Page 1

ผลงานชิ้นที่ ๓

โรงเรียนรุ่งอรุณ และ สถาบันอาศรมศิลป์

รางวัลผลงานออกแบบดีเด่นที่ควรเผยแพร่ ปี ๒๕๕๔ สมาคมนิสิตเก่า สถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

อาศรมสถาปนิกชุมชนและสิ่งแวดล้อม สถาบันอาศรมศิลป์


ผลงานชิ้นที่ ๓ โรงเรียนรุ่งอรุณและสถาบันอาศรมศิลป์ ชื่อโครงการ เจ้าของโครงการ ที่ตั้งโครงการ พื้นที่โครงการ พื้นที่ใช้สอย ปีที่แล้วเสร็จ งบประมาณ

โรงเรียนรุ่งอรุณและสถาบันอาศรมศิลป์ มูลนิธิโรงเรียนรุ่งอรุณ เขตบางขุนเทียน กรุงเทพมหานคร ๕๘ ไร่ ๒,๐๓๘ ตร.ม. (เฉพาะสถาบันอาศรมศิลป์) พ.ศ.๒๕๕๒ ๑๕ ล้านบาท (เฉพาะสถาบันอาศรมศิลป์)

๑. แนวความคิดเกี่ยวกับการสร้างสรรค์ผลงาน (เป้าหมายเชิงคุณค่าของโครงการ)

โรงเรียนรุง่ อรุณและสถาบันอาศรมศิลป์เป็นสถาบันการศึกษาเอกชนทีไ่ ม่แสวงหาผลกำ�ไร โดยเริม่ จากการก่อตัง้ โรงเรียนรุง่ อรุณ และได้ดำ�เนินการสั่งสมประสบการณ์การจัดการศึกษาทางเลือกในระดับอนุบาลจนถึงระดับมัธยมมาเป็นเวลาร่วม ๑๐ ปี จึงมีแนวคิดที่จะ ขยายผลไปสูร่ ะดับอุดมศึกษาและก่อตัง้ สถาบันอาศรมศิลป์ขนึ้ โดยมีวตั ถุประสงค์ในการสร้างสรรค์ชมุ ชนแห่งการเรียนรูท้ มี่ งุ่ สร้างทักษะใน ตนเองด้วยการฝึกฝนกาย ใจ สติปัญญา ผ่านการเรียนรู้ศาสตร์และศิลป์อย่างเป็นองค์รวมบนพื้นฐานของการทำ�งานจริง เพื่อพัฒนาความ เป็นมนุษย์และร่วมเปลี่ยนแปลงสังคมอย่างมีคุณภาพ เพื่อตอบสนองต่อวัตถุประสงค์ดังกล่าว สถาบันอาศรมศิลป์จึงไม่ได้เป็นเพียงแค่อาคารที่รองรับการใช้งานทั่วไปเท่านั้น แต่ อาศัยการออกแบบและก่อสร้างพื้นที่นี้ในการสร้างคนและชุมชนไปพร้อมๆ กัน ด้วยกระบวนการมีส่วนร่วมจากผู้ใช้อาคารทุกคน ซึ่งนำ� ไปสู่กระบวนการ “ปลูกเรือน ปลูกชุมชน ปลูกชีวิต” ของอีกหนึ่ง “ชุมชนแห่งการเรียนรู้” ที่เติบโตขึ้นมาเป็นส่วนหนึ่งของชุมชนโรงเรียน รุ่งอรุณ โดยมีเป้าหมายในกระบวนการออกแบบ ดังนี้ ๑. สร้างสถาปัตยกรรมของสถาบันอาศรมศิลป์ให้ต่อยอดและเชื่อมโยงกับต้นทุนทางกายภาพของโรงเรียนรุ่งอรุณ ด้วยโรงเรียนรุง่ อรุณมีพนื้ ทีข่ นาดใหญ่และมีสภาพธรรมชาติทสี่ มบูรณ์ รวมถึงมีรปู แบบสถาปัตยกรรมทีม่ อี ตั ลักษณ์ชดั เจน ใน การออกแบบจึงต้องนำ�ต้นทุนทางกายภาพดังกล่าวของโรงเรียนรุ่งอรุณมาเพิ่มศักยภาพให้กับสถาปัตยกรรมของสถาบันอาศรมศิลป์ โดย ๑) ออกแบบให้ทางรถยนต์และทางเดินเท้าในการเข้าถึงของสถาบันอาศรมศิลป์ มีระยะทีท่ อดยาวตัง้ แต่ทางเข้าของโรงเรียน รุ่งอรุณผ่านสภาพธรรมชาติที่สมบูรณ์ของที่ตั้ง เพื่อสร้างความรู้สึกในการเข้าถึง (sense of arrival) และจิตวิญญาณแห่งสถานที่ (sense of place) ของสถาบันอาศรมศิลป์ให้เปิดโอกาสในการรับพลังจากธรรมชาติมากที่สุด ๒) ออกแบบสถาปัตยกรรมในรูปแบบของสถาปัตยกรรมไทยประยุกต์ซึ่งเป็นการต่อยอดจากสถาปัตยกรรมไทยประเพณี ของโรงเรียนรุ่งอรุณ เพื่อสร้างความสอดคล้องกลมกลืน และสื่อถึงการเติบโตต่อยอดมาจากโรงเรียนรุ่งอรุณ ๒. สถาปัตยกรรมที่เป็นตัวกลางในการสร้างวัฒนธรรมองค์กร(corporate culture)นำ�ไปสู่วิถีชีวิตชุมชนกัลยาณมิตร แบ่งอาคารออกเป็น ๕ หลัง ร้อยรัดกันด้วยลาน ชาน ระเบียง เป็น Transitional space ที่เอื้อให้เกิดการปฏิสัมพันธ์กันอย่าง อบอุน่ ใกล้ชดิ เหมือนอยูใ่ นหมูบ่ า้ น แต่ในขณะเดียวกันก็ยงั มีความเป็นส่วนตัว โดยออกแบบพืน้ ทีส่ ว่ นกลางต่างๆ (community space) ให้มี ลำ�ดับและการเข้าถึงที่เป็นสัดเป็นส่วน (Sequences of Space) ตั้งแต่พื้นที่สำ�หรับกิจกรรมกลุ่มขนาดใหญ่ มุมสงบสำ�หรับการพูดคุยอย่าง ใกล้ชิด (small & cozy community space) ไปจนถึงพื้นที่ส่วนตัว (individual space) ที่เชื่อมต่อถึงกันทั้งในแนวดิ่งและแนวราบ (vertical & horizontal relationship) เพื่อสนับสนุนให้เกิดวัฒนธรรมแห่งมิตรภาพขึ้นในวัฒนธรรมองค์กร รวมถึงการออกแบบพื้นที่ให้สามารถยืด หยุ่น รองรับการปรับเปลี่ยนให้สอดคล้องกับการเติบโตเปลี่ยนแปลงขององค์กรได้


