Issuu on Google+

CREU’R CYSYLLTIADAU ADRODDIAD BLYNYDDOL CYNGOR CELFYDDYDAU CYMRU 2004-05

CREATING CONNECTIONS

1


GWELEDIGAETH A GWERTHOEDD GWELEDIGAETH CCC YW SECTOR CELFYDDYDAU BYWIOG A CHREADIGOL I GYMRU

Mae CCC yn gweithio tuag at greu’r hinsawdd a’r amodau sy’n ysgogi ac yn datblygu doniau celfyddydol y genedl; sy’n caniatáu i fentrau ac artistiaid newydd ffynnu; ac sy’n cynhyrchu ystod amrywiol o brofiadau celfyddydol sy’n symbylu, yn procio ac yn ysbrydoli cynulleidfaoedd a chyfranogwyr gartref a thramor. Mae gwerthoedd CCC wedi eu gwreiddio mewn angerdd dros y celfyddydau yn eu holl ffurfiau a cred:

• Y dylai fod gan holl bobl Cymru gyfle i gael profiad o’r celfyddydau a chymryd rhan ynddynt. • Y bydd sector celfyddydau bywiog a chreadigol yn gwneud Cymru yn wlad well. • Y dylai llwyddiant artistiaid gael ei ddathlu ac arferion gorau gael eu hybu. • Y dylai syniadau a mentrau newydd gael eu croesawu gan fabwysiadu ymagweddau mentrus. • Bod angen i CCC weithio mewn partneriaeth ag eraill i gyflawni nodau cyffredin ac annog eraill i wneud hynny. • Y dylai fanteisio i’r eithaf ar adnoddau gan gynnig gwasanaeth o ansawdd dda drwy’r amser. Mae CCC yn ceisio codi safon y celfyddydau yng Nghymru ac i sicrhau bod seilwaith y celfyddydau yn gadarn yn gelfyddydol, yn ariannol ac yn drefniadaethol.

2

ADRODDIAD BLYNYDDOL CYNGOR CELFYDDYDAU CYMRU 2004-05

Sefydlwyd Cyngor Celfyddydau Cymru (CCC) ym 1994 drwy Siarter Frenhinol. Mae’n gyfrifol am gyllido a datblygu’r celfyddydau yng Nghymru. Mae Llywodraeth Cynulliad Cymru yn darparu cymorth grant i CCC er mwyn cyllido’r celfyddydau yng Nghymru ac, fel Corff a Noddir gan y Cynulliad (ASPB), mae CCC yn atebol i Lywodraeth Cynulliad Cymru am y modd mae’r cyllid hwn yn cael ei wario. CCC yw dosbarthwr arian y Loteri ar gyfer y celfyddydau yng Nghymru hefyd. Dyrennir cyllid y Loteri Genedlaethol i CCC gan yr Adran Diwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon (DCMS), a leolir yn Llundain. Rheolir CCC gan ei Gyngor, y mae ei aelodau (gweler tudalen 44) yn cael eu penodi gan Lywodraeth Cynulliad Cymru. Lleolir staff CCC mewn swyddfeydd ym Mae Colwyn, Caerfyrddin a Chaerdydd.

Delweddau’r clawr o’r chwith uchaf: One Flew Over The Cuckoo’s Nest - Clwyd Theatr Cymru (ffoto: Ivan Kyncl) Eisteddfod Gerddorol Ryngwladol Llangollen Diversions - Monolith (ffoto: Roy Campbell-Moore) Claire Curneen - Dyfarniadau Cymru Greadigol Shani Rhys James - Red Ground (ffoto: Canolfan y Celfyddydau Aberystwyth) Canolfan Mileniwm Cymru (ffoto: Sandra Duncan Photography)


CYNNWYS

Clwyd Theatr Cymru - The Druid’s Rest (ffoto: Geraint Lewis)

Cwmni Theatr Volcano Hitting Funny (ffoto: Andrew Jones)

Rhagair

4

Dathlu Rhagoriaeth

7

Cysylltu ag Unigolion

11

Cysylltu â Chymunedau

15

Cysylltu â Chynulleidfaoedd

19

Cysylltu â Phobl Ifainc

25

Cysylltu Cymru â’r Byd

29

Cysylltu Geiriau

33

Degawd o Gyllid y Loteri

37

Perfformiad yn Erbyn Targedau Allweddol

40

Trosolwg o ddosbarthiad Cyllid Gan CCC 2002-05

42

Ansawdd, Gwerthuso a Monitro

43

Aelodau o’r Cyngor 2004-05

44

Y Ffigurau

47

Cysylltwch â Ni

60

Marc Rees - Shed*Light

CREU’R CYSYLLTIADAU

3


RHAGAIR BLWYDDYN HANESYDDOL I’R CELFYDDYDAU YNG NGHYMRU Bu’r flwyddyn 2004-05 yn un hanesyddol i’r celfyddydau yng Nghymru. Gwelwyd cwblhau nifer ddigyffelyb o adeiladau celfyddydau newydd, gan amrywio o ran eu maint a’u diben, yn uchelgeisiol eu cysyniad a’u dyluniad, ac wedi eu lledaenu ar hyd a lled y wlad – pob un yn cael effaith adfywiol.

Geraint Talfan Davies

Peter Tyndall

4

Mae Canolfan Mileniwm Cymru ym Mae Caerdydd yn rhoi cyfle i Gymru arddangos ei doniau ei hun a denu goreuon y byd. Mae’n cynnig cartref haeddiannol i’n cwmni opera cenedlaethol ac ar yr un pryd yn creu potensial cyffrous ar gyfer cydweithredu newydd ar draws y saith cwmni preswyl a leolir yno. Yng Nghaernarfon, bydd cymysgedd gwahanol preswylwyr y Galeri yn gweld artistiaid a’r diwydiannau creadigol yn gweithio ochr yn ochr mewn lleoliad trawiadol. Mae’n bosibl y bydd ailddatblygiad Theatr Mwldan yn Aberteifi a Theatr a Chanolfan Gelfyddydau newydd Glan yr Afon yng Nghasnewydd ill dau yn drobwyntiau yn natblygiad eu hardaloedd hwythau, tra bod ehangu Oriel Davies yn y Drenewydd yn cadarnhau ei safle fel dolen gyswllt allweddol mewn cadwyn o orielau yng Nghymru. Yn ogystal â chynnig platfformau newydd i’r celfyddydau ffynnu arnynt bydd y datblygiadau hyn hefyd yn creu ac yn cynnal llawer o swyddi newydd ac yn dod â manteision sylweddol i’r economïau lleol. Roedd yn addas eu

ADRODDIAD BLYNYDDOL CYNGOR CELFYDDYDAU CYMRU 2004-05

bod i gyd wedi eu cwblhau yn ystod degfed pen-blwydd y Loteri Genedlaethol, corff sydd wedi gweddnewid adeiladau ar gyfer y celfyddydau yng Nghymru mewn un degawd. Yn ogystal, mae pob un ohonynt yn elwa ar fuddsoddiad gan Lywodraeth Cynulliad Cymru. Mae nid yn unig wedi gwneud buddsoddiadau cyfalaf arwyddocaol ei hun ond mae’n cefnogi costau cynnal parhaus hefyd. Yn 2004-05, cyfanswm grant Llywodraeth y Cynulliad i CCC oedd £26.2m. Roedd hyn yn cynnwys rhan gyntaf yr arian – £250,000 – a fwriedir ar gyfer y ‘celfyddydau tu allan i Gaerdydd’. At ei gilydd mae hyn yn cynnal allbwn perfformiad, arddangosfeydd a chyfranogi anferth ledled Cymru, ac yn sicrhau bod yr adeiladau newydd a’r canolfannau sydd eisoes yn bodoli yn cael eu bywiogi gan weithgarwch celfyddydol o safon orau’r byd. Un o’r prosiectau cyntaf i fanteisio ar gyllid newydd ar gyfer y ‘celfyddydau tu allan i Gaerdydd’, oedd cynhyrchiad yr RSC o Two Gentlemen of Verona, a ymwelodd â Glynebwy a chael croeso cynnes oddi

wrth gynulleidfaoedd lleol. Gwnaeth lleoliadau ledled Cymru gryn dipyn o waith i baratoi eu ceisiadau ar gyfer ail ran yr arian, sef £1m, yn 2005-06. Er ei bod yn annheg enwi unigolion a chwmnïau unigol, mae atgofion grymus o’r flwyddyn yn anochel. O’r rheiny a’i glywodd yn canu’r piano, ychydig a allai fethu â gwerthfawrogi doniau’r pianydd ifanc, Lly^r Williams, un o’r cerddorion mwy dawnus mae Cymru wedi eu cynhyrchu. Yn yr un modd, roedd tymor cyntaf hyderus iawn y WNO yn ei gartref newydd yn un o’r uchafbwyntiau i lawer. Dangosodd y cynhyrchiad rhagorol newydd o Wozzeck waith y cwmni ar ei orau. Teithiodd un arall o gwmnïau preswyl Canolfan Mileniwm Cymru, Theatr Hijinx, o amgylch Cymru gyda’i chynhyrchiad o Paul Robeson Knew My Father. Mae dawns yng Nghymru yn cynyddu o ran ei hallbwn a’i hapêl, wedi ei hysgogi gan sawl talent eithriadol, yn ogystal â chan gwmnïau proffesiynol a mudiadau dawns gymunedol ymroddedig. Cânt eu helpu ymhellach gan y cyfleusterau


RHAGAIR BLWYDDYN HANESYDDOL I’R CELFYDDYDAU YNG NGHYMRU

newydd yn WMC, Glan yr Afon a Galeri. Cynhyrchodd Earthfall At Swim Two Boys a gyfareddodd gynulleidfaoedd gyda’i goreograffi a’i berfformiad hynod bersonol. Mwynhaodd Dawns Ieuenctid Genedlaethol Cymru gydweithrediad cynhyrchiol ag Henri Oguike, a bu’n ^ arddangosfa addas ar gyfer gr wp dawnus o ddawnswyr ifainc. Ym maes llenyddiaeth, parhaodd Academi i ddatblygu gwobrau Llyfr y Flwyddyn ar ran CCC, a chymerwyd y camau cyntaf i sefydlu presenoldeb ar y cyd rhwng CCC, yr Academi, Cyngor Llyfrau Cymru a Llywodraeth Cynulliad ^ y Gelli Gandryll, y Cymru yng Ngwyl mae ei rhaglen ansawdd uchel ac amrywiol iawn yn parhau i ddenu niferoedd mawr o ymwelwyr i Gymru. Yn y celfyddydau gweledol, cynhwysodd blwyddyn brysur arall arddangosfa Peter Finnemore a agorodd yn Oriel Mostyn a theithio i Ffotogallery yn Nh^ y Turner, cyn i Peter gael ei ddethol yn un o’r arlunwyr i gynrychioli Cymru yn Biennale Fenis. Cafodd arddangosfa Shani Rhys James – The Black Cot – effaith rymus nodweddiadol yng Nghanolfan Celfyddydau Aberystwyth. Cynhwysodd pafiliwn CCC yn yr

Shani Rhys James Black Cot & Latex Glove (ffoto: Canolfan y Celfyddydau Aberystwyth)

Theatr Hijinx - Paul Robeson Knew My Father (ffoto: Ian Hill)

Eisteddfod Genedlaethol yng Nghasnewydd arddangosfa ffotograffau a ddatblygwyd ar y cyd â Choleg Prifysgol Cymru Casnewydd ac arddangosfa o waith Cerameg a gyflwynwyd ar y cyd ag Amgueddfa ac Oriel Gelf Casnewydd. Hefyd yn ystod yr Eisteddfod lansiwyd Cynllun Casglu newydd y Principality yn ffurfiol, gyda benthyciad cymorthdaledig o hanner miliwn o bunnoedd oddi wrth Gymdeithas Adeiladu’r Principality, sy’n caniatáu i’r cynllun dyfu o fwy na 50%. Cynllun arall a ‘wnaed yng Nghymru’ sydd hefyd yn cael ei gopïo o amgylch y DU yw Noson Allan, sy’n dod â pherfformiad i galon cymunedau ym mhob rhan o Gymru. Diolch i fuddsoddiad pellach gan Lywodraeth Cynulliad Cymru, llwyddodd Noson Allan i fwynhau blwyddyn arall â’r niferoedd uchaf

erioed, gan wneud argraff arbennig yn ardaloedd Cymunedau’n Gyntaf. Lansiwyd ein Strategaeth Anabledd, rhan bwysig o’n hymagwedd at gydraddoldeb, gan Rosemary Butler AC yn Theatr newydd Glan yr Afon sydd ynddi ei hun yn fodel o hygyrchedd. Fel ag erioed, nid oedd y flwyddyn heb bryderon. Cafodd cynigion newydd dros theatr Saesneg eu datblygu ar y ^ llywio a dynnwyd o’r sector. cyd â gr wp Mae’r Cyngor yn parhau i weithio i sicrhau arian i roi’r datblygiad angenrheidiol ar waith. Mae gan yr adolygiad o ryddfraint y Loteri oblygiadau pwysig i’r Cyngor, ac mae’r Cyngor yn gwneud achos cryf i’r celfyddydau barhau yn un o’r “achosion da”.

Yn olaf, mae gan y cynigion i ddiwygio’r sector cyhoeddus yng Nghymru oblygiadau sylweddol i’r Cyngor a sector y celfyddydau. Rydym yn gweithio’n adeiladol i sicrhau partneriaeth agosach a hollol atebol â Llywodraeth y Cynulliad, ac yn edrych ymlaen at weld pennu’r trefniadau yn derfynol.

Geraint Talfan Davies Cadeirydd

Peter Tyndall Prif Weithredwr

CREU’R CYSYLLTIADAU

5


Cwmni Opera Cenedlaethol Cymru - Wozzeck (ffoto: Bill Cooper)

6

ADRODDIAD BLYNYDDOL CYNGOR CELFYDDYDAU CYMRU 2004-05


DATHLU RHAGORIAETH MAE ANSAWDD Y GWEITHGARWCH CREADIGOL YNG NGHYMRU YN YSTOD 2004-05 YN CAEL EI ADLEWYRCHU YN Y CIPLUN CANLYNOL O RAI YN UNIG O’R CYFLAWNIADAU GAN ARTISTIAID UNIGOL A MUDIADAU CELFYDDYDAU LEDLED CYMRU AR Y LLWYFAN CENEDLAETHOL A RHYNGWLADOL Enillodd dau leoliad a agorodd yn ystod 2004-05 wobrau Sefydliad Brenhinol Penseiri Prydain (RIBA), sef: Galeri yn Noc Fictoria Caernarfon a ddyluniwyd gan Benseiri Richard Murphy a Chanolfan Mileniwm Cymru, Bae Caerdydd, a ddyluniwyd gan Capita Percy Thomas. Aeth Diversions ar daith i Cuba ym Mai 2004 a rhoi cyfres o berfformiadau proffil uchel yn y Teatro Nacional de Cuba a arweiniodd at ddyfarnu Gwobr Villanueva i’r cwmni gan UNEAC, Undeb Ysgrifenwyr ac Artistiaid Cuba.

Cafodd ymrwymiad Gwyn Roberts i hybu agenda’r diwydiannau diwylliannol o fewn adfywio ei gydnabod gan HSBC/REW gyda chyflwyniad Gwobr Adfywio Cymru am ei waith arloesol gyda Chwmni Tref Caernarfon. Enillodd Coleg Iâl yn Wrecsam Wobr Beacon am ragoriaeth mewn Celf a Dylunio a chafodd Coleg Morgannwg glod mawr yn yr un categori.

Cafodd cynhyrchiad Theatr y Sherman o Danny, Champion of the World, a gyfarwyddwyd gan Phil Clark, ei brynu gan Gwmni Llwyfan Birmingham a fydd yn teithio’r DU gydag ef dros y ddwy flynedd nesaf.

Gwerthwyd pob tocyn am dymor cyntaf Opera Cenedlaethol Cymru yng Nghanolfan Mileniwm Cymru, gan gynnwys cynhyrchiad newydd a gafodd glod mawr o Wozzeck Berg, a aeth ymlaen i ennill gwobr Cymdeithas Rheoli Theatraidd (TMA) am Gyflawniad ym Maes Opera am yr arweinydd Vladimir Jurowski a’r cyfarwyddwr Richard Jones.

Roedd yr arlunydd Bedwyr Williams o Gaernarfon yn un o dim ond pum derbynnydd Gwobr Celfyddydau Gweledol Sefydliad Paul Hamlyn ar gyfer 2004.

Cafodd Terry Hands o Glwyd Theatr Cymru ei enwebu am Gyfarwyddwr Gorau yng Ngwobrau Theatr Ranbarthol TMA am One Flew Over the Cuckoo’s Nest.

Cwmni Theatr y Sherman - Danny, Champion of the World (ffoto: Dave Daggers)

CREU’R CYSYLLTIADAU

7


DATHLU RHAGORIAETH

(Ch-Dd) Audrey Walker, Rozanne Hawksley - Canolfan Grefft Rhuthun yn SOFA Chicago 2005 Cwmni Theatr Volcano - Hitting Funny (ffoto: Andrew Jones) Bedwyr Williams - Tyranny of the Meek

Am yr ail flwyddyn yn olynol, dewiswyd Canolfan Grefftau Rhuthun i gymryd rhan yn arddangosfa enwog SOFA yn Chicago a arweiniodd at waith saith arlunydd yn cael ei gynrychioli yn nigwyddiad pennaf casglwyr Gogledd America am y celfyddydau cymhwysol a chrefft. Enillodd cynhyrchiad Theatr Iolo o Bison and Sons Wobr Cynhyrchiad Gorau ar gyfer Theatr Pobl Ifainc oddi wrth Theatr Tron, Glasgow.

8

Cafodd cynhyrchiad Cwmni Theatr Volcano o Hitting Funny ei ddewis i gynrychioli Cymru yn sioe arddangosiadol y Cyngor Prydeinig ^ Ymylol Caeredin. yng Ngwyl Dyfarnwyd brodoriaeth flwyddyn i Simon Harris, sylfaenydd a chyfarwyddwr artistig Sgript Cymru, gyda Rhaglen Arweinyddiaeth Clore.

ADRODDIAD BLYNYDDOL CYNGOR CELFYDDYDAU CYMRU 2004-05

Cododd y gynulleidfa ar ei thraed i gymeradwyo Cerddorfa Ieuenctid Genedlaethol Cymru dim llai na phum gwaith pan ymddangosodd yn y Young Euro Classic Festival yn Berlin. Nododd BBC NOW ben-blwydd Alun Hoddinott yn saith deg pump gyda dathliad o’i waith trwy gydol y flwyddyn, gan gynnwys gwaith a gomisiynwyd o’r newydd a hen ffefrynau.

