{' '} {' '}
Limited time offer
SAVE % on your upgrade.

Page 1

connecting people

1 stations host

case study 4.0

social nature

2

active waiting

3

market place

4

ArtEZ Hogeschool voor de kunsten Corporeal Master Interior Architecture

spatial connection

5


case study 4.0

INHOUD 0 1 2 3 4 5

Introductie Stations Host Social Nature Active Waiting Market Place Spatial Connection


case study 4.0

introductie

0


case study 4.0

0


case study 4.0

introductie

MASTER INTERIEURARCHITECTUUR X IS DE NAAM VOOR ONS TEAM, AFGEKORT ALS MIX. DE X STAAT VOOR HET NOG ONBEKENDE, DE KRUISBESTUIVING, HET KOPPELEN, WEGEN (OF SPOREN) DIE ELKAAR KRUISEN, HET SAMENKOMEN. Inhoud Connecting People 4 Vraagstelling 6 Opdrachtomschrijving 8 Team MIX 10

3


case study 4.0

introductie

4 kunnen innovatieve ontwerpen, programma’s en scenario’s een betekenisvolle bijdrage leveren aan maatschappelijke ontwikkelingen. Interieurarchitecten geven niet alleen antwoord op gestelde vragen, maar werpen die ook zelf op: ze ontwerpen onderzoekend en onderzoeken ontwerpend. Plek en doel Case Study Die verschillende onderzoekende houdingen hebben we ver taald naar drie programmalijnen in ons onderwijs: Ontwerpstudio’s: de kennis van ruimte, de kennis van de verhoudingen van het lichaam ten opzichte van de ruimte; Case Study: dwarsverbanden zien en deze tot betekenisvolle relaties transformeren; Theoretisch onderzoek: ruimte voor beschouwing, tot nieuwe inzichten kunnen komen. Deze drie pijlers versterken elkaar en worden nadrukkelijk in onderlinge samenhang aangeboden.

Connecting People Corporeal In Corporeal, de naam die we aan de Masteropleiding Interieurarchitectuur hebben gegeven, staat ‘corpo’ voor het lichaam, en ‘real’ voor de werkelijkheid om ons heen. Interieurarchitectuur laat zich ook omschrijven in termen van ervaringen. Het gaat in de relatie tussen mens en ruimte om een ver trouwdheid in de omgang van de mens met zijn omgeving, die niet is ingegeven door voorkennis van die omgeving, maar door een zintuigelijke ervaring van deze omgeving. In deze visie staat de mens centraal. Studenten ontwikkelen een sensitiviteit zich te kunnen verplaatsen in een ander, aandacht te hebben voor de mens in de community, en de plek die beide innemen in de ruimte. We vinden dat ontwerpers en interieurarchitecten in staat moeten zijn maatschappelijke tendensen te signaleren en deze op te pakken als ontwerpopgaven binnen de interieurarchitectuur. Ze onderzoeken gedrag en onderlinge relaties in de ruimten waarin mensen leven, en ontwikkelen strategieën om daarop in te grijpen. Nieuwe ontwikkelingen, zoals het belang van het lokale, verandering en beweging in organisaties en het gebruik van nieuwe technologieën in ons dagelijks leven, vragen om nieuwe antwoorden. Alleen dan

In de Case Study werken studenten aan urgente onderzoeksvragen die spelen bij reële opdrachtgevers. Het zijn vraagstukken die niet direct om een concrete oplossing vragen, de opdrachtgevers zoeken strategieën en scenario’s, die zij zelf nog niet zien. In de ervaring als team te werken, oefenen de studenten zich in de rol die ze later op zich kunnen nemen in een combinatie van samenwerkingen, al dan niet multidisciplinair. Ze leren het zorgvuldig kunnen samenstellen van een team, leiding geven binnen een samenwerking en het kunnen herkennen van ieders kwaliteiten binnen die samenwerking. De uitkomsten van de Case Study worden na een jaar van onderzoek en ontwerp door het studententeam gepresenteerd in een symposium aan de hand van een publicatie. Beide worden, behalve met de opdrachtgever, gedeeld met het werkveld. In voorgaande jaren werkten studenten aan uiteenlopende onderwerpen. Atlas voor de scholenbouw van de toekomst: een atlas waarin onderwerpen en ontwerpen worden voorgedragen die schooldirecteuren, schoolbesturen, projectontwikkelaars en (interieur) architecten kunnen gebruiken als inspiratiebron bij de nieuwbouw of renovatie van schoolgebouwen. Zo normaal als mogelijk: hoe kan je ruimte voor dagbesteding voor mensen met een verstandelijke beperking beter afstemmen op het gebruik door cliënten en bezoekers; Capsa Sensibus: hoe kom je er als ontwerper achter wat de behoeften zijn van de verschillende gebruikers wanneer de gebruikersgroep heel groot en zeer divers is; Case study 4.0 Thema van deze Case Study is ‘Connecting People’: stationsgebieden als sociaal bindmiddel in opdracht


case study 4.0

introductie

van de Nederlandse Spoorwegen. Ook bij de Nederlandse Spoorwegen speelt duurzaamheid een toenemende rol. Daarom wilde de vastgoedtak van de NS van de studenten van Corporeal weten, hoe zij haar assets, de stationsgebouwen, beter kan gebruiken, om zo bij te dragen aan sociale duurzaamheid. Dat mensen elkaar op stations tegen komen, staat buiten kijf. Naar beleving van de stations op individueel niveau is door, of in opdracht van de NS, reeds uitgebreid onderzoek gedaan, en dat heeft geleid tot veel verbeteringen en nieuwe producten op stations. Maar hoe kunnen deze ‘ontmoetingen’ op een positieve manier bijdragen aan het samen leven van mensen, en relaties tussen de mensen ook verbeteren? En welke rol spelen ruimtelijke ingrepen daarbij? Dat was de vraag waarmee het begon. Zes studenten hebben als team onder de naam MIX een jaar lang gezocht in verschillende richtingen: de invloed die beweging op connectie heeft, stations en haar omgeving als marktplaats, de kwaliteit van de toegangen van stations, en nog meer. We zijn trots op de resultaten die het studententeam heeft bereikt. In deze publicatie presenteren zij u de vondsten en ontwerpen waar zij aan gewerkt hebben. Evenals een verslag van het onderzoeksproces. Hoofddocent case study Irene Müller Hoofd masteropleiding interieurarchitectuur / Corporeal Ingrid van Zanten

5

“HET ZIJN VRAAGSTUKKEN DIE NIET DIRECT OM EEN CONCRETE OPLOSSING VRAGEN, DE OPDRACHTGEVERS ZOEKEN STRATEGIEËN EN SCENARIO’S, DIE ZIJ ZELF NOG NIET ZIEN.”


case study 4.0

introductie

VRAAGSTELLING:

6


case study 4.0

introductie

WELKE RUIMTELIJKE INGREPEN OP STATIONS KUNNEN ZORGEN VOOR VERBINDING TUSSEN STATION, OMGEVING EN REIZIGER?

7


case study 4.0

introductie

TEAM MIX Master Interieurarchitectuur X is de naam voor ons team, afgekor t als MIX. De X staat voor het nog onbekende, de kruisbestuiving, het koppelen, wegen (of sporen) die elkaar kruisen, het samenkomen. Als interieurarchitecten zijn wij niet alleen bezig met ontwerpen van interieurs, wij streven ook naar het creëren van een verbinding tussen mensen. De X staat voor onze werkwijze, de combinatie tussen het onderzoeken en het ontwerpen. Dat is wat ons bezig houdt en wat wij willen bereiken met onze tot stand gekomen concepten, scenario´s en ontwerpen. Met onze resultaten willen wij gebruikers niet alleen een prettige ervaring meegeven, maar ontstaan er ook interessante verbindingen. Een verbinding die direct of indirect kan zijn, met je buurman, de omgeving of met de maatschappij. v.l.n.r. : José Koers. Sam Eerdman, Aaltsje Venema, Arco Hollander, Suzanne Overbeek, Roos Limbeek

8


case study 4.0

introductie

9 moeten op meerdere stations kunnen worden toegepast. Voor het onderzoek zijn de volgende stations als proefstations toegewezen: Almere Poor t, Almere Muziekwijk, Almere Parkwijk, Almere Buiten en Almere Oostvaarders. De opdrachtgevers van NS Stations tijdens het onderzoek waren Anne-Maar tje Ordelman, Anouk Schönau, opgevolgd door Bastiaan Kuijpers en Margriet Zegel. Vraag Welke ruimtelijke ingrepen op stations kunnen zorgen voor verbinding tussen station, omgeving en reiziger?