ผลงานชิ้นที่ ๓ โรงเรียนรุ่งอรุณและสถาบันอาศรมศิลป์

๓. สถาปัตยกรรมเพื่อการอยู่ร่วมอย่างสอดคล้องเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันกับธรรมชาติ เพราะธรรมชาติเป็นเครือ่ งมือกล่อมเกลาจิตใจให้สงบเย็น เอือ้ ต่อการเรียนรู้ ทุกๆ วันของชาวอาศรมศิลป์จงึ ได้สมั ผัสกับธรรมชาติ โดยตรง ตั้งแต่ถนนทางเข้าสายเล็กๆ ที่มีกำ�แพงต้นไม้สองข้างทาง ทางเดินไม้เลียบบึงที่สร้างความรู้สึกในการเข้าถึง (sense of arrival) ที่ เปลีย่ นอารมณ์จากความสับสนวุน่ วายของเมืองภายนอกมาเป็นอารมณ์สดชืน่ สงบเย็น ก่อนจะผ่านลานใจบ้านทีป่ ดู ว้ ยหญ้าเขียวขจี แล้วจึง จะเข้าทีท่ �ำ งานของแต่ละคน ซึง่ ถูกออกแบบให้สอดคล้องกับทิศทางลม แดด กระทัง่ เปิดรับน�้ำ ฝนบนชานบางแห่ง สร้างสายสัมพันธ์ระหว่าง คนกับธรรมชาติผ่านการมองเห็น ได้ยิน ได้กลิ่น สัมผัส และจินตนาการอยู่ทุกขณะ เป็นการรดน้ำ�เพื่อปลูกชีวิตที่สอดคล้องกับธรรมชาติ ด้วยความเชือ่ ว่าวัสดุธรรมชาติจะทำ�ให้จติ ใจของคนอ่อนโยน ไม้จงึ ถูกใช้เป็นองค์ประกอบหลักของอาคาร ซึง่ นอกจากจะมีความ เป็นธรรมชาติแล้ว สิง่ สำ�คัญอย่างยิง่ ในการใช้วสั ดุธรรมชาติเหล่านีค้ อื เป็นการปลูกฝังทัศนคติการใช้อย่างรูค้ ณ ุ ค่าและสร้างจิตสำ�นึกในการ ดูแลรักษา เช่น การประมูลไม้เก่าจากโรงเรียนที่ต้องการรื้อถอนและนำ�กลับมาใช้ใหม่เพื่อเป็นการประหยัดทรัพยากร และเป็นแบบอย่าง ให้กับนักเรียนนักศึกษาได้เรียนรู้ในเรื่องวัฏจักรตามธรรมชาติของวัสดุและสร้างนิสัยในการดูแลรักษาอย่างใกล้ชิด การประยุกต์ใช้สลิงเข้า มาเพิ่มศักยภาพในการรับแรงของไม้ที่หน้าตัดไม่ใหญ่นัก ทำ�ให้ประหยัดปริมาณไม้ที่ใช้ ให้ความรู้สึกโปร่งเบา สบาย ซึ่งเมื่อเปรียบเทียบ กับการใช้คอนกรีตจากการระเบิดภูเขา ซึ่งต้องใช้ระยะเวลาในการฟื้นตัวนับพันปี ต้นไม้มีวงรอบของการหมุนเวียนไม่ถึงหนึ่งร้อยปี และ สามารถปลูกทดแทนได้ ดังนั้นสถาบันอาศรมศิลป์จึงเก็บรักษา ๘๐% ของพื้นที่โครงการไว้ให้เป็นพื้นที่สีเขียว และกำ�หนดให้พื้นที่อีก ๒ ไร่ที่ถูกกันไว้เพื่อปลูกเป็นป่าทดแทนไม้ที่ใช้ไป ๔. นำ�ภูมปิ ญ ั ญาสถาปัตยกรรมพืน้ ถิน่ เขตร้อนชืน้ (Tropical Vernacular Architecture) มาประยุกต์ใช้ในการออกแบบ สร้างสถาปัตยกรรมที่ประหยัดพลังงานแบบ Passive Approach โดยการนำ�ภูมิปัญญาของบรรพบุรุษมาต่อยอด เช่นการ ใช้พื้นไม้ที่ยกสูงและเว้นร่องเพื่อช่วยระบายความชื้นจากดิน ผนังที่เป็นประตูบานเฟี้ยมพร้อมที่จะเปิดรับลมและมุมมองธรรมชาติ ชายคา ยื่นยาวเพื่อช่วยบังแสงแดดให้เกิดร่มเงาและทำ�ให้สามารถเปิดหน้าต่างเวลาฝนตกได้ การใช้หลังคาจากซึ่งเป็นวัสดุที่หาได้ง่ายในท้องถิ่น และเป็นฉนวนกันความร้อนที่ดี เมื่อใช้ร่วมกับ sub roof อลูมิเนียมแผ่นเรียบ การยกมุมสูงชัน และเกล็ดระบายอากาศ สามารถแก้ปัญหา การรั่วซึมและช่วยระบายความร้อนได้ ทำ�ให้เกิดความร่มเย็นและสามารถใช้การปรับอากาศเพียงเท่าที่จำ�เป็นทำ�ให้ประหยัดพลังงาน ๕. ใช้พลังสุนทรียภาพของงานสถาปัตยกรรมเป็นสื่อสร้างความรับรู้ถึงเป้าหมายขององค์กรแก่ผู้ใช้และผู้มาเยือน โดยออกแบบอาคารสถาบันให้เป็น “มหาวิทยาลัยมุงจาก” เพื่อสื่อถึงเจตจำ�นงในการสืบสานภูมิปัญญาของบรรพบุรุษ รวม ทั้งเป็นการสร้างกิจกรรมความร่วมมือภายในองค์กรในประเพณีการเปลี่ยนหลังคาจากทุก ๑๐ ปี เพื่อเป็นกุศโลบายให้บุคลากรได้เรียนรู้ จากการลงมือทำ� เพื่อการประจักษ์ในภูมิปัญญาอันลึกซึ้งของบรรพบุรุษ

