушылар үшін қолжетімді болып табылады.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2012 жылғы 29 қараша

Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «Тұқым сапасының сараптама жасау жөніндегі зертханаларды аттестаттау қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 21 қарашадағы №1364 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012ж., №3,62-құжат) мынадай өзгерістер енгізілсін: Көрсетілген қаулымен бекітілген Тұқым сапасына сараптама жасау жөніндегі зертханаларды аттестаттау қағидаларында: тармақ мынадай редақцияда жазылсын: «Осы Тұқым сапасына сараптама жасау жөніндегі зертханаларды аттестаттау қағидалары (Бұдан əрі-Қағидалар) «Тұқым шаруашылығы туралы» 2003 жылғы 8 ақпандағы Қазақстан Республикасының Заңына сəйкес əзірленген жəне заңды тұлғаларды тұқым шаруашылығы саласында ұлттық стандарттар мен өзге де нормативтік құжаттар талаптарына тұқымдардың аттестаттау тəртібін белгілейді.»; тармақтың 4) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «тұқым сапасына сараптама жасау жөніндегі зертхана - тұқымдардың сорттық жəне егу сапасының тұқым шаруашылығы саласындағы ұлттық стандарттар мен өзге де нормативтік құжаттар талаптарына сəйкестігіне зерттеулер жүргізу құқығына белгіленген тəртіппен аттестатталған заңды тұлға;»; Көрсетілген қағидаларға 5- қосымшада: «Мамандар тізбесі» деген кестеде «Тұқым сарапшысының аттестаттау туралы куəлігінің № жəне күні» деген баған жаңа редакцияда жазылсын: «тұқымдардың сорттық жəне егу сапасына сараптама жасау жөніндегі қызметті жүзеге асырудың басталғаны туралы жергілікті атқарушы орган тұқым сарапшысынан алған хабарламаның № жəне күні» 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланғаннан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі С.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2012 жылғы 29 қараша

Мақта қолхаттарын беру арқылы қойма қызметі бойынша қызметтер көрсету жөніндегі қызметті жүзеге асыру үшін қойылатын біліктілік талаптары жəне оларға сəйкестікті растайтын қүжаттардың тізбесі Р/с Біліктілік талаптары №

Біліктілік талаптарына сəйкестігін растайтын құжаттар

Ескертпе 4

1

2

3

1

Мақта қолхаттары бойынша міндеттемелердің орындалуына кепілдік беру жүйесіне қатысу

Мақта қолхаттары бойынша міндеттемелердің орындалуына кепілдік беру жүйесіне қатысу шартының көшірмесі (салыстырып тексеру үшін түпнұсқасы ұсынылмаған жағдайда нотариалды куəландырылған)

2

Мақта қолхаттарын беруді есепке алу *

3

Меншік құқығында мақта тазалау зауытының болуы

Заңды түлғаның қызметті жүзеге асыру орны бойынша тексерілуі тиіс Мақта тазалау зауытының меншік құқығын растайтын жылжымайтын мүлікке жəне онымен жасалған мəмілелерге жəне заңнамада белгіленген нысан бойынша үшінші түлғалардың міндеттемелері бойынша оған ауыртпалықтың жоқтығына құқықты тіркеу органы анықтамасының түпнұсқасы

«Мақта саласын дамыту туралы» 2007 жылғы 21 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңы бабының 3-1) тармақшасына сəйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: Қоса беріліп отырған Мақта нарығына мониторинг жүргізу қағидалары бекітілсін. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі С.АХМЕТОВ. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 29 қарашадагы №1504 қаулысымен бекітілген

2. Мақта нарығына мониторинг жүргізу тəртібі 4. Мониторинг кезеңдері: 1) деректерді жинау; 2) деректерді өңдеу; 3) деректерді талдау. 5. Мониторинг деректері мыналарды қамтиды: 1) шаруашылық жүргізуші субъектілердің (мақта нарығына қатысушылардың) болуы;

Мақта тазалау зауытының, сондай-ақ мақта тазалау зауыты тұрған жерден тыс орналасқан мақта қабылдау пунктінің аумағы қоршалуға тиіс

Заңды түлғаның қызметті жүзеге асыру орны бойынша тексерілуі тиіс

Ескертпе: - осы біліктілік талабына лицензиаттың сəйкестігін тексеру лицензиялық бақылау барысында жүзеге асырылады. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылы 29 қарашадағы №1506 қаулысына қосымша Қазақстан Республикасы Үкіметінің күші жойылған кейбір шешімдерінің тізбесі 1. «Мақта қолхаттарын беру арқылы қойма қызметі бойынша қызметтер көрсету жөніңдегі қызметке қойылатын біліктілік талаптарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 2 маусымдағы № 449 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2007 ж., № 18, 201-құжат). 2. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 2 маусымдағы № 449 қаулысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 21 желтоқсандағы № 1252 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2007 ж., № 47, 570-құжат). 3. «Шитті мақтаны талшықты мақтаға бастапқы қайта өңдеу жөніндегі қызметті лицензиялау ережесін жəне оған қойылатын біліктілік талаптарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 2 маусымдағы № 449 қаулысына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 28 маусымдағы № 867 қаулысы.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2012 жылғы 29 қараша

№1507

Астана, Үкімет Үйі

«Тұқым шаруашылығы саласындағы кейбiр субъектiлердi аттестаттау қағидаларын бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2011 жылғы 30 қарашадағы № 1393 қаулысына өзгерiстер мен толықтыру енгiзу туралы Қазақстан Республикасының Үкiметi қаулы етедi: 1. «Тұқым шаруашылығы саласындағы кейбiр субъектiлердi аттестаттау қағидаларын бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2011 жылғы 30 қарашадағы № 1393 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 4, 78-құжат) мынадай өзгерiстер мен толықтыру енгізiлсiн: 1) тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын: «Бірегей жəне элиталық тұқым, бірінші, екінші жəне үшінші көбейтілген тұқым өндірушілерді жəне тұқым өткізушілерді аттестаттау қағидаларын бекiту туралы»; 2) 1-тармақтың 2), 3) тармақшалары алынып тасталсын; 3) көрсетілген қаулымен бекітілген Бiрегей жəне элиталық тұқым, бiрiншi, екiншi жəне үшiншi көбейтiлген тұқым өндiрушiлердi жəне тұқым өткiзушiлердi аттестаттау қағидаларында: 4-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «4. Жеке жəне заңды тұлғаларға бiрегей тұқым өндiрушi, элиталық тұқым шаруашылығы, тұқым шаруашылығы, тұқым өткiзушi мəртебесiн беру жергiлiктi атқарушы органның қаулысымен жүзеге асырылады. Жергiлiктi атқарушы органның ауыл шаруашылығы саласындағы тиiстi құрылымдық бөлiмшесi жергiлiктi атқарушы органның жұмыс органы болып табылады.»; 8-тармақтың 12) жəне 13) тармақшалары мынадай редакцияда жазылсын: «12) бiрегей тұқым өндiру жүргiзiлетiн ауыл шаруашылығы өсiмдiктерi түрлерiнiң бiрегей тұқымдарын өндiру жөнiндегi жұмыстардың бүкіл кешенiн қамтамасыз ету үшiн меншiк, лизинг немесе мүлiктiк жалға алу құқығындағы не сенiмгерлiк басқарудағы мамандандырылған арнайы селекциялық жəне тұқым шаруашылығы техникасының болуы; 13) тұқымдар партияларын олардың араласуына жол бермей орналастыруға мүмкіндік беретін меншiк, лизинг немесе мүлiктiк жалға алу құқығындағы не сенiмгерлiк басқарудағы мамандандырылған қырмандардың, тұқымдарды сақтауға арналған сыйымдылықтардың (қоймалық үй-жайлардың жəне (немесе) сүрлем үлгісіндегі қоймалардың жəне (немесе) бункерлердің), арнайы ыдыстың, асфальтталған жабық алаңдардың, жемiс, жидек дақылдары мен жүзiмге арналған көму алаңдарының болуы;»; 9-тармақта: 16), 17), 20) тармақшалар мынадай редакцияда жазылсын: «16) элиталық тұқымның жоспарланған көлемiн өндiру жөнiндегi жұмыстар кешенiн қамтамасыз етуге арналған меншiк, лизинг немесе мүлiктiк жалға алу құқығындағы не сенiмгерлiк басқарудағы тұқым тазалайтын техниканы жəне тұқымды дəрiлейтiн техниканы қоса алғанда, ауыл шаруашылығы техникасының болуы; 17) тұқымдар партияларын олардың араласуына жол бермей орналастыруға мүмкіндік беретін меншiк, лизинг немесе мүлiктiк жалға алу құқығындағы не сенiмгерлiк басқарудағы мамандандырылған қырмандардың, тұқымдарды сақтауға арналған сыйымдылықтардың (қоймалық үй-жайлардың жəне (немесе) сүрлем үлгісіндегі қоймалардың жəне (немесе) бункерлердің), арнайы ыдыстың, асфальтталған жабық алаңдардың, жемiс, жидек дақылдары мен жүзiмге арналған көму алаңдарының болуы; 20) жоспарланған жұмыс көлемін білікті түрде орындау үшін тиісті білімі бар (ортадан кейінгі немесе жоғары) штат кестесінде көзделген мамандар санының, оның ішінде кемінде бір агрономтұқымшының болуы;»; мынадай мазмұндағы 22) тармақшамен толықтырылсын: «22) элиталық тұқымдарды өндiруге қойылатын талаптарға сəйкес оларды өндiрудi жүргiзу үшiн егiстiк алаңның (суармалы жерлерде - сумен қамтамасыз етiлген ауыспалы егiстiктiң) болуы тиіс.»; 10-тармақтың 15) жəне 16) тармақшалары мынадай редакцияда жазылсын: «15) бiрiншi, екiншi жəне үшiншi көбейтiлген тұқымдардың жоспарланған көлемiн өндiру жөнiндегi жұмыстардың бүкіл кешенiн қамтамасыз ету үшiн меншiк, лизинг немесе мүлiктiк жалға алу құқығындағы не сенiмгерлiк басқарудағы тұқым тазалайтын техниканы жəне тұқымды дəрiлеуге арналған техниканы қоса алғанда, ауыл шаруашылығы техникасының болуы; 16) тұқымдар партияларын олардың араласуына жол бермей орналастыруға мүмкіндік беретін меншiк, лизинг немесе мүлiктiк жалға алу құқығындағы не сенiмгерлiк басқарудағы мамандандырылған қырмандардың, тұқымдарды сақтауға арналған сыйымдылықтардың (қоймалық үй-жайлардың жəне (немесе) сүрлем үлгісіндегі қоймалардың жəне (немесе) бункерлердің), арнайы ыдыстың, асфальтталған жабық алаңдардың, жемiс, жидек дақылдары мен жүзiмге арналған көму алаңдарының болуы;»; 11-тармақтың 1), 3), 4) тармақшалары мынадай редакцияда жазылсын: «1) жоспарланған жұмыс көлемін білікті түрде орындау үшін тиісті білімі бар (ортадан кейінгі немесе жоғары) штат кестесінде көзделген мамандар санының, оның ішінде кемінде бір агрономтұқымшының болуы; 3) тұқымдар партияларын олардың араласуына жол бермей орналастыруға мүмкіндік беретін меншiк, лизинг немесе мүлiктiк жалға алу құқығындағы не сенiмгерлiк басқарудағы мамандандырылған қырмандардың, тұқымдарды сақтауға арналған сыйымдылықтардың (қоймалық үй-жайлардың жəне (немесе) сүрлем үлгісіндегі қоймалардың жəне (немесе) бункерлердің), арнайы ыдыстың, асфальтталған жабық алаңдардың, жемiс, жидек дақылдары мен жүзiмге арналған көму алаңдарының болуы; 4) ауыл шаруашылығы өсiмдiктерiнiң тұқымдарын сақтау, тазалау жəне өткiзу жөнiндегi барлық жұмыстар кешенiн қамтамасыз ету үшiн меншiк құқығындағы немесе лизингке немесе мүлiктiк жалға не сенiмгерлiк басқаруға алынған мамандандырылған техниканың болуы;»; 12, 13-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «12. Бірегей тұқым өндіруші, элиталық тұқым шаруашылығы, тұқым шаруашылығы, тұқым өткізуші мəртебесін алу үшін жеке жəне заңды тұлғалар жергілікті атқарушы органға мынадай құжаттарды ұсынады: 1) осы Қағидаларға 1-қосымшаға сəйкес нысан бойынша белгіленген үлгідегі өтініш; 2) заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің көшірмесі немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесі; 3) жер учаскесіне арналған сəйкестендіру құжатының көшірмесі (тұқым өткізушілер тапсырмайды); 4) жеке немесе заңды тұлғаның осы Қағидалардың 2-тарауында баяндалған талаптарға сəйкестігін растайтын құжаттар; 5) тұқым өндірумен тікелей айналысатын мамандардың тізімі. Жергілікті атқарушы орган бiрегей тұқым өндiрушi, элиталық тұқым шаруашылығы, тұқым шаруашылығы, тұқым өткiзушi мəртебесiн алуға жеке жəне заңды тұлғалардың құжаттарын алған сəттен бастап екі жұмыс күні ішінде ұсынылған құжаттардың толықтығын тексереді. Ұсынылған құжаттардың толық болмау фактісі белгіленген жағдайда жергілікті атқарушы орган көрсетілген мерзімде өтінішті бұдан əрі қараудан жазбаша дəлелді бас тартуды береді. 13. Жергiлiктi атқарушы органның қаулысымен құрамы кемiнде бес адамнан тұратын (комиссияның төрағасы жəне төрт мүшесi) сараптамалық комиссия құрылады. Сараптамалық комиссияның құрамына жергiлiктi атқарушы органның ауыл шаруашылығы саласындағы тиiстi құрылымдық бөлiмшесiнің, Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлiгi Агроөнеркəсiптiк кешендегi мемлекеттiк инспекция комитетiнiң облыстық аумақтық инспекциясының, аграрлық бейiндегi ғылыми жəне қоғамдық ұйымдардың (келiсiм бойынша) өкiлдерi кiредi. Сараптамалық комиссия жеке немесе заңды тұлғаның аттестаттауға өтiнiшi түскен күннен бастап он бес жұмыс күнi iшiнде ұсынылған құжаттарды зерделейдi жəне орналасқан жерiне бару арқылы жеке немесе заңды тұлғаның бiрегей тұқым өндiрушiлерге, элиталық тұқым шаруашылығына, тұқым шаруашылығына, тұқым өткiзушiлерге қойылатын талаптарға сəйкестiгi дəрежесiн анықтайды.»; 17 жəне 18-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «17. Бiрегей тұқым өндiрушi, элиталық тұқым шаруашылығы, тұқым шаруашылығы, тұқым өткiзушi мəртебесiн беру туралы жеке немесе заңды тұлғаның өтiнiшiн қараудың жалпы мерзiмi өтініш түскен сəттен бастап жиырма жұмыс күнiнен аспауы тиiс. 18. Сараптамалық комиссияның оң қорытындысын алған жеке жəне заңды тұлғаларға жергiлiктi атқарушы органның қаулысымен бiрегей тұқым өндiрушi, элиталық тұқым шаруашылығы, тұқым шаруашылығы, тұқым өткiзушi мəртебесi берiледi жəне осы Қағидаларға 3-қосымшаға сəйкес нысан бойынша аттестаттау туралы куəлiк берiледi.»; көрсетілген Қағидаларға 2 жəне 3-қосымшалар осы қаулының 1 жəне 2-қосымшаларына сəйкес жаңа редакцияда жазылсын. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

С.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 29 қарашадағы №1507 қаулысына 1-қосымша Бiрегей, элиталық тұқым, бiрiншi, екiншi жəне үшiншi көбейтiлген тұқым өндiрушiлердi жəне тұқым өткiзушiлердi аттестаттау қағидаларына 2-қосымша Нысан

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 29 қарашадағы №1506 қаулысымен бекітілген

Астана, Үкімет Үйі

1. Жалпы ережелер 1. Осы Мақта нарығына мониторинг жүргізу қағидалары (бұдан əрі - Қағидалар) «Мақта саласын дамыту туралы» 2007 жылғы 21 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңы 6-бабының 3-1) тармақшасына сəйкес əзірленген жəне мақта нарығына мониторинг жүргізудің тəртібін белгілейді. 2. Осы Қағидаларда мынадай негізгі үғымдар пайдаланылады: 1) мақта нарығына қатысушылар - шитті мақтаны өндіруге, мақта талшығы етіп бастапқы өңдеуге жəне мақтаны сатуға қатысушы жеке жəне заңды түлғалар; 2) мақта нарығына мониторинг (бұдан əрі - мониторинг) - мақта нарығына қатысушылар жүзеге асыратын мақтаны өндіруді, өңдеуді, сақтауды жəне өткізуді қоса алғанда, мақта нарығы деректерін жинауға, өңдеуге жəне талдауға бағытталған іс-шаралар жиынтығы; 3) мониторинг объектілері - мақта нарығына қатысушылардағы шитті мақта жəне оның бастапқы өңдеу өнімдері (мақта талшығы, тұқым, линт, мақта талшығының қалдықтары). 3. Мониторингті мақта саласын дамыту жөніндегі уəкілетті орган (бұдан əрі - уəкілетті орган) жəне жергілікті атқарушы органдар жүзеге асырады.

Астана, Үкімет Үйі

«Лицензиялау туралы» 2007 жылғы 11 қаңтардағы Қазақстан Республикасы Заңының 6-бабына сəйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Қоса беріліп отырған мақта қолхаттарын беру арқылы қойма қызметі бойынша қызметтер көрсету жөніндегі қызметті жүзеге асыру үшін қойылатын біліктілік талаптары жəне оларға сəйкестікті растайтын құжаттардың тізбесі бекітілсін. 2. Облыстардың жергілікті атқарушы органдары мақта қолхаттарын беру арқылы қойма қызметі бойынша қызметтер көрсету жөніндегі қызметті лицензиялауды жүзеге асыру жөніндегі лицензиар болып белгіленсін. 3. Осы қаулының қосымшасына сəйкес Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдерінің күші жойылды деп танылсын. 4. Осы қаулы алғашқы ресми жариялағанынан кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер - Министрі С.АХМЕТОВ.

Мақта нарығына мониторинг жүргізу қағидаларын бекіту туралы

Мақта нарығына мониторинг жүргізу қағидалары

№ 1506

Мақта қолхаттарын беру арқылы қойма қызметі бойынша қызметтер көрсету жөніндегі қызметті лицензиялаудың кейбір мəселелері туралы

4

№ 1504

Астана, Үкімет Үйі

«Тұқым сапасына сараптама жасау жөніндегі зертханаларды аттестаттау қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 21 қарашадағы №1364 қаулысына өзгерістер енгізу туралы

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2012 жылғы 29 қараша

№ 1505

8

5

6

7

Мақта тазалау зауытында: кемінде бір мақта қабылдау пунктінің; шитті мақтаны талшықты мақтаға бастапқы қайта өңдеу жөніндегі технологиялық операцияларды жүзеге , _ асыруға арналған жабдықтың; таразы жабдығының; желдету жабдығының; тиеу-түсіру механизмдерінің; мақтаның сапасын анықтауға арналған өндірістік-технологиялық зертхананың; мақтаны сақтауға арналған арнайы бөлінген орынның болуы Мақта тазалау зауыты түрған жерден тыс орналасқан мақта қабылдау пунктінде: шитті мақтаны қоймаға жинауға жəне сақтауға арналған ашық (жабық) алаңның; таразы жабдығының; сынамаларды іріктеуге жəне шитті мақтаның сапасын анықтауға арналған зертханалық жабдықтың; тиеу-түсіру механизмдерінің болуы

Заңды түлғаның қызметті жүзеге асыру орны бойынша тексерілуі тиіс

Мақта тазалау зауытында, сондай-ақ мақта тазалау зауыты орналасқан орыннан тыс жердегі мақта қабылдау пунктінде өткізу режимінің болуы Тиісті білімі бар (басшылар үшін жоғары техникалық немесе технологиялық білім, мамандар үшін - ортадан кейінгі (техникалық немесе технологиялық) білім) техникалық басшылар мен мамандардың білікті қүрамының болуы

Заңды түлғаның қызметті жүзеге асыру орны бойынша тексерілуі тиіс

Жеке немесе заңды тұлғаның бiрегей тұқым өндiрушiлерге, элиталық тұқым шаруашылықтарына, тұқым шаруашылықтарына, тұқым өткiзушiлерге қойылатын талаптарға сəйкестiгiн тексеру актiсi 20 __ жылғы «___» ___________ № ____ ____________________________________________ облысының (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) жергiлiктi атқарушы органының 20 __ жылғы « ___ » ____________ № ____ қаулысымен құрылған сараптамалық комиссия ___________________________________________________________________________ (заңды тұлғаның толық атауы немесе жеке тұлғаның тегi, аты, əкесiнiң аты ____________________________________________________________________________ көрсетіледі) (ауыл шаруашылығы өсiмдiгiнiң атауы, сорттардың саны (бірегей _____________________________________________________________________________ тұқым өндірушілер үшін сорттардың саны көрсетілмейді) көрсетіледі) тұқымын өндiру жəне сату (тұқым өткiзушiлер үшiн – тек тұқым сату) жөнiндегi ______________________________________________________________________ (берiлетiн мəртебе түрлерiнiң бiреуi көрсетiледi) мəртебесiне сəйкестiгiн тексеру нəтижелерi туралы осы актiнi жасады. Зерттеу нəтижесiнде белгiлi болғаны: _______________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ (талаптардың əрбiр тармағы бойынша сəйкестiк дəрежесi көрсетiледi) Қорытынды: ______________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ ______________________________________________________________________ Комиссия төрағасы ___________________________ _______________ (тегі, аты-жөні, лауазымы) (қолы) Комиссия мүшелерi ___________________________ _______________ (тегі, аты-жөні, лауазымы) (қолы) ________________________________ _______________ (тегі, аты-жөні, лауазымы) (қолы) ________________________________ _______________ (тегі, аты-жөні, лауазымы) (қолы) ________________________________ _______________ (тегі, аты-жөні, лауазымы) (қолы) Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 29 қарашадағы №1507 қаулысына 2-қосымша Бiрегей, элиталық тұқым, бiрiншi, екiншi жəне үшiншi көбейтiлген тұқым өндiрушiлердi жəне тұқым өткiзушiлердi аттестаттау қағидаларына 3-қосымша

Заңды түлғаның қызметті жүзеге асыру орны бойынша тексерілуі тиіс

Тегін, атын, əкесінің атын, білімі бойынша мамандығын, лауазымын, мамандығы бойынша жұмыс өтілін қамтитын өтініш берушінің дипломдарының көшірмелерін қоса берумен (салыстырып тексеру үшін түпнұсқасы ұсынылмаған жағдайда нотариалды куəландырылған) қол қойылған жəне мөр қойылған жиынтық кесте мен штат кестесінің үзінді көшірмесі

Нысан № ____ аттестаттау туралы куəлік ____________________________________________________________________________ (заңды тұлғаның толық атауы немесе жеке тұлғаның тегi, аты, əкесiнiң аты ________________________________берілді, оған _________________________________ көрсетіледі) облысының (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) жергiлiктi атқарушы органының 20___ жылғы «__» ____________ № _______ қаулысымен ______________________________________ _____________________________ (ауыл шаруашылығы өсiмдiгiнiң атауы, сорттардың саны (бірегей ____________________________________________________________________________ тұқым өндірушілер үшін сорттардың саны көрсетілмейді) көрсетіледі) тұқымын өндiру жəне сату (тұқым өткiзушiлер үшiн – тек тұқым сату) жөнiндегi ____________________________________________________мəртебесi берiлді. (берiлетiн мəртебе түрлерiнiң бiреуi көрсетiледi) Басшы ____________________________________________ _______________ (тегi, аты, əкесiнiң аты) (қолы) Лауазымы __________________________________________________________ Берiлген күнi: 20___ жылғы « ___ » _______________ М. О. 20__ жылғы « ___» ___________________ дейiн жарамды.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2012 жылғы 24 желтоқсан

№1668

Астана, Үкімет үйі

Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Қоса беріліп отырған Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерістер бекітілсін. 2. Қоса беріліп отырған өзгерістердің 2009 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізілетін 1-тармағын жəне қоса беріліп отырған өзгерістердің 2010 жылғы 1 шілдеден бастап қолданысқа енгізілетін 4-тармағын қоспағанда, осы қаулы алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

С.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 24 желтоқсандағы №1668 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерістер 1. «Тауарлар импортын қосылған құн салығынан босату ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 23 желтоқсандағы № 1229 қаулысында: көрсетілген қаулымен бекітілген Тауарлар импортын қосылған құн салығынан босату ережесінде: 5-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «5. Кез келген нысандағы дəрілік заттардың, оның ішінде дəрілік субстанциялардың; протездікортопедиялық бұйымдарды, сурдотифлотехниканы жəне медициналық (ветеринариялық) техниканы қоса алғанда, медициналық (ветеринариялық) мақсаттағы бұйымдардың; кез келген нысандағы дəрілік заттарды, оның ішінде дəрілік субстанцияларды, протездік-ортопедиялық бұйымдарды жəне медициналық (ветеринариялық) техниканы қоса алғанда, медициналық (ветеринариялық) мақсаттағы бұйымдарды шығаруға арналған материалдар, жабдықтар мен жинақтаушы материалдардың импорты Қазақстан Республикасының Үкіметі бекіткен тізбеге сəйкес қосылған құн салығынан босатылады. Дəрілік заттарды, медициналық мақсаттағы бұйымдар мен медициналық техниканы қосылған құн салығынан босату мақсаттары үшін мынадай шарттарды сақтау қажет: 1) Қазақстан Республикасының кеден органына фармацевтикалық немесе медициналық қызметке лицензияның көшірмелерін ұсыну. 2) дəрілік заттарға, медициналық мақсаттағы бұйымдарға, медициналық техникаға тіркеу куəлігінің немесе Қазақстан Республикасында шетелдік өкілдік болмаған жағдайда, Қазақстан Республикасында тіркелген дəрілік заттар, медициналық техника, медициналық мақсаттағы бұйымдар үшін – дəрілік заттардың, медициналық мақсаттағы бұйымдар мен медициналық техниканың айналысы саласындағы мемлекеттік органның Қазақстан Республикасына дəрілік заттарды, медициналық мақсаттағы бұйымдарды жəне медициналық техниканы əкелуге келісімінің немесе «Халық денсаулығы жəне денсаулық сақтау жүйесі туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің 80-бабының 3-тармағында белгіленген жағдайларда дəрілік заттардың, медициналық мақсаттағы бұйымдар мен медициналық техниканың айналысы саласындағы мемлекеттік органның Қазақстан Республикасында тіркелмеген дəрілік заттарды, медициналық техниканы, медициналық мақсаттағы бұйымдарды əкелу туралы рұқсатының көшірмелерін ұсыну; Тауарлар мемлекеттік сатып алу туралы шарттар шеңберінде импортталған жағдайда жоғарыда көрсетілген құжаттардың орнына Қазақстан Республикасындағы фармацевтикалық қызметке немесе медициналық қызметке лицензияның көшірмесін қоспағанда, кеден органдарына тапсырыс беруші мен импортты жүзеге асыратын жеткізуші арасында жасалған шарт ұсынылады. Тауарлар (материалдар, жабдықтар, шикізат жəне жинақтаушы материалдар) кез келген нысандағы дəрілік заттарды, оның ішінде дəрілік субстанцияларды, протездік-ортопедиялық бұйымдарды қоса алғанда, медициналық мақсаттағы бұйымдарды жəне медициналық техниканы шығару үшін импортталған жағдайда Қазақстан Республикасының кеден органына фармацевтикалық қызметке лицензияның көшірмесін ұсыну қажет.»; 8-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «8. Осы Ереженің 3, 4, 5, 6 жəне 7-тармақтарында көрсетілген Кеден одағының кедендік аумағына əкелінетін тауарлар салық жеңілдіктері берілетін мақсаттармен байланысты ғана пайдаланылуы тиіс. Импорттаушы көрсетілген тауарларды өзге мақсаттарға пайдаланған жағдайда кедендік тазарту кезінде төленбеген қосылған құн салығы салық заңнамасына сəйкес бюджетке төленуге тиіс. Осы Ереженің 5-тармағында көрсетілген Қазақстан Республикасының аумағына əкелінетін тауарларды денсаулық сақтау субъектілері Қазақстан Республикасында медициналық немесе фармацевтикалық қызметті жүзеге асыруға арналған лицензияға сəйкес көрсетілген қызмет түрлерін жүзеге асыру үшін пайдалануы тиіс. Импорттаушы көрсетілген тауарларды Қазақстан Республикасында медициналық немесе фармацевтикалық қызметке сəйкес келмейтін мақсатта пайдаланған жағдайда кедендік тазарту кезінде төленбеген қосылған құн салығы салық заңнамасына, сондай-ақ Кеден одағының немесе Қазақстан Республикасының кеден заңнамасына сəйкес бюджетке төленуге тиіс.»; көрсетілген Ережеге 2-қосымша алынып тасталсын. 2. «Импорты қосылған құн салығынан босатылатын кез келген нысандағы дəрілік заттардың, оның ішінде дəрілер-субстанциялардың; протездік-ортопедиялық бұйымдарды, сурдотифлотехниканы жəне медициналық (ветеринариялық) техниканы қоса алғанда, медициналық (ветеринариялық) мақсаттағы бұйымдардың, кез келген нысандағы дəрілік заттарды, оның ішінде дəрілерсубстанцияларды, протездік-ортопедиялық бұйымдарды жəне медициналық (ветеринариялық) техниканы қоса алғанда, медициналық (ветеринариялық) мақсаттағы бұйымдарды шығаруге арналған материалдардың, жабдықтар мен жинақтаушы заттардың тізбесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 26 қаңтардағы № 56 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2009 ж., № 8, 24-құжат): 1) тақырыбы жəне 1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «Импорты қосылған құн салығынан босатылатын кез келген нысандағы дəрілік заттардың, оның ішінде дəрілік субстанциялардың; протездік-ортопедиялық бұйымдарды, сурдотифлотехниканы жəне медициналық (ветеринариялық) техниканы қоса алғанда, медициналық (ветеринариялық) мақсаттағы бұйымдардың, кез келген нысандағы дəрілік заттарды, оның ішінде дəрілік субстанцияларды, протездік-ортопедиялық бұйымдарды жəне медициналық (ветеринариялық) техниканы қоса алғанда, медициналық (ветеринариялық) мақсаттағы бұйымдарды шығаруға арналған материалдардың, жабдықтар мен жинақтаушылардың тізбесін бекіту туралы 1. Импорты қосылған құн салығынан босатылатын кез келген нысандағы дəрілік заттардың, оның ішінде дəрілік субстанциялардың; протездік-ортопедиялық бұйымдарды, сурдотифлотехниканы жəне медициналық (ветеринариялық) техниканы қоса алғанда, медициналық (ветеринариялық) мақсаттағы бұйымдардың; кез келген нысандағы дəрілік заттарды, оның ішінде дəрілік субстанцияларды, протездік-ортопедиялық бұйымдарды, медициналық (ветеринариялық) техниканы қоса алғанда, медициналық (ветеринариялық) мақсаттағы бұйымдарды шығаруға арналған материалдардың, жабдықтар мен жинақтаушылардың тізбесі бекітілсін.»; 2) көрсетілген қаулымен бекітілген импорты қосылған құн салығынан босатылатын кез келген нысандағы дəрілік заттардың, оның ішінде дəрілер-субстанциялардың; протездік-ортопедиялық бұйымдарды, сурдотифлотехниканы жəне медициналық (ветеринариялық) техниканы қоса алғанда, медициналық (ветеринариялық) мақсаттағы бұйымдардың, кез келген нысандағы дəрілік заттарды, оның ішінде дəрілер-субстанцияларды, протездік-ортопедиялық бұйымдарды жəне медициналық (ветеринариялық) техниканы қоса алғанда, медициналық (ветеринариялық) мақсаттағы бұйымдарды шығаруға арналған материалдардың, жабдықтар мен жинақтаушы заттардың тізбесі осы қаулыға 1-қосымшаға сəйкес жаңа редакцияда жазылсын. 3. «Сату жөніндегі айналымдары қосылған құн салығынан босатылатын кез келген нысандағы дəрілік заттардың, оның ішінде дəрілер-субстанциялардың, сондай-ақ оларды шығаруға арналған материалдар мен жинақтаушылардың; протездік-ортопедиялық бұйымдарды, сурдотифлотехниканы жəне медициналық (ветеринариялық) техниканы қоса алғанда, медициналық (ветеринариялық) мақсаттағы бұйымдардың; кез келген нысандағы дəрілік заттарды, оның ішінде дəрілерсубстанцияларды, протездік-ортопедиялық бұйымдарды жəне медициналық (ветеринариялық) техниканы қоса алғанда, медициналық (ветеринариялық) бұйымдарды шығаруға арналған материалдар мен жинақтаушылардың тізбесін жəне сату жөніндегі айналымдары қосылған құн салығынан босатылатын косметологиялық, санаторийлік-курорттық қызметтерді қоспағанда, медициналық (ветеринариялық) қызметтердің тізбесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 11 ақпандағы № 133 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2009 ж., № 10, 55-құжат): 1) тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын: «Сату жөніндегі айналымдары қосылған құн салығынан босатылатын кез келген нысандағы дəрілік заттардың, оның ішінде дəрілік субстанциялардың, сондай-ақ оларды шығаруға арналған материалдар мен жинақтаушылардың; протездік-ортопедиялық бұйымдарды, сурдотифлотехниканы жəне медициналық (ветеринариялық) техниканы қоса алғанда, медициналық (ветеринариялық) мақсаттағы бұйымдардың; кез келген нысандағы дəрілік заттарды, оның ішінде дəрілік субстанцияларды, протездік-ортопедиялық бұйымдарды жəне медициналық (ветеринариялық) техниканы қоса алғанда, медициналық (ветеринариялық) мақсаттағы бұйымдарды шығаруға арналған материалдар мен жинақтаушылардың тізбесін жəне сату жөніндегі айналымдары қосылған құн салығынан босатылатын косметологиялық, санаторийлік-курорттық қызметтерді қоспағанда, медициналық (ветеринариялық) қызметтердің тізбесін бекіту туралы»; 2) 1-тармақтың 1) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «1) сату жөніндегі айналымдары қосылған құн салығынан босатылатын кез келген нысандағы дəрілік заттардың, оның ішінде дəрілік субстанциялардың, сондай-ақ оларды шығаруға арналған материалдар мен жинақтаушылардың; протездік-ортопедиялық бұйымдарды, сурдотифлотехниканы жəне медициналық (ветеринариялық) техниканы қоса алғанда, медициналық (ветеринариялық) мақсаттағы бұйымдардың; кез келген нысандағы дəрілік заттарды, оның ішінде дəрілік субстанциялардың, протездік-ортопедиялық бұйымдарды жəне медициналық (ветеринариялық) техниканы қоса алғанда, медициналық (ветеринариялық) бұйымдарды шығаруға арналған материалдар мен жинақтаушылардың тізбесі;»; 3) көрсетілген қаулымен бекітілген сату жөніндегі айналымдары қосылған құн салығынан босатылатын кез келген нысандағы дəрілік заттардың, оның ішінде дəрілердің-субстанциялардың, сондайақ оларды шығаруге арналған материалдар мен жинақтаушылардың; протездік-ортопедиялық бұйымдарды, сурдотифлотехниканы жəне медициналық (ветеринариялық) техниканы қоса алғанда, медициналық (ветеринариялық) мақсаттағы бұйымдардың; кез келген нысандағы дəрілік заттарды, оның ішінде дəрілерді-субстанцияларды, протездік-ортопедиялық бұйымдарды жəне медициналық (ветеринариялық) техниканы қоса алғанда, медициналық (ветеринариялық) бұйымдарды шығаруге арналған материалдар мен жинақтаушылардың тізбесін жəне сату жөніндегі айналымдары қосылған құн салығынан босатылатын косметологиялық, санаторийлік-курорттық қызметтерді қоспағанда, медициналық (ветеринариялық) қызметтердің тізбесі осы қаулыға 2-қосымшаға сəйкес жаңа редакцияда жазылсын. 4. «Кеден одағында тауарлар импортын қосылған құн салығынан босату ережесін бекіту жəне Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 23 желтоқсандағы № 1229 жəне 2009 жылғы 26 қаңтардағы № 56 қаулыларына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 19 тамыздағы № 824 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2010 ж., № 49, 444-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген Кеден одағында тауарлар импортын қосылған құн салығынан босату ережесiнде: 7-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «7. Кез келген нысандағы дəрiлiк заттардың, оның iшiнде дəрілік субстанциялардың; протездiкортопедиялық бұйымдарды, сурдотифлотехниканы жəне медициналық (ветеринариялық) техниканы қоса алғанда, медициналық (ветеринариялық) мақсаттағы бұйымдардың; кез келген нысандағы дəрiлiк заттарды, оның iшiнде дəрілік субстанцияларды, протездiк-ортопедиялық бұйымдарды жəне медициналық (ветеринариялық) техниканы қоса алғанда, медициналық (ветеринариялық) мақсаттағы бұйымдарды шығаруға арналған материалдардың, жабдықтар мен жинақтаушылардың импорты Қазақстан Республикасының Үкiметi бекiткен тiзбеге сəйкес қосылған құн салығынан босатылады. Кеден одағына мүше мемлекеттердiң аумағынан Қазақстан Республикасының аумағына тауарлар импортын қосылған құн салығынан босату мақсаттары үшiн Қазақстан Республикасының салық органына мынадай құжаттар табыс етiледi: 1) фармацевтикалық немесе медициналық қызметке лицензияның көшірмелері; 2) қосылған құн салығынан босатуды пайдалану үшін Қазақстан Республикасының аумағына Кеден одағына мүше мемлекеттердiң аумағынан əкелiнетiн тауарға Кеден одағының Сыртқы экономикалық қызметiнiң тауар номенклатурасының коды бойынша Қазақстан Республикасының кеден органы беретiн қорытынды (бұдан əрi - қорытынды); бұл ретте, егер келiсiмшартта осындай тауардың бiрнеше жеткiзiлiмi көзделсе, онда Кеден одағының Сыртқы экономикалық қызметтiң тауарлық номенклатурасының коды бойынша қорытындының түпнұсқасы тек бiрiншi жеткiзу бойынша ұсынылады, ал кейiнгi жеткiзулер бойынша осындай қорытындының көшiрмесi ұсынылады. Қосылған құн салығын төлеуден босатуды пайдалану мақсатында қорытындыны алу үшiн Қазақстан Республикасының кеден органына мынадай ақпарат ұсынылады: толық фирмалық атауы, тауарларды КО СЭҚ ТН-нiң нақты кiшi субпозициясына бiр мəндi жатқызуға мүмкiндiк беретiн тауарлардың негiзгi техникалық, коммерциялық сипаттамалары. Қажет болған жағдайда қорытынды қабылдау үшiн фотосуреттер, суреттер, сызбалар, бұйымдардың паспорттары, тауарлардың сынамалары жəне үлгiлерi жəне басқа құжаттар ұсынылады; жоғарыда көрсетілген құжаттардан басқа мынадай шарттарды сақтау қажет: дəрілік заттарға, медициналық мақсаттағы бұйымдарға, медициналық техникаға тіркеу куəлігінің немесе Қазақстан Республикасында шетелдік өкілдік болмаған жағдайда, Қазақстан Республикасында тіркелген дəрілік заттар, медициналық техника, медициналық мақсаттағы бұйымдар үшін – Қазақстан Республикасына дəрілік заттарды, медициналық техника мен медициналық мақсақттағы бұйымдарды əкелуге дəрілік заттардың, медициналық мақсаттағы бұйымдар мен медициналық техниканың айналысы саласындағы мемлекеттік орган келісімінің немесе «Халық денсаулығы жəне денсаулық сақтау жүйесі туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің 80-бабының 3-тармағында белгіленген жағдайларда Қазақстан Республикасында тіркелмеген дəрілік заттарды, медициналық мақсаттағы бұйымдарды, медициналық техниканы əкелу туралы дəрілік заттардың, медициналық мақсаттағы бұйымдар мен медициналық техниканың айналысы саласындағы мемлекеттік орган рұқсатының көшірмелерін ұсыну. Кеден одағына мүше мемлекеттердiң аумағынан Қазақстан Республикасының аумағына тауарлар мемлекеттiк сатып алу туралы шарттардың шеңберiнде импортталған жағдайда жоғарыда көрсетiлген құжаттардың орнына Қазақстан Республикасының салық органына: 1) Қазақстан Республикасында фармацевтикалық немесе медициналық қызметке лицензияның көшірмелерін; 2) қосылған құн салығын төлеуден босатуды пайдалану үшін Қазақстан Республикасының кеден органы беретін қорытындыны; 3) Тапсырыс берушi мен импортты жүзеге асыратын жеткізуші арасында жасалған шартты ұсынады. Тауарлар (материалдар, жабдықтар, шикізат жəне жинақтаушылар) Қазақстан Республикасының аумағына Кеден одағына мүше мемлекеттердiң аумағынан кез келген нысандағы дəрілік заттарды, оның ішінде дəрілік субстанцияларды, протездік-ортопедиялық бұйымдарды жəне медициналық техниканы қоса алғанда, медициналық мақсаттағы бұйымдарды шығару үшін импортталған жағдайда Қазақстан Республикасының салық органына мынадай құжаттарды: 1) фармацевтикалық қызметке лицензияның көшірмелерін.»; 2) қосылған құн салығын төлеуден босатуды пайдалану үшін Қазақстан Республикасының кеден органы беретін қорытындыны ұсыну қажет.»; 11-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «11. Осы Ереженің 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 жəне 10-тармақтарында көрсетілген Қазақстан Республикасының аумағына Кеден одағына мүше мемлекеттердің аумағынан əкелінетін тауарлар босатуды беруге байланысты мақсаттарға ғана пайдаланылуы тиіс. Импорттаушы көрсетiлген тауарларды өзге мақсаттарға пайдаланған жағдайда мұндай тауарлардың импорты бойынша төленбеген қосылған құн салығы салық заңнамасына сəйкес бюджетке төленуге тиiс.

(Жалғасы 10-бетте).


10

www.egemen.kz

(Жалғасы. Басы 9-бетте). Осы Ереженiң 7-тармағында көрсетiлген Қазақстан Республикасының аумағына Кеден одағына мүше мемлекеттердiң аумағынан əкелiнетiн тауарларды денсаулық сақтау субъектілері Қазақстан Республикасында медициналық немесе фармацевтикалық қызметті жүзеге асыру үшін көрсетілген қызмет түрлерін жүзеге асыруға арналған лицензияға сəйкес пайдалануы тиіс. Импорттаушы көрсетiлген тауарларды Қазақстан Республикасындағы медициналық немесе фармацевтикалық қызметке сəйкес келмейтін мақсатта пайдаланған жағдайда мұндай тауарлардың импорты бойынша төленбеген қосылған құн салығы салық заңнамасына сəйкес бюджетке төленуге тиiс.». Осы Ережеге 3-қосымша алынып тасталсын. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 24 желтоқсандағы №1668 қаулысына 1-қосымша Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 26 қаңтардағы № 56 қаулысымен бекітілген Импорты қосылған құн салығынан босатылатын кез келген нысандағы дəрілік заттардың, оның ішінде дəрілік субстанциялардың; протездік-ортопедиялық бұйымдарды, сурдотифлотехниканы жəне медициналық (ветеринариялық) техниканы қоса алғанда, медициналық (ветеринариялық) мақсаттағы бұйымдардың, кез келген нысандағы дəрілік заттарды, оның ішінде дəрілік субстанцияларды, протездік-ортопедиялық бұйымдарды жəне медициналық (ветеринариялық) техниканы қоса алғанда, медициналық (ветеринариялық) мақсаттағы бұйымдарды шығаруге арналған материалдардың, жабдықтар мен жинақтаушылардың тізбесі КО СЭҚ ТН коды

Тауардың атауы

12 қаңтар 2013 жыл

7010 10 000 0

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын шыныдан жасалған ампулалар

9032 10

медицинада қолданылатын термостаттар

7010 20 000 0

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын тығындар, қақпақтар жəне басқа ұқсас бұйымдар

9033 000 00 0 -ден

7010 90 710 0, 7010 90 790 0

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын бөтелкелер, сауыттар, банкалар, ампулалар жəне басқа шыны ыдыстар

медициналық мақсатта жəне (немесе) фармацевтика жəне медицина өнеркəсібінде пайдаланылатын 90-топтағы машиналарға, аспаптарға, құралдарға немесе аппаратурага бөлшектер жəне керек-жарақтар (осы топтың басқа жерінде аталмаған немесе енгізілмеген)

9106 90 000 0-ден

7015-тен

көруді түзететін немесе түзетпейтін көзілдіріктерге арналған майысқан, тереңдетіп иілген шынылар немесе осыған ұқсас өңделмеген оптикалық шынылар; фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді дайындау жəне шығару кезінде қолданылатын тұтас шынылық сфералар жəне олардың көрсетілген шыныларды дайындауға арналған сегменттері

медицинада қолданылатын технологиялық үдерістер таймерлері, өзіне тағуға немесе өзімен бірге алып жүруге арналмаған секунд өлшегіштер, соған ұқсас құрылғылар

9402 -ден

медициналық, хирургиялық, стоматологиялық немесе ветеринариялық жиһаз (мысалы, операциялық үстелдер, қарауға арналған үстелдер, механикалық аспаптары бар аурухана төсектері, стоматологиялық креслолар), жоғарыда айтылған бұйымдардың бөлшектері

7017 -ден

зертханалық немесе фармацевтикалық мақсаттарға арналған шыны ыдыстар

7311 00 - ден

медициналық техникада, медициналық мақсаттағы бұйымдарда, сондай-ақ фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді шығаруда пайдаланылатын қара металдан жасалған сығылған немесе сұйытылған газға арналған ыдыс жəне емдік газбен қамту жүйесінің жабдығы

медицинада жəне/немесе ветеринарияда қолданылатын өзге де жиһаз жəне оның бөліктері медицинада қолданылатын шамдар мен жарық беретін жабдықтар, жарығы белгілі бір жерге бағытталған шамдар жəне олардың бөлшектері

7319 90 900 0-ден

фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді шығаруда пайдалантын басқа да инелер

7326 90 980 9-дан

медициналық мақсатта пайдаланылатын зарарсыздандырылған қораптар жəне ұқсас бұйымдар

74 топтан

медициналық мақсатта жəне (немесе) фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді шығару кезінде пайдаланылатын, медицинада емдік газдармен қамтамасыз ету үшін пайдаланылатын тазартылған мыстан жасалған құбырлар, түтіктер жəне құбырларға арналған фитингтер

7604 -тен

медициналық техниканы, медициналық мақсатағы бұйымдарды жəне емдік газбен емдеу жүйесі жабдықтарын шығару кезінде пайдаланылатын шыбықтары мен алюминий профильдер

7607 -ден

дəрілiк заттарды өндiру кезiнде блистерге қаптамалау үшiн қалыңдығы (негізін қоспағанда) 0,2 мм артық емес алюминий фольга (негізсіз немесе қағаз, қатырма қағаз, пластмасса немесе өзге де ұқсас материал негізінде)

7612 10 000 0

фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді шығару кезінде пайдаланылатын алюминийден жасалған деформацияға ұшырайтын түтікті ыдыстар (тубалар)

7612 90 200 0 -ден

фармацевтикалық өнімді шығару үшін пайдаланылатын аэрозольді орамдардағы алюминийден жасалған басқа ыдыстар

9403 -тен 9405 10 210 1, 9405 10 400 1, 9405 10 500 1, 9405 10 910 1, 9405 10 980 1, 9405 20 110 1, 9405 20 400 1, 9405 20 500 1, 9405 20 910 1, 9405 20 990 1, 9405 40 100 1, 9405 40 310 1, 9405 40 350 1, 9405 40 390 1, 9405 40 910 1, 9405 40 950 1, 9405 40 990 1, 9405 91 900 1, 9405 92 000 1, 9405 99 000 1 9406 00 -ден

7613 00 000 0-ден

фармацевтикалық өнімдерді шығару кезінде пайдаланылатын, сығылған немесе сұйылтылған газдарға арналған алюминий ыдыстар

0206 10 100 0, 0206 22 000 1, 0206 29 100 0, 0206 30 000 1, 0206 30 000 3, 0206 41 000 1, 0206 49 000 1, 0206 80 100 0, 0206 90 100 0

ірі қара малдың, шошқаның, қойдың, ешкінің, жылқының, есектің, қашырдың немесе лошактың фармацевтика өнімдерін шығару кезінде пайдаланылатын жаңадан сойылған, салқындатылған немесе тоңазытылған тағамдық қосымша өнімдері

0507 90 000 0-ден

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын маралдың мүйізі ғана

7804 -тен

1108-ден

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын бидай, жүгері, картоп крахмалы, инулин

ионды сəуледен қорғау үшін медицинада пайдаланылатын қорғасын парақтар, кесінділер немесе таспалар мен фольгалар

8001 20 000 0 - ден

линзаларды оқшаулауға арналған оңай балқитын металл (Вуд қоспасы);

1211-ден

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын жас күйіндегі немесе кептірілген, бүтін немесе ұсақталған, жармаланған немесе ұнтақталған өсімдіктер ғана, олардың жекелеген бөліктері (тұқымы мен жемісін қоса алғанда)

8207 -ден

1302-ден

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын өсімдік шырындары мен сығындылары, агар-агар, пектиндер ғана

фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді шығару кезінде пайдаланылатын металды сымдауға немесе бөлуге арналған фильерлерді қоса алғанда қол құралдарына арналған механикалық жетегімен немесе онсыз немесе станоктарға арналған (мысалы нығыздау, қалыптау, кесу, шабу, бұранданы кесу, бұрғылау, қайрау, тарту, жоңғылау, токарлық өңдеу немесе бұрау) ауысымдық жұмыс құралдары

1504 20-дан

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын балық майы, май жəне олардың фракциясы, балық бауырынан алынатын майдан басқа

8309 90 -ден

фармацевтикалық өнiмiді тығындағыш қақпақтар;

1505 00-ден

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын шайыр

8405 10 000 9-дан

1515-тен

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын өсімдік майлары жəне олардың фракциялары ғана

медициналық мақсатта жəне (немесе) фармацевтика жəне медицина өнеркəсібінде пайдаланылатын тазарту құрылғыларымен немесе оларсыз газ генераторлары немесе сулы газ генераторлары; тазарту құрылғыларымен немесе оларсыз ацетилендік газ генераторлары жəне осыған ұқсас газ генераторлары, (медицинаға арналған оттегі генераторлары)

1520 000 00 0

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын глицерин

8413 -тен

1702-ден

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын қатты күйіндегі химиялық таза лактоза, мальтоза, глюкоза жəне фруктозаны қоса алғанда, басқа да сахаралар

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын шығыс өлшеуіштер бар немесе жоқ сұйықтық сорғылары

8414 -тен

1704 90 550 0

аурулардың алдын алуға жəне емдеуге арналған тамақ аурулары пастилкалары жəне жөтел таблеткалары

медициналық мақсатта жəне (немесе) фармацевтикалық жəне медициналық өнеркəсіпте пайдаланылатын ауа немесе вакуумды сорғыштар, ауа немесе газ компрессорлары мен желдеткіштер; желдеткіші бар, сүзгіштері бар немесе сүзгішсіз желдеткіші немесе рецикуляциялық сору қалпақтары немесе желдеткіші бар шкафтар

1804 00 000 0

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын какао-майы, какао-тоң майы

2106 90 980 3-тен

аурулардың алдын алуға жəне емдеуге арналған тағамға теңгеріммен қосуға арналған дəрумендер мен минералдық заттардың қоспалары

2207 10 000 0-ден 2501 -ден

пайдаланылатын

алюминийден

жасалған

фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді шығару кезінде арнайы өндіріс үйжайларында микроклиматты сақтауға арналған температураның жəне ылғалдың автоматтық реттегіші бар өндірістік кондицонерлер; олардың бөліктері

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын, 80 айн. % немесе одан жоғары спирт концентрациясы бар денатуратталған этил спирті

8418-ден

тұрмыстықты қоспағанда фармацевтикалық шығару кезінде медициналық мақсатта пайдаланылатын тоңазытқыш жəне мұздатқыш жабдықтар; оның бөліктері

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын таза натрий хлориді, құрамында теңіз суы бар дəрілік препараттар мен медициналық мақсаттағы бұйымдар

8419 -дан

жылыту, қайнату, қуыру, дистилдеу, ректификациялау, зарарсыздандыру, пастерлеу, булау, кептіру, буын кетіру, желдету немесе салқындату сияқты температураны өзгерту үдерісінде материалдарды өңдеу үшін электрмен немесе электрсіз қыздыратын (пешті, камераны жəне 8514 тауар позициясының басқа да жабдықтарын қоспағанда) өнеркəсіптік немесе зертханалық машиналар, жабдықтар; фармацевтикалық жəне медициналық өніміндерді шығару кезінде пайдаланылатын инерциясы жоқ су жылытқыштар немесе жылу су аккумуляторлары, электрсіз, өзге де; медицина өнеркəсібіне арналған жабдықтардың бөлшектері

стоматологияда жəне протездік-ортопедиялық бұйымдарды шағыру кезінде пайдаланылатын керіш, ангидрит

2526 20 000 0

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын жармаланған немесе ұнтақталған тальк

2712 10 900 0

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын өзге мұнай вазелині

2712 20

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын құрамында кемінде 0,75 мас. % май бар парафин

28-топтан

бейорганикалық химия өнімдері; фармацевтикалық жəне медициналық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын қымбат бағалы металдардың, топырақта сирек кездесетін металдардың, радиоактивті элементтердің немесе изотоптардың бейорганикалық немесе органикалық қосылыстары жəне тазартылған, кондуктометрлік су жəне медициналық мақсатта пайдаланылатын осыған ұқсас таза су.