Opdrachtomschrijving NS Stations De reiziger is de eerste prioriteit van NS en zij wil haar reizigers faciliteren in duurzame mobiliteit. De missie is dat reizigers zich verbonden voelen door de NS. Stations spelen een belangrijke rol in de reis van de reiziger van deur tot deur. Het treinproduct in Nederland bestaat uit meer dan de treinreis. Stations en openbaar vervoer zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Reizigers willen bovenal een soepele deur tot deur reis. Service en beleving op stations dragen voor 25% bij aan de totale beleving van de reis. NS Stations onderzoekt het thema “waarde creëren, sociale duurzaamheid” in de breedte. Het bedrijf heeft veel kennis van de beleving van reizigers op haar stations in huis. Ieder kwar taal wordt d.m.v. een enquête de beleving van de reiziger op de stations in kaar t gebracht. Ook is er veel onderzoeksmateriaal over verlichting, type reizigers, duurzaamheid, transferbewegingen, etc. beschikbaar. Al deze informatie gebruikt NS om de beleving van reizigers op stations te verbeteren. De informatie is ook ingezet om inzicht en praktijk ervaring van de ruimtelijke ver taling van het thema Connecting People op te doen en zo het station meer in contact te brengen met haar omgeving. Veiligheid van de reiziger, zeker op de perrons, staat tijdens het onderzoeken voorop. Op en rondom het station moet dus voldaan worden aan de gestelde veiligheidseisen. De ruimtelijke ingrepen

DE NS ZOEKT NAAR SCENARIO’S DIE LATEN ZIEN HOE RUIMTELIJKE INGREPEN KUNNEN BIJDRAGEN AAN CONNECTING PEOPLE OP HET STATION, EN HOE EEN STATION MEER IN VERBINDING KAN STAAN MET DE OMGEVING. Resultaat De NS zoekt naar scenario’s die laten zien hoe ruimtelijke ingrepen kunnen bijdragen aan Connecting People op het station, en hoe een station meer in verbinding kan staan met de omgeving. De resultaten van het onderzoek zorgen voor een ruimtelijke verandering die is beproefd op de geselecteerde


case study 4.0

introductie

stations, de impact is gemeten en geëvalueerd. Dit resulteert in conclusies en aanbevelingen voor mogelijkheden van opschaling en uitrol over de verschillende stations. Proces Als star t van het onderzoek Connecting People hebben we ons verdiept in eerdere onderzoeken en publicaties met betrekking tot reizigerstypen, wachten op stations en retail. Dit is gebruikt als achtergrondinformatie, waarna MIX de toegewezen stations heeft bezocht en geanalyseerd. Van hieruit hebben we conclusies getrokken die uiteindelijk hebben geresulteerd in verschillende thema’s die leidend zijn geweest in het onderzoek.

De vier thema’s zijn: mens, amusement, ontwikkeling en groter geheel. Deze thema’s zijn gaande weg door ontwikkeld en opgesplitst in twee projectvoorstellen en drie onderzoeksplannen. De projectvoorstellen zijn Stations Host en Social Nature. - Stations Host is een tegenreactie op de digitalisering op de NS Stations, gastheerschap waardeer t de functie van bijvoorbeeld een schoonmaker op en de gastheer - vrouw verbeter t de veiligheid en de binding van de reiziger en het station. - Social Nature richt zich op verbinding tussen mens en omgeving door middel van tuinieren, stationsdieren en online farming. De drie onderzoeksplannen zijn: Active Waiting, Market Place en Spatial Connection. Voor elk thema hebben we verschillende onderzoeksmethoden ontworpen. Bij het thema Active Waiting is gekeken naar de houdingen van wachtende mensen op stations. Hieruit zijn een aantal ontwerpen gekomen, namelijk: De Wobble Board, Wall Sit, Balanche Bench en Swing. De ontwerpen hebben we getest op de stations in Almere. Het observeren van het gedrag dat onze ingrepen oproepen is een effectieve onderzoeksmethode gebleken.

10 Het tweede onderzoeksplan is Market Place, een platform dat zich richt op de lokale economie rondom een station. Om een beter beeld te krijgen van de lokale economie hebben we een workshop georganiseerd voor reizigers, omwonenden en lokale ondernemers. Omdat de opkomst laag was, is er een andere onderzoeksmethode uitgewerkt. Hieruit is de Design Box ontstaan. De ontwerper komt op deze manier naar de gebruiker toe om een beeld te krijgen van de wensen van de reizigers. Het laatste onderwerp is Spatial Connection, een ontwerpend onderzoek naar verbinding tussen verschillende stadsdelen rondom het station. Deze verbinding zoeken we in de. Met prikkelende ingrepen willen we de onderdoorgangen die als onprettig worden ervaren verbeteren en passanten een aangenaam en veilig gevoel geven .


case study 4.0

BRONNEN Voorpagina, foto: Team MIX Afb. p6, foto: Team MIX Afb. p8, foto: Groepsfoto, Team MIX Afb. p10, foto: Brainstorm, Team MIX Afb. p11, Logo Ar tEZ (via: www.ar tez.nl), Logo Nationale Spoorwegen (via: www.archiefedwardbary.nl)


case study 4.0

stations host

1


case study 4.0

1


case study 4.0

stations host

EEN SCHOONMAKER ALS STATIONSHOST BETEKENT EXTRA SERVICE VOOR DE REIZIGER EN EEN GROTERE BETROKKENHEID VAN DE BETREFFENDE SCHOONMAKER.

3


case study 4.0

stations host

4

DOOR EEN VAST PERSOON AAN TE STELLEN, KRIJGT HET STATION EEN MENSELIJK GEZICHT. die door reizigers aangesproken kan worden. Op veel kleine stations zijn vaste schoonmakers die vrijwel onder aan de ladder staan binnen de organisatie rondom het station. Om zijn functie op te waarderen en zijn takenlijst een positieve impuls te geven, zou de schoonmaker een dubbelrol kunnen krijgen als Stations Host. Een schoonmaker als host betekent extra service voor de reiziger en een groter betrokkenheid van de betreffende schoonmaker.

Stations host Stations Host is een projectvoorstel waarbij we op een conceptmatige en organisatorische manier hebben ontworpen. Hierbij is vastgehouden aan een scenario dat niet is getest of onderzocht. Het projectvoorstel verruimt denkbeelden over de mogelijkheden die er zijn op stations. Het idee van een Stations Host komt niet uit de lucht vallen. Vroeger kocht je het kaar tje bij een conducteur die op het station aanwezig was. Tegenwoordig zijn daar automaten voor. Een automaat kan echter niet alle taken van een conducteur overnemen. Er is geen menselijk contact, het apparaat heeft geen gezicht.

Naar aanleiding van deze geautomatiseerde stations is het idee ontstaan om wederom een ‘gastheer’ te introduceren op het station. Een ver trouwenspersoon

De Stations host Op de kleinere stations zoals die van de stadsdelen van Almere worden alleen machines gebruikt voor de verkoop van treinkaar tjes. Informatie wordt gecommuniceerd via schermen die boven het perron hangen. In noodgevallen kan men bij de SOS-paal op een knop drukken om een servicemedewerker te spreken, die niet in de buur t is. Het klinkt bijna als science-fiction. Maar feit is wel dat wanneer reizigers zich op zo’n station bevinden, er geen daadwerkelijk persoon aanwezig is om een oogje in het zeil te houden of service te verlenen. Het effect van aanwezig personeel op hoe reizigers een station beleven is al bekend bij de NS. Uit diverse onderzoeken (onderdeel van de SBM, station beweging monitor) blijkt dat reizigers het station als schoon ervaren wanneer schoonmakers er zichtbaar aanwezig zijn. Deze hoeven dan nog niet eens iets schoon gemaakt te hebben. Sterker nog, deze mensen hoeven niet eens schoonmaker te zijn. Personen in veiligheidsvestjes hebben al een dergelijke invloed op de beleving van reizigers. Het voordeel van dit effect op de stations beleving van reizigers, is dat schoonmakers relatief veel aanwezig zijn op stations. Van alle betrokken par tijen rond het station, zijn de schoon-makers de meest geziene. Zij zijn echter ook degenen die het laagst op de maatschappelijke ladder staan.


case study 4.0

stations host

Zo is het idee ontstaan om deze schoonmakers een dubbelrol te geven als Stations Host. Zij kunnen ingezet worden om, naast hun gewoonlijke werkzaamheden, service te verlenen aan reizigers en een oogje in het zeil te houden. De schets van het dubbelzijdige vest geeft deze dubbelrol letterlijk weer. Niet alleen zou dit voor betere service voor reizigers moeten zorgen, maar ook voor een opwaardering van de functie van de schoonmaker. Eventueel is dit mogelijk in combinatie met verkoop van veelgevraagde producten, zoals warme dranken. Deze functie als host kan niet alleen door schoonmakers uitgevoerd worden, maar ook door andere mensen die laag op de maatschappelijke ladder staan. Denk hierbij bijvoorbeeld aan arbeidsbeperkten, die onder (professionele) begeleiding werkervaring op kunnen doen en onder de mensen kunnen zijn. Zo kunnen meerdere sociale knelpunten gecombineerd worden om tot een oplossing te komen waar alle par tijen baat bij hebben. Dubbelzijdig vest Met een tweezijdig kledinghesje kan de Stations Host zich transformeren in de situatie waarin hij zijn werk doet. Wanneer veiligheid en herkenbaarheid voorop staan is het van belang dat de host opvalt in een fel gekleurd hesje. Anderzijds is er de mogelijkheid om gastvrij en zakelijk over te komen door een zwar t colber t hesje te dragen.

5 Taken De Stations Host moet op de juiste momenten aanwezig zijn. Daarom moet er zorgvuldig gekeken worden op welke tijdstippen de host het beste tot zijn recht komt. Dit kan zijn in de spitsuren, wanneer er de meeste reizigers zich op het station bevinden. Of juist overdag, wanneer de reizigers een dagje eropuit gaan en dus meer ontspannen en nieuwsgieriger op het station aan het wachten zijn. Dit verschilt natuurlijk per locatie. Een algemene, veilige keus, is het inzetten van de schoonmaker als host tijdens de spitsuren. De reizigers op dit tijdstip zijn grotendeels must-reizigers die met de trein naar hun werk forenzen en die dit meer als een praktisch iets zien dan als een beleving.


casestudy 4.0

stations host

6


case study 4.0

stations host

PRAKTISCHE REIZIGERS VERBLIJVEN EEN KORTE TIJD OP HET STATION. HET IS DE TAAK VAN DE HOST OM DEZE MENSEN ZICH THUIS TE LATEN VOELEN.