Theatr Iolo - Bison & Sons (ffoto: Dave Daggers)

Cynhyrchiad syfrdanol Earthfall, At Swim Two Boys, oedd uchafbwynt y calendr dawns, a chafodd ei ddisgrifio gan y beirniad David Adams fel “darn pwysig o theatr-ddawns a lwyddodd i ddiddori, cyffroi a bywiogi bron hyd bwynt lludded emosiynol”.


DATHLU RHAGORIAETH

“DARN PWYSIG O THEATR-DDAWNS A LWYDDODD I DDIDDORI, CYFFROI A BYWIOGI BRON HYD BWYNT LLUDDED EMOSIYNOL” David Adams

Earthfall - At Swim Two Boys (ffoto: Hugo Glendinning)

CREU’R CYSYLLTIADAU

9


Diversions - Monolith (ffoto: Roy Campbell-Moore)

10

ADRODDIAD BLYNYDDOL CYNGOR CELFYDDYDAU CYMRU 2004-05


CYSYLLTU AG UNIGOLION MAE TWF A DATBLYGIAD BYWYD CELFYDDYDOL UNRHYW GYMDEITHAS YN DIBYNNU AR YR ARTISTIAID UNIGOL SY’N CYFRANNU ATO

(Ch-Dd) Peter Finnemore - Zen Gardener (ffoto: trwy garedigrwydd yr artist)

Mae CCC yn cydnabod pwysigrwydd buddsoddi mewn dawn unigol, nid lleiaf drwy gymorth ariannol sy’n cynnig i artistiaid y rhyddid i ddatblygu eu hymarfer celfyddydol ac archwilio gwaith newydd, arbrofol ac arloesol. Cafodd Dyfarniadau Cymru Greadigol eu creu gyda hyn mewn golwg.

Ar gyfer Dyfarniadau Cymru Greadigol 2004 rhoddwyd grantiau i 19 o artistiaid a ddaeth i ychydig dros £215,000. Cafodd pedwar artist Ddyfarniadau Datblygiad Creadigol o £20,000: y dawnsiwr a’r coreograffydd Jem Treays, a fydd yn defnyddio’r dyfarniad i ddatblygu ei ymarfer drwy gydweithrediadau ag ystod amrywiol o artistiaid o gefndiroedd dawns, theatr a’r celfyddydau digidol /gweledol; artistiaid ceramig Claire Curneen a Morgen Hall sydd ill dwy

Jochen Eisentraut - Dyfarniadau Cymru Greadigol

yn bwriadu datblygu corff newydd o waith; a’r artist Simon Whitehead sy’n bwriadu cydategu a hybu ei ymarfer celfyddydol, tra’n cyfrannu at bresenoldeb celfyddydau symud a rhyngddisgyblaethol yng Nghymru.

ARCHWILIO DIWYLLIANNAU Mae’r cyfansoddwr, Jochen Eisentraut, y mae ei waith yn cael ei ysbrydoli’n aml gan ddiwylliannau gwahanol, yn bwriadu defnyddio ei Ddyfarniad yntau i ymchwilio ymhellach i gerddoriaeth Brasil, gan

Rabab Ghazoul - Dyfarniadau Cymru Greadigol

gryfhau ei wybodaeth a’i ddealltwriaeth o’r wlad, ei phobl, ei hiaith a’i cherddoriaeth. I dderbynnydd arall, Rabab Ghazoul, mae’r Dyfarniad yn caniatáu iddi ymgymryd ag ymchwil ar gyfer ei phrosiect aml-ddisgyblaeth All The Words I Never Had/The Brethren Of Lost Years, gwaith sy’n edrych ar syniadau o hunaniaeth Arab yn y Gorllewin a’i chyfarfodydd hi â phobl o Irac sydd erbyn hyn yn byw yng Nghymru sydd naill ai wedi ymfudo, wedi dianc neu wedi eu halltudio. CREU’R CYSYLLTIADAU

11


CYSYLLTU AG UNIGOLION

Mae derbynwyr blaenorol Dyfarniad Cymru Greadigol wedi mynd ymlaen i wneud cyfraniad gweladwy iawn.

Jem Treays - Dyfarniadau Cymru Greadigol (ffoto: Dave Daggers)

Cafodd Philippa Lawrence, er enghraifft, £10,000 ar gyfer ei phrosiect Bound, a ysbrydolodd ddiddordeb eang ymhlith y cyfryngau a’r cyhoedd.

12

ADRODDIAD BLYNYDDOL CYNGOR CELFYDDYDAU CYMRU 2004-05

Drwy’r Dyfarniad Cymru Greadigol bu Philippa yn gallu bwrw ymlaen â’i hymarfer celfyddydol ac ar yr un pryd greu etifeddiaeth o weithiau celfyddydol cyhoeddus. Mae’r ddelwedd drawiadol o goed wedi eu lapio mewn defnydd llachar wedi cyfareddu pobl ar hyd a lled Cymru.

ESTYN GWELEDIGAETHAU Cafodd y perfformiwr Marc Rees Ddyfarniad Cymru Greadigol o £20,000, a olygodd y gallai ymgymryd â phrosiect ymchwil a datblygu dwys iawn Shed*Light. Dywedodd am y dyfarniadau: “Mae’r Dyfarniad Cymru Greadigol wedi gadael i mi fodloni f’amcanion o ehangu a herio fy syniadau, tra’n dod o hyd i bosibiliadau newydd ar gyfer creadigrwydd. Mae wedi bod

yn brofiad cyffrous ac unigryw, sydd wedi caniatáu i mi edrych o’r newydd ar fy ngweledigaeth a’i hehangu. Mae’r prosiect wedi tyfu a datblygu diolch i’r Dyfarniad Cymru Greadigol ac mae llwybrau newydd creadigrwydd a chyfle wedi eu hagor i mi”.

SIAWNS I ANADLU Mae grym, egni ac uchelgais artistiaid creadigol yng Nghymru yn syfrdanol, ond mae llawer yn cael eu llyffetheirio gan yr angen i wneud bywoliaeth o ddydd i ddydd. Fel artist gwydr a derbynydd Dyfarniad, dywedodd Christine Bird Jones am ei Dyfarniad Cymru Greadigol, mae’n rhoi “siawns i mi anadlu… y cyfle i ganolbwyntio’n ddyddiol ar ddatblygu corff newydd o waith. “I fynd i mewn i’r stiwdio bob bore ac anadlu fy ngwaith unwaith eto, i drochi fy hun yn y gweithdy heb fod dysgu, gwaith comisiwn neu waith preswyl yn torri ar fy nhraws”. Mae cefnogaeth Cymru Greadigol yn rhoi cyfle i artistiaid hedfan.


CYSYLLTU AG UNIGOLION

“I FYND I MEWN I’R STIWDIO BOB BORE AC ANADLU FY NGWAITH UNWAITH ETO, I YMGOLLI FY HUN YN Y GWEITHDY HEB FOD DYSGU, GWAITH COMISIWN NEU WAITH PRESWYL YN TORRI AR FY NHRAWS” Christine Bird Jones

Christine Bird Jones - From Dark Places

CREU’R CYSYLLTIADAU

13


Katrina Willis - A New Renaissance

14

ADRODDIAD BLYNYDDOL CYNGOR CELFYDDYDAU CYMRU 2004-05


CYSYLLTU Â CHYMUNEDAU RHYWBETH I BAWB YW’R CELFYDDYDAU. MAEN NHW’N GATALYDD GRYMUS I DDOD Â PHOBL YNGHYD – GAN ENNYN HYDER, GORESGYN ALLGÁU CYMDEITHASOL, GRYMUSO POBL A CHYFRANNU AT DDATBLYGIAD CYMUNEDAU CRYF A DIOGEL

Theatr Byd Bach Prosiect Celfyddydau Ridgeway (ffoto: Emyr Rhys Williams)

Ar hyd a lled Cymru, mae CCC yn gweithio i sicrhau y gall pobl fwynhau’r celfyddydau lle bynnag maent yn byw a beth bynnag eu hamgylchiadau. Mae hyn yn bosibl drwy gyllid ac arbenigedd CCC ond yr un mor bwysig yw’r rhwydweithiau a’r partneriaethau a ddatblygir rhwng CCC ac ystod eang o fudiadau ac asiantaethau.

GWEITHIO GYDA’N GILYDD Un mudiad o’r fath yw Celfyddydau Gwirfoddol Cymru (VAW). Aeth nifer o staff CCC i gynhadledd flynyddol VAW yn Nhachwedd 2004 yng Ngregynog, Powys, a agorwyd gan Brif Weithredwr CCC, Peter Tyndall. Yn ei anerchiad agoriadol, talodd deyrnged i waith y sector gwirfoddol: “Mae Sector y Celfyddydau Cymunedol yng Nghymru heb ei ail ym Mhrydain ac yn enwedig felly yn nhermau’r gweithgareddau celfyddydol ansawdd uchel maen nhw’n eu darparu o fewn eu cymunedau perthnasol… dylai’r mudiadau a arweinir gan y gymuned deimlo’n falch iawn o’u cyraeddiadau hyd yma”. Gweithiodd CCC yn agos â Chelfyddydau Anabledd Cymru i ddatblygu Symud Ymhellach Ymlaen, strategaeth celfyddydau ac anabledd pwrpasol a blaengar i Gymru sy’n tanlinellu ymrwymiad CCC i sicrhau bod gan bobl anabl gyfle llawn a chyfartal i fynediad i’r celfyddydau ac i gymryd rhan ynddynt. CREU’R CYSYLLTIADAU

15


CYSYLLTU Â CHYMUNEDAU Parhaodd CCC i adeiladu ar sylfaen llawer o flynyddoedd o gydweithio â’r awdurdodau lleol a arweiniodd at gyhoeddi Cytundeb Partneriaeth Strategol rhwng CCC a Chymdeithas Llywodraeth Leol Cymru, dogfen sy’n nodi’r prif flaenoriaethau a mecanweithiau ar gyfer creu partneriaeth fwy cadarnhaol yn y dyfodol. Yn ogystal â datblygu’r polisïau a’r strategaethau sy’n llywio llawer o’r gwaith sy’n digwydd o fewn cymunedau ledled Cymru, bu CCC hefyd yn cydgysylltu’n agos â mudiadau sy’n gweithio o fewn eu cymunedau ar y lefel sylfaenol gan gynnwys Celfyddydau Cymunedol Rhaeadr Gwy a’r Cylch (CARAD), Cysylltiad Celfyddydau a Celf o Gwmpas a gafodd eu derbyn i raglen beilot CCC i Fudiadau Celfyddydau Cynaliadwy yng Nghymru. Os bydd y rhaglen hon yn llwyddo, gallai tri mudiad celfyddydau cymunedol sefydledig a mawr eu parch gydweithio a rhannu adnoddau er mwyn gwella eu sefydlogrwydd ymhellach a gwella ansawdd eu rhaglenni a’u gwasanaethau i gleientiaid.

16

MYNEGI HUNANIAETH Mae’r celfyddydau yn cynnig cyfle i gymunedau archwilio a mynegi eu hunanieth. Roedd tystiolaeth amlwg o hynny i’w gweld ym menter Race Equality First, A New Renaissance. Treuliodd plant o ddwsin o ysgolion ar draws Caerdydd a Bro Morgannwg flwyddyn yn gweithio gyda’r arlunydd Katrina Willis, yn cynhyrchu cyfres o groglenni, yn datblygu’r dyluniadau o’u syniadau a’u canfyddiadau eu hunain o sut mae’r gymuned ethnig leiafrifol wedi cyfrannu at a chyfoethogi diwylliant Cymru mewn meysydd fel dawns, arlunio, theatr, cerddoriaeth a chwaraeon. Daethpwyd â chroesdoriad o’r cymunedau ynghyd gan gerddoriaeth ar gyfer perfformiad cyntaf gwaith newydd gan un o gyfansoddwyr pennaf Cymru, Karl Jenkins. Cafodd Travels With My Uncle, cylch caneuon chwe rhan, ei gomisiynu gan y Ganolfan dros Ymchwil Perfformio (CPR) yn Aberystwyth, a chafodd arian oddi wrth CCC a Chynllun Gweithiau Cerdd Newydd! Sefydliad y PRS. Mae’r CPR yn cydweithio’n agos ag ystod o gorau cymunedol ers nifer o flynyddoedd, gan gynnal gweithdai a digwyddiadau. Cymerodd rhyw 14 o gorau cymunedol a 140 o

ADRODDIAD BLYNYDDOL CYNGOR CELFYDDYDAU CYMRU 2004-05

André Wallace - Boatman Adfywiad Stryd Fawr Cas-Gwent (ffoto: David Symons)

gantorion o ganolbarth, gogledd a de Cymru ran yn y prosiect hwn, a arweiniodd at berfformiadau promenâd yng Nghastell a Chanolfan Gelfyddydau Sain Dunwyd.

GWELLA’R MANNAU RYDYM YN BYW YNDDYNT Mae celfyddyd cyhoeddus yn gwneud cyfraniad hanfodol at wella’r mannau rydym yn byw ac yn gweithio ynddynt. Gall ail-lunio delwedd trefi a phentrefi fel a welwyd mewn dau brosiect mawr a gynhaliwyd gan CBAT: yr Asiantaeth Celfyddydau ac Adfywio a Chywaith Cymru .Gweithiau Celfyddyd ym Mryn-mawr a Chasgwent, yn y drefn honno. Roedd y ddau yn ganolog i adfywio canol trefi ac yn llythrennol yn mynd â chelfyddyd i’r ‘dyn ar y stryd’.

Yng Nghas-gwent, gweithiodd yr artistiaid Howard Bowcott, Tim Shutter ac André Wallace gyda’r penseiri tirlun, Atkins, gan weddnewid canol y dref drwy greu parth i gerddwyr a amlinellir gan furlun carreg ardderchog 65 metr o hyd a gerfiwyd â chyfres o ddelweddau sy’n adlewyrchu hanes Cas-gwent a chyfres o golofnau â sffêr unigryw o garreg ar ben pob un. Cafodd sfferau eu defnyddio gan Andy Hazell hefyd yn ei waith celf cyhoeddus ym Mryn-mawr – yn ei achos ef, wyth sffêr polycarbonad sy’n hongian ar hyd prif lwybr y dref, Beaufort Street. Mae gan bob sffêr 360 o oleuadau LED sy’n goleuo mewn trefn, gan roi’r argraff drawiadol bod y sfferau’n rholio i fyny’r stryd.


CYSYLLTU Â CHYMUNEDAU

“OS ALLWCH CHI ROI LLAIS I BOBL NAD YW EU LLEISIAU’N CAEL EU CLYWED YN AML, YNA GALLWCH CHI ANNOG CYNHWYSIANT CYMDEITHASOL” Kate Strudwick, Swyddog Datblygu’r Celfyddydau yng Nghyngor Bwrdeistref Sirol Caerffili Laurence Clark yn lansiad Celfyddydau Anabledd Cymru (ffoto: Judith Roeder)

Breaking Barriers - Adrodd Straeon yn Ddigidol, Caerffili

BUDDSODDIADAU BACH YN DOD AG ADENILLION MAWR Mewn cyferbyniad â phrosiectau graddfa fawr, mae cynllun Grantiau Bach CCC yn caniatáu i fudiadau gael gafael ar symiau cymedrol o arian yn gyflym a chyda’r gwaith papur lleiaf posibl. Ond nid yw bach o reidrwydd yn golygu dibwys. Mae effaith a gwerth y gwaith sy’n cael ei wneud drwy’r grantiau hyn yn anfesuradwy. Mae Clwb Jaz Porthmadog yn un enghraifft. Bu grant bach o ychydig

dros £1,700 yn caniatáu iddynt ^ fach a gynhwysodd dri gynnal gwyl band gwadd i ddathlu pen-blwydd y clwb yn ddeg oed. Yn Aberteifi, cafodd gweithdai creadigol a gynhaliwyd gan y Theatr Byd Bach ar Ystad Ridgeway y dref eu creu’n benodol i ddod â’r gymuned yn agosach, ac yng Nghaerdydd a Bro Morgannwg, defnyddiodd Sgript Cymru eu grant nhw i gynnal cwrs wythnos i ysgrifenwyr ifanc a rhai a oedd yn dod i’r amlwg, a arweiniodd at greu sgriptiau a gafodd eu perfformio gan actorion proffesiynol.

RHOI LLAIS I BOBL Aeth pobl sy’n byw yng Nghaerffili ar drywydd thema hunaniaeth drwy’r prosiect llwyddiannus iawn Breaking Barriers a gynhwysodd Adrodd Straeon yn Ddigidol. Cysyniad syml oedd y tu ôl i’r prosiect: mae gan bawb lais, ond nid pawb sy’n cael ei glywed. Gan weithio mewn neuaddau cymuned, canolfannau galw heibio a chartrefi gofal, cynigiodd y prosiect gyfle i bobl rannu eu straeon, gan ddefnyddio technoleg ddigidol fodern i gofnodi ffilmiau byr a sgriniwyd gyda’i gilydd yn gyhoeddus wedyn, gydag un ohonynt yn mynd ymlaen i gael ei

darlledu ar BBC 2W hefyd. Hanfod llwyddiant y prosiect oedd nid yn unig y cyfleoedd creadigol roedd yn eu cynnig i’r bobl o dan sylw ond hefyd yn y gwreiddiau a osodwyd i adrodd straeon yn ddigidol fel arf ar gyfer datblygiad cymunedol. Fel y dwedodd Kate Strudwick, Swyddog Datblygu’r Celfyddydau yng Nghyngor Bwrdeistref Sirol Caerffili, “Os allwch chi roi llais i bobl nad yw eu lleisiau’n cael eu clywed yn aml, yna gallwch chi annog cynhwysiant cymdeithasol. Gall pobl o bob oedran gymryd rhan, a dysgu sgiliau newydd – y cyfan sydd angen arnyn nhw yw stori i’w hadrodd”. CREU’R CYSYLLTIADAU

17


BBC NOW - Making Tracks (ffoto: Alex Skibinski)

18

ADRODDIAD BLYNYDDOL CYNGOR CELFYDDYDAU CYMRU 2004-05


CYSYLLTU Â CHYNULLEIDFAOEDD YN YSTOD 2004-05 DENODD MUDIADAU A GYLLIDWYD GAN GRANTIAU REFENIW CCC GYNULLEIDFAOEDD O FWY NA 3.5 MILIWN FFYNHONNELL: AROLWG BLYNYDDOL CCC O GYRFF A GYLLIDIR GAN REFENIW 2004-05

Mae CCC wedi ymrwymo i sicrhau

YMAGWEDD YMARFEROL

bod gwaith artistiaid ar gael ac yn

Mae cynllun hynod lwyddiannus CCC Noson Allan yn enghraifft dda o’r ymrwymiad hwn i gynulleidfaoedd. Gan weithio mewn partneriaeth â’r awdurdodau lleol, mae’r cynllun yn rhoi cymorth ariannol i fudiadau cymunedol, i adael iddynt ddenu perfformwyr proffesiynol mewn lleoliadau lleol sy’n amrywio o ganolfannau cymunedol i eglwysi a chlybiau cymdeithasol, a denu pobl nad ydynt yn debygol am ba reswm bynnag o ymweld â chanolfannau celfyddydau sefydledig.

hygyrch i bobl o bob rhan o’r gymdeithas – boed mewn neuadd bentref neu mewn awditoriwm prif ^ neu o fewn ffrwd, neu ar faes gwyl

oriel bwrpasol – gan roi profiadau i gynulleidfaoedd gallant dynnu arnynt am weddill eu bywyd.