29-топтан

фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді шығару кезінде пайдаланылатын табиғи немесе синтезделген органикалық химиялық қосылыстар, стерилизаторларда қолдануға арналған

30-топ

фармацевтикалық өнім

3102 10 100 0

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын сусыз құрғақ өнімге есептелгенде 45 мас. % астам азоттан тұратын зəрлік

3203 00-тен

3208 -ден

кезiнде

8415 81 001 0, 8415 90 000 9 -дан

2520 10 000 0

3204-тен

өндiру

8421 -ден

8422 -ден

медициналық мақсатта жəне (немесе) фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді шығару кезінде пайдаланылатын центрифугалар, соның ішінде орталықтандырылған кептіргіштер; сұйықтықтар мен газдарды сүзуге жəне тазартуға арналған құрылғылар мен қондырғылар, оларды бөлшектері фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді шығару кезінде пайдаланылатын шөлмектер жəне өзге де ыдыстарды жууға жəне кептіруге арналған қондырғылар; шөлмектер, банкаларды тығындауға, толтыруға, қораптарды, қаптарды жəне өзге де ыдыстарды жабуға, бекітуге немесе оларды белгілеуге арналған құралдар; шөлмектер, банкалар, тубалар жəне ұқсас ыдыстарды қақпақтар немесе тығындармен герметикалық тығындауға арналған құралдар; қаптамалауға немесе орауға (соның ішінде қаптама материалының термоорнығуы бар тауарды қаптаушы құрал) арналған құралдар жəне басқалары; сусындарды газдауға арналған құралдар

5604 -тен

фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді шығару кезінде пайдаланылатын, матамен қапталған резеңке жіп жəне бау; 5404 немесе 5405 тауар позициясымен бірдей, сіңдірілген, қапталған немесе резеңке немесе пластмасса қабы бар жалпақ мата жіптер

6108 21 000 0-ден

медициналық қолдануға арналған трусилер

6115 10 100 0, 6115 10 900 1, 6115 10 900 2

көктамырдың кеңеюінен зардап шегетіндерге арналған синтетикалық жіптен тоқылған шұлықтар, колготкалар, гольфтер

6204 -тен

фармацевтикалық жəне медициналық мақсатта пайдаланылатын киімдер

6210-ден

медициналық жəне фармацевтикалық қызметте пайдаланылатын, 5602, 5603, 5903, 5906 немесе 5907 тауар позициясындағы материалдардан жасалған киімдер

6211 -ден

фармацевтикалық жəне медициналық мақсатта пайдаланылатын өзге киімдер

6212-тен

медициналық мақсаттарға арналған төстартқыштар, белдіктер, корсеттер, таңғыштар жəне ұқсас бұйымдар, жəне олардың машинамен немесе қолмен тоқылған тоқыма немесе тоқыма емес бөліктері

6217-ден

дайын киімдерге тиістілер өзгелер; киім бөліктері немесе 6212 тауар позициясына кіретіндерден басқа фармацевтикалық жəне медициналық қызметке пайдаланылатын киімге тиістілер;

6302-ден

фармацевтикалық жəне медициналық қызметте пайдаланылатын төсекке, асханаға, дəретханаға жəне ас үйге арналған жайма

6307-ден

киімнің пішілген үлгісін қоса алғанда өзге де дайын бұйымдар, фармацевтикалық жəне медициналық өнім шығару кезінде, сондай-ақ медицинада пайдаланылатын қан тоқтатқыш бау, медициналық маскалар, бахилалар, белдіктер, корсеттер, медициналық мақсаттағы арқа түзеткіштері, омыртқаның мойын бөлігіне арналған медициналық бекіткіштер, хирургияда аяқ-қолды бір қалыпты ұстауға арналған медициналық таңғыштар сияқты тоқыма материалдарынан жасалған бұйымдар

6504 00 000 0-тен

фармацевтикалық жəне медициналық қызметте пайдаланылатын шляпалар жəне тоқылған немесе астары бар немесе астары жоқ, бөлігі бар немесе бөлігі жоқ кез-келген матаның жолақтарынан біріктірілген басқада бас киімдер

6505 00-тен

фармацевтикалық жəне медициналық қызметте пайдаланылатын шляпалар жəне машинамен тоқылған немесе қолдан тоқылған немесе шілтердің, фетрдың немесе астыра бар немесе астары жоқ, бөлігі бар немесе бөлігі жоқ басқа да тоқыма материалдарының бүтін бөлігінен (тек жолақтан емес) əзірленген бас киім; астыра бар немесе астары жоқ, бөлігі бар немесе бөлігі жоқ кез-келген матадан дайындалған шашқа арналған тор

6602 00 0000 -ден

мүгедектер мен зақымдары бар адамдарға арналған арнайы таяқтар

68 04 -тен

көзілдірік линзаларын шығару кезiнде пайдаланылатын, қайрағыш тастар, тегістегіш дөңгелектер жəне тегістеуге, қайрауға, жылтыратуға, келтіруге немесе кесуге арналған тірек конструкциясы жоқ ұқсас бұйымдар, қолмен қайрауға немесе жылтыратуға арналған тастар жəне олардың агломерацияланған табиғи немесе жасанды абразивтерден жасалған немесе жиынтығында басқа да материалдардың бөлшектері бар немесе осы бөлшектер жоқ керамикадан жасалған тастар

6805 -тен

көзілдірік линзаларын шығару кезiнде пайдаланылатын табиғи немесе жасанды түйіршікті ұнтақ немесе қағаз, мата, қатырма немесе өзге негізінде жасалған дəн

6909 -дан

медицинада пайдаланылатын зертханалық, химиялық мақсаттарға арналған қыш бұйымдар

7001 00 910 0

фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді жасау жəне шығару кезінде қолданылатын оптикалық шыны

7005 10 800 0 -ден

рентген сəулелерінен қоғауға арналған рентген əйнегі

7010 10 000 0

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын шыныдан жасалған ампулалар

7010 20 000 0

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын тығындар, қақпақтар жəне басқа ұқсас бұйымдар

7010 90 710 0, 7010 90 790 0

фармацевтикалық өнімін шығару кезінде пайдаланылатын бөтелкелер, сауыттар, банкалар, ампулалар жəне басқа шыны ыдыстар

7015-тен

көруді түзететін немесе түзетпейтін көзілдіріктерге арналған майысқан, тереңдетіп иілген шынылар немесе осыған ұқсас өңделмеген оптикалық шынылар; фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді дайындау жəне шығару кезінде қолданылатын тұтас шынылық сфералар жəне олардың көрсетілген шыныларды дайындауға арналған сегменттері

7017 -ден

зертханалық немесе фармацевтикалық мақсаттарға арналған шыны ыдыстар

7311 00 - ден

медициналық техникада, медициналық мақсаттағы бұйымдарда, сондай-ақ фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді шығаруда пайдаланылатын қара металдан жасалған сығылған немесе сұйылтылған газға арналған ыдыс жəне емдік газбен қамту жүйесінің жабдығы

7319 90 900 0-ден

фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді шығаруда пайдаланылатын басқа да инелер

7326 90 980 9-ден

медициналық мақсатта пайдаланылатын зарарсыздандырылған қораптар жəне ұқсас бұйымдар

74 топтан

медициналық мақсатта жəне (немесе) фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді шығару кезінде пайдаланылатын, медицинада емдік газдармен қамтамасыз ету үшін пайдаланылатын тазартылған мыстан жасалған құбырлар, түтіктер жəне құбырларға арналған фитингтер

Тауардың атауы

0206 10 100 0, 0206 22 000 1, 0206 29 100 0, 0206 30 000 1, 0206 30 000 3, 0206 41 000 1, 0206 49 000 1, 0206 80 100 0, 0206 90 100 0

ірі қара малдың, шошқаның, қойдың, ешкінің, жылқының, есектің, қашырдың немесе лошактың фармацевтика өнімдерін шығару кезінде пайдаланылатын жаңадан сойылған, салқындатылған немесе тоңазытылған тағамдық қосымша өнімдері

0507 90 000 0-ден

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын маралдың мүйізі ғана

1108-ден

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын бидай, жүгері, картоп крахмалы, инулин

1211-ден

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын жас күйіндегі немесе кептірілген, бүтін немесе ұсақталған, жармаланған немесе ұнтақталған өсімдіктер ғана, олардың жекелеген бөліктері (тұқымы мен жемісін қоса алғанда)

1302-ден

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын өсімдік шырындары мен сығындылары, агар-агар, пектиндер ғана

1504 20-дан

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын балық майы, май жəне олардың фракциясы, балық бауырынан алынатын майдан басқа

1505 00-ден

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын шайыр

1515-тен

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын өсімдік майлары жəне олардың фракциялары ғана

1520 000 00 0

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын глицерин

1702-ден

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын қатты күйіндегі химиялық таза лактоза, мальтоза, глюкоза жəне фруктозаны қоса алғанда, басқа да сахаралар

1704 90 550 0

аурулардың алдын алуға жəне емдеуге арналған тамақ аурулары пастилкалары жəне жөтел таблеткалары

7604 -тен

медициналық техниканы, медициналық мақсатағы бұйымдарды жəне емдік газбен қамту жүйесі жабдықтарын шығару кезінде пайдаланылатын шыбықтары мен алюминий профильдер

7607 -ден

дəрілiк заттарды шығару кезiнде блистерге қаптамалау үшiн қалыңдығы (негізін қоспағанда) 0,2 мм артық емес алюминий фольга (негізсіз немесе қағаз, қатырма қағаз, пластмасса немесе өзге де ұқсас материал негізінде)

8428 20 800 9 - дан

фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді пневматикалық көтермелер жəне конвейрлер

1804 00 000 0

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын какао-майы, какао-тоң майы

8438 -ден

2106 90 980 3-тен

аурулардың алдын алуға жəне емдеуге арналған тағамға теңгеріммен қосуға арналған витаминдер мен минералдық заттардың қоспалары

айқындалған немесе айқындалмаған химиялық құрамдағы синтетикалық органикалық бояғыш заттар; осы топқа 3-ескертуде көрсетілген синтетикалық органикалық бояғыш заттар негізінде дайындалған препараттар; фармацевтикалық жəне медициналық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын айқындалған немесе айқындалмаған химиялық құрамдағы оптикалық ақтағыштар немесе люминофорлар ретінде пайдаланылатын синтетикалық органикалық өнімдер

фармацевтикалық өнімді шығаруға арналған құюға жəне таблетка жасауға арналған машиналар, қабығын жасауға арналған машиналар

8442-ден

пластиналарды, цилиндрлерді немесе басқа да баспа түрлерін дайындауға немесе əзірлеуге арналған (8456-8465 тауар позициясындағы станоктардан басқа) машиналар, аппаратуралар, жабдықтар; пластиналар, цилиндрлер немесе басқа да баспа түрлері; фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді, олардың бөлігін шығару кезінде денсаулық сақтау ұйымдарының таза үй-жайларында пайдаланылатын пластиналар, цилиндрлер жəне баспа мақсаты үшін дайындалған литографиялық тастар (мысалы үшкірленген, тегістелген немесе жылтыратылған)

7612 10 000 0

2207 10 000 0-ден

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын, 80 айн. % немесе одан жоғары спирт концентрациясы бар денатуратталған этил спирті

фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді шығару кезінде пайдаланылатын алюминийден жасалған деформацияға ұшырайтын түтікті ыдыстар (тубалар)

7612 90 200 0 -ден

2501 -ден

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын таза натрий хлориді ғана, құрамында теңіз суы бар дəрілік препараттар мен медициналық мақсаттағы бұйымдар

фармацевтикалық өнімді шығару үшін пайдаланылатын аэрозольді орамдардағы алюминийден жасалған басқа ыдыстар

7613 00 000 0-ден

2520 10 000 0

стоматологияда жəне протездік-ортопедиялық бұйымдарды шағыру кезінде пайдаланылатын керіш, ангидрит

фармацевтикалық өнімдерді шығару кезінде пайдаланылатын сығылған немесе сұйылтылған газдарға арналған алюминий ыдыстар

7804 -тен

2526 20 000 0

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын жармаланған немесе ұнтақталған тальк

ионды сəуледен қорғау үшін медицинада пайдаланылатын қорғасын парақтар, кесінділер немесе таспалар мен фольгалар

2712 10 900 0

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын өзге мұнай вазелині

2712 20

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын құрамында кемінде 0,75 мас. % май бар парафин

28-топтан

бейорганикалық химия өнімдері; фармацевтикалық жəне медициналық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын қымбат бағалы металдардың, жерде сирек кездесетін металдардың, радиоактивті элементтердің немесе изотоптардың бейорганикалық немесе органикалық қосылыстары жəне тазартылған, кондуктометрлік су жəне медициналық мақсатта пайдаланылатын осыған ұқсас таза су.

синтетикалық полимерлер немесе химиялық түрлендірілген табиғи полимерлер негізінде жасалған, диспергирленген немесе сусыз ортада ерітілген (эмальдар жəне политурларды қоса алғандағы) бояулар жəне лактар; осы топқа 4-ескертуде көрсетілген фармацевтикалық жəне медициналық өнiмдерді таңбалау жəне шығару кезiнде пайдаланылатын ерітінділер

фармацевтикалық жəне медициналық өнiмдерді шығару кезiнде пайдаланылатын эфир майлары;

3305 10 000 0 -ден

Қазақстан Pecпубликасында дəрілік заттар ретiнде тiркелген, медициналық мақсатта қолданылатын сусабындар;

3307 -ден

құрамында теңіз жəне еріген сулар қоспасы бар дəрілік препараттар мен медициналық мақсаттағы бұйымдар көру линзаларын немесе көз протездерін сақтауға арналған ертінділер;

8443-тен

шығару

кезінде

пайдаланылатын

пластиналар, цилиндрлер жəне 8442 тауар позициясының басқа да баспа түрлері арқылы баспа үшін пайдаланылатын баспа машиналары; басқа да біріктірілген немесе біріктірілмеген принтерлер, көшірме аппараттары жəне факсимил аппараттары; фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді шығару кезінде денсаулық сақтау ұйымдарының таза үй-жайларында пайдаланылатын олардың бөліктері жəне құралдары, олардың бөліктері

8444-тен

фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерінді шығару кезінде денсаулық сақтау ұйымдарының таза үй-жайларында пайдаланылатын химиялық тоқыма маталарын тартуға, созуға, тоқуға немесе кесуге арналған машиналар; олардың бөліктері

8459-дан

фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді, олардың бөліктерін шығару кезінде 8458 тауар позициясындағы (көп салалы токарь станогын қоса отырып) токарь станогынан басқа металлды жою арқылы сыртқы немесе ішкі ойманы бұрғылауға, тегістеуге, фрезерлеуге, кесуге арналған металл кесуші (жүйелік құрудың агрегаттық станоктарды қоса алғанда) станоктар

3405-тен

көзілдірік линзаларын шығару кезінде пайдаланылатын 3404 тауар позициясының балауыздан басқа тазалау пасталары жəне ұнтақтары жəне ұқсас құралдар (соның ішінде қағаз, мақта, киіз немесе биязы киіз, мата емес материалдар, сол құралдар сіңдірілген борпақ пластмасса немесе борпақ резина)

3407 00 000 -ден

тек «тіс дəрілік балауыз» немесе тіс қалыбын алуға арналған құрамдар, тіс дəрігерлік мақсатқа арналған керіш (кальцилеген керіш немесе кальций сульфаты) негізінде дайындалған өзге де құрамдар

3502 -ден

альбуминдер (соның ішнде құрғақ затқа есептегенде іркіт ақуызының салмағы 80 % артық екі немесе одан да көп іркіт ақуызының тұнбасын қоса алғанда), альбуминаттар жəне фармацевтикалық өнiмiн өндiру кезiнде пайдаланылатын басқа да альбумин туындылары

3503 00-тен

медициналық мақсатта жəне фармацевтикалық өнiмiн шығару кезiнде пайдаланылатын желiмтек жəне оның туындылары; желімтікті қатты капсулалар

3505 10 -ден

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын декстриндер, өзге түрлендірілген крахмалдар

3506 -дан

медициналық өнiмді шығару кезiнде пайдаланылатын желім каучук негізiнде жасалған балқытылған желiм жəне өзге де дайын адгезивтер;

8467 11 900 0, 8467 21 910 0, 8467 29 510 0

протездік-ортопедиялық бұйымдарды шығару кезінде пайдаланылатын электрлі қозғалтқышы бар қолмен басқарылатын құрал-саймандар, басқалары

3507 -ден

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын басқа жерде аталмаған ферменттер, ферменттік препараттар

8467 89 000 0-ден

көзілдірік линзаларын дайындау кезінде пайдаланылатын фрезерлеуге арналған қолмен басқарылатын электрлі құрал-саймандар

3701 -ден

медициналық, стоматологиялық немесе ветеринариялық мақсаттарға пайдаланылатын қағаздан, қатырма қағаздан немесе тоқыма материалдарынан басқа, кез келген материалдан жасалған жайпақ рентгендік фотопластинкалар мен фотоүлдірлер

ұнтақ күйдегі минералды өнімдерді ұсатуға, ұнтақтауға, араластыруға арналған жабдық (грануляторлар); фармацевтикалық өнімін шығару кезінде пайдаланылатын агломерациялауға, пішіндеуге немесе құюға арналған жабдықтар; олардың бөлшектері

3702 10 000 0

медициналық, стоматологиялық немесе ветеринариялық мақсаттарға пайдаланылатын қағаздан, қатырма қағаздан немесе тоқыма материалдарынан басқа, кез келген материалдан жасалған орамалардағы рентгендік фотоүлдірлер

8474 20 000 0 - ден 8474 39 000 1, 8474 80 101 0, 8474 80 901 0, 8474 90 - ден 8477-ден

резеңкені немесе пластмассаны шығаруға арналған немесе фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді шығару кезінде пайдаланылатын аталған топқа аталмаған осы материалдардан өнімді шығаруге арналған жабдық

8479 89 970 8-ден

фотохимикаттар (лактар, желімдер, адгезивтер жəне ұқсас құралдардан басқа); фотографиялық мақсаттарда пайдаланылатын араластырылмаған өнімдер, өлшенген дозада немесе медициналық, стоматологиялық немесе ветеринарлық мақсаттарда пайдалануға дайын күйдегі бөлшектік саудаға арнап қапталып ұсынылғандар

3802 10 000 0 -ден

медициналық мақсатта пайдаланылатын активтендірілген көмір

3807 00 100 0

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын ағаштың қара майы

3821 00 000 0

медициналық мақсаттарда пайдаланылатын микроорганизмдер (вирустар жəне соған ұқсастарды қоса) немесе өсімдік, адам немесе жануарлар жасушаларының өмір сүру қызметін өсіруге немесе қолдауға арналған дайын дақылды орталар

3822 00 000 0

3202 немесе 3006-тауар позициясындағы тауарлардан басқа, ұлтанды диагностикалық немесе зертханалық реагенттер, ұлтанды немесе ұлтансыз дайын диагностикалық немесе зертханалық реагенттер; медициналық мақсаттарда пайдаланылатын сертификатталған этолон материалдары

3824 90 610 0, 3824 90 620 0, 3824 90 640 0

фармакологияда немесе хирургияда қолданылатын өнімдер жəне құрамдар

39 топтан

медициналық, стоматологиялық немесе ветеринариялық мақсатта, сондай-ақ дəрілік заттарды, медициналық мақсаттағы бұйымдардың жəне медициналық техниканы шығару үшін пайдаланылатын пластмассалар жəне олардан жасалған бұйымдар

4001 10 000 0 -ден

фармацевтикалық жəне медициналық өнiмдерді шығару кезiнде пайдаланылатын табиғи, вулканизацияланған немесе вулканизацияланбаған каучук латексі

4001 22 000 0 -ден

фармацевтикалық жəне медициналық өнiмдерді шығару кезiнде пайдаланылатын табиғи, техникалық мамандандырылған (TSNR) каучук

4005 10 000 0 -ден

фармацевтикалық жəне медициналық өнiмдерді шығару кезiнде пайдаланылатын техникалық көміртегімен немесе кремний диоксидімен, эластомермен толтырылған резеңке қоспасы

4006 90 000 0 -ден

басқа нысандар (мысалы, темірлер, құбырлар жəне бейінді түрлер) жəне үрленбеген резина бұйымдар (мысалы, дискілер мен сақиналар) – фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді шығару кезінде пайдаланылатын басқалары

4008 -ден

протездік-ортопедиялық бұйымдарды жасау кезінде пайдаланылатын қатты резеңкеден басқа, пластиналар, қаңылтырлар, жолақтар немесе таспалар, шыбықшалар жəне вулкандалған резеңкеден жасалған қалыптық профильдер

4010-ден 4014 -тен

8462-ден

материалдарды көлемді мөртабандармен, соғумен жəне мөрлеумен өңдеуге арналған (қысымдарды қоса алғанда) станоктар; иілмелі, (қысымдарды қоса алғанда) шеті иілмелі, дұрыс, кесілген, ұрылған немесе бөлінген металдарды өңдеуге арналған станоктар; фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерін шығару кезінде денсаулық сақтау ұйымдарының таза үй-жайларында пайдаланылатын жоғарыда аталмаған металдарды немесе металлдардың карбидтерін өңдеуге арналған қысымдар

ерекше немесе құралдар мен бөлшектерді өзі ашылатын бұранда кескіш ұштарды, ұзын ұштарды жəне станокқа басқа да арнайы құралдарға арналған құралдарды қоса алғанда негізінен 8459,8462,8464 тауар позицияларының жабдықтары үшін бағытталған бөліктері мен бөлшектері; медициналық мақсаттағы бұйымдарды шығару кезінде оптикалық шыны өңдеу үшін пайдаланылатын қол құралдарының барлық түрлерне арналған жұмыс құралдарын бекітуге арналған құралдар

3204-тен

айқындалған немесе айқындалмаған химиялық құрамдағы синтетикалық органикалық бояғыш заттар; осы топқа 3-ескертуде көрсетілген синтетикалық органикалық бояғыш заттар негізінде дайындалған препараттар; фармацевтикалық жəне медициналық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын айқындалған немесе айқындалмаған химиялық құрамдағы оптикалық ақтағыштар немесе люминофорлар ретінде пайдаланылатын синтетикалық органикалық өнімдер

3208 – ден

синтетикалық полимерлер немесе химиялық түрлендірілген табиғи полимерлер негізінде жасалған, диспергирленген немесе сусыз ортада ерітілген (эмальдар жəне политурларды қоса алғандағы) бояулар жəне лактар; осы топқа 4-ескертуде көрсетілген фармацевтикалық жəне медициналық өнiмдерді таңбалау жəне шығару кезiнде пайдаланылатын ерітінділер

3215 - тен

фармацевтикалық жəне медициналық өнiмдерді шығару кезiнде пайдаланылатын полиграфиялық бояу, жазуға немесе сурет салуға арналған сия немесе тушь жəне өзге де қоюландырылған немесе қоюландырылмаған, қатты немесе қатты емес, өзге де бояулар

3301-ден

фармацевтикалық жəне медициналық өнiмдерді шығару кезiнде пайдаланылатын эфир майлары;

3305 10 000 0 -ден

Қазақстан Pecпубликасында дəрілік заттар ретiнде тiркелген, медициналық мақсатта қолданылатын сусабындар;

медициналық мақсаттағы бұйымдарды шығару кезінде атаумен пайдаланылатын машиналар жəне механикалық жабдықтар

3307 -ден

құрамында теңіз жəне еріген сулар қоспасы бар дəрілік препараттар мен медициналық мақсаттағы бұйымдар көру линзаларын немесе көз протездерін сақтауға арналған ертінділер;

8480 71 000 0-ден

медициналық мақсаттағы бұйымдарды шығару кезінде пайдаланылатын резеңкені немесе пластмассаны құюға арналған қалып

3405-тен

8481-ден

крандар, клапандар, винтельдер жəне емдік құбыржолдарына, қазандықтарға, резервуарларға медициналық жабдықта, медициналық техникада, медициналық мақсаттағы бұйымдарда жəне емдік газбен қамтамасыз ету жүйелерінде пайдаланылатын редукциялық жəне термореттеуші клапандарды қоса алғанда ұқсас ыдыстарға арналған ұқсас арматура

көзілдірік линзаларын шығару кезінде пайдаланылатын 3404 тауар позициясының балауыздан басқа тазалау пасталары жəне ұнтақтары жəне ұқсас құралдар (соның ішінде қағаз, мақта, киіз немесе биязы киіз, мата емес материалдар, сол құралдар сіңдірілген борпақ пластмасса немесе борпақ резина)

3407 00 000 -ден

8509-дан

кіріктірмелі электр қозғалтқышы бар портативті тұрмыстық электр сүт сорғыштар

тек «тіс дəрілік балауыз» немесе тіс қалыбын алуға арналған құрамдар, тіс дəрігерлік мақсатқа арналған керіш (кальцилеген керіш немесе кальций сульфаты) негізінде дайындалған өзге де құрамдар

8514-тен

медициналық мақсатта пайдаланылатын зертханалық электр пештері жəне камералар

8516-дан

медицинада пайдалануға арналған электрлі инерциясы жоқ немесе аккумуляциялайтын электрлі су жылытқыштар, батырылатын электрлі жылытқыштар

3502 -ден

альбуминдер (соның ішнде құрғақ затқа есептегенде іркіт ақуызының салмағы 80 % артық екі немесе одан да көп іркіт ақуызының тұнбасын қоса алғанда), альбуминаттар жəне фармацевтикалық өнiмiн өндiру кезiнде пайдаланылатын басқа да альбумин туындылары

8517 62 000 9-дан

медициналық мақсатта пайдаланылатын өткізгіш байланыс жүйесіне арналған немесе цифрлық өткізу жүйесін арналған аппаратура

3503 00-тен

8525 80 300 0

медициналық мақсатта пайдаланылатын жарықтығы төмен бейнелерді цифрлық тіркеуге арналған құралдар

медициналық мақсатта жəне фармацевтикалық өнiмді шығару кезiнде пайдаланылатын желiмтек жəне оның туындылары; желімтікті қатты капсулалар

3505 10-ден

8528 59 800 9-дан

медициналық мақсат үшін пайдаланылатын монитор

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын декстриндер, өзге түрлендірілген крахмалдар

8537- ден

пульттер, панелдер, консолдар, үстелдер, бөлгіш қалқандар жəне электрлік аппаратураларға арналған негіздер, электрлік тоқты басқаруға немесе бөлуге арналған 8535 немесе 8536 тауар позицияларының екі немесе оданда көп құрылғыларымен жабдықталғандар, оның ішінде өздерін қосатын құралдар немесе 90 топтың құрылғылары жəне басқарудың цифрлық аппараттары, медициналық мақсаттар үшін пайдаланылатын 8517 тауарлық позицияның коммутациялық құралдардан басқасы; олардың бөліктері

3506 -дан

медициналық өнiмді шығару кезiнде пайдаланылатын желім, каучук негізiнде балқытылған желiм жəне өзге де дайын адгезивтер

3507 -ден

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын басқа жерде аталмаған ферменттер, ферменттік препараттар

3701 -ден

медициналық, стоматологиялық немесе ветеринариялық мақсаттарға пайдаланылатын қағаздан, қатырма қағаздан немесе тоқыма материалдарынан басқа, кез келген материалдан жасалған жайпақ рентгендік фотопластинкалар мен фото үлдірлер

3702 10 000 0

медициналық, стомотологиялық немесе ветеринариялық мақсаттарға пайдаланыдатын қағаздан, қатырма қағаздан немесе тоқыма материалдарынан басқа, кез келген материалдан жасалған орамдағы рентгендік фотоүлдірлер

3707-ден

фотохимикаттар (лактар, желімдер, адгезивтер жəне ұқсас құралдардан басқа); фотографиялық мақсаттарда пайдаланылатын араластырылмаған өнімдер, өлшенген дозада немесе медициналық, стоматологиялық немесе ветеринарлық мақсаттарда пайдалануға дайын күйдегі бөлшектік саудаға арнап қапталып ұсынылғандар

8705 90 900 1-ден

медициналық мақсаттар үшін пайдаланылатын жаңа моторлық көлікті заттар (жылжымалы медициналық кешендер)

қатты резеңкеден басқа вулканизацияланған резеңкеден немесе оларсыз жасалған гигиеналық немесе фармацевтикалық бұйымдар; фармацевтикалық жəне медициналық өнiмді шығару кезiнде пайдаланылатын қатты резеңкеден басқа, вулканизацияланған резеңкеден жасалған тығындар; медициналық мақсатта пайдаланылатын резеңке жылытқыштар, бүріккіштер, оттекті жастықтар, көз пипеткалары, мұрынға арналған аспираторлар, сүтсорғыштар, балаларға арналған тіс дөңгелектері, Эсмарх ыдысы, қан тоқтатқыш жгут, Мартенс бинті жəне т.б., емiзiктердiң бірнеше түрлері жəне балаларға арналған ұқсас бұйымдар; вулканизацияланған резеңкеден жасалған контрацептивтер;

8707 90 900 9-ден

жылжымалы медициналық кешендерге арналған кузов-фургондар

8713

қозғалтқышпен немесе қозғалуға арналған басқа да механикалық құрылғылармен жабдықталған немесе жабдықталмаған қозғала алмайтын адамдарға арналған арбалар;

8714 20 000 0

қозғала алмайтын адамдарға арналған арбалардың бөлшектерi мен жабдықтары;

шамдары

9001 30 000 0

медициналық мақсатта қолданылатын контактілі линзалар;

9001 40 410 0, 9001 40 490 0 -ден

екі жағынан өңделген, бір фокальды, мультифокальды (көпфокальды) трансфокальды көзді түзететін шыныдан жасалған көзілдіріктерге арналған линзалар

9001 50 410 0, 9001 50 490 0 -ден

екі жағынан өңделген, бір фокальды, мультифокальды (көпфокальды) трансфокальды көзді түзететін өзге де материалдан жасалған көзілдіріктерге арналған линзалар

9002-ден

медициналық мақсаттарда, медициналық мақсаттағы бұйымдарда қолданылатын линзалар, призмалар, айналар жəне кез келген материалдан жасалған өзге де оптикалық бұйымдар

протездік-ортопедиялық бұйымдарды жасау кезінде пайдаланылатын ірі қара малдың немесе жылқы тұқымдас малдың терісінен жасалған жүнсіз тықыр былғары

9003 -тен (9003 19 000 1-басқа)

көзiлдiрiктерге, қорғаныш көзілдiрiктерге (күннен қорғайтындарынан басқа) немесе осындай оптикалық аспаптарға арналған оправалар мен арматура жəне олардың бөлiктерi;

4803 00 -ден

медициналық өнiмді шығару кезiнде пайдаланылатын орамдағы целлюлоза талшығынан жасалған кенеп;

9004-тен (9004 10 басқа) көзiлдiріктер, қорғаныш көзiлдiрiктері (күннен қорғайтындарынан басқа) жəне көздi түзейтін осындай оптикалық аспаптар;

4804-тен

4802 немесе 4803 тауар позициясында көрсетілгеннен өзге, фармацевтикалық жəне медициналық мақсаттарда қолданылатын ағартылмаған крафт-қағаз жəне крафт-картон орамада немесе парақталған

4811 -ден

4803, 1809 немесе 4810 тауар позициясының тауарларынан басқа медициналық, фармацевтикалық мақсатта, сондай-ақ медициналық жəне фармацевтикалық өнiмді шығару үшін пайдаланылатын беті боялған немесе əшекейленген немесе орамада не кез келген тікбұрышты (соның ішінде квадратты) парақтарда басылған қағаз, қатырма қағаз, целлюлозды мақта жəне қапталған, сіңдірілген, ламинирленген целлюлозды талшықтан жасалатын кенеп

4104 -тен

кезінде

пайдаланылатын

4818 90 100 0

бөлшек саудада сату үшін оралмаған хирургиялық жəне медициналық мақсатта қолданылатын бұйымдар

4819 10 000 0

фармацевтикалық жəне медициналық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын гофраланған қағаздан немесе қатырма қағаздан жасалған жəшіктер мен қораптар

4821

фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді шығару кезінде пайдаланылатын жазба белгілер мен затбелгілер

4823 90 -ден

фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді шығару кезінде пайдаланылатын орамадағы қағаз

5208 11 100 0 5208 21 100 0

бинттер, таңу материалдары мен медициналық дəке дайындауға арналған бетінің тығыздығы кемінде 200 г/м2 аспайтын құрамында 85% мас. немесе одан көп мақта талшықтарынан тұратын мақта маталар

5603-тен

фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді шығару кезінде пайдаланылатын химиялық жіптерден жасалған матадан жасалмаған материал фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді шығару кезінде пайдаланылатын, матамен қапталған резеңке жіп жəне бау; 5404 немесе 5405 тауар позициясымен бірдей, сіңдірілген, қапталған немесе резеңке немесе пластмасса қабы бар жалпақ мата жіптер

6108 21 000 0-ден

медициналық қолдануға арналған трусилер

6115 10 100 0, 6115 10 900 1, 6115 10 900 2

көктамырдың кеңеюінен зардап шегетіндерге арналған синтетикалық жіптен тоқылған шұлықтар, колготкалар, гольфтер

6212-тен

медициналық мақсаттарға арналған төстартқыштар, белдіктер, корсеттер, таңғыштар жəне ұқсас бұйымдар, жəне олардың машинамен немесе қолмен тоқылған тоқыма немесе тоқыма емес бөліктері киімнің пішілген үлгісін қоса алғанда өзге де дайын бұйымдар, фармацевтикалық жəне медициналық өнім шығару кезінде, сондай-ақ медицинада пайдаланылатын қан тоқтатқыш бау, медициналық маскалар, бахилалар, белдіктер, корсеттер, медициналық мақсаттағы арқа түзеткіштері, омыртқаның мойын бөлігіне арналған медициналық бекіткіштер, хирургияда аяқ-қолды бір қалыпты ұстауға арналған медициналық таңғыштар сияқты тоқыма материалдарынан жасалған бұйымдар

6602 00 0000-ден

мүгедектер мен жарақаты бар адамдарға арналған арнайы таяқтар

68 04 -тен

көзілдірік линзаларын шығару кезiнде пайдаланылатын, қайрағыш тастар, тегістегіш дөңгелектер жəне тегістеуге, қайрауға, жылтыратуға, келтіруге немесе кесуге арналған тірек конструкциясы жоқ ұқсас бұйымдар, қолмен қайрауға немесе жылтыратуға арналған тастар жəне олардың агломерацияланған табиғи немесе жасанды абразивтерден жасалған немесе жиынтығында басқа да материалдардың бөлшектері бар немесе осы бөлшектер жоқ керамикадан жасалған тастар

9019-дан

медицинада пайдаланылатын зертханалық, химиялық мақсаттарға арналған қыш бұйымдар

7001 00 910 0

фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді жасау жəне шығару кезінде қолданылатын оптикалық шыны

7005 10 800 0 -ден

рентген сəулелерінен қоғауға арналған рентген əйнегі

сцинтиграфиялық аппаратураны қоса алғанда, медицинада, хирургияда, стоматологияда немесе ветеринарияда қолданылатын аспаптар мен құрылғылар, басқа да электромедициналық аппаратура жəне көздің көруін зерттеуге арналған аспаптар (солярийден басқа), оның ішінде медициналық мақсаттағы бұйымдар мен медициналық техниканың құрамына кіретін қосымша бөліктер мен жинақтаушылар механотерапияға арналған құрылғылар; уқалау аппараттары; қабілетін анықтау үшін психологиялық тестілерге арналған аппаратура; озон, оттегі жəне аэрозоль терапиясына қолдан тыныс алдыруға арналған аппараттар немесе басқа да терапиялық тыныс алу аппаратурасы

9020 00 000 0

медициналық мақсаттар үшін басқа да тыныс алу жабдықтары жəне механикалық тетіктерсіз жəне ауыстыратын сүзгілерсіз қорғаныш маскаларынан басқа, газ маскалары

9021 -ден

балдақтарды, хирургиялық белдіктерді жəне бандаждарды қоса алғанда, ортопедиялық аспаптар; сынықтарды емдеуге арналған, біздер мен басқа да аспаптар; қолдан жасалған дене бөліктері; органның ақауын немесе оның жұмыс істемеуін толықтыру үшін өзіне тағатын, алып жүретін немесе денеге импланттайтын есту аппараттары жəне басқа да аспаптар

9022 -ден

9024 80 190 0 -ден

медициналық, хирургиялық, стоматологиялық немесе ветеринариялық пайдалануға арналған рентгендік, альфа-, бета- немесе гамма-сəулеленуге пайдалануға негізделген аппаратура, рентгенографиялық немесе радиотерапиялық, рентгендік түтіктерді қоса алғанда жəне басқа да рентгендік сəулелену генераторлары, жоғары кернеудегі генераторлар, басқару қалқандар мен пульттері, экрандар, үстелдер, креслолар жəне тексеруге немесе емдеуге арналған соған ұқсас бұйымдар, оның ішінде көрсетілген аппаратура мен бұйымдардың құрамына кіретін қосымша бөліктері мен жинақтаушылар фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын қаттылығын, мықтылығын сынауға арналған машиналар мен құрылғылар немесе материалдардың басқа да механикалық қасиеттері (таблеткалардың қаттылығы мен мықтылығын өлшеуге арналған аспаптар)

9025 -тен

медициналық мақсаттар үшін жəне фармацевтикалық өнімді шығару кезінде қолданылатын ареометрлер, термометрлер, барометрлер, гигрометрлер, жазатын құрылғылары бар немесе онсыз психрометрлер

9026 -дан

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын сұйықтықтардың немесе газдардың шығынын, деңгейін қысымын немесе басқа да ауыспалы сипаттамасын өлшеуге немесе бақылауға арналған аспаптар мен аппаратура жəне емдік газбен қамтамасыз ету жүйесінің жабдығы

9027 -ден

химиялық талдауға арналған аспаптар мен аппаратура (мысалы, поляриметрлер, рефрактометрлер, спектрометрлер, газ- немесе түтін талдағыштар); тұтқырлығын, кеуектігін, кеңеюін, үстірт керілуін немесе соған ұқсастарды өлшеуге немесе бақылауға арналған аспаптар мен аппаратура; жылудың, дыбыстың немесе жарықтың мөлшерін өлшеуге немесе бақылауға арналған аспаптар мен аппараттар (экспонометрлерді қоса алғанда); медициналық мақсаттар үшін қолданылатын микротомдар, оларға бөлшектер мен аспаптар

9030 10 000 0 -ден

медицинада қолданылатын ионды сəулені табу немесе өлшеу үшін аспаптар мен аппаратура

9031

медицинада немесе фармацевтикалық өнімді шығару кезінде қолданылатын өлшеу немесе бақылау құралдары

фармацевтикалық өнім шығару кезінде пайдаланылатын шығыс өлшеуіштер бар немесе оларсыз сұйықтық сорғылар

8414 -тен

медициналық мақсатта жəне (немесе) фармацевтикалық жəне медициналық өнеркəсіпте пайдаланылатын ауа немесе вакуумды сорғыштар, ауа немесе газ компрессорлары мен желдеткіштер; желдеткіші бар, сүзгіштері бар немесе сүзгішсіз желдеткіші немесе рецикуляциялық сору қалпақтары немесе желдеткіштері бар шкафтар

8415 81 001 0, 8415 90 000 9 -дан

фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді шығару кезінде арнайы өндіріс үй-жайларында микроклиматты сақтауға арналған температураның жəне ылғалдың автоматтық реттегіші бар өндірістік кондиционерлері; олардың бөліктері

8418-ден

тұрмыстықты қоспағанда фармацевтикалық өнімді шығару кезінде медициналық мақсатта, пайдаланылатын тоңазытқыш жəне мұздатқыш жабдықтар; оның бөліктері

8419 -дан

жылыту, қайнату, қуыру, дистилдеу, ректификациялау, зарарсыздандыру, пастерлеу, булау, кептіру, буын кетіру, желдету немесе салқындату сияқты температураны өзгерту үдерісінде материалдарды өңдеу үшін электрмен немесе электрсіз қыздыратын (пешті, камераны жəне 8514 тауар позициясының басқа да жабдықтарын қоспағанда) өнеркəсіптік немесе зертханалық машиналар, жабдықтар; фармацевтикалық жəне медициналық өніміндерді шығару кезінде пайдаланылатын инерциясы жоқ су жылытқыштар немесе жылу су аккумуляторлары, электрсіз, өзге де; медицина өнеркəсібіне арналған жабдықтардың бөлшектері

8421-ден

медициналық мақсатта жəне (немесе) фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді шығару кезінде пайдаланылатын центрифугалар, соның ішінде орталықтандырылған кептіргіштер; сұйықтықтар мен газдарды сүзуге жəне тазартуға арналған құрылғылар мен қондырғылар, олардың бөлшектері

8422 -ден

фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді шығару кезінде пайдаланылатын шөлмектер жəне өзге де ыдыстарды жууға жəне кептіруге арналған қондырғылар; шөлмектер, банкаларды тығындауға, толтыруға, қораптарды, қаптарды жəне өзге де ыдыстарды жабуға, бекітуге немесе оларды белгілеуге арналған құралдар; шөлмектер, банкалар, тубалар жəне ұқсас ыдыстарды қақпақтар немесе тығындармен герметикалық тығындауға арналған құралдар; қаптамалауға немесе орауға (соның ішінде қаптама материалының термоорнығуы бар тауарды қаптаушы құрал) арналға құралдар жəне басқалары; сусындарды газдауға арналған құралдар

8423-тен

конвейерлердегі бұйымдарды үздіксіз өлшеуге арналған таразылар (конвейерде, чеквейерде қаптама салмағын бақылауға арналған машиналар); фармацевтика өнімін шығару кезінде пайдаланылатын өлшеу салмағының ең жоғары салмағы 30 кг-ден аспайтын алдын ала оралған тауарларды өлшеуге жəне таңбалауға арналған жабдықтар

8428 20 800 9-ден

фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді шығару кезінде пайдаланылатын пневматикалық көтермелер жəне конвейрлер

8438 -ден

фармацевтикалық өнімді шығаруға арналған құюға жəне таблетка жасауға арналған машиналар, қабығын жасауға арналған машиналар

8442-ден

пластиналарды, цилиндрлерді немесе басқа да баспа түрлерін дайындауға немесе əзірлеуге арналған (8456-8465 тауар позициясындағы станоктардан басқа) машиналар, аппаратуралар, жабдықтар; пластиналар, цилиндрлер немесе басқа да баспа түрлері; фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді, олардың бөлігін шығару кезінде денсаулық сақтау ұйымдарының таза үй-жайларында пайдаланылатын пластиналар, цилиндрлер жəне баспа мақсаты үшін дайындалған литографиялық тастар (мысалы үшкірленген, тегістелген немесе жылтыратылған); олардың бөліктері

8443-тен

пластиналар, цилиндрлер жəне 8442 тауар позициясының басқа да баспа түрлері арқылы баспа үшін пайдаланылатын баспа машиналары; басқа да бірктірілген немесе біріктірілмеген принтерлер, көшірме аппараттары жəне факсимил аппараттары; олардың бөлігі жəне фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді шығару кезінде денсаулық сақтау ұйымдарының таза үй-жайларында пайдаланылатын олардың бөліктері жəне құралдары; олардың бөліктері

8444-тен

фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді шы ж ы ы ы м ы ым м м ш ы ш ф м

м

3202 немесе 3006-тауар позициясындағы тауарлардан басқа, ұлтанды диагностикалық немесе зертханалық реагенттер, ұлтанды немес ұлтансыз дайын диагностикалық немесе зертханалық реагенттер, медициналық мақсаттарда пайдаланылатын сертификатталған эталон материалдар;

ж

3824 90 610 0, 3824 90 620 0, 3824 90 640 0

фармакологияда немесе хирургияда қолданылатын өнімдер жəне құрамдар;

39 - топтан

медициналық, стоматологиялық немесе ветеринариялық мақсатта, сондай-ақ дəрілік заттарды, медициналық мақсаттағы бұйымдардың жəне медициналық техниканы шығару үшін пайдаланылатын пластмассалар жəне олардан жасалған бұйымдар

4005 10 000 0 -ден

фармацевтикалық жəне медициналық өнiмдерді шығару кезiнде пайдаланылатын техникалық көміртегімен немесе кремний диоксидімен, эластомермен толтырылған резеңке қоспасы

4006 90 000 0 -ден

басқа нысандар (мысалы, темірлер, құбырлар жəне бейінді түрлер) жəне үрленбеген резина бұйымдар (мысалы, дискілер мен сақиналар) – фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді шығару кезінде пайдаланылатын басқалары

4008 -ден

4010-ден 4014 -тен

протездiк-ортопедиялық бұйымдарды шығару кезiнде пайдаланылатын қатты резеңкеден басқа пластиналар, қаңылтырлар, жолақтар немесе таспалар, шыбықшалар жəне вулкандалған резеңкеден жасалған қалыптық профильдер; медициналық жəне фармацевтикалық өнеркəсіпте пайдаланылатын вулкандалған резеңкеден жасалған конвейерлі таспалар немесе жетекті ремендер немесе бельтинг қатты резеңкеден басқа, вулканизацияланған резеңкеден немесе оларсыз жасалған гигиеналық немесе фармацевтикалық бұйымдар; фармацевтикалық жəне медициналық өнiмді шығару кезiнде пайдаланылатын қатты резеңкеден басқа, вулканизацияланған резеңкеден жасалған тығындар; медициналық мақсатта пайдаланылатын резеңке жылытқыштар, бүріккіштер, оттекті жастықтар, көз пипеткалары, мұрынға арналған аспираторлар, сүтсорғыштар, балаларға арналған тіс дөңгелектері, Эсмарх ыдысы, қан тоқтатқыш жгут, Мартенс бинті жəне т.б., емiзiктердiң бірнеше түрлері жəне балаларға арналған ұқсас бұйымдар; вулканизацияланған резеңкеден жасалған контрацептивтер;

4015 11 000 0, 4015 19 000 0-ден 4015 90 000 0-ден

медициналық мақсаттарға арналған киімдер жəне оның керек-жарақтары, вулканизациялған резеңкеден жасалған хирургиялық жəне қарауға арналған, зарарсыздандырылған жəне зарарсыздандырылмаған медициналық қолғаптар, неопреннен жасалған белдіктер мен таңғыштар

4016 -дан

фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді шығару кезінде пайдаланылатын вулкандалған резеңкеден жасалған бұйымдар

4104 -тен

протездік-ортопедиялық бұйымдарды жасау кезінде пайдаланылатын ірі қара малдың немесе жылқы тұқымдас малдың терісінен жасалған жүнсіз тықыр былғары

4803 00 -ден

медициналық өнімді шығару кезiнде пайдаланылатын орамдағы целлюлоза талшығынан жасалған кенеп;

4804-тен

ы ж ы ы ы ы ы ы ш ж

ж ю м

3822 00 000 0

фармацевтикалық жəне медициналық өнiмдерді шығару кезiнде пайдаланылатын табиғи, техникалық мамандандырылған (TSNR) каучук

9018 -ден

8413 -тен

м

4001 22 000 0 -ден

медициналық мақсаттарда пайдаланылатын əртүрлі таразылары бар немесе жоқ, сезімталдығы 0,05г немесе одан жоғары таразылар, олардың бөлшектері мен жабдықтары

медициналық мақсатта жəне (немесе) фармацевтика жəне медицина өнеркəсібінде пайдаланылатын тазарту құрылғыларымен немесе оларсыз газ генераторлары немесе сулы газ генераторлары; тазарту құрылғыларымен немесе оларсыз ацетилендік газ генераторлары жəне осыған ұқсас газ генераторлары (медицинаға арналған оттегі генераторлары)

медициналық мақсаттарда пайдаланылатын микроорганизмдер (вирустар жəне соған ұқсастарды қоса) немесе өсімдік, адам немесе жануарлар жасушаларының өмір сүру қызметін өсіруге немесе қолдауға арналған дайын дақылды орталар

медициналық мақсаттарда қолданылатын бейнелерді, олардың бөліктері мен құралдарын тіркеу құрылғылары

9016 00

фармацевтикалық өнiмiді шығару кезiнде пайдаланылатын алюминийден жасалған тығындағыш қақпақтар;

8405 10 000 9-дан

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын ағаштың қара майы

9006 91 -ден

медициналық мақсаттарда пайдаланылатын оптикалық күрделі микроскоптар;

8309 90 -ден

3821 00 000 0

фармацевтикалық жəне медициналық өнiмдерді шығару кезiнде пайдаланылатын табиғи, вулканизацияланған немесе вулканизацияланбаған каучук латексі

9011 -ден

фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді шығару кезінде пайдаланылатын металды сымдауға немесе бөлуге арналған фильерлерді қоса алғанда қол құралдарына арналған механикалық жетегімен немесе онсыз немесе станоктарға арналған (мысалы нығыздау, қалыптау, кесу, шабу, бұранданы кесу, бұрғылау, қайрау, тарту, жоңғылау, токарлық өңдеу немесе бұрау) ауысымдық жұмыс құралдары

3807 00 100 0

4001 10 000 0 -ден

фотозертханаларға арналған өзге аппаратура жəне жабдық, медициналық мақсаттарда пайдаланылатын басқа да негатоскоптар, айқындалған машиналар

8207 -ден

медициналық мақсатта пайдаланылатын активтендірілген көмір

ішкі мүшелерді медициналық немесе хирургиялық тексеруге арналған арнайы фотокамералар

9010-ден

8001 20 000 0 - ден линзаларды оқшаулауға арналған оңай балқитын металл (Вуд қоспасы);

3802 10 000 0 -ден

9006 30 000 0

көзілдірік линзаларын шығару кезiнде пайдаланылатын табиғи немесе жасанды түйіршікті ұнтақ немесе қағаз, мата, қатырма қағаз немесе өзге негізінде жасалған дəн

6909 -дан

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын сусыз құрғақ өнімге есептелгенде 45 мас. % астам азоттан тұратын зəрлік

8466 - дан

медициналық жəне фармацевтикалық өнеркəсіпте пайдаланылатын вулкандалған резеңкеден жасалған конвейерлі таспалар немесе жетекті қайыстар немесе бельтинг

шығару

фармацевтикалық өнім

3102 10 100 0

айқындалған немесе айқындалмаған химиялық құрамдағы өсімдік немесе жануар тектес бояғыш заттар (жануар көмірінен басқа бояғыш сірінділерді қоса алғанда); фармацевтикалық жəне медициналық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын осы топқа 3-ескертуде көрсетілген өсімдік немесе жануар тектес бояғыш заттар негізінде дайындалған препараттар

медицинада қолданылатын ультракүлгін жəне инфрақызыл сəулелену

фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді вулкандалған резеңкеден жасалған бұйымдар

30-топ

3203 00-тен

8539 49 000 0-ден

4016 -дан

фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді шығару кезінде пайдаланылатын табиғи немесе синтезделген органикалық химиялық қосылыстар, стерилизаторларда қолдануға арналған

медициналық мақсаттағы бұйымдарды шығару кезінде пайдаланылатын оптикалық əйнектерді өңдеуге арналған станоктар

ерекше немесе медициналық мақсатта пайдаланылатындарға бағытталғандардың бөлігінде көбіне 8535,8536 немесе 8537 тауар позицияларының аппаратуралар үшін; олардың бөліктері

медициналық мақсаттарға арналған киімдер жəне оның керек-жарақтары, вулканизациялған резеңкеден жасалған хирургиялық жəне қарауға арналған, зарарсыздандырылған жəне зарарсыздандырылмаған медициналық қолғаптар, неопреннен жасалған белдіктер мен таңғыштар

29-топтан

8464-тен

8538-ден

4015 11 000 0, 4015 19 000 0-ден 4015 90 000 0-ден

6805 -тен

КО СЭҚ ТН коды

фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді шығару кезінде пайдаланылатын химиялық жіптерден жасалған матадан жасалмаған материал

айқындалған немесе айқындалмаған химиялық құрамдағы өсімдік немесе жануар тектес бояғыш заттар (жануар көмірінен басқа бояғыш сірінділерді қоса алғанда); фармацевтикалық жəне медициналық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын осы топқа 3-ескертуде көрсетілген өсімдік немесе жануар тектес бояғыш заттар негізінде дайындалған препараттар

3301-ден

6307 -ден

Сату жөніндегі айналымдары қосылған құн салығынан босатылатын кез келген нысандағы дəрілік заттардың, оның ішінде дəрілік субстанциялардың, сондай-ақ оларды шығаруға арналған материалдар мен жинақтаушылардың; протездік-ортопедиялық бұйымдарды, сурдотифлотехниканы жəне медициналық (ветеринариялық) техниканы қоса алғанда, медициналық (ветеринариялық) мақсаттағы бұйымдардың; кез келген нысандағы дəрілік заттарды, оның ішінде дəрілік субстанциялардың, протездік-ортопедиялық бұйымдарды жəне едициналық (ветеринариялық) техниканы қоса алғанда, медициналық (ветеринариялық) бұйымдарды шығаруға арналған материалдар мен жинақтаушылардың тізбесі

5603-тен

конвейерлердегі бұйымдарды үздіксіз өлшеуге арналған таразылар (конвейерде, чеквейерде қаптама салмағын бақылауға арналған машиналар); фармацевтика өнімін шығару кезінде пайдаланылатын өлшеу салмағының ең жоғары салмағы 30 кг-ден аспайтын алдын ала оралған тауарларды өлшеуге жəне таңбалауға арналған жабдықтар

фармацевтикалық жəне медициналық өнiмдерді шығару кезiнде пайдаланылатын полиграфиялық бояу, жазуға немесе сурет салуға арналған сия немесе тушь жəне өзге де қоюландырылған немесе қоюландырылмаған, қатты немесе қатты емес, өзге де бояулар

5604 -тен

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 24 желтоқсандағы №1668 қаулысына 2-қосымша Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 11 ақпандағы № 133 қаулысымен бекітілген

бинттер, таңу материалдары мен медициналық дəке дайындауға арналған бетінің тығыздығы кемінде 200 г/м2 аспайтын құрамында 85% мас. немесе одан көп мақта талшықтарынан тұратын мақта маталар

8423-тен

3215 -тен

3707-ден

9608 20 000 0

фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді шығаруға арнайы өндірістік үй-жайларда пайдаланылатын құрамалы құрлыс конструкциялары (таза үй-жай) йод пен бриллиант көгінің ерітіндісі бар биомаркерлерді шығаруға арналған фетрлі ұштары бар жəне басқа кеуекті материалдардан жасалған пластикті маркерлер

5208 11 100 0 5208 21 100 0

ж

ы м м

м

ш

ы ф м

ш

м

м м

м

ы ж ы м м ы ы

ы

ым

м жы ы ыш м

ы ы ш

м

ы

ы

ы

ы

м

ы м

ы

ы ж ы ы ы

м

ы м

ы

ы м

ы

бөлшек саудада сату үшін оралмаған хирургиялық жəне медициналық мақсатта қолданылатын бұйымдар

жы жым ы м

4819 10 000 0

фармацевтикалық жəне медициналық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын гофраланған қағаздан немесе қатырма қағаздан жасалған жəшіктер мен қораптар

ш

ы м м

ш

ы

м

м

ж ы

ы м

ы ж

ы м ш

м

ы

м ы

ж

м

ы

ы м

ж

м

ым

ж

ш

м м

ы м

ф ы

ф ы

ж ы

ы

ы

м ы ф ы ы мм

ы

ы ш

ы

ыы

ш м ы

ы

Соңы 11 бетте

м

ш

ы ы

ы ы жы жым ы

ы ш

ы

ыш

ж

м

м

ф

м ы

м

ы

м

ф

ы

ы

ы ж

ы ж

ш

м м ы

ы

ы ы

ш ы

ыш ж ы

ы

ы

ы м ы ш

м

ы

ы м ы

м м

м

м

м

ш

ж м

ы

ым

ш

ш м ы ы ым ы ы ыж ы ы

ы

м

ы

ы м ы ж м

ыж

жы ы ыш

ш ш

ы ж

мы ы

ы

ы

м ш ы

ы

ы

ы

ы ы

ш

ы

ы

ы

ышы

ф м м

ы ж м ы ы

ы ы

ы

ы

м

м

ы ы ы ы ы ым

м

ы

ы м

ж

ш ш

ы

м

ы

ы

ы шы ы ж мы

ы ж

м

м

ы ф

ы

ы

ы

шы

шы

ы ы м

ы ым

ы

ы ж ы

ж

ы

ы шы

ы

м

ы

ы шы

ы ы ы

ы

ы

м

ж

ж

м

м ш ф м

ым

ы

ы

ышы

4818 90 100 0

фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді шығару кезінде пайдаланылатын орамадағы қағаз

ым

ы м

м

4823 90 -ден

ы

м м

ы

ы шы

ж

ы ы ы

ы

ы

м

м

шы

ы

ы м ы ю

м

4803, 1809 немесе 4810 тауар позициясының тауарларынан басқа медициналық, фармацевтикалық мақсатта, сондай-ақ медициналық жəне фармацевтикалық өнiмiнді шығару үшін пайдаланылатын беті боялған немесе əшекейленген немесе орамада не кез келген тікбұрышты (соның ішінде квадратты) парақтарда басылған қағаз, қатырма қағаз, целлюлозды мақта жəне қапталған, сіңдірілген, ламинирленген целлюлозды талшықтан жасалатын кенеп

фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді шығару кезінде пайдаланылатын жазба белгілер мен затбелгілер

ы

ы

ым

м

м

ы м ы ж

ж

ы шы

м шм ш

ж

ы

м ы

м

шы ф

ы шы

м

ы

ф м ю

м шы

м шы

м

ым

ы ж м

ы

ы ы ж ы ым ы шы ы ы ы

ы

ы

ы ы ы

ы

ш

ы

ы

ы

ы м

ым

ы

ы

ы

м ы ым ы

ы

м

м ы

м ы

м

м

ы ш ы

м

ы м ы ы

м

4821

м

м

4802 немесе 4803 тауар позициясында көрсетілгеннен өзге, фармацевтикалық жəне медициналық мақсаттарда қолданылатын ағартылмаған крафт-қағаз жəне крафт-картон орамада немесе парақталған

4811 -ден

м

ы м

м

ы

м

шы

ы

м м

ы

ы

м

ы ы ж

ы

м ы

ж

ы

м


(Соңы. Басы 9-10-беттерде). 9001 40 410 0, 9001 40 490 0 -ден

екі жағынан өңделген, бір фокальды, мультифокальды (көпфокальды) трансфокальды көзді түзететін шыныдан жасалған көзілдіріктерге арналған линзалар

9001 50 410 0, 9001 50 490 0 -ден

екі жағынан өңделген, бір фокальды, мультифокальды (көпфокальды) трансфокальды көзді түзететін өзге де материалдан жасалған көзілдіріктерге арналған линзалар

9002-ден

медициналық мақсаттарда, медициналық мақсаттағы бұйымдарда қолданылатын линзалар, призмалар, айналар жəне кез келген материалдан жасалған өзге де оптикалық бұйымдар

9003 -тен (9003 19 000 1-басқа)

көзiлдiрiктерге, қорғаныш көзілдiрiктерге (күннен қорғайтындарынан басқа) немесе осындай оптикалық аспаптарға арналған оправалар мен арматура жəне олардың бөлiктерi;

9004-тен (9004 10 басқа)

көзiлдiріктер, қорғаныш көзiлдiрiктері (күннен қорғайтындарынан басқа) жəне көздi түзейтін осындай оптикалық аспаптар;

9006 30 000 0

ішкі мүшелерді медициналық немесе хирургиялық тексеруге арналған арнайы фотокамералар

9006 91 -ден

медициналық мақсаттарда қолданылатын бейнелерді, олардың бөліктері мен құралдарын тіркеу құрылғылары

9010-ден

фотозертханаларға арналған өзге аппаратура жəне жабдық, медициналық мақсаттарда пайдаланылатын басқа да негатоскоптар, айқындалған машиналар

9011 -ден

медициналық мақсаттарда пайдаланылатын оптикалық күрделі микроскоптар;

9016 00

медициналық мақсаттар үшін пайдаланылатын əртүрлі таразылары бар немесе жоқ, сезімталдығы 0,05г немесе одан жоғары таразылар, олардың бөлшектері мен жабдықтары

9018 -ден

сцинтиграфиялық аппаратураны қоса алғанда, медицинада, хирургияда, стоматологияда немесе ветеринарияда қолданылатын аспаптар мен құрылғылар, басқа да электромедициналық аппаратура жəне көздің көруін зерттеуге арналған аспаптар (солярийден басқа), оның ішінде медициналық мақсаттағы бұйымдар мен медициналық техниканың құрамына кіретін қосымша бөліктер мен жинақтаушылар

9019-дан

механотерапияға арналған құрылғылар; уқалау аппараттары; қабілетін анықтау үшін психологиялық тестілерге арналған аппаратура; озон, оттегі жəне аэрозоль терапиясына қолдан тыныс алдыруға арналған аппараттар немесе басқа да терапиялық тыныс алу аппаратурасы

9020 00 000 0

медициналық мақсаттар үшін басқа да тыныс алу жабдықтары жəне механикалық тетіктерсіз жəне ауыстыратын сүзгілерсіз қорғаныш маскаларынан басқа, газ маскалары

9021 -ден

балдақтарды, хирургиялық белдіктерді жəне бандаждарды қоса алғанда, ортопедиялық аспаптар; сынықтарды емдеуге арналған, біздер мен басқа да аспаптар; қолдан жасалған дене бөліктері; органның ақауын немесе оның жұмыс істемеуін толықтыру үшін өзіне тағатын, алып жүретін немесе денеге импланттайтын есту аппараттары жəне басқа да аспаптар

9022 -ден

медициналық, хирургиялық, стоматологиялық немесе ветеринариялық пайдалануға арналған рентгендік, альфа-, бета- немесе гамма-сəулеленуге пайдалануға негізделген аппаратура, рентгенографиялық немесе радиотерапиялық, рентгендік түтіктерді қоса алғанда жəне басқа да рентгендік сəулелену генераторлары, жоғары кернеудегі генераторлар, басқару қалқандары мен пульттері, экрандар, үстелдер, креслолар жəне тексеруге немесе емдеуге арналған соған ұқсас бұйымдар, оның ішінде көрсетілетін аппаратура мен бұйымдардың құрамына кіретін қосымша бөліктер мен жинақтаушылар

9024 80 190 0 -ден

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын қаттылығын, мықтылығын сынауға арналған машиналар мен құрылғылар немесе материалдардың басқа да механикалық қасиеттері (таблеткалардың қаттылығы мен мықтылығын өлшеуге арналған аспаптар)

9025 -тен

медициналық мақсаттар үшін жəне фармацевтикалық өнім шығару кезінде қолданылатын ареометрлер, термометрлер, барометрлер, гигрометрлер, жазатын құрылғылары бар немесе онсыз психрометрлер

9026 -дан

фармацевтикалық өнімді шығару кезінде пайдаланылатын сұйықтықтардың немесе газдардың шығынын, деңгейін, қысымын немесе басқа да ауыспалы сипаттамасын өлшеуге немесе бақылауға арналған аспаптар мен аппаратура жəне емдік газбен қамтамасыз ету жүйесінің жабдығы

9027 -ден

химиялық талдауға арналған аспаптар мен аппаратура (мысалы, поляриметрлер, рефрактометрлер, спектрометрлер, газ- немесе тұтынталдағыштар); тұтқырлығын, кеуектігін, кеңеюін, үстірт керілуін немесе соған ұқсастарды өлшеуге немесе бақылауға арналған аспаптар мен аппаратура; жылудың, дыбыстың немесе жарықтың мөлшерін өлшеуге немесе бақылауға арналған аспаптар мен аппараттар (экспонометрлерді қоса алғанда); медициналық мақсат үшін қолданылатын микротомдар: оларға бөлшектер мен аспаптар

9030 10 000 0-ден

медицинада қолданылатын иондану сəулені табу немесе өлшеу үшін аспаптар мен аппаратуралар

9031

медицинада немесе фармацевтикалық өнімді шығару кезінде қолданылатын өлшеу немесе бақылау құралдары

9032 10

медицинада қолданылатын термостаттар

9033 000 00 0 -ден

медициналық мақсаттарда жəне (немесе) фармацевтика жəне медицина өнеркəсібінде пайдаланылатын 90-топтағы машиналарға, аспаптарға, құралдарға немесе аппаратураға бөлшектер жəне керек-жарақтар (осы топтың басқа жерінде аталмаған жəне енгізілмеген)

9106 90 000 0-ден

медицинада қолданылатын технологиялық үдерістер таймерлері, өзіне тағуға немесе өзімен бірге алып жүруге арналмаған секунд өлшегіштер, соған ұқсас құралдар

9402 -ден

медициналық, хирургиялық, стоматологиялық немесе ветеринарлық жиһаз (мысалы, операциялық үстелдер, қарауға арналған үстелдер, механикалық аспаптары бар аурухана төсектерi, стоматологиялық креслолар), жоғарыда аталған бұйымдардың бөлшектерi;

9403 -тен

медицинада жəне/немесе ветеринарияда қолданылатын өзге де жиһаз жəне оның бөліктері

9405 10 210 1, 9405 10 400 1, 9405 10 500 1, 9405 10 910 1, 9405 10 980 1, 9405 20 110 1, 9405 20 400 1, 9405 20 500 1, 9405 20 910 1, 9405 20 990 1, 9405 40 100 1, 9405 40 310 1, 9405 40 350 1, 9405 40 390 1, 9405 40 910 1, 9405 40 950 1, 9405 40 990 1, 9405 91 900 1, 9405 92 000 1, 9405 99 000 1

медицинада қолданылатын шамдар мен жарық беретін жабдықтар, жарығы белгілі бір жерге бағытталған шамдар жəне олардың бөлшектері

9406 00 -ден

фармацевтикалық жəне медициналық өнімдерді шығаруға арналған арнайы өндірістік үй-жайларда пайдаланылатын құрамалы құрылыс конструкциялары (таза үй-жай)

9608 20 000 0

йод пен бриллиант көгінің ерітіндісі бар биомаркерлерді шығаруға арналған фетрлі ұштары бар жəне басқа кеуекті материалдардан жасалған пластикті маркерлер

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2012 жылғы 29 қарашадағы

№ 1501

Астана, Үкімет үйі

«Инвестициялық жобаларды инвестициялық стратегиялық жобалар тізбесіне енгізу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 22 тамыздағы № 1066 қаулысына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Үкіметі қаулы етеді: 1. «Инвестициялық жобаларды инвестициялық стратегиялық жобалар тізбесіне енгізу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 22 тамыздағы № 1066 қаулысына мынадай өзгерістер енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Инвестициялық жобаларды инвестициялық стратегиялық жобалар тізбесіне енгізу қағидаларында: 7-тармақтың 1), 2), 4) жəне 5) тармақшалары мынадай редакцияда жазылсын: «1) заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің басшының қолымен жəне заңды тұлғаның мөрімен куəландырылған көшірмесі; 2) заңды тұлға жарғысының басшының қолымен жəне заңды тұлғаның мөрімен куəландырылған көшірмесі;»; «4) инвестициялық стратегиялық жобаны іске асыру кезінде пайдаланылатын құрылыс-монтаж жұмыстарының сметалық құнын жəне тіркелген активтерді, шикізатты жəне (немесе) материалдарды сатып алуға арналған шығындарды негіздейтін, тізбесі Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленетін құжаттардың басшының қолымен жəне заңды тұлғаның мөрімен куəландырылған көшірмелері; 5) инвестициялық стратегиялық жобаны қаржыландырудың көздері мен кепілдіктерін белгілейтін құжаттардың басшының қолымен жəне заңды тұлғаның мөрімен куəландырылған көшірмелері. Инвестициялық стратегиялық жобаны өз қаражаты есебінен қаржыландырған жағдайда олардың бар екендігі туралы жазбаша растама қоса беріледі;». 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

С.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2012 жылғы 29 қарашадағы

№ 1503

Астана, Үкімет үйі

«Азаматтық пиротехникалық заттар мен олар қолданылып жасалған бұйымдарды сақтау, есепке алу, пайдалану, тасымалдау, жою, əкелу, əкету қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 7 қарашадағы № 1303 қаулысына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «Азаматтық пиротехникалық заттар мен олар қолданылып жасалған бұйымдарды сақтау, есепке алу, пайдалану, тасымалдау, жою, əкелу, əкету қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 7 қарашадағы № 1303 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012ж,. №2, 19-құжат) мынадай өзгерістер енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Азаматтық пиротехникалық заттар мен олар қолданылып жасалған бұйымдарды сақтау, есепке алу, пайдалану, тасымалдау, жою, əкелу, əкету қағидаларында: 52-тармақтың 4) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «1) көлік қауіптілігінің 1.4 кіші тобы бар пиротехникалық заттар мен бұйымдарды тасымалдау салмағы жағынан шектеусіз, жүк жөнелтуші немесе жүк қабылдаушы əзірлеген бағыт бойынша тасымалдау қағидаларының талаптарын сақтай отырып, қауіпті жүк тасымалдауға рұқсат беру туралы куəлігі бар көлік жүргізушісі жүргізетін автомобиль көлігімен жүргізіледі. Жүкті алып жүру үшін жүк жөнелтуші немесе жүкті қабылдап алушы жауапты адамды бөледі, бұл функцияны тасымалданатын пиротехникалық заттар мен бұйымдардың қасиеттері мен ерекшеліктерін білетін жүргізуші орындауы мүмкін. Қауіпті жүкті тасымалдау бағытын келісу талап етілмейді.»; 63-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «63. Азаматтық пиротехникалық заттар мен бұйымдарды автомобиль көлігімен əкелу (əкету) кезінде қауіпті жүкті тасымалдаудың жол полициясы органдарымен келісілген бағыты ұсынылады.». 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі С.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2012 жылғы 29 желтоқсан

11

www.egemen.kz

12 қаңтар 2013 жыл

№1788

Астана, Үкімет Үйі

Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Қоса беріліп отырған Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерістер мен толықтырулар бекітілсін. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі С.АХМЕТОВ.