7 In dezelfde lijn als het omkeerbare veiligheidsvest/ gilet, zou de schoonmaker/host een transformeerbaar schoonmaakkar tot zijn beschikking kunnen hebben, een ‘mobiele keuken’. Alleen dan uitgerust met bezems, vuilniszakken en een emmer sop aan de ene kant en koffie- en warmwaterketels aan de andere kant. Tijdens de spits ontvangt de host reizigers op het station en kan hij warme dranken aanbieden vanachter zijn kar. Wanneer de spits over is, pakt hij de spullen in en kan dezelfde kar gebruiken om het station netjes te houden. Dankzij de mobiliteit van deze koffiekar kan de host ook met de trein van station naar station reizen. Een andere optie is het realiseren van een wachtruimte zoals deze op meerdere stations te vinden is. Alleen dan voorzien van een eenvoudige bar, wederom om reizigers warme dranken aan te kunnen bieden, eventueel met iets te eten erbij. Reizigers kunnen zo uit de wind en eventueel (op koude dagen) verwarmd wachten op de trein. In beide situaties is de plaatsing van de host op het perron essentieel. Dit is de plek waar gewacht wordt. Wanneer de host hier small talk voer t of informatie deelt, zijn er meer mensen die dit mee krijgen. Kleine gesprekjes tussen de host en de reiziger kunnen reden zijn voor iemand anders om erop in te haken, waardoor er een gemoedelijke sfeer ontstaat en er meer sociaal contact tussen reizigers is. Connecting people op stations door de Stations Hosts!


case study 4.0

stations host

8 “Kijk eens Marieke, je gebruikelijke Earl Grey thee!” zegt Ruud. Marieke legt wat geld op de balie “Dankjewel Ruud! Ik heb een drukke dag voor de boeg, gelukkig kan ik zo nog even ontspannen de trein in stappen met een theetje.” Ruud glimlacht: “Geen probleem hoor, volgens mijn informatie komt de trein over een kleine minuut aan, dus je kan nog even ontspannen!”

Marieke koopt dagelijks een warme drank. “Gelukkig staat Ruud sinds vorige maand elke ochtend op het perron om mensen van koffie of thee te voorzien. Ik was positief verrast door dit initiatief en nu koop ik regelmatig een drankje hier”.

Scenario Marieke reist net als vele anderen dagelijks met de sprinter van Almere Buiten naar Amsterdam. Ze werkt in het centrum van Amsterdam en dat is het beste te bereiken met de trein. Ze is één van de duizenden reizigers die dagelijks tussen Almere en Amsterdam forenzen. Sinds kor t werkt Ruud op station Almere Buiten. Hij maakte deel uit van de schoonmaakploeg van Almere Centrum en doet zijn werk altijd met veel plezier. Hij zocht alleen een grotere uitdaging, iets waarbij hij meer verantwoordelijk kan dragen en zich belangrijker kan voelen. Toen kwam hij in een personeelsblad een adver tentie van de NS tegen. De NS is op zoek naar schoonmakers die een dubbelrol willen vervullen als Stations Host. Hierbij hebben ze naast hun schoonmaakwerkzaamheden ook de verantwoordelijkheid voor een deel van de serviceverlening op het station. Na een selectieprocedure mocht Ruud aan de slag op Almere Buiten. Nu staat hij tijdens de ochtendspits op perron 1, waar hij vanachter een kleine pop-up balie koffie en thee verkoopt aan de reizigers.


case study 4.0

stations host

9


case study 4.0

stations host

BRONNEN Voorpagina, schets Team MIX Afb. p.4, foto: Nico Spilt, Automatisering (via: www.nicospilt.com) Afb. p.5, foto: Schoonmaker Rotterdam Centraal, ANP (via: www.bnr.nl) schets Team MIX Afb. p.6, foto: Chmara Rosinke Conceptual Design, ‘Mobile Hospitality’ (via: www.chmararosinke.com) Schets Team MIX Afb. p.8, foto: Kiosk Station Barneveld Noord (via: www.archdaily.com) Al het overige beeldmateriaal is eigendom van Team Mix.

10


case study 4.0


case study 4.0

social nature

2


case study 4.0

2


case study 4.0

social nature

DE NATUUR IS EEN PERFECT MIDDEL OM MENSEN MET ELKAAR TE LATEN VERBINDEN.

Inhoud Social Nature 4 Tuinieren 6 Stationsdier 8 Online Farming 10 Bronnen 14

3


case study 4.0

social nature

Social Nature Social Nature is een projectvoorstel waarbij we op een conceptmatige en organisatorische manier hebben ontworpen. Hierbij is vastgehouden aan een scenario dat niet is getest of onderzocht. Het projectvoorstel verruimt denkbeelden over de mogelijkheden die er zijn op stations. Social Nature als verbinding tussen mensen en omgeving. De natuur is een perfect middel om mensen met elkaar te verbinden. Mensen vinden het leuk om er naar te kijken en erover te praten. Door middel van Social Nature wordt het station meer in verbinding gebracht met haar omgeving. Social Nature bestaat uit drie onderwerpen: Tuinieren, Huisdier en Social Farming. Door het toepassen van Social Nature ontstaat een verbinding tussen het station, omgeving en de reizigers. Flora en fauna zijn voor zowel jong als oud interessant. Het is een dynamisch element dat rust uitstraalt en vrijwel nooit verveeld.

4


case study 4.0

social nature

5

“GEMEENSCHAPSTUINEN HEBBEN EEN HEEL SCALA AAN VOORDELEN. HET VERBETERT DE VOEDSELZEKERHEID VAN EEN BUURT, HET BESPAART DE GEMEENTE GELD EN HET ZORGT VOOR MEER SOCIALE CONTACTEN EN ACTIVITEIT IN EEN BUURT.” Auteur Visionair.nl, Douwe


case study 4.0

social nature

6 De buur tbewoners alsmede de reizigers kunnen de planten zien groeien en samen voor de planten zorgen. Het thema tuinieren past goed bij Almere als stad. Almere heeft het uitgangspunt een tuinstad te zijn. Dit is terug te zien in punt drie van de zeven ‘principles’ van Almere: verbinding stad en natuur.

TUINIEREN De reiziger wacht gemiddeld zeven minuten op het station, deze tijd zou door middel van tuinieren effectief gebruikt kunnen worden. Kor te simpele handelingen, zoals water geven, oogsten en onkruid wieden, zouden al snel een groot verschil maken voor de groei van de planten. Doordat de planten samen onderhouden moeten worden, brengt het mensen met elkaar in contact. Ook wordt hierdoor de leefomgeving, de sfeer en de aankleding van het station verbeterd.

Scenario Het is weer lente, een paar weken geleden zijn de tulpen en de narcissen uitgebloeid. Het is weer tijd om de groenten te planten in de ver ticale tuinen op het station. Dit kunnen de reizigers en mensen uit de buur t zelf doen. ’s Ochtends zijn er verschillende soor ten zakjes met zaden opgehangen. Elk soor t heeft zijn eigen potje en in de middag is het mogelijk om de zaden water te geven. Op verschillende momenten worden attributen en gereedschappen opgehangen om te gebruiken bij het verzorgen van de planten en groenten. Deze hulpmiddelen worden vastgemaakt , zodat ze niet meegenomen kunnen worden. De reiziger kan hierdoor zelf kiezen en gebruiken wat hij of zij nodig heeft. Wanneer de groenten rijp zijn wordt het geoogst door reizigers of buur tbewoners. De ver ticale tuin wordt aan de wanden op het perron met verschillende potten geplaatst. De potten worden gevuld met bloemen of groenten. De horizontale tuin is in de vorm van volkstuin in de naaste omgeving van het station. Werking De ver ticale tuin en de horizontale tuinen worden verzorgd door reizigers en omwonenden. Vanuit de gemeente of het stations-beheer wordt iemand toegewezen die verantwoordelijk is voor de tuinen. De potten van de ver ticale tuin zit vast aan een slot, deze kunnen alleen door de beheerder losgemaakt worden. De gereedschappen hangen aan een ketting, zodat deze niet mee genomen kunnen worden. Wanneer er nieuwe spullen nodig zijn worden deze opgeruimd in een opslagplaats. Alle nieuwe planten en bloemen worden aangeleverd door verschillende kwekers uit de directe omgeving van Almere. Er worden nieuwe volkstuinen gecreëerd in de buur t van het station om het project meer verbinding te geven met de stad.


case study 4.0

social nature

7

Tijdsduur Dit project is afhankelijk van de bloeiperiode van de planten en bloemen. De winter en zomerperiode zullen zeer verschillend ogen wat het station een aangename plek maakt dat niet snel verveelt. Organisatie Bij het project tuinieren, is het belangrijk waar het natuurlijk groen gesitueerd wordt. Het perron is van ProRail en moet overzichtelijk en veilig blijven. Ook de loopstromen van reizigers en bezetting van het grondoppervlak spelen hier een belangrijke rol. Als het natuurlijk groen op gemeente grond wordt gesitueerd, zijn er meer mogelijkheden. De gemeente kan hierbij ook verantwoordelijkheden op zich nemen door onderhoud en toezicht te houden op de tuinen. Er kan gebruik gemaakt worden van een lokale leverancier voor het leveren van de producten en zaden. Buur tbewoners en reizigers worden weer trots op hun stationsomgeving.

