Issuu on Google+

ՖԻՆՍ Financial Solutions Հաշվապահական հաշվառման դասընթաց


Դաս 1.Հաշվապահական հաշվառման մեթոդաբանություն Դաս 2.Հիմնական միջոցների հաշվառում Դաս 3.Ոչ նյութական ակտիվների և ներդրումային գույքի

հաշվառում Դաս 4.Պաշարների հաշվառում Դաս 5.Դեբիտորական պարտքերի և դրամական միջոցների հաշվառում Դաս 6.Սեփական կապիտալի հաշվառում Դաս 7.Պարտավորությունների հաշվառում Դաս 8.Եկամուտ և ծախսերի հաշվառում Դաս 9.Արտադրական ծախսումների հաշվառում


Դաս 1. Հաշվապահական հաշվառման մեթոդաբանություն •

Ակտիվների դասակարգումը `ըստ կազմի և տեղաբաշխման

Հաշվային պլան, հաշվապահական հաշվեկշիռ և դրա կառուցվածքը

Կրկնակի գրանցում և Տ-աձև հաշիվներ

Շրջանառության տեղեկագիր,սինթետիկ և անալիտիկ հաշվառում

Գույքագրում

Ակտիվների դասակարգումը `ըստ կազմի և տեղաբաշխման

Ակտիվներ Ոչ ընթացիկ

Ընթացիկ


Ոչ ընթացիկ ակտիվներ Հիմնական միջոցներ •

Շենքեր

Կառուցվածքներ

Մեքենաներ

Տրանսպորտային միջոցներ

Արտադրական և տնտեսական գույք

Գործիքներ

Երկարաժամկետ վարձակալված հիմնական միջոցներ Երկարաժամկետ ֆինանսական ակտիվներ Բաժնետոմսեր

Պարտատոմսեր

• •

Տրամադրված փոխառություններ

Ոչ նյութական ակտիվներ Հողամասեր Բնական ռեսուրսներ

• • •

Օգտագործման ոչ ենթակա հիմնական միջոցներ

Լիցենզիա Արտոնագիր

Ապրանքային նշաններ Ֆիրմային գներ(գուդվիլ)

Անավարտ ոչ ընթացիկ ակտիվներ


Ընթացիկ ակտիվներ Պաշարներ •

Նյութեր

Արագամաշ առարկաներ

Անավարտ արտադրություն

Արտադրանք

Ապրանքներ

Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ •

Պարտատոմսեր

Բաժնետոմսեր

Փոխառություններ

Դրամական միջոցներ

• •

Դրամարկղում առկա գումարներ

Հաշվարկային հաշվում առկա գումարներ

Գործառնական այլ բնույթի • Արտարժույթայինևհաշվում առկա գումարներ դեբիտորական պարտքեր


Ակտիվների գոյացման աղբյուրներ • Ակտիվների գոյացման սեփական աղբյուրներ • Ակտիվների գոյացման ներգրավված աղբյուրներ

Սեփական աղբյուրների մեջ ներառվում են կանոնադրական կապիտալը, էմիսիոն եկամուտը, կուտակված շահույթը, պահուստները, որոնցից առաջինը և երկրորդը տրամադրվում են հիմնադիրների կողմից կազմակերպության հիմնադրման ժամանակ, իսկ մյուս երկուսը կազմակերպության արդյունավետ աշխատանքի արդյունքն են:


Ակտիվների գոյացման ներգրավված աղբյուրներ

Երկարաժամկետ (ոչ ընթացիկ ) պարտավորություններ

Կարճաժամկետ (ընթացիկ )պարտավորություններ կարճաժամկետ բանկային վարկեր

երկարաժամկետ բանկային վարկեր

երկարաժամկետ փոխառություններ

երկարաժամկետ պարտավորություններ ֆինանսական վարձակալության գծով

ընթացիկ փոխառություններ առևտրական կրեդիտորական պարտքեր

• •

ստացված ընթացիկ կանխավճարներ

կարճաժամկետ կրեդիտորական պարտք բյուջեին

կարճաժամկետ կրեդիտորական պարտք սոցապին

կազմակերպության պարտքը իր աշխատակազմին աշխատավարձի գծով •

կարճաժամկետ կրեդիտորական պարտք հիմնադիրներին


ՀՀ-ում հաշվապահական հաշվառման վարման կանոնները հետևյալն են. •

Հաշվապահական հաշվառումը վարվում է.

ՀՀ արժույթով`հայկական դրամով, Կրկնակի գրանցման եղանակով`հաշվապահական հաշվառման պլանին համապատասխան, Անընդհատ` հիմնադրման պահից մինչև լուծարումը; •

Անալիտիկ(մանրամասնեցված)և սինթետիկ(ընդհանրացված)հաշիվների տվյալները պետք է համապատասխանեն միմյանց,

Բոլոր տնտեսական գործառնություննները պետք է հաշվապահական հաշվառման հաշիվներում գրանցվեն ժամանակին:


Հաշվապահական հաշիվներ Հաշվեկշռային հաշիվներ հաշվեկշռային հաշիվներում գրանցումները կատարվում են կրկնակի գրանցման եղանակով ակտիվները հաշվառող հաշիվներ սեփական կապիտալի հաշիվներ պարտավորությունների հաշիվներ

Արտահաշվեկշռային հաշիվներ Արտահաշվեկշռային հաշիվները չեն ներկայացվում հաշվեկշռի մեջ, գրսովորական կամ պարզ գրանցման միջոցով. գումարը գրանցվում է արտահաշվեկշռային հաշվի կա’մ դեբետում (եթե ավելացում է ), կա’մ կրեդիտում (եթե նվազեցում է ): Արտահաշվեկշռային հաշիվներում հաշվառում են կազմակերպությանը չպատկանող ոչ ընթացիկ ակտիվները, ապրանքանյութական արժեքները, դրամական միջոցները կամ համարժեքները, պայմանական պարտավորություններն ու ակտիվները հաշվառող հաշիվները:


Հաշվային պլան •

Հաշվապահական հաշվառման հաշվային պլանը կազմակերպության վրա ազդող իրադարձությունների և դրա կողմից իրականացվող գործառնությունների փաստերի՝ հաշվապահական հաշվառման մեջ գրանցման և խմբավորման սխեմա է :

Հաշվային պլանը կազմված է ըստ տնտեսական բովանդակության դասակարգված հաշիվներից և ներառում է հաշիվների դասեր հաշիվների խմբեր առաջին կարգի հաշիվներ (սինթետիկ հաշիվներ) և երկրորդ կարգի հաշիվներ (ենթահաշիվներ):

Հաշվային պլանը ներառում է 9 դաս՝

1. Ոչ ընթացիկ ակտիվներ, 2. Ընթացիկ ակտիվներ, 3. Սեփական կապիտալ, 4. Ոչ ընթացիկ պարտավորություններ, 5. Ընթացիկ պարտավորություններ, 6. Եկամուտներ, 7. Ծախսեր, 8. Կառավարչական հաշվառման հաշիվներ, 9. Արտահաշվեկշռային հաշիվներ:


Ֆինանսական հաշվառման հաշիվներ 1-7 դասեր Հաշվեկշռային հաշիվներ 1-5 Գործունեության արդյունքների հաշիվներ 6-7 դասեր դասեր Գործունեության արդյունքների հաշիվները նախատեսված են կազմակերպության եկամուտների և ծախսերի Նախատեսված են կազմակերպության հաշվառման համար: Յուրաքանչյուր հաշվետու ակտիվների, սեփական կապիտալի և ժամանակաշրջանի վերջում այս հաշիվների զուտ պարտավորությունների հաշվառման համար: Յուրաքանչյուր հաշվետու ժամանակաշրջանի շրջանառությունը (դեբետային՝ ծախսերի գծով և կրեդիտային՝ եկամուտների գծով), իսկ սահմանված վերջում ֆինանսական վիճակի մասին դեպքերում՝ դրանց տարբերությունը տեղափոխվում է հաշվետվությունում արտացոլվում են այս համապարփակ ֆինանսական արդյունքների մասին հաշիվների մնացորդները (դեբետային կամ հաշվետվություն: կրեդիտային):


Կառավարչական հաշվառման հաշիվներ 8-րդ դաս Նախատեսված են արտադրական ծախսումների և արտադրանքի, աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեքի, ինչպես նաև ոչ ընթացիկ նյութական և ոչ նյութական ակտիվների կառուցման (ստեղծման) և մշակման ծախսումների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար, որոնք օգտագործվում են կազմակերպությունում՝ կառավարչական որոշումներ ընդունելու նպատակով:

Արտահաշվեկշռային հաշիվներ 9-րդ դաս Նախատեսված են կազմակերպությանը չպատկանող, բայց ժամանակավորապես նրա տրամադրության կամ օգտագործման տակ գտնվող ակտիվների (գործառնական վարձակալությամբ ընդունված հիմնական միջոցներ, պատասխանատու պահպանման, վերամշակման ընդունված ապրանքանյութական արժեքներ, հավատարմագրային պայմանագրի համաձայն կառավարվող միջոցներ, կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցներ և այլն):


Ակտիվային հաշիվներ 1,2,7,8 բացառությամբ պասիվային կարգավորող հաշիվների

Պասիվային հաշիվներ `3,4,5,6 բացառությամբ կարգավորող և ակտիվապասիվային հաշիվների


Դաս 2.Հիմնական միջոցների հաշվառում Հիմնական միջոցները նյութական ակտիվներ են , որոնք առկա են կազմակերպությունում արտադրանքի ար ­տադրության , աշխատանքների կատարման , ծառայությունների մատուցման , ապրանքների իրացման , վարձակալության տալու կամ վարչական նպատակներով օգտագործելու համար և նա ­խատեսվում են օգտագործել ավելի քան մեկ տարի ժամկետով։