Мемлекеттік қызметті веб-портал арқылы алу үшін осы стандартқа 5-қосымшаға сəйкес электрондық сұрау салудың нысаны толтырылады. Электрондық сұрау салуды қабылдау www.egov.kz веб-порталында «Электрондық қызметтер» бөлімінде жүзеге асырылады. Электрондық сұрау салудың үлгісі Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің www.mvd. kz интернет-ресурсында орналастырылады.»; 14-тармақ мынадай мазмұндағы екінші бөлікпен толықтырылсын: «Тұтынушының электрондық поштасына немесе веб-порталдағы Жеке кабинетіне тұтынушының мемлекеттік қызметті алу күнін көрсете отырып, мемлекеттік қызметті ұсыну үшін өтінімді қабылдау туралы хабарлама жіберіледі.»; 15-тармақ мынадай мазмұндағы екінші бөлікпен толықтырылсын: «Веб-портал арқылы ресімделген дайын құжаттарды беруді тұтынушы жеке өтініш білдірген жағдайда хабарлама негізінде көші-қон полициясының қызметкерлері жүзеге асырады.»; көрсетілген стандарттың 5-қосымшасы осы қаулыға 1-қосымшаға сəйкес толықтырылсын; көрсетілген стандарттың 1-қосымшасында: «Халыққа қызмет көрсету орталығының жұмыс кестесі» деген баған мынадай редакцияда жазылсын: «Жұмыс уақыты: Орталыққа жүгінген кезде: 1) мемлекеттік қызмет алу үшін өтініштерді қабылдау жексенбі жəне мерекелік күндерді қоспағанда, дүйсенбiден бастап жұмаға дейін сағат 9.00-ден 18.30-ға дейін, түскi үзiлiссіз, сенбі күні – сағат 9.00-ден 13.00-ге дейiн еңбек заңнамасына сəйкес, Орталықтың белгіленген жұмыс кестесіне сəйкес жүзеге асырылады; веб-портал арқылы жүгінгенде: өтініштерді қабылдау – тəулік бойы. 2) мемлекеттік қызмет көрсету нəтижелерін беру жексенбі жəне мерекелік күндерді қоспағанда, дүйсенбiден бастап жұмаға дейін сағат 9.00-ден 20-00-ге дейін, түскi үзiлiссіз, сенбі күні – сағат 9.00ден 20.00-ге дейiн еңбек заңнамасына сəйкес, Орталықтың белгіленген жұмыс кестесіне сəйкес жүзеге асырылады.»; 2) көрсетілген қаулымен бекітілген «Қазақстан Республикасының азаматтарын тұрғылықты жері бойынша тіркеу» мемлекеттік қызмет стандартында: 1-тармақ мынадай мазмұндағы екінші бөлікпен толықтырылсын: «Мемлекеттік қызмет сондай-ақ «Электрондық үкіметтің» www.egov.kz веб-порталы (бұдан əрі – веб-портал) арқылы ұсынылады.»; 5-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «5. Көрсетілетін мемлекеттік қызметтің нəтижесі ХҚТ ТП-ның ақпараттық жүйесіне мəліметтерді енгізу жəне электрондық тасымалдағышы бар жеке куəлікке азаматтың заңды мекенжайын қайта жазуды жүргізу немесе бас тарту туралы дəлелді жауап болып табылады.»; 7-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «7. Мемлекеттiк қызмет көрсету мерзiмдерi: 1) құжаттарды тапсырған кезде кезек күтудiң рұқсат етiлген ең ұзақ уақыты 30 минуттан аспайды; 2) мемлекеттiк қызмет алу үшiн веб-портал арқылы электрондық сұрау салу берілген күннен бастап – 30 минуттан аспайды; 3) құжаттарды алған кезде кезек күтудiң рұқсат етiлген ең ұзақ уақыты 30 минуттан аспайды. Мемлекеттік қызмет тұтынушы өтініш білдірген күні көрсетіледі.»; 9-тармақта: үшінші бөлік мынадай редакцияда жазылсын: «Жұмыс уақыты: Орталыққа жүгінген кезде: 1) мемлекеттік қызмет алу үшін өтініштерді қабылдау жексенбі жəне мерекелік күндерді қоспағанда, дүйсенбiден бастап жұмаға дейін сағат 9.00-ден 18.30-ға дейін, түскi үзiлiссіз, сенбі күні – сағат 9.00-ден 13.00-ге дейiн еңбек заңнамасына сəйкес, Орталықтың белгіленген жұмыс кестесіне сəйкес жүзеге асырылады.; веб-портал арқылы жүгінген кезде: өтініштерді қабылдау – тəулік бойы. 2) мемлекеттік қызмет көрсету нəтижелерін беру жексенбі жəне мерекелік күндерді қоспағанда, дүйсенбiден бастап жұмаға дейін сағат 9.00-ден 20-00-ге дейін, түскi үзiлiссіз, сенбі күні – сағат 9.00ден 20.00-ге дейiн еңбек заңнамасына сəйкес, Орталықтың белгіленген жұмыс кестесіне сəйкес жүзеге асырылады.»; 11-тармақта: бірінші бөліктің 3) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «3) тұрғылықты жерінен мекенжай анықтамасын; мынадай мазмұндағы екінші, үшінші, төртінші, бесінші жəне алтыншы бөліктермен толықтырылсын: «Тұтынушы веб-портал арқылы өтініш білдірген жағдайда электрондық сұрау салу сұрау салуды жіберіп отырған адамның электрондық цифрлық қолтаңбасымен жəне тіркеуге келісімін беруші тұрғын үй иесінің электрондық цифрлық қолтаңбасымен куəландырылады. Мемлекеттік қызметті веб-портал арқылы алу үшін электрондық сұрау салынған жағдайда ақы төлеу «электрондық үкіметтің» төлем шлюзі (бұдан əрі - ЭҮТШ) арқылы жүзеге асырылады. Мемлекеттік қызметті веб-портал арқылы алу үшін осы стандартқа 4-қосымшаға сəйкес электрондық сұрау салудың нысаны толтырылады. Электрондық сұрау салуды қабылдау www.egov.kz веб-порталында «Электрондық қызметтер» бөлімінде жүзеге асырылады. Электрондық сұрау салудың үлгісі Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің www.mvd. kz интернет-ресурсында орналастырылады.»; 14-тармақ мынадай мазмұндағы екінші бөлікпен толықтырылсын: «Тұтынушының электрондық поштасына немесе веб-порталдағы Жеке кабинетіне тұтынушының мемлекеттік қызметті алу күнін көрсете отырып, мемлекеттік қызметті ұсыну үшін өтінімді қабылдау туралы хабарлама жіберіледі.»; көрсетілген стандарттың 4-қосымшасы осы қаулыға 2-қосымшаға сəйкес толықтырылсын; көрсетілген стандартқа 1-қосымшада: «Халыққа қызмет көрсету орталығының жұмыс кестесі» деген баған мынадай редакцияда жазылсын: «Жұмыс уақыты: Орталыққа жүгінген кезде: 1) мемлекеттік қызмет алу үшін өтініштерді қабылдау жексенбі жəне мерекелік күндерді қоспағанда, дүйсенбiден бастап жұмаға дейін сағат 9.00-ден 18.30-ға дейін, түскi үзiлiссіз, сенбі күні – сағат 9.00-ден 13.00-ге дейiн еңбек заңнамасына сəйкес, Орталықтың белгіленген жұмыс кестесіне сəйкес жүзеге асырылады.; веб-портал арқылы жүгінген кезде: өтініштерді қабылдау – тəулік бойы. 2) мемлекеттік қызмет көрсету нəтижелерін беру жексенбі жəне мерекелік күндерді қоспағанда, дүйсенбiден бастап жұмаға дейін сағат 9.00-ден 20-00-ге дейін, түскi үзiлiссіз, сенбі күні – сағат 9.00ден 20.00-ге дейiн еңбек заңнамасына сəйкес, Орталықтың белгіленген жұмыс кестесіне сəйкес жүзеге асырылады.»; 3) көрсетілген қаулымен бекітілген «Қазақстан Республикасының азаматтарын тұрғылықты жері бойынша тіркеу есебінен шығару» мемлекеттік қызмет стандартында: 1-тармақ мынадай мазмұндағы екінші бөлікпен толықтырылсын: «Мемлекеттік қызмет сондай-ақ «Электрондық үкіметтің» www.egov.kz веб-порталы (бұдан əрі – веб-порталын ) арқылы ұсынылады.»; 5-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «5. Көрсетілетін мемлекеттік қызметтің нəтижесі ХҚТ ТП-ның ақпараттық жүйесіне мəліметтерді енгізу жəне электрондық тасымалдағышы бар жеке куəлікке азаматтың заңды мекенжайын қайта жазуды жүргізу немесе бас тарту туралы дəлелді жауап болып табылады.»; 7-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «7. Мемлекеттік қызмет көрсету мерзімдері: құжаттарды тапсырған кезде кезек күтудің рұқсат етілген ең ұзақ уақыты 30 минуттан аспайды; 2) мемлекеттік қызмет алу үшін веб-портал арқылы электрондық сұрау салу берілген күннен бастап – 30 минуттан аспайды; 3) құжаттарды алған кезде – кезек күтудің рұқсат етілген ең ұзақ уақыты 30 минуттан аспайды; Мемлекеттік қызмет тұтынушы өтініш білдірген күні көрсетіледі.»; 9-тармақта: үшінші бөлік мынадай редакцияда жазылсын: «Жұмыс уақыты: Орталыққа жүгінген кезде: 1) мемлекеттік қызмет алу үшін өтініштерді қабылдау жексенбі жəне мерекелік күндерді қоспағанда, дүйсенбiден бастап жұмаға дейін сағат 9.00-ден 18.30-ға дейін, түскi үзiлiссіз, сенбі күні – сағат 9.00-ден 13.00-ге дейiн еңбек заңнамасына сəйкес, Орталықтың белгіленген жұмыс кестесіне сəйкес жүзеге асырылады.; веб-портал арқылы жүгінген кезде: өтініштерді қабылдау – тəулік бойы. 2) мемлекеттік қызмет көрсету нəтижелерін беру жексенбі жəне мерекелік күндерді қоспағанда, дүйсенбiден бастап жұмаға дейін сағат 9.00-ден 20-00-ге дейін, түскi үзiлiссіз, сенбі күні – сағат 9.00ден 20.00-ге дейiн еңбек заңнамасына сəйкес, Орталықтың белгіленген жұмыс кестесіне сəйкес жүзеге асырылады.»; 11-тармақта: бірінші бөліктің 2) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «2) тұрғылықты жерінен мекенжай анықтамасын;»; мынадай мазмұндағы екінші, үшінші, төртінші жəне бесінші бөліктермен толықтырылсын: «Тұтынушы веб-портал арқылы өтініш білдірген жағдайда электрондық сұрау салу сұрау салуды жіберіп отырған адамның электрондық цифрлық қолтаңбасымен куəландырылады, жоғарыда көрсетілген құжаттар сканерден өткізілген түрде қоса беріледі. Мемлекеттік қызметті веб-портал арқылы алу үшін осы стандартқа 4-қосымшаға сəйкес электрондық сұрау салудың нысаны толтырылады. Электрондық сұрау салуды қабылдау www.egov.kz веб-порталында «Электрондық қызметтер» бөлімінде жүзеге асырылады. Электрондық сұрау салудың үлгісі Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің www.mvd. kz интернет-ресурсында орналастырылады.»; 14-тармақ мынадай мазмұндағы екінші бөлікпен толықтырылсын: «Тұтынушының электрондық поштасына немесе веб-порталдағы Жеке кабинетіне тұтынушының мемлекеттік қызметті алу күнін көрсете отырып, мемлекеттік қызметті ұсыну үшін өтінімді қабылдау туралы хабарлама жіберіледі.»; көрсетілген стандарттың 4-қосымшасы осы қаулыға 3-қосымшаға сəйкес толықтырылсын; көрсетілген стандартқа 1-қосымшада: «Халыққа қызмет көрсету орталығының жұмыс кестесі» деген баған мынадай редакцияда жазылсын: «Жұмыс уақыты: Орталыққа жүгінген кезде: 1) мемлекеттік қызмет алу үшін өтініштерді қабылдау жексенбі жəне мерекелік күндерді қоспағанда, дүйсенбiден бастап жұмаға дейін сағат 9.00-ден 18.30-ға дейін, түскi үзiлiссіз, сенбі күні – сағат 9.00-ден 13.00-ге дейiн еңбек заңнамасына сəйкес, Орталықтың белгіленген жұмыс кестесіне сəйкес жүзеге асырылады.; веб-портал арқылы жүгінген кезде: өтініштерді қабылдау – тəулік бойы. 2) мемлекеттік қызмет көрсету нəтижелерін беру жексенбі жəне мерекелік күндерді қоспағанда, дүйсенбiден бастап жұмаға дейін сағат 9.00-ден 20-00-ге дейін, түскi үзiлiссіз, сенбі күні – сағат 9.00ден 20.00-ге дейiн еңбек заңнамасына сəйкес, Орталықтың белгіленген жұмыс кестесіне сəйкес жүзеге асырылады.». 2. «Тұрғылықты жерiнен мекен-жай анықтамаларын беру» мемлекеттiк қызмет стандартын бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2009 жылғы 26 қазандағы № 1669 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2009 ж., № 45, 429-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген «Мекенжай анықтамаларын беру» мемлекеттiк қызмет стандартында, тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын: «Тұрғылықты жерiнен мекенжай анықтамаларын беру» мемлекеттiк қызмет стандарты». 3. «Жеке жəне заңды тұлғаларға көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің тізілімін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 20 шілдедегі № 745 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2010 ж., № 44, 401-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген жеке жəне заңды тұлғаларға көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің тізілімінде: Жеке тұлғаларды, азаматтарды, азаматтығы жоқ адамдарды, шетелдік азаматтарды тіркеу саласындағы мемлекеттік қызметтер деген 1-бөлімде: реттік нөмірлері 1, 2, 3, 4-жолдар мынадай редакцияда жазылсын: « 1.

Қазақстан Республикасының азаматтарын тұрғылықты жері бойынша тіркеу*

Жеке тұлғалар

2.

Қазақстан Республикасының азаматтарын тұрғылықты жері бойынша тіркеу есебінен шығару*

Жеке тұлғалар

3.

Қазақстан Республикасының азаматтарына паспорттар, жеке куəліктер беру*

Жеке тұлғалар

4.

Қазақстан Республикасының азаматтарына уақытша жеке куəлік беру

Жеке тұлғалар

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 29 желтоқсандағы №1788 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерістер мен толықтырулар 1. «Мемлекеттік қызметтер стандарттарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 15 желтоқсандағы № 2121 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2009 ж., № 59, 519-құжат): 1) көрсетілген қаулымен бекітілген «Қазақстан Республикасының азаматтарына паспорттар, жеке куəліктер беру» мемлекеттік қызмет стандартында: 1-тармақ мынадай мазмұндағы екінші бөлікпен толықтырылсын: «Мемлекеттік қызмет сондай-ақ «Электрондық үкіметтің» www.egov.kz веб-порталы (бұдан əрі – веб-портал) арқылы ұсынылады.»; 7-тармақтың 2) тармақшасының екінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын: «2-1) мемлекеттік қызмет алу үшін веб-портал арқылы электрондық сұрау салу берілген күнінен бастап – 30 жұмыс күні;»; 9-тармақтың үшінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «Жұмыс уақыты: Орталыққа жүгінген кезде: 1) мемлекеттік қызмет алу үшін өтініштерді қабылдау жексенбі жəне мерекелік күндерді қоспағанда, дүйсенбіден бастап жұмаға дейін сағат 9.00-ден 18.30-ға дейін, түскі үзіліссіз, сенбі күні – сағат 9.00-ден 13.00-ге дейін еңбек заңнамасына сəйкес, Орталықтың белгіленген жұмыс кестесіне сəйкес жүзеге асырылады; веб-портал арқылы жүгінгенде: өтініштерді қабылдау – тəулік бойы. 2) мемлекеттік қызмет көрсету нəтижелерін беру жексенбі жəне мерекелік күндерді қоспағанда, дүйсенбіден бастап жұмаға дейін сағат 9.00-ден 20.00-ге дейін, түскі үзіліссіз, сенбі күні – сағат 9.00ден 20.00-ге дейін еңбек заңнамасына сəйкес, Орталықтың белгіленген жұмыс кестесіне сəйкес жүзеге асырылады.»; 11-тармақта: Бірінші бөліктің 1) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «1) тұрғылықты жерінен мекенжай анықтамасы (ХТҚ ТП арқылы қызмет алу кезінде мекенжай анықтамасы талап етілмейді);»; Мынадай мазмұндағы төртінші, бесінші, алтыншы, жетінші жəне сегізінші бөліктермен толықтырылсын: «Тұтынушы веб-портал арқылы жеке басын куəландыратын құжатты, құжат дайындаудың жаңа технологиясына сəйкес олардың түрлерінің өзгеруіне байланысты ауыстыру үшін өтініш білдірген жағдайда электрондық сұрау салу сұрау салуды жіберген адамның электрондық цифрлық қолтаңбасымен расталады, графикалық файл түрінде көлемі 3,4х4,5см цифрлық фотосуреті жəне сканерлеген нұсқада 7х2см форматында жеке қолы бекітіледі. Мемлекеттік қызметті веб-портал арқылы алу үшін электрондық сұрау салынған жағдайда ақы төлеу «электрондық үкіметтің» төлем шлюзі (бұдан əрі - ЭҮТШ) арқылы жүзеге асырылады.

ІІМ Көші-қон полициясының аумақтық бөлімшелері ІІМ Көші-қон полициясының аумақ-тық бөлімшелері ІІМ Көші-қон полициясының аумақ-тық бөлімшелері ІІМ Көші-қон полициясының аумақ-тық бөлімшелері

ХҚО

Электрондық түрде (ХҚТ ТП-ның ақпараттық жүйесіне мəліметтерді енгізу жəне электрондық тасымалдағышы бар жеке куəлікке азаматтың заңды мекенжайын қайта жазуды жүргізу)

ХҚО

Электрондық түрде (ХҚТ ТП-ның ақпараттық жүйесіне мəліметтерді енгізу жəне электрондық тасымалдағышы бар жеке куəлікке азаматтың заңды мекенжайын қайта жазуды жүргізу)

ХҚО

паспорт, жеке куəлік

ХҚО

Қағаз түрінде (уақытша жеке куəлік)

»;

реттік нөмірі 13-жол мынадай редакцияда жазылсын: « 13. Тұрғылықты жерінен мекенжай анықтамасын беру

Жеке жəне заңды тұлғалар

ІІМ Көші-қон полициясының аумақтық бөлімшелері

ХҚО, веб-портал

Электрондық, қағаз түрінде (мекенжай анықтамасы)

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 29 желтоқсандағы №1788 қаулысына 1-қосымша «Қазақстан Республикасының азаматтарына паспорттар, жеке куəліктер беру» мемлекеттік қызмет стандартына 5-қосымша Электрондық нысан ____________________________________ (ішкі істер органының атауы) бастығы ____________________________________ _____________________________ тұратын (тұрақты тіркелген мекенжайы) азамат ______________________________ (Т.А.Ə.)

ӨТІНІШ Мен, ___________________________________________________________________ (Т.А.Ə., туған күні) ________________________________________________________________________ (ресімдеу себебі көрсетілсін) ________________________________________________________________________

________________________________________________________________________ байланысты Сізден паспорт, жеке куəлік ресімдеуге рұқсат етуіңізді сұраймын. Өтінішке: 1) ______________________________ 2) ______________________________ 3) ______________________________ 4) ______________________________ 5) ______________________________ 6) ______________________________ қоса беріледі. 20 __ж.»_____» ___________ __________________ ______________________ (азаматтың қолы) (азаматтың Т.А.Ə.) Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 29 желтоқсандағы №1788 қаулысына 2-қосымша «Қазақстан Республикасының азаматтарын тұрғылықты жері бойынша тіркеу» мемлекеттік қызмет стандартына 4-қосымша Электрондық нысан ____________________________________ (ішкі істер органының атауы) бастығы ____________________________________ _______________________ тұратын (тұрақты тіркелген мекенжайы) азамат _____________________________ (Т.А.Ə.)

ӨТІНІШ Мен, ___________________________________________________________________ (Т.А.Ə., туған күні) ________________________________________________________________________ (ресімдеу себебі көрсетілсін) ________________________________________________________________________ байланысты Сізден тұратын мекенжайым бойынша: ________________________________________________________________________ тіркеуді ресімдеуге рұқсат етуіңізді сұраймын. Өтінішке: 1) ______________________________ 2) ______________________________ 3) ______________________________ 4) ______________________________ 5) ______________________________ 6) ______________________________ қоса беріледі. 20 __ж.»_____» ___________ __________________ ______________________ (азаматтың қолы) (азаматтың Т.А.Ə.)

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 29 желтоқсандағы № қаулысына 3-қосымша «Қазақстан Республикасының азаматтарын тұрғылықты жері бойынша тіркеу есебінен шығару» мемлекеттік қызмет стандартына 4-қосымша Электрондық нысан ____________________________________ (ішкі істер органының атауы) бастығы ____________________________________

ӨТІНІШ

_____________________________ тұратын (тұрақты тіркелген мекенжайы) азамат ______________________________ (Т.А.Ə.)

Мен, ___________________________________________________________________ (Т.А.Ə., туған күні) ________________________________________________________________________ (ресімдеу себебі көрсетілсін) ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________ байланысты Сізден тұратын мекенжайым бойынша: ________________________________________________________________________ тіркеу есебінен шығаруға рұқсат етуіңізді сұраймын. Өтінішке: 1) ______________________________ 2) ______________________________ 3) ______________________________ 4) ______________________________ 5) ______________________________ 6) ______________________________ қоса беріледі. 20 __ж.»_____» ___________ __________________ ______________________ (азаматтың қолы) (азаматтың Т.А.Ə.)

6) құрылымдық – функционалдық бірлік – мемлекеттік қызмет көрсету процесіне қатысатын лауазымды тұлға (бұдан əрі - ҚФБ). 7) ғылыми кеңес – медициналық жəне фармацевтикалық ғылымды дамыту мəселелері бойынша консультациялық - кеңес органы. 4. Көрсетілетін мемлекеттік қызмет нысаны: автоматтандырылмаған. 5. Мемлекеттік қызмет: 1) «Халық денсаулығы жəне денсаулық сақтау жүйесі туралы» 2009 жылғы 18 қыркүйектегі Қазақстан Республикасының кодексінің 72 - бабының; 2) Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 10 қыркүйектегі №1173 қаулысымен бекітілген «Медициналық технологияларға клиникалық зерттеу жүргiзуге рұқсат беру» мемлекеттік қызмет стандартының (бұдан əрі - стандарт); 3) «Медициналық-биологиялық тəжiрибелердi өткiзу ережелерін клиникалыққа дейін (клиникалық емес) жəне клиникалық зерттеулерді бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2009 жылғы 12 қарашадағы № 697 бұйрығының негізінде көрсетіледі. 2. Мемлекеттік қызметті көрсетуге қойылатын талаптар 6. Уəкілетті органның орналасқан жері жəне жұмыс кестесі мемлекеттiк қызметті көрсету тəртібі мен барысы туралы ақпаратты уəкiлеттi органның www.mz.gov.kz интернет - ресурсынан алуға болады. 7. Мемлекеттiк қызметті көрсету мерзімі стандарттың 7 - тармағында көрсетілген. 8. Мемлекеттік қызметті көрсетуден бас тарту мемлекеттік қызметті алушының дəйексіз мəліметті ұсынуы болып табылады. 9. Мемлекеттік қызметті көрсету кезеңдері: 1) мемлекеттік қызметті алушының құжатын қабылдау уəкілетті орган кеңсесінде «жалғыз терезе» қағидаты бойынша Астана қаласы, Орынбор көшесі, 8-үй, Министрлiктер үйi, № 5 - кiреберiс, № 013 - кабинет мекенжайы бойынша жұмыс кестесінің негiзiнде жұмыс күні ішінде жүзеге асырылады; 2) кеңсе қызметкері мемлекеттік қызметті алушының өтініш білдірген сəтінен бастап: өтiнiште көрсетілген барлық ұсынылған құжаттардың бар болуын тексереді; өтініштерді тiркеу журналына тiркейдi; уəкiлеттi орган басшысына құжаттарды бередi; 3) уəкілетті орган басшысы: құжаттардың мазмұнымен танысады қарар қояды; Уəкiлеттi органның ғылыми кеңес қызметінің мəселелерін жетекшiлiк ететiн құрылымдық бөлiмшеге жібереді; 4) құрылымдық бөлімше, Ғылыми кеңес мынадай функцияларды жүзеге асырады: құжаттарды қарап жəне түскен құжатты жауапты орындаушыға береді; клиникалық зерттеулерді жүргізуге өтінімдерін қарайды; ұсынылған материалдарға сараптама жүргізеді; медициналық технологиялардың клиникалық зерттеулерін жүргізуге рұқсат беру туралы шешім қабылдайды; сараптама нəтижелері бойынша материалдарды жинайды; соңғы шешім қабылдау үшін бұйрық жобасын дайындап, уəкілетті орган басшысына береді; 5) уəкілетті орган басшысы: медициналық технологияларға клиникалық зерттеу жүргізуге рұқсат беру немесе Ғылыми кеңес қортындысының негізінде рұқсат беруден бас тарту туралы мəселені шешеді; 6) құрылымдық бөлімшенің жауапты орындаушысы: мемлекеттiк қызметi алушыға рұқсат беру туралы не дəлелденген бас тарту туралы жауапты бұйрық жеткiзедi. 10. Мемлекеттiк қызметтi көрсету нəтижелері: қағаз тасығышта рұқсат беру; қағаз тасығышта уəжделген бас тарту болып табылады: 11. Мемлекеттік қызмет стандарттың 11 – тармағында көрсетілген ұсынылады. Мемлекеттік қызметті көрсету процесінде (өзара іс-қимыл) əрекет тəртібінің сипаттамасы 12. Мемлекеттік қызметті алу үшін мелекеттік қызметті алушы уəкілетті органға стандарттың 11-тармағында көрсетілген құжаттарды береді. 13. Мемлекеттік қызмет тегін көрсетіледі. 14. Мемлекеттік қызмет күн сайын сағат 9.00 - ден 18.30 - ге дейiн, сағат 13.00 - ден 14.00 – ге дейін түскі үзiлiспен ұсынылады. Демалыс күндерi: сенбi, жексенбi жəне мереке күндері. Қабылдау алдын ала жазу жəне жеделдетілген қызмет көрсетусiз жүзеге асырылады. 15. Ақпараттық қауiпсiздiкке қойылатын талаптар қарастырылмаған. 16. Мемлекеттiк қызметтi көрсету процесінде мынадай ҚФБ қатысады: 1) кеңсе қызметкері – құжаттарды қабылдайды жəне тіркейді, басшыға құжаттар пакетін береді; 2) уəкілетті органның маманы – сараптама нəтижесі бойынша құжаттарды жинап, бұйрық жобасын дайындап, уəкілетті орган басшысына береді, мемлекеттік қызмет алушыға уəкілетті органның оң не бас тарту туралы уəжделген жауапты жеткізеді; 3) уəкілетті органның басшысы – құжаттың мазмұнымен танысып, қарар қойып, Ғылыми кеңес қызметінің мəселесіне жетекшілік ететін құрылымдық бөлімшеге жібереді; 4) құрылымдық бөлімше, Ғылыми кеңес – құжаттарды қарасуды ұйымдастырады жəне Ғылыми кеңестің мүшесіне сараптамаға түскен құжаттарды береді; клиникалық зерттеу жүргізуге өтінімді қарайды; өтінім материалдарына сараптама жүргізеді; медициналық технологияларға клиникалық зерттеу жүргізуге рұқсат беру туралы шешім қабылдайды. 17. Əрбір əкімшілік əрекетті (рəсімді) орындау мерзімін көрсете отырып, əрбір ҚФБ əкімшілік əрекеттің (рəсімнің) бірізділігін жəне өзара іс-қимылдың мəтіндік кестелік сипаттамасы регламентке 1-қосымшада келтірілген. 18. Рұқсат беру бойынша процестің функционалдық өзара іс-қимыл кестесі осы регламентке 2 – қосымшада келтірілген. «Медициналық технологияларға клиникалық зерттеу жүргiзуге рұқсат беру» мемлекеттік қызмет көрсету регламентіне 1- қосымша

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2012 жылғы 29 желтоқсан

№1787

Астана, Үкімет үйі

«Көшіп келушілердің Қазақстан Республикасына келуінің жəне онда болуының, сондай-ақ олардың Қазақстан Республикасынан кетуінің қағидаларын жəне Көші-қон бақылауын жүзеге асыру, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасынан заңсыз өтетін, Қазақстан Республикасының аумағында заңсыз болатын шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдарды, сондай-ақ Қазақстан Республикасының аумағына келуге тыйым салынған адамдарды есепке алу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 21 қаңтардағы № 148 қаулысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «Көшіп келушілердің Қазақстан Республикасына келуінің жəне онда болуының, сондай-ақ олардың Қазақстан Республикасынан кетуінің қағидаларын жəне Көші-қон бақылауын жүзеге асыру, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасынан заңсыз өтетін, Қазақстан Республикасының аумағында заңсыз болатын шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдарды, сондай-ақ Қазақстан Республикасының аумағына келуге тыйым салынған адамдарды есепке алу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 21 қаңтардағы № 148 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 29, 388-құжат) мынадай өзгерістер мен толықтырулар енгізілсін: 1) көрсетілген қаулымен бекітілген Көшіп келушілердің Қазақстан Республикасына келуінің жəне онда болуының, сондай-ақ олардың Қазақстан Республикасынан кетуінің қағидаларында: 5-тармақ мынадай мазмулдағы үшінші бөлікпен толықтырылсын: «Визаларды беру, сондай-ақ олардың қолданылу мерзімдерін ұзарту жəне қысқарту тəртібін Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетімен (бұдан əрі - ҚР ҰҚК) келісім бойынша Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі (бұдан əрі - ҚР СІМ) Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігімен (бұдан əрі - ҚР ІІМ) бірлесіп айқындайды»; мынадай мазмулдағы 5-1-тармақпен толықтырылсын: «5-1. Көшіп келушілердің Қазақстан Республикасында рұқсат етілген болу мерзімі көші-қон карточкасында көрсетілген тіркеу мерзімі өткен соң аяқталады. Болу мерзімі көшіп келушінің немесе оның жақын туыстарының ауыр науқасына, форс-мажор жағдаяттарына байланысты көші-қон карточкасына белгі қоя отырып, растайтын құжаттардың негізінде ұзартылады.». 8-тармақ мынадай мазмұндағы үшінші бөлікпен толықгырылсын: «Көші-қон карточкаларын беру тəртібін Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздік комитеті Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігімен жəне Көлік жəне коммуникация министрлігімен бірлесіп белгілейді.»; 10-тармақга: екінші бөлік мынадай редакцияда жазылсын: «Келу мен болудың визасыз тəртібі туралы ратификацияланған халықаралық шарттары бар елдерден Қазақстан Республикасына келген азаматтарды тіркеу визасыз болу рұқсат етілген мерзімге жасалады. Егер нақты мерзім белгіленбесе, тіркеу отыз тəуліктен, ал Кеден одағына мүше мемлекеттердің азаматтары үшін тоқсан тəуліктен аспайтын мерзімге ресімделеді жəне одан əрі осындай мерзімдерге ұзартылады.»; алтыншы бөлік мынадай редакцияда жазылсын: «Тұрақгы немесе уақытша тұратын жері өзгерген жағдайда көшіп келушілер күнтізбелік бес күн ішінде жаңа тұратын жері бойынша ішкі істер органдарында қайта тіркеуден өтеді.»; 17-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «17. Шетелдіктердің Қазақстан Республикасы бойынша жүріп-тұру, сондай-ақ олардың шетелдіктер үшін жабық жекелеген жерлерге (аумақтарға) бару тəртібін Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетімен келісім бойынша Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігімен бірлесіп айқындайды.»; 2) көрсетілген қаулымен бекітілген Көші-қон бақылауын жүзеге асыру, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасынан заңсыз өтетін, Қазақстан Республикасының аумағында заңсыз болатын шетелдіктер мең азаматтығы жоқ адамдарды, сондай-ақ Қазақстан Республикасының аумағына келуге тыйым салынған адамдарды есепке алу қағидаларында: 4-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «4. Көшіп келушілердің паспорттарын тіркеу «Бүркіт» бірыңғай ақпараттық жүйесінде (бұдан əрі - «Бүркіт» БАЖ) жүргізіледі жəне көші-қон карточкасына немесе визалық-көші-қон порталынан қағаз тасымалдағыштағы мəтіндік файлда белгі қою жолымен: Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Шекара қызметі - Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы арқылы өткізу пункттерінде; ішкі істер органдары - көшіп келушілердің уақытша немесе тұрақты тұратын жері бойынша, оның ішінде «Бүркіт» БАЖ бойынша заңды жəне жеке тұлғалардан олардағы көшіп келушілер туралы ақпарат алу арқылы ресімдейді; жеке жəне заңды тұлғалар дербес сандық электрондық қол қою арқылы «Бүркіт» БАЖ визалықкөші-қон портаяына ақпарат енгізеді. Заңды жəне жеке тұлғалардың «Бүркіт» БАЖ визалық-көші-қон порталына олардағы көшіп келушілер туралы ақпарат енгізу тəртібін Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетімен (бұдан əрі - ҚР ҰҚК) келісім бойынша Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі (бұдан əрі - ҚР ІІМ) белгілейді.». 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

№767

Негізгі процестің əрекеті (барысы, ағыны) 1

Əрекетінің № (барысы, 1 жұмыс ағыны)

2

3

4

2

Құрылымдық – функционалдық бірлік (ҚФБ) атауы

3

Жұмыстың атауы (үрдісі, процедурасы, операциясы) жəне олардың сипаттамасы

Кеңсе қызметкері Уəкілетті орган басшысы

Құрылымдық бөлімше, Ғылыми кеңес

Құрылымдық Уəкілетті бөлімше, Ғылыми органның кеңес басшысы

Құрылымдық бөлімше қызметкері (орындаушы)

құжаттарды қабылдайды жəне тіркейді, басшыға құжаттар пакетін береді

құжаттарды қарауды ұйымдастырады жəне Ғылыми кеңестің мүшесіне сараптамаға түскен құжаттарды береді; клиникалық зерттеу жүргізуге өтінімді қарайды; өтінім материалдарына сараптама жүргізеді; медициналық технологияларға клиникалық зерттеу жүргізуге рұқсат беру туралы шешім қабылдайды.

Ғылыми кеңестiң сараптама нəтижелерi бойынша материалдарды құрастыру,бұйрық жобасын жасау жəне уəкiлеттi орган басшысына ақырғы шешiм қабылдану жəне бұйрық шығару үшiн бередi.

медициналық технологиялардың клиникалық зерттеулерін жүргізуге рұқсат беру туралы мəселені шешу немесе бас тарту

Уəкiлеттi органның оң шешімі туралы бұйрықты немесе мемлекеттiк қызметтердi алушының бас тартуы туралы дəлелді жауабын жеткiзу

4

Аяқталу нысаны Журналға тiркеу (мəлiмет, құжат, жəне құжаттарды ұйымдастыру - басқару пакетiн беру шешiмі)

Ұсынылған Құжаттарға, материалдарға қарар қойып, сараптама жүргізу. Ғылыми кеңес қызметінің мəселесіне жетекшілік ететін құрылымдық бөлімшеге жібереді

Бұйрық жобасын немесе бас тарту туралы дəлелді жауап дайындау. Уəкiлеттi органның басшысына жіберу.

Рұқсат беру туралы бұйрықты шығару немесе бас тарту туралы дəлелді жауапты шығару

Уəкiлеттi органның оң шешімі туралы бұйрықты немесе мемлекеттiк қызметті алушыға бас тарту туралы дəлелді жауапты жеткiзу

5

Орындалу уақыты

1- жұмыс күні

1- жұмыс күні

1- жұмыс күні 2- жұмыс күні жəне 30 күнтізбелік күндер

3- жұмыс күні

2- жұмыс күні

6

Келесі жұмыстың нөмері

2

3

4

6

7

Құжаттың мазмұнымен танысып, қарар қойып, Ғылыми кеңес қызметінің мəселесіне жетекшілік ететін құрылымдық бөлімшеге жібереді

5

5

6

«Медициналық технологияларға клиникалық зерттеу жүргiзуге рұқсат беру» мемлекеттік қызмет регламентіне 2-қосымша Рұқсат беру бойынша процестің функционалдық өзара іс-қимыл кестесі

С.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің бұйрығы 2012 жыл 5 қараша

Əрбір əкімшілік əрекетті (рəсімді) орындау мерзімін көрсете отырып, əрбір ҚФБ əкімшілік əрекеттің (рəсімнің) бірізділігін жəне өзара іс-қимылдың мəтіндік кестелік сипаттамасы

Бұйрық Қазақстан Республикасының Əділет министрлігінде 2012 жылғы 24 қарашада Нормативтік-құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне № 8117 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің бұйрығы

Астана қаласы

«Медициналық технологиялардың клиникалық зерттеулерін жүргізуге рұқсат беру» мемлекеттік қызмет регламентін бекіту туралы Қазақстан Республикасының Бюджеттiк Кодексiнiң 34-бабына жəне «Əкiмшiлiк рəсiмдер туралы» Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 27 қарашадағы Заңының 9-1-бабына сəйкес бұйырамын: 1. Қоса берiлiп отырған «Медициналық технологиялардың клиникалық зерттеулерін жүргізуге рұқсат беру» мемлекеттік қызмет регламенті бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Ғылым жəне адами ресурстар департаменті (М.Қ.Телеуов): 1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Əдiлет министрлiгiнде мемлекеттiк тiркелуiн; 2) осы бұйрық мемлекеттік тiркеуден өткеннен кейiн Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің интернет-ресурсында орналастыруды қамтамасыз етсiн. 3. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлiгiнiң Заң қызметi департаментi (Ж.Ж. Данаева) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Əдiлет министрлiгiнде мемлекеттiк тiркелгеннен кейiн бұқаралық ақпарат құралдарында ресми жариялануын қамтамасыз етсiн. 4. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау вицеминистрi Е.Ə. Байжүнiсовке жүктелсiн. 5. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күннен бастап қолданысқа енгiзiледi. Министр С.ҚАЙЫРБЕКОВА. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің 2012 жылғы 5 қараша №767 бұйрығымен бекітілген «Медициналық технологияларға клиникалық зерттеу жүргiзуге рұқсат беру» мемлекеттiк қызмет регламенті 1. Жалпы ережелер 1. Осы «Медициналық технологияларға клиникалық зерттеу жүргізуге рұқсат беру» мемлекеттiк қызмет регламенті (бұдан əрі – регламент) «Əкімшілік рəсімдер туралы» 2000 жылғы 27 қарашадағы Қазақстан Республикасының заңының 9-1- бабының 4 - тармағына сəйкес əзірленген. 2. «Медициналық технологиялардың клиникалық зерттеулерін жүргізуге рұқсат беру» мемлекеттiк қызметін (бұдан əрі – мемлекеттік қызмет) Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлiгi (бұдан əрi - уəкiлеттi орган) мына мекенжай бойынша көрсетеді: Астана қаласы, Орынбор көшесі, 8-үй, Министрлiктер үйi, № 5 кiреберiс, 1142 кабинет, кеңсенiң телефоны: 8 (7172) 74-32-43. Осы регламентте мынандай анықтамалар пайдаланылады: 1) құрлымдық бөлімше - уəкілетті орган Ғылым жəне адами ресурстар департаменті; 2) рұқсат беру - медициналық технологияларға клиникалық зерттеу жүргізуге (бұдан əрі - рұқсат беру) уəкілетті орган басшысының бұйрығы; 3) кеңсе қызметкері - мемлекеттiк қызметті алушының құжаттарын қабылдау жəне тiркеуге жауапты уəкілетті орган қызметкері; 4) маман – мемлекеттік қызмет көрсетуге жауапты уəкілетті органның құрылымдық бөлімшесінің қызметкері; 5) мемлекеттік қызметті алушы – рұқсат алуға үміткер жеке немесе заңды тұлға;

2012 жылғы 21 қараша

№3-1/587

Астана қаласы

«Өңірлер жəне cубсидиялау бағыттары бойынша мал шаруашылығы өнімдерінің өнімділігін жəне сапасын арттыруды субсидиялауға республикалық бюджетте көзделген қаражатты бөлуін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің м.а. 2012 жылғы 25 мамырдағы № 3-1/273 бұйрығына өзгеріс енгізу туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 16 мамырдағы № 625 қаулыcымен бекітілген Облыстық бюджеттердің мал шаруашылығы өнімдерінің өнімділігін жəне сапасын арттыруды субсидиялауға 2012 жылғы республикалық бюджеттен берілетін ағымдағы нысаналы трансферттерді пайдалану қағидаларының 7-тармағына сəйкес, бұйырамын: 1. «Өңірлер жəне cубсидиялау бағыттары бойынша мал шаруашылығы өнімдерінің өнімділігін жəне сапасын арттыруды субсидиялауға республикалық бюджетте көзделген қаражатты бөлуін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің м.а. 2012 жылғы 25 мамырдағы № 3-1/273 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 7686 тіркелген, «Егемен Қазақстан» газетінде 2012 жылғы 5 маусымдағы № 292-297 (27371) жарияланған) мынадай өзгеріс енгізілсін: көрсетілген бұйрыққа қосымша осы бұйрыққа қосымшаға сəйкес жаңа редакцияда жазылсын. 2. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің Мал шаруашылығы департаменті осы бұйрықтың заңнамада белгіленген тəртіппен Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасы ауыл шаруашылығы вице-министріне жүктелсін. 4. Осы бұйрық мемлекеттік тіркеуден өткен күнінен бастап қолданысқа енгізіледі жəне ресми жариялануға тиіс. Министр А. МАМЫТБЕКОВ. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы Министрінің 2012 жылғы «____ »_________№ бұйрығына қосымша Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің м.а. 2012 жылғы 25 мамырдағы № 3-1/273 бұйрығымен бекітілген Өңірлер жəне субсидиялау бағыттары бойынша мал шаруашылығы өнімдерінің өнімділігін жəне сапасын арттыруды субсидиялауға республикалық бюджетте көзделген қаражатты бөлу Облыстар

Сиыр еті

Шошқа еті

Қой еті

Жылқы еті Биязы жүн

1 Ақмола Ақтөбе Алматы Шығыс Қазақстан

2 72 000,0 176 088,0 376 520,0

3 23 100,0 215 600,0 344 790,0

4 1 505,0 4 000,0 47 618,0

5 7 357,0 12 607,0 27 054,0

437 281,0

103 600

30 110,0

46 954,0

6

Шығыс баптары (мың теңге) Сүт Қымыз Шұбат

87 036,0

7 333 691,0 147 500,0 512 241,0

8 3 891,0 3 420,0 13 036,0

2 676,0

730 100,0

43 100,0

(Соңы 12-бетте).

9 605,0 43 691,0

Құс еті

Жұмыртқа Шырынды жəне ірі азықтар 10 11 12 891 605,0 146 583,0 68 681,0 233 660,0 69 750,0 3 808 384,0 1 033 000,0 231 300,0 1 783 825,0

Жиыны, мың.теңге 13 1 480 337,0 931 306,0 6 524 670,0

261 450,0 3 439 096,0


12

www.egemen.kz

(Соңы. Басы 11-бетте). Жамбыл Батыс Қазақстан Қарағанды Қостанай Қызылорда Маңғыстау Павлодар Солтүстік Қазақстан Онтүстік Қазақстан Барлығы:

136 433,0

104 566,0

30 000,0

19 600,0

33 491,0 1 260,0

53 500,0

5 814,0

249 280,0

29 400,0

9 200,0

52 072,0

41 675,0

6 300,0

45 600,0 246 427,0 38 944,0

366 255,0 24 231,0

89 420,0 500,0 4 600,0 5 018,0 23 000,0

169 240,0 4 692,0 9 200,0 525,0 59 966,0

82 080,0 601 000,0 99 401,0

63 331,0 480,0 1 061,0

392 290,0

15 580,0

499,0

495 480,0

239,0

56 110,0

1 608,0

231 168,0

64 579,0

142 080,0

128 000,0

133 701,0

17 928,0

9 033,0

2 285 522,0 1 422 049,0 254 004,0

2 125,0 411 891,0

8 498,0

132 961,0 3 545 068,0 157 860,0

3 300,0

6 533,0 20 719,0

2 051,0 76 899,0

57 772,0 315 000,0 75 000,0

58 500,0

502 976,0

222 812,0

172 490,0

784 489,0

911 527,0 708 444,0

201 798,0 2 244 251,0 96 750,0 1 757 524,0 18 000,0 177 739,0 26 262,0 115 650,0 902 233,0

50 003,0

484 466,0

93 294,0

1 394 061,0

456 677,0

238 027,0

47 956,0

973 714,0 21 138 658,0

6 557 570,0 4 781 313,0 1 513 521,0

Бұйрық Қазақстан Республикасының Əділет министрлігінде 2012 жылғы 7 желтоқсанда Нормативтік-құқықтық келісімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №8130 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің бұйрығы 2012 жыл 14 желтоқсан

№3-1/646

Астана қаласы

«Өңірлер жəне cубсидиялау бағыттары бойынша мал шаруашылығы өнімдерінің өнімділігін жəне сапасын арттыруды субсидиялауға республикалық бюджетте көзделген қаражатты бөлуін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің м.а. 2012 жылғы 25 мамырдағы № 3-1/273 бұйрығына өзгеріс енгізу туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 16 мамырдағы № 625 қаулыcымен бекітілген Облыстық бюджеттердің мал шаруашылығы өнімдерінің өнімділігін жəне сапасын арттыруды субсидиялауға 2012 жылғы республикалық бюджеттен берілетін ағымдағы нысаналы трансферттерді пайдалану қағидаларының 7-тармағына сəйкес, бұйырамын: 1. «Өңірлер жəне cубсидиялау бағыттары бойынша мал шаруашылығы өнімдерінің өнімділігін жəне сапасын арттыруды субсидиялауға республикалық бюджетте көзделген қаражатты бөлуін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің м.а. 2012 жылғы 25 мамырдағы № 3-1/273 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 7686 тіркелген, «Егемен Қазақстан» газетінде 2012 жылғы 5 маусымдағы № 292-297 (27371) жарияланған) мынадай өзгеріс енгізілсін: көрсетілген бұйрыққа қосымша осы бұйрыққа қосымшаға сəйкес жаңа редакцияда жазылсын. 2. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің Мал шаруашылығы департаменті осы бұйрықтың заңнамада белгіленген тəртіппен Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасы ауыл шаруашылығы вице-министріне жүктелсін. 4. Осы бұйрық мемлекеттік тіркеуден өткен күнінен бастап қолданысқа енгізіледі жəне ресми жариялануға тиіс. Министр

А.МАМЫТБЕКОВ.

Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы Министрінің 2012 жылғы 14 желтоқсандағы №3-1/646 бұйрығына қосымша Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің м.а 2012 жылғы 25 мамырдағы №3-1/273 бұйрығымен бекітілген Өңірлер жəне субсидиялау бағыттары бойынша мал шаруашылығы өнімдерінің өнімділігін жəне сапасын арттыруды субсидиялауға республикалық бюджетте көзделген қаражатты бөлу Облыстар

1 Ақмола Ақтөбе Алматы Шығыс Қазақстан Жамбыл 1 Батыс Қазақстан Қарағанды Қостанай Қызылорда Маңғыстау Павлодар Солтүстік Қазақстан Онтүстік Қазақстан Барлығы:

Шығыс баптары (мың теңге) Сиыр еті

Шошқа еті

Қой еті

2 72 000,0 176 088,0 376 520,0 437 281,0

3 23 100,0 215 600,0 344 790,0 103 600

4 1 505,0 4 000,0 47 618,0 30 110,0

5 7 357,0 12 607,0 27 054,0 46 954,0

136 433,0 2 249 280,0

104 566,0 3 29 400,0

30 000,0 4 9 200,0

19 600,0 5 52 072,0

45 600,0 246 427,0 38 944,0

366 255,0 24 231,0

231 168,0 142 080,0

69 904,0 128 000,0

89 420,0 500,0 4 600,0 1 187,0 23 000,0

133 701,0

17 928,0

9 033,0

2 125,0

2 285 522,0 1 427 374,0 250 173,0

Жылқы еті Биязы жүн

Сүт

Қымыз

Шұбат

8 3 891,0 3 420,0 13 036,0 43 100,0

9 605,0

87 036,0 2 676,0

7 333 691,0 147 500,0 512 241,0 730 100,0

33 491,0 6 1 260,0

53 500,0 7 41 675,0

5 814,0 8 6 300,0

169 240,0 4 692,0 9 200,0

82 080,0 601 000,0 99 401,0

63 331,0 480,0 1 061,0

70 623,0 499,0

373 000,0 495 480,0

15 580,0 239,0

56 110,0

1 608,0

422 023,0

6

8 498,0

132 961,0 3 525 778,0 157 860,0

43 691,0

Құс еті

Жұмыртқа Шырынды жəне ірі азықтар 10 11 12 891 605,0 146 583,0 68 681,0 233 660,0 69 750,0 3 808 384,0 1 033 000,0 231 300,0 1 783 825,0 261 450,0

13 1 480 337,0 931 306,0 6 524 670,0 3 439 096,0

10

57 772,0 11 222 812,0

58 500,0 12 172 490,0

502 976,0 13 784 489,0

315 000,0 75 000,0

911 527,0 708 444,0

3 300,0 9

Жиыны, мың.теңге

50 003,0

484 466,0

201 798,0 2 244 251,0 96 750,0 1 757 524,0 18 000,0 177 739,0 26 262,0 118 958,0 902 233,0 93 294,0 1 394 061,0

2 051,0

456 677,0

238 027,0

47 956,0

81 255,0

6 557 570,0 4 781 313,0 1 516 829,0

6 533,0 25 075,0

973 714,0 21 138 658,0

Бұйрық Қазақстан Республикасының Əділет министрлігінде 2012 жылғы 14 желтоқсанда Нормативтік-құқықтық келісімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне № 8183болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация Министрлігі бұйрығы 2012 жылы, 4 қазан

№664

Астана қаласы

«Əуе қозғалысын ұйымдастыру жəне қызмет көрсету жөніндегі нұсқаулықты бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрінің міндетін атқарушының 2011 жылғы 16 мамырдағы № 279 бұйрығына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы

12 қаңтар 2013 жыл

«405. Келіп қонатын жəне ұшып кететін əуе кемелері үшін ақпаратты қамтитын ATIS радиохабарын беру көрсетілген тəртіппен ақпараттың мынандай элементтерін қамтиды: 1) əуеайлақтың атауы; 2) əріптік индекс; 3) бақылау уақыты; 4) қонуға ұсынылған кіру түрі; 5) ҰҚЖ пайдаланылатын (дар); 6) ҰҚЖ бетінің жай-күйі жəне тежегіштің тиімділігі (ілінісу коэффициенті); 7) күту аймағындағы кідіру (қажет болған кезде); 8) өту эшелоны; 9) басқа маңызды операциялық ақпарат; 10) егер жерге жақын желдің ҰҚЖ пайдаланатын тиісті учаскеде орнатылған құрылғысы бар болса жəне ақпаратқа қатысты ҰҚЖ мен оның учаскесінің нұсқауларын осы ақпаратты пайдаланушылар талап ететін болса, жерге жақын желдің (магниттік меридианға қатысты мөлшердегі), соның ішінде кейбір өзгерістердің бағыты мен жылдамдығы; 11) көру мүмкіндігі мен ҰҚЖ-дағы көру мүмкіндігінің қашықтығы (егер көру мүмкіндігі немесе ҰҚЖ-дағы көру мүмкіндігінің қашықтығы 2000 метрден кем аралықты құрайтын болса); 12) ағымдағы ауа райы; 13) 1500 метр бұлттылығы (5000 фут) немесе қай мағынасының жоғарылығына қатысты секторындағы ең жоғары минималды абсолютті биіктіктен төмен; шоғырлы-жауынды бұлт; егер аспан күңгірттенсе – тікелей көрінімділік, онда осындай деректер бар болса. 14 шық нүктесінің температурасы; 15) биіктік өлшегішті орнатуға арналған деректер; 16) желдің ауысуын қоса қонуға кіру аймақтарындағы ерекше метеорологиялық құбылыстар туралы кез келген қолда бар ақпарат жəне ұшуды жүргізуге əсер ететін ауа райының жуық арадағы құбылыстары туралы ақпарат; 17) «тренд» үлгісіндегі қонуға болжам; 18) ATIS ерекше нұсқаулары.»; 406-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «406. Тек ұшып келетін кемелер үшін ақпаратты қамтитын ATIS радиохабарларын беру ақпараттың көрсетілген тəртіптегі мынадай элементтерін қамтиды: 1) əуеайлақ атауы; 2) əріптік индекс; 3) бақылау уақыты; 4) қонуға болжамды кіру түрі; 5) пайдаланылатын ҰҚЖ; 6) ҰҚЖ бетінің жай-күйі жəне тежегіштің тиімділігі (ілінісу коэффициенті); 7) күту аймағындағы кідіру (қажет болған кезде); 8) өту эшелоны; 9) басқа маңызды операциялық ақпарат; 10) егер жерге жақын желдің ҰҚЖ пайдаланатын тиісті учаскеде орнатылған құрылғысы бар болса, жəне ақпаратқа қатысты ҰҚЖ мен оның учаскесінің нұсқауларын осы ақпаратты пайдаланушылар талап ететін болса, жерге жақын желдің (магниттік меридианға қатысты мөлшердегі) соның ішінде кейбір өзгерістердің бағыты мен жылдамдығы; 11) көру мүмкіндігі мен ҰҚЖ-дағы көру мүмкіндігінің қашықтығы (егер көру мүмкіндігі немесе ҰҚЖ-дағы көру мүмкіндігінің қашықтығы 2000 метрден кем аралықты құрайтын болса); 12) ағымдағы ауа райы; 13) 1500 метр бұлттылығы (5000 фут) немесе қай мағынасының жоғарылығына қатысты секторындағы ең жоғары минималды абсолютті биіктіктен төмен; шоғырлы-жауынды бұлт; егер аспан күңгірттенсе – тікелей көрінімділік, онда осындай деректер бар болады. 14) ауа температурасы; 15) шық нүктесінің температурасы; 16) биіктік өлшегішті орнатуға арналған деректер; 17) қонуға кіру аймақтарындағы кез келген ерекше метеорологиялық құбылыстар туралы жəне ұшуды жүргізуге əсер ететін ауа райының жуық арадағы құбылыстары туралы ақпарат; 18) «тренд» үлгісіндегі қонуға болжам; 19) ATIS ерекше нұсқаулары. 407-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «407. Тек ұшып кететін əуе кемелері үшін ақпаратты қамтитын ATIS радиохабарларын беру ақпараттың көрсетілген тəртіптегі мынадай элементтерін қамтиды: 1) əуеайлақ атауы; 2) əріптік индекс; 3) бақылау уақыты; 4) пайдаланылатын ҰҚЖ; 5) ҰҚЖ бетінің жай-күйі жəне тежегіштің тиімділігі (ілінісу коэффициенті); 6) басқа маңызды шұғыл ақпарат; 7) егер жерге жақын желдің ҰҚЖ пайдаланатын тиісті учаскеде орнатылған құрылғысы бар болса, жəне ақпаратқа қатысты ҰҚЖ мен оның учаскесінің нұсқауларын осы ақпаратты пайдаланушылар талап ететін болса, жерге жақын желдің (магниттік меридианға қатысты мөлшердегі) соның ішінде кейбір өзгерістердің бағыты мен жылдамдығы; 8) көру мүмкіндігі мен ҰҚЖ-дағы көру мүмкіндігінің қашықтығы (егер көру мүмкіндігі немесе ҰҚЖ-дағы көру мүмкіндігінің қашықтығы 2000 метрден кем аралықты құрайтын болса); 9) ағымдағы ауа-райы; 10) бұлттылығы 1500 метр (5000 фут) немесе қай мағынасының жоғарылығына қатысты секторындағы ең жоғары минималды абсолютті биіктіктен төмен; шоғырлы-жауынды бұлт; егер аспан күңгірттенсе – тікелей көрінімділік, онда осындай деректер бар болса. 11) ауа температурасы; 12) шық нүктесінің температурасы; 13) биіктік өлшегішті орнатуға арналған деректер; 14) ұшу жəне қону аймақтарындағы кез келген ерекше метеорологиялық құбылыстар туралы, желдің жылжуы ескерілген қолда бар ақпарат; 15) «тренд» үлгісіндегі қонуға болжам; 16) ATIS ерекше нұсқаулары.»; 2. Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігінің Азаматтық авиация комитеті (Б.К.Сейдахметов) мемлекеттік тіркеу үшін Қазақстан Республикасының Əділет министрлігіне осы бұйрықты беруді қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация вице-министрі А.Ғ.Бектұровқа жүктелсін. 4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Министр

Өзiңдiк капиталдың активтерге қатынасы (%-бен) (қатынасы жоғары болған сайын, балы көп)

15

17

19

21

23

25

4

Портфель қатерi (%-бен) (негiзгi қарыз бойынша 30 күнiнен асатын ағымдағы мерзiмi өткен берешекпен микрокередит-тер сомасының МҚҰ мен МКҰ жалпы несие портфелiне ара- қатынасы) (мағынасы жоғарылаған сайын, балы төмен) Конкурстық құжаттамада көзделген соңғы қарыз алушы үшiн ең жоғары тиiмдi жылдық сыйақы ставкасы(%-бен), (белгiленген ставкадан мағынасы төмендеген сайын, балы жоғары) Кредит беру нарығындағы ауыл халқына микрокредит беру саласында жұмыс тəжiрибесi мен кəсiби бiлiктiлiгi (ай бойынша) МҚҰ жəне МКҰ қызметiнiң мерзiмi көбейген сайын балы жоғары)

18,1ден 20-ға дейiн

16,1ден 18-ге дейiн

14,1ден 16-ға дейiн

12,1ден 14-ке дейiн

10,1ден 12-ге дейiн

8,1-д ен 6,1-ден 4,1-д ен 2-ден 10-ға 8-ге 6-ға 4-ке дейiн дейiн дейiн

5

6

2012 жылғы 29 желтоқсан

№1772

Конкурстық құжаттамада белгiленген

0,2% аз 0,4%аз

6

10

1. Қарыз I топ алушы (заңды тұлға); 2. Кез келген үшінші тұлға (заңды не жеке тұлға)

II топ

Міндеттемелердің орындалу деңгейі

ақшалай қаражат (депозит, кепілдікке берілген ақша), заңды тұлғалар-дың кепілдігі (уəкілетті өңірлік ұйымды қанағаттан-дыратын қаржылық жағдай) Жылжымай-тын мүлік (ғимарат-тар, құрылыс-тар, тұрғын үй-жайлар, пəтерлер жəне т.б.) Жылжымалы мүлік (автокөлік, ауыл шаруашы-лығы техникасы, автожол техникасы жəне т.б.) жер учаскесі немесе жерді пайдалану құқықтары (дəнді дақылдар-ды, көкөніс жəне т.б. (жайылым жерлерді қоспағанда) өсіруге арналған жер учаскелері. Жерді пайдалану мерзімі кредит беру мерзімінен кемінде 3 (үш) жылға артық болуы керек өсімдік өсіру өнімдері (астық) ауыл шаруашылығы малдары (жылқы, түйе, ірі қара мал)

Қамтамасыздандырылу коэффициенті (кепілдікті қамтамасыз ету құнына сыйақы сомасын ескере отырып кредиттік ресурстар сомасының арақатынасы)

сұратылып 1:1 отырған қарыздың барлық сомасына міндеттемелердің орындалуын қамтамасыз ету үшін қабылдауға болады 1:1,3

I жəне II топтарды қосқанда кепіл құрылымындағы үлесі кемінде (ең төмен үлесті шектеу),%

асырмай (ең жоғары үлесті шектеу),%

50%

Шектеусіз

Шектеусіз 50%

1:2

Шектеусіз 60%

І топты қосқанда міндеттемелердің орындалуын қамтамасыз ету үшін қабылдауға болады

6

7

8

Қызметкерлердiң бiлiктiлiгi Кредиттiк операцияларды есепке алу жөнiнде автоматтандырылған жүйенiң болуы

Белсендi несие портфелiнiң болуы (активтердiң жалпы көлемiне қарағанда өтелмеген кредиттердiң ара салмағы) Кеңсенiң болуы

Кредиттік ұйымдар

МҚҰ (МКҰ) 3 ҚР заңнамасына сəйкес МҚҰ (МКҰ) кемiнде 3 ай (мерзiм бiрiншi кредит берген күннен бастап белгiленедi)

КС 4 ҚР заңнамасына сəйкес КС

мерзiмi өткен берешектiң болмауы: - өтiнiш берген күннен алдыңғы соңғы 3 (үш) айда салықтар мен бюджетке басқа да мiндеттi төлемдер бойынша; - ЕДБ мен басқа да қаржы институттарының алдында соңғы есептi күнге (өтiнiш берген ағымдағы ай) бiлiктiлiгi туралы мəлiметтер

мерзiмi өткен берешектiң болмауы: - өтiнiш берген күннен алдыңғы соңғы 3 (үш) айда бюджетке салықтар мен басқа да мiндеттi төлемдер бойынша; - ЕДБ мен басқа да қаржы институттарының алдында соңғы есептi күнге (өтiнiш берген ағымдағы ай) бiлiктiлiгi туралы мəлiметтер

МҚҰ (МКҰ) кредиттiк портфелiн есепке алу ААЖ-ның болуы жəне жұмыс iстеуi. ААЖ мынадай талаптарды қолдап отыруға тиiс: өтiнiмдер мен кредиттiк досьенiң есебiн жүргiзу, қарыз/кепiл/кепiлдiк шарттарын жүргiзу, кредиттердi өтеу кестелерiн қалыптастыру (қолмен, не автоматты түрде), кредиттiк портфель жəне барлық берiлген кредиттер жөнiнде ақпарат беру

құпталатын талаптар: МҚҰ (МКҰ) кредиттiк портфелiн есепке алу ААЖ-ның болуы жəне жұмыс iстеуi. ААЖ мынадай талаптарды қолдап отыруға тиiс: өтiнiмдер мен кредиттiк досьенiң есебiн жүргiзу, қарыз/кепiл/ кепiлдiк шарттарын жүргiзу, кредиттердi өтеу кестелерiн қалыптастыру (қолмен, не автоматты түрде), кредиттiк портфель жəне барлық берiлген кредиттер жөнiнде ақпарат беру талап жалпы активтен кемінде 40%

9

Iшкi нормативтiк құжаттардың мiндеттi түрде болуы

10

МҚҰ мен МКҰ құпталатын талаптар өңiрлерде (облыс, аудан) филиалдық желiсiнiң немесе өкiлдiгiнiң болуы

1

кредиттiк серiктестiктiң ақшаларын орналастыру тəртiбi жəне есеп саясатының қағидасы -

2

Көрсеткiштiң мағынасы 1 балл

2 балл

Берiлген микрокредиттердiң саны (бiрлiк) (мағынасы жоғары болған сайын, балы көп)

65-ге дейiн

65-тен 130-ға дейiн

Берiлген микрокредиттердiң орташа мөлшерi (мың теңгемен) (мағынасы төмен болған сайын, балы көп)

3 001- 2501ден жо- ден ғары 3000-ғ а дейiн

3 балл 130дан 195-ке дейiн

2 001ден 2500-г дейiн

4 балл

5 балл

195-тен 260260-қа тан дейiн 325дейiн

1 601ден 2000-ға дейiн

1 201ден 1600-г е дейiн

1,2%аз

1,4% аз

1,6% аз

1,8% аз жəне одан артық

30

37

42

48

54

60

6 балл

7 балл

325-тен 390390-ға нан дейiн 455- ке дейiн

8 балл 455-т ен 520-ға дейiн

801401-ден 201ден 800-ге ден 1200 ге дейiн 400-г дейiн дейiн

9 балл

10 балл

520-д 585ан тен 585-к е жоғары дейiн

101-ден 100-ге 200-ге дейiн дейiн

Қарыз алушылардың саны

Микрокредит сомасы

4. Қатысушы ұйымының негiзгi лауазымдағы қызметкерлерiнiң бiлiктiлiгi мен тəжiрибесi. Лауазымы*

Т. А. Ə.

Бiлiмi

ЖОО, диплом бойынша мамандығы

Жалпы жұмыс тəжiрибесi (жыл)

Қарыз берушi ретiнде жұмыс тəжiрибесi (жыл)

Кредиттiк офицер

*Қатысушы ұйымның штаттық кестесiне сəйкес лауазымын көрсетедi 5. Соңғы екi жыл iшiнде жасалған шарттар бойынша қатысушының мiндеттемелердi орындамағаны немесе тиiстi түрде орындамағаны үшiн соттың жауапкершiлiкке тартуы туралы мəлiметтер.

Көрсеткiш мəнi 5 балл 6 балл 451-ден 601600ден ге дейiн 750- ге дейiн 0,8% аз 1% аз

8-де н 10-ға дейiн

10-на н 1212-ге ден дейiн 14-ке дейiн

6-дан 8-ге дейiн

7 балл 751-ден 900-г дейiн

9 балл 1051ден 1300- ге дейiн 1,2% аз 1,4% аз 1,6% аз

1416тен 16- дан ға дейiн 18-ге дейiн

8 балл 901-ден 1050-ге дейiн

18ден 20-ға дейiн

20дан 22-ге дейiн

Тексерiп қараудың басқа да жақтары 10 балл 1501ден жоғары 1,8% аз жəне одан жоғары

Даудың нысаны Сот өткiзiлген мерзiмдер

Сот шешiмiнiң № мен күнi

6. Ұсынымдар туралы мəлiметтер. Басқа да заңды жəне жеке тұлғалардың ұсыным хаттарын, пiкiрлерiн (бар болса) көрсетiп, қоса беру керек. _____________________________________________________________ Бiлiктiлiгi туралы барлық мəлiметтердiң дұрыстығын жəне толықтығын растаймын. Қолы ____________________ М.О. Лауазымы __________________ (Т. А. Ə.) ____________________

22-ден 24-ке дейiн

Микроқаржы (микрокредиттік) ұйымдары мен кредиттік серіктестіктерге конкурстық негізде кредит беру қағидаларына 9-қосымша Қатысушының конкурстық өтінімінің бағалар кестесі _________________________________________ (қатысушының атауы) № __ лот (əрбiр лотқа жеке толтырылады)

Кредиттік ұйымдарға кредит беру конкурсы жөнiндегi қызметтер тiзбесi Конкурсты ұйымдастырушының атауы _________________________________________________________________ (уəкiлеттi өңiрлiк ұйымның толық атауы) Лот атауы

Лот сомасы, теңгемен

Атауы 1. Қысқаша сипаттамасы (лот атауы) 2. Өлшем бiрлiгi 3. Қарыз (лот) сомасы 4. Соңғы қарыз алушы үшiн сыйақы ставкасы

теңге

Қарыз шарттары: Бiз конкурстық құжаттамада көзделген базалық кредит шарттарымен келiсемiз. Мынадай балама шарттарды ұсынамыз:(егер болса шарттары көрсетiледi). Осы конкурстық өтiнiм конкурстық өтiнiм салынған конверттердi ашқан күннен бастап (60 күннен кем емес) күн iшiнде (толық жазу) жарамды. _____________ ________________________________________ (Қолы) (Лауазымы, тегi, Т.А.Ə.) М. О. Микроқаржы (микрокредиттік) ұйымдары мен кредиттік серіктестіктерге конкурстық негізде кредит беру қағидаларына 10-қосымша

Микроқаржы (микрокредиттік) ұйымдары мен кредиттік серіктестіктерге конкурстық негізде кредит беру қағидаларына 6-қосымша Кредиттік ұйымдарға кредит беру конкурсы бойынша техникалық ерекшелiк Конкурсты ұйымдастырушының атауы -_____________________________ (уəкiлеттi өңiрлiк ұйымның толық атауы) КҰ кредит беру шарттары: Р/с Əлеуеттi қарыз алушы №

Микроқаржылық ұйымдар Микроқаржы (микрокредиттiк) ұйымы (толық атауы)

Кредиттiк ұйым (толық атауы)

1

Кредит мақсаты

ішінара жұмыспен қамтылғандар; жұмыссыздар; өз бетінше жұмыспен айналысушылар; табысы аз адамдар; жалпы білім беретін мектептерді ағымдағы күнтізбелік жылы бітірген 11-сынып бітірушілері; еңбекке қабілетті мүгедектер; жиырма үш жасқа дейінгі балалар үйлерінің тəрбиеленушілері, жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар; жалпыға бірдей белгіленген зейнетақы жасына дейін зейнеткерлікке шыққан зейнеткерлер; ауыр жұмыстарда, еңбек жағдайлары зиянды (ерекше зиянды) жəне (немесе) қауіпті жұмыстарда істейтін жəне мемлекеттік арнайы жəрдемақыларды алушылар болып табылатын адамдар қатарындағы Қазақстан Республикасы азаматтары жəне оралмандарға микрокредиттер беру үшiн МҚҰ-ның (МКҰ-ның) айналым қаражатын толықтыру

КС мүшелерiне (ішінара жұмыспен қамтылғандар; жұмыссыздар; өз бетінше жұмыспен айналысушылар; табысы аз адамдар; жалпы білім беретін мектептерді ағымдағы күнтізбелік жылы бітірген 11-сынып бітірушілері; еңбекке қабілетті мүгедектер; жиырма үш жасқа дейінгі балалар үйлерінің тəрбиеленушілері, жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар; жалпыға бірдей белгіленген зейнетақы жасына дейін зейнеткерлікке шыққан зейнеткерлер; ауыр жұмыстарда, еңбек жағдайлары зиянды (ерекше зиянды) жəне (немесе) қауіпті жұмыстарда істейтін жəне мемлекеттік арнайы жəрдемақыларды алушылар болып табылатын адамдар қатарындағы Қазақстан Республикасы азаматтары жəне оралмандар болып табылатын) микрокредит беру үшiн КС-тiң айналым қаражатын толықтыру

2

Кредит беру мерзiмi

60 айға дейiн

60 айға дейiн

3

Сыйақы ставкасы

__ % (ҚР ҚМ эмитенттеген МБҚ орташа табыстылығы)

__ % (ҚР ҚМ эмитенттеген МБҚ орташа табыстылығы)

4

Негiзгi қарызды өтеу бойынша жеңiлдiктi кезең

жеңiлдiк мерзiмiнiң ұзақтығы бюджеттiк кредит мерзiмiнiң ұзақтығының үштен бiрiнен аспауы қажет

жеңiлдiк мерзiмiнiң ұзақтығы бюджеттiк кредит мерзiмiнiң ұзақтығының үштен бiрiнен аспауы қажет

5

Валюта

теңге

теңге

6

Негiзгi қарызды өтеу кезеңдiлiгi

төлемдердiң бекiтiлген кестесi бойынша

7

Кредиттiк қаражатты игеру 5 айға дейiн (2011 жылы) мерзiмi

Конкурстық өтiнiмдi қамтамасыз ету нысаны (банк кепiлдiгi) Кепiл беруші: __________________________________________________ Тұратын орны: Деректемелерi: Кiмге:_________________________________________________________ Тұратын орны: Деректемелерi: №______ кепiлдiк мiндеттеме _______________________ «____»__________ ж. (орналасқан жерi) Бiз (қатысушының атауы) микроқаржы (микрокредиттiк) ұйымдары арасында ______________________________ ұйымдастырған кредиттiк ресурстар алуға конкурсқа қатысатындығынан жəне Жұмыспен қамту 2020 бағдарламасына қатысушыларға кейiннен микрокредиттер беру үшiн (лот атауы) жалпы сомасы (сома сандармен жəне жазумен) теңгеге кредит алуға дайын екендiгiнен хабардармыз. Жоғарыда аталған конкурсты өткiзу жөнiндегi конкурстық құжаттамада банк кепiлдiгi түрiнде конкурстық өтiнiмдi қамтамасыз етудi енгiзу көзделген. Осыған байланысты бiз (Банк атауы) Сiздiң ақы төлеуге жазбаша талабыңызды жəне Қатысушы: конкурстық өтiнiм берудiң соңғы мерзiмi өткеннен кейiн конкурстық өтiнiмд қайтарып алғандығын немесе өзгерткенiн; белгiленген мерзiмде шартқа қол қоймағаны туралы жазбаша растауыңызды алғаннан кейiн Сiзге Сiздiң талабыңыз бойынша (санмен жəне жазумен) теңгеге тең соманы қайтарып алусыз төлеу мiндеттемесiн өзiмiзге аламыз. Осы кепiлдiк мiндеттеме конкурс өтiнiмдерiн ашқан күннен бастап күшiне енедi. Осы кепiлдiк мiндеттеме конкурстық өтiнiмдерi бар конверттердi ашқан күннен бастап 60 (алпыс) күн iшiнде қолданылады жəне егер Сiздiң жазбаша талабыңызды бiз 20 ж. ____ аяғына дейiн алмасақ, осы құжат бiзге қайтарылатындығына немесе қайтарылмайтындығына қарамастан, толық жəне автоматты түрде күшiн жояды. Осы кепiлдiк мiндеттемеге байланысты туындайтын барлық құқықтар мен мiндеттемелер Қазақстан Республикасының заңнамасымен реттеледi. Кепiл берушінің қолы мен мөрi Күнi мен мекенжайы Микроқаржы (микрокредиттік) ұйымдары мен кредиттік серіктестіктерге конкурстық негізде кредит беру қағидасына 11-қосымша №_____ кредит беру туралы шарт (конкурстық өтiнiм бойынша) 20_ ж. «___» _______

төлемдердiң бекiтiлген кестесi бойынша 5 айға дейiн (2011 жылы)

8

Қайтарымдылығы

100%

100%

9

Кредиттi қамтамасыз ету

мiндеттi түрде кепiл беру

КС барлық мүшелерiнiң кепiлдiк беруi (алып жатқан кредит үшiн КС мүшелерiнiң жауапкершiлiгi)

Конкурс ұйымдастырушысы (бұдан əрi – Кредит берушi): Жарғы негiзiнде iс-əрекет жасайтын Уəкiлеттi өңiрлiк ұйым (толық атауы) атынан _______________________ бiр жағынан жəне Конкурс жеңiмпазы (бұдан əрi – Қарыз алушы): Жарғы негiзiнде iс-əрекет жасайтын «_________ (толық атауы)» «Микрокредиттiк ұйым (кредиттiк серiктестiк)» атынан ______________________ екiншi жағынан төмендегi туралы шарт жасасты: Осы Шартта қолданылатын негiзгi терминдер мен анықтамалар: Кредитор

Р/с Шарттардың атауы №

Жергiлiктi атқарушы органдар қоятын шарттар

Қарыз алушы

МҚҰ (МКҰ) конкурстық негiзде кредит беру кезiнде

кредиттiк серiктестiктерге кредит беру кезiнде

Кепiл берушi:

1

2

3

4

1

Соңғы қарыз алушы

ішінара жұмыспен қамтылғандар; жұмыссыздар; өз бетінше жұмыспен айналысушылар; табысы аз адамдар; жалпы білім беретін мектептерді ағымдағы күнтізбелік жылы бітірген 11-сынып бітірушілері; еңбекке қабілетті мүгедектер; жиырма үш жасқа дейінгі балалар үйлерінің тəрбиеленушілері, жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар; жалпыға бірдей белгіленген зейнетақы жасына дейін зейнеткерлікке шыққан зейнеткерлер; ауыр жұмыстарда, еңбек жағдайлары зиянды (ерекше зиянды) жəне (немесе) қауіпті жұмыстарда істейтін жəне мемлекеттік арнайы жəрдемақыларды алушылар болып табылатын адамдар қатарындағы Қазақстан Республикасы азаматтары жəне оралмандар

ішінара жұмыспен қамтылғандар; жұмыссыздар; өз бетінше жұмыспен айналысушылар; табысы аз адамдар; жалпы білім беретін мектептерді ағымдағы күнтізбелік жылы бітірген 11-сынып бітірушілері; еңбекке қабілетті мүгедектер; жиырма үш жасқа дейінгі балалар үйлерінің тəрбиеленушілері, жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар; жалпыға бірдей белгіленген зейнетақы жасына дейін зейнеткерлікке шыққан зейнеткерлер; ауыр жұмыстарда, еңбек жағдайлары зиянды (ерекше зиянды) жəне (немесе) қауіпті жұмыстарда істейтін жəне мемлекеттік арнайы жəрдемақыларды алушылар болып табылатын адамдар қатарындағы Қазақстан Республикасы азаматтары жəне оралмандар болып табылатын КС мүшелері

2

Соңғы қарыз алушылардың бiр соңғы қарыз алушы бiр қарыз алады кредит алу шарты

бiр соңғы қарыз алушы бiр қарыз алады

3

Бiр соңғы қарыз алушыға микрокредит беру сомасы

3 000 000 (үш миллион) теңгеге дейiн

3 000 000 (үш миллион) теңгеге дейiн

4

Соңғы қарыз алушының микрокредиттi мақсатты пайдалануы

өңiрде кəсiпкерлiктi дамытудың негiзгi бағыттары шеңберiнде жеке iсiн ұйымдастыру немесе кеңейту («Жеке кəсiпкерлiк туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 6-бабы 4-тармағында белгiленген кəсiпкерлiк қызмет түрiн қоспағанда)

өңiрде кəсiпкерлiктi дамытудың негiзгi бағыттары аясында, сауданы қоса алғанда, жеке iсiн ұйымдастыру («Жеке кəсiпкерлiк туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 6-бабы 4-тармағында белгiленген кəсiпкерлiк қызмет түрiн қоспағанда)

5

Соңғы қарыз алушыға қарыз беру мерзiмi

өңiрде кəсiпкерлiктi дамытудың негiзгi бағыттары шеңберiнде жеке iсiн ұйымдастыру немесе кеңейту («Жеке кəсiпкерлiк туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 6-бабы 4-тармағында белгiленген кəсiпкерлiк қызмет түрiн қоспағанда)

60 (алпыс) айға дейiн

6

Соңғы қарыз алушы үшiн __ % (жергiлiктi атқарушы органдар ең жоғары жылдық сыйақы белгiлейдi) ставкасы

__ % (жергiлiктi атқарушы органдар белгiлейдi)

7

Негiзгi қарызды өтеу бойынша жеңiлдiктi кезең

__ай (кредит мерзiмiнiң ұзақтығының үштен бiр бөлiгi)

__ ай (кредит мерзiмiнiң ұзақтығының үштен бiр бөлiгi)

8

Кредит беру тəсiмi

кредиттi траншпен беру мүмкiндiгi

кредиттi траншпен беру мүмкiндiгi

9

Кредиттi қамтамасыз ету

Қаржы агенттігі мəртебесі бар уəкілетті өңірлік ұйымның жəне МҚҰ (МКҰ) iшкi кредиттiк саясатына сəйкес

КС iшкi кредиттiк саясатына сəйкес

Қолы ____________________ м.о. Лауазымы ___________________________________________ ( Т.А.Ə.) Микроқаржы (микрокредиттік) ұйымдары мен кредиттік серіктестіктерге конкурстық негізде кредит беру қағидаларына 7-қосымша

заңды мекенжайдың болуы

1. МҚҰ (МКҰ) үшiн iрiктеу өлшемдерi жəне балл берудiң ұсынылатын шəкiлi Iрiктеу өлшемдерi

22

6-ға дейiн

-

Микроқаржы (микрокредиттік) ұйымдары мен кредиттік серіктестіктерге конкурстық негізде кредит беру қағидаларына 4-қосымша

Р/с №

16

4 балл 301ден 450-г е дейiн 0,6% аз

Шектеусіз 35%

МҚҰ-ның (МКҰ-ның) жеке кеңселiк үй-жайы не кеңсенi жалға алу шарты болуы керек (кеңсенi жалға алу мерзiмi 1 жылдан асқан жағдайда, мұндай шарт тиiстi уəкiлеттi органда тiркелген болуы керек) микрокредиттер беру қағидасы жəне/немесе кредиттiк саясат туралы ереже

1% аз

Микроқаржы (микрокредиттік) ұйымдары мен кредиттік серіктестіктерге конкурстық негізде кредит беру қағидаларына 5-қосымша

Р/с №

Микроқаржы (микрокредиттік) ұйымдары мен кредиттік серіктестіктерге конкурстық негізде кредит беру қағидаларына 8-қосымша Бiлiктiлiгi туралы мəлiметтер 1. Қатысушының атауы________________________________________ Тiркелген жерi: _______________________________________________ Қызметiнiң мекенжайы жəне негiзгi орны:________________________ 2. Соңғы екi жыл iшiнде берiлген кредиттердiң жыл сайынғы көлемi, теңгемен: ____________________________________________________ 3. Сипаты бойынша ұқсас соңғы жыл iшiнде берiлген микрокредит, сомасы мың теңгемен көрсетiледi

Директор

3 балл 151ден 300- ге дейiн 0,4% аз

Шектеусіз 35%

жалпы активтiң кемiнде 50 %

0,8% аз

1 балл 2 балл 100 101ден 150- ге дейiн Кон0,2% аз курстық құжат тама-да белгiленген

Шектеусіз 40%

Кредиттік ұйымдарға қойылатын бiлiктiлiк талаптары

4

0,6% аз

КҰ соңғы қарыз алушыларға микрокредит беру шарттары

Микроқаржы (микрокредиттік) ұйымдары мен кредиттік серіктестіктерге конкурстық негізде кредит беру қағидарына 3-қосымша

Р/с Талаптардың атауы № 1 2 1 Заңды мəртебесi 2 Нарықтағы микрокредит беру қызметiн көрсету жөнiндегi үздiксiз қызметтi жүзеге асыру мерзiмi 3 Бюджет немесе ЕДБ алдында берешектiң болуы немесе болмауы

2-ге дейiн

2. КС үшiн iрiктеу өлшемдерi мен балл беру үшiн ұсынылатын шəкiл Р/с Iрiктеу өлшемдерi № 1 Меншікті капитал мөлшерi (мың теңге) (көп болған сайын балл да жоғары) 2 Соңғы қарыз алушы үшiн конкурстық құжаттамада көзделген ең жоғары тиiмдi жылдық сыйақы ставкасы (%-бен) (белгiленген ставкадан мəнi аз болған сайын балл да жоғары) 3 Ауылды елдi мекендерге микрокредит беру саласындағы жұмыс тəжiрибесi мен кредит беру нарығындағы кəсiби бiлiктiлiгi (аймен) (МКҰ қызмет мерзiмi үлкен болған сайын балл да жоғары)

Кредиттік ұйымдардың кепілдікті қамтамасыз етуіне қойылатын талаптар Қамтамасыз ету түрі

35

Заңгер

Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы

Кепіл беруші

32

Кредиттiк инспектор

Астана, Үкімет Үйі

Микроқаржы (микрокредиттік) ұйымдары мен кредиттік серіктестіктерге конкурстық негізде кредит беру қағидаларына 2-қосымша

29

Бас бухгалтер

А. ЖҰМАҒАЛИЕВ.

(Жалғасы. Басы өткен 9-13-нөмірлерде).

27

Атауы

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы

(Соңы. Басы өткен 9-13-нөмірлерде) 1) өндірістік қызмет, онда мыналар бойынша ақпараттарды қамтитын өндірістік қызметтің негізгі бағыттары көрсетіледі: қызмет көрсетілген ұшу саны; əуе қозғалысының қарқындылығы; қызмет көрсетілген литерлі рейстердің саны; радиотехникалық жабдықтарды жаңғырту; əуе кеңістігінің құрылымын (ƏКҚ) өзгерту (жетілдіру), жүйесіне жаңа рəсімдерді енгізу; əуе кеңістігін пайдаланушыларды қажетті аэронавигациялық ақпаратпен қамтамасыз ету; көктемгі-жазғы (күзгі-қысқы кезең) кезеңдегі жұмысқа дайындық жүргізу; 2) ƏКҚ органдарындағы ұшу қауіпсіздігінің жай-күйі, оларда: ƏКҚ қауіпсіздігін қамтамасыз етудің (ƏКҚ-мен байланысты авиация қауіпсіздік мен оқыс оқиғалардың болуы немесе болмауы) жалпы деңгейін көрсету. ƏКҚ қызметі мамандарының кінəсы бойынша салыстырылатын кезеңдегі АЖ мен оқыс оқиғалардың санын салыстыра отырып, талдау жасаған өткен кезеңге сəйкес ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету деңгейін салыстыру: ƏКҚ органдарындағы ұшу қауіпсіздігінің жай-күйіне əсер ететін мынадай негізгі аспектілер бойынша ақпарат беру қажет: апат; ұшуды доғару; ҰҚЖ рұқсатсыз пайдалану; əуе кеңістігін пайдалану тəртібін бұзу; белгіленген арақашықтықтарды бұзу; құстармен соқтығысу; радиобайланыстың жоғалуы; ƏКҚ персоналының кінəсынан екінші айналымға кету; қосалқы əуеайлаққа кету; ƏКҚ үйлестіру рəсімін бұзу; ұшу қауіпсіздігіне ƏКҚ бағыттары құрылымының əсері; 3) кəсіби дайындық, онда ƏКҚ персоналдарын кəсіби дайындау бойынша мынадай мəліметтерді қамтитын ақпарат беріледі: ƏКҚ персоналының класын арттыру мақсатында аттестаттау комиссиясынан өту, дербес жұмысқа рұқсат алу, алғашқы рұқсат алу бойынша деректер жəне т.с.с.; ƏКҚ персоналдарының біліктілігін арттыру курсынан, алғашқы дайындық курсынан, арнайы курстардан өтулері бойынша деректер; ƏКҚ мамандарының біліктіліктері бойынша деректер; ағылшын тілін меңгеру деңгейі бойынша деректер. 4) тəртіп жағдайы, онда: қызметтердегі еңбек жəне технологиялық тəртіп жағдайына сипаттау; еңбек жəне технологиялық тəртіпті бұзудың ерекше жағдайын қысқаша сипаттау; ƏКҚ қызметі мамандарының арасында тəртіпті нығайту бойынша қорытынды жасау жəне ұсыныстар беру; жүргізілген іс-шаралардың тиімділігін бағалау мен еңбек жəне технологиялық тəртіпті нығайту бойынша жаңасын көздеу қажет. 5) Ұшуды радиотехникалық жəне электр жарығымен техникалық қамтамасыз ету, онда: ұшуды радиотехникалық жəне электр жарығымен техникалық қамтамасыз ету құралдарының істен шыққандығынан авиациялық жағдайлар мен оқыс оқиғалардың санын көрсету; нəтижесінде ұшу қауіпсіздігіне қауіп төнген ұшуды радиотехникалық жəне электр жарығымен техникалық қамтамасыз ету құралдарының нəтижесінде негізсіз өшіру мысалдарын көрсету; қосалқы əуеайлақтарға қону, əуе кемелерінің ұшып шығуын жəне ұшып келуін тоқтату орын алған ұшуды радиотехникалық жəне электр жарығымен техникалық қамтамасыз ету құралдарының істен шығуына байланысты əуеайлақтардың минимумдарын көбейту жағдайының санын көрсету; қазіргі уақытқа дейін жойылмаған бұрын болған кемшіліктерді көрсету қажет; 6) ұшуды метеорологиялық қамтамасыз ету, онда: ұшуды метеорологиялық қамтамасыз ету жағдайына жалпы баға беру; қауіпті метеожағдай туралы ƏҚҚ қызметін хабардар етпеу немесе уақтылы хабардар етпеу жағдайын атау; ƏКҚ мен метеоқызметінің өзара іс-қимыл кемшіліктерін көрсету қажет; 7) ұшуды əуеайлақтық қамтамасыз ету жағдайы, онда ұшуды қамтамасыз ететін қызметтермен ƏКҚ қызметінің өзара іс-қимылдағы кемшіліктерді көрсету қажет; 8) қорытынды, онда: есепті жылға ƏКҚ қауіпсіздігін ұйымдастыру жəне жағдайы бойынша жалпы қорытынды жасау; алдын алу шаралары мен əдістемелік жұмыстарды жақсарту бойынша, сондай-ақ еңбек жəне технологиялық тəртіпті күшейту бойынша іс-шараларды белгілеу; қызметтің жеке құрамның еңбек жағдайы мен күнделікті жағдайларына талдау жасау жəне оны жақсарту бойынша ұсыныс дайындау; ұшуды қамтамасыз ететін қызметтермен өзара іс-қимылды жақсарту бойынша іс-шараларды белгілеу қажет.»; мынадай мазмұндағы 2-1- тараумен толықтырылсын: «2-1. Объективті бақылау құралдарын пайдалану 17-2. ƏКҚ мамандарының жұмыстарын объективті бақылау құралдарын пайдалану тəртібі. 17-3. Талдауға «Диспетчер-Экипаж», «Диспетчер-Диспетчер», «Диспетчер-АМСА қадағалаушы» радиоалмасуларын, ƏКҚ органдарымен, кəсіпорындармен, басқа қызметтермен ƏКҚ қызметінің өзара іс-қимыл арналарын сондай-ақ нұсқаулар мен ƏКҚ қызметінің кезекші ауысым жұмысындағы талдауларын міндетті түрде қамтитын (осы Нұсқаулықтың 64, 66, 78, 96, 97-тармақтарына сəйкес ұйымдастырылатын жазбама мəліметтер мен хабарлар) объективті бақылау құралдарынан үзінділері жатады. 17-4. Үзінділер жасаған лауазымды адамдардың тізбесін азаматтық авиация ұйымының басшысы бекітеді. 17-5. Объективті бақылау құралдарынан үзінділер жəне оған талдау жасау мынадай жағдайларда орындалады: 1) жоспарлы: ƏКҚ қызметі бастығының бақылауы үшін айына 2 реттен кем емес. Көлемді ƏКҚ қызметінің бастығы белгілейді; ƏКҚ ауысым мамандарының (аға диспетчерлер) жұмыстарына ұшу жетекшісі бақылау жасау үшін – (негізгі сағаттардағы əр ауысым бойынша) - айына 2 реттен кем емес. Көлемін ұшуды басқарушы (аға диспетчер) анықтайды; күрделі метеорологиялық жағдайларда ƏКҚ қызметінің диспетчерлері мен АМСА қадағалаушылары арасында келіссөздер жүргізуді бақылау үшін - ƏКҚ қызметі басшылары белгілеген мөлшерде жəне диспетчерлік пункттерде, айына 1 реттен кем емес; аралас диспетчерлік пункттермен ƏКҚ қызметі диспетчерлерінің келіссөздер жүргізуін бақылау үшін - ƏКҚ қызметі басшылары белгілеген мөлшерде, айына 1 реттен кем емес. 2) жоспардан тыс: авиациялық оқиғалар кезінде Авиациялық оқиғалар мен инциденттерді тексеру қағидасын бекіту туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 18 шілдедегі № 828 қаулысымен бекітілген Авиациялық оқиғалар мен инциденттерді тексеру қағидасының талаптарына сəйкес; «А» литерлі рейсін қамтамасыз ету кезінде; əуе қозғалысы кезіндегі инцидент туралы əуе кемесінің экипажынан есеп беру түскен кезде. 17-6. Аэронавигациялық ұйым ƏКҚ қызметіндегі объективті бақылау құралдарының деректерін ажыратып талдау жүргізу негізінде есеп жасайды. Есеп азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органға тоқсан сайын беріледі.»; 331-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «331. RVSM қолданылатын əуе кеңістігінде ұшу үшін əуе кемелері ұшудың барометрлік биіктігі туралы деректерді хабарлайтын қабылдау-жауап беру құралдарымен жарақталады. Əуе жағдайының индикаторында көрсетілген ұшудың берілген эшелонынан (биіктігінен) рұқсат етілген ауытқу: əуе кеңістігінде ұшу кезінде RVSM ±60 метрді (±200 фут); RVSM ±60 метрді (±200 фут) қолданылмайтын əуе кеңістігінде ұшу эшелоны төмендегенде 290 жəне ±90 метрді (±300 фут) ұшу эшелоны жоғарылағанда 410 құрайды. Жасалған келісімге сəйкес ƏКҚ органы RVSM қолданылатын əуе кеңістігінде рұқсат етілген ауытқулардан асып кету туралы мəліметтерді өңірлік мониторингтік агенттікке жібереді.»; 334-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: 334. Эшелонды əуе кемесінің қамту өлшемі анықталған кезде RVSM əуе кеңістігінде ±60 метр (±200 фут) пайдаланылады. RVSM пайдаланылмайтын əуе кеңістігінде ол ұшу эшелоны төмендегенде ±90 метрді (±200 фут) жоғарылағанда 290 жəне ±90 метрді (±300 фут) құрайды.»; 405-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

3

(Кiмнен) _______________________ (қатысушының атауы) 20__ж. «_____»________

Конкурсқа қатысуға өтiнiм Кредиттік ұйымдар арасында қарыз алу құқығына ашық конкурс өткiзу жөнiндегi конкурстық құжаттаманы қарап, конкурстық құжаттамаға сəйкес жалпы сомасы (санмен жəне жазумен) ____, (қатысушының атауы) мынадай лоттар бойынша əлеуеттi қарыз алушы ретiнде: (лот нөмiрiн жəне облыстың жəне ауданның атауын көрсету керек) қарастыруды сұраймыз. Бiз өзiмiздiң конкурстық өтiнiмiмiз ұтты деп танылған жағдайда, қарыз алған күннен бастап (бес айдан асырмай) ай iшiнде кредиттiк қаражатты игеруге жəне 100 % қайтаруды қамтамасыз етуге мiндеттенемiз. Бiз Сiздердiң конкурстық құжаттамада жазылған кредиттi ресiмдеу шарттарыңызбен келiсемiз. Мынадай баламалы шарттарды: (егер баламалы шарттар болатын болса, солар тiзбеленедi) немесе басқа да шарттарды ұсынамыз (көрсету керек:_____________________________________), бұл ретте ____ (пайыз түрiнде, жазумен көрсету керек) мөлшерде соңғы қарыз алушы үшiн сыйақы ставкасы бойынша жеңiлдiк беремiз. Осы конкурстық өтiнiм конкурстық өтiнiм салынған конверттердi ашқан күннен бастап ____(60 күннен кем емес) күн iшiнде жарамды болады. Кредиттiк тарих бойынша ақпаратты Кредиттiк бюроға беруге жəне кредиттiк есеп беруге келiсiмiмiздi растаймыз. ___________________ ____________________________ Қолы (Лауазымы, Т.А.Ə.) М. О. Ескертпе: Конкурстық өтiнiмде жолдар арасында ешқандай жазулар, сызулар немесе қосып жазулар болмауға тиiс. Конвертте əлеуеттi өнiм берушiнiң (конкурстық өтiнiм: қабылданбаған, жеңген болып есептелмесе немесе «кешiккен» болып жарияланған жағдайда, конкурстық өтiнiмдi қайтару мақсатында) атауы, мекенжайы жəне телефоны көрсетiлуге тиiс.

Кепiл туралы шарт

Уəкiлеттi өңiрлiк ұйым (толық атауы) Мекенжайы:___________, БСК, СТН, ЖСК ЖШС__________(толық атауы) Мекенжайы:_____________, ағымдағы шоты (бар болса) БСК, СТН, ЖСК ЖШС (АҚ) Мекенжайы: БСК, СТН, ЖСК немесе Қазақстан Республикасының азаматы Жеке куəлiгiнiң №_____ ҚР IIМ (Əдiлетминi) «__» ____ ______ ж. берген. Мекенжайы:____________ Ағымдағы шоты (бар болса) СТН, ЖСК Кредит берушi мен кепiл берушiнiң арасында 20__ ж. «__» ____ жасалған №___кепiл шарты

1. Шарттың мəнi 1.1. Осы Шартқа сəйкес Кредитор Қарыз алушыға осы Шарттың 3.1-тармағында көзделген шарттарды сақтай отырып, соңғы қарыз алушыға микрокредит беру үшiн 20__ жылғы «___» _____ дейiнгi мерзiмге _________ (_________) теңге сомаға кредит бередi. 1.2. Жылдық тиiмдi сыйақы ставкасы Шарт жасау күнiне жылдық _____ % -н құрайды. 1.3. Кредит қайтарымдылық, қамтамасыздық, жеделдiлiк жəне мақсатты пайдалану шарттарында ұсынылады. 1.4. Қарыз алушының осы Шарттағы мiндеттемелердi орындауын қамтамасыз ету: 1. (қамтамасыз ету түрлерi көрсетiледi) болып табылады. Мүлiк құны ______ (________) теңге сомада белгiлендi. 2. Кредит беру шарттары 2.1. Кепiл шартын жасағаннан жəне мемлекеттiк тiркегеннен кейiн, Кредитор Қарыз алушыға осы Шарттың 1.1-тармағында белгiленген мөлшерде оның шарттарына сəйкес кредиттiк ресурстар бередi. 2.2. Сыйақы сомасы Қарыз алушының кредиттi пайдаланған нақты уақыты үшiн кредит бойынша негiзгi берешектiң қалдығына есептеледi. Сыйақы есептеу үшiн жылдағы 360 күн жəне айдағы 30 күн не толық емес айда өткен күндердiң нақты саны есепке алынады. 2.3. Сыйақы төлемiн Қарыз алушы осы Шарттың ажырамас бөлiгi болып табылатын төлемдер кестесiне (төлем кестесi осы шартқа қоса берiлуге тиiс) сəйкес тоқсан сайын жүргiзедi. Сыйақының соңғы төлемi кредит мерзiмiнiң соңында негiзгi берешек сомасы өтелгенде бiр уақытта жүргiзiледi. 2.4. Негiзгi берешектi өтеу күнi жəне оларға есептелген сыйақы күнi жұмыс күнiне тура келмесе (демалыс, ресми мерекелер), өтеу күнi келесi бiрiншi жұмыс күнiне ауыстырылады. Кредит беру жəне толық көлемде қайтару күнi бiр күн бұрын қабылданады, бұл ретте бiр жыл 360 күнге, бiр ай 30 күнге тең қабылданады. 2.5. Қарыз алушы кредиттi, осы Шарттың талаптарын бұзғаны үшiн есептелген сыйақыны қайтару жөнiндегi берешектi жəне айып төлемiн (айыппұл, өсiмақы) өтеген кезде, Кредитор берешектi өтеуге ақшаны мынадай кезектiлiкте жiбередi: салықтар жəне бюджетке төленетiн басқа да мiндеттi төлемдер (мемлекеттiк баж); айыппұлдар; сыйақы жəне негiзгi қарыз бойынша мерзiмi өткен берешек үшiн есептелген өсiмақы; мерзiмi өткен сыйақы; мерзiмi өткен негiзгi қарыз; кредиттi пайдаланғаны үшiн сыйақы; негiзгi қарыз. 2.6. Қарыз алушының кредиттi мерзiмiнен бұрын iшiнара өтеу туралы жазбаша хабарламасының негiзiнде, Кредит берушi мерзiмiнен бұрын iшiнара өтеудi жүзеге асырады, Қарыз берушiмен кредит бойынша кезектi төлемдi енгiзген күннен кешiктiрмей келешектегi төлемдер үшiн негiз болып табылатын төлемдердiң Жаңа кестесiн жасайды жəне қол қояды. Күнi кейiнiрек қойылған кесте төлемдер үшiн негiз болып табылады, осы Шартқа Қосымша ретiнде қосылады жəне жаңа кестеге қол қойылған күннен бастап күшiн жоятын алдыңғы кестенiң орнын басады. 2.7. Осы Шарт бойынша кредиттi мерзiмiнен бұрын iшiнара немесе толық өтеуге Қарыз алушы Кредиторға үш банктiк күн бұрын жазбаша хабарлаған жағдайда жол берiледi, бұл ретте сыйақыны қайта есептеу негiзгi қарыз жəне ол бойынша сыйақы бiржолғы өтелген жағдайда осы Шартқа қоса берiлген Төлемдер кестесiне сəйкес кредит бойынша ай сайынғы/тоқсан сайынғы жарналардың кемiнде ________________ пайызы сомасында жүргiзiледi. 2.8. Қарыз алушының кредиттi мерзiмiнен бұрын iшiнара өтеуi туралы жазбаша хабарламасының негiзiнде жəне Қарыз алушының ағымдағы шотында ақшалай қаражаттың берiлген сомасы жеткiлiктi болғанда, Кредитор мерзiмiнен бұрын өтеудi жүргiзедi, Қарыз алушымен кредит бойынша кезектi төлем енгiзген күннен кешiктiрмей, келешектегi төлемдер үшiн негiз болып табылатын жаңа Төлемдер кестесiн жасайды жəне қол қояды. Күнi кейiнiрек қойылған кесте төлемдер үшiн негiз болып табылады, осы Шартқа Қосымша ретiнде қосылады жəне жаңа кестеге қол қойылған күннен бастап күшiн жоятын алдыңғы кестенiң орнын басады. 2.9. Тараптар мерзiмiнен бұрын iшiнара өтеу кезiнде осы Шартқа қосымша келiсiмдi ресiмдеу кредит берудiң бастапқы параметрлерi (қарызды пайдалану мерзiмi, сыйақы ставкасы, қарыз валютасы, қамсыздандыру түрi) сақталған жағдайда талап етiлмейтiндiгiмен келiседi. 3. Соңғы қарыз алушыларға микрокредит беру шарттары 3.1. Соңғы қарыз алушыларға микрокредит беру мынадай шарттарда жүзеге асырылады:

Соңғы қарыз алушы

МҚҰ (МКҰ) үшiн: үшін соңғы қарыз алушы – ішінара жұмыспен қамтылғандар; жұмыссыздар; өз бетінше жұмыспен айналысушылар; табысы аз адамдар; жалпы білім беретін мектептерді ағымдағы күнтізбелік жылы бітірген 11-сынып бітірушілері; еңбекке қабілетті мүгедектер; жиырма үш жасқа дейінгі балалар үйлерінің тəрбиеленушілері, жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар; жалпыға бірдей белгіленген зейнетақы жасына дейін зейнеткерлікке шыққан зейнеткерлер; ауыр жұмыстарда, еңбек жағдайлары зиянды (ерекше зиянды) жəне (немесе) қауіпті жұмыстарда істейтін жəне мемлекеттік арнайы жəрдемақыларды алушылар болып табылатын адамдар қатарындағы Қазақстан Республикасы азаматтары жəне оралмандар

Бiр соңғы қарыз алушыға микрокредит сомасы

3 000 000 теңгеге дейiн

Микрокредиттiң мақсатты пайдаланылуы

өңiрдегi кəсiпкерлiктi дамытудың негiзгi бағыттары аясында жеке iсiн ұйымдастыру немесе кеңейту

Кредит беру мерзiмi

60 (алпыс) айға дейiн

Микрокредит бойынша ең жоғары тиiмдi сыйақы ставкасы

___ % (уəкiлеттi өңiрлiк ұйым айқындайды)

(Соңы 13-бетте).