BUURTBEWONERS TROTS MAKEN OP HUN BUURT EN HET STATION. EEN PLEK WAAR MEN GRAAG KOMT EN GEZAMENLIJK ZORGT VOOR EEN AANTREKKELIJKE OMGEVING.


case study 4.0

social nature

8

ZO ZORGEN ALLE REIZIGERS SAMEN VOOR HET EDELHERT. Dit virtuele huisdier werkt als een ‘tamagotchi’. Een spel waar je een dier laat opgroeien door deze te verzorgen. Het dier bevindt zich op het station en de reizigers kunnen samen voor het dier zorgen. Ook kunnen reizigers via het dier in contact komen met andere stations door naar het virtuele huisdier te kijken en zijn ontwikkelingen te volgen.

STATIONSDIER Elk station in Almere heeft een specifieke buur t, laat dan ook elk station een eigen huisdier hebben. Dieren zijn een goed middel om mensen met elkaar te verbinden. Ze zijn leuk om naar te kijken en mensen praten er graag over. Hierbij wordt niet een echt huisdier, maar een vir tueel huisdier bedoeld.

Scenario ’s Ochtends krijgt het edelher t op station Almere Oostvaarders wat te eten. Tijdens het wachten verzorgt de reiziger het vir tuele huisdier. De hele dag door krijgt het aandacht van medereizigers, wordt hij geaaid en verzorgt. De reiziger haalt een kopje koffie en kijkt elke dag even hoe het met het edelher t van station Almere Oostvaarders gaat. Op de verschillende stations van Almere zijn verschillende dieren, waarbij elk dier één jaar lang op een station verblijft. Zo is er op station Almere Parkwijk een roodborstje en een hond op station Almere centrum. Het Stationsdier wordt geplaatst bij de verschillende wachtmomenten op een station. Dit kan op het perron of in de stationshal. Het overzicht op het station mag hierbij niet in het geding komen. Werking Het scherm waarop het dier te zien is, werkt alleen wanneer er op de knop, naast het scherm wordt gedrukt. Op deze manier wordt er geen onnodige energie verbruikt. Op het scherm verschijnt een familie reeën, met als achtergrond de Oostvaarder plassen. Deze reeën zullen gaande weg laten zien hoe er een kalf wordt geboren, deze opgroeit en later ook zijn eigen weg zal gaan. Als toeschouwer kan men interactief meedoen door het dier vir tueel te voeren, te aaien, er mee te spelen of te fotograferen. Daarnaast zijn er informatieve functies, die verwijzen naar interessante plekken in de omgeving zoals de Oostvaarder plassen of andere natuurgebieden die Almere zo uniek maken. De huisdieren worden gekozen op basis van overeenkomstigheid met het station en haar omliggende stadsdelen.


case study 4.0

social nature

Organisatie Om de uitwerking van deze ontwerpen mogelijk te maken, wordt er gevraagd om samenwerking tussen verschillende organisaties. Bij de ontwikkeling van het stationsdier zal rekening gehouden moeten de worden met de kor te wachttijd van de reiziger. Het verzorgen van het dier moet effectief en snel zijn.

DE HUISDIEREN WORDEN GEKOZEN OP BASIS VAN OVEREENKOMSTIGHEID MET HET STATION EN HAAR OMLIGGENDE STADSDELEN.


case study 4.0

social nature

10

TIJDENS HET WACHTEN OP DE TREIN KUNNEN REIZIGERS VIRTUEEL MEE LEVEN MET DE DIEREN.

ONLINE FARMING Online Farming betekent kort gezegd: een kijkje in de boerderij. Een webcam wordt plaatsen in de stal van een lokale boer die beelden verzend naar schermen op het station. Zo komen reizigers in verbinding met het boerenleven en datgene wat Almere en z’n omgeving allemaal te bieden heeft. De webcam laat de dieren, het bloeiproces van groenten, de bloemen of andere activiteiten zien. Op bepaalde tijden worden verschillende agrarische locaties van Almere gepresenteerd.

Scenario Het is weer lente en er zijn lammetjes geboren op een boerderij 4 kilometer verwijdert van het station. Wat is er nou leuker om deze lammetje te kunnen zien en te volgen in hun leven. ’s Ochtends mogen ze de wei in waar ze de rest van de dag rond huppelen. Tijdens het wachten op de trein kunnen reizigers virtueel mee leven met de dieren. Zo kunnen ze elke dag even kijken hoe het met de lammetjes gaat. Op deze manier zijn de mensen betroken bij de ontwikkeling van dieren in de omgeving. Op de andere stations in Almere bevinden zich ook schermen en op ieder station is iets anders te zien. Op station Almere Oostvaarders is een webcam te zien, die in een vossenhol is geplaatst. Als je geluk hebt spot je ‘s morgens voor je de trein instapt nog een prachtige vos. Het beeldscherm of element wordt geplaatst daar waar de meeste mensen wachten. Werking Het scherm gaat aan wanneer er mensen op het perron aanwezig zijn. Het zorgt ervoor dat reizigers geen actie hoeven te ondernemen maar er direct deel van uit


case study 4.0

social nature

maken. Op het scherm zijn bijvoorbeeld de lammetjes van een lokale boer te zien. Het dag en nacht ritme van de dieren is te volgen op deze schermen. Daarnaast is er een informatieve functie die verwijst naar de locaties waar de beelden worden opgenomen. Organisatie Om de uitwerking van dit project mogelijk te maken is er een samenwerking tussen verschillende organisaties belangrijk zoals boeren, natuur beheer en de stations beheerder. Bij deze samenwerking tussen verschillende partijen, gaan in eerste instantie geen directe afspraak met elkaar aan. Wel zijn ze indirect wel gezamenlijk verantwoordelijk voor het tot stand komen van het project.

11


case study 4.0

social nature

12

OP DEZE MANIER ZIJN DE MENSEN BETROKKEN BIJ DE ONTWIKKELING VAN DIEREN IN DE OMGEVING.


case study 4.0

social nature

13


case study 4.0

social nature

14

BRONNEN Voorpagina, schets Team MIX Afb. p.6, foto: Gemeenschaptuinen (via: www.visionair.nl), schets Team MIX Afb. p.7, foto: Richard Levine (via: quotesgram.com), schets Team MIX Afb. p.8, schets Team MIX Afb. p.9, foto: Team MIX, foto: Team MIX, foto: Roedel Her ten, Almere-Buiten (via: www.livestylemakelaardij.nl) Afb. p.10, schetsen Team MIX Afb. p.11, schets Tean MIX, foto: (via: sittingonmyfrontporch.tumblr.com) foto: (via: sittingonmyfrontporch.tumblr.com) Afb. p.12, foto: (via: sittingonmyfrontporch.tumblr.com) Al het overige beeldmateriaal is eigendom van Team Mix.


casestudy 4.0


case study 4.0

active waiting

3


case study 4.0

3


case study 4.0

active waiting

HOE KAN HET SAMEN IN BEWEGING ZIJN EEN SOCIALE CONNECTIE TOT STAND BRENGEN TUSSEN REIZIGERS?

Inhoud Active Waiting 4 Wall Sit 6 Balance Bench 8 Wobble Board 12 Swing 14 Conclusie 16 Bronnen 18

3


case study 4.0

active waiting

4

Het hoofdthema Connecting People staat voor mensen samen brengen met elkaar en hun omgeving. Dit gebeurt onbewust met Active Waiting. Meerdere reizigers wachten actief, ze doen mee aan de zelfde activiteit waardoor connecties ontstaan. Dit kan lichamelijk contact zijn, een gesprek, een glimlach of oogcontact.

Active Waiting Kan beweging mensen verbinden? Wanneer de reiziger wacht op het perron, is er tijd om te bewegen. Door het ontwerpen en testen van elementen, willen we het ongezonde zitten bij de kern aanpakken en de reizigers bewust en plezierig laten bewegen. Na een lange dag op kantoor gezeten te hebben, kan een actieve levenswijze al beginnen op het station. Bewegen wordt het nieuwe wachten! Hiermee willen we het wachten op het perron anders benaderen. Bewegen is gezond en ontspant, bovendien schept het samen bewegen een onderlinge band, het verbindt. Mensen zitten tegenwoordig meer dan ooit, zowel op het werk als tijdens het forensen per trein of auto. Het station is een tussenstop met een gemiddelde verblijftijd van zeven minuten. Met ‘Active Waiting’ willen we deze wachttijd actiever en leuker maken, maar bovenal reizigers bewust maken van het plezier om te bewegen. De uiteindelijke ontwerpen zijn niet gericht op een volledige work-out maar slechts op kleine bewegingen en houdingen. Wanneer de reiziger gewend raakt aan bewegen op het station, wordt het een onderdeel van het dagelijks ritueel, zoals fietsen. De tijd wordt effectief benut en medereizigers kijken niet raar op van bewegende reizigers op het perron.