Yn ystod 2004-05 cymerodd rhyw 252 o fudiadau gwahanol ran yn y cynllun, gan arwain at 411 o berfformiadau ledled Cymru (y digwyddodd 112 ohonynt mewn ardaloedd Cymunedau’n Gyntaf), a fynychwyd gan 29,826 o bobl. Yn yr un modd, mae Cynllun Casglu CCC yn dangos ymagwedd ymarferol arall at wneud y celfyddydau’n hygyrch i gynulleidfa ehangach – y

tro hwn yn y sector celfyddydau gweledol. Gan weithredu ar draws rhyw 79 o orielau yng Nghymru, mae’r Cynllun Casglu yn cynnig benthyciadau sy’n rhydd rhag llog o rhwng £50 a £2,000 i gwsmeriaid sy’n prynu gweithiau celfyddyd gwreiddiol. Yn Awst 2004, dyblodd y cynllun ei faint yn sgîl benthyciad ffafriol o £500,000 oddi wrth Gymdeithas Adeiladu’r Principality, a aeth â chyllideb y Cynllun Casglu dros y trothwy £1miliwn am y tro cyntaf.

FFILMIAU’N DWYN FFRWYTH Mae ymrwymiad CCC i ddatblygu a chynhyrchu ffilm wedi parhau gyda phwyslais cynyddol yn cael ei roi ar gynhyrchu ffilmiau nodwedd. Yn ystod y flwyddyn dechreuodd sawl prosiect a gefnogwyd yn y deuddeg mis blaenorol ddwyn ffrwyth hefyd. Cafodd y ffilm nodwedd A Way of Life lwyddiant mawr ar daith o amgylch gwyliau, gan ennill gwobr

yr Uchel Reithgor am Ffilm Orau ^ Ffilmiau Miami, gwobr yng Ngwyl Ffederasiwn Rhyngwladol Beirniaid Ffilm am y Ffilm Orau a BAFTA y DU am y cyfarwyddwr gorau, Amma Asante. Cynigiodd y ffilm gyfleoedd i bum actor Cymreig newydd, ac enillodd Stephanie James wobrau’r Actores Orau a’r Newydd-ddyfodiad Gorau yng Ngwobrau BAFTA Cymru. Yn dilyn llwyddiant ei ffilm fer gyntaf, Dance Floor, enillodd ffilm yr ysgrifennwr/cyfarwyddwr Daniel Mulloy, Sister, Wobr Arte ^ yl Ryngwladol International yn yr W Ffilmiau Byr yn Hamburg tra bod Shadows and Reflections Stephen Whittle, ffilm animeiddio a ariannwyd ar y cyd â Sgrîn ac S4C, yn dal i fwynhau cryn galw ar y gylched wyliau. Dyma’r ffilm a ^ Plant Buster yn agorodd Gwyl Copenhagen ac sydd wedi ei dethol am wyliau niferus gan gynnwys ^ Anima Mundi ym Mrasil a Gwyl Animeiddio Melbourne.

CREU’R CYSYLLTIADAU

19


CYSYLLTU Â CHYNULLEIDFAOEDD

Sister - Ysgrifennwyd a chyfarwyddwyd gan Daniel Mulloy

BUDDSODDIAD CYFALAF Chwaraeodd buddsoddiad gan gronfa gyfalaf Loteri CCC rôl allweddol yn y flwyddyn fwyaf arwyddocaol erioed am adeiladau’r celfyddydau yng Nghymru – a welodd agor tri lleoliad blaenllaw newydd ac ailddatblygu dau arall. Yr un mwyaf o’r rhain oedd Canolfan Mileniwm Cymru a agorodd ym Mae Caerdydd yn Nhachwedd 2004. Mae hon yn rhoi tirnod newydd pwysig i Gymru a’i chanolfan celfyddydau perfformio gyntaf ar raddfa ryngwladol, gan gynnig cartref i saith cwmni preswyl,

20

gan gynnwys Opera Cenedlaethol Cymru. Denodd tymor agoriadol WNO yn ei gartref newydd yn WMC gynulleidfaoedd llawn o fwy nag 28,000 o bobl. Adolygodd y cwmni ei bolisi prisio – pris tocyn uchaf o £35 a 250 o docynnau am £5 ar gyfer pob un o gynyrchiadau WNO – sydd wedi dod â chynulleidfa newydd i opera. Roedd mwy na 70% heb brynu tocynnau am opera yng Nghaerdydd o’r blaen. Ar yr un pryd, roedd agor Theatr a Chanolfan Gelfyddydau Glan yr Afon yng Nghasnewydd a Galeri

ADRODDIAD BLYNYDDOL CYNGOR CELFYDDYDAU CYMRU 2004-05

yng Nghaernarfon hefyd yn cynnig cyfleusterau newydd o’r radd flaenaf sy’n cynnig posibiliadau rhaglennu cyffrous a chyfle i’r ddwy atgyfnerthu eu cynulleidfaoedd presennol a datblygu rhai newydd. Mae Glan yr Afon yng Nghasnewydd a Galeri yng Nghaernarfon wedi dod â bywyd newydd i fywyd diwyllianol y cymunedau maent yn eu gwasanaethu. Mae Glan yr Afon eisoes wedi gwneud ei marc drwy raglennu drama ansawdd uchel, tra bod agor Galeri yn garreg filltir arwyddocaol yn adfywiad y celfyddydau a’r diwydiannau creadigol yn y rhanbarth.

Canolfan Mileniwm Cymru (ffoto: Sandra Duncan Photography)


CYSYLLTU Â CHYNULLEIDFAOEDD Mae ailddatblygu Theatr Mwldan yn Aberteifi wedi arwain at greu dau fan pwrpasol ar gyfer sinema a pherfformiad, oriel ynghyd â chaffi a bar newydd.

leoedd ar gyfer digwyddiadau byw, denu bron 40,000 o dderbyniadau ar gyfer sinema a chroesawu, ar gyfartaledd, 264 o ymwelwyr y dydd i’r man oriel pwrpasol.

Cafodd y mannau newydd eu hagor ym Medi 2004, ac mae’r buddsoddiad wedi talu’n hael. O fewn chwe mis cyntaf ei weithrediad llawn, gwerthodd y lleoliad 71% o’r holl

Yn yr un modd, drwy estyn Oriel Davies yn y Drenewydd, cafodd yr oriel ail le oriel estynedig, ystafell addysg newydd a llawer mwy o le yn y cyntedd a’r siop.

MAE GWIREDDU’R ADEILADAU HYN A’R WELEDIGAETH MAENT YN EI CHYNRYCHIOLI YN ACHOS I DDATHLU. WRTH DDARPARU CYFLEUSTERAU O’R RADD FLAENAF I ARTISTIAID A MUDIADAU’R CELFYDDYDAU, MAENT YN GONGLFEINI SEILWAITH Y CELFYDDYDAU YNG NGHYMRU AC YN GANOLBWYNTIAU PWYSIG O FALCHDER SIFIG A CHENEDLAETHOL.

Galeri, Caernarfon

Theatr a Chanolfan Gelfyddydau Glan-yr-Afon, Casnewydd (ffoto: Chris Morse) CREU’R CYSYLLTIADAU

21


Noson Allan - Stickleback Plasticus (ffoto: Kiran Ridley)

22

ADRODDIAD BLYNYDDOL CYNGOR CELFYDDYDAU CYMRU 2004-05


CYSYLLTU Â CHYNULLEIDFAOEDD

AROLWG O’R CELFYDDYDAU YNG NGHYMRU

AGWEDDAU

PRESENOLDEB A CHYFRANOGIAD

Yn ystod 2004-05 comisiynodd CCC arolwg mawr

Mae agweddau at y celfyddydau yng Nghymru yn gadarnhaol iawn. Cred y mwyafrif llethol o bobl fod y celfyddydau a diwylliant yn gwneud gwahaniaeth i’w bywydau ac i’r cymunedau maent yn byw ynddynt.

Mae canlyniadau’r arolwg yn dangos mai mynychu a chymryd rhan mewn gweithgareddau celfyddydau yw un o’r gweithgareddau mwyaf poblogaidd yng Nghymru.

newydd o agweddau, presenoldeb a chyfranogiad yn y celfyddydau yng Nghymru. Cyfwelwyd â bron i 7,000 o bobl ar gyfer yr arolwg er mwyn darganfod: • Pa fath o ddigwyddiadau celfyddydau maent yn eu mynychu. • Pa weithgareddau celfyddydau maent yn cymryd rhan ynddynt. • A ydynt yn gwrando ar neu’n gwylio’r celfyddydau ar CD, radio, teledu neu ar y rhyngrwyd. • Eu barn am y celfyddydau. Mae’r canlyniadau’n dangos bod y celfyddydau yn chwarae rôl hanfodol ym mywydau pobl yng Nghymru, gan wneud gwahaniaeth i unigolion ac i gymdeithas yn ei chyfanrwydd. Mae’r darganfyddiadau hefyd yn dangos cefnogaeth gyhoeddus lethol dros ddefnyddio arian cyhoeddus i gefnogi’r celfyddydau.

• Mae bron pedwar o bob pum person yng Nghymru (78%) yn credu y dylai fod cyllido cyhoeddus ar gyfer y celfyddydau.

• Mae tri chwarter (76%) o’r boblogaeth oedolion a naw o bob deg (90%) o bobl 16-24 oed yn mynychu digwyddiad celfyddydau unwaith y flwyddyn neu’n amlach.

• Mae 81% (pedwar o bob pum person) yn cytuno neu’n cytuno’n gryf bod cymryd rhan yn y celfyddydau a gweithgarwch diwylliannol yn helpu pobl i godi eu hyder.

• Mae mwy o bobl yn mynd i ddigwyddiad celfyddydau nag sy’n dweud eu bod yn mynd i’r dafarn am ddiod neu i ddigwyddiad chwaraeon o leiaf unwaith y flwyddyn.

• Mae dros dri chwarter (76%) yn cefnogi’r farn bod y celfyddydau a diwylliant yn gwneud Cymru’n lle gwell i fyw.

• Mae traean (33%) yn mynd i garnifal neu ddigwyddiad celfyddydau stryd unwaith y flwyddyn neu ragor ac ychydig yn llai na hynny (27%) sy’n mynd i ddrama yr un mor aml.

• Mae mwy na dau draean (68%) yn meddwl y byddai pobl yn eu hardal yn colli rhywbeth o werth petai’n colli ei chelfyddydau a’i gweithgareddau diwylliannol. • Mae mwyafrif llethol (95%) yn meddwl y dylai plant ysgol gael y cyfle i ddysgu i ganu offeryn neu gymryd rhan mewn gweithgareddau celfyddydol eraill.

• Mae un o bob pum person (20%) yn cymryd rhan mewn gweithgarwch celfyddydau unwaith y flwyddyn neu’n amlach. • Roedd pump o bob chwe pherson wedi gwrando ar y celfyddydau ar CD, mini-disc, tâp, record neu radio yn ystod y bedair wythnos flaenorol. • Roedd pedwar o bob pump wedi gwylio rhaglenni celfyddydau ar y teledu, fideo neu DVD yn ystod y bedair wythnos flaenorol.

NoFit State Circus (ffoto: Kiran Ridley) CREU’R CYSYLLTIADAU

23


Theatr Genedlaethol Ieuenctid Cymru - Whispers in the Wood

24

ADRODDIAD BLYNYDDOL CYNGOR CELFYDDYDAU CYMRU 2004-05


CYSYLLTU Â PHOBL IFAINC MAE YMGYSYLLTU Â’R CELFYDDYDAU YN CYFOETHOGI BYWYDAU POBL IFAINC, YN GWELLA CYDLYNIANT CYMDEITHASOL AC YN AGOR CYFLEOEDD I ENNILL MEDRAU Y GALL Y GYMDEITHAS GYFAN ELWA OHONYNT

Mae CCC yn cydnabod y gwerth aruthrol a all ddeillio o gynnwys pobl ifainc mewn gweithgarwch creadigol ac yn cefnogi ystod eang o brosiectau sy’n dod â phobl ifainc i gysylltiad ag amrywiaeth fawr o ddisbyglaethau’r celfyddydau.

Cafodd y rhaglen Celfyddydau a Phlant ei chychwyn gan Dywysog Cymru ar ddiwedd 2003 gyda’r nod o roi cyfle i bob plentyn gymryd rhan yn y celfyddydau a’u mwynhau. Ers ei lansio, mae CCC wedi gweithio gyda Celfyddydau a Busnes i ddatblygu’r rhaglen ac yn ystod 2004-05 llwyddodd dyfarniad CCC o £9,000 i ddenu £37,000 arall o du’r sector preifat. Eleni, trydedd blwyddyn cyfranogiad CCC â Chelfyddydau a Phlant Cymru, cymerodd dros 750 o blant ran mewn rhaglen celfyddydau gweledol a barodd flwyddyn, ynghyd â chwe mudiad celfyddydau ac un artist unigol.

DIDDORI POBL IFAINC MEWN CREADIGRWYDD Mewn partneriaeth â’r Bwrdd Cyfiawnder Ieuenctid, darparodd CCC gymorth ariannol ar gyfer rhaglenni Splash Cymru. Cynhaliwyd gweithdai am ddim, gyda’r nod o ddiddori a diddanu pobl ifanc y nodwyd eu bod mewn perygl o

Theatr Genedlaethol yr Urdd - Les Miserables

droseddu yn ystod gwyliau ysgol, ledled Cymru, gan gynnwys amrywiaeth eang o weithgarwch fel drama, cerddoriaeth, breg-ddawnsio, dylunio ac argraffu. Parhaodd cefnogaeth CCC am ddarpariaeth ieuenctid genedlaethol gyda datblygiad rhaglen bartneriaeth â’r Urdd a chymorth ariannol ar gyfer cynhyrchiad Cymraeg uchelgeisiol o Les Miserables a gynhwysodd dros 100 aelod o Theatr Genedlaethol yr Urdd, ac a lwyfannwyd yng Nghanolfan Mileniwm Cymru fel rhan o Eisteddfod yr Urdd.

DARPARU GWEITHGARWCH CELFYDDYDAU IEUENCTID ANSAWDD DDA Yn ystod y flwyddyn, parhaodd Celfyddydau Ieuenctid Cenedlaethol Cymru (NYAW) i gynnig cyfle i bobl ifainc gymryd rhan mewn gweithgarwch celfyddydau ieuenctid ansawdd uchel ar lefel genedlaethol gyda’r theatr, cerddorfa, dawns, côr, jaz, cerddorfa chwyth a’r band pres ieuenctid cenedlaethol yn cymryd rhan mewn gweithdai, cyrsiau a pherfformiadau.

CREU’R CYSYLLTIADAU

25


CYSYLLTU Â PHOBL IFAINC

BBC NOW a Cherddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru Neuadd y Brangwyn, Abertawe (ffoto: Alex Skibinski)

26

ADRODDIAD BLYNYDDOL CYNGOR CELFYDDYDAU CYMRU 2004-05


CYSYLLTU Â PHOBL IFAINC

Wythnos Genedlaethol Ffilm - Canolfan Gelfyddydau Chapter, Caerdydd (ffoto: Richard Llewellyn)

Ers ei lansio yn 2000 mae NYAW wedi gweithio gyda mwy na 9,000 o gyfranogwyr, wedi cyflwyno dros 160 o gyngherddau a pherfformiadau, wedi cynnig 200 o gyrsiau a gweithdai ac wedi diddanu cynulleidfaoedd o dros 59,000. Yn ogystal â’r mentrau hyn i Gymru gyfan, roedd llu o weithgareddau ar lefel leol. Bu’r cwmni ffilmiau, Cinetig, yn gweithio gyda phlant ysgol yng Nghaernarfon, Merthyr Tudful a Chaerdydd, gan eu cyflwyno i fyd animeiddio a arweiniodd at gynhyrchu tair ffilm fer. Cynhaliodd Cerddoriaeth Gymunedol Cymru gyfres o weithdai reggae ar y cyd â Phrosiect Ieuenctid Penarth.

Arweiniodd cyfres o weithdai a drefnwyd gan Theatr Gwent at ddarn pryfoclyd o theatr gerddorol Ysbryd y Werin, a berfformiwyd yn Eisteddfod Genedlaethol 2004 yng Nghasnewydd; ac yn y Gogledd, treuliodd Uma Mather, a gafodd grant hyfforddi oddi wrth CCC, fisoedd yr haf yn gweithio gyda 18 o bobl ifainc mewn prosiect aml-gelfyddydau cymunedol, Choreotechnics, a berfformiwyd yng Nghanolfan Laban yn Llundain. Mae’r holl brosiectau hyn, ynghyd â llawer iawn o rai eraill, yn cyfrannu at ddatgloi potensial creadigol plant a phobl ifainc, gan osod sylfeini bywyd a hunaniaeth ddiwylliannol Cymru yn y dyfodol.

Plastikes Karekles yn Galeri, Caernarfon

Theatr Byd Bach - Prosiect Celfyddydau Ridgeway (ffoto: Emyr Rhys Williams)

CREU’R CYSYLLTIADAU

27


Eisteddfod Gerddorol Ryngwladol Llangollen

28

ADRODDIAD BLYNYDDOL CYNGOR CELFYDDYDAU CYMRU 2004-05


CYSYLLTU CYMRU Â’R BYD MAE’R CELFYDDYDAU YN CHWARAE RÔL HANFODOL WRTH DDATBLYGU DELWEDD CYMRU DRAMOR

Mae modd i’r celfyddydau gynrychioli a throsesgyn diwylliannau. Mae gallu gwaith celfyddyd i siarad â phobl heb ei gyfyngu gan iaith neu ffiniau cenedlaethol. Mae’r rhinwedd hwn yn cael ei ddathlu yng ngwaith Celfyddydau Rhyngwladol Cymru (WAI), cyd-fenter rhwng CCC a’r Cyngor Prydeinig. Drwy gydol 2004-05 roedd CCC ac WAI yn cyllido ystod eang o brosiectau a anfonodd artistiaid o Gymru allan i bedwar ban y byd ac, yn ei dro, a groesawodd artistiaid a fu’n ymweld o wledydd tramor a gyfoethogodd ein bywyd diwylliannol ymhellach gyda’u presenoldeb hwy.