(Соңы. Басы 12-бетте). Негiзгi қарызды өтеу бойынша жеңiлдiктi кезең

__ ай (кредит беру мерзiмi ұзақтығының үштен бiрiнен асырмай)

Кредит беру тəсiмi

(траншпен беруге болады)

Кредитпен қамтамасыз ету

(кепiл құны немесе КС мүшелерiнiң кепiлдiгi)

4. Кредит беруден немесе алудан бас тарту 4.1. Кредитор Қарыз алушыға берiлетiн сома мерзiмiнде қайтарылмайтыны туралы айқын куəландыратын мəн-жайлар, сондай-ақ Қарыз алушы бюджет, екiншi деңгейдегi банктер, үшiншi тұлғалардың алдында мерзiмi өткен жəне кепiлдiк мiндеттемелерi жəне берiлген қаржылық есептiлiктiң жəне конкурс өтiнiмiн берген кезде өзге де мəлiметтердiң дұрыс еместiгi туралы фактiлер анықталған, сондай-ақ уəкiлеттi органда Кепiл шарттарын тiркемеген жағдайда Қарыз алушыға кредит беруден бас тартуға құқығы бар. 4.2. Қарыз алушы Кредиторға жазбаша хабарлай отырып, кредит алудан толық немесе iшiнара бас тартуға құқығы бар. 5. Тараптардың құқықтары мен мiндеттерi 5.1. Кредитор: 5.1.1. Он күндiк мерзiмде Қарыз алушының мекенжайына Қазақстан Республикасының заңнамасындағы өзгерiстерге, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Президентiнiң, Үкiметiнiң шешiмдерiне негiзделген өзгерiстерге байланысты бiржақты тəртiппен енгiзiлген осы Шарт талаптарының өзгеруi туралы ақпаратты жазбаша түрде жiберуге мiндеттенедi. 5.2. Кредит берушi: 5.2.1. Алдын-ала хабарламай-ақ Қарыз алушының ағымдағы қаржылық жағдайына тексерулер жүргiзуге жəне сол туралы қажеттi мəлiметтердi алуға; 5.2.2. Қарыз алушыны ескертпей-ақ кредиттiң мақсатты пайдаланылуын тексеруге құқығы бар. Мақсатты пайдаланбаған жағдайда кредиттi жəне мақсатты пайдаланбау фактiсi анықталған сəттен бастап осы Шарттың 6.1-тармағына сəйкес айыппұл санкцияларын есептей отырып, пайдаланған нақты уақытта есептелген сыйақыны мерзiмiнен бұрын қайтаруға; 5.2.3. Қазақстан Республикасының заңнамасы өзгерген кезде, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Президентiнiң, Үкiметiнiң шешiмдерiне негiзделген өзгерiстермен байланысты Қарыз алушыға осы Шарттың 5.1.1-тармағында белгiленген мерзiмде хабарлама бере отырып, осы Шарттың талаптарын бiржақты тəртiппен өзгертуге; 5.2.4. Осы Шарт бойынша мiндеттемелер орындалмаған жағдайда Қарыз алушының банктегi кез келген ағымдағы шотынан берешектi акцепсiз есептен шығаруға (шотты тiкелей дебеттеу); 5.2.5. Бiржақты тəртiппен Қарыз алушы осы Шарт бойынша өз мiндеттемелерiн орындамаған жағдайда осы Шартты бұзуға құқылы. 5.3. Қарыз алушы: 5.3.1. Берiлген нысаналы мақсаттағы кредиттi осы Шарттың 1,1 жəне 3.1-тармақтарына сəйкес пайдалануға жəне 100% (жүз пайыздық) қайтарымдылықты қамтамасыз етуге мiндеттенедi. Кредит алған күннен бастап бес ай iшiнде кредиттiң мақсатты пайдаланылуын растайтын құжаттар беруге мiндеттенедi. Кредиттi мақсатты пайдалану жөнiнде растайтын құжаттарды Шартта көрсетiлген мерзiмде бермеген жағдайда, қарызды мақсатсыз пайдаланған болып есептеледi; 5.3.2. Берiлген кредиттi оны алған күннен бастап бес ай iшiнде игеруге; 5.3.3. Кредиторға осы Шарттың орындалу шеңберiнде ол жазбаша сұратқан кез келген ақпаратты беруге; 5.3.4. Кредиттiң мақсатсыз пайдаланғаны анықталған жағдайда Кредитордың бiрiншi жазбаша талабы бойынша кредиттiң мақсатсыз пайдаланған сомасын жəне мақсатсыз пайдаланғаны үшiн есептелген айыппұл санкцияларын қайтаруды жүзеге асыруға; 5.3.5. Кредиторға есептi тоқсаннан кейiнгi айдың 15-iнен кешiктiрмей шаруашылық-қаржылық қызмет туралы тоқсан сайын есеп беруге; 5.3.6. Кредиторға оның ағымдағы шотына ақша аудару арқылы осы Шартта жəне төлемдер кестесiнде белгiленген мерзiмде негiзгi қарыз жəне олар бойынша сыйақы сомаларын уақытылы өтеуге; 5.3.7. Кемiнде бiр ай бұрын кредиторды өзiнiң болатын немесе болжанатын таратылуы/қайта құрылуы, өз құрылтай құжаттарына енгiзiлетiн өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу не мекенжайының, банк деректемелерiнiң, қосымша кредиттiк қаражат тарту, кепiлдiк мiндеттемелер беру жəне де басқа осы Шартқа сəйкес Кредит берушiнiң алдындағы қабылданған мiндеттемелердiң орындалуына ықпал ететiн өзгерiстер туралы хабардар етуге; 5.3.8. Кредит берушiнiң уəкiлеттi өкiлдерiне кез келген уақытта шаруашылық-қаржылық қызметiне тексеру жүргiзуге кедергi жасамауға, барлық қажеттi құжаттарды беруге, кеңсе мен өндiрiстiк үй-жайға кiрудi қамтамасыз етуге мiндеттенедi. 5.3.9. Қарыз алушы осы Шарттың талаптарын орындамаған немесе тиiстi түрде орындамаған жағдайда Қарыз алушы: Кредитордың алдында меншiк құқығында оған тиесiлi өзiнiң барлық мүлкiмен, шоттағы теңге жəне шетелдiк валютадағы ақшаларымен жауап бередi; Кредиторға екiншi деңгейде қызмет көрсететiн кез келген банктiң теңгемен жəне шетелдiк валютамен өз шоттарындағы ақшаларды акцепсiз шығару құқығын керi қайтарусыз жəне шартсыз беруге; Кредиторға екiншi деңгейдегi кез келген банктен ашылған банк шоттарын блоктау құқығын беруге; 5.3.10. Соңғы қарыз берушiлерге конкурс құжаттамасы талаптарына сəйкес, жеңген лотқа қатаң сəйкестiкте, сондай-ақ осы Шарттың 3.1-тармағына сəйкес кредит берудi жүзеге асыруға мiндеттенедi. 5.3.11. Осы Шарт бойынша қамтамасыз ететiн кепiлдiң туындауын, өзгертудi жəне тоқтатуды тiркеу жөнiндегi барлық шығыстарды Қарыз алушы көтередi. 5.4. Қарыз алушы: 5.4.1. Кредитордан осы Шартта жазылған сомада, мерзiмде жəне шарттарда кредит берудi талап етуге; 5.4.2. Кредиторға мерзiмiнен бұрын: Кредиторға алдын-ала жазбаша хабарламадан кейiн үш банк күнi үшiн кредиттiң iшiнара сомасын; Кредиторға алдын-ала жазбаша хабарламадан кейiн үш банк күнi үшiн кредиттi пайдаланған кезеңге есептелген сыйақымен кредиттiң толық сомасын өтеуге құқылы. 6. Жауапкершiлiк 6.1. Кредиттi мақсатсыз пайдаланған жағдайлар анықталған кезде, Қарыз алушы кредиттi мақсатсыз пайдаланған сомасының __% мөлшерiнде айыппұл төлейдi жəне Кредит берушi үш күндiк мерзiмде мақсатсыз пайдаланған сомасын мерзiмiнен бұрын қайтарады. 6.2. Осы Шарт бойынша төлемдердiң мерзiмi өткен жағдайда (сыйақы жəне негiзгi қарыз) Қарыз алушы осы Шарттың 1.2-тармағында көзделген, оның iшiнде кепiлге берiлген мүлiктi сату уақытында екi еселенген сыйақы ставкасы бойынша төлейдi. 6.3. Кредит қаражаты осы Шарттың 5.3.2-тармақшаларында көрсетiлген мерзiмде толық игерiлмеген жағдайда, Қарыз алушы игерiлмеген соманың __% (__ пайызы) мөлшерiнде айыппұл төлейдi жəне Кредиторға кредиттiң игерiлмеген сомасын қайтарады. 6.4. Осы Шарттың 5.3.3., 5.3.5., 5.3.7., 5.3.8-т. уақытылы орындамаған жағдайда Қарыз алушы кредит сомасының ___ % (__ пайызы) мөлшерiнде айыппұл төлейдi. 6.5. Кредитор осы Шарттың орындалу барысында алынған ақпараттың құпиялылығын сақтауға жауапты болады. 6.6. Қарыз алушыға басқа да жауапкершiлiк шаралары Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сəйкес қолданылады. 6.7. Кредитордың қалауы бойынша айыппұл санкцияларын төлеу Қарыз алушыны мiндеттемелерiн орындаудан жəне бұзушылықтарды жоюдан босатпайды. 6.8. Айыппұл санкцияларын төлеу Қарыз алушы Кредитордың жазбаша талаптарын алған сəттен бастап екi күнтiзбелiк күн iшiнде жүргiзiледi. 6.9. Кредитор өз таңдауы бойынша осы Шарттың кез келген мiндеттемелерiн Қарыз алушы бұзған жағдайда бiржақты тəртiппен осы Шартты бұзуға құқылы. Кредитор Қарыз алушыға осы Шартты бұзу туралы жазбаша хабарлама жiберген күнi Шарттың бұзылған күнi болып табылады. 6.10. Қарыз алушы осы Шарттың талаптарына сəйкес мiндеттемелерiн орындамаған жəне/немесе тиiстi түрде орындамағаны үшiн Кредитордың алдында жауапты болады. 7. Микрокредиттi жəне микрокредит бойынша сыйақыларды мерзiмiнен бұрын қайтару жағдайлары 7.1. Кредитор Шарттан бiржақты бас тарту жəне кредит сомасын есептелген сыйақысымен жəне өзге де осы Шартқа сəйкес Қарыз алушыдан тиесiлi өзге де сомаларды толық көлемде өтеуге беру арқылы осы Шарттың қолданысын мерзiмiнен бұрын тоқтатуына, сондай-ақ Кредиторға кепiлге берiлген мүлiктi Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес соттан тыс тəртiппен, сондай-ақ Кепiл туралы шартқа сəйкес мынадай жағдайларда: осы Шарттың жəне/немесе Кепiл туралы Шарттың талаптары бұзылған жағдайда; Қарыз алушы төлем кестесiн жəне 1.1., 1.2., 2.3-т-да жазылған шарттарды орындамаған не тиiстi түрде орындамаған жағдайда; Қарыз алушының кредит бойынша кезектi төлемдi өтеуi үшiн қаражаты болмаған жəне олардың түсуiне перспектива болмаған кезде; Қарыз берушiнiң/Кепiл берушiнiң мүлкiне жəне оның шотын пайдалануға тыйым салынғанда (немесе осындай нақты қауiп болса); егер Қарыз алушының осы Шарт бойынша мерзiмi өткен мiндеттемелерi болса; кепiлге берiлген мүлiктi мемлекеттiк қажеттiлiк үшiн алып қою (сатып алу) ұйғарылған болса; Қарыз алушының/Кепiл берушiлердiң мүлкiне жəне/немесе кез келген банктердегi банк шоттарына (банк операцияларының жекелеген түрлерiн жүзеге асыратын ұйымдарда жəне өзге де кредиттiк ұйымдарда) қолдануға тыйым салынған немесе өндiрiп алу жарияланған болса; кепiл туралы шарт бойынша кепiлге берiлген мүлiктiң құрамындағы кез келген өзгерiстер, мүлiк туралы, оның нашарлауы жəне/немесе жоғалту немесе ондай мүлiктiң нашарлауы жəне/немесе жоғалту қаупi туындаған кезде; егер сотта Қарыз алушының/Кепiл берушiнiң қатысуымен осы Шарттың жəне/немесе Кепiл туралы шарттың жарамдылығын дауласу туралы тексеру жүргiзiлiп жатса; Кредит берушiнiң негiзделген пiкiрi бойынша Қарыз алушының төлеу қабiлеттiлiгiне олар осы Шарт бойынша мiндеттемелерiн орындау мүмкiндiгiне терiс ықпал ететiн өзге де жағдайларда қайтаруына болады. 8. Форс-мажорлық мəн-жайлар 8.1. Тiкелей немесе жанама табиғи апаттардың туындауынан пайда болған еңсерiлмейтiн күш жағдайлары (су тасқыны, жер сiлкiнiсi, эпидемия), əскери қақтығыстар, əскери төңкерiстер, террористiк актiлер, азаматтық толқулар, ереуiлдер, ұйғарымдар, бұйрықтар немесе Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң тарапынан əкiмшiлiк араласуы немесе осы Шарт бойынша Тараптардың мiндеттемелерiн орындауына ықпал ететiн əкiмшiлiк немесе үкiметтiк шектеулер, қандай да бiр басқа да қаулылар немесе өзге де тараптардың белгiлi бiр бақылауынан тыс мəн-жайлар туындаған жағдайда, бұл мiндеттемелердiң орындалу мерзiмдерi, егер Шарттың барлық немесе басқа да еңсерiлмейтiн күш жағдайлары туындағаннан кейiн орындауға жататын оның бөлiгiнiң орындалуына елеулi түрде ықпал ететiн болса, бұл оқиғалар болып жатқан уақытқа шамалап шегерiледi. 8.2. Аталған бөлiмде көзделген Шартты орындауға кедергiлер кез келген мемлекеттiк орган беруге тиiс Шартты орындауға қажеттi рұқсаттардың, лицензиялардың немесе болуға рұқсаттардың, немесе мақұлдаулардың болмауын қамтымайды. 8.3. Екi Тарап та осы Шарт бойынша мiндеттелердiң орындалуына кедергi келтiретiн еңсерiлмейтiн күш жағдайларының басталуы жəне аяқталуы туралы бiр-бiрiне дереу жазбаша хабарлайды. 8.4. Еңсерiлмейтiн күш жағдайларына сiлтеме жасайтын Тарап оларды растау үшiн құзыреттi мемлекеттiк органның құжатын беруге мiндеттi. 9. Шарт бойынша талаптар құқығын қайта табыстау 9.1. Қарыз алушы кредитордың жазбаша келiсiмiнсiз осы Шарт бойынша өз құқықтары мен мiндеттемелерiн үшiншi адамдарға беруге құқығы жоқ. 9.2. Осы Шарт бойынша Тараптардың құқықтарын иеленушi осы Шартта жазылған талаптар мен мiндеттемелердi, оның iшiнде ықтимал даулар мен келiспеушiлiктердi реттеумен байланысты талаптар мен мiндеттемелер құқығын да тiкелей өзiне қабылдайды. 10. Шарттың қолданылу мерзiмi мен шарттары 10.1. Шарт оған Тараптар қол қойған сəттен бастап күшiне енедi жəне Қарыз алушы осы Шарт бойынша өзiне қабылдаған мiндеттемелердi толық орындағанға дейiн қолданылады. 10.2. Осы Шартты орындау кезiнде Тараптар Шарт талаптарында өзгеше көзделмесе, Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасын басшылыққа алады. 11. Тараптардың келiспеушiлiктерi мен даулары 11.1. Осы Шарттың талаптарын орындау процесiнде туындайтын келiспеушiлiктердi өзара тиiмдi шешiмдер қабылдау мақсатында Тараптар алдын-ала тəртiппен қарайды. 11.2. Келiсiмге қол жеткiзiлмеген Тараптар арасындағы барлық даулар Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сəйкес сот тəртiбiмен шешiледi. Кредитор мен Қарыз алушының арасындағы даулар Кредитордың Шарт деректемелерiнде көрсетiлген тұратын жерi бойынша қаралуға тиiс. 11.3. Кредитор Шартта Қарыз алушы көрсеткен нақты тұратын жерi/заңды мекенжайы бойынша жазбаша нысанда жiберген хабарламалар жеткiзiлген болып есептеледi. 12. Қосымша шарттар 12.1. Қарыз алушы төлем кестесiн осы Шарттың 2.1, 2.3, жəне 5.3.4-т. жазылған шарттарды орындамаған не тиiстi түрде орындамаған жағдайда, кредит бойынша берешек жəне тиесiлi сыйақылар мерзiмiнен бұрын қайтарып алуға ұсынылатын болады. 12.2. Осы Шарттың талаптарын осы Шартта көзделген жағдайларды қоспағанда, жазбаша қосымша келiсiмде ресiмделетiн Тараптардың өзара келiсiмi бойынша өзгертуге болады. 12.3. Осы Шарт бiрдей заңды күшi бар үш данада: 2 данасы – Кредиторға, 1 данасы – Қарыз алушыға жасалды. 13. Тараптардың мекенжайлары мен деректемелерi Кредитор: ___________________Т. А. Ə. М.О.

Қарыз алушы: ____________________Т. А. Ə. М.О.

Микроқаржы (микрокредиттік) ұйымдары мен кредиттік серіктестіктерге конкурстық негізде кредит беру қағидаларына 12-қосымша № үлгiлiк кепiл шарты (МҚҰ (МКҰ) үшін) ______________ 20___ ж. «____» ___________ететін ________________уəкiлеттi өңiрлiк ұйым (толық атауы), _____________________________(заңды тұлғаның толық атауы) атынан бiр жағынан, бұдан əрi «Кепiл берушi» деп аталатын _________________ негiзiнде iс-əрекет етет ін________________________________ екiншi жағынан төмендегi туралы шарт жасасты: Осы Шартта қолданылатын негiзгi терминдер мен анықтамалар: Кепiл ұстаушы Қарыз алушы

13

www.egemen.kz

12 қаңтар 2013 жыл

Атауы: Мекенжайы: БСК, СТН, ЖСК ___________________ Мекенжайы: БСК, СТН, ЖСК

Кепiл берушi: Қарыз шарты

Мəлiмдемелер мен кепiлдiктер: Кепiл берушi мыналарды мəлiмдейдi жəне кепiлдiк бередi: осы Шарт тиiстi түрде санкцияланған, олар оны орындайды жəне осы Шартта баяндалған шарттарға сəйкес орындалуға тиiс Кепiл берушiнiң жарамды жəне заңды күшi бар мiндеттемесiн бiлдiредi; осы Шарттың мазмұны жəне оның шарттарын тиiстi түрде орындау кез келген келiсiмде немесе Кепiл берушi қатысушы тарап болып табылатын, немесе солар бойынша, оның мiндеттемелерi бар немесе оған қатысты кез келген заңнамалық актiлер, нормативтiк құқықтық актiлер, қағидалар, сот шешiмдерiн қамтитын кез келген ереженi бұзуға себеп болмайды; осы Шартқа қол қою сəтiнде оның төленбеген жергiлiктi жəне жалпы мемлекеттiк салықтар бойынша мiндеттемелерi жоқ; осы Шарт бойынша кепiлге берiлетiн кепiл затының бұдан бұрын кепiл ұстаушылары болмаған. Кепiл ұстаушы мыналарды мəлiмдейдi жəне кепiлдiк бередi: ол Қазақстан Республикасының заңнамасы бойынша заңды тұлға бола отырып, өз атынан осы Шартты жасауға құқығы бар; осы Шарт тиiстi түрде санкцияланған, олар оны орындайды жəне осы Шартта баяндалған шарттарға сəйкес орындауға жататын Кепiл берушiнiң жарамды жəне заңды күшi бар мiндеттемесiн бiлдiредi. 1. Шарттың мəнi 1.1. Қарыз шарты бойынша өз мiндеттемелерiн орындауды қамтамасыз ету үшiн Кепiл берушi Кепiл ұстаушыға осы Шартқа Қосымшаға сəйкес ресiмделген, бұдан əрi Кепiл заты деп аталатын Кепiл берушiге меншiк құқығында тиесiлi:________ (кепiлмен қамтамасыз ету түрлерi) кепiлге бердi. Осы Шартқа жəне оның талаптарына сəйкес Кепiл ұстаушы кепiлмен қамтамасыз етiлген мiндеттемелер орындалмаған немесе тиiстi түрде орындалмаған кезде, Кепiл затының құнынан қанағаттануға құқығы бар. 1.2. Қарыз Шартының талаптары бойынша Кепiл ұстаушы Кепiл берушiге ___________сомада (_______________) (санмен, жазумен, теңге) өтеу мерзiмi 60 (алпыс) айға дейiн кредит бердi. Кепiл берушiнiң осы Шарт бойынша мiндеттемелерi Қарыз шарты бойынша сыйақының мөлшерi немесе есептеу тəртiбi өзгерген, сондай-ақ сонымен байланысты iс-қимылдар жəне өтеу мерзiмiнiң өзгеруiн қоса алғанда, төлем кестесi өзгерген кезде толық көлемде сақталады. 1.3. «_____» ЖШС тəуелсiз бағалаушысының жылжымайтын мүлiктi бағалау актiсiне сəйкес Кепiл затының құны ___________ (санмен жəне жазумен) теңге сомада айқындалды. Өндiрiп алу сəтiне Кепiл затының құны осы Шарт тараптарының талабы бойынша тəуелсiз бағалаушы жүргiзген баға негiзiнде өзгертiлуi мүмкiн. Тəуелсiз бағалаушының қызметiне ақы төлеудi Кепiл берушi жүргiзедi. 1.4. Кепiл заты Кепiл берушiнiң иелiгiнде жəне пайдалануында қалады, ол осы Шартта белгiленген шеңберде иелiк ету құқығынсыз тек оның мақсатына сəйкес пайдалануына болады. 1.5. Кепiл берушiнiң меншiк құқығы мен Кепiл затының болуы мынадай құжаттармен расталады:__________ (куəландыратын құжаттардың тiзбесi). 1.6. Кепiл берушi осы Шарт бойынша Кепiл ұстаушының алдындағы өз мiндеттемелерiн орындамаған немесе тиiстi түрде орындамаған жағдайда, Кепiл заты есебiнен оған нақты қанағаттандыру сəтiне қалай болса, сондай көлемде шығындар мен шығыстарды негiзгi қарыз, сыйақы, тұрақсыздық айыбын (айыппұл, өсімпұл), Кепiл затын сату бойынша қажеттi шығыс сомасын қоса өтеуге мiндеттенедi. 2. Тараптардың құқықтары мен мiндеттемелерi 2.1. Кепiл ұстаушы: 2.1.1. Кепiл берушiден Кепiл затын сақтауға қажеттi шараларды қабылдауды талап етуге; 2.1.2. Кепiл берушiден, Кепiл затының жоғалуына немесе бүлiнуiне қауiп тудыратын Кепiл затына қол сұғуды тоқтату шараларын қабылдауды талап етуге; 2.1.3. Кепiл берушiден осы Шарттың қолдану мерзiмiне Кепiл затына қатысты құжаттарды ұсыну жəне сақтауға жiберудi талап етуге; 2.1.4. Кез келген уақытта құжаттарды жəне Кепiл затының нақты болуы, сақталуы, жағдайын тексеруге құқығы бар, ал Кепiл берушi оған жəрдемдесуге мiндеттi. Мұндай тексерулер бойынша шығыстарды Кепiл берушi көтередi. Кепiл затының бүлiну (бұзылу) қаупi туындаған кезде Кепiл ұстаушы Кепiл берушiден кредит беру туралы Шарт бойынша өз мiндеттемелерiн дереу орындауын талап етуге құқылы; 2.1.5. Қарыз алушы Кредит беру туралы шарт бойынша мiндеттемелерiн мерзiмiнде орындамаған жағдайда, сондай-ақ осы Шартта белгiленген негiздемелер бойынша Кепiл затын шұғыл өндiрiп алу кезiнде оны дербес, соттан тыс сату арқылы Кепiл затының құнынан өз талаптарын қанағаттандыруға; 2.1.6. үшiншi тұлғаларға Кепiл берушiге қойылатын талаптарды қайта табыстауға. 2.1.7. Кепiл ұстаушының келiсiмiнсiз Кепiл затын қайта кепiлдеу не Кепiл затын қайта кепiлдеудi жүзеге асыру бөлiгiнде Кепiл берушiнiң терiс пиғылы байқалған жағдайда кредит беру туралы шарттың қолдану мерзiмiнiң аяқталуын күтпей-ақ, кез келген уақытта Кепiл затын қайтарып алуға. 2.1.8. Кепiл ұстаушы кепiл заты құнының төмендеу фактiсiн анықтаған жағдайда Кепiл затын қайта бағалауды жүргiзуге құқығы бар Тəуелсiз бағалаушының қызметiн төлеудi кепiл берушi жүргiзедi. 2.1.9. Осы Шарт бойынша Қарыз берушi/кепiл берушi мiндеттемелерiн орындамаған жағдайда, кез келген екiншi деңгейлi банктердегi Кепiл берушiнiң кез келген ағымдағы шотынан берешектi акцепсiз есептен шығаруды (шотты тiкелей дебеттеу) жүргiзуге құқығы бар. 2.2. Кепiл ұстаушы: 2.2.1. Кепiл заты құжаттарының түпнұсқаларын Кепiл берушi оның алдындағы барлық мiндеттемелерiн толық орындағанға дейiн Кепiл берушi сақтауға қандай түрде берген болса, сондай күйде сақтауға мiндеттi. Бұл ретте Кепiл ұстаушы жоғарыда аталған құжаттардың түпнұсқаларын сақтау кезiнде ешқандай жауапкершiлiкте болмайды жəне оларды сақтаудан басқа, ешқандай мiндеттеме қабылдамайды. 2.3. Кепiл берушiнiң: 2.3.1. Кепiл ұстаушының келiсiмiмен: Кепiл заты басқа тең бағалы мүлiкпен ауыстырылған жағдайда ғана Кепiл затын сатуға; 2.3.2. Кепiл затының жалпы құны осы Шартта көрсетiлгеннен кемiмеген жағдайда жəне Кепiл ұстаушының жазбаша келiсiмiмен ғана оның санын өзгертуге құқығы бар. 2.4. Кепiл берушi: 2.4.1. Осы Шарт жасалған күннен бастап ________ (______) жұмыс күнiнен кешiктiрмей өз есебiнен тiркеу органында оны тiркеудi жүргiзуге мiндеттi. Бұл орайда, осы Шарт бойынша кепiл құқығын туындау, өзгерту жəне тоқтатуды тiркеу шығыстарын Кепiл берушi көтередi. 2.4.2. Кепiл ұстаушының талабы бойынша Кепiл ұстаушыға Кепiл затына қатысты барлық құқық беретiн түпнұсқа құжаттарды, оның iшiнде осы Шартты қолданудың барлық мерзiмiне келешекте Кепiл затына қатысты түсетiн құжаттарды беруге жəне сақтауға беруге; 2.4.3. Кепiл затының жай-күйiн айқындау үшiн Кепiл ұстаушының талабы бойынша Кепiл затын Кепiл ұстаушының байқауына ұсынуға мiндеттi. Кепiл затының жай-күйi Кепiл ұстаушы мен Кепiл берушi қол қоятын «Тексеру актiсiнде» сипатталады; 2.4.4. Кепiл затын тиiстi түрде сақтау үшiн қажеттi барлық шараларды қабылдауға 2.4.5. Кепiл затының сақталуына толық жауапкершiлiкте болады. Ол жоғалған, жойылған жағдайда Кепiл берушi Кепiл затын басқа тең бағалы мүлiкпен ауыстыруға мiндеттi. Аталған тармақ орындалмаған жағдайда, Кепiл ұстаушы Кепiл берушiнiң басқа мүлкiн алуға құқығы бар; 2.4.6. Кепiл ұстаушыға Кепiл затының сапасы нашарлаған жəне құны кемiген жағдайда бастапқыда кепiлге берiлген Кепiл затының құнына балама мүлiкке қосымша кепiл құқығын беруге мiндеттi. Аталған мiндеттеменi орындау үшiн Кепiл ұстаушының нұсқауы бойынша жүргiзiлген Кепiл затын сараптамалық бағалау актiсi негiз болып табылады; 2.4.7. Кепiл затының кездейсоқ жойылу қатерiн көтеруге; 2.4.8. Кепiл затына немесе оның кез келген бөлiгiне қатысты кез келген төлемдердi төлеуге, барлық мiндеттемелердi орындауға жəне сақтауға жəне Кепiл ұстаушының бiрiншi талабы бойынша олардың орындалуы мен сақталуын растауды ұсынуға; 2.4.9. Кепiл ұстаушыға кез келген өкiмдi, нұсқауды, ресми жазбаша талапты, рұқсат қағазды, хабарлама немесе Кепiл затына қатысты болатын немесе қозғауы мүмкiн болатын жəне Кепiл ұстаушыға қандай да бiр үшiншi тараптан берiлетiн кез келген құжатты дереу ұсынуға; 2.4.10. кепiлмен қамтамасыз еткен мiндеттеме орындалмаған жағдайда Кепiл ұстаушының барлық талаптарын кез келген басқа мүлiктiң құнынан даусыз тəртiппен қанағаттандыруға; 2.4.11. Кепiл ұстаушының Кепiл затына қол жетiмдiлiгiн жəне оның барлығын, сақталуын, жайкүйiн тексерудi жүргiзуге жəрдемдесуге; 2.4.12. Кепiл затын келесi кепiлге қайта табыстамауға (қайта кепiлге беру), өтеулi жəне өтеусiз мүлiктi алмауға, оны басқа адамға жалға немесе өтеусiз пайдалануға бермеуге, оларды өзге де түрде Кепiл ұстаушының алдын ала жазбаша келiсiмiнсiз иелiк етпеуге; 2.4.13. Кепiл ұстаушыны өзiнiң азаматтық хал-жағдайының (некеге тұру/ажырасу), азаматтығының, тұрақты тұратын немесе көбiнесе тұратын жерiнiң жəне де өзге деректемелерiнiң ықтимал өзгеруi туралы аталған iс-əрекеттер жасауға дейiн 10 (он) жұмыс күнiнен кешiктiрмей хабардар етуге; 2.4.14. Кепiл ұстаушы белгiлеген сақтандыру жағдайларынан сақтандыру компаниясында жыл сайын мерзiмiн ұзарта отырып, бiр жылға Кепiл берушi Кепiл шарты бойынша мiндеттемелерiн толық орындағанға дейiн Кепiл ұстаушыны пайда алушы ретiнде көрсете отырып, Кепiл затын сақтандыруға. 2.4.15. Осы Шарттың талаптарын Қарыз алушы/кепiл берушi орындамаған немесе тиiстi түрде орындамаған жағдайда Кепiл берушi: Кепiл ұстаушының алдында оған меншiк құқығында тиесiлi барлық мүлкiмен, есеп шоттарындағы теңгемен жəне шетелдiк валютамен жатқан ақшамен жауап бередi; Кепiл ұстаушыға кез келген қызмет көрсететiн екiншi деңгейдегi банктердегi өз шоттарынан теңгемен жəне шетелдiк валютамен жатқан ақшасын акцепсiз есептен шығару (шоттан тiкелей дебеттеу) құқығын керi қайтарусыз жəне шартсыз бередi; Кепiл ұстаушыға кез келген екiншi деңгейдегi банктен ашылған банктiк шоттарды блоктау құқығын бередi. 3. Кепiл затын өндiрiп алу 3.1. Кепiл затын өндiрiп алу Кредит беру туралы шарттың талаптары бойынша төленуге тиiс жəне/немесе оған есептелген сыйақы сомаларын Қарыз алушы Қарыз шартында белгiленген мерзiмдер iшiнде өтелмеген жағдайда туындайды. 3.2. Кепiл шарты есебiнен Кепiл ұстаушы Қарыз алушының негiзгi мiндеттемелерi, сыйақы, комиссия, Кепiл шартының шарттарын орындамағаны немесе тиiстi түрде орындамағаны үшiн келтiрiлген шығындар сомасын, сондай-ақ тұрақсыздық айыбын (өсiмақы, айыппұл) қосқанда, нақты қанағаттандыру сəтiне айқындалатын толық көлемде Қарыз шарты бойынша өз талаптарын қанағаттандыруға құқығы бар. Кепiл затын ұстау шығыстары мен Кепiл затын өндiрiп алу жөнiндегi шығыстар да өтелуге тиiс. Кепіл заты: Кепіл ұстаушының пошталық, көлік, іссапар шығыстары, Кепіл затына байланысты хабарландыруларды баспаға жариялау төлемдері жəне сот шығындары бойынша шығыстар. 3.3. Кепiл ұстаушының Кепiл затын қолданыстағы заңнамаға сəйкес соттан тыс тəртiппен iске асыруға сот тəртібімен өз талаптарын қанағаттандыруға құқығы бар. 3.4. Кепiл ұстаушы талаптарын толықтай қанағаттандыру үшiн Кепiл затының сомасы жеткiлiксiз болған жағдайда, ол жеткiлiксiз соманы заңнамаға сəйкес өндiрiп алуға болатын Кепiл берушiнiң кез келген мүлкiнен алуға құқығы бар. 3.5. Кепiл берушi Кепiл ұстаушыға олар Кепiл затын өндiрiп алу шараларын қабылдау кезiнде кез келген нысанда қарсы əрекет етуге құқығы жоқ. 3.6. Кепiлге берiлген құқықты сатудан түскен сома Кепiл ұстаушының талаптарын толық қанағаттандыру үшiн қажеттi сомадан асқан жағдайда, Кепiл ұстаушы талаптарын толық қанағаттандырғаннан кейiн қалған айырма Кепiл ұстаушыға төленуге тиiс. 4. Тараптардың жауапкершiлiгi 4.1. Кепiл берушi осы Шарттың 2.4-тармағының шарттарын бұзған жағдайда ол Кепiл ұстаушыға Кепiл затының құнының_______(пайызын) _________мөлшерiнде айыппұл төлейдi, ал Кепiл ұстаушы берiлген кредиттi жəне сол бойынша есептелген сыйақы сомаларын мерзiмiнен бұрын қайтаруды жəне кепiлмен қамтамасыз етiлген мiндеттемелердiң орындалу мерзiмдерi туындағанға дейiн Кепiл затын өндiрiп алуды талап етуге құқылы. 4.2. Берiлген Өтiнiш жəне Кепiлдiктерге сəйкес жалған ақпарат берген жағдайда, Кепiл берушi Кепiл ұстаушыға Кепiл заты құнының _______(пайызын) _________мөлшерiнде айыппұл төлейдi. 4.3. Осы Шарт бойынша мiндеттемелер орындалмаған немесе тиiстi түрде орындалмаған жағдайда, Тараптар бiр-бiрiне келтiрiлген шығындарды, оның iшiнде жiберiп алған пайданы Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сəйкес өтейдi. 5. Шарттың қолданылу мерзiмi 5.1. Осы Шарт Тараптардың уəкiлеттi өкiлдерi оған қол қойған сəттен бастап күшiне енедi. 5.2. Кепiл затына Кепiл құқығы осы Шарт уəкiлеттi мемлекеттiк органда тiркелген сəттен бастап туындайды. 5.3. Осы Шарттың күшi осы Шарттың 1.1-тармағына сəйкес кредит беру туралы Шарт бойынша Қарыз алушы барлық мiндеттемелерiн орындаған кезден бастап тоқтатылады. 6. Дауларды шешу тəртiбi 6.1. Осы Шартты орындау процесiнде туындайтын барлық келiспеушiлiктер мен дауларды Тараптар өзара тиiмдi шешiмдердi əзiрлеу мақсатында қарайды. 6.2. Өзара тиiмдi шешiмдерге қол жеткiзу мүмкiн болмаған жағдайда осы Шартқа байланысты жəне қатысты туындайтын барлық даулар (келiспеушiлiктер) Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес сот тəртiбiмен қаралуға тиiс. 7. Қосымша шарттар 7.1. Тараптар осы Шарт бойынша жекелеген құқықтар мен мiндеттемелердi үшiншi тұлғаларға беруге осы Шартта көзделген жағдайларды қоспағанда, осы Шарттың əрбiр Тарапының тек жазбаша келiсiмiмен ғана жол берiледi. 7.2. Осы Шарттың барлық өзгерiстерi мен/немесе толықтырулары, жазбаша нысанда жəне Тараптардың уəкiлеттi өкiлдерi қол қойған жағдайда ғана жарамды. 7.3. Осы Шартта жазылған жағдайларды қоспағанда, осы Шартты орындаудан бiр жақты бас тарту жəне осы Шартты бiр жақты өзгерту жəне/немесе толықтыруға жол берiлмейдi. 7.4. Кепiл ұстаушыдан Кепiл затына меншiк құқығын үшiншi тұлғаларға өткiзуге Кепiл ұстаушының жазбаша келiсiмiмен ғана жол берiледi. 7.5. Осы Шарт Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сəйкес уəкiлеттi органда мемлекеттiк тiркелуге тиiс. 8. Қорытынды ережелер 8.1. Осы Шартта көзделмеген барлық қалған жағдайларда Тараптар Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасын басшылыққа алады. 8.2. Келiсу хаттамасы мен осы Шартқа басқа да қосымшалар оның ажырамас бөлiгi болып табылады. 8.3. Осы Шарт Кредит беру туралы шарттың ажырамас бөлiгi болып табылады. 8.4. Осы Шарт бiрдей заңды күшi бар үш данада: 1 данасы – Кепiл ұстаушыға, 1 данасы – Кепiл берушiге, 1 данасы – уəкiлеттi тiркейтiн органға жасалды. Кепiл ұстаушы ____________________________ (Т.А.Ə.) М.О.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы

Қарыз беруші ____________________________ (Т.А.Ə.) Қолы, М.О. № ____ 20___ж «____» ___________________________

___________________ Мекенжайы: БСК, СТН, ЖСК Кепiл ұстаушы мен Кепiл берушiнiң арасында жасалған 20__ ж. «__» ____ №___ кредит беру туралы шарт

Кепiл шартына қосымша 20___жылғы ________________ № ____ кредит беру туралы шарт бойынша мiндеттемелердi қамтамасыз етуге берiлетiн кепiлдiк мүлкi

Р/с №

Кепiл затының атауы

Литердiң аумағы (жалпы жəне тұратын шаршы метрмен, га)

(ЖУ жəне жылжымайтын объектiнiң) Орналасқан жерi кадастрлық нөмiрi

Микроқаржы (микрокредиттік) ұйымдары мен кредиттік серіктестіктерге конкурстық негізде кредит беру қағидаларына 13-қосымша Кредиттiк портфельдiң құрылымы туралы ақпарат Мерзiмi өткен берешек, оның iшiнде: мың теңгемен

(КҰ атауы) «______________________» КҰ директоры «___________________»

кредиттiк портфельге пайыздық қатынаста (%-бен)

______________________ (Т.А.Ə.)

Қолы____________ м.о. Бас бухгалтер «___________________»

______________________ (Т.А.Ə.)

Қолы ______________________ м.о.

Микроқаржы (микрокредиттік) ұйымдары мен кредиттік серіктестіктерге конкурстық негізде кредит беру қағидаларына 14-қосымша КҰ-ның бiлiктiлiк талаптарына сəйкестiгiн растайтын құжаттардың тiзбесi 1) Конкурсқа қатысуға өтiнiм; 2) техникалық ерекшелiк; 3) бағалар кестесi; 4) конкурстық өтiнiмдi қамтамасыз етудi енгiзудi растайтын құжаттың түпнұсқасы; 5) бiлiктiлiк туралы мəлiметтер; 6) кредиттiк портфель туралы ақпарат; 7) аталған салық органының бiрiншi басшысының немесе қол қою құқығына ие адамның қолы қойылып, мөрi қойылған Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес төлеу мерзiмi кешiктiрiлген жағдайларды қоспағанда, конкурстық өтiнiмдер салынған конверттердi ашу күнiнiң алдындағы үш айдан аспайтын мерзiмде берiлген салық берешегiнiң немесе жинақтаушы зейнетақы қорларына мiндеттi зейнетақы жарналары бойынша берешектiң болмауы немесе болуы туралы тиiстi салық органының белгiленген нысандағы анықтамасының түпнұсқасы; 8) əлеуеттi қатысушы орындайтын қызмет түрлерiнiң тiзбесiмен жарғыдан нотариат куəландырған үзiндi көшiрме; 9) жарғыдан немесе құрылтайшы немесе құрылтайшы құрамы туралы мəлiметтердi қамтитын құрылтай құжаттарынан нотариат куəландырған үзiндi көшiрме; 10) қолтаңбалардың жəне мөртабанының үлгiлерi бар нотариалды куəландырылған карточка; 11) заңды тұлғаның мемлекеттiк тiркелгенi туралы куəлiктiң нотариат куəландырған көшiрмесi; 12) статистикалық карточканың нотариат куəландырған көшiрмесi; 13) СТН нотариат куəландырған көшiрмесi; 14) КҰ-ның банктiң (банктердiң) алдында мерзiмi асқан берешегiнiң жоқтығы туралы банктiң (банктердiң) бiрiншi басшысының немесе расталуы болғанда оны алмастыратын тұлғаның қолы қойылған банктiң (банктердiң) мөрi соғылған анықтамасының түпнұсқасы (егер КҰ екiншi деңгейдегi бiрнеше банктiң немесе филиалдардың, сондай-ақ шетелдiк банктiң клиентi болып табылған жағдайда, бұл анықтама осындай банктердiң əрқайсысынан ұсынылады). Егер банк анықтамасына оны берген банктiң бiрiншi басшысы қол қойған жағдайда, банк анықтамасына қол қойған адамның қол қою құқығын растайтын құжат (сенiмхат) қоса берiлуi қажет; 15) бiрiншi басшының немесе оның орнын басатын адамның, бас бухгалтердiң (бухгалтердiң) қолымен бекiтiлген, қалыптасу күнi жəне сипаты көрсетiлген кредиторлық жəне дебиторлық берешектер таратылып жазылған қосымшамен соңғы есептiлiк күнiне (тоқсан) қаржылық есептiлiгiнiң түпнұсқасы; 16) ауылды жерлерде микрокредит берудi жүзеге асыруды растайтын мəлiметтер (микрокредит беру туралы қол қойылған шарттың көшiрмесi); 17) кредит тарихы (кредитордың атауы, кредит сомасы жəне өтеу мерзiмдерi көрсетiлген əлеуеттi қатысушының бұдан бұрын алған кредиттерi туралы ақпараттық анықтама); 18) бiрiншi басшының немесе оның орнын басатын адамның қолымен жəне əлеуеттi қатысушының мөрiмен расталған Микрокредит беру қағидасының көшiрмесi; 19) кредиттiк ресурстарды пайдалану жəне кепiлге соттан тыс сату құқығымен мүлiк беру туралы уəкiлеттi орган (құрылтайшы, құрылтайшылардың жалпы жиналысы) шешiмiнiң (хаттамасының) түпнұсқасы; 20) адамның кредит жəне кепiл беру туралы шарттарға қол қою өкiлеттiктерiнiң жазбаша растамасының (құрылтайшының немесе мүлiк иесiнiң бұйрығы, сенiмхаты, шешiмi) түпнұсқасы; 21) кепiлге берiлген кепiл мүлiгiне жəне кепiл мүлiгiн Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген жағдайларда соттан тыс сатуға меншiк иесiнiң, ерiнiң (зайыбының) (неке туралы куəлiктiң көшiрмесi), /некеде тұрғаны жəне тұрмағаны туралы анықтама, барлық кəмелетке толған қосымша иегерлерiнiң (отбасы мүшелерiнiң, өзге де адамдардың) нотариалды куəландырылған келiсiмi; а) кепiл берушi заңды тұлға болған жағдайда құрылтайшылардың кепiл мүлкiн соттан тыс сату құқығымен беруге шешiмi хаттамасының түпнұсқасын не нотариалды куəландырылған көшiрмесiн, сондай-ақ жарғыдан немесе құрылтайшы немесе құрылтайшылардың құрамы туралы мəлiметтердi қамтитын құрылтай құжаттарының нотариалды куəландырылған үзiндi көшiрмесiн беру қажет; б) кепiл берушi жеке тұлға болып табылған жағдайда отбасы құрамы туралы анықтаманың түпнұсқасын немесе кепiл берушiнiң үй кiтапшасының нотариалды куəландырылған көшiрмесiн ұсыну қажет; в) мүлiктiң иегерi/қосымша иегерi кəмелетке толмаған бала болған жағдайда қамқоршылық пен қорғаншылық органдарының кепiлге жəне кепiлге ұсынылатын мүлiктi соттан тыс сатуға жазбаша рұқсаттың түпнұсқасын беру керек. 22) кепiл берушiнiң жеке куəлiгiнiң нотариалды куəландырылған көшiрмесi жəне СТН; а) кепiл берушi заңды тұлға болып табылған жағдайда заңды тұлғаның құқық беретiн құжаттарының көшiрмелерiн жəне кредит пен кепiл беру туралы шарттарға қол қоюға уəкiлеттi адамның СТН-iн беру керек; 23) кепiлдiк қамсыздандыруға ұсынылатын құжаттар: 1. қамсыздандыруға ақша берiлген жағдайда нотариалды куəландырылған құжаттың көшiрмесi ұсынылады: банк шотының шарты; банкке ақшаны орналастыруды растайтын шарт; ақша кредит мерзiмiнен кем емес кезеңге шұғыл банк салымын ресiмдеген кезде жинақ шоттарына орналастырылған Қазақстан Республикасының ұлттық валютасында қабылданады. Мынадай қажеттi шарттар сақталған кезде: депозит шоттағы қалдықтарды жыл сайын растау; ақша орналастырылған банк Конкурс ұйымдастырушысының жазбаша рұқсатынсыз жəне келiсiмiнсiз ақша қалдықтары бойынша iс-əрекет жүргiзбеу туралы кепiлдi мiндеттемелер беруi. 2. қамтамасыз етуге ғимарат, құрылыс, тұрғын үй-жай, пəтер жəне т. с. с. жылжымайтын мүлiк түрінде берiлген жағдайда меншiк құқығының туындауына қарай мынадай нотариалды куəландырылған құжаттардың: сату-сатып алу шартының, жекешелендiру шартының, айырбастау, сыйға тарту шарттарының, (ғимараттар мен құрылыстар) пайдалануға берудi қабылдау актiсiнiң, мұрагерлiк құқығы туралы куəлiгiнiң, сот шешiмiнiң, жылжымайтын мүлiкке жəне олармен мəмiлелерге құқықтарды мемлекеттiк тiркеу туралы куəлiгiнiң, ғимараттар мен құрылыстарға техникалық паспорттың (үй кiтапшасы), жер учаскесiне құжаттардың, ауыртпалықтардың жоқтығы туралы анықтаманың көшiрмелерi берiледi. 3. қамтамасыз етуге жер учаскесiн немесе жердi пайдалану құқығын берген жағдайда меншiк құқығының туындауына орай нотариалды расталған құжаттардың: сату-сатып алу шартының, жер учаскесiн жалға беру шартының, сот органдары шешiмiнiң, жер учаскесiн беру туралы əкiмнiң шешiмiнiң, жер учаскесiне жеке меншiк құқығына актiнiң, тұрақты жердi пайдалану құқығына актiнiң немесе жердi уақытша (өтеусiз, ақылы) пайдалану құқығы актiсiнiң жер учаскесiне құқықты тiркеу туралы куəлiктiң, жер учаскесiнiң кадастрлық (бағалау) құны актiсiнiң немесе жердi пайдалану актiсiнiң жер учаскесi шекарасы жоспарының, жер учаскесi бонитетi балдары көрсетiлген тиiстi құжаттың ауыртпалықтардың жоқтығы туралы анықтаманың көшiрмелерi берiледi; аудандық əкiмдiктен (аудандық статистика басқармасы) соңғы 3 жылда жүргiзiлген ауыл шаруашылығы жұмыстары туралы анықтама; салық комитетiнен салық аударымдарын төлегенi туралы растау-анықтаманы; Қазақстан Республикасының бағалау саласында қолданыстағы заңнамасына сəйкес жəне конкурс өтiнiмдерi салынған конверттер ашылған күнге дейiн кемiнде күнтiзбелiк 90 күн бұрын жасалған бағалау актiсi. Кепiлге меншiк құқығындағы немесе уақытша ақылы жердi пайдалану/жердi тұрақты пайдалану құқығындағы Кепiл берушiге тиесiлi жер учаскелерi қабылданады. Жердi пайдалану мерзiмi кредит беру мерзiмiнен кемiнде 3 (үш) жыл артық болуы керек. Кепiлге дəндi дақылдар, көкөнiс жəне т.с.с. өсiру үшiн қолданылатын жер учаскелерi кепiл берушiлер келесi шарттарды орындаған кезде: 1. соңғы 3 (үш) жылда агротехникалық iс-шаралардың сақталуы; 2. берiлген жер учаскелер бойынша топырақ бонитетiнiң балдары: Ақмола, Солтүстiк Қазақстан, Қостанай жəне Шығыс Қазақстан облыстары үшiн кемiнде 25; Алматы, Жамбыл, Оңтүстiк Қазақстан, Қарағанды, Ақтөбе, Батыс Қазақстан жəне Павлодар облыстары үшiн кемiнде 20; Маңғыстау, Атырау жəне Қызылорда облыстары үшiн кемiнде 18 болуға тиiс. 3. кепiл берушiнiң бюджет алдында берешегiнiң болмауы. 4. қамтамасыз етуге жылжымалы мүлiктi (автокөлiк, ауыл шаруашылығы техникасы, автожол техникасы жəне т.б.) беру жағдайында мүлiктiң түрiне қарай нотариат куəландырған мынадай құжаттар: көлiк құралдарын тiркеу туралы куəлiгi, техникалық паспорт, мемтехқадағалау анықтамасы, ауыртпалықтардың болмауы туралы Жол полициясы департаментi анықтамасы; Қазақстан Республикасының бағалау саласындағы қолданыстағы заңнамасына сəйкес жəне конкурстық өтiнiмдер салынған конверттердi ашу күнiне дейiн кемiнде күнтiзбелiк 90 күн бұрын жасалған бағалау актiсiнiң көшiрмелерi ұсынылады. Кепiлге көлiк құралдары, ауыл шаруашылығы, құрылыс-жол жəне де басқа кестеде көрсетiлген талаптарды қанағаттандыратын арнайы техника қабылданады. Көлiк құралдарының санаты

Əзiрлеушi: Қытай

Əзiрлеушi: ТМД

Əзiрлеушi: Азия, АҚШ

Əзiрлеушi: Еуропа, Жапония

Ауыл шаруашылығы техникасы, 12* -ге дейiн аспалы жабдықтар**

20*-ға дейiн

20*-ға дейiн

20*-ға дейiн

Жүк автокөлiгi жəне олардың тiркемелерi

10*-ға дейiн

20*-ға дейiн (Маз, КамАЗ үшiн 25*-ке дейiн)

12*-ге дейiн

15*-ке дейiн

Жүк автомобильдерi базасындағы арнайы техника

10*-ға дейiн

20*-ға дейiн (Маз, КамАЗ үшiн 25*-ке дейiн)

12-ге дейiн

15*-ке дейiн

Өзге де арнайы техника

10*-ға дейiн

15-ке дейiн

15-ке дейiн

15-ке дейiн

Жеңiл автокөлiк

8-ге дейiн

12-ге дейiн

15-ке дейiн

20-ға дейiн

Автобустар (15 орыннан жоғары 8*-ге дейiн

8-ге дейiн

12-ге дейiн

20*-ға дейiн

Микроавтобустар (15 орынға дейiн)

5-ке дейiн

10-ға дейiн

15-ке дейiн

5-ке дейiн

2. Көрсетілетін мемлекеттік қызметтің нысаны: автоматтандырылмаған. 3. Мемлекеттік қызмет «Халықты жұмыспен қамту туралы» Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтардағы Заңының 8-бабы 1-тармағының 2), 5), 6), 7) тармақшаларына сəйкес көрсетіледі. 4. Мемлекеттік қызмет көрсету тəртібі туралы толық ақпарат Қазақстан Республикасы Еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау министрлігінің www.enbek.gov.kz интернет-ресурсында (бұдан əрі – интернет-ресурс), «Халықты жұмыспен қамту» бөлімінде, уəкілетті органның стенділерінде орналастырылады. 5. Көрсетілетін мемлекеттік қызметтің нəтижесі мемлекеттік қызмет алушы жұмыспен қамтуға жəрдемдесудің белсенді нысандарына қатысуға қағаз жеткізгіште жолдама беру не мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тарту туралы дəлелді жауап болып табылады. Көрсетілетін «Адамдарға кəсіптік бағдарлауда тегін қызмет көрсету» мемлекеттік қызметтің нəтижесі мемлекеттік қызмет алушыға ол орналасуы мүмкін кəсіптер мен мамандықтардың тізбесі туралы ауызша ақпарат беру (консультация беру) болып табылады. 6. Мемлекеттік қызмет жеке тұлғаларға: Қазақстан Республикасының азаматтарына, оралмандарға, Қазақстан Республикасында тұрақты тұратын шетелдіктерге, азаматтығы жоқ адамдарға (бұдан əрі – мемлекеттік қызмет алушы) көрсетіледі. 7. Мемлекеттік қызмет көрсету мерзімдері. 1) мемлекеттік қызмет көрсету мерзімдері 11-тармақта айқындалған қажетті құжаттарды тапсырған сəттен бастап 30 минуттан аспайды; 2) мемлекеттік қызметті алуға дейін күтудің шекті ең көп уақыты - 30 минуттан аспайды; 3) мемлекеттік қызмет алушы өтініш берген күні сол жерде көрсетілетін мемлекеттік қызметті алушыға қызмет көрсетудің шекті ең көп уақыты - 30 минуттан аспайды. 8. Мемлекеттік қызмет тегін көрсетіледі. 9. Уəкілетті органның жұмыс кестесі демалыс жəне «Қазақстан Республикасындағы мерекелер туралы» Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 13 желтоқсандағы Заңында белгіленген мереке күндерін қоспағанда, сағат 13.00-ден 14.00-ге дейін түскі үзіліспен күн сайын сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін. Мемлекеттік қызмет көрсететін мамандардың деректемелері (Т.А.Ə, кабинет нөмірлері) уəкілетті органның ғимаратында көрнекті жерде орналастырылады. Мемлекеттік қызмет алдын ала жазылусыз жəне жеделдетiп қызмет көрсетусiз, кезек күту тəртiбiмен көрсетіледі. 10. Мемлекеттік қызмет мемлекеттік қызмет алушының тұрғылықты жері бойынша уəкілетті органның үй-жайында көрсетіледі. Залда отыруға арналған орындар, мемлекеттік қызмет көрсету үшін қажетті ақпарат орналастырылған ақпараттық стенділер, сондай-ақ өртке қарсы қауіпсіздік құралдары бар. Мүмкіндіктері шектеулі мемлекеттік қызмет адамдар үшін жағдайлар көзделген. Уəкілетті органның үй-жайы санитарлық-эпидемиологиялық нормаларға, ғимараттың қауіпсіздік талаптарына сəйкестендірілген, күзет сигнализациясымен жабдықталған, үй-жайға кіру режимі - еркін. 2. Мемлекеттік қызмет көрсетудің тəртібі 11. Мемлекеттік қызмет алу үшін мемлекеттік қызмет алушы мынадай құжаттарды: 1) жеке куəлік (паспорт); 2) еңбек қызметін растайтын құжаттар; 3) əлеуметтік жеке код беру туралы куəлік; 4) салық төлеушінің тіркеу нөмірі; 5) кəсіптік біліктілігін куəландыратын құжат (болған жағдайда), ал алғаш рет жұмыс іздеген, бірақ кəсібі (мамандығы) жоқ адам үшін – білімі туралы құжат; Шетелдіктер жəне азаматтығы жоқ адамдар бұған қоса, шетелдіктің Қазақстан Республикасында тұруға ыхтиярхаты жəне азаматтығы жоқ адамның ішкі істер органдарында тіркелгені туралы белгісі бар куəлік. Оралмандар оралман куəлігін ұсынады. Мемлекеттік қызмет алу үшін жеңілдіктер көзделмеген. 12. Уəкілетті органда мемлекеттік қызмет алуға өтініштер толтырылмайды. 13. Уəкілетті органға өтініш берген кезде барлық қажетті құжаттар тіркеуді жүзеге асыратын уəкілетті органның қызметкеріне тапсырылады. 14. Мемлекеттік қызмет алушы өтініш берген кезде жұмыспен қамтуға жəрдемдесудің белсенді нысандарына қатысуға жолдама беріледі. 15. Жолдама беру мемлекеттік қызмет алушы тұрғылықты жеріндегі уəкілетті органға жеке өзінің баруы арқылы жүзеге асырылады. 16. Мемлекеттік қызмет алушы уəкілетті органда жұмыссыз ретінде тіркелмеген жағдайда уəкілетті орган жұмыссыздарға жолдама беруден бас тартады («Жұмысқа орналасу үшін жолдама беруді» жəне «Адамдарға кəсіптік бағдарлауда тегін қызмет көрсетуді» қоспағанда). Мемлекеттік қызмет көрсетуді тоқтата тұру үшін негіздеме жоқ. 3. Жұмыс қағидаттары 17. Уəкілетті органның қызметі адамның конституциялық құқықтарының, қызметтiк борышын атқару кезінде заңдылықтың сақталуына негiзделедi жəне сыпайылық, толық ақпарат беру, оның сақталуын, қорғалуын жəне құпиялылығын қамтамасыз ету қағидаттарында жүзеге асырылады. 4. Жұмыс нəтижелері 18. Мемлекеттік қызмет алушыларға мемлекеттік қызмет көрсету нəтижелері осы стандартқа 2-қосымшаға сəйкес сапа жəне тиімділік көрсеткіштерімен өлшенеді. 19. Уəкілетті органның жұмысы бағаланатын мемлекеттік қызметтің сапа жəне тиімділік көрсеткіштерінің нысаналы мəндері жыл сайын Қазақстан Республикасы Еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау министрлігінің бұйрығымен бекітіледі. 5. Шағымдану тəртібі 20. Уəкілетті лауазымды адамдардың əрекетіне (əрекетсіздігіне) шағымданудың тəртібін түсіндіретін жəне шағымды дайындауға көмек көрсететін мемлекеттік органдардың, мекемелердің атауы, олардың заңды мекенжайлары, телефон нөмірлері, электронды поштасының мекенжайлары осы стандартқа 1-қосымшада көрсетілген. 21. Көрсетілген мемлекеттік қызмет нəтижелерімен келіспеген жағдайларда шағым атауы, жұмыс кестесі, заңды мекенжайлары, телефоны, электронды поштасының мекенжайы осы стандартқа 3-қосымшада көрсетілген осы мемлекеттік қызметті көрсетуді ұйымдастыруға жауапты жоғары тұрған уəкілетті орган басшысының атына беріледі. Мемлекеттік қызмет алушы мекенжайлары мен телефондары осы стандартқа 4-қосымшада көрсетілген жергілікті атқарушы органдар əкімдерінің аппаратына жүгіне алады. 22. Қызмет дөрекі көрсетілген жағдайларда шағым кабинет нөмірі уəкілетті органның ақпараттық стендісінде көрсетілген уəкілетті орган басшысының атына беріледі. Уəкілетті органның жұмыс кестесі осы стандарттың 9-тармағында көзделген жұмыс кестесіне сəйкес анықталады, электрондық поштасының мекенжайы осы стандарттың 1-қосымшасында көрсетілген. 23. Көрсетілген мемлекеттік қызмет нəтижелерімен келіспеген жағдайларда мемлекеттік қызмет алушының заңнамада белгіленген тəртіппен сотқа жүгінуге құқығы бар. 24. Жеке тұлғаның шағымында оның тегі, аты, əкесінің аты, пошталық мекенжайы көрсетіледі. Шағымға мемлекеттік қызмет алушы қол қоюға тиіс. Шағым бергенде əрекетіне шағым жасалатын субъектінің атауы немесе лауазымды тұлғаның лауазымы, тегі жəне аты-жөні, өтініш беру себебі жəне талаптары көрсетіледі. 25. Мемлекеттік қызмет алушы жазбаша шағым берген кезде уəкілетті органға оған жауап алатын күні жəне уақыты, өтінішті қарау барысы туралы ақпарат алуға болатын лауазымды тұлғалардың байланыс деректері көрсетілген талон беріледі. Шағымды қарау нəтижелері туралы мемлекеттік қызмет алушы пошта арқылы жазбаша түрде хабарланады. 26. Қазақстан Республикасы Еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау министрлігінің мекенжайы: 010000, Астана қаласы, Орынбор көшесі, 8, интернет-ресурсы: www.enbek.kz. «Адамдарға жұмыспен қамтуға жəрдемдесудің белсенді шараларына қатысуға жолдама беру» мемлекеттік қызмет көрсету стандартына 1-қосымша Уəкілетті органдардың мекенжайлары мен байланыс деректері Ақмола облысының уəкілетті органдары Р/с №

Уəкілетті органның атауы

Уəкілетті органның орналасқан заңды мекенжайы (қала, аудан, көше, үйдің (пəтердің) нөмірі, электрондық пошта мекенжайы)

1

2 Ақкөл ауданының жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі Аршалы ауданының жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі Астрахан ауданының жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі Атбасар ауданының жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі

3 Ақкөл қаласы, Нұрмағамбетов көшесі, 81 akkol_ ozsp@mail.ru Аршалы ауылы, Тəшенов көшесі, 47 arshaly_rotz@kokshetau. online.kz

4 8-71638 2-10-48

Астрахан ауылы, Əл-Фараби көшесі, 50 astr_socz@ kokshetau. online.kz Атбасар қаласы, Ағыбай батыр көшесі, 50 atb_ rotziszn@kokshetau. online.kz

8-71641 2-25-34

Бұланды ауданының жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі Егіндікөл ауданының жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі Еңбекшілдер ауданының жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі Ерейментау ауданының жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі

Макинск қаласы, Некрасов көшесі, 19 bulandy_rozsp@mail.ru

8-71646 2-14-26

Егіндікөл ауылы, Жеңіс көшесі, 6 egindykol_ozsp@mail.ru

8-71642 2-15-44

Степняк қаласы, Ленин көшесі, 64 oz_sp.enbek@bk.ru Ерейментау қаласы, Кенесары көшесі, 87 eremzsp@mail.ru

8-71639 2-21-29

9

Есіл ауданының жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі

8-71647 2-16-57

10

Жақсы ауданының жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі Жарқайың ауданының жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі

Есіл қаласы, Қонаев көшесі, 5 esil_sobes@mail.ru sobes@kokshetau.online.kz Жақсы ауылы, Достық көшесі, 3 soc_zahita_21@kokshetau. online.kz, socasp@mail.ru Державин қаласы, Ленин көшесі, 32 rusz_irk@ kokshetau. online.kz Зеренді ауылы, Бейбітшілік көшесі, 64 sobes_zer_08@mail.ru

8-71632 2-11-68

Қорғалжын ауылы, Балғамбаев көшесі, 9 kszn@ kokshetau.online.kz Балкашино ауылы, Ленин көшесі, 117 Sondyktau_OZSP@kokshetau. online.kz Ақмол ауылы, Гагарин көшесі, 15 otdelakmol@mail.ru

8-71637 2-11-83

1 2 3 4

5 6 7 8

11

12

13 14 15

17 18

5. қамсыздандыруға өсiмдiк (астық) өсiру өнiмдерiн берген жағдайда нотариат расталған құжаттардың көшiрмелерi: астық сатып алу туралы құжаттар (шот фактура, сатып алу-сату, айырбастау шарты, сауда-саттық хаттамасы жəне т.б.). Астық қолхатын ұстаушы дəндi өзi өндiрген болса, егiс алаңдарының болуын растайтын құжаттар, аталған егiс алаңдарының түсiмдiлiгi туралы статбасқармасының анықтамасы, элеватордың директоры жəне өндiрiстiк-техникалық зертхананың бастығы қол қойған Ф-47 дəндi талдау карточкасының түпнұсқасы, астыққа қолхаты, астық қолхатының куəлiгi, сəйкестiлiк (сапа) сертификаты, ХПП-мен астықты сақтау туралы шарт, астықты сақтау қызметiн төлеу туралы шарт қажет; қамтамасыз етуге ауыл шаруашылық малдарын (жылқы, түйе, ірі қара мал) берген жағдайда мынадай нотариалды расталған құжаттардың көшiрмелерi берiледi: ветеринарлық паспорт, ауыл шаруашылығы малдардың бар болу туралы ветеринарлық инспекцияның анықтамасы; Қазақстан Республикасының баға саласындағы қолданыстағы заңнамасына сəйкес бағалау актiсi жəне конкурстық өтiнiмдер салынған конверттердi ашу күнiне дейiн кемiнде күнтiзбелiк 90 күн бұрын жасалған бағалау актiсiнiң көшiрмелерi ұсынылады. Ауыл шаруашылығы малдары мынадай шарттармен қабылданады: малды мiндеттi сəйкестендiру; малды ұстау жəне өсiруге қажеттi шарттардың мiндеттi түрде болуы, азық базасы жəне азықпен қамтамасыз етiлу; белгiленген мерзiмдерде ұдайы ветеринариялық тексеруден өту жəне профилактикалық егудi жүзеге асыру. Қажеттiгiне қарай уəкiлеттi өңiрлiк ұйымның шешiмi бойынша кепiл заттарын мүлiктiк (малдың қырылуынан, ауруынан жəне т.б.) сақтандыруды жүзеге асыруға болады. 24) кепiлдiк қамсыздандыруды (жылжымайтын мүлiк) тəуелсiз бағалау. ____________________ * Жай-күйiн, күрделi жөндеу жүргiзудi бекiтудi есепке ала отырып; * аспалы жабдықтар қосалқы жабдығы болып табылатын ауыл шаруашылық техникасын кепiлге алған кезде ғана қабылданады. Ескертпе: көлiк құралдары мен басқа да техника сатуға меншiк құқығын сенiмхатпен растаған жағдайда кепiл заты бола алмайды.