Theoretisch kader We leven tegenwoordig - vooral in Nederland - in een zitcultuur. Uit recente onderzoeken is gebleken dat veel zitten slecht is voor de gezondheid. Gezondheidsondernemer René Sielhorst beweert dat vier uur zitten per werkdag ongezond is en dat we niet langer dan 30 minuten onafgebroken moeten zitten. “Als je op een stoel zit gaat je lichaam in een ‘shut down-mode’: De lichaamsfuncties worden overgenomen door de stoel.” Met Active Waiting willen we juist het positieve bewegen benaderen. Beweging is gezond en kan stress verminderen. Door te bewegen wordt je minder nerveus en ontspan je. De rijksoverheid zet in op meer sporten en bewegen. Met het nationaal programma “Alles is gezondheid” wil de rijksoverheid stimuleren dat mensen gezonder leven. Almere heeft een gemeentelijk gezondheidsbeleid: ‘Samen in beweging voor een gezond Almere’. Gezondheid is voor de gemeente Almere meer dan alleen bewegen, het is belangrijk om je talenten te ontwikkelen en een bijdrage te leveren aan de samenleving. Ook de NS wil beweging stimuleren onder de reizigers: reizen met de trein en bewegen horen bij elkaar. Zo introduceerde de Nationale Spoorwegen in 1995 de NSwandelingen: wandelen van station naar station. Tevens stimuleert de NS mensen om te gaan hardlopen. Met het project ‘samen hardlopen’ als trainingsprogramma van ‘Start to Run’. Dit houdt in dat deelnemers zes weken lang, 20 minuten hardlopen vanuit verschillende NSstations. Een ander voorbeeld is station Utrecht Overvecht. Hier is een glijbaan langs de trap naar de stationstunnel geplaatst. Het is een glijbaan die zorgt voor plezier maar ook mensen in beweging brengt.


case study 4.0

active waiting

De door ons ontworpen objecten moeten plezier en ontspanning stimuleren door kleine, lichte bewegingen. Bovendien kan door actief wachten de wachttijd sneller voorbij gaan dan wanneer je zit te wachten. Door de objecten genaamd Wall Sit, Balance Bench, Wobble Board en Swing te plaatsen hebben we de ervaringen van reizigers getest en in kaart gebracht.

5

DOOR KLEINE INGREPEN OF HET TOEPASSEN VAN ELEMENTEN, WILLEN WE HET ZITTEND WACHTEN VERANDEREN IN HET STAAND EN BEWEGEND WACHTEN.


case study 4.0

active waiting

6

Test De belijning van het abstracte bankje is tijdens de eerste test gesitueerd op een glazen wand van de abri. De twee bijgevoegde cirkels geven de titel en de werking ervan weer.

WALL SIT De Wall Sit is afgeleid van de spor toefening ‘muur zitten’ waarbij de bovenbenen getraind worden. De Wall Sit is een 2D element en bestaat uit een afbeelding van een bankje op een wand. Hier kan de reiziger een kor te work-out uitoefenen. Naast de bovenbenen worden spieren in billen, buik en onderrug getraind. De Wall Sit vormt een actiever en gezonder alternatief voor zittend wachten. Meerdere reizigers naast elkaar kunnen er een spel element van maken en elkaar uitdagen. Wie houdt de oefening het langste vol? Plaats uw rug tegen de wand, zak met een gestrekte, rechte rug door je benen totdat je in een positie van 90 graden tegen de muur staat. Plaats uw voeten op heupbreedte uit elkaar met uw voeten naar voren wijzend.

Resultaten Het object valt in eerste instantie niet op, mensen hebben hun focus toch op andere dingen zoals telefoon en krant. Af en toe wordt het object opgemerkt. Uit de reacties van mensen blijkt dat men bang is dat andere reizigers raar op kijken als men het object gaat gebruiken. Quotes van de gebruikers “Een goede manier om een korte work-out te doen.“ “Omdat het in het zicht is, zou ik het niet zo snel doen.” “Ik zit toch liever, mensen zouden raar op kijken” Na de eerste testsituatie zijn er aan de hand van observaties en reacties aanpassingen doorgevoerd. In eerste instantie viel het te weinig op. Hiervoor is een witte wand achter de Wall Sit geplaatst waardoor de print beter opvalt. Ook is de afbeelding van het bankje aangepast. Het bankje bleek te abstract qua vorm. Door de extra toevoeging van een menselijk silhouet krijgt de gebruiker een beter beeld waar de Wall Sit daadwerkelijk voor bedoeld is. Na deze aanpassingen is de Wall Sit voor de tweede keer getest. De Wall Sit viel beter op onder de reizigers. Het werd bekeken en de bijgevoegde tekst werd aandachtig gelezen.


it ls al

case study 4.0

active waiting

7

Mannen

vrouwen vrouwen

11 16 9 33

koffer jouw ideale plein samen s uit de categorieën: functie, f kleur. Maak zo jouw wensen chtbaar!

<18 <18

x4 x12

18-65 18-65 x37 x13

>65 >65 x3 x0

REACTIES

“EEN GOEDE MANIER OM EEN KORTE WORK-OUT TE DOEN.“

MIx

x0 x1 x3 x21

3 40

passief negatief

MIx

K.NL/MIX.CASESTUDY

x1 x3

MIx

K.NL/MIX.CASESTUDY

t u de onderdoorgang op een e manier. Laat u verrassen!

4 22

actief positief

Mannen

vrouwen

BALANCE BENCH

11 27

<18

18-65

>65

x1

x32

x5

REACTIES x7 x11

Infographic: Ook jonge kinderen reageren op de Wall Sit. 6 reageren de reizigers 32 wel opx2 Daarnaast de Wall Sit, maar wordt wel het nietgeen altijd gebruikt uit angst voor vreemde reacties van medereizigers. De drempel om het daadwerkelijk te ervaren is (nog) te hoog.

MIx

Wall Sit


case study 4.0

active waiting

8

Test De Balance Bench is op twee verschillende plekken in de stationshal van Almere Centraal getest. De eerste situatie was een zeer prominente plek, centraal in de ontvangsthal van het station (zie afbeelding). Een opvallende plek voor veel voorbij gaande reizigers. Reizigers konden hierdoor goed zien dat er een aanpassing was gedaan. Er werd nieuwsgierigheid opgewekt en de reacties na het zitten waren over het algemeen enthousiast. Tijdens de tweede opstelling werd er in sommige gevallen een schrik-reactie opgewekt doordat het bankje tegen een muur was gesitueerd. Hierdoor was de aanpassing van het gebogen onderstel minder goed zichtbaar. Gebruikers beschouwden het object als een normaal stationsbankje. Om deze schrikreactie te voorkomen hebben we het onderstel een opvallende en afwijkende kleur gegeven.

BALANCE BENCH Het ontwerp van de ‘Balance Bench’ pakt het ongezonde zitten bij de kern aan. De Bench is namelijk geïnspireerd op het herkenbare zwar t stalen perronbankje. De bank wordt op een vernieuwende manier gebruikt binnen Active Waiting. Het vaste onderstel van het bestaande bankje hebben we vervangen door een onderstel dat zijwaar ts schommelen mogelijk maakt. De gebogen profielen van het onderstel brengen het bankje in beweging wanneer de reiziger gaat zitten. Het zorgt voor een speelse en makkelijke manier van bewegen, die mensen met elkaar verbindt.

“HEE EEN SCHOMMELBANK, WAT EEN GEWELDIG IDEE!”


case study 4.0

active waiting

â&#x20AC;&#x153;HEE EEN SCHOMMELBANK, WAT EEN GEWELDIG IDEE!â&#x20AC;?

9

Uit de resultaten komt naar voren dat meer vrouwen dan mannen hebben gereageerd op de Balance Bench. Opvallend is dat dit ongeveer net zoveel kinderen als volwassenen zijn. Waarvan veel reizigers positief waren over de Balance Bench. Het bankje bracht humoristische reacties teweeg en verbindt de reizigers zichtbaar.


case study 4.0

“DAT BANKJE KAN SCHOMMELEN. JOH!”

10


case study 4.0

11

Infographic: Uit de resultaten komt naar voren dat meer vrouwen dan mannen hebben gereageerd op de Balance Bench. Opvallend is dat dit ongeveer net zoveel kinderen als volwassenen zijn. Waarvan veel reizigers positief waren over de Balance Bench. Het bankje bracht humoristische reacties teweeg en verbindt de reizigers zichtbaar.


case study 4.0

active waiting

WOBBLE BOARD Het Wobble Board is een aangename toevoeging voor het staand wachten: reizigers kunnen er bewegend op staan. Het Wobble Board heeft een halfronde of volledig bolle onderzijde en een platte bovenkant. Er zijn dus twee verschillende varianten: een die alleen zijwaar ts wiebelt en een die alle richtingen op wiebelt. Wanneer een gebruiker op het Board gaat staan, raakt het board uit balans. De gebruiker moet constant op zoek gaan naar het juiste evenwicht door met het lichaam of de benen te wiebelen.

12

Test De Wobble Boards zijn twee keer een dagdeel getest. Tijdens de eerste test viel het op dat reizigers de boards aan zagen voor iets wat achtergelaten was of iets wat er niet thuis hoorde op het perron. De tweede keer hebben we de plek van de boards gemarkeerd met een ring in onze huiskleur en een bordje met informatie erbij geplaatst. Hierdoor kreeg het object een eigen plek en leek het voor reizigers veel meer te bij het station te horen. Aan het gedrag van de reizigers was goed te zien dat men er beter mee omging. Reizigers stapten er op af en probeerden het board vanuit eigen initiatief. De beweging is niet intensief en prettig voor het lichaam. Ondanks dat de boards niet voor iedereen zijn weggelegd, zijn de resultaten overwegend positief. Het idee is om meerdere Wobble Boards gegroepeerd op te stellen waardoor deelnemende reizigers samen bewegen – ook al kennen zij elkaar niet. De achterliggende gedachte is, dat mensen die samen in beweging zijn niet per se met elkaar hoeven te praten om een sociale connectie te hebben. De overeenkomst van het maken van dezelfde bewegingen is hiervoor al genoeg.