SYNNU… CYFFROI… YSGOGI’R MEDDWL Ymhlith ymwelwyr y llynedd â Chymru roedd pedwar cwmni dawns blaenllaw o Ewrop a gymerodd ran yn Migrations, tymor dawns rhyngwladol a leolwyd yn Llandudno. Roedd Tal Dance, Compagnie Myriam Gourfink, Compagnie Greffe ac Impure Company yn cynrychioli Twrci, Ffrainc, y Swistir a Norwy yn y drefn honno a rhyngddynt wnaethant gynnal chwe pherfformiad cyntaf erioed yn y DU o dechnegau ac ymagweddau gwahanol. Y bwriad yw i hyn ddod yn ddigwyddiad blynyddol yng nghalendr dawns Gogledd Cymru. I ddyfynnu Karine Decorne, curadur Migrations, “Cafodd pob un o’r perfformiadau hyn effaith ddofn arna i. Gwn fod hynny’n wir am bobl eraill hefyd, roedd rhai ohonyn nhw erioed wedi profi dawns gyfoes o’r blaen. Yn synnu’n aml, yn cyffroi weithiau, ond bob amser yn ysgogi’r meddwl…”

“CAFODD POB UN O’R PERFFORMIADAU HYN EFFAITH DDOFN ARNA I. GWN FOD HYNNY’N WIR AM BOBL ERAILL HEFYD, ROEDD RHAI OHONYN NHW ERIOED WEDI PROFI DAWNS GYFOES O’R BLAEN. YN SYNNU’N AML, YN CYFFROI WEITHIAU, OND BOB AMSER YN YSGOGI’R MEDDWL…” Karine Decorne, Migrations

MEDDYLIAU’N DOD YNGHYD Yng Nghaerdydd, dathlodd Chapter broses Ehangu’r UE gydag arddangosfa o waith artistiad o Lithwania, Remains of Innocence. Drwy gyfrwng ffilm a fideo, archwiliodd yr arddangosfa drefn ddyddiol, diddordebau ac arferion cenhedlaeth iau Lithwania, y mae annibyniaeth y wlad wedi effeithio’n ddwys ar rai ohonynt.

Roedd yr arddangosfa yn rhan o brosiect cydweithredol â’r Ganolfan Celfyddydau Cyfoes yn Vilnius, a arweiniodd at arddangosfa gyfatebol yn Vilnius gan saith artist o Gymru. Yn Over & Over, Again & Again daeth Gordon Dalton, Tim Davies, Peter Finnemore, Meriel Herbert, Bethan Huws, Anthony Shapland a Bedwyr Williams ynghyd, a phob artist yn edrych yn fanwl ar y defodau a’r traddodiadau sy’n rhan o’n bywydau ni ac yn dylanwadu ar ein bywydau.

CREU’R CYSYLLTIADAU

29


CYSYLLTU CYMRU Â’R BYD YSBRYDOLIAETH Y TIRLUN Mewn prosiect cyfnewid rhyngddiwylliannol arall a ariannwyd gan WAI, aeth chwe aelod o ointment, grwp cydweithredol o artistiaid teithiol o Orllewin Cymru, i dreulio pythefnos ar gynllun preswyl yn Boréal Art/ Nature Quebec ym Mawrth 2005. Les Marcheurs des Bois/Walkers of the Woods oedd ail ran y prosiect – roedd yr un cyntaf, yn 2003, wedi gweld naw artist o Québec a Chymru yn dod ynghyd ym Mryniau Preseli lle buont yn teithio ar hyd llwybrau nomadig mil o flynyddoedd oed ac mewn ymateb, drwy arferion rhyngddisgyblaethol, yn creu nifer o weithiau a oedd yn sensitif i’w lleoliad mewn amrywiaeth o safleoedd gwledig. Unwaith eto, aeth yr artistiaid allan ar daith archwilio, y tro hwn i galon Mynyddoedd Laurentian, gan archwilio llwybrau nomadig hynafol ac yn ymateb i hanes ac ecoleg drwy gyfrwng gweithiau a oedd yn benodol i’r safle. Remains of Innocence - Vaskichi gan Gintaras Makarevi˘ cius

PRESENOLDEB YM MHRÂG Rhywfaint yn agosach i gartref, gwnaeth Cymru fwynhau presenoldeb pwysig yn Bookworld Prâg, un o ffeiriau llyfrau rhanbarthol pwysicaf Ewrop. Roedd rhaglen gwesteion anrhydeddus y digwyddiad yn cynnwys

30

ADRODDIAD BLYNYDDOL CYNGOR CELFYDDYDAU CYMRU 2004-05

nifer o ysgrifenwyr Cymreig blaenllaw – y bardd Robert Minhinnick, nofelwyr, Emyr Humphreys a Tristan Hughes a Francesca Rhydderch, golygydd New Welsh Review, tra archwiliodd yr awdur llyfrau teithio Jan Morris y cwestiwn o hunaniaeth ddiwylliannol gyda chyd-ysgrifenwyr Celtaidd o’r Alban ac Iwerddon yn un o drafodaethau cyhoeddus y ffair.

CROESI RHWYSTRAU IEITHYDDOL Brawdoliaeth Geltaidd oedd pwnc Frongoch, cyd-gynhyrchiad Llwyfan Gogledd Cymru â Chanolfan Gelfyddydau Prosiect Dulyn. Wedi ei ysgrifennu gan Ifor ap Glyn a Micheál Ó Conghaile a’i gyfarwyddo gan Ian Rowlands, roedd y cynhyrchiad amlgyfrwng, tair iaith (Cymraeg, Gwyddeleg a Saesneg) yn cynnwys actorion a chriw a dynnwyd o ddwy ochr Môr Iwerddon. Teithiodd y ddrama o amgylch Iwerddon a Chymru, gan ddenu adolygiadau brwdfrydig. Mae clod o’r fath nid yn unig yn dathlu cyflawniad celfyddydol, ond hefyd yn datgelu sut mae’r celfyddydau yn chwarae rhan hanfodol mewn datblygu delwedd Cymru dramor, gan hybu delwedd o genedl hunan-hyderus, fodern, ddiwylliedig, sy’n herio’r ystrydebau traddodiadol.


CYSYLLTU CYMRU Â’R BYD

Melanie Brown Canolfan Grefft Rhuthun yn SOFA Chicago 2005

“DRWY’R LLWYFANNU GWYCH A CHYNHYRCHIAD SY’N PROCIO’R MEDDWL, MAE FRONGOCH YN FODEL RHAGOROL O SUT Y GALLAI THEATR GROESI RHWYSTRAU IEITHYDDOL” Yr Irish Times

Llwyfan Gogledd Cymru - Frongoch

CREU’R CYSYLLTIADAU

31


^ Gwyl Llên y Lli - Yr Academi

32

ADRODDIAD BLYNYDDOL CYNGOR CELFYDDYDAU CYMRU 2004-05


CYSYLLTU GEIRIAU YN 2003-04, DATGANOLODD CCC EI GYNLLUNIAU LLENYDDIAETH I’R ACADEMI GYMREIG, SYDD, YN OGYSTAL Â’I GWAITH ARFEROL FEL YR ASIANTAETH GENEDLAETHOL HYRWYDDO LLENYDDIAETH, YN CYNNAL YSTOD O WASANAETHAU AR RAN Y CYNGOR AC YN GYFRIFOL AM GYNGHORI CCC AR UNRHYW FATERION LLENYDDIAETH

Fel y dywed Peter Finch, Prif Weithredwr Academi, mae lefel o weithgarwch llenyddiaeth yng Nghymru sydd heb ei gweld o’r blaen.

Mae’n chwe mlynedd ers ailstrwythuro’r Academi yn Asiantaeth Genedlaethol Hyrwyddo Llenyddiaeth Cymru a Chymdeithas yr Ysgrifenwyr. Ar ôl y cyfnod hwnnw, byddech yn meddwl y byddai’r mudiad yn gwneud mwy nag yr arferai – a does dim dwywaith bod hynny’n wir. Yn y degawd diwethaf mae canfyddiadau am ysgrifennu a lle ysgrifennu mewn cymdeithas wedi newid yn aruthrol. Bu’r newid yn un cyson ac er gwell ar y cyfan.

CREU GWEFR Mae llenyddiaeth, ei chreu a’i mwynhau, wedi ymuno â’r brif ffrwd fel gweithgaredd diwylliannol. Erbyn heddiw nid yw ysgrifennu a mwynhau barddoniaeth a ffuglen newydd yn fwy anarferol na chwarae pêl-droed ac, yn wir, mae llawer o bobl yn gwneud y ddau. Mae gwerthiannau

llyfrau, yn hytrach na dirywio yn wyneb yr holl gyfryngau newydd sy’n dod i’r amlwg, wedi cynyddu. Mae technoleg a dyfodiad modd i argraffu nifer fach yn economaidd, wedi gwneud cael eich llyfr eich hun mewn print yn llawer llai o ddigwyddiad prin. Ni all pawb ei wneud. Nid yw pawb yn ddigon da. Ond mae llawer mwy yn gallu gwneud nag oedd o’r blaen. Mae enwogrwydd yn lledaenu. Mae llyfrgelloedd – llochesi tywyll a llychlyd rhag y glaw unwaith – erbyn hyn yn ganolfannau diwylliannol bywiog sy’n cynnig nid yn unig llyfrau ond ymddangosiadau gan nofelwyr, darlleniadau gan feirdd, adloniant hudolus gan storïwyr a’r cyfle i ymuno â gweithdai a rhoi cynnig arni eich hunan. Mae awduron yn llewyrchu. Mae llu o wyliau. Mae cyfleoedd i gyfarfod â

llenorion difyr a dwys o’r radd flaenaf yn gyffredin. Mae ysgolion ledled Cymru yn gwahodd beirdd, awduron ffuglen a storïwyr i mewn i’w dosbarthiadau i annog creadigrwydd newydd a gwella dealltwriaeth o’r gwaith sydd o’u cwmpas, a hwnnw’n waith ardderchog yn aml. Mae’r cyfryngau, ac yn enwedig rhifynnau diweddar o The Western Mail, yn cefnogi’r gweithgarwch hwn drwy gyhoeddi erthyglau nodwedd, dyfyniadau, cefndiroedd a chyfweliadau. Yn y Gymru lenyddol mae yna wefr.

DATBLYGU CYFLEUSTERAU A GWYLIAU Mae’r Academi wedi chwarae rhan arwyddocaol mewn meithrin y ffrwydriad diwylliannol hwn. Yn ystod y deuddeg mis diwethaf mae portffolio sylfaenol yr Academi o brosiectau a gwasanaethau wedi cynyddu’n sylweddol. Yn Nhachwedd 2004, agorodd Canolfan Mileniwm Cymru (WMC) a chyda hi, swyddfeydd newydd yr Academi – Canolfan

Glyn Jones – ar Stryd Pen y Pier. Defnyddiodd yr Academi ran o’i chymynrodd oddi wrth yr awdur Eingl-Gymreig mawr, Glyn Jones, i gyllido canolfan wybodaeth a galw heibio i ysgrifenwyr sydd â’i mynediad ei hun o’r stryd. Lleolir hon gyferbyn â siambr drafod newydd y Cynulliad Cenedlaethol. Mae’r Academi wrthi bellach yn datblygu cyfleusterau yng Nghanolfan Glyn Jones yn ogystal â chynnal rhaglen reolaidd o ddigwyddiadau a gweithgareddau yn WMC ei hun. Yng Ngwanwyn 2005, cynhaliodd yr Academi, gyda chymorth oddi wrth Gyngor Caerdydd a chefnogaeth ychwanegol Llywodraeth Cynulliad ^ Llên y Lli lawer mwy o Cymru, wyl faint ym Mae Caerdydd a fu’n llwyddiannus iawn a chynorthwyodd ^ flynyddol yng Ty^ Newydd gyda’i wyl Ngwynedd. Roedd ymdrechion yr Academi i greu Bardd y Brifddinas ar gyfer y ddinas yn llwyddiannus hefyd a chafodd Gillian Clarke a aned yng Nghaerdydd ei hurddo ar ddiwedd Mawrth. CREU’R CYSYLLTIADAU

33


CYSYLLTU GEIRIAU BARDD CENEDLAETHOL I GYMRU

Caryl Lewis

Owen Sheers

Gwyneth Lewis - Bardd Cenedlaethol Cymru

Gyda chymorth cronfa Loteri CCC, mae’r Academi newydd benodi Bardd Cenedlaethol cyntaf Cymru hefyd, sef Gwyneth Lewis. Fel a ddisgwylid, roedd cryn ddadlau yngly^n â’r penodiad. Mae’r Sunday Times wedi awgrymu yn hytrach na ‘butt of sack’ (gwin neu sieri melys a roddir yn draddodiadol i Fardd Lawryfog y DU yn lle tâl) dylem roi cwrw Cymreig gwan i’n bardd ni. Yn lle hynny, byddwn yn talu honorariwm bach iddi. Bydd hi’n llywio ac yn dathlu ein diwylliant. Mae’r gwaith eisoes yn mynd rhagddo.

34

ADRODDIAD BLYNYDDOL CYNGOR CELFYDDYDAU CYMRU 2004-05

LLYFR Y FLWYDDYN Rhoddir Gwobr Llyfr y Flwyddyn bob blwyddyn am y llyfr gorau a gyhoeddwyd yn y flwyddyn galendr flaenorol. Yn 2004 dyfarnodd yr Academi ei Llyfr y Flwyddyn cyntaf i Niall Griffiths a Jerry Hunter am eu teitlau buddugol a gyhoeddwyd yn 2003. Yn 2005 – mewn cinio llenyddol llewyrchus yng Ngwesty Hilton Caerdydd fis Mehefin – rhoddodd yr Academi wobrau am y ddau lyfr gorau a gyhoeddwyd yn 2004 i Owen Sheers a Caryl Lewis. Y panelau beirniaid oedd Charlotte Williams, Tony Brown, a Patrick Hannan (Saesneg) a Meg Elis, Tony Bianchi a Hafina Clwyd (Cymraeg). Ar gyfer 2005 cafodd y Wobr ei chynyddu o £7,000 i £10,000 (diolch i gefnogaeth ychwanegol oddi wrth CCC am gyhoeddusrwydd i’r Gwobrau sydd wedi galluogi’r Academi i gynyddu gwerth y wobr ei hun) a, braidd yn ddadleuol, dim ond y ddau deitl buddugol, un ym mhob iaith, a gafodd wobr ariannol. Rhagflaenwyd y broses hon gan lansio Rhestr Hir Llyfr y Flwyddyn o ddeg teitl ym mhob iaith a gwtogwyd ^ y Gelli i restr fer o dri yng Ngwyl Gandryll.


CYSYLLTU GEIRIAU Ar gyfer 2005 y teitlau Saesneg hyn oedd: Trezza Azzopardi am Remember Me (Picador), Richard Collins am The Land as Viewed from the Sea (Seren) ac Owen Sheers am The Dust Diaries (Faber). Yn Gymraeg: Bethan Gwanas am Hi yw Fy Ffrind (Y Lolfa); Caryl Lewis am Martha Jac a Sianco (Y Lolfa) ac Elin Llwyd Morgan am Rhwng y Nefoedd a Las Vegas (Y Lolfa).

MAE LLENYDDIAETH, EI CHREU A’I MWYNHAU, WEDI YMUNO Â’R BRIF FFRWD FEL GWEITHGAREDD DIWYLLIANNOL. ERBYN HEDDIW NID YW YSGRIFENNU A MWYNHAU BARDDONIAETH A FFUGLEN NEWYDD YN FWY ANARFEROL NA CHWARAE PÊL-DROED AC, YN WIR, MAE LLAWER O BOBL YN GWNEUD Y DDAU.

Cafodd marchnata helaeth a theithiau awduron ar gyfer y rhestri hir a’r rhestri byr eu rheoli ar y cyd â phartner yr Academi yn y Wobr, Cyngor Llyfrau Cymru. O ganlyniad cynyddodd gwerthiannau ac ar un adeg roedd rhestr Deg Gwerthwr Uchaf Cyngor Llyfrau Cymru yn cynnwys saith o’r ymgeiswyr am Lyfr y Flwyddyn. Mae’n amlwg bod Gwobr Llyfr y Flwyddyn a reolir gan Academi, a’i chyllido’n bennaf gan CCC, yn welliant ar y gwobrau cynharach. Mae’r Gwobrau wedi creu gwelededd gwell i awduron Cymru ynghyd â gwerthiannau llyfrau uwch. Mae S4C a BBC Cymru wedi rhoi sylw ardderchog i Lyfr y Flwyddyn, y ddau yn comisiynu rhaglen arbennig 30 munud am y Wobr o’r cychwyn hyd y seremoni.

Llyfr y Flwyddyn 2005 - Llyfrau’r Rhestr Fer

CREU’R CYSYLLTIADAU

35


Canolfan Mileniwm Cymru (ffoto: Sandra Duncan Photography)

36

ADRODDIAD BLYNYDDOL CYNGOR CELFYDDYDAU CYMRU 2004-05


DEGAWD O GYLLID Y LOTERI WRTH I GYNGOR CELFYDDYDAU CYMRU (CCC) NESÁU AT EI DDEGFED PEN-BLWYDD FEL UN O DDOSBARTHWYR Y LOTERI, MAE’N ADEG AMSEROL I EDRYCH YN ÔL AR EFFAITH A CHYFLAWNIADAU PROSIECTAU SYDD WEDI EU CYLLIDO GAN Y LOTERI

Ers ei benodi’n un o ddosbarthwyr y Loteri, seiliwyd strategaeth CCC ar gyfer dosbarthu arian Loteri ar egwyddorion hygyrchedd, cydraddoldeb, cynhwysiant a rhagoriaeth, ac nid oes dwywaith bod cyllido’r celfyddydau gan y Loteri yng Nghymru wedi cael effaith sylweddol ac wedi cyflwyno llawer o fanteision pwysig ar hyd y wlad. Ers 1996-97, mae CCC wedi dosbarthu dros £144m ar ffurf grantiau Loteri i 4,989 o brosiectau, gan 2,648 o fudiadau celfyddydau ac unigolion. Mae £96m o gyllid Loteri wedi ei ddyfarnu i brosiectau Cyfalaf. Mae grantiau gwerth £62m wedi eu rhoi i 42 o brosiectau cyfalaf graddfa fawr, (£250k neu ragor) a 1,333 o grantiau, sy’n dod i gyfanswm o £34 miliwn, wedi eu rhoi i 957 o fudiadau ar gyfer prosiectau cyfalaf graddfa lai. Mae’r cyllid hwn wedi ychwanegu gwerth arwyddocaol at raglenni buddsoddi eraill CCC. Mae’r holl weithgarwch a sbardunir drwy wariant Loteri wedi bod yn “ychwanegol”, yn yr ystyr na fyddai’r prosiectau wedi digwydd hebddo – yn syml, ni fyddai digon o gyllid cymorth grant ar gael.