Հիմնական միջոցները չափվում և գնահատվում են . 1. Սկզբնական(պատմական) արժեքով 2. Իրական արժեքով 3. Վերագնահատման արժեքով 4. Մնացորդային արժեքով 5. Հաշվեկշռային արժեքով


Սկզբնական (պատմական ) արժեք Սկզբնական արժեք= գնման գինը + ներկրման տուրքերը, հարկերը և պարտադիր այլ վճարները, որոնք համապատասխան մարմնի կողմից ենթական չեն կազմակերպությանը հետ վերադարձման + տեղանքի նախապատրաստումը, տրանսպորտային, բեռնման, բեռնաթափման, տեղակայման ծախսումներ, մասնագետների վարձատրություն - մատակարարի կողմից տրամադրված ցանկացած զեղչ և արտոնություն:

Վարչական և այլ վերադիր ծախսումները հիմնական միջոցի արժեքի մեջ չեն ներառվում, եթե դրան անմիջականորոն չեն վերաբերում ակտիվի ձեռքբերմանը կամ աշխատանքային վիճակի բերելուն : Երբ հիմնական միջոցը ձեռք ենք բերում` փոխանակելով այն այլ ակտիվի հետ, ապա ձեռք բերված հիմնական միջոցի արժեքը հավասար է տրված ակտիվի հաշվեկշռային արժեքին: Եթե հիմնական միջոցը ստեղծենք կազմակերպության ներսում, առանց այլ կողմի ներգրավման, ապա այդ հիմնական միջոցի արժեքը հավասար կլինի կառուցման ընթացքում մեր կողմից ծախսված նյութերի, աշխատուժի, օգտագործված հիմանական միջոցների մաշվածության ծախսումների և այլ միջոցների արժեքի հանրագումարին :


Իրական արժեք

Իրական արժեքը այն գումարն է, որով ակտիվը առևտրական գործարքի ընթացքում կարող է փոխանակվել իրազեկ և պատրաստակամ կողմերի միջև:

Վերագնահատման արժեք

Ակտիվը պարբերաբար ենթարկվում է վերագնահատման, և որի արդյունքում որոշվող արժեքը վերագնահատման արժեքն է:

Մնացորդային արժեք

Մնացորդային արժեքը այն զուտ գումարն է կամ պիտանի նյութերի իրական արժեքը, որը մենք ականկալում ենք ստանալ ակտիվից` դրա օգտագործման ծառայության վերջում, սպասվող դուրսգրման ծախսերը հանելուց հետո:

Հաշվեկշռային արժեք Մնացորդային արժեքը այն զուտ գումարն է կամ պիտանի նյութերի իրական արժեքը, որը մենք ականկալում ենք ստանալ ակտիվից` դրա օգտագործման ծառայության վերջում, սպասվող դուրսգրման ծախսերը հանելուց հետո:


Հիմնական միջոցների միավորը կճանաչենք` որպես ակտիվ, եթե միաժամանակ բավարարվում են հետևյալ երկու չափանիշները. հավանական է , որ դրա հետշկապված ապագա տնտեսական օգուտները կհոսեն դեպի կազմակերպություն .

դրա արժեքը կարող ենք արժանահավատորեն չափել :

Հիմնական միջոցների մուտքի հաշվառումը տարվում է 111 Մաշվող հիմնական միջոցներ առաջին կարգի հաշվով. Կազմակերպության կողմից կառուցված ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների համար կառուցման ծախսումների գումարով ձևակեպվում է. Դտ 821 Կտ (211,527,525,252) Կառուցման ընթացքում գտնվող հիմնական միջոցները համարվում են օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցներ և հաշվառվում են 118 Օգտագոր��ման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցներ առաջին կարգի հաշվով: Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում 821 –ում կուտակված ծախսումները տեղափոխում ենք հաշվեկշռային հաշիվ` որպես օգտագործման համար ոչ մատչելի ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվներ. տրվում է հետևյալ հաշվապահական ձևակեպումը` Դտ118 Կտ 821


Եթե շենքը կառուցվում է մեկ հաշվետու ժամանակաշրջանի ընթացքում, ապա շահագործման հանձնելիս տրվում է հետևյալ հաշվապահական ձևակերպումը. Դտ 1111 Կտ 821 Ձեռք բերված տեղակայում պահանջող սարքավորումները ձևակերպվում են որպես օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցներ,քանի որ մինչև շահագործման հանձնելը պահանջում են լրացուցիչ կապիտալ ներդրումներ:Ընդունման ակտի հիման վրա ձևակերպվում է` Դտ 118 Կտ (521,251,252) Տեղակայման վրա կատարված ծախսումների գծով ներկայացված փաստաթղերի հիման վրա տրվում են հետևյալ հաշվապահական ձևակերպումները` Դտ 822 Սարքավորումների տեղակայման ծախսումներ Կտ(211,527,525,521,251,252) Տեղակայումն ավարտելուց հետո,կատարված ծախսումներով տրվում է հետևյալ հաշվապահական ձևակերպումը. Դտ 118 Կտ 822 Հիմնական միջոցների կազմում ներառված տեղակայված սարքավորման սկզբնական արժեքով ձևակերպվում է` Դտ 111 Կտ 118 Տեղակայում չպահանջող և ձեռքբերման պահին շահագործման հանձնված հիմնական միջոցների ձեռքբերման հետ կապված տրասնպորտային,բեռնման և բեռնաթափման ծախումները,չփոխհատուցվող հարկերի և տուրքերի գումարները ներառվում են հիմնական միջոցների արժեքի մեջ.տրվում է հետևյալ ձևակերպումը` Դտ 111 Կտ(251,252,521)


Հիմնադիրներից կանոնադրական կապիտալում ,որպես ներդրում, ստացված հիմնական միջոցների գումարով ձևակերպվում է` Դտ 111 Կտ (311,312) Անհատույց ստացված և շահագործման հանձնված հիմնական միջոցների գումարով ձևակերպվում է . Դտ 111 Կտ 421 Ակտիվներին վերաբերող շնորհներ Աճեցվող և բտվող կենդանիներին հիմնական հոտ փոխադրելիս ձևակերպվում է` Դտ 111 Կտ 212 Սպառվող կենսաբանական ակտիվներ Եթե կազմակերպությունը սեփական ուժերով կառուցում է նոր վարչական շենք,ապա շինարարության ընթացքում կատարված ծախսումները ձևակերպվում են 8-րդ դաս 821<<Հիմնական միջոցների կառուցման(ստեղծման)ծախսումներ>>Հաշվի դեբետում և համապատասխան հաշիվների կրեդիտում . Դտ 821 Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների կառուցման (ստեղծման ) ծախսումներ Կտ Ծախսումների համապատասխան հաշիվներ(211,213,527,525,112 և այլն) Շինարարությունն ավարտելուց հետո վարչական շենքը շահագործման հանձնելու ամսաթվին տրվում է հետևյալ հաշվապահական ձևակերպումը. Դտ 111 Մաշվող հիմնական միջոցներ Կտ 821


Հիմնական միջոցների վերագնահատում Սկզբնական ճանաչում

անկախ մասնագիտական որակավորում ստացած գնահատողներ

Վերագնահատում Եթե վերագնահատվում է հիմնական միջոցների որևէ միավոր, ապա պետք է վերագնահատվի նաև ակտիվների այն ամբողջ դասը,որին պատկանում է վերագնահատված միավորը:Վերագնահատման հետևանքով ակտիվի հաշվեկշռային արժեքի աճը վերագնահատման փուլում պետք է վերագրվի սեփական կապիտալի: Սակայն, եթե այդ աճը վերականգնում է նույն ակտիվի նախկին վերագնահատումների արդյունքում առաջացած նվազումը, պետք է որպես եկամուտ ճանաչվի այն չափով,որով նախապես նվազումը ճանաչվել էր որպես ծախս: Երբ ակտիվի հաշվեկշռային արժեքը վերագնահատման հետևանքով նվազում է,նվազումը պետք է ճանաչվի որպես ծախս: Սակայն վերագնահատման հետևանքով առաջացած նվազումը պետք է անմիջականորեն հանվի համապատասխան ակտիվի նախորդ վերագնահատումից առաջացած աճից այն չափով, որ նվազումը չգերազանցի նույն ակտիվի հետ կապված վերագնահատումից առաջացած աճը:


Վերագնահատման մեթոդներ Վերագնահատում վերագնահատման արժեքի գործակցի միջոցով

Շուկայական արժեքի հիման վրա ճշտվում է հաշվեկշռային արժեքը :

Վերաձևակերպվում է ակտիվի համախառն հաշվեկշռային արժեքի փոփոխությանը համամասնորեն,այնպես,որ ակտիվի հաշվեկշռային արժեքը վերագնահատումից հետո հավասարվում է նրա վերագնահատված արժեքին

Հանվում է ակտիվի համախառն հաշվեկշռային արժեքից,և զուտ գումարը վերաձևակեպվում է վերագնահատված գումարի հիման վրա

Վերագնահատված հիմնական միջոցների հաշվեկշռային արժեքի աճի գումարով ձևակերպվում է . Սեփական կապիտալին վերագրված մասով. Դտ 111 Կտ 3211 Հիմնական միջոցների վերագնահատումից արժեքի աճ