“DIT MAAKT OP DE TREIN WACHTEN WEER LEUK, HAHA!” Quotes van gebruikers “Ik zag iets heel leuks staan”, “Dit is goed voor je benen, denk je niet?” “Durf jij erop?” “lekker hè!” “Dit maakt op de trein wachten weer leuk, haha”. “Lekker wobbelen”


case study 4.0

active waiting

Mannen

<18

“DIT IS GOED VOOR JE BENEN, DENK JE NIET?”

x4

18-65

>65

x37

x3

REACTIES x0 x3

40

x

4

passief

x1

actief

MIx

STUDY

Mannen Mannen

vrouwen vrouwen

11 16 9 27

nderdoorgang op een er. Laat u verrassen!

STUDY

13

11 33

ouw ideale plein samen categorieën: functie, Maak zo jouw wensen

x

vrouwen

<18 <18 x1 x12

18-65 18-65 x32 x13

>65 >65 x5 x0

REACTIES REACTIES x7 x1 x11 x21

“LEKKER WOBBELEN.” Infographic: De meeste reizigers reageren enthousiast op het Wobble Board en vinden het een leuke manier van wachten op het station.

36

geen negatief

32 22

wel positief

x2 x3

MIx WobbleBoard


case study 4.0

active waiting

14 baan van de swing terecht komen. 4. Een zachte ondergrond zodat gebruikers zich niet te hard kunnen bezeren wanneer zij van de swing vallen. Dit is een potentieel probleem voor de NS met betrekking tot aansprakelijkheid.

SWING De schommel, vrijwel iedereen is ermee opgegroeid. Wanneer je er op gaat zitten, maakt niet uit in wat voor situatie, je voelt je direct weer even kind. Het plaatsen van de swing op het station is een poging om dat prettige, gewichtloze gevoel op te wekken. Tegelijk is de swing een zeer herkenbaar element en past het perfect binnen het onderwerp: stil zitten is er namelijk niet bij. De schommel moet op het perron gesitueerd worden. De meeste wachtende reizigers bevinden zich hier en vrijwel alle onderdelen binnen Active Waiting zijn hierop gericht. Reizigers kunnen tijdens het wachten, eventjes schommelen, lekker bewegen, zich weer kind voelen en herinneringen van vroeger ophalen. Test In verband met de veiligheid hebben we de de swing helaas niet kunnen testen. Verschillende oplossingen met betrekking tot de veiligheid: 1. Schommelen in de richting van het spoor 2. De swing op een veilige afstand van het spoor. 3. De slinger van de swing moet beperkt zijn, hierdoor kunnen er geen gevaarlijke situaties ontstaan voor onoplettende reizigers die nietsvermoedend binnen de

â&#x20AC;&#x153;HET PLAATSEN VAN EEN SCHOMMEL OP HET STATION IS EEN POGING OM DAT PRETTIGE, GEWICHTLOZE GEVOEL OP TE WEKKEN.â&#x20AC;? Ondanks diverse voorstellen om de veiligheid te waarborgen, bleek het een te groot risico om de Swing daadwerkelijk te plaatsen en vervolgens te testen. Het perron is van zichzelf al een gevaarlijke omgeving met veel reizigers en langsrazende treinen. Schommelende reizigers maken dit gevaar begrijpelijkerwijs nog groter.


case study 4.0

active waiting

15


case study 4.0

active waiting

16 Test-situatie en veiligheid Een kanttekening tijdens het testen was het veiligheidsaspect. Met name waar de treinen aankomen, op het perron, zijn deze eisen het hoogst. De veiligheid van de reizigers moet gewaarborgd worden en dit heeft de manier van testen beĂŻnvloed. Zo kon de Balance Bench niet op het perron worden getest, kregen we plekken in abriâ&#x20AC;&#x2122;s toegewezen voor de Wall Sit en Wobble Boards en kon de Swing niet getest worden doordat de constructie het extra gewicht moet kunnen dragen en het risico op het bezeren van reizigers te groot is. Ruimtelijke plaatsing Om een sterk geheel en statement met Active Waiting te maken moeten de verschillende onderdelen bij elkaar geplaatst worden. De huisstijl die bestaat uit de groene kleur, de cirkels en de typografie zorgen voor samenhangend beeld. .

Conclusie Reactie van Reizigers Over het algemeen zijn de verschillende onderdelen vanuit Active Waiting goed ontvangen door de reizigers. De manier van onderzoeken en testen heeft een helder beeld gegeven van de reacties op de verschillende onderdelen. Door te observeren van een afstand zijn eerlijke en spontane reacties gemeten. Terugkomend op de onderzoeksvraag van Active Waiting kunnen we stellen dat we met de testen veel antwoorden op de vraag hebben mogen ontvangen. Actief wachten verbindt zichtbaar reizigers met elkaar. Met name bij de Balance Bench en de Wobble Boards waren de ervaringen van reizigers verassend positief. Het maakte mensen nieuwsgierig en vrolijk. Daarnaast waren er ook enige angstige reacties: de angst voor het onbekende en het oproepen van vreemde reacties. Met name bij de Wall Sit kwam dit laatstgenoemde veelvuldig voor. Veel reizigers vonden het idee goed maar namen niet de stap het daadwerkelijk te ervaren. Voor alle gevallen, maar met name voor de Wall Sit is het waarschijnlijk een kwestie van gewenning. Wanneer de elementen deel worden van een dagelijks ritueel op de stations wordt zullen mensen het nut en de waarde ook eerder ondervinden.


case study 4.0

active waiting

17


case study 4.0

active waiting

BRONNEN Voorpagina, schets Team MIX Afb. p.4, schets Team MIX Afb. p.5, schetsbeeld Team MIX Afb. p.6, schets Team MIX, foto Team MIX Afb. p.7, foto’s: Team MIX Afb. p.8, schetsen Team MIX Afb. p.9, schetsen Team MIX, foto’s: Team MIX Afb. p.10, foto: Team MIX Afb. p.11, schetsen Team MIX, schetsbeeld Team MIX Afb. p.12, foto’s: Team MIX Afb. p.13, foto’s: Team MIX Afb. p.15, foto: Team MIX Afb. p.17, schetsbeeld Team MIX Al het overige beeldmateriaal is eigendom van Team Mix.

18


case study 4.0


case study 4.0

market place

4


case study 4.0

4


case study 4.0

market place

HET STATION IS EEN PLEK WAAR MENSEN ZICH VERZAMELEN. WAAROM ZOU JE HET STATION NIET ALS VERKOOP PLATFORM GAAN GEBRUIKEN?

Inhoud Market Place 4 Workshop 6 Design Box 8

3


case study 4.0

market place

4

eigenlijk de keus gelegd bij de gebruiker, waaruit conclusies getrokken kunnen worden voor de uiteindelijke Markt Place.

Market place Tegenwoordig kopen we steeds meer online. Veel binnensteden worden beheerst door grote winkelketens. Het is lastig om daar unieke, lokale producten te vinden. Voor lokale kleine ondernemers is het moeilijk hun producten onder de aandacht te brengen. Het station is een plek waar mensen zich verzamelen. Waarom zou je het station niet als verkoop platform gaan gebruiken? Om de lokale economie te stimuleren ontwerpen we een platform, waarbij ruimte is voor handel en verkoop van lokaal geproduceerde producten en uitwisselingen van ideeën. Iedereen kan deelnemen aan de marktplaats, door het contact leren mensen elkaar beter kennen. Ook ontstaat er meer inzicht in de lokale economie. Het station als handelsplaats voor lokale ondernemers of zelfstandigen om producten, diensten en kennis uit te wisselen. Recente testen op station Almere Centrum met pakketautomaten om bestellingen op te halen blijken een succes, de gebruikers waren erg enthousiast. Inmiddels zijn er meer stations die deze service aanbieden. Binnen Market Place wordt onderzocht hoe de lokale ondernemers, reizigers en bewoners, zo’n Market Place voor zich zien. Welke faciliteiten zij graag willen gebruiken bij de stationsomgeving. Hierbij wordt dus

“Mensen maken de stad. Vanuit de erkenning dat burgers de drijvende kracht zijn in het maken, behouden en verduurzamen van de stad, ondersteunen wij hun streven om hun unieke mogelijkheden te verwezenlijken, met bezieling en waardigheid.” - Een van de zeven ‘Almere Principles’.

Theoretisch Kader Door de ruimte rond en op het station te gebruiken voor een handelsplaats voor lokale waren, ontstaat er een groter bewustzijn voor de omgeving. Daarnaast worden reizigers en voorbijgangers bij elkaar gebracht. Deze handelsplaatsen worden volledig door omwonenden en lokale (kleine) producenten


case study 4.0

market place

5

ingevuld, waardoor een heel gemêleerd beeld ontstaat van de omgeving, ieder heeft immers een eigen smaak en identiteit. Dit kan variëren van tweedehands meubels en kleding, tot groente en fruit kweken in de tuin van een bewoner of door een boer. Daarnaast is het de moeite waard om het effect van ruilhandel of het uitwisselen van kennis en expertises te onderzoeken. Het is dus niet alleen van belang dat er handel plaats vindt, maar het uitwisselen van kennis en het van elkaar leren is minstens zo belangrijk. Veel mensen kopen bij grote ketens en hebben geen idee waar een product vandaan komt. Connecting people staat voor mensen samen brengen met elkaar en hun omgeving. Dit gebeur t doelbewust met Market Place. Door de bestaande functie van station als verzamel locatie van veel verschillende mensen uit de omgeving in te zetten. Op 31 januari 2015 stond een ar tikel in het Parool over de vraag naar pop-up winkels. “De vraag naar pop-up winkels neemt explosief toe. Ze zijn er niet langer alleen om leegstand te maskeren, maar worden steeds vaker gebruikt voor uitverkopen en om producten uit te testen”(Eva Gabeler). Met Market Place word ook hierop ingespeeld. Voor het onderdeel Market Place is het station van Almere Poort als test locatie aangewezen. Om de eerste ideeën aan te laten sluiten op de wensen van de bezoekers van het station zijn wij opzoek gegaan naar een manier op die informatie te verzamelen zonder enquêtes af te gaan nemen. Deze resultaten zijn vervolgens verwerkt in de ontwerpen.