Астана, Үкімет Үйі

(Жалғасы. Басы 598-602, 618-622, 722-726, 739-743, 9-13(2013ж.) -нөмірде).

16

Пайдалану мерзiмдерi, жыл

№1059

Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы

Құқық беретiн құжаттар

Кепiл ұстаушы: _____________________________ (Т.А.Ə.) М.О. Қарыз берушi: _______________________________ (Т.А.Ə.) Қолы, М.О. Кепiл берушi: ________________________________ (Т.А.Ə.) Қолы, М.О.

Кредиттiк портфель (қолданыстағы Шарттар бойынша негiзгi қарыздың жалпы сомасы), мың теңгемен

2012 жылғы 17 тамыз

1 19

Зеренді ауданының жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі Қорғалжын ауданының жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі Сандықтау ауданының жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі Целиноград ауданының жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі Шортанды ауданының жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі Бурабай ауданының жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі Степногор қаласының жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі 2 Көкшетау қаласының жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі

Қала коды жəне телефон нөмірі

8-71644 2-13-76

8-71643 2-45-69

8-71633 2-37-44

Жұмыс кестесі

5 Демалыс жəне Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 13 желтоқсандағы «Қазақстан Республикасының мерекелері туралы» заңымен бекітілген мереке күндерін қоспағанда күн сайын сағат 9-00 бастап 18-00 дейін, түскі үзіліс сағат 13-00 бастап 14-00 дейін Демалыс жəне Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 13 желтоқсандағы «Қазақстан Республикасының мерекелері туралы» заңымен бекітілген мереке күндерін қоспағанда күн сайын сағат 9-00 бастап 18-00 дейін, түскі үзіліс сағат 13-00 бастап 14-00 дейін

8-71635 2-13-00 8-71648 9-17-02

8-71640 9-17-43 8-71651 3-11-10

Шортанды кенті, Абылайхан көшесі, 8-71631 22 shortsobes@mail.ru 2-19-75 Щучинск қаласы, 8 наурыз көшесі, 24 soczachita@kokshetau. online.kz

8-716-36 4-27-68

Степногор қаласы, 4-шағынаудан soc_progr@mail.ru 3 Көкшетау қаласы, Локомотивная көшесі, 9 «а» Sobes_kokshe@ kokshetau online.kz.

8-71645 6-26-33, 6-20-30 4 8-7162 31-92-76, 31-92-78

Демалыс жəне Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 13 желтоқсандағы «Қазақстан Республикасының мерекелері туралы» заңымен бекітілген мереке күндерін қоспағанда күн сайын сағат 9-00 бастап 18-00 дейін, түскі үзіліс сағат 13-00 бастап 14-00 дейін

5

Ақтөбе облысының уəкілетті органдары №

Уəкілетті органның атауы

1 1.

2 Қалалық жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі

2.

Əйтеке би ауданының жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі

3.

Алға ауданының жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі Байғанин ауданының жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі Ырғыз ауданының жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі Қарғалы ауданының жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі

4. 5. 6.

7.

8. 9. 10.

Уəкілетті органның орналасқан заңды мекенжайы (қала, аудан, көше, үйдің (пəтердің) нөмірі, электрондық пошта мекенжайы) 3 Ақтөбе қаласы, Ағайынды Жұбановтар көшесі, 289 Комсомол селосы, Балдырған көшесі, 10 aitekebi_ozisp@mail.ru zanyatostaktobe@mail.ru Алға қаласы, Сейфуллин көшесі, 17 alga_zanytos@mail.ru Байғанин кенті, Қонаев көшесі, 37 aset2306@mail.ru Ырғыз ауылы, Əбілқайыр хан көшесі,52 irgizsobez@mail.ru Бадамша ауылы, Пацаев көшесі, 11 а kargala_zzsp@mail.ru

Қобда ауданының жұмыспен қамту Қобда ауылы, жəне əлеуметтік бағдарламалар Əбілқайыр хан көшесі, 47 бөлімі hobda6161@mail.ru, hobda_sobes@mail.ru Мəртөк ауданының жұмыспен Мəртөк ауылы, қамту жəне əлеуметтік Сейфуллин көшесі, 38 kazaevanatalja@mail.ru бағдарламалар бөлімі Қандыағаш қаласы, Шынтасов Мұғалжар ауданының жұмыспен көшесі, 2 қамту жəне əлеуметтік zhamald@mail.ru бағдарламалар бөлімі Темір ауданының жұмыспен қамту Шұбарқұдық кенті, Байғанин көшесі, жəне əлеуметтік бағдарламалар 13 temir-sobes@mail.ru бөлімі

(Жалғасы бар).

Коды жəне телефон нөмірі 4 8-7132 51-64-18 51-22-49 51-22-41 8-71339 21-2-18 21-4-69 8-71337 41-1-52 41-4-07 8-71345 22-5-73 22-4-33 8-71343 21-4-81 21-6-50 8-71342 22-2-98 22-7-31 8-71341 21-3-24 21-0-06 8-71331 21-6-37 22-8-15 8-71333 36-2-02 36-8-62 8-71346 23-0-93 22-2-95

Жұмыс кестесі

5 Демалыс жəне Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 13 желтоқсандағы «Қазақстан Республикасының мерекелері туралы» заңымен бекітілген мереке күндерін қоспағанда күн сайын сағат 9-00 бастап 18-00 дейін, түскі үзіліс сағат 13-00 бастап 14-00 дейін

Демалыс жəне Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 13 желтоқсандағы «Қазақстан Республикасының мерекелері туралы» заңымен бекітілген мереке күндерін қоспағанда күн сайын сағат 9-00 бастап 18-00 дейін, түскі үзіліс сағат 13-00 бастап 14-00 дейін


14

www.egemen.kz

Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігінің бұйрығы 2012 жылғы 19 қазан

№709

Астана қаласы

Вагондардың (контейнерлердің) операторы қызметтерін ұсыну қағидаларын бекіту туралы «Темір жол көлігі туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 2001 жылғы 8 желтоқсандағы 14-бабы 2-тармағының 17) тармақшасына сəйкес бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған Вагондардың (контейнерлердің) операторы қызметтерін ұсыну қағидалары бекітілсін. 2. «Вагондар (контейнерлер) операторы қызметінің ережесін бекіту туралы» Көлік жəне коммуникациялар министрінің 2011 жылғы 16 наурыздағы № 146 бұйрығының (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 6894 болып тіркелген, 2011 ж., 11 маусымда №185-186 (26606-26607) «Казахстанская правда» газетінде жарияланған) күшi жойылды деп танылсын. 3. Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігінің Көлік жəне қатынас жолдары комитеті (Н.И. Қилыбай) осы бұйрықты белгіленген тəртіппен Қазақстан Республикасы Əділет министрлігіне мемлекеттік тіркеу үшін ұсынуды қамтамасыз етсін. 4. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігінің жауапты хатшысы Ж.М. Қасымбекке жүктелсін. 5. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Министр А. ЖҰМАҒАЛИЕВ. Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрінің 2012 жылғы 19 қазандағы №709 бұйрығымен бекітілген Вагондардың (контейнерлердің) операторы қызметтерін ұсыну қағидалары 1. Жалпы ережелер 1. Осы Вагондардың (контейнерлердің) операторы қызметтерін ұсыну қағидалары (бұдан əрі Қағидалар) «Темір жол көлігі туралы» Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 8 желтоқсандағы Заңына сəйкес əзірленген, вагондардың (контейнерлердің) операторы қызметтерін ұсыну тəртібін белгілейді. 2. Қызмет көрсету үдерісінде оператор мынадай қағидаттарды басшылыққа алады: жүк жөнелтушілердің қажеттілігін жедел қанағаттандыру; вагондардың (контейнерлердің) жұмыс паркін икемді пайдалану; вагондарды жалға алуға шек қою жəне вагондардың (контейнерлердің) қозғалысын басқару. 3. Осы Қағидаларда пайдаланылатын ұғымдар: 1) вагондардың (контейнерлердің) операторы - жеке меншік құқығында немесе өзге заң негіздемелерінде, вагон операторының қызмет көрсету жолымен тасымалдау үдерісінде жəне тасымалдау құжаттарында көрсетілген тұлға болып табылады; 2) вагондар (контейнерлер) операторының қызметі (бұдан əрі - оператор) - жүктерді вагондармен тасымалдауды қамтамасыз етуде жүк иелерін қажеттіліктерін қанағаттандыру; 3) вагондарды (контейнерлерді) орналастыру - клиенттің берген өтінішін есепке ала отырып тасымал станциялары арасында келісілген вагондардың (контейнерлердің) санын белгілеу; 4) клиенттерді вагондармен (контейнерлермен) қамтамасыз ету - тасымалдарды жүзеге асыру үшін вагондармен (контейнерлермен) иелік ету құқығынсыз жөнелту станцияларында оларға вагондарды (контейнерлерді) пайдалануға беру. 2. Вагондардың (контейнерлердің) операторы қызметтерін ұсыну тəртібі 4. Клиенттерге Оператор қызмет ұсынудың негіздемесі оператордың қызмет көрсету шарты (бұдан əрі - Шарт) болып табылады, онда тараптардың негізгі құқықтары, міндеттері, жауапкершілігі, қызмет көрсету шарты жəне қызмет көрсету мерзімі белгіленеді. Шартта вагондардың (контейнерлердің) нөмірлері немесе біріздендірілген белгілері қамтылмаған. 5. Оператордың қызмет ұсынуы магистральдық темір жол желісі операторының ақпараттық қызметтері жүйесін ұсыну шартының жəне жүк вагондарының ағымдағы ағытпалы жөндеу шартының негізінде магистральдық темір жол желісі операторымен өзара іс-қимыл жолымен жүзеге асырылады. 6. Қызмет ұсыну кезінде оператор: 1) вагондарды (контейнерлерді) техникалық жəне коммерциялық жарамды күйде береді; 2) бос вагондардың тасымалын ұйымдастырады; 3) тасымалдау құжаттарында вагондардың иесі ретінде көрсетіледі, егер жіберілетін вагонның меншік иесі болған жағдайда; 4) тасымалдау үдерісіне қатысушылардан мыналарды талап етеді: Шарттың қолдану мерзімі аяқталғаннан кейін өз вагондарының, контейнерлерінің уақтылы қайтарылуын; Шарттың қолданыстағы кезеңінде өз вагондарының, контейнерлерінің сақталуын қамтамасыз ету; Шарт талаптарын бұзудан туындаған келтірілген материалдық залалдың өтелуін; шарттық немесе өзге негізде өз вагондарының, контейнерлерінің орналасқан жері туралы ақпаратты уақтылы беруді; жүк жөнелтушілер ұсынған тапсырысқа сəйкес өз жылжымалы құрамын пайдалану үшін тең құқықты қамтамасыз етуді; магистральдық темір жолдарында вагондарды (контейнерлерді) пайдалану бойынша жедел, статистикалық есептілікті бастапқы есепке алудың жүргізілуін қамтамасыз ету үшін тасымалдаушыға жəне магистральдық темір жол желісінің операторына беруді. 7. Оператор жасалған Шарттарға сəйкес вагондардың (контейнерлердің) қажетті саны көрсетілген он күндік, ай сайынғы тапсырыс негізінде клиенттерге қызмет көрсетеді. 8. Вагондардың саны жəне (немесе) түрлеріне тапсырыс болмаса, сондай-ақ вагондар (контейнерлер) операторы қызметтерінен талап етілетін станцияларға вагондар (контейнерлер) жеткізілуінің шығындары арттырылса оператор он жұмыс күні ішінде тапсырыс берушіге жазбаша түрде дəлелді бас тарту жібереді. 9. Оператор ұсынылған тапсырыстар негізінде вагондарды (контейнерлерді) тасымалдауға даярлау жоспарын əзірлейді. 10. Тасымалдауға даярланған вагондарды (контейнерлерді) оператор жүк жөнелтуші көрсеткен жөнелту станциясына жібереді. Осы мақсатта оператор тасымалдаушының бос вагондарды (контейнерлерді) тасымалдау бойынша қызметтерін пайдаланады. 11. Вагондар операторларының қызмет көрсетуінің басталу жəне аяқталу сəті Шартта анықталады. 12. Оператордың қызметін төлеу тəртібі Шартта анықталады. 13. Жүк жөнелтуші өзінің тапсырысына сəйкес станцияға жеткізілген оператордың бос вагондарынан (контейнерлер) бас тартқан жағдайда жəне оларды станцияда басқа жөнелтушімен тəулік ішінде қолдану мүмкін болмаған жағдайда егер Шартта өзгеше көзделмесе оператор одан əрбір тұрған тəулік үшін ақы алады. Станциялық немесе кіреберіс жолдарда вагондардың бос тұру уақыты 2 тəуліктен асып кетсе, егер Шартта өзгеше көзделмесе, Оператор жазбаша хабарлама жібереді жəне вагондарды басқа станцияға ресімдейді. 14. Егер Шартта өзгеше көзделмесе, оған жүк тасымалдарына арналмаған оператордың вагондарын (контейнерлерін) қолдана алмайды. Бұйрық Қазақстан Республикасының Əділет министрлігінде 2012 жылғы 24 қарашадағы Нормативтік-құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне № 8118 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігінің бұйрығы 2012 жыл 13 қараша

№766

Астана қаласы

Темір жол вокзалдарының кластарын бекіту туралы

«Темір жол вокзалдары қызметін ұйымдастыру қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 2 шілдедегі № 759 қаулысымен бекітілген Вокзалдар қызметін ұйымдастыру қағидаларының 4-тармағына сəйкес бұйырамын: 1. Осы бұйрыққа қосымшаға сəйкес Темір жол вокзалдарының кластары бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігінің Көлік жəне қатынас жолдары комитеті (Н.И. Қилыбай) осы бұйрықтың: 1) Қазақстан Республикасының Əділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін қамтамасыз етсін; 2) бұқаралық ақпарат құралдарында жəне Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігінің интернет ресурсында оның келесі ресми жариялануын қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігінің жауапты хатшысы Ж.М. Қасымбекке жүктелсін. 4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Министрдің міндетін атқарушы Р.СКЛЯР. Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрінің міндетін атқарушының 2012 жылғы 13 қараша №766 бұйрығына қосымша Темір жол вокзалдарының кластары 1. «Кластан тыс» класына мынадай темір жол вокзалдары (станциялары) жатады: 1) Астана; 2) Қарағанды; 3) Алма Ата 1; 4) Алма Ата 2; 5) Ақтөбе. 2. «1» класына келесі темір жол вокзалдары (станциялары) жатады: 1) Орал; 2) Қызыл Орда; 3) Атырау; 4) Манғышлақ; 5) Бейнеу; 6) Көкшетау; 7) Қостанай; 8) Павлодар жаңа.ғим; 9) Шымкент; 10) Жамбыл; 11) Шу; 12) Семипалатинск. 3. «2» класына мынадай темір жол вокзалдары (станциялары) жатады: 1) Курорт-Боровое; 2) Арқалық; 3) Атбасар; 4) Жезқазған; 5) Түркістан; 6) Аягөз; 7) Защита; 8) Шалқар; 9) Казахстан; 10) Арал Море; 11) Құлсары; 12) Қандыағаш; 13) Қазалы. 4. «3» класына мынадай темір жол вокзалдары (станциялары) жатады: 1) Есіл; 2) Екібастұз; 3) Макинка; 4) Ақкөл; 5) Балхаш-2; 6) Ерментау; 7) Железорудная; 8) Жалтыр; 9) Тобол; 10) Ақадыр; 11) Вишневка; 12) Луговая; 13) Үштөбе; 14) Ақтоғай; 15) Түлкібас; 16) Отар; 17) Сары-ағаш; 18) Сары Шаған; 19) Жем; 20) Тюратам; 21) Шиелі; 22) Жана-қорған; 23) Мақат; 24) Сексеуіл; 25) Жусалы; 26) Сағыз; 27) Өзен; 28) Қарауылкелді; 5. «1 типтегі өндірістік ғимарат» класына мынадай темір жол вокзалдары (станциялары) жатады: 1) Қарағанды сорт чет; 2) Қарағанды сорт неч; 3) Державинская; 4) Аманқарағай; 5) Шортанды; 6) Еркеншілік; 7) Жарық; 8) Жақсы; 9) Елтай; 10) Новоишимская; 11) Ирченко; 12) Сары Оба; 13) Жаңа Қарағанда; 14) Саяқ; 15) Қызылжар; 16) Құрқамыс; 17) Мойынты; 17) Осакаровка; 18) Шар; 19) Достық; 20) Арыс 1; 21) Чиганак; 22) Жангыз Төбе; 23) Опорная; 24) Бескөл; 25) Манкент; 26) Шұбарқұдық; 27) Семиглавый Мар; 28) Чингирлау; 29) Қырғыз; 30) Қауылжыр; 31) Шетпе;

12 қаңтар 2013 жыл

32) Хромтау. 6. «2 типтегі өндірістік ғимарат» класына мынадай темір жол вокзалдары (станциялары) жатады: 1) Пресногорьковская; 2) Құшмұрын; 3) Қызыл Ту; 4) Володарское; 5) Тайынша; 6) Қара Адыр; 7) Даут; 8) Сулы; 9) Танкерыс Адыр; 10) Джемантуз; 11) Колутон; 12) Тальщик; 13) Нилды; 14) Мырза; 15) Нұра; 16) Босаға; 17) Қарабас; 18) Калагир; 19) Жана арқа; 20) Женыс; 21) Қаражал; 22) Дария; 23) Шоқай; 24) Киик; 25) Донғал; 26) Көкпекті; 27) Анар; 28) Жаркөл; 29) Каерак; 30) Щарбақты; 31) Маралды; 32) Шоққарағай; 33) Тоғызақ; 34) Челгаши; 35) Сарыкөл; 36) Ақсу-2; 37) Қаратау; 38) Жанатас; 39) Шемонаиха; 40) Лениногорск; 41) Үшбиік; 42) Жарма; 43) Матай; 44) Сары; 45) Өзек; 46) Бадам; 47) Қапшағай; 48) Тимур; 49) Бурное; 50) Мұгалжар; 51) Алға; 52) Переметная; 53) Алғабас; 54) Шипово; 55) Сапақ; 56) Бикбаулы; 57) Біршоғыр; 58) Жұрын; 59) Ақкемер; 60) Соленая; 61) Жарлы; 62) Қаратоғай; 63) Бестамақ; 64) Қотыртас; 65) Ұлпан; 66) Тоғыз; 67) Изимбет; 68) Құдық; 69) Көпмола; 70) Ералиево; 71) Үстірт; 72) Қорқол; 73) Мукур; 74) Ганюшкино; 75) Доссор; 76) Əйтеке-би. 7. «3 типтегі өндірістік ғимарат» класына мынадай темір жол вокзалдары (станциялары) жатады: 1) Смирново; 2) Атбасар-2; 3) Косчеку; 4) Ақсуат; 5) Азат; 6) Қайранкөл; 7) Қиялы; 8) Янко; 9) Ащы Көл; 10) Қарағай; 11) Уголки; 12) Чкалово; 13) Золоторунная; 14) Октябрь; 15) Белоградовка; 16) Бауманская; 17) Перекатная; 18) Ботақара; 19) Ащысу; 20) Саумалкөл; 21) Бүркітті; 22) Қарағайлы; 23) Ақтасты; 24) Атасу; 25) Орта – Дересин; 26) Ащыөзек; 27) Мынадыр; 28) Теректі; 29) Ақжайдақ; 30) Пост ЭЦ Мойынты; 31)Өленті; 32) Торғай; 33) Сілеті; 34) Енбекшілдер; 35) Айсары; 36) Қалқаман; 37) Шідерті; 38) Тасқұдық (Пограничник); 39) Қарасор; 40) Майқайын; 41) Спутник; 42) Красноармейка; 43) Ақсу (Алтынтау); 44) Жолкұдық; 45) Апановка; 46) Жетіқара; 47) Қазанбасы; 48) Қойбағар; 49) Ковыльная; 50) Қоскөл; 51) Сұрған; 52) Тасты; 53) Талды; 54) Баранкульская; 55) Кенская; 56) Приишимская; 57) Арыстансор; 58) Озерная; 59) Селекционная; 60) Теміртау; 61) Ермаковка; 62) Зыряновск; 63) Черемшанка; 64) Предгорная; 65) Серебрянка; 66) Аул; 67) Усть Таловка; 68) Иртышзавод; 69) Тансық; 70) Бел Ағаш; 71) Тұргұсұн; 72) Коршуново; 73) Огневка; 74) Селезневка; 75) Жаланашкөл; 76) Текелі; 77) Көксу; 78) Малай Сары; 79) Разъезд 5; 80) Айна Бұлақ; 81) Тентек; 82) Жетісу; 83) Қарабұлақ; 84) Қопа; 85) Разъезд 2; 86) Ұзын-Ағаш; 87) Саз; 88) Қызылтан; 89) Жирен Айғыр; 90) Талды Қорған; 91) Жайпақ; 92) Боралдай; 93) Чемолган; 94) Жетіген; 95) Шенгелді; 96) Лепсі; 97) Берлик; 98) Көктума; 99) Жайық; 100) Дерқұл; 101) Ростошский; 102) Пойма; 103) Амангелді; 104) Қорқыт; 105) Дюрменьтюбе; 106) Мартұқ; 107) Тамды; 108) Темір; 109) Қалмаққырган; 110) Кенжалы; 111) Құрайлы; 112) Жетібай; 113) РЗД 10; 114) Бақсай; 115) Исатай; 116) Нарын; 117) РЗД 469; 118) Искине; 119) Жамансор; 120) Жантерек; 121) Кенбай; 122) Аққыстау; 123) Байғақұм; 124) Фурмановкий; 125) Денисовка; 126) Перелески; 127) Алажиде; 128) Қоскұдық; 129) Рзд.315; 130) Махамбет; 131) Тендік; 132) Оазис; 133) Ақжігіт; 134) Қызылəскер. Бұйрық Қазақстан Республикасының Əділет министрлігінде 2012 жылғы 14 желтоқсандағы Нормативтік-құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне № 8193 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының қаулысы

Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің бұйрығы 2012 жылғы 13 қараша

№490

Астана қаласы

2012 жылғы 21 қыркүйек

Міндетті аудит жүргізу жөніндегі аудиторлық ұйымдарға қойылатын біліктілік талаптарын бекіту туралы «Аудиторлық қызмет туралы» Қазақстан Республикасының 1998 жылғы 20 қарашадағы Заңының 7-бабының 1-2) тармақшасына сəйкес бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған міндетті аудит жүргізу жөніндегі аудиторлық ұйымдарға қойылатын біліктілік талаптары (бұдан əрі – біліктілік талаптар) бекітілсін. 2. Мыналардың күші жойылды деп танылсын: 1) «Міндетті аудит жүргізу жөніндегі аудиторлық ұйымдарға қойылатын біліктілік талаптарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2006 жылғы 3 қарашадағы № 434 бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 4489 болып тіркелген, «Заң газетінің» 2007 жылғы 12 қаңтарда № 5 (1208) жарияланған); 2) «Міндетті аудит жүргізу жөніндегі аудиторлық ұйымдарға қойылатын біліктілік талаптарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2006 жылғы 3 қарашадағы № 434 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2008 жылғы 9 қаңтардағы № 12 бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 5125 болып тіркелген, 2008 жылғы 10 маусымда Қазақстан Республикасының Орталық атқарушы жəне өзге де орталық мемлекеттік органдарының актілер жинағында № 6 жарияланған). 3. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қаржылық бақылау комитеті Қаржылық есептілік депозитарийға тиiстi бiлiктiлiк талаптарына сəйкес келетін аудиторлық ұйымдардардың тiзiмiн, оны одан əрі орналастыруды жəне мерзімдік жаңартуды қамтамасыз ете отырып, осы бұйрыққа қосымшаға сəйкес нысан бойынша қалыптастыруды жүзеге асырсын. 4. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Бухгалтерлік есеп жəне қаржылық есептілік, аудиторлық қызмет əдіснамасы департаменті (А.О. Төлеуов) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Əділет министрлiгiнде мемлекеттік тiркелуiн жəне кейіннен оның заңнамада белгіленген тəртіппен ресми бұқаралық ақпарат құралдарында жариялануын қамтамасыз етсін. 5. Осы бұйрық 2013 жылғы 1 қантардан бастап қолданысқа енгізілетін біліктілік талаптарының 4-тармағын қоспағанда, алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Министр

Б. ЖƏМІШЕВ.

Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2012 жылғы 13 қарашадағы № 490 бұйрығымен бекітілген Міндетті аудит жүргізу жөніндегі аудиторлық ұйымдарға қойылатын біліктілік талаптар 1. Осы міндетті аудит жүргізу жөніндегі аудиторлық ұйымдарға қойылатын біліктілік талаптар (бұдан əрі - Біліктілік талаптар) «Аудиторлық қызмет туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сəйкес əзірленді жəне ұйымдарға, оның ішінде ұлттық компанияларға, ұлттық холдингтерге, ұлттық басқарушы холдингтерге жəне қаржы ұйымдарына міндетті аудит жүргізуге жіберілетін аудиторлық ұйымдарға қойылатын біліктілік талаптарын белгілейді. 2. Ұйымдарға міндетті аудит жүргізу үшін аудиторлық қызметтi жүзеге асыруға лицензиясы бар аудиторлық ұйым мынадай: 1) аккредиттелген кəсіби аудиторлық ұйымда мүшелігі; 2) аудиторлық ұйымның азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру шартының болуы; 3) мүшесі аудиторлық ұйым болып табылған өткiзiлген сыртқы сапаны бақылаудың нəтижелері бойынша аудиторлық ұйымның халықаралық аудит стандарттары жəне Этика кодексі талаптарының сақталуын растайтын аккредиттелген кəсiби аудиторлық ұйымның қорытындысының бар болуы; 4) соңғы бір жыл ішінде əкiмшiлiк бұзушылықтар туралы Қазақстан Республикасы кодексіне сəйкес аудиторлық қызмет туралы заңнаманы бұзғаны үшін салынған əкiмшiлiк жазаның болмауы біліктілік талаптарына сəйкес келуі тиіс. 3. Ұлттық компаниялардың, ұлттық холдингтердің, ұлттық басқарушы холдингтердің міндетті аудитін жүргізу үшін аудиторлық ұйым осы Біліктілік талаптарының 2-тармағында көзделген біліктілік талаптарына қосымша мынадай: 1) аудиторлық қызметпен айналысу мерзiмi кемінде 5 (бес) жыл; 2) халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына сəйкес аудит жүргізілген кемінде 10 (он) ұйымның болуы; 3) кəсiби бухгалтер сертификаты бар кемінде 2 (екі) маманның болуы біліктілік талаптарына сəйкес келуі керек. 4. Қаржылық ұйымдардың жəне акционерлiк қоғамның «Қазақстан Даму Банкi» міндетті аудитін жүргізу үшін аудиторлық ұйым осы Біліктілік талаптарының 2 жəне 3-тармақтарында көзделген біліктілік талаптарына қосымша «аудитор» деген бiлiктiлiк куəлiгi жəне соңғы бес жылдың 3 (үш) жыл ішінде қаржылық ұйымдардың аудиті саласында жұмыс тəжірибесімен аудиторлық біліктілік куəлігі бар маманды топ жетекшісі етіп тағайындайды, сондай-ақ мынадай толық бiлiктiлiктерiнiң Certified Public Accountant (CPA) жəне The Association of Chartered Certified Accountants (ACCA) біреуі бар немесе соңғы бес жылдың 2 (екі) жыл ішінде қаржылық ұйымдардың аудиті саласында жұмыс тəжірибесімен аудиторлық біліктігі бар кемінде 2 (екі) қызметкерінің болуы керек. Осы норма қаржылық қызметтерді көрсететін ұлттық компанияларға қолданылмайды. Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2012 жылғы 13 қарашадағы № 490 бұйрығына қосымша Нысан

Міндетті аудит жүргізу жөніндегі аудиторлық ұйымдар қойылатын біліктілік талаптарының тiзiмi Р/с №

Аудиторлық ұйымның атауы

Лицензияның топтамасы, нөмiрі жəне беру күні

Мiндеттi аудиттi жүргізуге рұқсаттама, оның ішінде: ұлттық компаниялардың, ұлттық холдингтердің, ұлттық басқарушы холдингтердің міндетті аудитін жүргізуге

қаржы ұйымдардың мiндеттi аудитін жүргізуге

өзге ұйымдардың мiндеттi аудитін жүргізуге

2012 жылғы 9 қараша

№486

Астана қаласы

«Аудиторлардың біліктілігін арттыру курсынан өткені туралы сертификаттар беру ережесін бекіту» туралы Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2006 жылғы 31 шілдедегі № 278 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Бұйырамын: 1.«Аудиторлардың біліктілігін арттыру курсынан өткені туралы сертификаттар беру ережесін бекіту» туралы Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2006 жылғы 31 шілдедегі № 278 бұйрығына (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 4337 болып тіркелген, 2006 жылғы 1 қарашада «Юридическая газета» газетінде жарияланған, № 191 (1171)) мынадай өзгерістер енгізілсін: кіріспе мынандай редакцияда жазылсын: «Аудиторлық қызмет туралы» Қазақстан Республикасының 1998 жылғы 20 қарашадағы Заңының 11-бабы 1-тармағының 2) тармақшасын іске асыру мақсатында бұйырамын:»; көрсетілген бұйрықпен бекітілген Аудиторлардың біліктілігін арттыру курсынан өткені туралы сертификаттар беру ережесінде: 1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «1. Осы Аудиторлардың біліктілігін арттыру курсынан өткені туралы сертификаттар беру ережесі (бұдан əрі - Ереже) «Аудиторлық қызмет туралы» Қазақстан Республикасының 1998 жылғы 20 қарашадағы Заңының 11-бабы 1-тармағының 2) тармақшасына сəйкес əзірленді жəне аккредиттелген кəсіби аудиторлық ұйымның (бұдан əрі - кəсіби ұйым) аудиторлардың біліктілігін арттыру курсынан өткені туралы сертификаттар (бұдан əрі - сертификат) беру тəртібін айқындайды.»; 3 жəне 4-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «3. Кəсіби ұйымда аудиторлардың біліктілігін тұрақты арттырудың мақсаты аудиторлар меңгерген кəсіби білімдер мен дағдыларды тереңдету, бұрын алған білімдерін одан əрі жетілдіру, сондай-ақ аудит жөнінде ұсынылатын қызметтердің сапасын арттыру болып табылады. 4. Аудиторлардың біліктілігін арттыру кəсіби ұйымның басшысы бекіткен біліктілікті арттырудың жоспар-кестесіне сəйкес жүргізіледі, ол кəсіби ұйымның ресми сайтында орналастырылады.»; 5-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «5. Сертификат беру үшін кəсіби ұйым: өзінің мүшелерін халықаралық қаржылық есептілік жəне аудит стандарттарына, сондай-ақ аудиторлық қызмет саласындағы заңнаманың өзгерістері мəселелері бойынша оқытады; тыңдаушыларды тиісті оқу материалдарымен қамтамасыз етеді; қазіргі заманғы оқу-материалдық база құрады.». 2.Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Бухгалтерлік есеп жəне қаржылық есептілік, аудиторлық қызмет əдіснамасы департаменті (А.О. Төлеуов) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Əділет министрлiгiнде мемлекеттік тiркелуiн жəне кейіннен оның заңнамада белгіленген тəртіппен ресми бұқаралық ақпарат құралдарында жариялануын қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап он күнтізбелік күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Министр

Б. ЖƏМІШЕВ.

Бұйрық Қазақстан Республикасының Əділет министрлігінде 2012 жылғы 7 желтоқсан Нормативтік-құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне № 8131 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының қаулысы 2012 жылғы 31 тамыз

№282

Алматы қаласы

Акционерлік қоғамдардың жəне қаржы ұйымдарының қаржылық есептілікті жариялау қағидаларын бекіту туралы «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің қызметін ұйымдастыру, қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын реттеу мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2012 жылғы 5 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңына сəйкес Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Басқармасы қаулы етеді: 1. Қоса беріліп отырған Акционерлік қоғамдардың жəне қаржы ұйымдарының қаржылық есептілікті жариялау қағидалары бекітілсін. 2. Мыналардың: 1) Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының «Қазақстан Республикасы қаржы ұйымдарының қаржылық есептілікті жариялау тəртібі мен мерзімдері жəне Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының кейбір қаулыларына өзгерістер енгізу туралы» 2009 жылғы 24 тамыздағы № 84 қаулысының (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 5801 тіркелген); 2) Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының «Қазақстан Республикасының акционерлiк қоғамдарының жылдық қаржылық есебiн жариялау туралы» 2003 жылғы 29 шілдедегі № 268 қаулысының (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 2456 тіркелген) күші жойылды деп танылсын. 3. Осы қаулы алғаш ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Ұлттық банк Төрағасы Г.МАРЧЕНКО. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының 2012 жылғы 31 тамыздағы № 282 қаулысымен бекітілді Акционерлік қоғамдардың жəне қаржы ұйымдарының қаржылық есептілікті жариялау қағидалары Осы Акционерлік қоғамдардың жəне қаржы ұйымдарының қаржылық есептілікті жариялау қағидалары (бұдан əрі – Қағидалар) «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің қызметін ұйымдастыру, қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын реттеу мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2012 жылғы 5 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңына сəйкес əзірленді жəне акционерлік қоғамдардың жəне қаржы ұйымдарының қаржылық есептілікті жариялау тəртібін, тізбесін жəне мерзімдерін белгілейді. 1. Акционерлік қоғамдар жəне қаржы ұйымдары (банк жəне сақтандыру холдингтерін қоспағанда) жыл сайын есепті жылдан кейінгі жылдың 31 тамызынан кешіктірмей бұқаралық ақпарат құралдарында халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына сəйкес келетін шоғырландырылған жылдық қаржылық есептілікті, ал еншілес ұйымы (ұйымдары) болмаған жағдайда – шоғырландырылмаған жылдық қаржылық есептілікті жəне аудиторлық есепті жариялайды. 2. Көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыруды, тасымалдаушының жолаушылар алдындағы азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыруды, туроператордың жəне турагенттің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыруды жүзеге асыратын сақтандыру ұйымдары жыл сайын халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына сəйкес келетін шоғырландырылған жылдық қаржылық есептілікті, ал еншілес ұйымы (еншілес ұйымдары) болмаған жағдайда – шоғырландырылмаған жылдық қаржылық есептілікті жəне аудиторлық есепті Қазақстан Республикасының бүкіл аумағына таратылатын кемінде екі мерзімді баспасөз басылымында мемлекеттік тілде жəне орыс тілінде қосымша жариялайды. 3. Бағалы қағаздары шетелдік қор биржаларына айналысқа жіберілген екінші деңгейдегі банктер жəне «Қазақстанның Даму Банкі» акционерлік қоғамы тоқсан сайын есепті тоқсаннан кейінгі тоқсанның ішінде бұқаралық ақпарат құралдарында халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына сəйкес келетін шоғырландырылған бухгалтерлік балансты жəне пайда мен зиян туралы есепті жариялайды. Осы тармақтың бірінші бөлігінде көрсетілген екінші деңгейдегі банктерді қоспағанда, екінші деңгейдегі банктер жəне сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары тоқсан сайын есепті тоқсаннан кейінгі айдың оныншы жұмыс күнінен кешіктірмей бұқаралық ақпарат құралдарында халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына сəйкес келетін шоғырландырылмаған бухгалтерлік балансты жəне пайда мен зиян туралы есепті жариялайды. Қаулы Қазақстан Республикасының Əділет министрлігінде 2012 жылғы 15 қазандағы Нормативтік-құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне № 8003 болып енгізілді.

Алматы қаласы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының «Қазақстан Республикасының резиденті-ұйымның эмиссиялық бағалы қағаздарын шет мемлекеттің аумағында шығаруға жəне (немесе) орналастыруға рұқсат беру, депозитарлық қолхаттардың немесе Қазақстан Республикасының резиденттері-ұйымдардың эмиссиялық бағалы қағаздары базалық активі болып табылатын өзге бағалы қағаздардың шығарылымы туралы хабарламаны, сондай-ақ оларды орналастыру туралы есепті ұсыну қағидаларын бекіту туралы» 2012 жылғы 24 ақпандағы № 70 қаулысына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін жетілдіру мақсатында Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Басқармасы қаулы етеді: 1. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының «Қазақстан Республикасының резиденті-ұйымының эмиссиялық бағалы қағаздарын шет мемлекеттің аумағында шығаруға жəне (немесе) орналастыруға рұқсат беру, депозитарлық қолхаттардың немесе Қазақстан Республикасының резиденттері-ұйымдардың эмиссиялық бағалы қағаздары базалық активі болып табылатын өзге бағалы қағаздардың шығарылымы туралы хабарламаны, сондай-ақ оларды орналастыру туралы есепті ұсыну қағидаларын бекіту туралы» 2012 жылғы 24 ақпандағы № 70 қаулысына (Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін мемлекеттік тіркеу тізілімінде 2012 жылғы 12 сəуірде №7560 тіркелген, «Егемен Қазастан» газетінде 2012 жылғы 25 шілдедегі 415-421 (27495) жарияланған) мынадай өзгерістер енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республикасының резиденті-ұйымының эмиссиялық бағалы қағаздарын шет мемлекеттің аумағында шығаруға жəне (немесе) орналастыруға рұқсат беру, депозитарлық қолхаттардың немесе Қазақстан Республикасының резиденттері-ұйымдардың эмиссиялық бағалы қағаздары базалық активі болып табылатын өзге бағалы қағаздардың шығарылымы туралы хабарламаны, сондай-ақ оларды орналастыру туралы есепті ұсыну қағидаларында: 3-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «3. Қазақстан Республикасының резиденті-ұйымы үлестік эмиссиялық бағалы қағаздарды, сондай-ақ Қазақстан Республикасы резиденті-ұйымының бастамасы бойынша немесе қатысуымен шығарылатын жəне базалық активі осы Қазақстан Республикасы резиденті-ұйымының үлестік бағалы қағаздары болып табылатын үлестік эмиссиялық туынды бағалы қағаздарды шет мемлекеттің аумағында шығаруды мына: 1) Қағидалардың 1-тармағының талабын сақтаған; 2) Қазақстан Республикасының резиденті-ұйымы бұрын шығарған бағалы қағаздар проспектілерінде орналастырылған үлестік эмиссиялық бағалы қағаздар санының он жəне одан да көп пайыз үлестік эмиссиялық бағалы қағаздардың меншік иелері болып табылатын тұлғалардың тізімі өзгерген кезде Қазақстан Республикасының резиденті-ұйымы шығарған борыштық эмиссиялық бағалы қағаздар ұстаушыларында осы борыштық эмиссиялық бағалы қағаздарын мерзімінен бұрын өтеуді жəне (немесе) сатып алуды талап ету құқығы туындауы үшін негіздеме болып табылатын талаптар (ковенанттың) болмаған жағдайда жүзеге асырады; 3) қызметін Қазақстан Республикасының аумағында жүзеге асыратын қор биржасының ресми тiзiмiнiң «акциялар» секторының бiрiншi (ең жоғары) немесе екінші (ең жоғары) санатына осы акцияларды енгізу шартымен Қазақстан Республикасының резиденті-ұйымы акцияларды, сондай-ақ акционерлік қоғамның бастамасы бойынша немесе қатысуымен шығарылатын жəне базалық активі осы акционерлік қоғамының акциялары болып табылатын туынды бағалы қағаздарды шет мемлекеттің аумағында орналастыруды жүзеге асырады. Қызметін Қазақстан Республикасының аумағында жүзеге асыратын қор биржасының ресми тiзiмiнiң «акциялар» секторының бiрiншi (ең жоғары) немесе екінші (ең жоғары) санатына акцияларды енгізу мүмкін болмаса, Қазақстан Республикасының резиденті-ұйымы акционерлік қоғамның бастамасы бойынша немесе оның қатысуымен жəне базалық активі осы акционерлік қоғамның акциялары болып табылатын акцияларды, сондай-ақ туынды бағалы қағаздарды шет мемлекеттің аумағында орналастыруды қызметін Қазақстан Республикасының аумағында жүзеге асыратын қор биржасының ресми тізіміне «акциялар» секторының үшінші (ең жоғарыдан кейінгі) санатына енгізген жағдайда жүзеге асырады.»; 1-қосымшаның 18-тармағы мынадай редакцияда жазылсын: «18. Қазақстан Республикасының резиденті-ұйымының эмиссиялық бағалы қағаздардың шығарылым талаптары туралы ақпаратты алуға арналған мекенжайлар, дереккөздер, байланыс деректемелері. Резидент-ұйымының басшысы (басшының орынбасары)

(қолы)

Бірінші басшысы (ол болмаған кезде құжаттарға қол қойған адам) уəкілетті органға ұсынған құжаттардағы ақпараттың шынайылығын қамтамасыз етеді.»; 6-қосымшаның 7-тармағы мынадай редакцияда жазылсын: «7. Эмиссиялық бағалы қағаздарды орналастыруды бастаған күніне жəне аяқтаған күніне левередж шамасын есептеу. Резидент-ұйымының басшысы (басшының орынбасары)

(қолы)

Бірінші басшысы (ол болмаған кезде құжаттарға қол қойған адам) уəкілетті органға ұсынған құжаттардағы ақпараттың шынайылығын қамтамасыз етеді.»; 7-қосымшаның 7-тармағы мынадай редакцияда жазылсын: «7. Депозитарлық қолхаттарды немесе Қазақстан Республикасының резиденті-ұйымының эмиссиялық бағалы қағаздары базалық активі болып табылатын өзге бағалы қағаздарды орналастыруға құқықтарын растауды жүзеге асыратын есептік ұйымының атауы. Есепке Қазақстан Республикасының резиденті-ұйымының бірінші басшысы немесе оның орнындағы тұлға қол қояды жəне мөр бедерімен расталады. Есептің əрбір данасы бағалы қағаздарды орналастыру аяқталған күніне бағалы қағаздарды есепке алуды жүргізуші берген бағалы қағаздарды ұстаушылардың тізілімінің көшірмесімен бірге тігіледі. Мөр бедерінің бір бөлігі қағаз пломбаға, бір бөлігі құжат парағында қойылады, бірінші басшының немесе оның орнындағы тұлғаның қолымен куəландырылады. Бірінші басшысы (ол болмаған кезде құжаттарға қол қойған адам) уəкілетті органға ұсынған құжаттардағы ақпараттың шынайылығын қамтамасыз етеді.». 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Бұйрық Қазақстан Республикасының Əділет министрлігінде 2012 жылғы 7 желтоқсан Нормативтік-құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне № 8132 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің бұйрығы

№ 297

Ұлттық Банк Төрағасы

Г. МАРЧЕНКО.

Қаулы Қазақстан Республикасының Əділет министрлігінде 2012 жылғы 8 қарашадағы Нормативтік-құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне № 8060 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасының Еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау министрлігінің бұйрығы 2012 жылғы «14» тамыздағы

№ 323-ө-м,

Астана қаласы

Жұмысшылардың жұмыстары мен кəсіптерінің бірыңғай тарифтікбіліктілік анықтамалығын (37-шығарылым) бекіту туралы Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 125-бабына сəйкес жұмыстардың белгілі бір түрлерінің күрделілігін белгілеу, жұмысшыларға біліктілік разрядтарын беру жəне кəсіптерінің дұрыс атауларын айқындау мақсатында бұйырамын: 1.Қоса беріліп отырған Жұмысшылардың жұмыстары мен кəсіптерінің бірыңғай тарифтік – біліктілік анықтамалығы (37-шығарылым) бекітілсін. 2.Еңбек жəне əлеуметтік əріптестік департаменті (А.Ə.Сарбасов) осы бұйрықтың заңнамада белгіленген тəртіппен Қазақстан Республикасы Əділет министрілігінде мемлекет тіркелуін жəне ресми жариялануын қамтамасыз етсін. 3.Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау вице-министрі Б.Б.Нұрымбетовке жүктелсін. 4.Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Министр Г.ƏБДІҚАЛЫҚОВА. Қазақстан Республикасы Еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау министрінің 2012 жылғы 14 тамыздағы№ 323-ө-м бұйрығымен бекітілді Жұмысшылардың жұмыстары мен кəсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы (37-шығарылым) 1 -бөлім. Жалпы ережелер 1. Жұмысшылардың жұмыстары мен кəсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы (бұдан əрі - БТБА) (37- шығарылымы) «Ағаш дайындау өндірісінің жалпы кəсіптері», «Ағаш дайындау жұмыстары», «Ағаш ағызу», «Ағаш шырынын ағызу», «Қамыс дайындау жəне өңдеу» бөлімдерінен тұрады. 2. Бұл шығарылымның шығуы өндіріс технологиясына енген өзгерістер, өндірістегі ғылымитехникалық прогрестің ролінің артуымен, жұмысшылардың біліктілігінің, арнайы жəне дайындықтарының, сапа, ішкі жəне сыртқы нарықтағы өнімнің бəсекеге қабілеті деңгейіне қойылатын талаптардың өсуімен, еңбекті қорғауымен байланысты. 3. Жұмыс разрядтары еңбек жағдайы ескерілмей (еңбектің күрделілік деңгейіне əсер етуші жəне орындаушының біліктілігіне қойылатын талаптарды арттырушы айрықша жағдайларды қоспағанда), олардың күрделілігіне бойынша белгіленді.Əр кəсіп бойынша тарифтік-біліктілік сипаттаманың екі бөлімі бар. «Жұмыс сипаттамасы» бөлімі жұмысшы орындай білуге тиіс жұмыстардың суреттемесін қамтиды. «Білуге тиіс» бөлімінде арнаулы білімге, сондай-ақ ережелерді, нұсқаулықтар мен басшы материалдарды, жұмысшы қолдануға тиісті əдістер мен құралдарды білуіне қатысты жұмысшыға қойылатын негізгі талаптар қамтылған. 4. Тарифтік-біліктілік сипаттамасында жұмысшы кəсібінің осы разрядына анағұрлым тəн жұмыстардың тізбесі келтіріледі. Бұл тізбе жұмысшы орындай алатын жəне орындауға тиісті жұмыстардың барлығын қамти алмайды. Жұмыс беруші қажетті жағдайда, жұмыс ерекшелігін ескере отырып, тиісті разряд жұмысшылары кəсіптерінің тарифтік-біліктілік сипаттамаларында қамтылған жұмыстарға сəйкес келетін жұмыстардың қосымша тізбесін əзірлей алады. 5. «Жұмыс сипаттамасы» бөлімінде көзделген жұмыстармен қатар, жұмысшы ауысымды қабылдау жəне тапсыру, жұмыс орнын, айлабұйымдарды, құралдарды жинастыру, сондай-ақ оларды тиісінше ұстау, белгіленген техникалық құжаттаманы жүргізу жөніндегі жұмыстарды орындауға тиіс. 6. «Білуге тиіс» бөлімінде қамтылған теориялық жəне практикалық білімдермен қатар, жұмысшы: еңбекті қорғау, өндірістік санитария мен өртке қарсы қауіпсіздік жөніндегі ереже мен нормаларды; жеке қорғану құралдарын пайдалану ережесін; орындалатын жұмыс (қызмет) сапасына қойылатын талаптарды; жарамсыздықтың түрлері мен оның алдын алу жəне жоюдың тəсілдерін; өндірістік дабылдатқышты; жұмыс орнында еңбекті ұтымды ұйымдастыру жөніндегі талаптарды білуге тиіс. 7. Біліктілігі анағұрлым жоғары жұмысшы өзінің тарифтік-біліктілік сипаттамасында санамаланған жұмыстармен қатар, біліктілігі анағұрлым төмен жұмысшылардың тарифтік-біліктілік сипаттамасында көзделген жұмыстарды орындай білуге, сондай-ақ осы кəсіптегі разряды төмен жұмысшыларға басшылық жасай білуге тиіс. Осыған байланысты, анағұрлым төмен разряд кəсіптерінің тарифтік-біліктілік сипаттамасында келтірілген жұмыстар, анағұрлым жоғары тарифтікбіліктілік сипаттамасында, əдетте келтірілмейді. 9. Қызметкердің еңбек қызметін растайтын құжаттарды толтырған кезде, сондай-ақ тарифтік разряды өзгерген кезде, оның кəсібінің атауы БТБА-ға сəйкес жазылады. 10.Қолданылуға ыңғайлы болу мақсатында, БТБА-да алфавиттік көрсеткіш (1-қосымша) көзделген, онда жұмысшылар кəсіптерінің атауы, разрядтардың диапазондары жəне беттердің нөмірленуі қарастырылған. 11. 2002 жылы басып шығарылған БТБА-ның қолданыстағы шығарылымдары жəне бөлімдері бойынша олардың атауларын көрсете отырып, осы бөлімде көзделген жұмысшы кəсіптері атауларының тізбесі «Ағаш дайындау өндірісінің жалпы көрсеткіштері» бөліміне сəйкес 2-қосымшада келтірілген . 12. 2002 жылы басып шығарылған БТБА-ның қолданыстағы шығарылымдары жəне бөлімдері бойынша олардың атауларын көрсете отырып, осы бөлімде көзделген жұмысшы кəсіптері атауларының тізбесі «Ағаш дайындау жұмыстары» бөліміне сəйкес 3-қосымшада келтірілген . 13. 2002 жылы басып шығарылған БТБА-ның қолданыстағы шығарылымдары жəне бөлімдері бойынша олардың атауларын көрсете отырып, осы бөлімде көзделген жұмысшы кəсіптері атауларының тізбесі «Ағаш ағызу» бөліміне сəйкес 4-қосымшада келтірілген. 14. 2002 жылы басып шығарылған БТБА-ның қолданыстағы шығарылымдары жəне бөлімдері бойынша олардың атауларын көрсете отырып, осы бөлімде көзделген жұмысшы кəсіптері атауларының тізбесі «Ағаштың шырынын ағызу» бөліміне сəйкес 5-қосымшада келтірілген. 15. 2002 жылы басып шығарылған БТБА-ның қолданыстағы шығарылымдары жəне бөлімдері бойынша олардың атауларын көрсете отырып, осы бөлімде көзделген жұмысшы кəсіптері атауларының тізбесі «Қамыс даярлау жəне өңдеу» бөліміне сəйкес 6-қосымшада келтірілген. 2-бөлім. Ағаш дайындау өндірісінің жалпы кəсіптері 1. Аңшы Параграф 1. Аңшы, 3-разряд 16. Жұмыс сипаттамасы: бекітіп берілген обходта, қорықта, аңшы шаруашылығында, өндірістік учаскелерде жабайы жануарлар мен орман егістіктерін браконьерлерден қорғау; азық дайындау; аңшылық етуге жəне балық аулауға құқық беретін құжаттарды тексеру, жайылымдардағы жабайы аң мен құстың жылжуын бақылау, қоректендіру алаңшықтарын, аншлагтарды тиісті күйде ұстау; жабайы жануарларды есепке алу; ағаш отынын дайындау, мал жаю, шөп шабу жəне орманды пайдаланудың өзге де жанама түрлеріне құқық беретін құжаттарды тексеру, белгіленген ережелердің орындалуын бақылау; ормандағы өрт сөндіру жұмыстарына қатысу; ағаш кесуге, шөп шабуға, мал жаюға жəне орманды пайдаланудың өзге де түрлеріне арналған жерлерді бөлу, орман өсіруді жоспарлау жүргізу кезде жерде шекаралар, меже белгілерін, кварталдық тоғай жолдарын, визирлерді жəне тағы басқа белгілеу; ағаш кесетін жерлерді бөлу жəне таксациялау, ағаш кесілетін жерлерді, дайындалған ағаш материалдарын, орман егістіктерін, сөл ағызу жерлерін, орындалған орман жұмыстарын куəландыру; тіркелген обходы, қорығы, аңшылық шаруашылығы, өндірістік учаскесі шегінде аңшыларды тіркеу; аңшылық етудің ережелері мен мерзімдерін жəне орман тəртібін бұзғандарға қатысты хаттама əзірлеу; орманды заңсыз шабу, мал жаю жəне орманды пайдаланудың өзге де заңсыз түрлерін доғарту жөніндегі шараларды қолдану; көпірлердің, өрт бақылау мұнарасын, телефон желісін, шектегіш белгілерін, орман өсіру жоспарланған жəне орман шаруашылығы белгілерін дұрыс күйде ұстау, обходта зиянды жəндіктердің ошақтары, ағаштардың ауруы, ағаштардың жел мен дауылдан құлауы, сүрек діңнің кебуі жəне орман шаруашылығына зиян келтіру мүмкін өзге де құбылыстар анықталғаны жөнінде орман мекемесіне дер кезінде хабарлау. 17. Білуі тиіс: басқаруға берілген обходының, қорығының, орман шаруашылығының, өндірістік учаскенің шекараларын; аңшылық ету ережелерін; орманды дұрыс пайдалану жəне орман шаруашылығын жүргізу жөніндегі нұсқаулықтарды, бұйрықтарды, үкімдерді; орман егу жəне оман отырғызу, орман өсімдіктерін күту, орман тұқымдарын жəне ормандық тұқым материалдарын дайындау жөніндегі жұмыстардың ұйымдастырылуын жəне технологиясын; ормандағы өрт қауіпсіздігі ережелерін жəне өрт сөндірудің практикалық əдістерін; аңшылық ету кезіндегі қауіпсіздік техникасы ережелерін; орман шаруашылығындағы агротехника мен жұмыстар технологиясын.

(Жалғасы 15-бетте).