Հիմնական միջոցների վրա կատարվող հետագա ծախսումներ Կապիտալացվող ծախսեր

Ընթացիկ ծախսեր

Վերագրվում ակտիվ ճանաչված միջոցին,երբ Ճանաչվում է` որպես ժամանակաշրջանի ծախս, և հավանական է, որ դրանց շնորհիվ ապագա վերագրվում հաշվետու ժամանակաշրջանի տնտեսական օգուտները ավելի շատ կհոսեն դեպի ֆինանսական արդյունքին:Այն ծախսումը, որը կազմակերպություն, քան ակնկալվում էր առկա պարզապես պահպանում կամ վերականգնում է ակտիվի նորմատիվային ցուցանիշների սկզբնական գոյություն ունեցող ակտիվի գործունեության գնահատումից արդյունքների նորմատիվային ցուցանիշների սկզբնական գնահատականը, հաշվեգրվում է ծախսերին այն ժամանակ, երբ կատարվում է, ինչպիսին են ընթացիկ վերանորոգման կամ տեխսպասարկման ծախսումները


Ոչ նյութական ակտիվների և ներդրումային գույքի հաշվառում Ոչ նյութական ակտիվների սահմանում և ճանաչում , դրանց ձեռքբերման հաշվառում Որոշելի

Առանձնացնելի*

Ապագա տնտեսական օգուտներ

ֆիզիկական սուբստանցիայից զուրկ

Վերահսկելի

Ոչ նյութական ակտիվ

*Կազմակերպությունը կարող է այն վարձակալության հանձնել, վաճառել կամ դուրս գրել առանց կորցնելու ապագա այն տնտեսական օգուտները, որոնք հոսում են նույն եկամտաստեղծ գործունեությունում օգտագործվող մյուս ակտիվներից

Առանձնացնելիությունն անհրաժեշտ պայման չէ որոշելիության համար, քանի որ կազմակերպությունը կարող է որոշակիացնել ակտիվը այլ եղանակով:


Ոչ նյութական ակտիվների գնահատում Սկզբնական արժեք Իրական արժեք Վերագնահատման արժեք Հաշվեկշռային արժեք Մնացորդային արժեք

Ոչ նյութական ակտիվը նախապես պետք է չափվի սկզբնական արժեքով: Եթե ոչ նյութական ակտիվը ձեռք է բերվում դրամական միջոցներով փոխհատուցելու ճանապարհով, ապա նրա սկզբնական արժեքը ընդգրկում է գնման գինը+ չփոխհատուցվող հարկերը, տուրքերը և պարտադիր այլ վճարները+ ակտիվի մինչև օգտագործման վիճակը հասցնելու հետ կապված ցան­կացած ծախսում: Ոչ նյութական ակտիվը կճանաչվի որպես ակտիվ այն ժամանակ, երբ այն կարելի է հուսալիորեն գնահատել, ինչպես նաև, եթե հավանական է, որ գալիք տնտեսական օգուտները, որոնք կապված են նրա հետ, կհոսեն դեպի կազմակերպություն:

Ոչ նյութական ակտիվների ձեռքբերման հաշվառումը . Հաշվառման համար նախատեսված է `131 «Ոչ նյութական ակտիվներ» ակտիվային հաշիվը


Գնված ոչ նյութական ակտիվի սկզբնական արժեքով ձևակերպվում է. Դտ 131 Կտ 152 կամ 228, 251,252,521 Երբ ոչ նյութական ակտիվները ձեռք են բերվում անվճար պետական շնորհի միջոցով, երբ պետությունը կազմակերպությանը փոխանցում կամ հատկացնում է ոչ նյութական ակտիվներ, օրինակ օդանավակայանում վայրէջքի իրավունքներ, ռադիո կամ հեռուստահաղորդումների լիցենզիաներ, ներմուծման լիցենզիաներ և այլն, ապա անհատույց ստացված և ճանաչված ոչ նյութական ակտիվների սկզբնական արժեքով ձևակերպվում է. Դտ 131 «Ոչ նյութական ակտիվներ» Կւո 421 «Ակտիվներին վերաբերող շնորհներ»: Ոչ նյութական ակտիվի վրա կատարված հետագա ծախսումները դրանց գնումից կամ ավարտելուց հետո պետք է ճանաչվեն որպես ժամանակաշրջանի ծախս, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հավանական է , որ այդ ծախսումների հետևանքով կստացվեն սկզբնապես գնահատված նորմատիվային ցուցանիշներից ավելի ապագա տնտեսական օգուտներ, և այդ ծախսումները հնարավոր կլինի արժանահավատորեն չափել և վերագրել ակտիվին: Ոչ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումների գումարով ձևակերպվում է Դտ 825 «Ոչ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» Կտ 211 կամ 213,527,525,112,121,251,252 Ակտիվ ճանաչված հետագա ծախսումը ոչ նյութական ակտիվին վերագրելիս ձևակերպվում է. Դտ 131 Կտ 825 «Ոչ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ»


Ներստեղծված ոչ նյութական ակտիվների հաշվառումը

…………………………………………….

Ստեղծման գործընթաց

Մշակման փուլ

Մշակումը հետազոտության արդյունքների կամ այլ գիտելիքների կիրառումն է` նոր կամ էականորեն բարելավված նյութերի, սարքավորումների, արտադրատեսակների, գործընթացի կամ ծառայությունների արտադրությունը պլանավորելու և նախագծելու համար մինչև դրանց առևտրային արտադրության կամ օգտագործման սկիզբը: Եթե փորձարկման արդյունքը դրական է , և հավանական է , որ դրա զանգվածային արտադրությունից և օգտագործումից կազմակերպությունը կստանա տնտեսական օգուտներ , ապա ծախսումների այդ բաժինը կապիտալացվում է ու ամորտիզացվում :

Հետազոտության փուլ

Նոր գիտական կամ տեխնիկական գիտելիքներ և իմացություն ձեռք բերելու ակնկալիքով կատարվող սկզբնական և պլանավորված ուսումնասիրություն: Արդյունքում `նոր հայտնագործություններ, գյուտեր, նոր տեխնոլոգիաներ, նոր նյութեր, սարքավորումը արտադրելու նոր տարբերակներ, որոնցից ակնկալվող օգուտների ստացումը պայմանավորված է մշակման փուլի հաջող իրագործմամբ: Հետազոտության փուլի ծախսումները որպես ոչ նյութական ակտիվ չեն ճանաչվում , այլ ճանաչվում են տվյալ ժամանակաշրջանի ծախս, քանի որ կազմակերպությունը չի կարող որոշել, որ տվյալ փուլում ստեղծված ակտիվը կառաջացնի ապագա հավանական տնտեսական օգուտներ:


Ոչ նյութական ակտիվների ներստեղծման ծախսումների հաշվառման համար հաշվային պլանով նախատեսված է 824. «Ոչ նյութական ակտիվների ներստեղծման ծախսումներ » ակտիվային հաշիվը, որի դեբետում արտացոլվում են հաշվետու ժամանակաշրջանում ոչ նյութական ակտիվների ներստեղծման վրա կատարված ծախսումները, իսկ կրեդիտում ավարտուն ոչ նյութական ակտիվների ինքնարժեքը, ծախս ճանաչված ոչ նյութական ակտիվների ներստեղծման ծախսումները, ինչպես նաև հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում անավարտ ոչ նյութական ակտիվներին փոխանցվող, մշակման ընթացքում գտնվող ոչ նյութական ակտիվների ինքնարժեքը:

Ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիայի հաշվառում

Ամորտիզացիան ոչ նյութական ակտիվի ամորտիզացվող գումարի պարբերական բաշխումն Է օգտակար ծառայության ընթացքում: Ոչ նյութական ակտիվի մնացորդային արժեքը սովորաբար ընդունվում է 0, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ կազմակերպությունը մտադրություն ունի վաճառել ակտիվը օգտակար ծառայության վերջում կամ գոյություն ունի գործող շուկա (օրինակ՝ ազատ շրջանառող լիցենզիաների համար ): Ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիոն ժամկետը սահմանված է 20 տարի: Շահութահարկի մասին օրենքով այդ ժամկետը սահմանված է 10 տարի:Հաշվարկված ամորտիզացիայի գումարով պարբերաբար նվազեցվում է ակտիվի արժեքը և ամորտիզացված գումարը ներառվում է ծախսերի մեջ: Ակտիվի օգտակար ծառայության ընթացքում ամորտիզացվող գումարը պարբերական հիմունքով բաշխելու համար կարող են կիրառվել ամորտիզացիայի հաշվարկման գծային հավասարաչափ հաշվարկման մեթոդը, նվազող մնացորդի մեթոդը , արտադրանքի միավորի մեթոդը և այլն:


Ամորտիզացիայի հաշիվ` 132. «Ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա » պասիվային կարգավորող հաշվով: Հաշվեգրված ամորտիզացիայի գումարով ձևակերպվում է. Դտ 713 կամ 813,821,824 Կտ 132 Եթե նախորդ ժամանակաշրջաններում պակաս հաշվարկված ամորտիզացիայի գումարը ուղղելիս նվազեցվում է չբաշխված շահույթի սկզբնական մնացորդից, ձևակերպվում է. Դտ 341 «Նախորդ տարիների ֆինանսական արդյունքների ճշգրտում» Կտ 132