๒. เทคนิคและขั้นตอนในการสร้างผลงาน

โปรดดูเอกสาร แบบเสนอข้อมูลประวัติและผลงาน ข้อ ๔ การสร้างสรรค์ผลงาน ประกอบ

กระบวนการมีส่วนร่วมในการออกแบบและก่อสร้าง ความเป็นชุมชนจะเกิดขึ้นได้เมื่อมีความผูกพันระหว่างคนกับคน และคนกับสถานที่ การเลือกใช้กระบวนการมีส่วนร่วมใน การออกแบบมีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างความเป็นกัลยาณมิตรและความเป็นเจ้าของร่วมกัน ควบคู่ไปกับการสร้างอาคาร เริ่มจากการแลก เปลีย่ นความคิดเห็น ความต้องการใช้งานพืน้ ที่ รวมถึงวิถชี วี ติ ของชาวอาศรมศิลป์กว่า ๓๐ ชีวติ ซึง่ สถาปนิกได้น�ำ มาเป็นข้อมูลในการกำ�หนด ทิศทางการออกแบบและโปรแกรมการใช้งาน การทำ�งานด้วยวิธีนี้ทำ�ให้ทุกฝ่ายได้เรียนรู้ที่จะยอมรับความหลากหลายและแตกต่าง มีอยู่ หลายครั้งที่ความคิดเห็นของแต่ละคนไม่ตรงกัน แต่การรับฟัง ประนีประนอม ก็ได้ช่วยให้เกิดภาพรวมที่ทุกคนเห็นพ้องต้องกันได้ในที่สุด ทั้งนี้ ชุมชนอาศรมศิลป์ไม่ได้มีแค่ผู้ใช้อาคารเท่านั้น ยังรวมไปถึงผู้ก่อสร้างอาคารซึ่งเป็นทีมช่างของโรงเรียนรุ่งอรุณด้วย ช่าง ก่อสร้างก็มคี วามรักในงานสถาปัตยกรรมไม่แพ้ใคร ความตัง้ ใจในทุกรายละเอียดการทำ�งานเป็นเงือ่ นไขทีท่ �ำ ให้เกิดกัลยาณมิตรและเกิดการ ร่วมเรียนรู้กันระหว่างช่างกับสถาปนิกโดยสะดวก แต่ที่สำ�คัญไปกว่านั้นคือความนับถือและยอมรับที่ทุกคนมีให้กันและกันตั้งแต่ต้นจนจบ


ผลงานชิ้นที่ ๓ โรงเรียนรุ่งอรุณและสถาบันอาศรมศิลป์

๓. การเผยแพร่และการนำ�งานออกเผยแพร่ต่อสาธารณชน

โปรดดูเอกสาร แบบเสนอข้อมูลประวัติและผลงาน ข้อ ๖ การเผยแพร่ข้อมูลสู่สาธารณะ ประกอบ

• แสดงผลงานในนิ ท รรศการของอาศรมสถาปนิ ก ชุ ม ชนและสิ่ ง แวดล้ อ ม สถาบั น อาศรมศิ ล ป์ ในงานสถาปนิ ก ของสมาคมสถาปนิกสยามในพระบรมราชูปถัมภ์ พ.ศ. ๒๕๕๓ • หนังสือ living with wood โดยนิตยสารบ้านและสวน พ.ศ. ๒๕๕๓ • หนังสือเผยแพร่ผลงานออกแบบดีเด่นของนิสิตเก่าคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (a+A) ลำ�ดับที่ ๗ • บรรยายในการเปิดตัวหนังสือผลงานออกแบบดีเด่นของนิสติ เก่าคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (a+A) ลำ�ดับที่ ๗ ที่สยามสมาคม พ.ศ. ๒๕๕๔ • ได้รับการตีพิมพ์เผยแพร่ในวารสารด้านสถาปัตยกรรมและการตกแต่งบ้านภายในประเทศหลากหลายฉบับ • ได้ร่วมนำ�เสนอผลงานในเทศกาลสถาปัตยกรรม Venice Biennale 2012 ที่ประเทศอิตาลี โดยสมาคมสถาปนิกสยาม ในพระบรมราชูปถัมภ์

๔. การถ่ายทอดผลงานให้ผู้อื่น

๕. ความโดดเด่น ความมีเอกลักษณ์เฉพาะตนของผลงาน

• การนำ�กระบวนการออกแบบอย่างมีส่วนร่วมไปใช้กับโครงการออกแบบอื่นๆ และแบ่งปันบทเรียน ประสบการณ์ องค์ความรู้ ที่ได้จากการทำ�งานให้กับผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่าย ทั้งคณะทำ�งานออกแบบ ช่างก่อสร้าง ชาวอาศรมศิลป์ รวมถึงนักเรียนนักศึกษา และผู้ที่สนใจเข้ามาศึกษาดูงานทุกคน • เป็นสถานทีร่ องรับการศึกษาดูงานของนิสติ นักศึกษาด้านสถาปัตยกรรมจากหลากหลายสถาบัน เช่น จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยขอนแก่น สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง เฉลี่ย ๖ ครั้งต่อปี • การริเริ่มใช้กระบวนการมีส่วนร่วมในการออกแบบสถาปัตยกรรม • การประยุกต์ใช้ภูมิปัญญาพื้นถิ่นในงานสถาปัตยกรรมร่วมสมัยที่ตอบสนองคุณค่าและวิถีชีวิตในโลกปัจจุบันขององค์กรได้