(Жалғасы. Басы 14-бетте). Параграф 2. Аңшы, 4-разряд 18. Жұмыс сипаттамасы: бекітіліп берген обходында, қорығында, аңшы шаруашылығында, өндірістік учаскелерінде жабайы жануарлар мен орман егістіктерін браконьерлерден қорғау; азық дайындау; фенологиялық күнделікке күнделікті жазулар енгізу; аңшылық етуге жəне балық аулауға құқық беретін құжаттарды тексеру, ормандағы жабайы аң мен құстың жылжуын бақылау, қоректендіру алаңшықтарын, аншлагтарды тиісті күйде ұстау; жабайы жануарларды есепке алу; ағаш отынын дайындау, мал жаю, шөп шабу жəне орманды пайдаланудың өзге де жанама түрлеріне құқық беретін құжаттарды тексеру, белгіленген ережелердің орындалуын бақылау; ормандағы өрт сөндіру жұмыстарына қатысу; орман шаруашылығы мен орман өсімдіктерімен жұмыс жүргізу; ағаш кесуге, шөп шабуға, мал жаюға жəне орманды пайдаланудың өзге де түрлеріне арналған жерлерді бөлу, орман өсіруді жоспарлау жүргізу кезде жерде шекаралар, меже белгілерін, кварталдық тоғай жолдарын, визирлерді жəне тағы баска белгілеу; ағаш кесетін жерлерді бөлу жəне таксациялау, ағаш кесілетін жерлерді, дайындалған ағаш материалдарын, орман егістіктерін, сөл ағызу жерлерін, орындалған орман жұмыстарын куəландыру; бекітілген обходы, қорығы, аңшылық шаруашылығы, өндірістік учаскесі шегінде аңшыларды тіркеу; аңшылар мен жергілікті халық арасында аңшылық жөніндегі заңдар, орманды қорғау мəселелері бойынша түсіндіру жұмысын жүргізу; орманды заңсыз шабу, мал жаю жəне орманды пайдаланудың өзге де заңсыз түрлерін доғарту жөнінде шаралар қолдану; көпірлердің, өрт бақылау мұнарасын, телефон желісін, шектегіш белгілерін, орман өсіру жоспарланған жəне орман шаруашылығы белгілерін дұрыс күйде ұстау, обходта зиянды жəндіктердің ошақтары, ағаштардың ауруы, ағаштардың жел мен дауылдан құлауы, сүрек діңнің кебуі жəне орман шаруашылығына зиян келтіру мүмкін өзге де құбылыстар анықталғаны жөнінде орман мекемесіне дер кезінде хабарлау. 19. Білуі тиіс: өсімдіктер мен жануарлардың төлдеуін қорғау жəне оларды пайдалану саласындағы нормативтік құқықтық актілерді; тапсырылған обходының, қорығының, орман шаруашылығының, өндірістік учаскенің шекараларын; аңшылық ету ережелерін; орманды пайдалануды жəне аңшылық шаруашылықты дұрыс жүргізу жөніндегі нұсқаулықтарды, бұйрықтарды, үкімдерді; орман егу жəне орман отырғызу, орман өсімдіктерін күту, орман тұқымдарын жəне ормандық тұқым материалдарын дайындау жөніндегі жұмыстардың ұйымдастырылуын жəне технологиясын; ормандағы өрт қауіпсіздігі ережелерін жəне өрт сөндірудің практикалық əдістерін; орман заңдарын, аңшылық ету ережелерін бұзу үшін жауапкершіліктің нормаларын; аңшы ит қосу жəне итпен қуу ережелерін; аңшылық ету кезіндегі қауіпсіздік техникасын; орман шаруашылық агротехникасы мен жұмыстар технологиясын. Параграф 3. Аңшы, 5-разряд

20. Жұмыс сипаттамасы: бекітілген обходында, қорығында, аңшы шаруашылығында, өндірістік учаскелерінде жабайы жануарлар мен орман егістіктерін браконьерлерден қорғау; азық дайындау; бүкіл биотехникалық ісшаралар кешенін жүргізу; фенологиялық күнделікке күнделікті жазулар енгізу; аңшылық етуге жəне балық аулауға құқық беретін құжаттарды тексеру, ормандағы жабайы аң мен құстың жылжуын бақылау, қоректендіру алаңшықтарын, аншлагтарды тиісті күйде ұстау; жабайы жануарларды есепке алу; ағаш отынын дайындау, мал жаю, шөп шабу жəне орманды пайдаланудың өзге де жанама түрлеріне құқық беретін құжаттарды тексеру, белгіленген ережелердің орындалуын бақылайды; ормандағы өрт сөндіру жұмыстарына қатысу; орман шаруашылығы мен орман өсімдіктерімен жұмыс жүргізу; ағаш кесуге, шөп шабуға, мал жаюға жəне орманды пайдаланудың өзге де түрлеріне арналған жерлерді бөлу, орман өсіруді жоспарлау жүргізу кезде жерде шекаралар, меже белгілерін, кварталдық тоғай жолдарын, визирлерді жəне тағы басқа белгілеу; ағаш кесу жерлерін бөлу жəне таксациялау, ағаш кесілетін жерлерді, дайындалған ағаш материалдарын, орман егістіктерін, сөл ағызу жерлерін, орындалған орман жұмыстарын куəландыру; тіркелген обходы, қорығы,аңшылық шаруашылығы, өндірістік учаскесі шегінде аңшыларды тіркеу; аңшылар мен жергілікті халық арасында аңшылық жөніндегі заңдар, орманды қорғау мəселелері бойынша түсіндіру жұмысын жүргізу; орманды заңсыз шабу, мал жаю жəне орманды пайдаланудың өзге де заңсыз түрлерін доғарту жөнінде шаралар қолдану; көпірлердің, өрт бақылау мұнараларын, телефон желісін, шектегіш белгілерін, орман өсіру жоспарланған жəне орман шаруашылығы белгілерін дұрыс күйде ұстау, обходының санитарлық күйін бақылау жəне онда зиянды жəндіктердің ошақтары, ағаштардың ауруы, ағаштардың жел мен дауылдан құлауы, сүрек діңнің кебуі жəне орман шаруашылығына зиян келтіру мүмкін өзге де құбылыстар анықталғаны жөнінде орман мекемесіне дер кезінде хабарлау. 21. Білуі тиіс: өсімдіктер мен жануарлардың төлдеуін қорғау жəне оларды пайдалану саласындағы нормативтік құқықтық актілерді; тапсырылған обходының, қорығының, орман шаруашылығының, өндірістік учаскенің шекараларын; аңшылық ету ережелерін; орманды пайдалануды жəне аңшылық шаруашылықты дұрыс жүргізу жөніндегі нұсқаулықтарды, бұйрықтарды, үкімдерді; орман егу жəне орман отырғызу, орман өсімдіктерін күту, орман тұқымдарын жəне ормандық тұқым материалдарын дайындау жөніндегі жұмыстардың ұйымдастырылуын жəне технологиясын; ормандағы өрт қауіпсіздігі ережелерін жəне өрт сөндірудің практикалық əдістерін; орман заңдарын, аңшылық ету ережелерін бұзу үшін жауапкершіліктің нормаларын; аңшы ит қосу жəне итпен қуу ережелерін; аңшылық ету кезіндегі қауіпсіздік техникасын; орман шаруашылық агротехникасы мен жұмыстар технологиясын. 2. Орманшы Параграф 1. Орманшы, 2-разряд 22. Жұмыс сипаттамасы: орман дақылдарын отырғызу, плантациялар, қорықтар отырғыза бастау жөніндегі дайындық жəне қосалқы жұмыстары; машина арқылы отырғызылған екпе көшеттерді қолмен жөндеу, көшеттердің дұрыс егілуін бақылау, қорықтардағы егістіктерді қолмен суару; қазып алынған екпе көшеттерді іріктеу жəне уақытша отырғызу; дайын шіліктен, өзге де материалдардан шарбақтар, механикалық қоршаулар жасау; қорықтар мен плантацияларды қоршау, құрғату (суармалау) желілер үстінен өтпе жолдар мен көпірлер жасап орнату; орманды қорғау жұмыстарын жүргізу кезінде дайындық жұмыстары; орман кесетін жерді тазарту, қарағайдың қылқанын дайындау, сұрыптау, тазарту жəне буып – түю; тін мен шел қабықтан, мочалодан шикізат дайындау, шетперден сыпырғылар, бұйымдар жасау. 23. Білуі тиіс: орман дақылдарын өндіру əдістері мен тəсілдерін; ормантану негіздерін, ағаш шебері жəне балташы жұмыстарының негіздерін; көшеттерді отырғызу агротехникасын; егіс материалдарын дайындаудың ережелері мен əдістерін; ағаш жəне бұта тұқымды көшеттердің стандарттарын, отырғызу сапасына қойылатын талаптар; егіс материалды көму ережелерін; ағаш кесілген жерлерді тазарту ережелерін, қарағай қылқанын дайындаудың əдістері мен стандарттарын; шикізатты дайындау ережелерін; шетперден бұйымдар жасау технологиясын; жұмыстарды атқарудың озық əдістері мен қауіпсіздік техникасының ережелері; аспаптар мен оларды қолдану ережелерін. Параграф 2. Орманшы 3-разряд 24. Жұмыс сипаттамасы: атты жəне қол аспаптарын, құралдары жəне қажетті материалды тексеру жəне дайындау; орман егестерін, қорықтар, плантациялар егуге топырақ дайындау; орман дақылдарын, екпе көшеттерді, тікпе көшеттерді қолмен жəне салт атпен күту; егістік материалды дайындау; ағаш жəне бұта тұқымдарын жинау, өңдеу жəне егуге дайындау; екпе жəне тікпе көшеттерді қазып алу, сұрыптау, тиеу жəне түсіру; егістік жəне көшет материалдан қысқы уақытта сақтауға дайындау; табиғи жағуарына көмектесу (топырақ бетіндегі қыртысты алу жəне топырақты қопсыту); өрттің алдын алу жұмыстарын өткізу кезінде топырақты минерализациялау; ұшақтарға улы химикаттарды тиеу, зиянды жəндіктермен жəне орман ауруларымен жүргізілетін күрес нəтижелерінің есебін жүргізу; этномофаунаның қоныстығының тығыздығын тексеру үшін топырақты зерттеу (тұзақ шұқырларды қазып алу), қоршағыш жəне тұзақ арықтарын орнату, ағаштарға желім шығыршықтарын салу, ұядағы жұмыртқаларды мұнайлау, тұзақ ағаштарды тізу; ағаштың қабықтарын, өрт сөндірушілер балтасының саптарын дайындау, себеттер тоқу; бұталар мен өсіп тұрған ағаштардан қолмен тұқым жинау; өсіп тұрған қылқан жапырақты ағаштардан бүршіктер жинау; кесілген ағаштардың жемістері бар бұтақтарын дайындау; калқа астында дайындалған бұтақтарды кептіру, бұтақтардан жемісті сілкіп түсіру немесе сындырып алу, тұқымдарды желдетіп алу, елеп алу, кептіру жəне ыдыстарға салу, сақтайын жерге тасымалдау; қылқан жапырақты ағаштардың бүршіктерін кептіргіш камераларға себу; кептіргіш камералардың пешін жағу; аралары ашылған бүршіктерді камерадан түсіру, тұқымдарды ыдыстарға салу, тұқымды сақтауға тапсыру; сөрелердегі сақтауға қойылған тұқымдарды қопсытып отыру; бүршік кептіретін жəне тұқым сақтауға арналған қоймаларды жинау, оларды əктеу жəне зарарсыздандыру. 25. Білуі тиіс: топырақтану негіздерін (топырақтың механикалық құрамын, құрылымын, топырақтың негізгі қасиеттерін), ормантану, орман, тұқым ісінің, ормандық тауартанудың, орманды қорғау жұмыстарының негіздерін; топырақ өңдеудің жəне орман дақылдарын, екпе жəне тікпе көшеттерді күту агротехникасын, ағаш түрлерін, тұқымдардың пісу жəне оларды жинау уақытын; бүршіктерді өңдеу тəртібін, тұқымдарды сақтау ережелерін, көшет материалдарын, жемістерді, бүршіктерді, емен жаңғақтарын, тұқымдарды, дайындау агротехникасын, оларды сорттау; сақтау жəне олардың стандарттарын; бүршіктерді кептірудің температуралық режимін; ағаш материалдарының техникалық шарттары мен стандарттарын; орман жұмыстарын орындау, аттарды күту ережелерін, түрлі құралдары, аспаптарды жəне құрылғыларды пайдалануды, жұмыстарды атқару барысындағы қауіпсіздік техникасын. Параграф 3. Орманшы, 4-разряд 26. Жұмыс сипаттамасы: тіркегіш құралдары, аспаптарды жəне құрылғыларды тексеру жəне жұмысқа əзірлеу, оларды жұмыс ауысымы бойы күту, егістік жəне көшет материалдарын дайындау; екпе жəне тікпе көшеттерді, қалемшелерді отырғызу, тұқым егу; орман дақылдарын, екпе жəне тікпе көшеттерді механикалық құралдар арқылы күту; топыраққа минералды тыңайтқыштар енгізу, ерітінділер, эмульсиялар, уланған еліктіргіштер дайындау; екпе жəне тікпе көшеттерді, ағаш түрлерінің табиғи төлдерін, шөп өсімдіктерін себелеу; жерді жырту арқылы екпе көшеттерді алу, топырақты минерализациялау, табиғи жаңартылуына қолдау жасау жəне ат жегілетін соқалар мен механизмдердің қолданылумен жүргізілетін жұмыстар; ағаш кесетін жерлерді белгілеп бөлу жəне орманды жоспарлау жұмыстарын атқару, оның ішінде моторланған аспаптарды қолдану арқылы сынама алаңшықтардың салынуын бастау, ағаштарды есептеу, тұқым шаруашылықтарын өлшеу, визирлерді, кварталдық орман жолдарын жəне шекара сызықтарын қазу, тазалау жəне өлшеу, сəнді ағаштарды шабу жөніндегі жұмыстар кешені; топырақ пен орман паталогияларына қатысты зерттеулер жүргізу үшін шұңқырлар дайындау. 27. Білуі тиіс: ормантанудың, орман жоспарлаудың, топырақтанудың, орман жаңғыртудың, орман қорғаудың, орманды пайдаланудың жəне орман тауартанудың негіздерін; топырақты өңдеудің, екпе жəне тікпе көшеттерді, қалемшелерді отырғызудың, тұқым егудің, егістіктерді жəне отырғызылған көшеттерді күту агротехникасын; екпе ағаштардағы ақауларын, орман зиянкестерін жəне орман ауруларын, тіркегіш жəне аспалы трактор жəне ат күшімен жүретін машиналар мен құрылғылардың, моторлы аспаптардың құрылымын жəне қолдану ережелерін; жұмыстар атқару барысындағы қауіпсіздік техникасын. Параграф 4. Орманшы, 5-разряд 28. Жұмыс сипаттамасы: ағаш отырғызатын машиналарды, ат күшімен жүретін жəне қол аспаптары мен құрылғыларды дайындау, жұмыс ауысымы бойы оларды техникалық күту; жабық тамыр жүйелі көшет материалдарын өсіру жөніндегі жұмыстар кешені, екпе тікпе көшеттерін механиканы қолданып отырғызу; қалемшелерді ұластыру, жеміс ағаш жəне ағаш мектептері мен плантациялардағы көзбақтау; қорықтарды жаңбырлату қондырғылары, мотопомпалар арқылы суару; орман өртін мотопомпалар, тракторлы, атты жəне қол бүріккіштердің көмегімен өшіру; орман шабу орындарын жəне орман жоспарлау жерлерін бөлу жөніндегі жұмыстар кешені. 29. Білуі тиіс: ормантану, орман жаңғырту, орман жоспарлау, топырақтану, орман қорғау, орманды пайдалану жəне орман тауартану негіздерін; көшет материалдарын, оның ішінде тамыры жабық жүйелі көшеттерді өсірудің əдістерін, тəсілдерін, технологиясын, субстраттар дайындау əдістерін, қылқан жапырақты жəне жапырақты ағаштар тұқымдарын ұластыру əдістері мен техникасын; улы химикаттардың сипаттамасын, улы химикаттардың ерітінділерін, эмульсияларын дайындау ережелерін, орманды қорғау жұмыстарын өткізудің технологиясын жəне химиялық күрестің нəтижелерін есепке алу əдістерін; ормандағы өртпен күресу əдістері мен тəсілдерін; ағаш кесуді жүргізудің технологиясын; орманды күту əдістерін, сүректің ақауларын, орман зиянкестерін жəне орман ауруларын анықтау əдістерін; орман отырғызуға, аурулардан жəне этномозиянкестерден қорғауға арналған тіркегіш жəне аспалы тракторлі машиналар мен құрылғылардың; тоғын – механикаландырылған тізбектердің құрылымын, оларды қолдану жəне техникалық қызмет көрсету ережелерін; жұмыстарды атқару барысындағы қауіпсіздік техникасын. Параграф 5. Орманшы, 6-разряд 30. Жұмыс сипаттамасы: жұмыстар атқаруға қажетті моторлы құралдарды, аспаптарды жəне құрылғыларды дайындау, жұмыс ауысымы барысында оларды шамамен жөндеу жəне күту: жас бұталарды механикаландырылған аспаптар арқылы күту; моторлы қол аспаптарын қолданып орманда жеміс – жидек көшеттерін отырғызғанда шұңқырлар дайындау, орман дақылдарын өсіру жəне оларды арасы қашық өлшегіш материалмен отырғызу; жарылыс арқылы өртке қарсы орлар жасағанда аммонал заряды астына шпурлар бұрғылау; қажетсіз өсімдікпен, этномозиянкестермен жəне орман аурулармен күресу мақсатында моторлы қол аспаптарын қолданып орман учаскелерін, орман дақылдарын, қорықтарды химиялық заттармен өңдеу. 31. Білуі тиіс: орман өсірушілікті; орман қалпына келтіруді, топырақтануды, орман шаруашылық жұмыстарының механизмін; руды, пайдаланудың техникалық ережелерін жəне моторландырылған құралдармен қызмет көрсетуді;

15

www.egemen.kz

12 қаңтар 2013 жыл

бензинді қозғалтқыштар базасындағы аэрозалды генераторларды, өндірістің технологиясы мен агротехниканың негізгі талаптарын; орман шаруашылығының; орман мəдениетінің; орман қорғаудың жəне басқа да орман шаруашылығында орындалатын жұмыстардың үздік əдістерін; улы химикаттар эмульсиясын; ерітінділерді дайындау ережесін; химиялық күрес нəтижелері əдістерінің есебін; ыстықтай майлайтын материалдардан шығыс нормаларын, оларды үнемдеу бойынша шараларды; техникалық қауіпсіздік, өндірістік тазалық сақтау жəне көрсетілген механизмдерді пайдалану кезінде өртке қарсы қорғануды жəне ыстық майлайтын материалдармен: химикаттармен жəне жырылғыш материалдармен жұмыс жасау ережелерін. 3. Ағаш дайындау өндірісі мен ағаш ағызу бақылаушысы Параграф 1. Ағаш дайындау өндірісі мен ағаш ағызу бақылаушысы 32. Жұмыс сипаттамасы: күшіне енген мемлекеттік стандарттарға жəне техникалық шарттарға сай дөңгелек, жарылған, жонылған, араланған ағаш материалдарының, солқылдақ шыбықтар, осмол, ағаштар, живицалар, баррас, қара май, технологиялық жоңқа, ағаш қалдықтары, көмір, қабық, мочал, ағаш көгін, кіші ағашхимиясы өнімдерінің пайдалану мақсатын, сапасын, түрлерін, өлшемдерін, санын, көлемін анықтау жəне оларды белгілеу; ағаштар мен шыбықтардың орташа көлемін анықтау; ағаш материалдары мен басқа өнімдерді қабылдау мен тапсыру тіркеу құжатнамасын жүргізу. 33. Білуге тиіс: бағалау негіздері мен ағаш тауартану негіздерін; ағаш ақаулары мен тұқымын; ағаш дайындау өндірісі мен ағаш ағызу өнімдеріне қойылатын мемлекеттік стандарттар мен техникалық шарттарды; ағаш материалдарын жəне басқа өнімдерді тасымалдаудың негізгі шарттарын; шетелге шығарылатын жəне арнайы тапсырыс ағаш материалдарына қойылатын талаптарды; ағаш өнімдері; ағаштар пен шыбықтардың көлемін анықтайтын бақылау-өлшеу аспаптары мен кестелерді қолдану ережелерін. Көмір, қабық, мочал, ағаш көгі, кіші ағашхимиясы өнімдерін қабылдау жəне тапсыруды орындағанда -3-разряд; Ағаштар, шыбықтар, технологиялық жоңқа, осмол, живица, баррас, қара май, жарылған, жонылған, араланған ағаш материалдарын, ағаш қалдықтарын, дөңгелек ағаш өнімдерін қабылдау жəне тапсыруда; ағаш материалдарын көлікке салғанда, ағаш ағызуда іріктегенде, ағашты судан шығарғанда қабылдау жəне тапсыруда - 4-разряд; Шыбық (қырқып кесу) өнімдерін қабылдағанда жəне тапсырғанда 5-разряд. 4. Машинист-краншы Параграф 1. Машинист-краншы 34. Жұмыс сипаттамасы: жүк машиналарын немесе барлық типті крандарды, тракторларға монтаждалған əр түрлі жүйелердің өзі жүретін жүктеу машиналарын тасығанда, ағаш тасу көліктеріне салғанда, ағаш тасу көліктерінен ағаш материалдарын, ағашхимия өнімдерін, осмол, томарларды түсіргенде басқару, ағаш дайындау технологиялық үрдісіне қатысу, ағашты қоймада қатарлап үю; жүккөтеретін механизмдер мен жүк тиейтін құрылғыларды реттеу; арқан, блок, чокер, жүккөтеру механизмдерінің жəне құрылғыларының беріктігін тексеру; қолданылып жатқан механизмдер мен машиналарға техникалық қызмет көрсетулер мен жөндеу жұмыстарының барлық түріне қатысу; қызмет көрсетіліп жатқан механизмдер, машиналар, құрылғылардың ақауларын табу жəне жөндеу. 35. Білуге тиіс: жүктеу машиналары, крандардың барлық түрлері, əр түрлі жүйенің өзі жүретін жүк тиейтін машиналарының құрылымын, құрылысының ерекшеліктерін, қолдану ережелерін; пайдалану мақсаты мен жұмыс істеу принципін; қолданған кезде машиналар мен механизмдердің сорғылары мен қақпақтарын реттеу тəсілдерін, ағашты тасу, салу, қатарлап жинаудың тəсілдерін; арқандарды қолданудың техникалық шарттарын, крандар мен арқандарды басқару сызбасы мен шектік жүктемесін, автомашина, тіркеу жабдығы, вагон, платформаларды жүктеу ережелерін; қызмет көрсетіліп жатқан машиналар мен механизмдердің ақауларының шығу себептері мен оларды жөндеудің тəсілдерін. Жүк көтеру шегі 2 тонн ( бұдан əрі – т) дейін жүк машиналары мен крандардың барлық түрін басқару 4-разряд; Жүк көтеру шегі 2-ден 5 т дейін жүк машиналары мен крандардың барлық түрін; жүк көтеру шегі 5-тен 25 т дейін тұрақты мұнара жəне козловой крандарды басқарғанда, ағаш жүгін жəне басқа да жүкті иілгіш арқан көмегімен қатарға қойғанда, салып, тасығанда - 5-разряд; Əр түрлі жүйенің тракторларға монтаждалған, өзі жүретін жүк тиеу машиналарын, жүк көтеру шегі 5-тен 7 т дейін барлық жүк машиналары мен крандарын, əр түрлі жүк ұстағыш құралдар орнатылған, жүк көтеру шегі 25 т асатын тұрақты мұнара жəне козловой крандарды басқарғанда; ағаш жəне ұқсас жүктерді тиеу, түсіру, қатарлап жинау, тасу жұмыстарын орындағанда; ағаш жүгін тасып, салып, түсіріп, қатарлағанда грейферлі, жүк көтеру шегі 5т дейін тұрақты мұнара жəне козловой крандарды басқарғанда; барлық жұмыстарды орындағанда жүк көтеру шегі 10 т асатын кабелді крандарды басқарғанда 6-разряд; ағаш жəне ұқсас жүктерді тиеу, түсіру, қатарлап жинау, тасу жұмыстарын орындағанда əр түрлі жүйенің тракторларға монтаждалған, өзі жүретін жүк тиеу машиналарын, жүк көтеру шегі 7 т асатын жүк машиналары мен крандарын, грейферлі, жүк көтеру шегі 5 т асатын тұрақты мұнара жəне козловой крандарды басқарғанда -7-разряд. 5. Парашютшы (десантшы) – өрт сөндіруші Параграф 1. Парашютшы (десантшы) – өрт сөндіруші, 6-разряд 36. Жұмыс сипаттамасы: қол аспаптары мен өрт сөндіру техникалық құралдар(өрт сөндіргіш, мотопомпа, бензинмоторлы ара, жарылғыш зат, антипирен, химикаттар) көмегімен орман өртін сөндіру; өрт сөндірушіге бекіген парашют, түсіру құрылғысы, парашют-десанттық, жорықтық керекжарақтар, өрт сөндірудің техникалық құралдарының жұмысқа даярлығын, жөнделуін, сақтығын қамтамасыз ету; орман өртін сөндіруге даяр емес алаңдарға парашютпен секіру, ұшақ пен тікұшақтан түсіру құрылғылар көмегімен түсу; көршілес авиаөртсөндіру топтарымен, ұшақ(тікұшақ) экипажымен, авиабөлімшемен радиобайланысты қамтамасыз ету; физикалық, теориялық, іс жүзіндегі дайындықты жетілдіру, парашютпен үйрету жəне тəжірибе мақсатында секіру, түсіру құрылғыларын пайдаланып түсу; өрттің шығу деңгей жоғары уақытта орман өрті орын алмағанда жəне маусымаралық кезеңдерде – авиабөлімшеде кезекшілікте болу, шаруашылық-құрылыс жұмыстарын жүргізу, парашют-десанттық жəне жорықтық керек-жарақтарды, өрт сөндірудің техникалық жабдықтарын жөндеу; өртке қарсы іс-шараларға, орман өрттерінің шығу себептерін анықтауға, өрттің шығуына кінəлілерді табуға қатысу. 37. Білуге тиіс: қол құралдары, өрт сөндірудің техникалық аспаптары мен жару жұмыстарын қолданып орман өртін сөндірудің əдіс-тəсілдерін; авиаөрт сөндіру тобының парашютшы(десантшы)-өрт сөндірушінің жұмысын регламенттейтін ережелер мен нұсқаулықтарды, парашют, түсіру құралдары; өрт сөндірудің техникалық құралдарының материалдық жағын, қолдану; сақтау мен жөндеу ережелерін жəне олармен жұмыс істегендегі техникалық қауіпсіздік ережелерін; авиабөлімшеде қолданылатын жүк парашюттарын салу мен жинақтау ережелерін; авиаормансақтау жұмыстарын жүргізу мен технологиясын. 38. Орташа кəсіптік білім қажет. Орман өртін сөндіргенде, шаруашылық-құрылыс тағы басқа жұмыстарда жедел топтың жұмысшылары мен жұмылдырылған жұмысшыларды басқарғанда, олардың техникалық қауіпсіздік ережелерін бұзбауын қадағалауды жүзеге асырғанда, орман өртін сөндіруде жаңа техника мен технологияларды енгізу жұмыстарын ұйымдастырғанда-7-разряд. Ескертпе. Орман өрттерінің орталықтарына түкенде тікұшақтан түсіру құралдарын қолданған өрт сөндірушілер «Десантшы-өрт сөндіруші» деп аталады. 6. Ағаш дайындау, ағаш ағызу, ағаш шырынын ағызудағы көмекші жұмысшы Параграф 1. Ағаш дайындау, ағаш ағызу, ағаш шырынын ағызудағы көмекші жұмысшы, 1-разряд 39. Жұмыс сипаттамасы: сыпырғыш пен сыпыртқыларды жасау, мүк даялау; маттарды өру; шабу, сал байлайтын орынды қабықтардан, қиындылардан, қоқыстан, қардан тазарту; қатарларды қардан тазалау; дөңгелек ағаштарды, томарларды осмолға шапқанда, шпал аралағанда жəне басқа жұмыстардан қалған қалдықтардан тазарту; қалдықтарды арнайы орынға жинау, үйіп, өртеу; аммонитті мөлшерлеп орау үшін крафт қағазынан немесе қағаз қаптардан пакет жасау, аммонитті пакеттерге бөліп салу; ағаш ағызуда əр түрлі күрделі емес, қосымша, дайындық жұмыстарына қатысу; разряды жоғарырақ ағаш дайындау, ағаш ағызу, ағаш шырынын ағызудағы көмекші жұмысшының қадағалауымен басқа да ағаш дайындау, ағаш ағызу жұмыстарын жүргізу. 40. Білуге тиіс: сыпыртқы, сыпырғыш жасаудың, мүк даярлаудың, ағаш ағызуда қосымша жұмыстарды атқарудың тəсілдерін; ағаш дайындау мен ағаш ағызу жұмыстарынан қалатын қалдықтарды тазартудың; қатарларды қардан тазартудың ережелерін, аммонитті салуға арналған пакеттерді жасауға техникалық шарттарды; талдарды шабудың ережелерін; қолданылып жатқан құралдарды пайдалану ережелерін. Параграф 2. Ағаш дайындау, ағаш ағызу, ағаш шырынын ағызудағы көмекші жұмысшы, 2-разряд 41. Жұмыс сипаттамасы: сақтықпен қаралатын заттарды(сұйықтық, отқауіпті жəне улы заттар тағы басқа), күлдей материалдарды(үгілетін цемент, ұсақталған əк, гипс, улыхимикаттар тағы басқа) арту, түсіру, салу, оларды арбада тасымалдау, шаналар мен жеткізіп салатын құрылғыларда тасымалдау; каррожабдықтар мен ағаш қазықшаларды жасау мен жөндеу; ағызуға арналған орман аумағына каррожабдықты тасымалдау, жұмыс аяқталғаннан соң оны əкету жəне сақтау орындарына жеткізу; сумайжылыту құрылғысына жанармай құю, су мен майды жылыту, қолданылып жатқан машиналарға маусымның суық кезеңінде жанармай құю, ағаш шабуда сумайжылыту жабдығын күту. 42. Білуге тиіс: ерекше сақтықты қажет ететін жүктерді жəне күлдей материалдарды тиеу, салу, шығару, тасу тəсілдерін; жүкті қабылдағанда ілеспе құжаттарды рəсімдеу тəртібін; жүктерді іріктеу тəртібін; каррожабдығын жасау мен жөндеудің техникалық шарттарын. 7. Ағаш дайындайтын жабдықтарды жөндеу слесарі Параграф 1. Ағаш дайындайтын жабдықтарды жөндеу слесарі, 5-разряд 43. Жұмыс сипаттамасы: орман шаруашылық, ағаш даярлау құралдарының агрегаттарын, түйіндерін, электро-, гидрожабдықтарын, жəне қозғалтқыштарын, бақылау-өлшеу жəне арнайы аспаптарды, орман шаруашылық жəне ағаш даярлау жұмыстарына арналған машиналарды (трактор, ағаш даярлау машиналары, шығырлар, бұта кесу машиналары, салу құралдары мен крандарды) шабу машиналарын, қозғалмалы электростанцияларын, жол-құрылыс машиналарын, ағашты атыраулық топтастыру агрегаттарын, техникалық қызмет көрсетудің стационарлы жəне қозғалмалы құралдарын, əр түрлі маркалы бұта кесу құрылғыларын, тағы басқа да қолданылып жатқан машиналар мен жабдықтарды жөндеу, бөліктеу, сынау жəне оларға техникалық қызмет көрсету; қолданылып жатқан аспаптарды, электромеханизмдер, станоктар, іріктеу құрылғыларын ткелей өндіріс орындарында, орман шаруашылық жұмыстарын жүргізгенде, ағашты дайындағанда, ағызғанда жөндеу мен реттеу. 44. Білуге тиіс: орман шаруашылық, ағаш дайындау, жол-құрылыс машиналары, қолданылып жатқан құралдар, бақылау-өлшеу жəне арнайы аспаптардың құрылымы мен құрастыру ерекшеліктерін; қызмет көрсетіліп жатқан механизмдер, машиналар, жабдықтарды жөндеу жəне реттеу ережелерін; ағаш дайындау машиналарын сынау əдістері мен тəртібін, олардың ақауларын табу мен түзету тəсілдерін; сынау стендері мен диагностикалық жабдықтың құрылымын; ағаш дайындау машиналары мен жабдықтарына жоспарлы техникалық қызмет көрсетулер мен ағымдағы жөндеуді өткізудің ережелерін. Параграф 2. Ағаш дайындайтын жабдықтарды жөндеу слесарі, 6-разряд 45. Жұмыс сипаттамасы: орман шаруашылық, ағаш шабу құралдарының күрделі агрегаттарын, түйіндерін(трактор, ағаш даярлау машиналары, шығырлар, бұта кесу машиналары, салу құралдары мен крандарды), шабу машиналарын, техникалық қызмет көрсетудің стационарлы жəне қозғалмалы құралдарын, топтастыру агрегаттарын, əр түрлі маркалы бұта кесу құрылғыларын жəне басқа да ағаш дайындау жабдықтарын тікелей өндіріс орындарында, шаруашылық жұмыстарын жүргізгенде, ағаш дайындағанда, ағаш ағызғанда техникалық қызмет көрсету, жөндеу, бөлшектеу, құрастыру, реттеу, сынау; ағаш дайындау машиналарын, жабдықтарды, тракторлар жəне топтау агрегаттарына техникалық қызмет көрсету, ұзақ сақтауға қою; ағаш дайындау машиналарын жəне жабдықтарын полигондарда жөндеу, құрастыру, қалпына келтіру, реттеу, кешенді сынақтар өткізу, техникалық талаптар бойынша қолдануға тапсыру; қолданылып жатқан машиналар агрегаттары мен түйіндерінің электржабдықтарының ақауларын анықтау, жөндеу жəне реттеу; қабылдау-тапсыру құжатнамасын рəсімдеу. 46. Білуге тиіс: ағаш дайындау машиналары, технологиялық, диагностикалық жабдықтардың құрылымы, құрастыру ерекшеліктері, кинематикалық жəне электрлік сызбаларын; ағаш дайындау машиналары мен жабдықтарының техникалық күйін бағалау əдістерін, ескірген тетіктерін қайта қалпына келтіру жəне беріктендіру тəсілдерін; ағаш дайындау машиналары мен жабдықтарына диагностика өткізу, техникалық қызмет көрсету, жөндеудің əдістерін, оларды ұзақ мерзімге сақтауға қою. 8. Ағашты шабу, тасу дайындығындағы тракторшы Параграф 1. Ағашты шабу, тасу дайындығындағы тракторшы, 5-разряд 47. Жұмыс сипаттамасы: қозғалтқыш қуаты 73,5 киловатт ( бұдан əрі – кВт) (100 ат күшіне) дейін тракторларды, тарту жабдықтарын жəне əр түрлі жүйенің топтау агрегаттарын басқару: ағаш шабуды дайындағанда, ағаш жару, ағаш тиеу пунктарда, жоғарғы, орталық құралдарда жүктің барлық түрін(соның ішінде, арнайы жəне басқа үлкен емес жүктерді) тасымалдағанда, ағаш жару орындарынан ағашты шығарғанда; ағашты тиегенде жəне қатарлағанда; ағаш жару орындарын шабылған қалдықтардан, бұтақтар мен ағаш бастарынан тазартқанда; ағаш тасу жолдарын, ағаш тиеу орындарын тазартқанда; ағашты атыраулық топтауда жəне ағашты суға салғанда; қозғалтқыш қуаты əр түрлі, қалдықтарды артудың механизацияланған құралдарымен жабдықталмаған, əр түрлі жүйе тракторлары негізіндегі қозғалмалы шабу жəне тасымалдау машиналарын басқару; қолданылып жатқан машиналар, механизмдер, жабдықтарды реттеу, ақауларын анықтау жəне жою; тракторларды, тарту жабдықтарын, шабу машиналарын, топтау агрегаттарына техникалық қызмет көрсету; тракторлар, тарту жабдықтары, шабу машиналары, топтау агрегаттары, олардың тіркеме жəне аспалы құралдарын жөндеу. 48. Білуге тиіс: трактор, тарту жабдықтары, шабу машиналары, топтау агрегаттарының, олардың тіркеме жəне ілме жабдықтарының құрылымы мен құрылысын;

трактор, тарту жабдықтары, шабу машиналары, топтау агрегаттарының қозғалтқыш, электро-, пневмо- жəне гидрожабдықтарының құрылымы, жұмыс істеу принципі, реттеудің ережелерін; ағашты шабудың ең дұрыс тəсілдерін, томарларды тамырымен жұлуды; ағаш шабуда жүктердің қозғалуы мен тасу ережелерін; отынның негізгі түрлері мен майлау материалдарының сорттарын; қолданылып жатқан ағаш дайындау машиналары, механизмдер; жабдықтардың ақауларын табу жəне жөндеу əдістерін; дабыл қағу жүйесін; шабу машиналарында пышақтарды орналастыру ережелерін; технологиялық жоңқаға техникалық шарттар мен мемлекеттік стандарттарды. Ағаш дайындағанда, осмол даярлау үшін томарларды жұлғанда қозғалтқыш күші 73,5 кВт (100 ат күшіне) асатын тракторды басқарғанда, ағаш, томарды бұталағанда, ағаш дайындау орнынан қоқыстарды шығарғанда кез келген қозғалтқыш күшті тракторды басқарғанда; кез келген қозғалтқыш күшті тракторлар негізінде құрылған, қалдықтарды салу механизациясы жабдықтары орнатылған қозғалмалы шабу машиналарын басқарғанда, шыбық пен ағаштарды бұталауға қатысқанда -6-разряд. 3-бөлім. Ағаш дайындау жұмыстары 9. Ағаш шабушы Параграф 1. Ағаш шабушы, 6-разряд

49. Жұмыс сипаттамасы: ағаштар, шөпшекті жəне басқа ұсақ ағаштар мен талдарды бекітілген мемлекеттік стандарттар мен техникалық шарттарға сəйкес əр түрлі бензомоторлы аралармен аралау; ағаш тасымалдауға жолдар, ағаш тиеу алаңдарын, ағаш шаруашылығының қоймаларын дайындағанда ағаштар мен томарларды шабу; ағаш шабу алаңдарында редукторсыз бензомоторлы аралармен ағаштарды құлату, бұтақтарды кесіп тастау, талдарды белгілеу, сортименттерді шабықтау жұмыстарын жүргізу; əр түрлі бензомоторлы араларды, құлату гидравликалық клин мен басқа қосалқы аспаптарды жөндеу, оларға техникалық қызмет көрсету, ара шынжырларын ауыстыру, тазалау, майлау жəне жанармай құю; ағаштарды құлатқанда – аралайтын ағаш маңын даярлау. 50. Білуге тиіс: əр түрлі бензомоторлы аралар мен құлату гидравликалық клиндерінің құрылымы мен қолданылуын; ағашты шабу орындарын ұйымдастырудың ережелері мен сызбаларын; шабуға ағаш таңдау ережелерін; дайындайтын сортименттерге техникалық талаптар; талдарды сортименттерге дұрыс бөлу тəсілдерін; ағаш құлату; бұтақтарды кесіп тастау; бұталарды белгілеу; сортименттерді шабықтау жұмыстарын жүргізудің дұрыс амалдарын; ағаш материалдарына мемлекеттік стандарттар мен техникалық шарттар; ара шынжырларын жəне басқа кесу аспаптарын қайрау ережелерін; ағаш шабуда жұмыс орнын даярлаудың ережелерін. 10. Ағаш тасушы Параграф 1. Ағаш тасушы, 3-разряд 51. Жұмыс сипаттамасы: ағаш, орманхимия өнімдерін, томарлар мен каррожабдықтарды жəне тағы басқа орманнан атты шаналар, арбалармен тиеу жəне соңғы аялдамаларға тасу; оларды тиеу, буу, түсіру, қатарлау немесе үю; арбалар, шаналарды, əбзелдерді жөндеу; аттарды күту. 52. Білуге тиіс: атқа, шана, арбаға түсетін жүктемені, жүктерді салу, байлау, түсірудің тəсілдерін; қоймалардағы қатарлардың орналасу сызбасы мен оларға ағаш материалдарын салу ережелерін; аттарды күту ережелерін; аттарды тамақтандырудың нормалары мен уақытын; мал дəрігерлігінің негіздерін. 11. Ағаш жарушы Параграф 1. Ағаш жарушы, 2-разряд 53. Жұмыс сипаттамасы: ағаш жару орындарынан басқа өндіріс орындарында отынды қолмен балтамен, сынамен шабу; қол араларымен ағашты аралау; отынды тасу, іріктеу, салу; балта мен қол араларын қайрау жəне жану. 54. Білуге тиіс: отынды қолмен жару мен аралаудың амалдарын; ағаш түрлерін; отын көлемін, оны салудың тəртібін; балта мен қол араларын қайрау мен жанудың амалдарын. Параграф 2. Ағаш жарушы, 3-разряд 55. Жұмыс сипаттамасы: механикалық колундардың барлық түрінде отынды, осмол, балансты жару, механикалық жəне электр жетектегі аралармен отынды аралау; механикалық колун мен механикалық жəне электр жетектегі араларды қосу, тоқтату, реттеу, ағымдағы жөндеуден өткізу; ағаш өнімдерін тасымалдау, іріктеу, салу. 56. Білуге тиіс: отын механизациялы жарудың тəсілдерін; ағашты механизациялы шабудың тəсілдерін; механикалық немесе электр жетекті механикалық колундар мен аралардың құрылымы мен қолдану ережелерін; олардың механизмдерін майлау тəсілдерін; ағаш өнімдеріне мемлекеттік стандарттар. 12. Даярлаушы Параграф 1. Даярлаушы, 2-разряд 57. Жұмыс сипаттамасы: қабық пен қабақты түсіру, шабылған бұталардан қылқанжапырақтарды дайындау, іріктеу, бумаларға буу, бумаларды салу; шыбық пен таяқтарды қолмен дайындау, оларды іріктеу, бумаларға жинау, тасымалдау жəне қатарлау; қол сайманымен шыбықтар мен таяқтарды қабықтау; қайың(моншаға арналған) сыпырғыштар мен қайың сыпыртқыларын жасау; мелиоративті фашиналарды жасау; қатқан мен маттарды өру; ағаш өнімдерін қатарлау; мүк дайындау; сыпыртқы жасауға қонақ жүгеріні дайындау; қол саймандарын қайрау жəне жану. əзірлеу. 58. Білуге тиіс: қабық, қабақ, қылқанжапырақ, шыбық, таяқ, сыпыртқы, сыпырғыш, фашина, қатқан, мат, мүкті даярлауға техникалық шарттар мен мемлекеттік стандарттар, оларды даярлаудың, өңдеудің, орау мен сақтаудың тəсілдерін; қол саймандарымен қолдану ережелерін. Параграф 2. Даярлаушы, 3-разряд 59. Жұмыстар сипаттамасы: өсіп тұрған жəне шабылған ағаштардың қабығын түсіру; қабықтарды жинау, іріктеу, кептіру, салу жəне престеу; мочал даярлау(сулау, қабықтан тазарту, кептіру, іріктеу, бумаларға байлау) өсірп тұрған жəне шабылған ағаштардан қылқан жапырақтар дайындау. ын тазалау; қонақ жүгеріден сыпырғыш жасау. 60. Білуге тиіс: қабық, мочал, қылқан жапырақ, қонақ жүгеріден сыпырғыш жасаудың техникалық шарттары мен мемлекеттік стандарттарын; қабық пен мочалды дайындау, өңдеудің тəсілдері мен əдістерін. Параграф 3. Даярлаушы, 4-разряд 61. Жұмыс сипаттамасы: өсіп тұрған ағаштар мен бұталардан, дəрілік шөптер, жемістер, жидектер, саңырауқұлақтан дəрілік шикізат дайындау(жинау, іріктеу, кептіру, салу, сақтау). 62. Білуге тиіс: дəрілік шикізат, шөптер, жемістер, жидектер, саңырауқұлақтарға техникалық шарттар, мемлекеттік стандарттар, дайындау, өңдеу, орау, сақтаудың əдіс-тəсілдерін. 13. Ағашты тасымалындағы жүкшығыршы жұмысшы Параграф 1. Ағашты тасымалындағы жүкшығыршы жұмысшы, 5-разряд 63. Жұмыс сипаттамасы: электрқозғалтқыш немесе іштен жану қозғалтқыш жетектегі əр түрлі шығырларды ағаш, шыбықтарды тасымалдағанда, таудан түсіргенде басқару, техникалық қызмет көрсету, ағымдағы жөндеуден өткізу, құрастыру, бөлшектеу, сынақтан өткізу; тасымалдау шығыршығының жетек механизмдерін реттеу, іске қосу, тоқтату, ақауларын анықтау жəне түзету; шығыршықтарға техникалық қызмет көрсету мен ағымдағы жөндеуден өткізу; шығыршықтарды құрастыру мен бөлшектеу, оларды сынау; жасалған жұмысты тіркеу журналын жүргізу. 64. Білуге тиіс: электрқозғалтқыш немесе іштен жану қозғалтқыш жетектегі əр түрлі шығырлардың пайдалану мақсатын; құрылымын, жұмыс істеу принципін; қозғалу мен бекіту ережелерін; ақауларын жою тəсілдерін; құрастыру мен бөлшектеу ережелерін; ағаш шабу орындарын əзірлеу сызбасын. Параграф 2. Ағашты тасымалындағы жүкшығыршы жұмысшы, 6-разряд 65. Жұмыстар сипаттамасы: ағаш бөліктерінен жоғарғы қоймаларға, ағаштарды, солқылдақ шыбықтарды, сортименттерді тиеу пункттеріне тасу (таудан түсіру) кезінде электрқозғалтқыш немесе іштен жану қозғалтқыш жетектегі əр түрлі шығырларды ағаш, шыбықтарды тасымалдағанда, таудан түсіргенде басқару, техникалық қызмет көрсету, ағымдағы жөндеуден өткізу, құрастыру, бөлшектеу, сынақтан өткізу жəне оларды ағаш тасымалындағы құралдарға тиеу (тар рельсті темір жолдардағы тізбектер, тімркемелерімен автомобильдер, шаналар жəне тағы басқа); агрегатты жүкшығырлардың жетек механизмдерін реттеу, қосу жəне тоқтату; шығыршықтарға техникалық қызмет көрсету мен ағымдағы жөндеуден өткізу; шығыршықтарды құрастыру мен бөлшектеу, оларды сынау; жасалған жұмысты тіркеу журналын жүргізу. 66. Білуге тиіс: электрқозғалтқыш немесе іштен жану қозғалтқыш жетектегі əр түрлі шығырлардың пайдалану мақсатын, құрылымын, жұмыс істеу принципін, қозғалу мен бекіту ережелерін, ақауларын жою тəсілдерін, құрастыру мен бөлшектеу ережелерін; ағаш шабу орындарын əзірлеу сызбасын. 14. Ағашты қатарлау жəне тиеудегі жүкшығыршы жұмысшы Параграф 1. Ағашты қатарлау жəне тиеудегі жүкшығыршы жұмысшы, 4-разряд 67. Жұмыстар сипаттамасы: ағаштарды судан шығары, суға ағызу жəне тиеу – түсіру жұмыстары барысында, транспортер мен гидравликалық қайыққа будаларды сүйреп алып келу жəне қатарлау барысында шығырды жүргізу; шығырға техникалық қызмет көрсету жəне ағымдағы эөндеу жұмыстарын жүргізу; жүк асып қоятын арқандар мен арқандарды дəнекерлеу; қызмет көрсетіліп отырылған жабдықтың бөлшектенуі мен құрастырылуына қатысу. 68. Білуге тиіс: тиеу, түсіру, қатарлау, ағашты судан шығару мен суға домалату барысындағы шығырды жүргізу мен оның құрылымы; шығырды жұмыс орнында бекіту мен орналастырудың тəсілдері; арқандардың конструкциясы мен жүк көтергіштігі жəне шығырдың бағыттаушы блоктары; қызмет көрсетуші жабдықтың ақаулықтарын анықтау əдістері жəне оларды жою; арқандар мен жүк асып қоятын арқандарды дəнекерлеу əдістері. 15. Ағаш кесуші Параграф 1. Ағаш кесуші, 2-разряд 69. Жұмыстар сипаттамасы: бұталарды шабу жəне орман алдындағы талдар арасында қарды тазалау; орманды қыстақ даярлаудан кейін қалған шыбын қалдықтарынан орманды тазарту; дуалдарды үйме етіп жинау, щабын қалдықтарын жағу; ормандағы осмолды жерден тазартып жинау; осмолдарды үйме етіп жинау; түбірлерді тамырларын жұлғаннан кейін домбықтау; құрайларды жинау жəне орманның жүргізу жолына қалау; түбірлік осмолды даярлау барысында түбір асты шұңқырларды себу жəне теңестіру; жарылыстық жұмыстар жүргізі барысында қауіпті аймақты күзету. 65. Білуге тиіс: бұталарды шабу, талдар маңайындағы қарды тазалау ережесі; жарылыс жұмыстарын жүргізу ережесі. Параграф 2. Ағаш кесуші, 3-разряд 70. Жұмыстар сипаттамасы: ағызу деректемелерін даярлау - вицтер, ромжин, багровищелер, кокор жəне накуроктар, құрсауға арналған кольелер; жоғары жəне төменгі қоймаларда, орманда ағаш жару; ұзындықты домбықтау, енді, жарылған сортименттердің ағаштарды жəне басқа да дайындамаларды қалау; дұрыс қалыптағы ағаш кесуші құралдың құрылымы, оны қайрау жəне түзеу. 71. Білуге тиіс: ағызушы деректемелерді даярлау тəсілдері; ағаштарды жару мен қалау, текшеленген отынға жарылған сортименттерді қалау, ұзындықты домбықтау; ағаш кесуші құралды жөндеу мен қайрау ережелері. Параграф 3. Ағаш кесуші, 4-разряд 72. Жұмыстар сипаттамасы: түбірлерді жерімен қоса аралау, моторсыз аралар көмегімен бұта жəне қурайдй даярлау; араланатын ағаштардың жанында жұмыс орынын даярлау; сəйкесінше еңбекті қорғау ережелерімен қарастырылған жағдайларда орманды дуалдаушыға дуалдау барысында көмек көрсету. 73. Білуге тиіс: ағаштарды дуалдау барысында жұмыс орнын даярлау, қурайды даярлау ережелері; моторсыз араның құрылымы; оны пайдалану жəне аралық шынжырларды қайрау ережелері. 16. Ағаш дайындайтын машинаның машинисті Параграф 1. Ағаш дайындайтын машинаның машинисті, 7- разряд 74. Жұмыстар сипаттамасы:

ағаш бөліктеріндегі ағаштарды үю, таңдау жəне трельдеу; бұтақтардан тазалау жəне солқылдақ шыбықтарды қырқып кесу; ағаш бөліктерінде, тиеу пункттерінде, жоғарғы жəне аралық қоймаларда түбірлер мен осмолды таңдау, тамырымен жұлу бойынша жұмыстарды орындау кезінде əр түрлі жүйелердің ағаш дайындайтын машиналарын басқару; ағаш дайындайтын машиналардың жабдығы мен механизмдерін реттеу, олардың олқылықтарын анықтау жəне жою; ағаш дайындайтын машиналарға, тіркеме жəне аспалы құрылғыларға техникалық қызмет көрсету жəне жөндеудің барлық түрлеріне қатысу. 75. Білуге тиіс: ағаш дайындайтын машиналардың, тіркеме жəне аспалы құрылғылардың құрылымы; ағаш дайындайтын машинаның қозғалтқышының жұмыс істеу қағидасы жəне оны реттеу ережесі; ағаш дайындайтын машинаның электро-, пневмо- жəне гидрожабдығының құрылысы; ағаш кесулерде жүктерді тасу жəне қозғалыс ережесі; жанатын- майлайтын материалдардың сорттары мен отынның негізгі түрлері; ағаш дайындайтын машиналардың механизмдері мен жабдықтарының ақаулықтарын табу жəне жою əдістері; технологиялық жоңқаға техникалық шарттар мен мемлекеттік стандарттар. 76. Орта кəсіби білім талап етіледі. Параграф 2. Ағаш дайындайтын машинаның машинисті, 8-разряд 77. Жұмыстар сипаттамасы: операциялар кешенін орындау кезінде, электрондық жүйемен жабдықталған түрлі жүйедегі ағаш дайындайтын машиналарды басқару: ағаштарды құлату, кесу, қармау, бұтақтарын кесу, іске жарамды сортименттерінің максималды түрде шығуын есепке ала отырып, солқылдақ шыбықтарды сұрыптар мен сортименттерге белгілеп, кесу; ағаш кесу жұмыстарын орындау кезінде автоматтық өртке қарсы жүйе мен өлшеу компьютері үшін кубатуралы бағдарламаны қолдану; ағаш дайындайтын машинаның басқару жүйесі мен механизмдерін реттеу; ағаш дайындайтын машинаның жабдықтары мен механизмдеріндегі ақаулықтарды анықтау жəне жою; ағаш дайындайтын машинаның басқару жүйесі, механизмдері мен тораптардың техникалық қызмет көрсетуі жəне жөндеудің барлық түрлеріне қатысу; ағаш дайындайтын машиналар жабдықтары мен механизмдеріне жанар-жағар май материалдарын құю. 78. Білуге тиіс: жабдықтардың механизмдері, торап құрылысы жəне ағаш дайындайтын машинаны басқарудың жүйелері; ағаш өңдейтін машина қозғалтқышының жұмыс істеу қағидасы жəне оны реттеу ережелері; электроника мен электротехниканың негіздері, ағаш дайындайтын машинаның қысым-, гидро жəне электр жабдығы, ағаш дайындайтын машинаның механизмдер мен тораптарын жəне басқару жүйесін реттеуге қойылатын техникалық шарттар; ағаш кесу жұмыстарды орындаудың оңтайлы əдістері; дайындалатын сортименттерге қойылатын техникалық талаптар; техникалық шарттар жəне мемлекеттік стандарттар; солқылдақ шыбықтарды сортименттерге оңтайлы бөлудің тəсілдері; ағаш кесетін жердегі қозғалыс жəне жол жүру ережелері; жанар-жағар май материалдарының сұрыптары жəне отынның негізгі түрлері. 79. Орта кəсіби білім талап етіледі. 17. Трельдеу машинасының машинисті Параграф 1. Трельдеу машинасының машинисті, 6- разряд 80. Жұмыстар сипаттамасы: ағашты құлату, пакеттеу, ағаш пакеттерін, шайыр, томарды, ағаш кесетін жердегі ағаш химиялық өнімдерді трельдеу жəне келтіру, бұтақтарды кесу, алаңдарды дайындау бойынша жеке немесе кешенді операцияларды орындау кезінде ілмелі немесе тіркеу жабдығымен жабдықталған түрлі жүйедегі трельдеу машиналарын басқару; трельдеу машинасы жабдықтары мен механизмедерін іске қосу, тоқтату жəне реттеу, олардың ақаулықтарын анықтау жəне жою; техникалық жабдықтау жəне трельдеу машинасы мен қолданылатын жабдықтардың жөндеу жұмыстарына қатысу; трельдеу машинасына жанар-жағар май материалын құю. 81. Білуге тиіс: ілу жəне тіркеу жабдықтарының түрлі жүйедегі трельдеу машиналардың құрылымы; трельдеу машиналар қозғалтқыштарының жұмыс істеу қағидасы жəне оларды реттеу ережелері; электротехника негіздері; трельдеу машинаның қысым,- гидро жəне электр жабдықтарының құрылысы; трельдеу машиналардың механизмдері мен тораптарын реттеуге қойылатын техникалық шарттар жəне олардың пайдалану деректері; ағаш кесетін жұмыстарды орындау əдістері, жол жүру ережелері; отынның негізгі түрлері жəне жанар-жағар май материалдарының сұрыптары; қолданылатын жабдықтар мен трельдеу машиналардың ақаулықтарын анықтау жəне жою əдістері. 18. Трельдеу жəне тиеу жабдығының монтажнигі Параграф 1. Трельдеу жəне тиеу жабдығының монтажнигі, 4-разряд 82. Жұмыстар сипаттамасы: сұрыптау жолдарын монтаждау жəне тиеу мен түсіру алаңдарының құрылымы; діңгектер мен басқа трельдеу, тиеу, түсіру, сұрыптау жəне шоғырлау құрылғыларының жабдықталуы; шығырлы терльдеу, ағашты тиеу, ағаш тасу жылжымалы құрамын түсіру, ағашты судан итеріп шығарып, шоғырлау кезіндегі қанатты-блокты жүйенің монтажы; полиспасттар мен трельдеу шығырларының блоктарын жөндеу. 83. Білуге тиіс: жүктеу жəне трельдеу жабдықтарының құрылғыларының құрылысы жəне жұмыс істеу қағидасы; олардың монтажына қойылатын техникалық шарттар; қолданылатын жинақтау жəне өлшеу аспаптарының міндеттері; жинақтау жұмыстарын орындаудың тиімді тəсілдері; айлақтар мен барабандардан қанаттарды тарқату əдістері; құбылған шығыр блоктары мен қанаттардың жүк көтеруі. Параграф 2. Трельдеу жəне тиеу жабдығының монтажнигі, 5-разряд 84. Жұмыстар сипаттамасы: ағашты судан итеріп шығару жəне шоғырлау, ағашты суға домалату, қат-қаттау, сұрыптау бойынша жабдықтар, тиеу, трельдеу қондырғылары, қанатты крандар, тиеу əуе-трельдеу қондырғылары жəне трельдеу жабдықтары мен тораптарын монтаждау; тиеу эстакадасын, тиеу қондырғысын, ағаш тасымалдағышты тексеру; стационарлы шығырдың монтажы; жылжымалы шығырлар мен электр станцияларын орнату; қанаттарды бекіту, қанаттар мен жүк асып қоятын арқандарды қиыстыру; жобалы өлшемге дейін көтергіш қанаттарды тарту; трельдеу жəне тиеу құрылғылары мен шығырлары діңгегінің аралық тірегінің тростық тартпаларын бекіту жəне керу. 85. Білуге тиіс: жиналатын құрылғылары мен тораптардың құрылымдық ерекшеліктері; ағаш қоймалары, жүктеу жəне өңдеу алаңдарына; сұрыптау жолдарына, қанаттарды бекітуге, шығырларды монтаждауға, жылжымалы электр станцияларын орнатуға қойылатын техникалық талаптар; монтаждалған жабдықты жиынтық сынаудан өткізу; жөнге келтіру; іске қосу; жүргізіп жаттықтыру жəне байқау ережелері. 19. Ағаш материалдарын үюші-аударушы Параграф 1. Ағаш материалдарын үюші-аударушы, 2-разряд 86. Жұмыстар сипаттамасы: тақтай, бөрене, шпал, шпал кесінді, қабық, қылқан жапырақтары жəне басқа ағаш материалдарын арбаға немесе тасымалдағышқа тиеу; тасымалдағышпен ағаш материалдарының біркелкі орналасып, түсуін реттеу; үйінді мен кептелісті болдырмау; тасымалдағыштар бөтен заттарды алып тастау; ағаштар мен қыртыс тақтайды өңдеу жəне қалайтын жерлерге ауыстыру; кесілгеннен кейін шайырды жартылай қатты арқанға байлап текшеленген отынға немесе ағаш кесетін жердегі контейнерлерге немесе ішкі қоймаларға қалау; үйіндіге түсіргеннен кейін шайырды қат-қаттап қалау; ағаш өңдейтін станоктардан ағашты орнынан алмастыру, ағаш тасымалдағыштардан, арбалардан аудару, ағашты қалау; ағаш тасымалдауышты қарау жəне тазалау. 87. Білуге тиіс: ағашты өңдеу жəне бөлу кезінде қолданатын тасымалдау құралдарының құрылысы; ағаш сортименттері жəне оларға қойылатын мемлекеттік стандарттар; ағаш материалдарын қоймаға қаттау ережелері; томарлар мен шайырларды үйінді мен текшеленген отынға қалау ережелері. Параграф 2. Ағаш материалдарын үюші-аударушы, 3-разряд 88. Жұмыстар сипаттамасы: жүктеу пункттері мен қоймаларында ағаштың кезеңдік жəне операция аралық запастарын құру, шығыр немесе трактордың көмегімен тарқату-тіркемемен ағаш таситын автокөліктер мен тар табанды темір жолдардың тіркеуіне 10 кубтық метр ( бұдан əрі – м3) көлемді ірі пакеттегі ағаштар мен солқылдақ шыбықтарды тиеу кезінде бағаналарды бекіту, арқандау, буманы жасау, қанаттарды бұзып тасу; тақтай, бөрене, шпал, шпал кесінді, қабық, қылқан жапырақтары жəне басқа ағаш материалдарын арбаға немесе тасымалдағышқа тиеу; тасымалдағышпен ағаш материалдарының біркелкі орналасып, түсуін реттеу; үйінді мен кептелісті болдырмау; тасымалдағыштар бөтен заттарды алып тастау; жылжымалы құрамда жүкті қалау жəне байлау; жүкті тиеу орнына ауыстыру; төсемдерді, бағаналарды дайындау оларды орнату; ағаш тасу жолдарының жылжымалы құрамынан ағаш, шайыр, томар, ағаш химиялық өнім, ағаш дайындамаларының қалдықтары жəне басқа ағаш материалдарын механизмделген түрде түсіру кезінде чокерлер, арқаннан ағыту жəне жүкті текшеленген отынға қатарлап қалау; шайырдың кесектерін стандартты жəне стандартты емеске сұрыптау, оны топырақтан, көгергеннен, күйгеннен, тастардан тазалап, стандартты кесектерді текшеленген отынға қалау; қатарланған отынды дөңгелетіп кеңейту жəне дөңгеленген ағашты ағаш тасымалдағышқа, шпал кесетін станоктарға, пилорамаларға даналап беру; ағашты оны қыздыру орнына ауыстыру (ашық секциялы дəнекерлеу бассейні); таратушы ағаш тасымалдағыштарға ағашты қолмен лақтыру; өлшемдері мен сұрыптары бойынша сұрыптап, ағаш шикізатын секционды бассейнге беру; шпалдар мен кесілген ағаш дайындамаларын түрлер мен сұрыптары бойынша қалау; ағаш өңдейтін станоктардан ағашты орнынан алмастыру, ағаш тасымалдағыштардан, арбалардан аудару, ағашты қалау. 89. Білуге тиіс: жүкті қат-қабат қып үйіп жаю, тиеу жəне түсіру ережелері; ағашты өндіріске беру ережелері, ағашты тиеу жəне түсіру əдістері, ағаш материалдарын таңбалау жəне маркалау ережелері; ағаштың сортименттері жəне оларға қойылатын мемлекеттік стандарттар, қатарлап үю, түсіру, тиеу жəне ағаш шикізатын беру кезінде қолданатын құрылғылар мен аспаптардың құрылысы мен міндеттері. Параграф 3. Ағаш материалдарын үюші-аударушы, 4-разряд 90. Жұмыстар сипаттамасы: жүктеу пункттері мен қоймаларында ағаштың кезеңдік жəне операция аралық запастарын құру, шығыр немесе трактордың көмегімен тарқату-тіркемемен ағаш таситын автокөліктер мен тар табанды темір жолдардың тіркеуіне 10 м3. көлемді ірі пакеттегі ағаштар мен солқылдақ шыбықтарды тиеу кезінде бағаналарды бекіту, арқандау, буманы жасау, қанаттарды бұзып тасу; тіреулерді бекіту; ағашты түсіру кезінде арқандарды ағыту; үйілген солқылдақ шыбықтар мен ағаштардың бұтақтары мен ұшар бастарын қию; жүк арту қондырғыларын бөлшектеу жəне жинақтауға қатысу; жылжымалы құрамға өрім тал пакетін қалауға қатысу; қатарланған ағаштың қалыптастыру жəне жайып салу бойынша жұмыстарды орындау, қатарлап үйілген отынды жайып салу кезінде шығырдың көмегімен шоқты қаю. 91. Білуге тиіс: ірі габаритті ағаштар мен солқылдақ шыбықтарды үюдің əдістері мен ережелері; қанаттар мен блоктардың жүк көтеруі, қанаттарды қиысып келтірудің жəне кесудің əдістері; діңгектерді керіп бекітудің əдістері, ілмелердің құрылысы; блоктар мен қанаттарды бекітудің əдістері; қатарлап үйілген ағаштарды жаю; қалау жəне құру əдістері. 20. Бұталарды шабушы Параграф 1. Бұталарды шабушы, 3- разряд 92. Жұмыстар сипаттамасы: ағаштардың бұтақтары мен ұштарын қолмен балтамен шабу; құлату кезінде зақымданған орманды жас шыбығын жəне орман маңын шабу; шабылған бұтақтар мен ұшын, шабылған жас шыбықты жəне орман маңын үйіндіге жинап қою, бұтақтарды бір уақытта шабу кезінде оларды өртеу; балтаны қайрау жəне түзету. 93. Білуге тиіс: бұтақтарды шабу ережесі мен тəсілдері, балтаны қайрау жəне түзету ережесі; ағаш материалдарына техникалық шарттар мен мемлекеттік стандарттар; бұтақтарды қауіпсіз жағу тəсілдері; бұтақтар мен ағаштардың ұштарын бензомоторлы жəне электромоторлы араларымен жəне бұтақ кескіштермен кесу; бір уақытта моторлы арамен жəне бұта кескіштермен кесу кезінде өртеу; отын қоспасын құру жəне онымен бензомоторлы арамен бұтақ кескішті дайындау; қолданылатын жабдықты ақусыз күйінде ұстау жəне оған ағымдағы жөндеу жүргізу. Параграф 2. Бұталарды шабушы, 4- разряд 94. Жұмыстар сипаттамасы: ағаштардың бұтақтары мен ұштарын бензомоторлы жəне электромоторлы аралармен жəне бұтақкескіштермен шабу; құлату кезінде зақымданған орманды жас шыбығын жəне орман маңын шабу; шабылған бұтақтар мен ұшын, шабылған жас шыбықты жəне орман маңын үйіндіге жинап қою, бұтақтарды бір уақытта шабу кезінде оларды өртеу; балтаны қайрау жəне түзету; отын қоспасын құру жəне онымен бензомоторлы араны жəне бұтақкескішті дайындау; қолданылатын жабдықты ақаусыз күйде ұстау жəне оған ағымдағы жөндеу жүргізу. 95. Білуге тиіс: бензомоторлы жəне электромоторлы аралардың бұтақ кескіштердің құрылысы жəне оларды пайдалану ережесі, қолданылатын жабдықты ақаусыз күйінде ұстау жəне оған ағымдағы жөндеу жүргізу ережесі; бұтақтарды қауіпсіз жағу тəсілдері.

(Жалғасы 16-бетте).


16

www.egemen.kz

(Жалғасы. Басы 14-15-беттерде). 21. Қабықтаушы Параграф 1. Қабықтаушы, 3- разряд 96 Жұмыстар сипаттамасы: дөңгелек ағашты, кесілген материалдарды, қайрақтарды қабықтау жəне дөңгелек ағашты тақырлау, шпалдарды қолдық жəне механикаландырылған аспаппен жете қабықтау. 97. Білуге тиіс: қабықтау құралын қайрау ережесі; ағаш материалдарына мемлекеттік стандарттармен қойылатын талаптар; механикаландырылған аспаптың құрылысы жəне пайдалану ережесі. Параграф 2. Қабықтаушы, 4- разряд 98. Жұмыстар сипаттамасы: бункерлік, барабандық қорап сыдыратын қондырғыларда жəне дисктік станоктарда қысқа жəне ұзақ уақытқа дөңгелек орманды қабықтау; шпалоправалық станоктарда шпалды жете қабықтау; қызмет көрсететін станоктар мен қондырғылардың жұмысын қадағалау, олардың жұмыс органдарын ауыстыру; сынықтарын жоюмен қолданылатын жабдықты қарау; дөңгелек ағашты қабықтау үшін қолданылатын қондырғылар мен станоктарға ай сайын техникалық қызмет көрсету, оларды жөндеудің барлық түрлеріне қатысу. 99. Білуге тиіс: қолданылатын қондырғылар мен станоктардың белгіленуі; құрылысы жəне жұмыс істеу қағидасы; олардың жұмыс органдарын алу жəне ауыстыру ережесі; дөңгелек ағаш материалдарды қабықтау сапасына қойылатын талаптар. Параграф 3. Қабықтаушы, 5- разряд 100. Жұмыстар сипаттамасы: əр түрлі жүйелердің роторлық станоктарында қысқа жəне ұзақ уақытқа дөңгелек ағашты қабықтау; ағаш материалдарын толық қабықтауға қайтару; оның жұмысы барысында роторлық қабықтау станогын басқару. Қабықтау станоктарының жұмыс органдарын ауыстыру (пышақтарды, қабыалғыштарды, фрездерді жəне тағы басқа); роторлық қабықтау станогын реттеу, жөндеу ақауларын жою; роторлық қабықтау станогына техникалық қызмет көрсету жəне оны жөндеудің барлық түрлеріне қатысу. 101. Білуге тиіс: роторлық қабықтау станогының белгіленуі; құрылысы жəне жұмыс істеу қағидасы, роторлық қабықтау станогының жұмыс органдарын реттеу; тексеру жəне орнату ережесі; механика, электротехника жəне гидравлика негіздері; дөңгелеу ағаш материалдарын қабықтау сапасына қойылатын талаптар; роторлық қабықтау станогының жұмыс режимі. 22. Автоматтандырылған ағаш транспортерінің операторы Параграф 1. Автоматтандырылған ағаш транспортерінің операторы, 4- разряд 102. Жұмыстар сипаттамасы: домалақ ағаш материалдарының белгіленуін анықтау, сотименттер бойынша ағаш материалдарын сорттау кезінде ағаш жинақтағыштар бойынша бөлу кезінде ағаш транспортерінің автоматтандырылған сортын басқару; сортау маңының бойында ағаш материалдарын жылжытуды жəне берілген ағаш жинақтағыштарға əртүрлі құрылғыларды тастауда қадағалау; жекелеген тораптардың жұмысын, автоматтандырылған ағаш транспортердің электрлік жəне жарық дыбыстық жүйелерін қадағалау; автоматтандырылған ағаш транспортерін реттеу жəне жөндеу; автоматтандырылған ормантранспортерін сынау жүргізуге жəне жөндеуге қатысу. 103. Білуге тиіс: ағаш жұмыстары туралы негізгі мəліметтер; ағаштың ақаулары, дайындалатын сортименттерге қойылатын талаптар, оларға мемелекеттік стандарттар мен техникалық сырттар; жыныстары мен сорттары бойынша домалақ ағаш материалдарын сорттау тəсілдері, түйіндер мен жүйелерді құрылысы; жұмыс істеу қағидасы, техникалық пайдалану ережесі; автоматтандырылған ағаш транспортерінің механизмдерін реттеуге техникалық шарттар. 23. Манипулятордың операторы Параграф 1. Манипулятордың операторы, 4- разряд 104. Жұмыстар сипаттамасы: лакпен немесе тушпен бояу; гидравликалық манипулятордың көмегімен солқылдақ шыбықтардың будасын бөлу жəне оларды қырқып кесетін қондырғының түсетін ағаш транспортеріне даналап беру; солқылдақ шыбықтарды берудің біркелкілігін бақылау; гидравликалық манипуляторд басқару, ақаусыз күйде ұстау жəне механизмдерін дұрыс пайдалану; гидравликалық жүйенің, тежегіш құралының электр жабдығының жұмысын, гидравликалық манипулятордың түйіндерінің бекіту сенімділігін қадағалау; гидравликалық манипуляторды жөндеу мен реттеуге қатысу. 105. Білуге тиіс: гидравликалық манипулятордың механизмдері мен жүйелерінің жұмыс істеу қағидасы жəне техникалық пайдалану ережесі. 24. Қырқып кесу қондырғысының операторы Параграф 1. Қырқып кесу қондырғысының операторы, 5- разряд 106. Жұмыстар сипаттамасы: жарамды сортименттердің барынша үлкен шығымын ескерумен солқылдақ шыбықтарды қырқып кесу қондырғыларында (көпаралыдан басқа) белгілеу жəне қырқып кесу; солқылдақ шыбықтарды түсіру жəне беру механизмдерін, қырқып кесу түйіндерін, іріктеу, қысқартып кесетін жəне лақтыратын құрылғыларды ақаусыз күйде ұстау жəне дұрыс пайдалану; жекелеген түйіндердің жұмысын, қырқып кесу қондырғысының гидравликалық, пневматикалық жəне электрлік жүйелерінің, сондай-ақ солқылдақ шыбықтарды белгілеудің электрлік жəне басқа жүйелерінің жұмысын қадағалау. қырқып кесу қондырғысын жөндеуге қатысу. 107. Білуге тиіс: ағаш жыныстары; ағаш мүкістері туралы негізгі мəліметтер; дайындалатын сортименттерге қойылатын техникалық талаптар; оларға стандарттар мен техникалық шарттар, сортименттерде солқылдақ шыбықтарды ұтымды байлау тəсілдері; қырқып кесу қондырғысының механизмдерінің, түйіндері мен жүйелерінің құрылысы; электро, механика, пневмо-, гидро- жəне электр жетектің негіздері. Параграф 2. Қырқып кесу қондырғысының операторы, 6-разряд 108. Жұмыстар сипаттамасы: жарамды сортименттердің барынша үлкен шығымын ескерумен солқылдақ шыбықтарды көпаралыдан қырқып кесу қондырғыларында (басқа) белгілеу жəне қырқып кесу; қырқып кесу қондырғысының түйіндерін жөндеу жəне реттеу, оны жөндеу кезінде анықталған ақауларды жою; қырқып кесу қондырғысын жөндеуге жəне сынау жүргізуге қатысу. 109. Білуге тиіс: ағаш жыныстары, ағаш мүкістері туралы негізгі мəліметтер; дайындалатын сортименттерге қойылатын техникалық талаптар; оларға стандарттар мен техникалық шарттар, сортименттерде солқылдақ шыбықтарды ұтымды байлау тəсілдері; қырқып кесу қондырғысының механизмдерінің; түйіндері мен жүйелерінің құрылысы; электро, механика, пневмо-, гидро- жəне электр жетектің негіздері; қырқып кесу қондырғысының түйіндері мен агрегаттарын реттеуге техникалық шарттар; олардың пайдалану деректері; қырқып кесу қондырғысының механизмдерін жинау жəне реттеу тəсілдері; бөлшектердің ақауларының алдын алу шаралары. 25. Бұтақ кесу қондырғысының операторы Параграф 1. Бұтақ кесу қондырғысының операторы, 4-разряд 110. Жұмыстар сипаттамасы: ағаштар будасын тарту жəне оны бұтақ кесетін қондырғының осіне бұрышпен беру; ағаштардың будасын манипулятормен бөлу, бұтақ кесетін қондырғыға даналап беру; ағаштардың діңдерін қондырғы арқылы өткізу; тасу жылдамдығын реттеу жəне қондырғысының кесетін органдарын басқару; кесілген солқылдақ шыбықтарды науаға итеруге арналған механизмдерді басқару; солқылдақ шыбықтарды ағаштардың будасынан бункерлік түрлі бұтақ кесетін стационарлық қондырғысының кесені құралымен алып тастау; бұтақ кесетін қондырғының механизмдері мен түйіндері ақаусыз күйде ұстау жəне дұрыс пайдалану; бұтақ кесетін қондырғының жұмыс журналын жүргізу. 111. Білуге тиіс: бұтақ кесетін қондырғының механизмдері мен түйіндерінің белгіленуі жəне жұмыс істеу қағидасы; оның электрлік сызбасы; бұғаттау жəне электрлік қорғау қағидасы; гидравлика мен электротехника негіздері. Агрегаттарды реттеу мен жөндеу жəне бұтақ кесетін қондырғының түйіндерін жөндеу бойынша жұмыстарды орындау кезінде - 5-разряд. 26. Ара түзеуші Параграф 1. Ара түзеуші, 3-разряд

112. Жұмыстар сипаттамасы: қолдық араларды тістерін қайрау, тарту, фугалау, түзету, кесу, қысқартып кесік жəне қалыпқа келтіру; қол аралардың рамаларын даярлау, қиыстырып келтіру, құрастыру; араларды дəнекерлеу; қабықтау күректерін түзету, қайрау, жөндеу. 113. Білуге тиіс: қолдық ағаш шабатын құралды дайындауға арналған металдар мен абразивті материалдардың негізгі қасиеттері; ағаш шабатын құралды қайрау мен түзеуге арналған станоктарды пайдалану ережесі. Параграф 2. Ара түзеуші, 4-разряд 114. Жұмыстар сипаттамасы: ара шынжырларын қайрау, түзету жəне жөндеу; қырқып кесу агрегаттары мен қондырғыларының араларын қайрау, тегістеу, тарту; ара шынжырлары мен қырқып кесу агрегаттары жəне қондырғыларының араларын қайрауға арналған станоктарды жөндеу, орнату жəне дайындау. 115. Білуге тиіс: ара шынжырлары мен қырқып кесу агрегаттары жəне қондырғыларының араларын қайрауға арналған станоктарды қайрау, тегістеу, тарту ережесі; ара шынжырлары мен қырқып кесу агрегаттары жəне қондырғыларын дайындау үшін қолданылатын металдардың негізгі қасиеттері; ара шынжырларын қайрауға арналған станоктардың; аралардың құрылысы жəне оларды орнату ережесі. 27. Арашы Параграф 1. Арашы, 3-разряд 116. Жұмыстар сипаттамасы: бөренелерді белгілеу жəне қолмен брустар мен тақтайға аралау; бөренелерді бойлай аралауға арналған араны қайрау жəне түзеу. 117. Білуге тиіс: бөренелерді бойлай аралау ережесі; ағаш материалдарына техникалық шарттар; бөренелерді бойлай аралауға арналған араларды қайрау жəне түзеу ережесі. 28. Солқылдақ шыбықтарға белгі қоюшы Параграф 1. Солқылдақ шыбықтарға белгі қоюшы, 4-разряд 118. Жұмыстар сипаттамасы: жарамды сортименттердің ең үлкен шығымын ескерумен жəне оларға стандарттардың талаптарына сəйкес солқылдақ шыбықтарды белгілеу; ірі мөлшерлі жəне едəуір бағалы солқылдақ шыбықтарды қырқып кесуге қатысу. 119. Білуге тиіс: ағаш жыныстары; ағаш мүкістері туралы негізгі мəліметтер; ағаш материалдарын қойылатын техникалық талаптар; оларға мемлекеттік стандарттар; солқылдақ шыбықтарды дұрыс бөлу ережесі.

124. Жұмыстар сипаттамасы: тиелген экспорттық ағаш материалдарын шетел кемелерінің басқаруына тапсыру жəне орыс жəне шетел тілдерінде ілеспе құжаттарды ресімдеу; қолданылатын мемлекеттік стандарттар мен техникалық шарттарға сəйкес домалақ, араланған жəне табақтық ағаш материалдарын, ағаштың жыныстарын, олардың белгіленуін жəне тип мөлшерлерін сыртқы түрі бойынша анықтау; коносаменттік партияларды жиынтықтау жəне тиеу нұсқаулықтары мен ағаш материалдарын кемелерге тиеу жоспарына сəйкес теңіз жəне өзен кемелеріне жəне тиеу астындағы қою жерлеріне тиеу кезінде экспорттық ағаш материалдарды жиынтықтау жəне ерекшелік есепке алу; тиеу тізімдемесінің дұрыстығын тексеру 125. Білуге тиіс: домалақ, араланған жəне табақтық ағаш материалдарының əр түрі сортименттеріне арналған арнайы ерекшелітерімен ағаштың жыныстары мен ағаш мүкістері; əр түрлі мақсаттағы сортименттегі мүмкін ауытқулардың жəне шекті мөлшерлердің нормалары; əр түрлі сортиментті ағаш материалдарына, оларды маркалауға техникалық шарттар; өлшеу; есептеу техникасы; ағаш материалдарының көлемдерін анықтау жəне оларды пакеттеу тəсілдері; əр түрлі сортиментті ағаш материалдарын теңіз жəне кқл кемлеріне тиеу ережесі; орыс жəне шетел тілдерінде ілеспе құжаттаманың нысандары. 31. Арнайы сортименттерді жонушы Параграф 1. Арнайы сортименттерді жонушы, 4-разряд, 126. Жұмыстар сипаттамасы: шот балтаның жəне басқа құралдың көмегімен қарулы жəне шағын калибрлі қалыптарды, ер жасайтын пластиналарды, оқпандық бастырмаларды, жиектерін дайындау; артбрусты, кенелік жəне шаңғы қалыптарды, тоғынға арналған емен жақтауларды, экспорттық слиперлерді бөлшектеу жəне сүргілеу. 127. Білуге тиіс: арнайы сортименттерді дайындау технологиясы; ағаш жыныстарының қасиеттері мен ағаш мүкістері; дайындалатын бұйымдарға техникалық шарттар. 32. Трельдеуші Параграф 1. Трельдеуші, 3-разряд 128. Жұмыстар сипаттамасы: тіркемелі жабдықтың алуан түрлері пайдаланумен аралық қоймаларға ағашты, түбірлерді жəне түбір осмоллы трельдеу (жақындату); трельдеу кезінде ағашты тиеу (үю), ілгектеу, түсіру (құлату), тіркеуін ағыту жəне қатарлап жинау; трельдеу жабдығына жəне əбзелдерге ағымдағы жөндеу жүргізу; аттарға күтім жасау. 129. Білуге тиіс: ағашты трельдеу кезінде жұмыстарды орындау тəсілдері; атқа жүктеме нормалары; трельдеу жабдығының түрлері; ағаш сортименттері жəне оларға шартты белгілер (маркалар); жоғарғы қоймаларда қатарлардың орналасу сызбалапы жəне оларға ағаш салу ережесі; аттарға күтім жасау ережесі; ветеринарлық минимум. Параграф 2. Трельдеуші, 4-разряд 130. Жұмыстар сипаттамасы: ағашты жерге түсумен, тасымалды науаларға ағаш түсіргіштер мен су науалары бойынша трельдеу (түсіру); ағашты түсіру трасасын қолмен тазалау; ағаш түсіргіштерді, науаларды ақаусыз күйд ұстау жəне оларды ағымдағы жөндеу. 131. Білуге тиіс: ағашты таудан түсіру бойынша жұмыстар орындау; ағаш түсіргіштерге күтім жасау ережесі жəне авариялардың жəне тұрып қалулардың алдын алу бойынша шаралар; ағаш түсіргіштер мен науаларды ағымдағы жөндеу тəсілдері. 33. Чокерлеуші Параграф 1. Чокерлеуші, 4-разряд

132. Жұмыстар сипаттамасы: арқан мен чокерлерді солқылдақ шыбықтарға, сортименттерге, ағаштарға, түбірлерге жəне осмолға беру, чокерлерді ағаштарға, солқылдақ шыбықтарға, сортименттерге, бүбірлер мен осмолдарға кигізу, оларды жүкшығырдың немесе трактордың ауыр арқанына тіркеу; ағашты чокерлеу мен будаға жинауға кедергі жасайтын бұтақтар мен ағаштың ұштарын кесу; чокерлерді солқылдақ шыбықтардан, ағаштар мен сортименттерен алу жəне тіркеуін ағыту; бұру кезінде арқанды беру жəне солқылдақ шыбықтардың, ағаштарды жəне сортименттерді іліп алу; трельдеу жəне тиеу қондырғыларын монтаждау мен бөлшектеуге қатысу. 133. Білуге тиіс: чокерлеу кезінде жұмыстарды орындау тəсілдері мен реттілігі; сигнал беру жүйесі; арқан мен блоктардың жүк көтерушілігі; арқандарды, чокерлер мен ілмектерді тұтастыру тəсілдері; жүкшығырдың бағыттаушы блоктарын бекіту жəне орнын ауыстыру тəсілдері. 34. Ағашты қатарға жинаушы Параграф 1. Ағашты қатарға жинаушы, 3-разряд 134. Жұмыстар сипаттамасы: бөренелерді солқылдақ шыбықтарды қырұқып кесу жерінен алыс əкету, оларды вагонеткаға, шынжырға, ағаш транспортерінің лентасына, элеваторға дөңгелету; бөренелерді қатарларға апарып тастау, оларды сорттары мен мөлшерлері бойынша сорттау, бөренелерді вагонеткадан, ағаш транспортерінен аудару, дөңгелету жəне қатарға салу; қатар мен ағаш жинақтағыштағы бөренелердің (сортименттердің) шеттерін тегістеу. 135. Білуге тиіс: домалақ ағаштың сортименттері жəне оларға мемлекеттік стандарттар; сортименттерді білдіретін шартты белгілер (маркалар). Параграф 2. Ағашты қатарға жинаушы, 4-разряд 136. Жұмыстар сипаттамасы: ағашты қалыптастыру жəне қатарға жазу бойынша жұмыстарды орындау; қатардың аратөсемдерін келтіру жəне ұшын орнату; жүкшығырдың көмегімен жазу кезінде будаларды арқанмен байлау; түбір мен осмолды бурттар мен текшеленген отынға жинау; домалатулардың құрылысы. 137. Білуге тиіс: қатарларды қалыптастыру, салу жəне жазу ережесі: қатардың тұрақтылық шарттары; түбір мен осмолды бурттар мен текшеленген отынға жинау ережесі. 4-бөлім. Ағаш ағызу 35. Ағашты судан алушы Параграф 1. Ағашты судан алушы, 3- разряд 138. Жұмыстар сипаттамасы: механикаландырылған түсіру кезінде ағашты судан дайындау, будаларды, бөренелер мен солқылдақ шыбықтарды түсіруге дайындау; будалар мен борткомплектілерді алу; ағашты қатарға жинау жəне көлденең жəне бойлай ағаш транспортеріне беру; ағашты ағаш транспортерінен бассейндерге қою немесе қатарға жинау; қысқасын түсіру, оны текшеленген отынға салу; от жағатын қағазды өзеннің түбінен көтеру, оны плашкоутқа немесе жағалауға қатарлап қолмен жəне механизмдерді пайдаланумен салу; мұзды қардан тазалау, қатарға аратөсемді салумен ағашты мұзға салу жəне қатар қалыптастыру; аратөсемдерді шабу жəне қатардың бастиегін салу. 139. Білуге тиіс: түсіре механизмдерінің, аспаптардың, қолданылатын аспаптың құрылысы; судан ағаш түсіру кезінде жəне от жағатын қағазды көтеру кезінде жұмыс тəсілдері; ағашты қатарға жинау ережесі, ағаш сортименттері жəне оларға мемлекеттік стандарттар. 36. Ағаш ағызудағы жүкшығыршы жұмысшы Параграф 1. Ағаш ағызудағы жүкшығыршы жұмысшы, 4- разряд 140. Жұмыстар сипаттамасы: суда ағаш шоғырлау, жағалық м шоғырлау, суға салу, судан түсіру жəне штабельге салу, салдарды қалыптастыру жəне тиеу- түсіру жұмыстары кезінде жүкшығырды басқару; жүкшығырды, қозғалтқышты жəне арқан- блоктық жүйеге күтім жасау жəне оларды жұмы күйінде ұстау; жүкшығыр мен арқан- блоктық жүйеге профилактикалық жəне ағымдағы жөндеу жүргізу; жүкшығыр мен арқан- блоктық жүйені монтаждау мен жинақтауға қатысу, арқандар мен ілмектерді біріктіру. 141. Білуге тиіс: суда ағаш шоғырлау, жағалық м шоғырлау, суға салу, судан түсіру жəне штабельге салу, салдарды қалыптастыру жəне тиеу- түсіру жұмыстары кезінде жүкшығырды пайдалану басқару ережесі; құрылысы, жүкшығырды жұмыс орнында ауыстыру жəне бекіту тəсілдері; бағыттаушы блоктардың конструкциясы; арқандар мен блоктардың жүк көтерімділігі; жүкшығырдың жұмысында ақаулықтарды табу əдістері мен оларды жою ережесі; арқандар мен ілмектерді біріктіру тəсілдері. 37. Шоғырлау (сұрыптау) машинасының машинисті Параграф 1. Шоғырлау (сұрыптау) машинасының машинисті, 4-разряд 142. Жұмыстар сипаттамасы: ағашты шоғырлау (сұрыптау) кезінде шоғырлау (сұрыптау) машинасын басқару; шоғырлау (сұрыптау) машинасының үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету, қарау, майлау, профилактикалық жəне ағымдағы жөндеу жүргізу; шоғырлау (сұрыптау) машинасының күрделі жөндеу жүргізу үшін ақау тізімдемелерін құрастыру. 143. Білуге тиіс: ағаш материалдарын сұрыптау, будаларды шоғырлау ережесі жəне оларға техникалық шарттар; шоғырлау (сұрыптау) машинасының құрылысы жəне техникалық пайдалану ережесі; тозған бөлшектерді ауыстыру тəртібі, майлау материалдары мен отынның түрлері, қасиеттері. Шоғырлау (сұрыптау) машинасын орта жəне күрделі жөндеуге қатысу кезінде - 5- разряд. 38. Суды ағашты сұрыптаушы Параграф 1. Суды ағашты сұрыптаушы, 2-разряд 144. Жұмыстар сипаттамасы: ағашты негізгі сұрыптау дəлізімен, сұрыптау аулаларымен, əкелетін дəліздер, бассейн аулалары бойынша жылжыту. 145. Білуге тиіс: ағаш материалдарын суда жылжыту тəсілдері мен əдістері. Параграф 2. Суды ағашты сұрыптаушы, 3- разряд 146. Жұмыстар сипаттамасы: ағашты қақпаларға беру (жақындату) жəне олардан өткізу; ағашты сұрыптау аулалар бойынша ірікту; будаларды ұсақтау станогының дəлізіне жақындату жəне дайындау; ағашты сумен тиеу механизмдеріне беру; аралауға беру кезінде екі аралық диаметрлері бойынша бассейнде бөренелерді сұрыптау. 147. Білуге тиіс: ағаш материалдардың орнын ауыстыру тəсілдері мен əдістері; ағаш сортименттері жəне оларға мемлекеттік стандарттар; ағаш материалдарын маркалау, ұсақтау жабдықтары мен құрлдың əрекет ету қағидасы; ағашты түсіру механизмдеріне беру ережесі. 39. Ағызушы Параграф 1. Ағызушы, 3-ші разряд

мемлекеттік

29. Қырқып кесуші Параграф 1. Қырқып кесуші, 3-разряд 120. Жұмыстар сипаттамасы: мемлекеттік стандарттарға сəйкес жəне берілген мөлшерлер мен сортименттер бойынша дөңгелек аралау станоктарында, циркульды араларда алдын ала белгілеуден кейін ұзындығын қысқаға көлденең аралау (қырқып кесу); дөңгелек аралау станогының ақаусыздығын қадағалау жəне араларды ауыстыру. 121. Білуге тиіс: ағаш материалдарына техникалық шарттар мен мемлекеттік стандарттар; ағаш жыныстары туралы негізгі мəліметтер; қолданылатын жабдықтың құрылысы; жұмыс істеу қағидасы; реттеу жəне жөндеу ережесі. Параграф 2. Қырқып кесуші, 4-разряд 122. Жұмыстар сипаттамасы: жарамды сортименттердің ең үлкен шығымын ескерумен мемлекеттік стандарттардың талаптарына сəйкес солқылдақ шыбықтар мен бөренелерді элктр- немесе бензомоторлы аралармен немесе басқа конструкциялы аралармен қырқып кесу; кесектерін кесу; қырқаларын (бөренелерді) электроаралармен, безоаралармен жəне басқа конструкциялы аралармен фанер, оттықтар, катушкалар, шаңғы дайындамаларын, баланстар жасауға арналған кесінді ағштарға белгілеу жəне аралау; осмолды, шырша жəне емен түбірін жəне ағаш дайындамаларының қалдықтарын электрлік - немесе бензомоторлы аралармен қырқып кесу, түбірлі осмолды слешерлік қондырғыларда белгілеу жəне қырқып кесу; ара мен ара шынжырларын қайрау, орнату жəне ауыстыру; отын қоспасын құру жəне бензомоторлы араны дайындау; араны, ара шынжырларын, жұмыс кабелін ақаусыз күйде ұстау жəне дұрыс пайдалану, əр түрлі конструкциялы араларға ағымдағы жөндеу жүргізу. 123. Білуге тиіс: ағашың мүкістері мен қасиеттері; дайындалатын сортименттерге қойылатын техникалық талаптар; оларға мемлекеттік стандарттар мен техникалық шарттар; солқылдақ шыбықтарды сортименттерге ұтымды бөлу тəсілдері; отын қоспасын дайындау жəне бензомоторлы араларды дайындау тəсілдері. 30. Экспорттық ағаш материалдарын тапсырушы Параграф 1. Экспорттық ағаш материалдарын тапсырушы, 3- разряд

12 қаңтар 2013 жыл

148. Жұмыстар сипаттамасы: жаға еңістері мен тайыз жерлерден ағаштарды ығыстырып тастау, өзен бойынша ағаштардың жүзіп кетуін қамтамасыздандыру; бөгеттер жəне кедергілер арқылы ағаштардың өтуі; өзендерді суару жəне ағаштардың жүзуі кезеңінде суару құралдарын қамтамасыздандыру бойынша жұмыстарды орындау; ағашты ағызу кезеңінде бондардың қызмет көрсетуі; салдың дұрыстығын қадағалау; ағаштарды жəне такелаждарды сақтау, ағызатын орындарды жөндеу жəне салдың қозғалу уақытында ақаулықтарды жəне сынықтарды жою, жолда салдарды басқару, тұрақтандыру үшін салдарды жағаға тарту, кошельдарды толтыру жəне тарту; жылжытқыштардағы бөгеттердің құрылғысы жəне қондырғысы; тұрған орнынан салдарды өзен магимстральдарына шығару, салдардың аялдамаларға тарту жəне нығайту жəне олардың соңғы пункттерін қондыру; екі қатарға дейінгі əртүрлі конструкциялар мен басқа жүзуші құралдардың тірелген плиткаларды салу жəне жөндеу; щиттерді, рейлерді дайындау, ырғақтарды əзірлеу; қалашықтарға төсей отыра кергілерді қондыру; каөпіршіктерді төсеу (қаптау); басқыштарды қою; запаньдар жəне құралдар үшін жағалық тіреуіштерді қондырғылар; еңістіктерді жинау жəне қою, штабельдерді өңдеу, əртүрлі конструкциялы дарбазаларды қондыру жəне жөндеу, жатақты тазалау, бас дəлізді өңдеу, жүзуші құралдарыдың сүйретітілуі; ағызушы машиналарды тазалау, қара күйені ұстағыштарды қою. 149. Білуге тиіс: мольдық ағаш ағызудың, салдарды ағызудың, ағаштарды суға қолмен жəне механизациялық тастаудың əдістері мен жолдары; жүзуші жабдықтарды қондыру жəне орындарын ауыстыру əдістері; заторлардың пайда болуы жəне ескерту шаралары; салдардың жүзуі үшін қажетті арнайы құралдардың типтерінің қондарығылары; тағайындалуы, жағаларды жəне өзендердің еңістерін нығайту бойынша жұмыстарды өндіру ережесі; ағашты ағызуда қолданылатын бондардың, рейлердің жəне тіректерінің типтері; запаньдар жəне басқа да жүзуші құралдар үшінжағалық тіреуіштердің конструкциясы оларды дайындау əдістері; жүзуші құралдарды нығайту үшін қолданатын такелаждардың түрлері жəне олармен жұмыс жасау əдістері. Параграф 2. Ағызушы, 4-ші разряд 150. Жұмыстар сипаттамасы: ағызудағы апаттарды қолмен жəне механизацияланған əдіспен жою; заторларды, заломдарды өңдеу жəне қолмен жəне механизацияланған əдіспен басты, қолдаушы жəне қабылдаушыларда күш салуы; лоттарды, шынжырларды, зікірлерді қолдана отырып тартымдылықпен жəне өз бетінше жүзу барысында жүргізуші бірлікті басқару; тіреуші плиткаларды, конструктивті бондарды жəне екі қатадан жоғары басқа да жүзуші құралдарды салу жəне жөндеу; басты дəліздің, сұрыптаушы жəне формалық торшалардың, шығарушалылардың, бас дəліздің бойымен жəне оны кесетін бонданды қою; зəкірмен штоктарды дайындау жəне өңдеу, зəкірлерде жəне өтектерде шеймаларды өңдеу; бондарда анкерлік құлыптарды қондыру, құлыптарға бекіте отырып, бондар бойынша жатақтарды төсеу; ағызушы машиналарды қою; бондарды, сұрыптаушы жəне құралдарды қалыптастырушыларды жинау. 151. Білуге тиіс: ағызуда апаттарды ескерту немесе жою барысында механизмдердің көмегі арқылы жəне қолмен жұмыстарды орындау əдістері; күш салушыны қамтамасыздандыру қондырғылардың конструкциясы жəне оларды арнада қондыру кестесі; заторларды, заломдарды жəне күш салушыларды өңдеу əдістері; запаньдарды кесіп өту; конструктивті бондар жəне екі қатар жабдықтардан жоғары басқа да жүзуші жабдықтар үшін плиток қондырғылар; жүзуші жабдықтарды қоюдың жəне жинаудың кестесі мен əдістері; салда такелаждың жəне құралдардыңі белгіленуі, жабдықтармен, арқанмен нығайтудың əдістері

жəне стандық такелажбен жұмыстардың жолдары (лоттар, зəкірлер). 40. Шоғырлаушы Параграф 1. Шоғырлаушы, 3-разряд

152. Жұмыстар сипаттамасы: навигациялық шоғырлау кезінде – қылды жинау жəне тегістеу, сигнал беру, ағашты суда механикаландырылған топтастыру кезінде дайын шоқтарды бұру; бір - жəне көп қатарлы шрғырлау бірліктерін жинау: жағалаулық шоғырлау кезінде ағашты штабельдерден домалату, буда жинау, чокерлермен ілу, арқандармен жəне ауыр арқанмен жұмыс. 153. Білуге тиіс: шоғырлау бірліктерінің түрлері мен құрылымдары; суда ағашты шоғырлау ережесі; ағаш материалдарының сортименттері, буда байлау ережесі жəне байлау материалына қойылатын талаптар; шоғырлау жəне байлау такелажы мен арқандардың, ағаш материалдарының жарамдылық нормалары; шоғырлау жұмыстары кезінде ақаудың түрлері мен себептері; оның алдын алу жəне жою бойынша шаралар. Параграф 2. Шоғырлаушы, 4- разряд 154. Жұмыстар сипаттамасы: суда жəне жағалық шоғырлауда механикаландырылған топтастыру кезінде будаларды байлау; қысқартулар, бітеулер жасау; байлау сымын дайындау, шетін түзеткішпен буданың шеттерін тегістеу. 155. Білуге тиіс: будалардың байлау технологиясы мен құрылғылар; байлау материалына қойылатын техникалық талаптар. 41. Салдарды қалыптастырушы Параграф 1. Салдарды қалыптастырушы, 2- разряд 156. Жұмыстар сипаттамасы: шоғырлау машиналарына шоқтарды əкету, шоқтарды сортименттер бойынша сорттау; будаларды салдарды құру учаскелеріне қою; құру пунктілерінде шоқтарды бекіту. 157. Білуге тиіс: будаларды орнынан ауыстыру тəсілдері мен əдістері, ағаш материалдарын маркалау. Параграф 2. Салдарды қалыптастырушы, 3- разряд 158. Жұмыстар сипаттамасы: такелажды салдарды қалыптастыру аудандарына жақынджату жəне əкелу; тіректі беру; ағаш қоятын жерге жіберу үшін тіректі бұрғылау жəне шынжырлармен жəне сыммен қосу; түсіру жерлерінде орнатумен салдарды жинау. 159. Білуге тиіс: балқытуда қолданылатын такелаждың түрлері мен оларды ұстай білу ережесі; садарды қабылдау ережесі мен қалыптастыру тəсілдері. Параграф 3. Салдарды қалыптастырушы, 4- разряд 160. Жұмыстар сипаттамасы: жинақтаушы машиналармен сызықтарға жəне секцияларға қалыптастырумен будаларды жəне басқа қосу жəне сорттау; салды дайындау, салдарды жəне бастаушы бірліктерді құру, қалыптастырушы аулаларда салдарды қалыптастыру, зəкірлерді құру жəне салдарды толық жабдықтау бойынша басқа жұмыстар; салдардың үстіңгі жабдығын дайындау; ағашты бітеуге, торларға, киіздерге, шоқтарға тиеу; қорытпаның транзиттік жолдарында жəне ағашты түсіру пункттерінде салдарды қайта қалыптастыру жəне тарату. 161. Білуге тиіс: салдардың жəне бастаушы бірліктердің түрлері мен конструкциялары; əр түрлі салдарды қалыптастыру жəне тарату технологиясы; оларды жабдықтау бойынша жұмыс тəсілдері; ағаш сортименттері мен түрлері бойынша сал бірліктерін сорттау ережесі; қалыптастыру жəне тарату жұмыстарын ұйымдастыру; салдарды ережесі; салдарды қалыптастыру мен жабдықтауға техникалық шарттар. Параграф 4. Салдарды қалыптастырушы, 5- разряд 162. Жұмыстар сипаттамасы: көл салдарын жəне сигаралардан салдарды қалыптастыру; бастаушы бірліктердің, маткалардың, Зайцев плиткаларының құрылысы; ағашты сигараға тиеу, көл салдарын жəне сигаралардан салдарды тарту мен шынжырлау. 163. Білуге тиіс: бастаушы бірліктердің, көл салдарының жəне сигаралардан салдардың түрлері құрылымдары; салдарды қалыптастыру технологиясы жəне оларды жабдықтау бойынша жұмыс тəсілдері; қолданылатын жабдық пен такелаждың түрлері; мүмкін жарамдылық нормалары.

мен

5-бөлім. Ағаштың шырынын ағызу 42. Ағаш химиялық қондырғының аппаратшысы Параграф 1. Ағаш химиялық қондырғының аппаратшысы, 3- разряд 164. Жұмыстар сипаттамасы: ағаш химиялық қондырғының анағұрлым жоғары білікті аппаратшының басшылығымен осмолды, берестті, технологиялық шикізатты термиялық ыдырату, оттықты көсеу процесін жүргізу; барлық аппараттарда шикізатты алу жəне түсіру; сургуч өндірісі кезінде борды ұсақтау жəне кептіру; хлорофил-каротиндік паста өндірісінде кылқанды кішкентай табанды ұсақту; тоңазытқыштардың ваннасына су беру; аппараттарды тазалау жəне оларды өндірістік циклге дайындау. 165. Білуге тиіс: ағаш химиялық қондырғыда технологиялық процесс жүргізу сызбасы жəне жұмыстарды орындау технологиясы; температура режимі, алынатын өнімнің негізгі қасиеттері. Параграф 2. Ағаш химиялық қондырғының аппаратшысы, 4-разряд 166. Жұмыстар сипаттамасы: осмолды, берестті, технологиялық шикізатты термиялық ыдырату, оттықты көсеу процесін жүргізу; қылтабанды экстракциялау; канифолды лакты қайнату жəне басқа ағаш химиялық өнімдерді өндіру; қызмет көрсететін аппаратураны, пештерді, оттықтарды ағаш химиялық қондырғының түтінағарларын ақаусыз күйде ұстау; алынған ағаш химиялық өнімді есепке алу. 167. Білуге тиіс: өндірістерде қолданылатын аппаратураның құрылысы: смолоскипидарлық спирт - ұнтақ хлорофилл – каротин пастасы, самырсын майы; берест қара майының жəне ағаш химиясының басқа өнімдері (екіншілерден басқа); бұл өндірістердің технологиялық процесінің сызбасы; қызмет көрсетілетін аппаратураның технологиялық көрсеткіштері жəне қысыммен аппаратурамен жұмыс істеу ережесі; алынатын ағаш химиялық өнімнің қасиеттері, 43. Көтеруші Параграф 1. Көтеруші, 3- разряд

168. Жұмыстар сипаттамасы: қабылдағыштан тірілткіш сұрыптау; науашаларды жəне крампондарды тірілткіштен тазалау; баррасты жəне шырша серкасын жинау; каррды санап шығу жəне карржабдығын орнату; тірілткішті ылғал мен сордан босату; қабылдау пунктілеріне тірілткішті жеткізу жəне оны бөшкелерге тиеу; құрастырылатын аспапты ұштау. 169. Білуге тиіс: əр түрлі қабылдағыштардан тірілткіш пен баррас жинау технологиясы; тірілткішті бір жолғы жəне разрядталған жинау; тірілткішті жинау кестесін құру ережесі; тірілткіш пен баррас жинауға арналған құралдың құрылысы; тірілткішпен бөшкелерді маркалау жəне тығындау ережесі; тірілткішке мемлекеттік стандарттар; қысқы кезеңде сақтау тəртібі. Параграф 2. Көтеруші, 4- разряд 170. Жұмыстар сипаттамасы: каррларды белгілеу жəне қызарту; науашаларды желілеу; əдеттегі шырынын ағызу кезінде жаңартудар жағу; кесетін құралды жəне шырынын ағызуға арналған жинақтау құрылғыларын қайрау, түзеу, реттеу. 171. Білуге тиіс: ағаштың шырынын ағызу технологиясы; ағаш жүргізу; метерологиялық жəне технологиялық факторлардың тірілткіштің шығымына əсері; ағаштың шырынын ағызудың ағаштың тіршілік əрекетіне ықпал жасау; тірілткіштің құрамы; тірілткіштің сапасын жақсару тəсілдері; кесетін құралды жəне шырынын ағызуға арналған жинақтау құрылғыларының құрылысы; қайрау ережесі. Параграф 3. Көтеруші, 5- разряд 172. Жұмыстар сипаттамасы: мотосүргіні пайдаланумен каррды қызарту: күкірт қышқылмен, хлорлы ізбес таспен, сульфитті спирттен жасалған қойыртпақпен, сульфитті - ашытқы ашымақпен, азық ашытқымен, олардың экстрактілермен жəне шайыр бөлетін басқа ұқсас стимуляторлармен; мотсүргіге, химиялық заттарға арналған резервуарға, мөлшерлегішкеі жəне басқа жабдықтарға техникалық қызмет ету жəне ағымдағы жөндеу. 173. Білуге тиіс: күкірт қышқылмен, хлорлы ізбес таспен, сульфитті - спирттен жасалған қойыртпақпен; сульфитті - ашытқы ашымақпен, азық ашытқымен, олардың экстрактілермен жəне шайыр бөлетін басқа ұқсас стимуляторлармен ағаштың шырынын ағызу технологиясы; химиялық реагенттердің рецептурасы, олардың дайындау жəне оларды ұстау білу тəсілдері; жаңартуға енгізу мөлшері; шырынын ағызу құралы мен жабдықтың түрлері мен құрылысы; шырынын ағызу құралын ұстау ережесі жəне оған техникалық күтім жасау. 44. Ағаш жұмыстарын жарушы Параграф 1. Ағаш жұмыстарын жарушы, 4- разряд 174. Жұмыстар сипаттамасы: жаруды оттық жəне элктрлік тəсілдерімен түбірлі осмолды дайындау; жарылғыш материалдарды шығыс қоймасынан алу жəне жұмыс орындарына жеткізу; түбірлердің тамырымен жұлып алу кезінде қажетті əскери патрондарды даярлау жəне өңдірулерді дайындау; шпурлардың мөлшерін жəне орналасуын, олардың тереңдіктерін жəне бағытын тексеру; зарядтардың қажетті мөлшерін жəне жарылғыш заттардың қолдануға, түбірлердің тамырымен жұлып алу кезінде шпурларды зарядтауға жарамдылығын анықтау; қауіпсіз аймақ шекараларын жəне посттарды қою жерлерін анықтау; жарылу желісін анықтау жəне оның ақаусыздығы мен кедергісі тексеру; сигналдарды беру; забойды қарау жəне жарылмаған зарядтарды жою; ірі түбірлерді сыртқы зарядтармен ұсату; жарылғыш материалдардың шығынын есептеу жəне қалдықтарын қоймаға тапсыру. 175. Білуге тиіс: жарғыш машиналардың жəне электр өлшеу аспаптарының құрылысы жəне жұмыс істеу қағидасы; шпурларды зарядтау жəне жару тəртібі; жарыыс жұмыстарының қауіпсіздік ережесі жəне жасау тəсілдері; жарылғыш заттар мен жару құралдарының қасиеттері; жарылғыш заттарды шығындау нормалары жəне байқау тəсілдері; жаратын жұмыстарды жүргізудің негізгі əдістері; электржару кезінде қосу схемалары; жарылғыш материалдардың сақтау; есептеу жəне тасу ережелері; болмаған зарядтарды жою ережелері жəне тəсілдері; жаратын жұмыстарды дайындау жəне жүргізу реттілігі; жарылғыш материалдарды алу жəне тасу ережелері; геологиялық жəне техникалық жағдайларға байланысты шпурларды бұрғылау тəсілдері жəне орналастырулары. Параграф 2. Ағаш жұмыстарын жарушы, 5- разряд 176. Жұмыстар сипаттамасы: таулы жағдайларда жарудың оттық жəне электрлік тəсілдермен электр жеткізу желілерінің жəне гидротехникалық құрылыстардың жақын маңында, тоғайларда жəне ойлы-қырлы жерлерде, жолдардың құрылысы жанында жəне соқпақтардың таулыларды шарттарда жолдар салу кезінде түбірлі осмолд дайындау; ағашты құлату, мұздан қатқан ағашты алу, ағаштың шырынын ағызумен тежеулерін жою; «Контурлық» жару əдісімен жару жұмыстарын орындау; жарылыстардың саны мен мөлшерін тіркеу бойынша қондырғыларға қызмет көрсету; сейсмикалық қауіпті аймақты анықтау; жарылыс жұмыстарын техникалық басқару құқықтары болған кезде жару жұмыстарын басқару. 177. Білуге тиіс: электр жеткізу желілерінің жəне гидротехникалық құрылыстардың жақын маңында; тоғайларда жəне таулы жағдайларда жару жұмыстарын қауіпсіз жүргізу ережесі мен ерекшеліктері; апатты жағдайлардың салдарын жою бойынша жұмыстарды орындау кезінде ағаштың шырынын ағызумен тежеулерді болдырмау; жарылыс жұмыстары үшін зарядтардың массасын есептеу əдістері. 45. Ағаш көмір күйдіруші Параграф 1. Ағаш көмір күйдіруші, 2- разряд 178. Жұмыстар сипаттамасы: үймелерде көмірді күйдіру; қақпақтар жəне тосқауылдарды дайынжау; үймеге ағаш тасу; ағаш салу, алауды тұтату; қақпаны бөлшектеумен түзетумен үймені толтыру; отты сөндіру; үймені бұзу; көмірдің ірі кесектерін стандартты мөлшерлі кесектерге ұсату; сусымалы көміржі, қалдықтарды, қоқымды, қабықты жинау; тарсылда көмір қоқысын себу; көмір күйдіру пештерінде күйікті қаққылау;

пештің түбігн тазалау; бірнеше сөндіргіштерден көмірмен технологиялық вагондарды арнайы алаңға аудару. 179. Білуге тиіс: көмірді салу ережесіжəне күйдіру процесі; тарсылдың əрекет ету қағидасы; жұмыстарды орындау кезінде қолданылатын құрал мен құрылғылар жəне оларды пайдалану ережесі; ағаш көмірге техникалық шарттар. Параграф 2. Ағаш көмір күйдіруші, 3- разряд 180. Жұмыстар сипаттамасы: анағұрлым жоғары білікті ағаш көмір күйдірушісінің басшылығымен көмір күйдіру пештерінде ағаш көмір күйдіру; пешті жағу жəне өшіру; көмір күйдіру пештерінде ағаш көмір алғаннан кейін оны сөндіру; пештің оттықтарын көсеу; ағаш көмірді қолмен фракцияларға сорттау; көмір күйдіру пештеріне қызмет көрсету; қызмет көрсететін пештерді, қолданылатын құрал мен аспаптарды ақаусыз күйде ұстау; көмірді орау жəне тасу; көміртегінің, күлділіктің, көмірдің дымқылдығын бақылау. 181. Білуге тиіс: көмір күйдіру пештерінің жұмыс істеу қағидасы жəне оларды пайдалану ережесі; пеште көмір күйдіру процесі; сөндіргіштер мен басқа қызмет көрсететін жабдықтың құрылысы; ыстық көмірді сөндіру жəне сөндіргіштерді герметизациялау тəсілдері; көмірге қойылатын талаптар. Параграф 3. Ағаш көмір күйдіруші, 4- разряд 182. Жұмыстар сипаттамасы: шикізат қабылдау; көмір күйдіру пештерінде ағаш пен ағаш тамырларынан көмір, сондай-ақ қандыағаш, тал жəне қайын тектес бұтадан шикі – көмір күйдіру процесін жүргізу жəне дайындау; ағаш көмірді, шикі- көмірді сорттайтын агрегатта фракцияларға сорттау; сапасын бақылауға арналған сынамаларды сұрыптау; нəтижелері бойынша жəне көзбен қараумен көміртегінің, күлділіктің, көмірдің дымқылдығын бақылау; көмір күйдіру пештерінің жұмыс режимін реттеу, олардың ақаусыздығын қадағалау жəне ағымдағы жөндеу жүргізу; ағаш көмірді орау, маркалау жəне тасу. 183. Білуге тиіс: көмір күйдіру пештерінің жəне сорттайтын агрегаттың құрылысы; пешті көмір күйдіру процесі; ағаш көмірдің физикалық –химиялық қасиеттері жəне оның сапасына қойылатын талаптар; сынамалар алу əдістері; ағаш көмірді маркалау ережесі. . 6-бөлім. Қамыс даярлау жəне өңдеу 46. Қамыс даярлаушы Параграф 1. Қамыс даярлаушы, 3-разряд 184. Жұмыстар сипаттамасы: қамысты, қоғаны кескішпен, шөп шапқыш машинамен, орақпен шабу; бауларға байлау, бауларды жəне байланбаған қамысты əкету жəне шөмелеге, шашаққа қатарларға жинау; баулуды байлауға арналған қоға мен брауды дайындау. 185. Білуге тиіс: қамыстың пісу белгілері; қамысты, қоғаны қолмен шабу ережесі мен тəсілдері; баулурды байлау мөлшерлері мен тəсілдері; арқандарды жəне бауларды жəне байланбаған қамысты əкету жəне шөмелеге; шашаққа қатарларға жинау ережесі. 47. Қамыс даярлау машинасының машинисті Параграф 1. Қамыс даярлау машинасының машинисті, 4-разряд 186. Жұмыстар сипаттамасы: аспалы қарулардың, механизмдермен құрылғылардың көмегімен қамысты дайындау бойынша əр-түрлі жұмыстарды орындау, тіркеме арбалармен шаналарда қамысты бумамен, тюктармен жəне баумен тасу кезінде тракторларды жəне тягачтарды басқару; баулардан бумаларды жəне болат арқанның жəне тартатын қондырғылардың көмегімен шаналарда, арнайы алаңдарда немесе далада сыммен байланбаған қамыстың жекелеген үлестерін қалыптастыру жəне байлау; тасымалданатын қамысты тиеуді, бекітудəі жəне түсіруді қадағалау; тракторлармен тягачтарға техникалық қызмет көрсету, оларды профилактикалық жəне ағымдағыжөндеу, жанат