Ոչ նյութական ակտիվների օտարման հաշվառում Ոչ նյութական ակտիվների օտարումը տեղի է ունենում վաճառելիս, որպես շնորհ ստացված ոչ նյութական ակտիվները հետ վերադարձնելիս, օգտակար ծառայության ժամկետը լրանալու դեպքում դուրս գրելիս և այլ դեպքերում: Օգտակար ծառայության ժամկետը լրանալուց հետո ամորտիզացված ոչ նյութական ակտիվները դուրս են գրվում հաշվեկշռից: Ձևակերպվում է. Դտ 132 «Ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» Կտ 131 «Ոչ նյութւսկան ակտիվներ»: Մինչև ծառայության ժամկետի ավարտը դուրսգրված ոչ նյութական ակտիվների հաշվեկշռային արժեքով ձևակերպվում է. Դտ 714 Կտ 131 Վաճառված ոչ նյութական ակտիվների հաշվեկշռային արժեքով ձևակերպվում է. Դտ 721 Կտ131 Որպես շնորհ ստացված նյութական ակտիվները հետ վերադարձնելիս ձևակերպվում է. Դտ 421 «Ակտիվներին վերաբերող շնորհներ» Կտ 131 «Ոչ նյութական ակտիվներ»:


Գուդվիլի հաշվառում ` ձեռնարկատիրական միավորման արդյունք Հաշիվը` 156. «Ձեռնարկատիրական գործունեության ձեռքբերում » Ձեռնարկատիրական գործունեության միավորման արդյունքում ձեռք բերված ակտիվների իրական արժեքով ձևակերպվում է. Դտ Ակտիվները հաշվառող հաշիվներ Կտ 156 «Ձեռնարկատիրական գործունեության ձեռքբերում»: Ձեռք բերվող ձեռնարկատիրական .գործունեության պարտավորությունների իրական արժեքով ձևակերպվում է. Դտ 156 «Ձեռնարկատիրական գործունեության ձեռքբերում» Կտ Պարտավորությունները հաշվառող հաշիվներ: Ձեռք բերողի կողմից վճարված (վճարվելիք) դրամական միջոցների գումարով ձևակերպվում է . Դտ 156 «Ձեռնարկատիրական գործունեության ձեռքբերում» Կտ 531 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ » կամ Կտ Դրամական միջոցներ հաշվառող հաշիվներ: Ձեռք բերումից առաջացող դրական գուդվիլի գումարով ձևակերպվում է. Դտ 134 «Գուդվիլ» Կտ 156 «Ձեռնարկատիրական գործունեության ձեռքբերում»:

-----------------------------------------------------------------------------------

Սկզբնական ճանաչումից հետո գուդվիլը կարող է ճշգրտվել գնման հատուցման գումարում կամ էլ ձեռք բերված ակտիվների ու պարտավորությունների իրական արժեքներում տեղի ունեցող հետագա փոփոխությունների ճանաչման արդյունքում: Գուդվիլի հետագա ճշգրտումները պետք է կատարվեն միայն մինչ ձեռքբերումից հետո առաջին տարեկան հաշվետու ժամանակաշրջանի ավարտը:


Ներդրումային գույքի հաշվառում Հաշիվը` 122 «Ներդրումային գույք » Ներդրումային գույքի օրինակներ են. ա) հողը, որը պահվում է երկար ժամկետի ընթացքում դրա արժեքի աճի դեպքում վաճառելու նպատակով, բ) հողը, որը պահվում է տվյալ պահին չորոշված նպատակով ապագայում օգտագործելու համար: գ) շինությունը, որը տրված է գործառնական վարձակալության և հետագայում ևս կօգտագործվի այդ նպատակով, դ) ազատ շինությունը, որը պահվում է գործառնական վարձակալության տալու նպատակով:

Վարձակալական եկամուտ վաստակելու համար Ներդրումային գույք

Արժեքի աճի համար Միաժամանակ վարձակալական եկամուտ ստանալու և արժեքի աճի համար

Ներդրումային գույքը նախատեսված չէ արտադրանքի արտադրության, աշխատանքների կատարման, ծառայությունների մատուցման, ապրանքների իրացման կամ վարչական նպատակներով օգտագործելու և սովորական գործունեության ընթացքում վաճառքի համար :


Ներդրումային գույքը ճանաչում ենք որպես ակտիվ, երբ հավանական է, որ այդ ներդրումային գույքի հետ կապված ապագա տնտեսական օգուտները կհոսեն կազմակերպություն և ներդրումային գույքի արժեքը հնարավոր կլինի հավաստի չափել: Եվ կարևոր մի բան ևս`ներդրումային գույքը նախապես պետք է չափվի սկզբնական արժեքով:

Ներդրումային գույքի ձեռքբերման և ճանաչման դեպքում կազմվում են հետևյալ հաշվապահական ձևակերպումները ա) կազմակերպությունում կառուցված և շահագործման հանձնված ներդրումային գույքի սկզբնական արժեքով. Դտ 122 «Ներդրումային գույք» Կտ 821 կամ Կտ 118 բ) ձեռքբերված ներդրումային գույքի սկզբնական արժեքով. Դտ 122 «Ներդրումային գույք» Կտ 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» Որպես ներդրումային գույք վերադասակարգված, վերագնահատված հիմնական միջոցի գումարով ձևակերպվում է. Դտ 122 «Ներդրումային գույք» Կտ 111 «Շահագործման մեջ գտնվող մաշվող հիմնական միջոցներ»: Ներդրումային գույքի հետագա չափման համար կազմակերպությունը, որպես իր հաշվապահական հաշվառման քաղաքականություն, պետք է ընտրի կամ իրական արժեքի մոդելը, կամ սկզբնական արժեքի մոդելը և կիրառի ընտրված քաղաքականությունը իր ամբողջ ներդրումային գույքի նկատմամբ:Այն կազմակերպությունները, որոնք ընտրել են իրական արժեքի մոդելը, ներդրումային գույքի իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի աճի գումարով ձևակերպում են. Դտ 122 Կտ 624 իսկ արժեքի նվազման դեպքում Դտ 724 Կտ 122


Պաշարների հաշվառում Պաշարների սահմանում և գնահատում Պահվում են սովորական գործունեության ընթացքում`վաճառքի համար

Արտադրության ընթացքում են վաճառքի համար

Սպառվում են 1 արտադրական ցիկլի ընթացքում`իրենս արժեքը լրիվ կերպով փոխանցելով նորաստեղծ արդյունքին

Արտահայտված են նյութերի տեսքով`արտադրանքի թողարկման կամ ծառայությունների մատուցման ընթացքում օգտագործելու համար

Պաշարներ

Պաշարները պետք է չափվեն պաշարների ձեռքբերման ինքնարժեքից և իրացման զուտ արժեքից *նվազագույնով :

*Իրացման զուտ արժեքը սովորաբար գործունեության ընթացքում վաճառքի ձևավորվող գինն է ` հանած համալրման և վաճառքը կազմակերպելու համար անհրաժեշտ ծախսումները:


Պ աշարների ինքնարժեքը= ձեռքբերման գինը+ներկրման տուրքերը, հարկերը և պարտադիր այլ վճարները, որոնք համապատասխան մարմնի կողմից ենթակա չեն կազմակերպությանը ետ վերադարձման+ կոմիսիոն վճարները- առևտրային զեղչերը -գների իջեցումները և նմանատիպ այլ ճշգրտումները + տրանսպորտային, բեռնման և բեռնաթափման ու այլ ծախսումները, որոնք ուղղակիորեն կապված են պաշարների ձեռքբերման հետ+ արտադրանքի վերամշակման ծախսումները +պաշարները ներկա գտնվելու վայր հասցնելու և պատշաճ վիճակի բերելու հետ կապված այլ ծախսումները:

Պաշարների ինքնարժեքի մեջ չեն ներառվում

հաշվետու ժամանակաշրջանում կատարված և ծախս ճանաչված` գերնորմատիվային ծախսումները ` կապված նյութերի ծախսի անսովոր բարձր մակարդակի հետ, պահպանման ծախսումները , եթե դրանք անհրաժեշտ են արտադրության հաջորդ փուլին նախորդող արտադրության ընթացքում (նախատեսված չէ տեխնոլոգիական գործընթացով), վարչական վերադիր ծախսումները , որոնք կապված չեն նյութերը ներկա գտնվելու վայր հասցնելու կամ պատշաճ վիճակի բերելու հետ, վաճառքի (առևտրային ) ծախսումները :


Կարևոր ձևակերպումներ……

Պաշարների գնման գինը որոշելիս չեն ներառվում մատակարարին վճարումները ուշացնելու պատճառով վճարված տույժերը և տուգանքները,որոնք համարվում են ժամանակաշրջանի ծախս. Դտ 714 Կտ 521 Պաշարների վաճառքի համար վճարված կոմիսիոն վճարները չեն ներառվում պաշարների ինքնարժեքում և իրացման ծախսեր են: Դտ 712 Կտ համապատասխան հաշիվներ `դրամական միջոցներ , և այլն :

Պաշարների հաշվառման բանաձևեր Միջին կշռված արժեք .Որոշվում է հաշվետու ժամանակաշրջանի սկզբի դրությամբ նունատիպ միավորների և հաշվետու ժամանակաշրջանի ընթացքում գնված կամ արտադրված նույնատիպ միավորների միջին կշռված արժեքով: Առաջին մուտք ,առաջին ելք `ԱՄԱԵ (FIFO) Ենթադրում է, որ պաշարների միավորները, որոնք գնվել կամ արտադրվել են առաջինը, ելքագրվում են առաջինը, և հետևաբար հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում մնում են վերջին գնված կամ արտադրված միավորները: Վերջին մուտք ,առաջին ելք `ՎՄԱԵ (LIFO) Ենթադրում է, որ պաշարների միավորները, որոնք գնվել կամ արտադրվել են վերջինը, ելքագրվում են առաջինը, և հետևաբար միավորները, որոնք մնում են հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում, առաջինը գնվածները կամ արտադրվածներն են:


Կարևոր ձևակերպումներ……

Պաշարների գնման գինը որոշելիս չեն ներառվում մատակարարին վճարումները ուշացնելու պատճառով վճարված տույժերը և տուգանքները,որոնք համարվում են ժամանակաշրջանի ծախս. Դտ 714 Կտ 521 Պաշարների վաճառքի համար վճարված կոմիսիոն վճարները չեն ներառվում պաշարների ինքնարժեքում և իրացման ծախսեր են: Դտ 712 Կտ համապատասխան հաշիվներ `դրամական միջոցներ , և այլն :

Պաշարների հաշվառման բանաձևեր Միջին կշռված արժեք .Որոշվում է հաշվետու ժամանակաշրջանի սկզբի դրությամբ նունատիպ միավորների և հաշվետու ժամանակաշրջանի ընթացքում գնված կամ արտադրված նույնատիպ միավորների միջին կշռված արժեքով: Առաջին մուտք ,առաջին ելք `ԱՄԱԵ (FIFO) Ենթադրում է, որ պաշարների միավորները, որոնք գնվել կամ արտադրվել են առաջինը, ելքագրվում են առաջինը, և հետևաբար հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում մնում են վերջին գնված կամ արտադրված միավորները: Վերջին մուտք ,առաջին ելք `ՎՄԱԵ (LIFO) Ենթադրում է, որ պաշարների միավորները, որոնք գնվել կամ արտադրվել են վերջինը, ելքագրվում են առաջինը, և հետևաբար միավորները, որոնք մնում են հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում, առաջինը գնվածները կամ արտադրվածներն են:


Պաշարների ինքնարժեքի իջեցումը մինչև իրացման զուտ արժեք ճանաչում են ծախս`դտ 714 կտ 218 Պաշարների արժեքի նվազում Սովորաբար իջեցումները կատարում ենք հաշվետու ամսաթվերի դրությամբ և ոչ անընդհատ:Եթե նոր գնահատում իրականացնելիս պաշարների ինքնարժեքը արդեն ցածր չէ դրա իրացման զուտ արժեքից,նախկինում դուրս գրված գումարը հակադարձում ենք այնպես,որ նոր արժեքը հանդիսանա ինքնարժեքից և վերանայված իրացման զուտ արժեքից նվազագունը`հակադարձվող գումարը ճանաչելով եկամուտ` դտ 218 կտ 614

Գույքագրում . Գույքագրման ժամանակ հայտնաբերված նյութերի, արագամաշ առարկաների, անավարտ արտադրության, պատրաստի արտադրանքի, սեփական արտադրության կիսապատրաստուքների, ապրանքների. ավելցուկի դեպքում ձևակերպվում է. Դտ 211,214,215,216 Կտ 614 Պակասորդների և կորուստների դեպքում. Դտ 714 Կտ 211,214,215,216 Պակասորդի վերագրումը մեղավոր անձին ձևակերպվում է. Դտ 2226«Դեբիտորական պարտքեր նյութական վնասի փոխհատուցման գծով » 614 Եթե նյութապես պատասխանատու անձը վնասի փոխատուցման գումարը կանխիկ մուծում է դրամարկղ,ձևակերպում ենք. Դտ 251 Կտ 2226: Կտ 2226: Եթե պակասորդի գումարը պահվում է մեղավոր անձի աշխատավարձից,ձևակերպում ենք. Դտ 527 Կտ 2226:

Կտ


Հաշիվներ 211 Նյութեր 212 Սպառվող կենսաբանական ակտիվներ 214 անավարտ արտադրություն 215 արտադրանք 216 Ապրանք 217 Ապրանքների վաճառքի գնի և ինքնարժեքի տարբերություն 218 պաշարների արժեքի նվազում

Պաշարների մուտքի և ելքի հաշվառում

Մատակարարներից ձեռքբերված նյութերը մուտքագրելիս ձևակերպվում է . Դտ 211 Կտ 224,228,251,252,253,521 Կանոնադրական կապիտալի ձևավորման և ավելացման դեպքում,որպես ներդրում նյութեր ստանալիս և մուտքագրելիս ձևակերպվում է. Դտ 211 Կտ 311,312 Կազմակերպությունում արտադրված նյութերը,ինչպես նաև արտադրությունից վերադարձված նյութերը և նյութերի վերամշակումից ստացված թափոնները մուտքագրելիս ձևակերպվում է. Դտ 211 Կտ 811,812 Նյութերի անհատույց ստացումը ձևակերպվում է. Դտ 211 Կտ 421,541 Այլ ակտիվների հետ փոխանակման կարգով ստացված նյութերի մուտքագրումը ձևակերպվում է. Դտ 211 Կտ 611,614,621 Նյութերի ձեռքբերման հետ կապված ծախսումների գումարով,ինչպիսիք են տրանսպորտային ,բեռնման և բեռնաթափման ծախսումները,չփոխհատուցվող հարկերը,տուրքերը և այլն,ձևակերպվում է. Դտ 211 Կտ 228,251,252,253,521,524 Կտ 211


Հաշիվներ 211 Նյութեր 212 Սպառվող կենսաբանական ակտիվներ 214 անավարտ արտադրություն 215 արտադրանք 216 Ապրանք 217 Ապրանքների վաճառքի գնի և ինքնարժեքի տարբերություն 218 պաշարների արժեքի նվազում

Պաշարների մուտքի և ելքի հաշվառում

Մատակարարներից ձեռքբերված նյութերը մուտքագրելիս ձևակերպվում է . Դտ 211 Կտ 224,228,251,252,253,521 Կանոնադրական կապիտալի ձևավորման և ավելացման դեպքում,որպես ներդրում նյութեր ստանալիս և մուտքագրելիս ձևակերպվում է. Դտ 211 Կտ 311,312 Կազմակերպությունում արտադրված նյութերը,ինչպես նաև արտադրությունից վերադարձված նյութերը և նյութերի վերամշակումից ստացված թափոնները մուտքագրելիս ձևակերպվում է. Դտ 211 Կտ 811,812 Նյութերի անհատույց ստացումը ձևակերպվում է. Դտ 211 Կտ 421,541 Այլ ակտիվների հետ փոխանակման կարգով ստացված նյութերի մուտքագրումը ձևակերպվում է. Դտ 211 Կտ 611,614,621 Նյութերի ձեռքբերման հետ կապված ծախսումների գումարով,ինչպիսիք են տրանսպորտային ,բեռնման և բեռնաթափման ծախսումները,չփոխհատուցվող հարկերը,տուրքերը և այլն,ձևակերպվում է. Դտ 211 Կտ 228,251,252,253,521,524 Կտ 211


Հաշիվներ 211 Նյութեր 212 Սպառվող կենսաբանական ակտիվներ 214 անավարտ արտադրություն 215 արտադրանք 216 Ապրանք 217 Ապրանքների վաճառքի գնի և ինքնարժեքի տարբերություն 218 պաշարների արժեքի նվազում

Պաշարների մուտքի և ելքի հաշվառում

Մատակարարներից ձեռքբերված նյութերը մուտքագրելիս ձևակերպվում է. Դտ 211 Կտ 224,228,251,252,253,521 Կանոնադրական կապիտալի ձևավորման և ավելացման դեպքում,որպես ներդրում նյութեր ստանալիս և մուտքագրելիս ձևակերպվում է. Դտ 211 Կտ 311,312 Կազմակերպությունում արտադրված նյութերը,ինչպես նաև արտադրությունից վերադարձված նյութերը և նյութերի վերամշակումից ստացված թափոնները մուտքագրելիս ձևակերպվում է. Դտ 211 Կտ 811,812 Նյութերի անհատույց ստացումը ձևակերպվում է. Դտ 211 Կտ 421,541 Այլ ակտիվների հետ փոխանակման կարգով ստացված նյութերի մուտքագրումը ձևակերպվում է . Դտ 211 Կտ 611,614,621


Նյութերի ձեռքբերման հետ կապված ծախսումների գումարով,ինչպիսիք են տրանսպորտային ,բեռնման և բեռնաթափման ծախսումները,չփոխհատուցվող հարկերը,տուրքերը և այլն,ձևակերպվում է. Դտ 211 Կտ 228,251,252,253,521,524 Արտադրական ,վարչական,իրացման և այլ նպատակներով օգտագործելու համար դուրս գրված նյութերի արժեքով ձևակերպվում է. Դտ 811,812,813,821,712,713 Կտ 211 Խոտանի շտկման համար պահեսռտից բացթողնված նյութերի գումարով ձևակերպվում է. Դտ 8142«Խոտանի ուղղման նյութական ծախսումներ » Կտ 211 Այլ կազմակերպությանը անհատույց տրված նյութերի հաշվեկշռային արժեքով ձևակերպվում է. Դտ 728 Կտ 211 Հիմնական միջոցների օտարման ժամանակ օգտագործված նյութերի արժեքով ձևակերպվում է. Դտ 7211 Կտ 211 Կազմկերպությունում չօգտագործված,ավելորդ նյութերի վաճառքի դեպքում ձևակերպվում է . Դտ 7141 Կտ 211  