Bu mudiadau Celfyddydau Cymunedol yn fuddiolwyr arbennig cyllid Loteri. Hyd yma, mae CCC wedi buddsoddi £8.9m o gyllid y Loteri mewn 23 o fudiadau Celfyddydau Cymunedol sydd hefyd yn derbyn cyllid refeniw. Mae llawer o’r cyllid hwn wedi mynd i ardaloedd o ddirywiad diwydiannol – cymunedau cyn feysydd glo a threfi dur. Tra bod cymorth grant yn talu eu costau craidd, bu modd i’r mudiadau hyn ddefnyddio arian y Loteri i gyllido rhaglenni, digwyddiadau a gweithdai arbennig, gan greu gweithgarwch celfyddydol aruthrol na fyddai wedi digwydd fel arall. Mae’r allbwn o fuddsoddiad y Loteri ar lefel y gymuned yn drawiadol o ran ei raddfa a’i gwmpas, gan ddenu cynulleidfaoedd a chyfranogwyr o dros 400,000 yn 2004-05. Mae

gwerth a phwysigrwydd y sector hwn yn fwy arwyddocaol byth yn y cymunedau mwyaf difreintiedig ac anfodlon yng Nghymru. Mae degawd cyntaf y Loteri wedi creu treftadaeth o adeiladau eiconig a fydd yn sefyll am genedlaethau. Ers 1999, nod Strategaeth Gyfalaf CCC yw gwella mynediad pobl i gyfleusterau’r celfyddydau a digwyddiadau sy’n cael eu trefnu yng Nghymru drwy wella gofod ffisegol y rhwydwaith presennol o leoliadau celfyddydau perfformio ac orielau. Cafodd arian y Loteri ei fuddsoddi mewn tair canolfan gelfyddydau newydd sbon – Canolfan Mileniwm Cymru yng Nghaerdydd a Glan yr Afon yng Nghasnewydd, a agorwyd ill dwy yn 2004, a Galeri yng Nghaernarfon a agorwyd yn 2005. CREU’R CYSYLLTIADAU

37


DEGAWD O GYLLID Y LOTERI

Yn ogystal, mae gwaith ailddatblygu mawr wedi digwydd yn Theatr Mwldan yn Aberteifi ac Oriel Davies yn y Drenewydd ac erbyn 2009 bydd cyllid Loteri hefyd wedi cwblhau ailddatblygu Canolfan Grefftau Rhuthun a’r estyniad i Oriel Mostyn, Llandudno. Ond er bod arian Loteri wedi cyllido rhai prosiectau proffil uchel, mae’r rhan helaethaf wedi ei fuddsoddi mewn gweithgarwch celfyddydau ar lefel sylfaenol. Mae wedi pledio achos traddodiad hir a chlodwiw Cymru o fandiau pres ac arian gyda grantiau gwerth cyfanswm o £4.9m yn cyfrannu tuag at adnewyddu neuaddau bandiau a phrynu offer cerdd newydd ar draws rhyw 78 o fandiau. Mae’r buddsoddiad hwn wedi dwyn ffrwyth, gan gynyddu lefelau gweithgarwch – mewn rhai achosion gan 100%. Mae cyllid Loteri hefyd wedi creu gweithgarwch celfyddydau newydd i bobl ifanc ledled Cymru. Cymerwch, er enghraifft, Gelfyddydau Ieuenctid Cenedlaethol Cymru, derbynnydd grant tair blynedd Celfyddydau i Bawb am raglen o waith a gynhwysodd

38

3,400 o gyfranogwyr mewn cyngherddau a pherfformiadau a chan ddenu cynulleidfaoedd ymhell dros 25,000. Y prosiect hwn a sbardunodd greu tair rhaglen genedlaethol newydd – sef Dawns Ieuenctid Genedlaethol, Jaz Ieuenctid Cenedlaethol a Cherddorfa Chwyth Ieuenctid Genedlaethol sydd erbyn hyn yn bodoli ochr yn ochr â’r pedwar ensemble ieuenctid cenedlaethol a oedd eisoes yn bodoli (côr, cerddorfa, band pres a theatr). Ar ben hyn mae Celfyddydau Ieuenctid Cenedlaethol Cymru bellach wedi dod yn un o gleientiaid refeniw CCC – enghraifft o gyllid Loteri cychwynnol yn creu gweithgarwch y mae CCC wedi gallu ei barhau wedyn. Gellid priodoli datblygiad diwydiant ffilm Cymru i’r Loteri hefyd gan fod y cyllid hwn wedi caniatáu i ysgrifenwyr, cyfarwyddwyr, cynhyrchwyr a chwmnïau cynhyrchu symud o sector sydd wedi dibynnu’n hanesyddol ar ddarlledwyr i gynhyrchu ffilmiau’n annibynnol. Trefnwyd bod rhyw £6m ar gael i gynhyrchu bron i 200 o ffilmiau byr neu ffilmiau hyd nodwedd gan gynnwys Solomon & Gaenor a enilloedd fri mawr, The Testimony of Taliesin Jones ac A Way of Life.

ADRODDIAD BLYNYDDOL CYNGOR CELFYDDYDAU CYMRU 2004-05

Dosbarthiad Daearyddol Dyfarniadau Y Grantiau (Loteri) Cyfalaf Mae pob cylch yn cynrychioli grant Loteri Cyfalaf CCC. Lle dyfarnwyd mwy nag un grant, nodir hynny.


BYDDAI’N ANODD ERBYN HYN DYCHMYGU BYD

DEGAWD O GYLLID Y LOTERI

CELFYDDYDAU CYMRU HEB FUDDSODDIAD O DU’R LOTERI. HYD YN OED AR ÔL DENG MLYNEDD, MAE’R GALW AM GYLLID LOTERI YN DAL YN LLAWER UWCH NA’R CYFLENWAD, AC MAE WEDI DOD YN UN O GYDRANNAU ANHEPGOR SEILWAITH ARIANNU’R CELFYDDYDAU.

Efallai mai un o fanteision cyllid y Loteri sy’n cael ei chydnabod lleiaf yw ei allu i weithio fel catalydd ar gyfer cyllid arall. Yn aml iawn, y ffaith bod CCC yn ymrwymo cyllid Loteri fu’r fricsen gyntaf yn y wal. Ers 1995, mae prosiectau a gyllidwyd gan y Loteri wedi denu £245m o ffynonellau eraill – sef dros hanner (58%) o gyfanswm costau’r prosiectau. Mae cyllid y Loteri ar gyfer y celfyddydau yn ystod y degawd diwethaf wedi gwneud cyfraniad mawr at iechyd a datblygiad y celfyddydau yng Nghymru yn nhermau adeiladau diwylliannol a datblygiad arfer celfyddydau proffesiynol a chymunedol. Byddai’n anodd erbyn hyn dychmygu byd celfyddydau Cymru

heb fuddsoddiad o du’r Loteri. Hyd yn oed ar ôl deng mlynedd, mae’r galw am gyllid Loteri yn dal yn llawer uwch na’r cyflenwad, ac mae wedi dod yn un o gydrannau anhepgor seilwaith ariannu’r celfyddydau. Mae CCC yn adeiladu ar ei brofiad yn gyson ac yn datgan yr achos cymhellol dros fuddsoddiad pellach gan y Loteri yn y celfyddydau yng Nghymru. Yr her at y dyfodol yw dod â’r celfyddydau yn agosach at y bobl yn nhermau mynediad a fforddadwyedd; annog archwilio creadigol gan artistiaid Cymru; ac uchafu’r ymgysylltu buddiol rhwng y celfyddydau a chymdeithas yn ei chrynswth. Mae CCC yn ffyddiog bod gan y Loteri y gallu i ymdrin â’r holl faterion hyn, a hynny gydag effaith drawsnewidiol yn aml.

Theatr Mwldan, Aberteifi

CREU’R CYSYLLTIADAU

39


PERFFORMIAD YN ERBYN TARGEDAU ALLWEDDOL

Ann Catrin Evans - Canolfan Grefft Rhuthun yn SOFA Chicago 2005

SUB HEADER HERE

40

ADRODDIAD BLYNYDDOL CYNGOR CELFYDDYDAU CYMRU 2004-05

Cwblhau cam olaf Strategaeth Gyfalaf CCC a ariennir gan y Loteri

£215,000 i 19 o artistiaid gan gynnwys cerddorion, artistiaid gweledol a chysyniadol, dawnswyr a chrefftwyr.

Mae strategaeth bresennol ar gyfer y Loteri yn estyn hyd ddiwedd 2005-06, pan gaiff ei hadolygu. Uchafbwyntiau 2004-05 oedd cwblhau Theatr a Chanolfan Gelfyddydau Glan yr Afon, Casnewydd, yn llwyddiannus; Galeri yng Nghaernarfon; ac wrth gwrs agor Canolfan Mileniwm Cymru yng Nghaerdydd. Bu’r prosiectau hyn yn ganolog i’r Strategaeth Gyfalaf. Mae gwaith yn mynd rhagddo i adnewyddu a gwella lleoliadau presennol fel Oriel Davies yn y Drenewydd, Canolfan Ysgrifenwyr Ty^ Newydd yng Nghricieth a Plant y Cymoedd yn y Rhondda.

Estyn rhaglen Noson Allan i wardiau Cymunedau’n Gyntaf.

Lansio Noson Dyfarniadau Cymru Greadigol i dynnu sylw at Ddyfarniadau Cymru Greadigol a ariennir gan Lywodraeth Cynulliad Cymru. Cynhaliwyd Seremoni Dyfarniadau Cymru Greadigol CCC fis Ionawr 2005. Gyda chyllid oddi wrth Lywodraeth Cynulliad Cymru, dathlodd y noson ddyfarnu dros

Cafodd £20,000 ychwanegol ei fuddsoddi yn y cynllun Noson Allan (Teithio Cymunedol) a ganiataodd i CCC gynnig cymhorthdal uwch i fudiadau mewn ardaloedd Cymunedau’n Gyntaf dynodedig. Roedd cyfanswm o 112 o berfformiadau mewn ardaloedd Cymunedau’n Gyntaf yn ystod y flwyddyn. Datblygu ac ymgynghori ar gynigion i ymdrin ag anghenion strategol hirdymor Theatr Saesneg yng Nghymru. ^ Llywio i weithio gyda’r Sefydlwyd Grwp ymgynghorydd Peter Boyden i adolygu a chyflwyno argymhellion ar gyfer datblygu Theatr Saesneg yn enwedig yn Ne Cymru. Ymgynghorwyd yn ^ Llywio eang ar adroddiad y Grwp ac fe fydd yn dylanwadu ar Strategaeth CCC dros ddatblygu Theatr Saesneg.


PERFFORMIAD YN ERBYN TARGEDAU ALLWEDDOL

Cytunodd y Cyngor ar gynllun gweithredu sydd i’w symud yn ei flaen yn 2005-06. Adolygu a gweithredu trefniadau newydd ar gyfer Monitro Ansawdd Cyrff a Gyllidir gan Refeniw. Cyflwynwyd system monitro ansawdd newydd yn ystod y flwyddyn. Mae recriwtio mwy o gynghorwyr cenedlaethol yn y tymor byr wedi ei gyflwyno i sicrhau y gellir cyflawni elfennau o’r fframwaith monitro ansawdd. Sicrhau 50 o berfformiadau gan Theatr Genedlaethol Cymru. Roedd 52 o berfformiadau yn ystod y flwyddyn: 14 o berfformiadau o Yn Debyg Iawn i Ti a Fi; chwe pherfformiad yn yr Eisteddfod Genedlaethol; 17 o berfformiadau o Romeo & Juliet; a 15 perfformiad o Plas Drycin. Sicrhau cyllid o’r sector preifat i estyn y Cynllun Casglu. Ym Mai 2004 cafwyd benthyciad o £500,000 oddi wrth Gymdeithas Adeiladu’r Principality tuag at y Cynllun Casglu llwyddiannus iawn sy’n cynnig benthyciadau di-log i aelodau o’r cyhoedd brynu gweithiau celfyddyd.

Ymgynghori ar y cylchoedd cychwynnol o gyllid ychwanegol ar gyfer lleoliadau’r celfyddydau y tu allan i Gaerdydd a’u gweithredu. Yn dilyn ymgynghori helaeth, dyrannwyd £250,000 o’r rhaglen £2m hon yn ystod y flwyddyn. Cymeradwyodd Gweinidog y Cynulliad gynigion i ddosbarthu gweddill yr arian yn 2005-06 rhwng Canolfannau Celfyddydau Perfformio Rhanbarthol; cynhyrchu gwaith i deithio gydag ef; teithio i ardaloedd Cymunedau’n Gyntaf gan Noson Allan; ac aelodaeth i Gymru o’r cynllun teithio traws-ffiniol. Bydd hyn yn sicrhau bod mynediad yn cael ei greu ledled Cymru i berfformiadau celfyddydau o’r radd flaenaf i gydategu gwaith Canolfan Mileniwm Cymru yng Nghaerdydd. Sicrhau cyllid ychwanegol i gleientiaid sy’n symud i breswylio yng Nghanolfan Mileniwm Cymru. Cafodd £800,000 ei sicrhau ar gyfer cleientiaid CCC a symudodd i mewn i Ganolfan Mileniwm Cymru yn ystod y flwyddyn. Derbyn deg cleient i’r Rhaglen Beilot ar gyfer Mudiadau Celfyddydau Cynaliadwy.

cynaliadwy, sef: Marchnata Celfyddydau Caerdydd mewn partneriaeth â Marchnata Celfyddydau’r Cymoedd, CARAD (Celfyddydau Cymunedol Rhaeadr Gwy a’r Cylch) mewn partneriaeth â Chelf o Gwmpas a Chyswllt Celfyddydau, CBAT: yr Asiantaeth Celfyddydau ac Adnewyddu, Chapter, Dawns i Bawb, Theatr Gerddorol Cymru, Oriel Davies, Theatr y Sherman, Theatr Gwynedd, a Theatr Torch. Cafodd CBAT ei dderbyn i’r rhaglen yn 2003-04. Gweithredu argymhellion yr adolygiad annibynnol o strwythur uwch reolwyr CCC. Cafodd yr argymhellion eu gweithredu o fewn yr adnoddau a oedd ar gael: cafodd swydd newydd Cyfarwyddwr y Celfyddydau ei hysbysebu ac roedd trefniant ar gyfer ei chyflenwi yn ei le nes i benodiad gael ei wneud yn 2005-06. Cwblhau adolygiadau blynyddol o Gyrff a Gyllidir gan Refeniw. Cafodd pob cleient adolygiad blynyddol, ar wahân i’r rheiny ar y rhaglen gynaladwyedd a’r rhai a gafodd grant o lai nag £20,000.

Yn yr hydref 2004, cafodd naw corff a gyllidir gan refeniw eu derbyn i’r rhaglen gynaladwyedd £1m, a greuwyd i roi mudiadau celfyddydau ar sylfaen ariannol gadarnach i sicrhau eu dyfodol

CREU’R CYSYLLTIADAU

41


TROSOLWG O DDOSBARTHIAD CYLLID GAN CCC 2002-05 Incwm o Lywodraeth Cynulliad Cymru

£’000s

2002-03

2003-04

2004-05

21,163

22,797

23,848

Cyfanswm gwariant rhaglenni – CG*

£’000s

19,262

20,970

23,173

Cyfanswm gwariant rhaglenni – Loteri

£’000s

8,807

10,841

13,496

CYFANSWM GWARIANT RHAGLENNI Cyfanswm costau gweithredu

£’000s £’000s

28,069 3,760

31,811 3,869

36,669 4,431

CYFANSWM GWARIANT

£’000s

31,829

35,680

41,100

CG fel % o gyfanswm y gwariant rhaglenni

%

68.62

65.92

63.20

Loteri fel % o gyfanswm y gwariant rhaglenni

%

31.38

34.08

36.80

Costau gweithredu fel % o gyfanswm y gwariant rhaglenni %

13.40

12.16

12.08

% o’r costau gweithredu a delir drwy CG

%

52.21

55.03

52.43

% o’r costau gweithredu a delir drwy’r Loteri

%

47.79

44.97

47.57

CYFANSWM GWARIANT CYFALAF (CYNIGION) £’000s

3,420

6,472

8,920

Cyfanswm gwariant cyfalaf – Cymru gyfan

£’000s

132

186

1,002

Cyfanswm gwariant cyfalaf – Gogledd

£’000s

1,725

1,464

1,652

Cyfanswm gwariant cyfalaf – Canolbarth a Gorllewin

£’000s

1,113

1,046

3,603

Cyfanswm gwariant cyfalaf – De

£’000s

450

3,776

2,663

CYFANSWM GWARIANT LOTERI (CYNIGION)

£’000s

8,807

10,663

13,496

Cyfanswm gwariant Loteri – Cymru gyfan

£’000s

2,144

1,398

1,708

Cyfanswm gwariant Loteri – Gogledd

£’000s

2,414

2,475

2,449

Cyfanswm gwariant Loteri – Canolbarth a Gorllewin

£’000s

2,430

1,915

5,026

Cyfanswm gwariant Loteri – De

£’000s

1,819

4,875

4,313

CYFANSWM GRANTIAU LOTERI I CGR

£’000s

3,233

5,575

8,925

2002-03

2003-04

2004-05

CYFANSWM Y CYRFF A GYLLIDIR GAN REFENIW (CGR)

Nifer

121

124

123

CGR sy’n derbyn £1m+ CGR sy’n derbyn £999k – £500k CGR sy’n derbyn £499k – £250k CGR sy’n derbyn £249k – £100k CGR sy’n derbyn £99k – £25k CGR sy’n derbyn llai na £25k

Nifer Nifer Nifer Nifer Nifer Nifer

2 2 8 17 68 24

2 3 9 24 64 22

3 3 8 26 62 21

Cyfanswm gwariant CGR – Cerddoriaeth Cyfanswm gwariant CGR – Drama Cyfanswm gwariant CGR – Dawns Cyfanswm gwariant CGR – Llenyddiaeth Cyfanswm gwariant CGR – Celfyddydau Gweledol a Chrefftau

£’000s £’000s £’000s £’000s £’000s

4,966 4,336 638 1,308** 1,168

5,527 5,606 669 770 1,357

5,704 6,378 680 796 1,405

Cyfanswm gwariant CGR – Cyflwyno Cyfanswm gwariant CGR – Celfyddydau a Phobl Ifainc Cyfanswm gwariant CGR – Diwydiannau Creadigol Cyfanswm gwariant CGR – Addysg a Hyfforddiant Cyfanswm gwariant CGR – Cyfleoedd Cyfartal ac Amrywiaeth Ddiwylliannol Cyfanswm gwariant CGR – Ffilm Cyfanswm gwariant CGR – Celfyddydau Cymunedol Cyfanswm gwariant CGR – Marchnata

£’000s £’000s

1,572 12

1,897 183

2,080 213

£’000s £’000s £’000s

100 124

103 75 129

106 77 139

£’000s £’000s £’000s

298 956 83

307 1,000 86

315 1,008 88

CYFANSWM GWARIANT CGR

£’000s

15,561

17,709

18,989

%

80.79

84.45

81.94

%

55.44

55.67

51.78

CYFANSWM GWARIANT – ARTISTIAID UNIGOL £’000s

398

528

464

Cyrff a Gyllidir gan Refeniw fel % o gyfanswm gwariant rhaglen CG Cyrff a Gyllidir gan Refeniw fel % o gyfanswm y gwariant rhaglenni

* Cymorth Grant ** Yn cynnwys cleientiaid a drosglwyddwyd i Gynor Llyfrau Cymru yn Ebrill 2003

42

ADRODDIAD BLYNYDDOL CYNGOR CELFYDDYDAU CYMRU 2004-05


ANSAWDD, GWERTHUSO A MONITRO UN O GYFRIFOLDEBAU SYLFAENOL CYNGOR CELFYDDYDAU CYMRU FEL DOSBARTHWR ARIAN CYHOEDDUS YW SICRHAU BOD Y GWARIANT YN CAEL EI WARIO’N DDA A’I REOLI’N GYWIR

MONITRO ARIANNOL PROSIECTAU REFENIW Tîm Monitro Ariannol CCC sy’n ymgymryd â gwaith monitro ariannol prosiectau refeniw mewn partneriaeth â’r timau rhanbarthol. Mae CCC yn cynnal adolygiadau ariannol o bob prosiect refeniw, a gofynnir i dderbynwyr grant lenwi a chyflwyno adroddiadau hunan-asesu pan fydd y prosiect wedi dod i ben. Mae’r Tîm Monitro Ariannol yn adolygu’r wybodaeth ariannol a gynhwysir yn yr adroddiadau hyn ac, yn ogystal, yn ymgymryd â rhaglen flynyddol o ymweliadau â sampl o dderbynwyr grant i adolygu eu cofnodion.