๖. ความมุ่งหวัง คุณค่า ประโยชน์ และความสำ�คัญของผลงาน

• การสร้ า งสรรค์ ส ถาปั ต ยกรรมที่ นำ � ไปสู่ ก ารสร้ า งชุ ม ชนแห่ ง การเรี ย นรู้ บ นวิ ถี ชี วิ ต ที่ ส อดคล้ อ งกั บ ธรรมชาติ • ต้องการให้เป็นแบบอย่างที่สร้างแรงบันดาลใจแก่สถาปนิกรุ่นเยาว์ในการสร้างสรรค์ผลงานสถาปัตยกรรมร่วมสมัย (Contemporary Architecture) ที่สืบสานจากรากของสังคมไทย ทั้งในมิติของกายภาพ สิ่งแวดล้อม และจิตวิญญาณ เพื่อ พัฒนาองค์ความรู้ของบรรพบุรุษ และเป็นการส่งเสริมความหลากหลายทางวัฒนธรรม ให้เกิดความเข้มแข็งของประเทศและ โลก ทำ�ให้เกิดความเข้าใจและภูมใิ จในความเป็นชาติ และสามารถพัฒนางานสถาปัตยกรรมในอดีตทีม่ เี อกลักษณ์เป็นทีย่ อมรับ ของชาวโลก ไปสู่งานสถาปัตยกรรมร่วมสมัยในระดับโลกได้


ผังบริเวณและผังพื้นชั้น 1

4

3

5

6 9

9 10

9

7 7 8

11

2

ผังบริเวณและผังพื้นชั้น 1 1. สวนป่าและลานพระ 2. แกลอรีไม้ ไผ่แสดงงานศิลปะ (เฟส 2) 3. ศูนย์บริการวิชาการ (เฟส 2) 4. ห้องทำ�งานฝ่ายธุรการ 5. ห้องสมุด 6. สตูดิโอปฏิบัติการทำ�หุ่นจำ�ลอง 7. สตูดิโอ 8. สตูดิโอ 9. ชานชุมชน 10. ลานใจบ้าน 11. ทะเลสาป 12. ทางเข้า 13. ชานต้อนรับ

13 ๑ 12

มาตราส่วน 1 : 100

ผังบริเวณและผังพื้นชั้น 2

1

2

3

4 ผังบริเวณและผังพื้นชั้น 2 1. ห้องประชุมรวม 200 ที่นั่ง (เฟส 2) 2. ห้องคณาจารย์ศึกษาศาสตร์ 3. ห้องทำ�งาน ศ.ระพี สาคริก และห้องรับรอง อาจารย์พิเศษ 4. ห้องเรียนรวม 5. สตูดิโอ

5 5

มาตราส่วน 1 : 100


มาตราส่วน 1 : 125 รูปตัดตามขวางแสดงโครงถักไม้เรือนคณาจารย์ศึกษาศาสตร์

มาตราส่วน 1 : 125 รูปตัดตามยาวสตูดิโอถอดรหัสและชุมชน

มาตราส่วน 1 : 125 รูปตัดตามขวางสตูดิโอถอดรหัสและชุมชน

มาตราส่วน 1 : 125 รูปตัดตามยาวเรือนคณาจารย์ศึกษาศาสตร์

มาตราส่วน 1 : 125 รูปตัดตามขวางเรือนคณาจารย์ศึกษาศาสตร์


1 : 250 1 : 250

รูปด้าน 1

รูปด้าน 2

รูปด้าน 1

รูปด้าน 2

รูปตัด 1 รูปตัด 1

รูปตัด 2 รูปตัด 2


โรงเรียนรุ่งอรุณ และ สถาบันอาศรมศิลป์  

รางวัลผลงานออกแบบดีเด่นที่ควรเผยแพร่ ปี ๒๕๕๔ สมาคมนิสิตเก่า สถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you