Անավարտ արտադրանքի հաշվառում Հաշիվը ` 214 Անավարտ արտադրություն

Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջի դրությամբ անավարտ արտադրությաբ արժեքը արտացոլվում է. Դտ 214 Կտ 811 Հիմնական արտադրություն Գույքագրմամբ հայտնաբերված անավարտ արտադրությաբ ավելցուկի մուտքագրումը ձևակերպումը ձևակերպվում է. Դտ 214 Կտ 6145 Հաշվետու ժամանակաշրջանի սկզբի դրությամբ անավարտ արտադրության հաշվի մնացորդը տեղափոխվում է Հիմնական արտադրություն. Դտ 811 Կտ 2141 Օժանդակ արտադրություն. Դտ 812 Կտ 2144 Գույքագրմամբ հայտնաբերված անավարտ արտադրության պակասորդը և կորուստները ձևակերպվում են. Հիմնական արտադրության համար. Դտ 7145 Կտ 2141 Օժանդակ արտադրության համար. Դտ 7145 Կտ 2144 Վաճառված(օտարված)անավարտ արտադրության արժեքի դուրսգրումը ձևակերպվում է. Դտ 714 Կտ 214 Ընդհատվող գործառնությանը վերագրելի վաճառված(օտարված)անավարտ արտադրանքի դուրս գրումը ձևակերպվում է. Դտ 731 Կտ 214:


Պատրաստի արտադրանքի հաշվառում Հաշիվը ` 215 Արտադրանք

Հիմնական արտադրությունից մուտքագրված պատրաստի արտադրանքի ,սեփական արտադրության կիսապատրաստուքների գումարով ձևակերպվում է. Դտ 215 Կտ 811,իսկ օժանդակից `812 Խոտանի շտկումից արտադրանքի մուտքագրումը ձևակերպվում է . Դտ 215 Կտ 814 Խոտան և դրա շտկման ծախումներ Վաճառված պատրաստի արտադրանքի հետ վերադարձումը (ինքնարժեքով) ձևակերպվում է. Դտ 215 Կտ 711 Իրացված արտադրանքի ինքնարժեքը =պահեստում գտնված պատրաստի արտադրանքի սկզբնական մնացորդ + արտադրությունից դուրս գրված և պահեստ հանձնված ( կամ գնորդին տրված ) պատրաստի արտադրանք - տվյալ արտադրանքի վերջնական մնացորդը։ Վաճառված(օտարված)պատրաստի արտադրանքի,սեփական արտադրության կիսապատրաստուքների արժեքի դուրս գրումը ձևակերպվում է. Դտ 711 Կտ 215 Ընդհատվող գործառնությանը վերագրելի վաճառված(օտարված)պատրաստի արտադրանքի արժեքի դուրս գրումը ձևակերպվում է. Դտ 723 Կտ 215 Եթե հետ վերադարձված արտադրանքը հաշվառված է առաքված արտադրանքի կազմում ,ապա ձևակերպվում է . Դտ 814 Խոտան և դրա շտկման 1ծախսումներ Կտ 2154 Եթե հետ վերադարձված արտադրանքը հաշվառված է՝ որպես իրացված ,ապա ձևակերպվում է . Դտ 814 Կտ 711 Պատրաստի արտադրանքի,սեփական արտադրության կիսապատրաստուքների վերադասակարգումը , որպես նյութեր հետագայում սեփական կարիքների համար օգտագործելու նպատակով , ձևակեպվում է .Դտ 211 Կտ 215 Երաշխիքային վաճառքի դեպքում ապրանքների փոխարինումը ձևակերպվում է . Դտ 543 Ընթացիկ պահուստներ Կտ 215


Ապրանքների ձեռքբերման և իրացման հաշվառում Հաշիվը `216 Ապրանքներ Մատակարարներից, երբ ձեռքբերման և վճարման պահերը չեն համընկնում. Դտ 216 Ապրանքներ՝ գնման գնով Դտ 261 Ընթացիկ ակտիվներ հետաձգված հարկերի գշով ` ԱԱՀ -ի գումարով Կտ 521 Մատակարարներից,երբ ձեռքբերման և վճարման պահերը համընկնում են՝ Դտ 216 Դտ 226 Հաշվանցման (փախհատուցման) ենթակա անուղղակի հարկեր ` ԱԱՀ -ի գումարով Կտ 251 և դրամական միջոցները հաշվառող այլ հաշիվներ։ Մասնակիցներից (հիմնադիրներից)`որպես ներդրում կանոնադրական կապիտալում՝ Երբ մուտքարումը կատարվում է կանոնադրական կապիտալի ստեղծման (ձևավորման) պահին. Երբ մուտքագրումը կատարվում է հիմնադիրների պարտքը մարելու նպատակով՝ Դտ 216 կապիտալ Անհատույց ստացվելու դեպքում՝ Դտ 216

Կտ 541 Եկամուտների վերաբերող շնորհներ

Դտ 216

Կտ 311

Կտ 312 Չվճարված


Դեբիտորական պարտքերի և դրամական միջոցների հաշվառում Դեբիտորական պարտք

կազմակերպությանն այլ անձանց (կազմակերպությունների ) կողմից վճարման ենթակա (այլ ձևով հատուցման) պարտքի գումար

Հաշիվ ` 221 «դեբիտորական պարտքեր վաճառքի գծով »

Վաճառքից ձևավորված դեբիտորական պարտքերի գումարով ձևակերպում ենք ` Դտ 221 Կտ 611, 614, 621, 622 Անուղղակի հարկերի գումարով` Դտ 221 Կտ 524, 542 Արտաժույթով արտահայտված դեբիտորական պարտքերի գծով դրական փոխարժեքային տարբերությունների գումարով ձևակերպում ենք` Դտ 221 Կտ 625 Վաճառքների գծով դեբիտորական պարտքերը մարելիս ձևակերպվում է`դրամական միջոցների վճարումով ` Դտ 251 Կտ 221 Գնորդի կողմից հետ վերադարձված արտադրանքի, ապրանքների արժեքով` Դտ 612 Դտ 226 Կտ 221


Արժույթով արտահայտված դեբիտորական պարտքի գծով բացասական փոխարժեքային տարբերության գումարով` Դտ 725

Կտ 221

Ստացված կանխավճարի հաշվին դեբիտորական պարտքի հաշվառմամբ` Դտ 523

Կտ 221

Մատակարարների հանդեպ ունեցած կրեդիտորական պարտքերի հաշվին դեբիտորական պարտքը հաշվանցելիս` Դտ 521

Կտ 221

Կազմակերպությունից ձեռք բերած ապրանքների և ծառայությունների դիմաց աշխատակիցների աշխատավարձից պահումների միջոցով` Դտ 527

Կտ 221

Անհուսալի դեբիտորական պարտքերը հնարավոր կորուստների հաշվին և ժամանակաշրջանի ծախսերի հաշվին դուրս գրելիս` Դտ 223, 714 Կտ 221

•գործառաական վարձակալություն •ստացվելիք շահաբաժիններից ու տոկոսներ • ապահովագրական հատուցումներ •նյութական վնասի փոխհատուցում

Հաշիվ`222 «Դեբիտորական պարտքեր այլ եկամուտների գծով» հաշվով


Գործառական վարձակալության գծով`Դտ 222

Կտ 614

Սպասվելիք շահաբաժինների գծով`

Կտ 627

Դտ 222

Ապահովագրական հատուցումների գծով`Դտ 222

Կտ 631, 614

Արտարժույթով ձևավորված դեբիտորական պարտքի գծով փոխարժեքային տարբերություններից ստացվելիք եկամուտի գումարով`Դտ 222 Կտ 614 Այլ դեբիտորական պարտքի հաշվառման համար նախատեսված է 229 «Այլ ընթացիկ դեբիտորական պարտքեր » հաշիվը, որով հաշվառվում են աշխատանքի վարձատրության, աշխատակիցների հետ այլ գործառնությունների դծով, բողոքարկումների գծով առաջացած դեբիտորական պարտքը: Դեբիտորական պարտքերի մարումը ձևակերպվում է.Դտ 251

Կտ 221,222,229

Դեբիտորական պարտքերը կարող են և ամբողջությամբ չփոխհատուցել, կապված գնորդների լուծարման, սնանկացման կամ ժամանակավոր անվճարունակության հետ: Այդ դեպքում, դրանք որակվում են որպես անհուսալի դեբիտորական պարտքեր և դուրս են գրվում նախօրոք ստողծված պահուստի հաշվին` որոշ ժամանակ արձանագրվելով` որպես պայմանական ակտիվ հաշվեկշռային հաշիվներում: Այլ հաշիվներ`224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ », 225 « Դեբիտորական պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով », 226 «Հաշվանցման (փոխհատուցման ) ենթակա անուղղակի հարկեր », 227 «Կարճաժամկետ դեբիտորական պարտքեր պարտադիր սոցիալական ապահովագրության գծով » հաշիվները:


Դեբիտորական պարտքերի հնարավոր կորուստների պահուստի հաշվառումը : Դեբիտորական պարտքերը, որոնց օրենսդրությամբ նախատեսված հայցի վաղեմությամբ ժամկետները լրացել են, ենթական են դուրս գրման: Դրանց դուրս գրումը իրականացվում է`որպես ծախս ձևավորվող պահուստի հաշվին: Պահուստաֆոնդին մասհանումները կատարվում են դեբիտորի կողմից չմարված դեբիտորական պարտքի գումարի նկատմամբ հետևյալ տոկոսադրույքով. Մինչև 90 օր կետացման դեպքում պահուստաֆոնդ չի ստեղծվում, 91-180 օր կետանցման դեպքում ստեղծվում է պահուստաֆոնդ `կետանցված պարտքի 25%-ի չափով, 181-270 օրվա դեպքում`50%-ի չափով, 271-365 օրվա դեպքում`75% -ի չափով: Դեբիտորական պարտքը համարվում է կետանցված, եթե սահմանված ժամկետում չի մարվել: Այն դեպքում,երբ սահմանված չէ դեբիտորական պատքի մարման ժամկետ, ապա վերջինիս գծով հիմք է ընդունվում պարտքն առաջացնող գործարքի կատարման օրվան հաջորդող 60-րդ օրը: Մինչև լրիվ դուրս գրումը , դեբիտորական պարտքերը լիարժեքորեն արտացոլվում են հաշվապահական հաշվառման մեջ , ապա դրանց հաշվեկշռային արժեքը ճշգրտվում է կարգավորող հաշվի միջոցով: Դեբիտորական պարտքը ճանաչվում է անհուսալի կետանցված դառնալու 366-րդ օրվանից, եթե պարտքի ընդհանուր գումարը չի գերազանցում 100000 դրամը, կամ դեբիտորական պարտքի գումարը բռնագանձվելու վերաբերյալ կա դատարանի համապատասխան վճիռը, ինչպես նաև ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով դեբիտորի անվճարունակ ճանաչվելու կամ լուծարվելու դեպքում` անկախ կետանցված ժամկետից:


Անհուսալի ճանաչված դեբիտորական պարտքի դուրս գրումը ճանաչվում է որպես ծախս և չի համարվում դեբիտորական պարտքի մարում: Դուրս գրման պահից սկսած` դեբիտորական պարտքը հաշվառվում է արտահաշվեկշռային հաշվում մինչև կետանցված դառնալու օրվան հաջորդող 3 տարին լրանալը: Այդ ժամկետը լրանալուց հետո չդադարած դեբիտորական պարտքը հանվում է հաշվատումից : 223 «Դեբիտորական պարտքերի հնարավոր կորուստների պահուստ » հաշիվը նախատեսված է վաճառքների և այլ եկամուտների գծով դեբիտորական պարտքերի հնարավոր կորուստների պահուստի առկայության, ձևավորման և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Հաշիվը պասիվային է, կարգավորող:Հաշվի կրեդիտում արտացոլվում են պահուստին կատարվող մասհանումները , իսկ դեբետում` անհուսալի ճանաչված դեբիտորական պարտքերի դուրս գրումները, հակադարձումները , ինչպես նաև` մնացորդի ճշգրտումները: Հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է պահուստի չօգտագոծված մնացորդը հաշվետու ամսթվի դրությամբ: Այն հաշվապահական հաշվեկշռում դեբիտորական պարտքերի հաշվի մնացորդի հետ`ամփոփ հանդես է գալիս բացասական նշանով:Օրենսդրությամբ սահմանված կարգով և ժամկետներում հարկային հաշվառման նպատակներով դուրս գրված դեբիտորական պարտքերը արտացոլվում են 941«Հարկային հաշվառման նպատակներով դուրս գրված դեբիտորական պարտքեր » արտահաշվեկշռային հաշվի դեբետում: Այդ ժամկետը լրանալուց հետո դեբիտորական պարտքը վերջնականապես դուրս է գրվում կրեդիտագրվելով 941 «հարկային հաշվառման նպատակով դուրս գրված դեբիտորական պարտքեր» հաշիվը: Եթե գնորդի կողմից մինչ սահմանած ժամկետի լրանալը կատարվում է պարտքի մարում,ապա վճարած գումարով ձևակերպվում է` Դտ 251

Դտ 614


Առհաշիվ գումարների հաշվառում Առհաշիվ գումարներ տրվում են կազմակերպության կողմից լիազորված անձանց`դրամարկղից `ելքի օրդերների հիման վրա:Աշխատողները ծառայողական գործուղման մեկնում են գործատուի կողմից տրված հրամանի համաձայն,որում նշվում են գործուղման վայրը, կազմակերպության անվանումը , նպատակները և ժամկետները: Հրամանի հիման վրա տրվում է գործուղման վկայական, որը ստորագրվում և կնքվում է կազմակերպության ղեկավարի կողմից: Աշխատողի գործուղման մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը գրանցվում է աշխատաժամանակի տեղեկագրում`«Գ» նշմամբ: Գործուղված աշխատողին հատուցվում է օրապահիկը, գիշերավարձը, աշխատանքի հիմնական վայրից գործուղման վայրեր մեկնելու և վերադառնալու ճանապարհածախսը, ճանապարհին հարկադրական կանգառի ժամանակ հյուրանոցնեևում տրված վճարը,պետական տուրքերը,մուտքի արտոնագրի հետ կապված ծախսերը,կապի և հեռահաղորդակցության ծախսերը:Գործուղման ծախսերի հատուցումը տրվում է գործուղման մելնելուց առնվազն մեկ օր առաջ:Գործողումից վերադառնալուց հետո 3 աշխատանքային օրվա ընթացքում աշխատողը պարտավոր է ներկայացնել գործուղման վկայականը, կանխիկ վճարված գումարի հաշվետվությունը, գործուղման ծախսերը հաստատող փաստաթղթերը: Առհաշիվ տրված գումարները հաշվառվում են 228 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով » ակտիվային հաշվով: :


Առհաշիվ տրված գումարների փաստաթղթերով հիմնավորված գերածախսը ենթակա է փոխհատուցման ,որը ձևակերպվում է ` Դտ 228

Կտ 251

Ակտիվներ ձեռքբերելու համար կատարված գործուղման ծախսերը ներառվում են այդ ակտիվների սկզբնական արժեքի մեջ և ձևակեպվում է` Դտ 211, 213, 216, 111

Կտ 228

Դրամարկղային գործունեության հաշվառում Հաշիվ ` 251«Դրամարկղ » Դրամական միջոցների մուտքագրում դրամարկղ բանկային հաշիվներից ` Դտ 251 Կտ 252, 253, 254 Դրամական միջոցների մուտքագրում դրամարկղ դեբիտորական պարտքերի մարումից `Դտ 251 Կտ 221, 222,228 Դրամական միջոցների մուտքագրում դրամարկղ ակտիվների (ծառայությունների ,աշխատանքների ) վաճառքներից առանց դեբիտորական պարտքի ձևավորման, վաճառքի գներով `Դ տ 251 Կտ 611, 614, 621 Դրամական միջոցների մուտքագրում դրամարկղ մասնակիցներից (հիմնադիրներից )` որպես ներդրում կանոնադրական կապիտալում` Դտ 251

Կտ 311, 312

Դրամական միջոցների մուտքագրում բանկային հաշիվներ ` Դտ 252, 253, 254

Կտ 251

Կրեդիտորական պարտքերի մարում դրամարկղից ` Դտ 521, 527

Կտ 251


Ակտիվների արժեքի և ձեռքբերման հետ կապված ծախսումների վճարում ` Դտ 211, 111

Կտ 251

Ծառայությունների դիմաց վճարումը,որոնք վերագրվում են ծախսերին և ծախսումներին ` Դտ 712, 713, 811, 812

Կտ 251

Դրամական միջոցների մուտքագրում դրամարկղի գույքագրմամբ հայտնաբերված դրամական միջոցների ավելցուկի գումարով` Դտ 251

Կտ 614

Գույքագրմամբ հայտնաբերված պակասորդի գումարով` Դտ 714

Կտ 251

Հաշվարկային հաշվի միջոցով իրականացվող գործառնությունների սինթետիկ հաշվառումը տարվում է 252 «Հաշվարկային հաշիվ » ակտիվային հաշվով, որի դեբետում արտացոլվում են հաշվարկային հաշիվ մուտք եղած դրամական միջոցները, իսկ կրեդիտում`ելք եղածները: Դրամական միջոցների մուտքագրումը հաշվարկային հաշիվ ձևակերպվում է . Դրամական միջոցների մուտքագրում հաշվարկային հաշիվ դրամարկղից և այլ հաշիվներից ` Դտ 252 251,253,254 Դրամական միջոցների մուտքագրում հաշվարկային հաշիվ դեբիտորական պարտքերի մարումից ` Դտ 252 221,222,229 Դրամական միջոցների մուտքագրում հաշվարկային հաշիվ վարկերի և փոխառութուննների ստացումից ` Դտ 252

Կտ 411, 412, 511, 513

Կտ Կտ


Դրամական միջոցների ելքագրումը հաշվարկային հաշվից ձևակերպվում է. Գնումների գծով կրեդիտորական պարտքերի մարում հաշվարկային հաշվից` Դտ 521

Կտ 252

Բյուջեի գծով պարտավորության մարում` Դտ 524

Կտ 252

Շահաբաժինների վճարում մասնակիցներին(հիմնադիրներին)` Դտ 529«Կարճաժամկետ կրեդիտորական պարտքեր մասնակիցներին(հիմնադիրներին)» Կտ 252 Դրամական միջոցների անհատույց տրամադրում հաշվարկային հաշվից` Դտ 728 «Անհատույց տրված ակտիվների գծով ծախսեր»

Կտ 252

Ակտիվների արժեքի վճարում` Դտ 111,211

Կտ 252

Ծառայությունների դիմաց վճարոիմը,որոնք վերագրվում են ծախսերին և ծախսումներին` Դտ 712«Իրացման ծախսեր»,713«Վարչական ծախսեր», 811, 812