MONITRO PROSIECTAU CYFALAF Yr Uned Gyfalaf sy’n gwneud y gwaith monitro prosiectau cyfalaf ac mae iddo ddwy elfen ar wahân: monitro ar y safle a monitro yn sgîl cwblhau. Mae pob prosiect adeiladu mawr a gyllidir gan CCC (y rheiny sy’n cael grantiau o £250,000 neu ragor) yn cael ei fonitro’n ddwys ar y safle yn ystod ei gyfnod adeiladu. Mae hyn yn sicrhau bod pob prosiect yn gwneud cynnydd yn unol â’r cynlluniau o ran y rhaglen, dyluniad, costau ac ansawdd y gwaith adeiladu. Mae CCC yn penodi Monitorau Prosiect allanol – fel arfer penseiri neu

dirfesurwyr fydd y rhain – i weithio gyda staff CCC wrth fonitro’r prosiectau hyn ac wrth ymweld â safleoedd prosiectau yn rheolaidd drwy gydol eu cyfnod adeiladu.

Mileniwm Cymru, Theatr a Chanolfan Gelfyddydau Glan yr Afon, Casnewydd, Galeri yng Nghaernarfon, Oriel Davies, y Drenewydd, a Theatr Mwldan yn Aberteifi.

Mae’n ofynnol i CCC fonitro pob prosiect cyfalaf yn dilyn eu cwblhau hyd at ddiwedd eu cyfnod monitro priodol; mae grantiau ar gyfer prynu offer yn cael eu monitro am bum mlynedd, celfyddyd cyhoeddus am 15 mlynedd, adnewyddu adeiladau am 25 mlynedd ac adeiladau newydd am 50 mlynedd.

MONITRO ANSAWDD

Mae prosiectau sydd wedi eu cwblhau yn cael eu monitro er mwyn sicrhau bod adnoddau’r Loteri yn cael eu defnyddio at y dibenion y rhoddwyd y grant amdanynt, eu bod yn cyflwyno’r buddion a nodwyd ar y ffurflen gais a bod yr asedau’n cael eu defnyddio at y dibenion a fwriadwyd. Yn ystod 2004-2005 ymwelwyd â 57 o brosiectau a oedd wedi eu cwblhau at ddibenion monitro, a rhoddwyd y canlyniadau i Bwyllgor Cyfalaf CCC. Defnyddir y darganfyddiadau i lywio a dylanwadu ar bolisi a phrosesau penderfynu’r Pwyllgor ac i helpu i nodi’r math o brosiectau sy’n cynnig gwerth da am arian. Yn 2004-2005 gwnaeth yr Uned Gyfalaf fonitro’n llwyddiannus hyd eu cwblhau Ganolfan

Yn Ebrill 2004, ymgynghorodd CCC ar fframwaith ar gyfer Monitro Ansawdd a’i ddiwygio. Wrth ddechrau rhoi’r fframwaith newydd ar waith, rhoddwyd blaenoriaeth i waith Cyrff a Gyllidir gan Refeniw gan CCC, sy’n rhan sylweddol o wariant CCC. Cafodd fformat newydd ar gyfer Adroddiadau Gweithgarwch ei ddatblygu, y bu swyddogion CCC ac aelodau o’r Rhestr Genedlaethol o Gynghorwyr fel ei gilydd yn rhan o’i gwblhau. Ail flaenoriaeth oedd cefnogi pwysigrwydd hunan-werthuso gan fudiadau celfyddydau o weithgarwch cyfranogol ac mae CCC wedi mabwysiadu am gyfnod o dair blynedd lawlyfr Celfyddydau Gwirfoddol Cymru Why Bother? yn sail i annog arferion da yn y maes hwn. Bydd gwaith pellach ar ddatblygu a gweithredu Monitro Ansawdd yn parhau wrth i CCC weithio i helpu i godi safon ac ansawdd cyflawniad celfyddydol ar draws Cymru.

CREU’R CYSYLLTIADAU

43


AELODAU O’R CYNGOR 2004-05 Cafodd GERAINT TALFAN DAVIES ei benodi’n Gadeirydd yn Ebrill 2003. Arweiniodd ei yrfa yn y cyfryngau at ei benodi’n Rheolydd BBC Wales, swydd a ddaliodd rhwng 1990-2000. Cyn ei benodi’n Gadeirydd CCC, bu’n ymwneud â’r celfyddydau drwy gadeirio CBAT: yr Asiantaeth Celfyddydau ac Adnewyddu ac Opera Cenedlaethol Cymru, ac fel aelod bwrdd Canolfan Mileniwm Cymru a Gwobr Celfyddydau Ryngwladol Artes Mundi. Cafodd JANET ROBERTS ei phenodi’n Is-Gadeirydd ym Medi 2004. Mae’n athrawes Cymraeg a Drama yn Ysgol Uwchradd, Bodedern, Ynys Môn. Gyda’i phrofiad helaeth o ddrama amatur a theatr mewn addysg, mae’n rhoi llawer o’i hamser i annog pobl ifainc i gymryd rhan yn y celfyddydau, yn enwedig drama. Mae SIMON DANCEY yn byw yn y Barri. Ef yw Cyfarwyddwr Cerddoriaeth Gymunedol Cymru ac yn ffigur blaenllaw ym maes y celfyddydau cymunedol yng Nghymru. Mae hefyd yn gerddor ac yn hyrwyddwr sydd wedi perfformio ar draws y byd. Mae’n Gadeirydd ar y mudiad Vibe Youth ^ Gerddoriaeth ac yn un o sylfaenwyr gwyl Compass Point. Mae ganddo ddiddordeb arbennig mewn cydweithrediadau celfyddydol rhynglwadol.

44

ADRODDIAD BLYNYDDOL CYNGOR CELFYDDYDAU CYMRU 2004-05

Brodor o Sir Gaerfyrddin yw DAI DAVIES ond mae wedi treulio llawer o’i yrfa yn Llundain lle dilynodd yrfa lwyddiannus iawn yn y busnes cerddoriaeth. Ers hynny mae wedi dod yn ôl i Gymru ac erbyn hyn yn byw ym Mhenarth. Mae MEG ELIS yn awdur profiadol ac yn un o enillwyr blaenorol cystadleuaeth medel ryddiaith yr Eisteddfod Genedlaethol. Ar hyn o bryd mae’n awdur ac yn gyfieithydd llawrydd, ac yn gyn ddirprwy olygydd Y Faner. Hi sy’n cadeirio Pwyllgor Gogledd Cymru CCC. Partner mewn practis pensaernïol yn Aberystwyth yw HARRY JAMES. Mae ganddo ddiddordeb arbennig yn y celfyddydau gweledol ac fe fu, am sawl blwyddyn, yn aelod o Banel Celf a Chrefft yr Eisteddfod Genedlaethol. Ef sy’n cadeirio Pwyllgor Cyfalaf CCC. Mae JOHN METCALF yn un o gyfansoddwyr pennaf ei genhedlaeth. Mae wedi ysgrifennu chwe opera, dau ohonynt wedi eu comisiynu gan Opera Cenedlaethol Cymru. Mae’n byw yn Llanbedr Pont Steffan. Ef sy’n cadeirio Pwyllgor Canolbarth a Gorllewin Cymru CCC. Ar hyn o bryd mae CHRISTOPHER O'NEIL yn Ddirprwy Is-Ganghellor (Celf a Dylunio) ym Mhrifysgol Dyffryn Tafwys, ar ôl bod yn Bennaeth yr Ysgol Celf a Dylunio, UWIC, o’r blaen. Mae wedi arddangos a chyhoeddi gwaith yn rhyngwladol ac yn un o Ymddiriedolwyr CBAT: yr Asiantaeth y Celfyddydau ac Adnewyddu. Ef sy’n cadeirio Is-Bwyllgor Biennale Fenis CCC.

Amber Hiscott a David Pearl - CBAT, Sgwâr Callaghan, Caerdydd (photo: Kiran Ridley)


AELODAU O’R CYNGOR 2004-05

Stephen Whittle - Shadows and Reflections

Oriel Davies Gallery, Y Drenewydd

HUW ROBERTS yw Pennaeth Marchnata a Pholisi Cyhoeddus BBC Wales. Yn enedigol o Gaerdydd, astudiodd yn Ysgol Gelf Kingston ac erbyn hyn mae’n byw ym Mro Morgannwg. Mae wedi cynghori ar faterion cyfathrebu gwleidyddol a chyfathrebu corfforaethol i lawer o gleientiaid yn y sectorau cyhoeddus a phreifat ledled y DU.

Mae hefyd yn ymwneud â nifer o fudiadau diwylliannol gan gynnwys Cyngor yr Amgueddfeydd ac Orielau Cenedlaethol, Cadeirydd Ymddiriedolaeth Castell Bodelwyddan, Cadeirydd ECTARC, mudiad Hyfforddi Ewropeaidd yn ^ Celfyddydau Sir Ddinbych, a Chadeirydd Gwyl Ieuenctid Prestatyn am y naw mlynedd diwethaf.

DR FRANCESCA RHYDDERCH yw Golygydd y cylchgrawn llenyddiaeth chwarterol New Welsh Review ac yn byw yn Aberystwyth. Cyn cymryd y swydd hon bu’n gweithio i’r cylchgrawn diwylliannol, Planet: The Welsh Internationalist ac i argraffwyr mwyaf Cymru, Gwasg Gomer.

Mae’r ATHRO DAI SMITH yn hanesydd o fri ac yn ysgrifennwr ar gelfyddydau a diwylliant Cymru. Yn Ionawr 2005 ymddiswyddodd fel Dirprwy Is-Ganghellor Prifysgol Morgannwg ac ers hynny mae wedi ei benodi’n ddeiliad cyntaf Cadair Ymchwil Raymond Williams mewn Hanes Diwylliannol Cymru ym Mhrifysgol Abertawe.

Mae RHIANNON WYN HUGHES MBE yn Gynghorydd ers pymtheng mlynedd o fewn Llywodraeth Leol ac ar hyn o bryd yn Arweinydd Cyngor Sir Dinbych, a llefarydd Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru ar Dwristiaeth.

RUTH TILL MBE yw Cyfarwyddwr Dawns Rubicon, sydd wedi ei seilio yng Nghaerdydd. Mae’n awdurdod cydnabyddedig ym maes dawns a chelfyddydau cymunedol ac yn un o’r ffigurau

mwyaf adnabyddus yn y maes yng Nghymru. Hi sy’n cadeirio Pwyllgor De Cymru CCC DAVID VOKES oedd Partner Rheoli’r cyfreithwyr Eversheds Caerdydd am fwy na deng mlynedd ac mae’n gyn aelod bwrdd Celfyddydau Chapter, yn gyn aelod cyngor Celfyddydau a Busnes, a Chyfarwyddwr Ymddiriedolaeth Neuadd Dewi Sant a’r Theatr Newydd. Mae’n cadeirio’r Pwyllgor Archwilio a’r Pwyllgor Cynaladwyedd. DEWI WALTERS oedd yr Is-Gadeirydd ar y Cyngor nes i’w dymor yn y swydd ddod i ben yng Ngorffennaf 2004. Wedi ei seilio yn y Drenewydd, Powys, mae’n gweithio fel ymgynghorydd addysg, ar ôl dilyn gyrfa dysgu ac mae ganddo ddiddordeb arbennig mewn sicrhau bod y celfyddydau’n hygyrch i bobl anabl.

CREU’R CYSYLLTIADAU

45


Cwmni Opera Cenedlaethol Cymru - Wozzeck (ffoto: Bill Cooper) 46

ADRODDIAD BLYNYDDOL CYNGOR CELFYDDYDAU CYMRU 2004-05


Dawns Ieuenctid Cenedlaethol Cymru

CREU’R CYSYLLTIADAU ADRODDIAD BLYNYDDOL CYNGOR CELFYDDYDAU CYMRU 2004-05

Y FFIGURAU

CREU’R CYSYLLTIADAU

47


CYFARWYDDIADAU POLISI Y LOTERI GENEDLAETHOL

Wrth arfer y pwerau a roddwyd iddo gan adran 26(1) Deddf y Loteri Genedlaethol etc 1993, cyhoeddodd Ysgrifennydd Gwladol Cymru y Cyfarwyddiadau Polisi canlynol i Gyngor Celfyddydau Cymru ym mis Gorffennaf 1998. Mae’r cyfeiriadau yn y Cyfarwyddiadau hyn at adrannau o Ddeddf y Loteri Genedlaethol etc 1993 fel y’i diwygiwyd gan Ddeddf y Loteri Genedlaethol 1998. Wrth ddosbarthu arian y Loteri Genedlaethol, rhaid i Gyngor Celfyddydau Cymru ystyried y canlynol: A. yr angen i sicrhau y caiff arian ei ddosbarthu dan adran 25(1) ar gyfer prosiectau sy’n hyrwyddo budd y cyhoedd neu ddibenion elusennol, ac nas bwriadwyd yn bennaf ar gyfer enillion preifat; B. yr angen i sicrhau ei fod yn ystyried ceisiadau sy’n ymwneud â’r ystod lawn o weithgareddau yn adran 22(3) (a), ac y mae ganddo’r pwer i ddosbarthu arian mewn perthynas â hwy, gan ystyried:

48

i. ei asesiad o’r anghenion er mwyn datblygu’r celfyddydau a gweithgareddau celfyddydol a’i flaenoriaethau mewn perthynas â’r rhain ar hyn o bryd; ii. yr angen i sicrhau bod holl ardaloedd Cymru yn cael cyfle i gael arian;

G. anghenion prosiectau sy’n ymwneud â chrefft; H. yr angen i ddosbarthu arian dan adran 25(1) i brosiectau sydd ag amcan a therfyn amser penodol yn unig; I. yr angen:

iii. y cyfle i leihau anfantais economaidd a chymdeithasol, wrth fod o fudd i’r celfyddydau yr un pryd;

i. ym mhob achos, i ymgeiswyr ddangos bod y prosiect yn ariannol hyfyw gydol cyfnod y grant;

C. yr angen i hyrwyddo mynediad i’r celfyddydau i bobl o bob rhan o’r gymdeithas;

ii. pan geisir am arian cyfalaf, neu gostau dechreuol, am gynllun busnes clir sy’n ymestyn ymhellach na chyfnod y grant, ac sy’n cynnwys darpariaeth ar gyfer costau rhedeg a chynnal cysylltiedig;

D. yr angen i hyrwyddo gwybodaeth am, a diddordeb yn y celfyddydau, gan blant a phobl ifainc; E. yr angen i hybu amcanion datblygiad cynaliadwy; F. anghenion prosiectau sy’n ymwneud â ffilm a lluniau symudol, ac yn arbennig, yr angen i feithrin datblygiad strwythurau cynaliadwy yn y diwydiant ffilmiau drwy, ymhlith pethau eraill, gefnogi datblygu, dosbarthu a hyrwyddo ffilmiau yn ogystal â’u cynhyrchu;

ADRODDIAD BLYNYDDOL CYNGOR CELFYDDYDAU CYMRU 2004-05

iii. mewn achosion eraill, i ystyried pa mor debygol yw y bydd cyllid arall ar gael i dalu unrhyw gostau parhaus am gyfnod rhesymol wedi diwedd cyfnod y dyfarniad Loteri, gan ystyried maint a natur y prosiect, a’r angen i ddefnyddio arian Loteri i gynorthwyo cynnydd tuag at hyfywedd wedi cyfnod y grant, lle bynnag y bo’n bosibl;

J. mantais cefnogi datblygiad hyfywedd ariannol a rheoli tymor hir sefydliadau celfyddydol. Wrth ystyried hyn, bydd Cyngor Celfyddydau Cymru yn dilyn Cyfarwyddyd H; K. yr angen i’w gwneud yn ofynnol i gael elfen o gyllid partneriaeth a/neu gyfraniadau mewn math, o ffynonellau eraill, sy’n gymesur â gallu rhesymol gwahanol fathau o geisiadau, neu ymgeiswyr mewn ardaloedd arbennig, i gael cefnogaeth o’r fath; L. mantais gweithio â sefydliadau eraill, gan gynnwys dosbarthwyr eraill, lle bydd hyn yn fodd effeithiol o wireddu elfennau o’i strategaeth; M. yr angen i sicrhau y caiff ei bwerau i wahodd ceisiadau dan adran 25(2A) eu defnyddio mewn cysylltiad â dilyn amcanion strategol; N. unrhyw wybodaeth y mae’n ei hystyried yn angenrheidiol i wneud penderfyniadau yngly^n â phob cais, gan gynnwys cyngor annibynnol pan fo angen.