DAARNAAST IS HET DE MOEITE WAARD OM HET EFFECT VAN RUILHANDEL OF HET UITWISSELEN VAN KENNIS EN EXPERTISES TE ONDERZOEKEN.


case study 4.0

market place

6


case study 4.0

market place

WORKSHOP Om de gewenste informatie te verzamelen zonder enquêtes is een workshop georganiseerd. Een bijeenkomst, waarbij mensen actief deelnemen en gezamenlijk werken naar een vooraf gedefinieerd doel. Hierbij is het doen vooral belangrijk. De omgeving van Almere betrekken bij het station, zo kunnen de lokale ondernemers zelf ideeën creëren voor de toekomstige handel die zij daar kunnen organiseren. De uitkomst van deze workshop zou antwoord geven op veel van onze vragen. Echter is de workshop helaas niet doorgegaan door te weinig animo. Ondanks verschillende pogingen om deelnemers te vinden bleek er geen interesse te zijn vanuit de gemeenschap. Hieruit kan geconcludeerd worden dat het erg lastig is mensen te betrekken bij een project.

7

DE OMGEVING VAN ALMERE BETREKKEN BIJ HET STATION, ZO KUNNEN ZE ZELF IDEEËN CREËREN VOOR DE TOEKOMSTIGE EVENEMENTEN DIE ZIJ DAAR KUNNEN ORGANISEREN.


case study 4.0

market place

DESIGN BOX Voor het ontwikkelen van een nieuwe manier van onderzoeken op stations, is de Design Box ontwikkeld. Vanuit de ervaring dat mensen niet snel naar jou toe komen, is gezocht naar een methode waarmee je naar de mensen toe kan gaan. Een snelle en effectieve manier waarop mensen hun wensen met betrekking tot het station kunnen uiten. De Design Box bestaat uit een houtenkoffer met daarin zes vakken. In de vakken bevinden zich afbeeldingen in verschillende categorieën die samen een totaalbeeld kunnen geven, van hoe het ideale station voor de reiziger eruit ziet. De afbeeldingen kunnen geprikt worden op een foto van de huidige situatie van het station, die afgebeeld staat op de binnenkant van de deksel. De categorieën waaruit de reiziger kan kiezen zijn: functie, landschap, materiaal en kleur. Binnen deze categorieën is een zorgvuldige selectie gemaakt van uiteenlopende afbeeldingen in sfeer, functie, materiaal en kleur. Op deze manier kunnen duidelijke conclusies getrokken worden naar aanleiding van de gekozen beelden.

8

Testen De Design Box is twee keer een dagdeel getest op station Almere Poor t. Tijdens deze testen was het opnieuw een uitdaging om mensen deel te laten nemen. Het is een rustig station, waar weinig reizigers voorbij komen. Eenmaal bezig met het moodboard blijken de deelnemers veelal wel betrokken te zijn met hun wijk. Ze weten eenvoudig aan te geven wat beter kan, bij de uitvoering (materiaal of kleur) is er alleen wel vaak twijfel. Vandaar dat de gekozen kleuren veel van elkaar afwijken. Een veelgehoorde wens was een Kiosk-achtig winkeltje. Daarnaast wordt levendigheid in de omgeving gemist, doordat de wijk voornamelijk bestaat uit nieuwbouw. Een andere wens is meer groen in de omgeving. Vrouw (leeftijd 40-50) “Wil graag een winkeltje of automaat waar je dingen kan kopen. Ook bloembakken aan de lantaarnpalen lijken haar mooi om het gebied op te fleuren. Materialen van nieuwe elementen moeten stevig zijn, want glas wordt bijvoorbeeld ingegooid”. Vrouw (leeftijd +/- 20) “Wil graag donkere kleuren (houdt van zwart). Zou graag meer functies zien, want er is niet zoveel te doen in Almere Poort”. Man (leeftijd 30) “Zou graag een winkeltje willen op het station zoals een kiosk, omdat er nu helemaal niks gekocht kan worden als het busje er niet staat”. Man (leeftijd 30-40) “Zou graag meer bomen willen zien, er is teveel leeg gras in de buurt”.


case study 4.0

market place

9


Mannen

vrouwen

34 53

case study 4.0

market place

10

RESULTATEN <18

18-65

>65

x5

x70

x12

REACTIES x7 x2

64

13

geen

x4

wel

MIx Mannen Mannen

vrouwen vrouwen

9 8

12 16

<18 <18 x2 x12

18-65 18-65 x18 x13

“ZOU GRAAG geluid EEN WINKELTJE WILLEN OP HET STATION ZOALS EEN KIOSK, OMDAT ER NU HELEMAAL NIKS GEKOCHT KAN WORDEN ALS HET BUSJE ER NIET STAAT” .

>65 >65 x0 x0

REACTIES REACTIES x0 x1 x20 x21

39

geen negatief

11 22

wel positief

x0 x3

MIx designBox BALANCE BENCH

Infographic: Vrijwel alle voorbijgangers vonden het leuk om mee te denken door plaatjes uit te zoeken. Het was duidelijk dat omwonenden iets missen op dit plein.

Design Box


case study 4.0

market place

11


case study 4.0

market place

Conclusie Uit alle verschillende moodboards komen een aantal punten naar voren. Bij het onderdeel functie komen de kiosk en het bewegen het vaakst terug. De afbeelding met de barbecue blijkt erg populair. Bij het onderdeel landschap kiezen de meeste mensen voor de afbeelding met het water. Ook het bos en het stadsplein blijven populair. Een vaak gehoord argument is dat het momenteel een grote kale open vlakte is en dat er een grote wens is naar een natuurlijke groene georganiseerde omgeving. Deze wensen zie je terug in de materiaal keuzes van de mensen. Hierin wordt veelvoudig voor hout en gras gekozen. Daarnaast geven de mensen aan niet te veel bestrating te willen zien. De keuze voor een kleur blijkt voor veel mensen lastig, ze kunnen zich weinig voorstellen van kleuren op het station en kiezen dan meestal maar voor iets dat ze zelf thuis zouden willen. De antwoorden bij dit onderdeel lopen dan ook zo uiteen dat hier geen logische conclusie aan te binden is behalve dat de kleur heel erg beĂŻnvloed wordt door persoonlijke smaak en niet zozeer door de omgeving of functie. Kleur hoeft dus niet meegenomen te worden in de Design Box. Al deze onderzoeksresultaten zijn vervolgens verwerkt in een schetsontwerp. Waarbij uit is gegaan van de bestaande situatie op het stationsplein bij Almere Poor t. Het op dit moment een bestraat plein met een aantal plantenbakken. Naar aanleiding van de wensen van de bezoekers in het schetsontwerp een kiosk meegenomen. Ook zijn er fitness-achtigeâ&#x20AC;&#x2122; apparaten waar gespor t kan worden. Daarnaast is er ruimte voor groen en hebben we een klein waterstroompje verwerkt in het schetsontwerp. Hierbij is ook voor voldoende zitruimte gezorgd, zodat het van alleen een verkeersruimte ook een verblijfsplek wordt. De belangrijkste conclusies voor ons als ontwerpers zijn echter niet de resultaten van het laatste onderzoek of het schetsontwerp, maar het ontwerpen van een hele nieuwe manier van onderzoeken. Door naar de mensen te gaan en ze te vragen een simpel en snel moodboard te maken kun je verschillende en belangrijke informatie ontvangen. Het systeem is niet project gebonden maar kan op heel veel verschillende manier in gezet worden.

12


case study 4.0

market place

SCHETS ONTWERPEN

13


case study 4.0

market place

BRONNEN Voorpagina , foto: Team MIX Afb. p.4, schetsbeelden Team MIX Afb. p.5, schetsbeelden Team MIX Afb. p.6, schets Team MIX, flyer beeld Team MIX Afb. p.8, foto: Team MIX Afb. p.9, fotoâ&#x20AC;&#x2122;s: Team MIX Afb. p.10, schetsen Team MIX Afb. p.11, schetsbeelden Team MIX Afb. p.12, schetsbeelden en schets Team MIX Afb. p.13, schetsen Team MIX Al het overige beeldmateriaal is eigendom van Team Mix.

14


case study 4.0


case study 4.0

spatial connection

5


case study 4.0

5


case study 4.0

spatial connection

KAN DE ONDERDOORGANG EEN AANGENAAM EN VERBINDEND ELEMENT VORMEN TUSSEN HET STATION, DE OMGEVING EN DE OMLIGGENDE STADSDELEN?