Կտ 252


Սեփական կապիտալի հաշվառում Կանոնադրական կապիտալի հաշվառում Սեփական կապիտալ

Ակտիվներ

Պարտավորություններ

Սեփական կապիտալ 311`Կանոնադրական կապիտալ 312`Չվճարված կապիտալ 313`Հետ գնված կապիտալ 314`Էմիսիոն եկամուտ 313`Հետ գնված կապիտալ 321` Հիմնական միջոցների և ոչ նյութական ակտիվների վերագնահատումից արժեքի աճ

324`Փոխարժեքային տարբերություններ՝ կապված արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ 331`Շահույթ կամ վնաս 341`Նախորդ տարիների ֆինանսական արդյունքների ճշգրտում 342`Նախորդ տարիների չբաշխված շահույթ (չծածկված վնաս ) 343` Հաշվետու տարվա զուտ շահույթ (վնաս

322`Վաճառքի համար մատչելի ֆին .ակտիվների ` իր .արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ

344` Միջանկյալ շահաբաժիններ

323`Հեջավորման գործիքների ` իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ

352` Որպես սեփական կապիտալի գործիքներ դասակարգված ածանցյալ գործիքներ

351` Պահուստային կապիտալ


Կանոնադրական կապիտալի ձևավորման ժամանակ բաժնետոմսերը կարող են տեղաբաշխվել միայն անվանական արժեքով և էմիսիոն եկամուտ չի առաջանում::Փաստացի ներդրումների գումարով ձևակերպվում է. •Դրամական միջոցներով. •Այլ ակտիվներով.

Դտ 251 Դտ 111

Կտ 311 Կտ 311

Լրացուցիչ բաժնետոմսերի առաջնային թողարկման կամ հետգնված բաժնետոմսերի երկրորդային թողարկման ժամանակ առաջանում է էմիսիոն եկամուտ, որի հաշվառման համար նախատեսված է 314 «Էմիսիոն եկամուտ» պասիվային հաշիվը: Երբ լրացուցիչ թողարկված բաժնետոմսերի տեղաբաշխման և դրանց դիմաց վճարման պահերը չեն համընկնում, առաջանում է չվճարված կապիտալ, որը բաժնետոմսերի համար կատարվող վճարումների գծով պարտքն է:Չվճարված կապիտալի առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար նախատեսված է 312 «Չվճարված կապիտալ» ակտիվային, կարգավորող հաշիվը,որի դեբետում արտացոլվում է մասնակիցների (հիմնադիրների ) պարտքը կազմակերպություններում ներդրումների գծով, ինչպես նաև բաժնետիրական ընկերությունների թողարկած, բայց չտեղավաշխված բաժնետոմսերի անվանական արժեքը, իսկ կրեդիտում`այդ պարտքի մարումը, չմարած պարտքերի կամ թողարկված, բայց չտեղաբաշխված բաժնետոմսերի հաշվին կապիտալի նվազեցումը: • Կանոնադրական կապիտալի հետագա ավելացման դեպքում,երբ ավելացման (տեղավաշխման) և ներդրման (վճարման) պահերը չեն համընկնում,ձևակերպվում է. Դտ 312 Կտ 311,314 • Կապիտալում ներդրումների գծով հիմնադիրների (մասնակիցների) կողմից պարտքերի մարման դեպքում ձևակերպվում է.Դտ 251, 111 Կտ 312


Լրացուցիչ տեղաբաշխված բաժնետոմսերը պետք է վճարվեն դրանց տեղաբաշխման մասին որոշմամբ սահմանված ժամկետում,բայց ոչ ուշ քան տեղաբաշխման պահից մեկ տարվա ընթացքում: Երբ կանոնադրական կապիտալի ավելացման և բաժնետերերի կողմից ներդրման պահերը համընկնում են,ապա ձևակերպվում է. Դտ 251 Կտ 314 Կանոնադրական կապիտալի ավելացումը սեփական կապիտալի այլ տարրերի հաշվին ձևակերպվում է . • Կուտակված շահույթի հաշվին. Դտ 342 Կտ 311 Պահուստային կապիտալի հաշվին. Դտ 351 Կտ 311 Կանոնադրական կապիտալի մեծությունը նվազեցվում է թողարկված,բայց չտեղաբաշխված բաժնետոմսերի (բաժնեմասերի, փայերի) հաշվին, հետևյալ ձևակերպմամբ. Դտ 311 Կտ 312 Նախորդ տարիների վնասի ծածկման նպատակով կանոնադրական կապիտալի նվազեցումը ձևակերպվում է . Դտ 311 Կտ 342: Հաշվապահական հաշվեկշռում կանոնադրական (բաժնեհավաք) կապիտալը ներկայացվում է զուտ հաշվեկշռային արժեքով,որը ստացվում է հետևյալ կերպ.

311 հաշվի կրեդիտային մնացորդից հանվում են 312 և 313 հաշիվների դեբետային մնացորդները :


Պահուստային կապիտալի հաշվառում Ինչու՞ ենք ձևավորում պահուստային կապիտալ …

• Ընկերության կորուստները ծածկելու, • շահույթի չբավարարման դեպքում շահաբաժիններ վճարելու • այլ նպատակների համար

Պահուստային կապիտալին կատարված հատկացումների գումարով ձևակերպվում է. Դտ 342«Նախորդ տարիների չբաշխված շահույթ » Կտ 351 Օգտագործված պահուստային կապիտալի գումարով ձևակերպվում է . Վնասների ծածկման դեպքում. Դտ 351 Կտ 342 Շահաբաժինները հաշվարկելիս`Դտ 351 Կտ 529 Պարտքեր շահաբաժինների գծով Լրացուցիչ բաժնետոմսեր թողարկելիս և բաշխելիս`Դտ 351 Կտ 311

ՖԻՆԱՆՍԱԿԱՆ ԱՐԴՅՈՒՆՔ `Շահույթ

կամ վնաս

Հաշվետու տարվա ֆինանսական հետևանքի գումարով ձևակերպվում է. Շահույթի դեպքում` Դտ 331 Կտ 343 Վնասի դեպքում` Դտ 343 Կտ 331:


Վերագնահատումից և վերաչափումից տարբերությունների հաշվառում /Կուտակված շահույթի ձևավորման և բաշխման հաշվառումը Նախորդ տարիների չբաշխված շահույթի (չծածկված վնասի) վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար նախատեսված է 342 «Նախորդ տարիների չբաշխված շահույթ(չծածկված վնաս)» ակտիվապասիվային հաշիվը: Հաշվետու տարում հայտնաբերված` նախորդ տարիների ֆինանսական հաշվետվություններում թույլ տրված սխալների ուղղման նպատակով օգտագործվում է 341 «Նախորդ տարիների ֆինանսական արդյունքների ճշգրտում» առաջին կարգի ակտիվապասիվային հաշիվը, որի կրեդիտում արտացոլվում է չբաշխված շահույթի սկզբնական մնացորդին ավելացվող սխալների ուղղման արդյունքում առաջացած ճշգրտման գումարը, իսկ դեբետում` չբաշխված շահույթի սկզբնական մնացորդից նվազեցվող ճշգրտման գումարը: Ճշգրտման արդյունքում չբաշխված շահույթի սկզբնական մնացորդի ավելացման նպատակով կազմվում են հետևյալ ձևակերպումները.Դտ 112,132,211 Կտ 341 Չբաշխված շահույթի սկզբնական մնացորդի նվազեցման նպատակով կազմվում է հաշիվների հակառակ թղթակցությունը: Հաշվետու տարում հայտաբերված`նախորդ տարիներին վերաբերող սխալների ուղղման հետևանքով առաջացած լրացուցիչ շահութահարկի գումարով ձևակերպվում է.Դտ 341 Կտ 524 Շահութահարկի գծով հետաձգված հարկային ակտիվները արտացոլելիս տրվում են հետևյալ ձևակերպումները. Դտ 151«Հետաձգված հարկային ակտիվներ » Կտ 341 և Դտ 341

Կտ 422« Հետաձգված հարկային պարտավորություններ »


Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում 341 հաշվի դեբետային և կրեդիտային շրջանառությունների տարբերությամբ ճշգրտվում է 342 հաշվի սկզբնական մնացորդը. Ավելացման դեպքում ձևակերպվում է.Դտ 341 Կտ 342 Իսկ նվազման դեպքում.

Դտ 342

Կտ 341:

Նախորդ տարիների շահույթի ճշգրտված սկզբնական մնացորդին է փոխանցվում նախորդող տարում ձևավորված զուտ շահույթի (վնասի) գումարը: Նախորդող տարվա ֆինանսական հետևանքի տեղափոխումը ձևակերպվոմ է. Շահույթի դեպքում. Դտ 343 Վնասի դեպքում.

Դտ 342

Կտ 342 Կտ 343

Կուտակված շահույթին է վերագրվում նաև հիմնական միջոցների,բնական ռեսուրսների և ոչ նյութական ակտիվների վերագնահատումից արժեքի աճի համապատասխան գումարը:Տրվում է հետևյալ ձևակերպումը. Դտ 321«Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերագնահատումից արժեքի աճ » Կտ 342 Նախորդ տարիների չբաշխված շահույթի հաշվին`պահուստային կապիտալին կատարված հատկացումների գումարով ձևակերպվում է. Դտ 342

Կտ 351«Պահուստային կապիտալ »

Հայտարարված շահաբաժինների գումարով ձևակերպվում է. Դտ 342

Կտ 529


Ֆինս