DATGANIAD ARIANNOL CRYNO – CYFRIF GWEITHGAREDDAU CYFFREDINOL AM Y FLWYDDYN A DDAETH I BEN 31 MAWRTH 2005

DATGANIAD ARIANNOL CRYNO

CEFNDIR CYFANSODDIADOL

Daw’r datganiad ariannol cryno hwn o’r cyfrifon llawn ac nid yw’n cynnwys digon o wybodaeth i sicrhau dealltwriaeth lawn o’r canlyniadau nac o sefyllfa Cyngor Celfyddydau Cymru. Os bydd angen rhagor o wybodaeth arnoch, dylech ddarllen y cyfrifon llawn am y cyfnod a ddaeth i ben 31 Mawrth 2005, adroddiad yr archwilwyr ar y cyfrifon hynny ac adroddiad blynyddol yr Ymddiriedolwyr. Mae cyfrifon llawn gweithgareddau cyffredinol y Cyngor wedi eu rhoi gerbron Cynulliad Cenedlaethol Cymru, ac mae’r cyfrifon a baratowyd ar wahân ar gyfer gweithgareddau dosbarthu’r Loteri wedi eu rhoi gerbron y Senedd a Chynulliad Cenedlaethol Cymru. Mae’r ddwy set o gyfrifon wedi eu cyflwyno i’r Comisiwn Elusennau a gellir eu cael yn rhad ac am ddim drwy ysgrifennu at y Pennaeth Cyllid a Gweinyddiaeth, Cyngor Celfyddydau Cymru, Stryd yr Amgueddfa, Caerdydd, CF10 3NX.

Sefydlwyd Cyngor Celfyddydau Cymru drwy Siarter Frenhinol ar 30 Mawrth 1994; mae gweledigaeth a gwerthoedd y Cyngor wedi eu nodi y tu mewn i glawr blaen yr Adroddiad Blynyddol hwn. O dan delerau Deddf y Loteri Genedlaethol ayb 1993 (fel y’i diwygiwyd), mae’r Cyngor yn gyfrifol am ddosbarthu enillion y Loteri i sefydliadau’r celfyddydau yng Nghymru; paratoir cyfrifon ar wahân ar gyfer gweithgareddau dosbarthu’r Loteri. Mae Cyngor Celfyddydau Cymru yn elusen gofrestredig.

ADOLYGIAD O’R FLWYDDYN A DATBLYGIADAU’R DYFODOL Mae’r cyfrifon, ac eithrio gweithgareddau dosbarthu’r Loteri, yn dangos cyfanswm yr adnoddau a dderbyniwyd am y flwyddyn o £24,448,000 (2003/2004: £23,376,000), adnoddau allan-daliadau net o £1,048,000 (2003/2004: adnoddau net a dderbyniwyd o £277,000), ymrwymiadau cyfredol net o £145,000 (2004: asedau cyfredol net o £804,000) a chyfanswm cronfeydd ar 31 Mawrth 2005 o £3,641,000 (2004: £4,499,000). Ar 31 Mawrth 2005 roedd y Cyngor wedi cynnig yn ffurfiol grantiau ymlaen llaw ar gyfer 2005/2006 o £18,229,000 (2004/2005: £18,568,000). Caiff gweledigaeth a gwerthoedd y Cyngor eu nodi ar ddechrau’r Adroddiad hwn. Nodir ei bolisïau a’i strategaethau yn ei Strategaeth Pum Mlynedd ar Ddatblygu’r Celfyddydau a’i Gynllun Corfforaethol drafft ar gyfer 2005-2008.

AELODAU’R CYNGOR Cynulliad Cenedlaethol Cymru sy’n penodi Aelodau’r Cyngor a hwy yw Ymddiriedolwyr yr elusen. Yn dilyn diwygio Siarter Frenhinol y Cyngor, a chyda sêl bendith y Comisiwn Elusennau, bydd y Cadeirydd yn cael tâl am ei wasanaeth o 1 Ebrill 2004. Mae’r holl aelodau eraill yn gwasanaethu yn wirfoddol ac yn ddi-dâl. Rhestrir yr Aelodau a wasanaethodd ers 1 Ebrill 2004 ar dudalennau 44-45. Mae cofrestr o fuddiannau Aelodau’r Cyngor a’i Bwyllgorau a Phaneli Ymgynghorol, a chofrestr o fuddiannau cyflogeion y Cyngor ar gael i’w harchwilio’n gyhoeddus, drwy drefniant, ymhob un o swyddfeydd y Cyngor yn ystod oriau gwaith arferol.

CREU’R CYSYLLTIADAU

49


DATGANIAD CRYNO O’R GWEITHGAREDDAU ARIANNOL am y flwyddyn a ddaeth i ben 31 Mawrth 2005

CRYNODEB O’R FANTOLEN ar 31 Mawrth 2005

Cyllid heb Gyfyngiad

Cyllid Cyfyngedig

2005 Cyfanswm

2004 Cyfanswm

2005 Cyfanswm

2004 Cyfanswm

£’000s

£’000s

£’000s

£’000s

£’000s

£���000s

Asedau sefydlog

3,936

3,695

Asedau cyfredol

1,167

2,145

(1,312)

(1,341)

Asedau/(rhwymedigaethau) cyfredol net

(145)

804

Adnoddau a wariwyd

Credydwyr: symiau sy’n ddyledus o fewn blwyddyn

(150)

-

Gwariant celfyddydol elusennol uniongyrchol

Asedau net

3,641

4,499

11

10

Adnoddau a dderbyniwyd Grantiau i’w derbyn Cynulliad Cenedlaethol Cymru

22,484

1,364

23,848

22,797

391

209

600

579

Cyfanswm yr adnoddau a dderbyniwyd 22,875

1,573

24,448

23,376

Incwm arall

Grantiau a gwarantau

Credydwyr: symiau sy’n ddyledus o fewn blwyddyn

19,979

1,396

21,375

19,261

Cronfeydd cyfyngedig

1,621

176

1,797

1,709

Cronfeydd digyfyngiad

3,630

4,489

1

-

1

-

Cyfanswm y cronfeydd

3,641

4,499

21,601

1,572

23,173

20,970

2,323

-

2,323

2,129

142

-

142

145

24,066

1,572

25,638

23,244

(157)

412

Adnoddau net a dderbyniwyd/(talwyd allan) (1,191)

1

(1,190)

132

64

56

Gwyrdroi cost dybiannol cyfalaf

142

-

142

145

(93)

468

ADNODDAU NET A (TALWYD ALLAN) / DDERBYNIWYD AR GYFER Y FLWYDDYN (1,049)

Gwariant cyfalaf

(388)

(98)

1

(1,048)

277

(Gostyngiad)/Cynnydd mewn arian parod yn y flwyddyn

(481)

370

Enillion ailbrisio nas gwireddwyd

190

-

190

423

(Gostyngiad)/cynnydd net mewn cronfeydd (859)

1

(858)

700

Cydnabyddiaeth y Cadeirydd

38

-

Cydnabyddiaeth y Prif Weithredwr

77

73

Gwasanaethau a hyrwyddo uniongyrchol Llog taladwy

Rheoli a gweinyddu Cost dybiannol cyfalaf Cyfanswm yr adnoddau a wariwyd

Codir 53% (2004: 55%) o gydnabyddiaeth y Prif Weithredwr a’r Cadeirydd ar y cyfrif gweithgareddau cyffredinol a’r gweddill ar gyfrif Dosbarthu’r Loteri.

50

ADRODDIAD BLYNYDDOL CYNGOR CELFYDDYDAU CYMRU 2004-05

CRYNODEB O’R DATGANIAD LLIF ARIAN PAROD am y flwyddyn a ddaeth i ben 31 Mawrth 2005 Mewnlif/(all-lif) arian parod net o weithgareddau gweithredu Llog banc


NODIADAU I’R DATGANIAD ARIANNOL CRYNO

Nodyn 1. Sail y paratoi

Priod gyfrifoldebau’r Cyngor, y Swyddog Cyfrifo a’r Archwilydd

Daw’r datganiad ariannol cryno hwn o’r cyfrifon llawn a baratowyd yn unol â Deddf Elusennau 1993 a chawsant eu cymeradwyo gan Gyngor Celfyddydau Cymru a’u llofnodi ar ei ran gan

Y Cyngor a’r Swyddog Cyfrifo sy’n gyfrifol am y datganiad ariannol cryno. Fy nghyfrifoldeb i yw adrodd fy marn wrthych am y gwaith o’i baratoi a’i gysondeb â’r datganiadau ariannol llawn ac adroddiad blynyddol yr Ymddiriedolwyr. Darllenais y wybodaeth arall yn yr Adroddiad Blynyddol yn ogystal gan ystyried yr oblygiadau ar gyfer fy adroddiad pe byddwn yn dod yn ymwybodol o unrhyw gam-ddatganiadau neu anghysondebau materol gyda’r crynodeb o ddatganiadau ariannol.

Peter Tyndall Swyddog Cyfrifo 13 Gorffennaf 2005

Geraint Talfan Davies Cadeirydd 13 Gorffennaf 2005

Sail y farn

ARCHWILWYR Roedd adroddiad Archwilydd Cyffredinol Cymru, ar ddatganiadau ariannol blynyddol Cyngor Celfyddydau Cymru am y flwyddyn a ddaeth i ben 31 Mawrth 2005 yn ddiamod.

DATGANIAD ARCHWILYDD CYFFREDINOL CYMRU I GYNGOR CELFYDDYDAU CYMRU Archwiliais y datganiad ariannol cryno ar dudalennau 49 a 50 a baratowyd ar y ffurf ac ar y sail a nodir yn nodyn 1 ar dudalen 51.

Cynheliais fy archwiliad yn unol â’r Bwletin 1999/6 – ‘Datganiad yr archwilwyr ar y datganiad ariannol cryno’ a gyhoeddwyd gan y Bwrdd Arferion Archwilio i’w ddefnyddio yn y Deyrnas Unedig. Barn Yn fy marn i, mae’r datganiad ariannol cryno yn gyson â datganiadau ariannol llawn ac adroddiad blynyddol Ymddiriedolwyr Cyngor Celfyddydau Cymru am y cyfnod a ddaeth i ben 31 Mawrth 2005 ac mae wedi ei baratoi yn gywir ar y sail a ddisgrifir yn nodyn 1. Jeremy Colman Archwilydd Cyffredinol Cymru Deri House 2-4 Park Grove Caerdydd, CF10 3PA 20 Gorffennaf 2005

CREU’R CYSYLLTIADAU

51


DATGANIAD ARIANNOL CRYNO – CYFRIF DOSBARTHU’R LOTERI AM Y FLWYDDYN A DDAETH I BEN 31 MAWRTH 2005

DATGANIAD ARIANNOL CRYNO

CEFNDIR CYFANSODDIADOL

Daw’r datganiad ariannol cryno hwn o’r cyfrifon llawn ac nid yw’n cynnwys digon o wybodaeth i sicrhau dealltwriaeth lawn o’r canlyniadau nac o sefyllfa Cyfrif Dosbarthu’r Loteri Cyngor Celfyddydau Cymru. Os bydd angen rhagor o wybodaeth arnoch, dylech ddarllen y cyfrifon llawn am y flwyddyn a ddaeth i ben ar 31 Mawrth 2005, adroddiad yr archwilwyr ar y cyfrifon hynny ac adroddiad blynyddol yr Ymddiriedolwyr. Mae cyfrifon llawn Cyfrif Dosbarthu’r Loteri, a baratowyd yn unol â’r Cyfarwyddyd ar Gyfrifon a gyhoeddwyd gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru fel sy’n ofynnol yn ôl Adran 35(3) Deddf Loteri Genedlaethol ayyb 1993 (fel y’i diwygiwyd) wedi eu rhoi gerbron y Senedd a’r Cynulliad Cenedlaethol, ac wedi eu cyflwyno i’r Comisiwn Elusennau, a gellir eu cael yn rhad ac am ddim drwy ysgrifennu at y Pennaeth Cyllid a Gweinyddiaeth, Cyngor Celfyddydau Cymru, Stryd yr Amgueddfa, Caerdydd, CF10 3NX.

Sefydlwyd Cyngor Celfyddydau Cymru drwy Siarter Frenhinol ar 30 Mawrth 1994: mae gweledigaeth a gwerthoedd y Cyngor wedi eu nodi y tu mewn i glawr blaen yr Adroddiad Blynyddol hwn.

52

O dan delerau Deddf y Loteri Genedlaethol ayyb 1993 (fel y’i diwygiwyd), mae’r Cyngor yn gyfrifol am ddosbarthu enillion y Loteri i sefydliadau’r celfyddydau yng Nghymru. Wrth gyflawni’r gwaith hwn, mae’n ofynnol i’r Cyngor ddilyn y Cyfarwyddiadau ar Bolisi a Chyllid a gyhoeddwyd gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru yn unol ag Adran 26 Deddf y Loteri Genedlaethol ayyb 1993 (fel y’i diwygiwyd). Paratoir cyfrifon ar wahân ar gyfer gweithgareddau cyffredinol y Cyngor. Mae Cyngor Celfyddydau Cymru yn elusen gofrestredig.

ADRODDIAD BLYNYDDOL CYNGOR CELFYDDYDAU CYMRU 2004-05

ADOLYGIAD O’R FLWYDDYN A DATBLYGIADAU’R DYFODOL Mae cyfrif Dosbarthu’r Loteri yn dangos gostyngiad mewn cronfeydd am y flwyddyn o £2,793,000 (2004: cynnydd o £4,234,000) a drosglwyddwyd o’r cronfeydd. £13,496,000 (2004: £10,841,000) oedd cyfanswm y cynigion grant a wnaed yn ystod y flwyddyn. Cofnodir £12,738,000 (2004: £6,054,000) fel gwariant grantiau, sy’n adlewyrchu cynigion a wnaed yn y flwyddyn hon a blynyddoedd blaenorol a dderbyniwyd yn ffurfiol yn ystod y flwyddyn hon. Cyfanswm yr ymrwymiadau amhenodol ar 31 Mawrth 2005, nas cofnodwyd fel gwariant yn y Cyfrif Incwm a Gwariant oedd £700,000 (2004: £1,296,000). Yn ystod y flwyddyn sydd i ddod, bydd y Cyngor yn parhau i ariannu prosiectau yn unol â’i Strategaeth Pum Mlynedd. O gofio natur y rhaglen Gyfalaf a’r ansicrwydd presennol ynghylch adnewyddiad y

drwydded Loteri ym 2009, mae’r Cyngor wedi dyrannu swm er mwyn galluogi’r rhaglen i barhau. Bydd hyn yn ymwneud yn bennaf â sicrhau gwelliannau a mynediad i adeiladau presennol, gan gynnwys cyllid i leoliadau celfyddydol er mwyn cynorthwyo gyda’r gwaith angenrheidiol ar gyfer cydymffurfio gyda gofynion y Ddeddf Gwahaniaethu ar Sail Anabledd. Adolygwyd y cynlluniau refeniw presennol a’u symleiddio ymhellach o 1 Ebrill 2005. Bydd y Cyngor yn parhau i arolygu grantiau ar gyfer ffilm. Adolygir y trefniadau ar gyfer asesu a gwneud argymhellion am y grantiau hyn, a ymgymerir ar hyn o bryd gan Sgrîn Cymru. Nod y Cyngor ar sail ei flaenoriaethau strategol, yw sicrhau y ceir dosbarthiad teg o arian y Loteri ledled Cymru, ac ar draws ffurfiau celfyddyd. Bydd y Cyngor yn parhau i flaenoriaethu grantiau a gynlluniwyd i wrthsefyll eithrio cymdeithasol ac i ariannu mentrau sy’n defnyddio Cronfeydd Strwythurol Ewropeaidd hefyd.


DATGANIAD ARIANNOL CRYNO – CYFRIF DOSBARTHU’R LOTERI

AELODAU’ R CYNGOR Cynulliad Cenedlaethol Cymru sy’n penodi Aelodau’r Cyngor a hwy yw Ymddiriedolwyr yr elusen. Yn dilyn diwygio Siarter Frenhinol y Cyngor, a chyda sêl bendith y Comisiwn Elusennau, caiff y Cadeirydd dâl am ei wasanaethau o 1 Ebrill 2004. Mae’r holl aelodau eraill yn gwasanaethu yn wirfoddol ac yn ddi-dâl. Rhestrir yr Aelodau a wasanaethodd ers 1 Ebrill 2004 ar dudalennau 44-45. Mae cofrestr o fuddiannau Aelodau’r Cyngor a’i Bwyllgorau a’r Ymgynghorwyr Cenedlaethol, a chofrestr o fuddiannau cyflogeion y Cyngor ar gael i’w harchwilio’n gyhoeddus, drwy drefniant, ymhob un o swyddfeydd y Cyngor yn ystod oriau gwaith arferol.

PWYLLGORAU YMGYNGHOROL Y LOTERI Mae’r Cyngor wedi penodi Pwyllgor Cyfalaf i roi cyngor ynghylch datblygu polisi ar ddatblygiad cyfalaf ac i wneud argymhellion am geisiadau grant cyfalaf unigol. Cyflogwyd aseswyr annibynnol allanol i roi cyngor ar bob cais Loteri Cyfalaf am £100,000 neu fwy. Y Cyngor sydd yn gwneud y penderfyniadau terfynol ynghylch dyfarnu grantiau Cyfalaf sy’n fwy na £250,000 a phob grant Ffilm.

Aelodau’r Pwyllgor Cyfalaf a wasanaethodd ers 1 Ebrill 2004 oedd: Harry James Cadeirydd Alun Bond Gareth Davies John Clifford Jones Richard Morgan Janet Roberts Dirprwywyd y cyfrifoldeb ar gyfer asesu a gwneud argymhellion am grantiau Ffilm i Sgrîn Cymru sydd ^ Ymgynghorol wedi sefydlu Grwp Cynyrchiadau i’r perwyl hwn.