Inhoud Spatial Connection 4 Sense 6 Sound 10 Bronnen 14

3


case study 4.0

spatial connection

4 Proces Allereerst zijn de onderdoorgangen van de toegewezen stations geanalyseerd. Tijdens deze analyses is de situatie vastgesteld en zijn kenmerken en bijzonderheden genoteerd. Bij de kenmerken is de routing van het verkeer vastgelegd. Het verschilt namelijk of het alleen door voetgangers wordt gebruikt of fietsers, bussen en auto’s. Daarna zijn de kenmerken van de onderdoorgangen geanalyseerd op verhouding, kleurgebruik, sfeer, doorgang en hoogte. De ontwerpen voor de onderdoorgang zijn uiteindelijk gebaseerd op de zintuigen. Een prikkeling van de zintuigen in deze onderdoorgang moet zorgen voor een sterkere verbinding met het station en de directe omgeving.

Spatial Connection Spatial Connection is een ruimtelijk onderzoek naar de spoorwegviaducten die deel uitmaken van de stations in Almere. De vijf toegewezen stations hebben allen een spoorviaduct. Door de kleinschaligheid van de stations en de hoger gelegen spoorviaducten, is er bij alle stations vanaf het perron een goed overzicht van de omgeving. De reiziger kan zich uitstekend oriënteren op de omgeving en zo snel zijn weg vervolgen. Kan de onderdoorgang een aangenaam en verbindend element vormen tussen het station, de omgeving en de omliggende stadsdelen? Door de hoger gelegen spoorwegviaducten is er nauwelijks verbinding en wisselwerking met de stationsomgeving. Wanneer de reiziger eenmaal het perron verlaten heeft (per trap, lift of hellingbaan) komt hij in alle vijf de gevallen uit onder het spoorwegviaduct. Een onaangename plek waar wij verbetering willen aanbrengen. Het is een overdekte plek waar stad, straat en station elkaar ontmoeten. Stadsverkeer en treinen kruizen elkaar. Het is een belangrijk knooppunt waarbij de één verblijft, terwijl de ander ver trekt. Wij als ontwerpers kunnen een groot aandeel hebben in het comfor t, de beleving en de uitstraling van een station en de onderdoorgangen.

Als star tpunt zijn er vier zintuigen genomen die te maken hebben met het ervaren van ruimte: voelen, horen, zien en ruiken. Tijdens het proces zijn licht en geur afgevallen. De NS doet zelf al veelvuldig onderzoek naar het gebruik van licht op onaangename plekken. Dit maakt het onderdeel minder relevant voor ons onderzoek. Tevens is geur een manier waarbij de ervaring voor veel passanten zeer verschillend kan zijn. De overige twee onderdelen zijn doorontwikkeld in de termen Sense en Sound.


case study 4.0

spatial connection

5


case study 4.0

spatial connection

6 Resulaten Het resultaat van deze test is terug te vinden in het laatste boekje in deze bundel. Deze is door bezoekers van het symposium zelf in te vullen met aantekeningen en resultaten van dit evenement.

HET ONDERDEEL ‘SENSE’ IS GEBASEERD OP HET VOELEN EN HET GEVOEL VAN DE ONDERDOORGANG.

SENSE Het onderdeel Sense is gebaseerd op het voelen en het gevoel van de onderdoorgang. Hiervoor is onderzoek gedaan naar materiaal, vorm, licht en gevoel van de ruimte. Er zijn verschillende scenario’s (zie afbeeldingen) geschetst over de mogelijkheden binnen de onderdoorgangen. Uiteindelijk is de keuze gevallen op het reflecterende materiaal. In verband met veiligheidseisen, de montage en de breekbaarheid van spiegels is er gekozen voor spiegelfolie. Door dit reflecterende folie toe te passen ontstaan er interessante verbindingen met de omgeving. Het bewustzijn van deze omgeving wordt groter en de onderdoorgang voelt ruimer. Tevens wordt de veiligheid vergroot; er ontstaan meer zicht-lijnen en de ruimte wordt lichter doordat het daglicht wordt weerkaatst. Test Om het effect van een spiegelende tunnel te testen, zal er tijdens het symposium van deze case study een testopstelling gesitueerd zijn. Bezoekers kunnen zelf ervaren wat voor effect de spiegelende oppervlakken hebben op hun beleving en die van anderen.


casestudy 4.0

7


case study 4.0

spatial connection

8


case study 4.0

spatial connection

HET BEWUSTZIJN VAN DEZE OMGEVING WORDT GROTER EN DE ONDERDOORGANG VOELT RUIMER.

9


case study 4.0

spatial connection

10 Resultaten Allereerst bleek de plaatsing van de speaker van groots belang te zijn. In eerste instantie is de geluidbron dichtbij een ticketautomaat geplaatst. Reizigers die een kaar tje kochten dachten hierdoor dat ze de jackpot hadden gewonnen. De nieuwe plaatsing van de speaker zorgt voor minder verwarring. Vele passanten keken op en vroegen zich af waar het geluid vandaan kwam. Bij navraag aan diverse voorbijgangers blijkt dat de gekozen geluiden te veel weg hebben van ringtones. Herkenbare geluiden van computerspelletjes worden enthousiast herkend door kinderen. Kanttekening bij alle testgeluiden is het passeren van bussen (vanwege luide geluidsignalen bij voetgangersovergang) of grote groepen mensen. Hierdoor vallen de testgeluiden weg in het omgevingsgeluid. Tevens kan een te hard volumeniveau mensen laten schrikken. Bij een te laag niveau worden passanten niet geprikkeld.

SOUND Het zintuig horen wordt geprikkeld door een interactief geluid. Als mensen zich in de tunnel begeven wordt er een geluid afgespeeld wat hen een prettig gevoel moet geven. Om dit onderdeel te testen hebben we een installatie bedacht waar wij zelf de sensor zijn. Een smar tphone met verschillende samples van vrolijke geluiden werd verbonden met een uit het zicht geplaatste, draadloze luidspreker. Op deze manier konden wij zien wanneer mensen door de tunnel liepen, een geluid activeren en tegelijk de reacties waarnemen. In verband met privacy en por tretrechten zijn er geen foto’s van deze reacties gemaakt. Wel hebben we uitgebreide omschrijvingen van reacties en opmerkingen die wij kregen aan de hand van de test. Test Sound is één dagdeel getest op station Almere Muziekwijk. Met een bluetooth speaker en een geluidsapp voor de mobiele telefoon zijn verschillende effecten en geluiden hoorbaar gemaakt.

HET ZINTUIG ‘HOREN’ WORDT GEPRIKKELD DOOR MIDDEL VAN EEN INTERACTIEF GELUID.


case study 4.0

spatial connection

11


case study 4.0

spatial connection

12


case study 4.0

spatial connection

13

Conclusie Sound is een simpele en interessante manier om via geluid de gebruiker onbewust een fijner gevoel te laten meegeven. Uit de testen is gebleken dat het kan werken indien de beschreven kanttekeningen worden vermeden. De resultaten zijn sterk afhankelijk van het volume, de situering van de geluidsbron en de geluidskeuze.

Mannen Mannen

‘SOUND’ IS EEN SIMPELE EN INTERESSANTE MANIER OM VIA GELUID DE GEBRUIKER ONBEWUST EEN FIJNER GEVOEL TE LATEN MEEGEVEN.

vrouwen vrouwen

16 34 9 53 geluid <18 <18 x5 x12

18-65 18-65 x70 x13

>65 >65 x12 x0

REACTIES REACTIES x7 x1 x2 x21

364

geen negatief

13 22

wel positief

x4 x3

MIx MIx Infographic: Veel reizigers reageerden neutraal, anderen reageerden verbaasd. Een aantal mensen waren er niet blij mee, maar gelukkig waren er ook zeer positieve reacties!

Mannen

vrouwen

BALANCE BENCH


case study 4.0

spatial connection

BRONNEN Voorpagina, schets Team MIX Afb. p.4, schets Team MIX Afb. p.5, schets Team MIX, foto Team MIX Afb. p.6, schets Team MIX Afb. p.7, schetsbeeld Team MIX Afb. p.8, schetsbeeld Team MIX Afb. p.9, schetsbeeld Team MIX Afb. p.10, schetsbeeld Team MIX Afb. p.11, schetsbeeld Team MIX, fotoâ&#x20AC;&#x2122;s: Team MIX Afb. p.12, schets Tean MIX, foto: Team MIX Al het overige beeldmateriaal is eigendom van Team Mix.

14


casestudy 4.0


COLOFON Eindpublicatie case study 4.0 ‘Connecting People’ - Master Interieurarchitectuur / Corporeal Grafisch ontwerp: studio Pieter Jan Boterhoek Team Mix: Aaltsje Venema, Arco Hollander, José Koers, Roos Limbeek Sam Eerdman, Suzanne Overbeek Begeleidster case study 4.0: Irene Müller Hoofd opleidingen ArtEZ Interieurarchitectuur: Ingrid van Zanten Ar tEZ Hogeschool voor de Kunsten Ar tEZ Academie van Bouwkunst Rhijnvis Feithlaan 50, 8021 AM Zwolle www.artez.nl In opdracht van NS Stations

Profile for Corpo-real ArtEZ archives

ArtEZ Corporeal Case Study 4 CONNECTING PEOPLE  

Corporeal master Interior Architecture In a two-year programme, ArtEZ trains Master’s students to become interior architects who are equippe...

ArtEZ Corporeal Case Study 4 CONNECTING PEOPLE  

Corporeal master Interior Architecture In a two-year programme, ArtEZ trains Master’s students to become interior architects who are equippe...

Advertisement