CREU’R CYSYLLTIADAU

53


CRYNODEB O’R CYFRIF INCWM A GWARIANT am y flwyddyn a ddaeth i ben 31 Mawrth 2005

CRYNODEB O’R FANTOLEN ar 31 Mawrth 2005 2005 £’000s

2004 £’000s

11,304

10,824

534

971

2005 £’000s

2004 £’000s

21,407

25,019

(13,620)

(14,382)

Asedau cyfredol net

7,787

10,637

Incwm Cyfran yr enillion o’r Loteri Genedlaethol Incwm buddsoddi ar weddill yng Nghronfa Ddosbarthu y Loteri Genedlaethol Tâl am wasanaethau grant

Asedau cyfredol Credydwr: Symiau sy’n ddyledus o fewn blwyddyn

4

11

Cyfanswm yr asedau llai rhwymedigaethau cyfredol

7,787

10,637

Llog i’w dderbyn

52

65

Cronfeydd wrth Gefn a chronfeydd eraill

7,787

10,637

Grantiau y gellir eu hadennill

52

509

-

32

11,946

12,412

(3,449)

(8,041)

-

-

(3,449)

(8,041)

Cyfran yr elw o ffilmiau wedi eu hariannu gan y Loteri Cyfanswm yr incwm

CRYNODEB O’R DATGANIAD LLIF ARIAN PAROD am y flwyddyn a ddaeth i ben 31 Mawrth 2005 All-lif arian parod net o weithgareddau gweithredu Taliadau i gaffael asedau sefydlog diriaethol

Gwariant Ymrwymiadau grant net a wnaed (penodol)

12,738

6,054

266

244

2,108

1,740

Cyfanswm y gwariant

15,112

8,038

Gormodedd(gwariant uwch nag incwm)/ incwm uwch na gwariant am y flwyddyn

(3,166)

4,374

373

(140)

(2,793)

4,234

Cydnabyddiaeth y Cadeirydd

38

-

Cydnabyddiaeth y Prif Weithredwyr

77

73

Costau uniongyrchol dosbarthu grantiau Rheoli a gweinyddu

Gwarged nas gwireddwyd/(colled) ar fuddsoddiadau yng Nghronfa Ddosbarthu y Loteri Genedlaethol (Gostyngiad)/Cynnydd yng Nghronfeydd y Loteri am y flwyddyn

Codir 47% (2004:45%) o gydnabyddiaeth y Cadeirydd a’r Prif Weithredwr ar gyfrif Dosbarthu’r Loteri a’r gweddill ar y cyfrif gweithgareddau cyffredinol.

54

ADRODDIAD BLYNYDDOL CYNGOR CELFYDDYDAU CYMRU 2004-05

Gostyngiad mewn arian parod a’r gweddill a ddelir yng Nghronfa Ddosbarthu y Loteri Genedlaethol


NODIADAU I’R DATGANIAD ARIANNOL CRYNO

Nodyn 1. Sail y paratoi

Priod gyfrifoldebau’r Cyngor, y Swyddog Cyfrifo a’r Archwilydd

Paratowyd y datganiad ariannol cryno hwn yn unol â Deddf Cwmnïau 1985 gan ystyried Rheoliadau (Datganiad Ariannol Cryno) Cwmnïau 1995 (SI 1995/2092) i’r graddau ei fod yn berthnasol ac fe’i llofnodwyd ar ran Cyngor Celfyddydau Cymru gan

Y Cyngor a’r Swyddog Cyfrifo sy’n gyfrifol am y datganiad ariannol cryno. Fy nghyfrifoldeb i yw adrodd wrthych fy marn am y gwaith o’i baratoi a’i gysondeb â’r datganiadau ariannol llawn ac Adroddiad Blynyddol yr Ymddiriedolwyr. Darllenais y wybodaeth arall yn yr Adroddiad Blynyddol yn ogystal gan ystyried yr oblygiadau ar gyfer fy adroddiad pe byddwn yn dod yn ymwybodol o unrhyw gam-ddatganiadau neu anghysondebau materol gyda’r crynodeb o ddatganiadau ariannol.

Peter Tyndall Swyddog Cyfrifo 13 Gorffennaf 2005

Geraint Talfan Davies Cadeirydd 13 Gorffennaf 2005

Sail y farn

ARCHWILWYR Roedd adroddiad y Rheolydd a’r Archwilydd Cyffredinol ar ddatganiadau ariannol blynyddol Cyfrif Dosbarthu’r Loteri Cyngor Celfyddydau Cymru am y cyfnod a ddaeth i ben 31 Mawrth 2005 yn ddiamod.

DATGANIAD Y RHEOLYDD A’R ARCHWILYDD CYFFREDINOL I’R SENEDD AC I AELODAU CYNULLIAD CENEDLAETHOL CYMRU Archwiliais y datganiad ariannol cryno ar dudalennau 52-54 a baratowyd ar y ffurf ac ar y sail a nodir yn nodyn 1 ar dudalen 55.

Cynheliais fy archwiliad yn unol â’r Bwletin 1999/6 – ‘’Datganiad ‘yr archwilwyr’ ar y datganiad ariannol cryno” a gyhoeddwyd gan y Bwrdd Arferion Archwilio i’w ddefnyddio yn y Deyrnas Unedig. Barn Yn fy marn i mae’r datganiad ariannol cryno yn gyson â datganiadau ariannol llawn ac adroddiad blynyddol ymddiriedolwyr Cyngor Celfyddydau Cymru ar Gyfrif Dosbarthu’r Loteri am y flwyddyn a ddaeth i ben 31 Mawrth 2005 ac mae wedi ei baratoi yn gywir ar y sail a ddisgrifir yn nodyn 1. John Bourn Y Rheolydd a’r Archwilydd Cyffredinol Y Swyddfa Archwilio Genedlaethol 157-197 Buckingham Palace Road Llundain, SW1W 9SP 15 Gorffennaf 2005

CREU’R CYSYLLTIADAU

55


GRANTIAU REFENIW BLYNYDDOL 2004-2005 £

Gwasanaeth Menter Diwylliant

Y Celfyddydau a Phobl Ifainc ^ Agor Drysau) Arad Goch (ar gyfer yr wyl Cyd-Bwyllgor Addysg Cymru (ar gyfer Celfyddydau Ieuenctid Cenedlaethol Cymru)

41,280 Dawns

212,616

Cymdeithas Ddawns Werin Cymru Dawns Annibynnol Cymru Earthfall Cwmni Dawns Diversions Cyf

26,367 31,783 31,783 31,783 31,783 32,286 37,067 37,067 39,535 43,899 49,140 49,140 55,527 56,648 58,038 58,428 60,604 62,220 64,696 69,386 81,081 1,008,261

56

ADRODDIAD BLYNYDDOL CYNGOR CELFYDDYDAU CYMRU 2004-05

105,803 105,803

171,336

Celfyddydau Cymunedol Ymddiriedolaeth Partneriaeth Penrhys Arts Connection / Cyswllt Celf Ymddiriedolaeth Broli Cymru Cyf Celfyddydau Cymunedol Rhaeadr a’r Fro Cyf Theatr Felinfach Celf O Gwmpas Dance Blast Plant y Cymoedd Celfyddydau Cymunedol Rhyngddiwylliannol De Cymru Dawns i Bawb Dawns Dyfed Dawns Gogledd Ddwyrain Cymru Cyf Arts Care Limited Dawns Tan Tan Dance Cyf Dawns Cymunedol Cymru Dawns Powys Cerddoriaeth Gymunedol Cymru Celfyddydau Cymunedol y Cymoedd a’r Fro Cyf Rhwydwaith y Celfyddydau Gwirfoddol (ar gyfer Celfyddydau Gwirfoddol Cymru) Dawns Rubicon Celfyddydau Cymunedol Rhondda Cynon Taf

Diwydiannau Creadigol

7,120 75,339 136,767 461,044 680,270

Llwyfan Gogledd Cymru Cwmni Theatr y Torch Cyf Sgript Cymru Theatr y Sherman Cyf Theatr Genedlaethol Cymru Clwyd Theatr Cymru

205,350 240,176 310,707 491,213 1,038,175 1,419,794 4,490,743

Addysg a Hyfforddiant Hyfforddiant Celfyddydau Cymru

77,050 77,050

Drama – Theatr i Bobl Ifainc Cwmni’r Fran Wen Theatr Powys Clwyd Theatr Cymru Theatr Iolo Spectacle Theatre Theatr Gwent Theatr na n’Óg Arad Goch

164,806 200,484 210,768 222,856 241,456 242,436 293,969 310,924

Cyfleoedd Cyfartal ac Amrywiaeth Ddiwylliannol Cymdeithas Gelfyddydau Menywod CADMAD Celfyddydau Anabledd Cymru

139,055 Ffilm Sgrîn – Asiantaeth Cyfryngau Cymru

1,887,699 Drama Theatr Gwynedd Canolfan ar gyfer Ymchwil Perfformio Cyf Cwmni Theatr Volcano Cyf Cymdeithas Ddrama Cymru Theatr Hijinx Theatr Bara Caws

25,198 26,382 87,475

314,754 314,754

Llenyddiaeth 103,227 115,286 125,301 130,471 132,793 178,250

^ Llenyddiaeth a Chelfyddydau y Gelli Cyf Gwyl Mercator Ymddiriedolaeth Taliesin Cyf (T^y Newydd) Yr Academi Gymreig

38,803 56,380 109,003 592,239 796,425


Marchnata Marchnata Celfyddydau Caerdydd Marchnata’r Celfyddydau yn Abertawe a Chaerfyrddin Marchnata Celfyddydau’r Cymoedd

23,732 31,374 32,958 88,064

Cerddoriaeth Archif Cerddoriaeth Traddodiadol Cymru ^ Gerdd Aberystwyth Gwyl ^ Gerdd a Chelfyddydau Llanandras Cyf Gwyl ^ Gerdd a Drama Llantilio Crossenny Cyf Gwyl ^ Machen Isaf Gwyl Cymdeithas Jaz Torfaen Cymdeithas Jaz Gogledd Cymru ^ Werin Pontardawe Gwyl Gwyliau Cymru ^ Eglwys Gadeiriol T^y Ddewi Gwyl Cerdd Fyw Nawr! ^ Bro Morgannwg Gwyl ^ Gerdd Abergwaun Gwyl ^ Gerdd a Chelfyddydau Abertawe Cyf Gwyl Canolfan Wybodaeth Cerddoriaeth Cymru ^ Cerddoriaeth Rhyngwladol Gogledd Cymru Gwyl Cymdeithas Jaz Cymru Eisteddfod Gerddorol Ryngwladol Llangollen Opera Canolbarth Cymru trac – Traddodiadau Cerddoriaeth Cymru Theatr Gerdd Cymru ^ Ryngwladol Jaz Aberhonddu Gwyl Ffederasiwn Cerddoriaeth Amatur Cymru

3,434 5,020 5,020 8,494 8,530 9,470 9,762 12,193 12,891 19,456 28,242 34,929 35,706 36,788 37,633 41,558 50,730 54,261 56,438 58,875 88,872 118,752 247,409

Cerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC Cwmni Opera Cenedlaethol Cymru

802,213 3,917,365 5,704,041

Cyflwyno Sefydliad y Glowyr, Coed Duon Theatr Borough y Fenni Canolfan Gelfyddydau Pontardawe Theatr Beaufort Canolfan Gelfyddydau San Dunwyd Cyf Canolfan Ucheldre Theatr y Grand Abertawe Theatr Hafren Theatr Gogledd Cymru Canolfan Gelfyddydau Glannau Gwy Cyf Canolfan y Celfyddydau Taliesin Theatr Brycheiniog Theatr Ardudwy Theatr y Pafiliwn Neuadd Dewi Sant Creu Cymru Theatr Mwldan Canolfan y Celfyddydau Aberystwyth Canolfan Gelfyddydau Chapter

24,366 25,115 25,740 39,154 43,374 46,587 56,783 57,837 63,507 64,097 64,253 64,253 68,791 73,939 79,359 124,168 158,857 384,553 614,866

Celfyddydau Gweledol a Chrefft Ymddiriedolaeth Oriel Myrddin T^y Model Llantrisant Cyf Prifysgol Cymru, Aberystwyth (Archif Cerameg) AXIS Ymddiriedolaeth Tabernacl Machynlleth Oriel Queen’s Hall Gofod Celf Gyfoes Dros Dro (g39) Oriel Mission CBAT: Asiantaeth y Celfyddydau ac Adfywio Amgueddfa ac Oriel Gelf Casnewydd Fforwm Crefft Cymru Cyf Canolfan Gelfyddydau Llantarnam Grange Oriel Gelf Glynn Vivian Canolfan y Celfyddydau Wrecsam Canolfan Grefft Rhuthun Oriel Davies Gallery Ffotogallery Oriel Mostyn Cywaith Cymru . Artworks Wales

7,767 11,778 13,453 18,837 22,048 22,048 23,548 23,548 36,539 40,594 41,942 56,223 68,201 83,632 106,841 135,257 142,119 170,373 379,992 1,404,740

CYFANSWM

£18,989,120

2,079,599

CREU’R CYSYLLTIADAU

57


DOSBARTHIAD Y LOTERI DOSBARTHIAD Y LOTERI Grantiau o £100,000 neu fwy a ddyfarnwyd ym 2004-05 Derbynnydd

DOSBARTHIAD Y LOTERI Crynodeb y Grantiau o lai na £100,000 a ddyfarnwyd ym 2004-05 Swm a Ddyfarnwyd £

Cyfalaf

Cynllun

Swm a Ddyfarnwyd Nifer o Ddyfarniadau £

Y Celfyddydau ac Anabledd

23,500

1

Theatr Mwldan

107,340

Datblygiad Proffesiynol: Hyfforddi

31,226

2

Cyngor Sir Powys

112,242

Canolfan Grefft Rhuthun

138,000

Gweithiau Cerdd Newydd! (mewn Partneriaeth â Ymddiriedolaeth PRS)

41,190

12

Oriel Mostyn

140,332

Grantiau Bach: Hyfforddi

78,901

31

Cyngor Bwrdeistref Sirol Caerffili

147,750

Plant, Pobl Ifanc a’r Celfyddydau

170,063

7

Oriel Gelf Glynn Vivian

149,259

Meithrin Galluoedd a Datblygu

233,639

16

Cyngor Bwrdeistref Sirol Rhondda Cynon Taf

197,629

Cynhyrchu a Datblygu Cynulleidfaoedd

246,502

14

Clwyd Theatr Cymru

205,146

Cynaliadwyaeth

366,895

19

Arad Goch

232,754

Ffilm

367,369

12

Canolfan Mileniwm Cymru

250,000

Grantiau Prif Ffrwd

376,352

23

Plant y Cymoedd

265,000

Cyflwyno a Datblygu Cynulleidfaoedd

521,275

35

Theatr Gogledd Cymru

999,999

Cyfranogi a Chelfyddydau yn y Gymuned

788,897

29

880,193

297

1,378,651

74

5,504,653

572

Arad Goch

1,846,165

Grantiau Bach

Cwmni Theatr y Torch Cyf

2,750,000

Cyfalaf

Cyfanswm – Cyfalaf

7,541,616

Ffilm Forget About It Film & TV

120,000

Boda Cyf

150,000

Van Film Ltd

200,000

Cyfanswm – Ffilm

470,000

CYFANSWM – Pob Grant Loteri dros £100,000

58

ADRODDIAD BLYNYDDOL CYNGOR CELFYDDYDAU CYMRU 2004-05

8,011,616


GWEITHGAREDDAU CYFFREDINOL – ac eithrio Dyfarniadau Refeniw Blynyddol Grantiau a ddyfarnwyd ym 2004-05 Cynllun

Swm a Ddyfarnwyd £

Nifer y Dyfarniadau

Hyrwyddo Crefft

57,433

6

Grantiau Bach

61,645

10

Rhaglen Fuddsoddi Awdurdodau Lleol

210,158

14

Dyfarniadau Cymru Greadigol

215,138

19

Celfyddydau Tu Allan i Gaerdydd

249,999

8

Grantiau Prif Ffrwd

445,281

26

Preswyliad Canolfan Mileniwm Cymru

484,170

5

Cerddorfeydd Siambr

200,000

7

Eraill

469,000

13

2,392,824

108

Dyfarniadau a weinyddwyd ar ran Llywodraeth Cynulliad Cymru:

Band Pres Cenedlaethol Ieuenctid Cymru

CREU’R CYSYLLTIADAU

59


CYSYLLTWCH Â NI CCC

PRIF SWYDDFA

Gallwch gysylltu â CCC ddydd Llun i ddydd Gwener yn:

9 Stryd yr Amgueddfa Caerdydd, CF10 3NX

SWYDDFA GOGLEDD CYMRU

Ffôn: 029 2037 6500 Minicom: 029 2039 0027 Ffacs: 029 2022 1447 E-bost: gwybodaeth@celfcymru.org.uk

36 Rhodfa’r Tywysog Bae Colwyn, LL29 8LA Ffôn: 01492 533440 Minicom: 01492 532288 Ffacs: 01492 533677 E-bost: gogledd@celfcymru.org.uk

SWYDDFA CANOLBARTH A GORLLEWIN CYMRU

E-bostiwch aelod o staff: enwcyntaf.cyfenw@celfcymru.org.uk Ysgrifennwch i CCC Y Tîm Cyfathrebu, 9 Stryd yr Amgueddfa Caerdydd, CF10 3NX

6 Gardd Llydaw Lôn Jackson Caerfyrddin, SA31 1QD

Ewch i wefan CCC www.celfcymru.org.uk

Ffôn: 01267 234248 Minicom: 01267 223496 Ffacs: 01267 233084 E-bost: canolbarthagorllewin@celfcymru.org.uk

Mae CCC yn gweithredu polisi cyfleoedd cyfartal.

SWYDDFA DE CYMRU 9 Stryd yr Amgueddfa Caerdydd, CF10 3NX

Mae CCC wedi ymrwymo i drefnu bod gwybodaeth ar gael mewn print bras, Braille ac ar dâp sain a byddwn yn ceisio darparu gwybodaeth mewn ieithoedd ar wahân i Gymraeg a Saesneg os cawn gais.

Ffôn: 029 2037 6525 Minicom: 029 2039 0027 Ffacs: 029 2022 1447 E-bost: de@celfcymru.org.uk 60

ADRODDIAD BLYNYDDOL CYNGOR CELFYDDYDAU CYMRU 2004-05

CELFYDDYDAU RHYNGWLADOL CYMRU Gallwch gysylltu â nhw ddydd Llun i ddydd Gwener yn: 28 Park Place Caerdydd, CF10 3QE Ffôn: 029 2038 3037 Ffacs: 029 2039 8778 E-bost: info@wai.org.uk Gwefan: www.wai.org.uk

ACADEMI Gallwch gysylltu ag Academi ddydd Llun i ddydd Gwener yn: 3ydd llawr Ty^ Mount Stuart Sgwâr Mount Stuart Caerdydd, CF10 5FQ Ffôn: 029 2047 2266 Ffacs: 029 2049 2930 E-bost: post@academi.org Gwefan: www.academi.org

Argraffwyd ar bapur elfennaidd heb ddim clorin. ECF. A ddaw o goedwigoedd cwbl gynaliadwy a reolir. Safon amgylcheddol 150 1401. Creuwyd a Dyluniwyd gan Designworld 029 2038 9840


Adroddiad Blynyddol 2004-05