Page 1

VAKBLAD VOOR HARDLOOPTRAINERS van sprint-horden tot lange afstand

Winter 2016/2017

LOOPTRAINERSDAG 2016 VERDER:

Portret van trainer Alex Gijsbers • De toekomst van slimme hardloopapps • 3D-loopanalyse in looplab Utrecht • EHBO en AED: wat doe je als het wél misgaat? • Columns van Kamiel Maase, Henk Kraaijenhof, Barbara Kerkhof en Jan Fokke Oosterhof


VOORWOORD

GOEDE VOORBEELDEN

A

ls hardlooptrainer moet je creatief zijn. Het is daarom goed om altijd weer op zoek te gaan naar nieuwe manieren om je trainingen afwisselend en boeiend te houden. Trainer Alex Gijsbers ziet zichzelf daarom ook als een ‘entertrainer’. In een interview vertelt hij hoe hij zijn lessen spannend houdt door naar anderen te kijken. “Ik zou het prachtig vinden als alle looptrainers met elkaar hun best practices actiever zouden delen. Dat komt de kwaliteit en diversiteit van trainingen ten goede”, zegt Gijsbers. Die gedachte kunnen wij als Hardlooptrainers Nederland natuurlijk alleen maar toejuichen. Wij willen het delen van goede voorbeelden van hardlooptrainers graag faciliteren. Dit magazine geeft daarom om te beginnen een podium aan verschillende looptrainers. Henk Bruggeman en Dick Leseman gingen naar de Looptrainersdag 2016 en deden verslag van een aantal inspirerende workshops. Hugo Veenker bespreekt wederom drie boeken die je als looptrainer in je boekenkast moet hebben. Jan Fokke Oosterhof geeft noodzakelijke EHBO-tips voor tijdens je training. We

kijken ook naar nieuwe wetenschappelijke inzichten. Een 3D-looplab in Utrecht kan mogelijk in de toekomst ook hardloopanalyses uitvoeren. Onderzoeker Steven Vos (Fontys / Tu/e) vertelt over de toekomst van slimme hardloopapps en wat de hardlooptrainer daar aan heeft. Met het delen van goede voorbeelden gaan we online verder. Op ons online platform Proloop.nl plaatsen we allerlei artikelen met tips en inzichten die nuttig zijn bij het trainersvak. Daar kun jij ook het podium pakken. Heb je een specialisme of een ervaring? Deel het dan met je collega’s! We wensen je veel succes en plezier tijdens je trainingen in 2017!

Theo van Maanen, Voorzitter Hardlooptrainers Nederland

COLOFON ProLoop is een uitgave van Hardloop Trainers Nederland en Arko Sports Media. Hoofdredactie Pieter van der Meer Medewerkers Henk Bruggeman, Henk Kraaijenhof, Dick Leseman, Kamiel Maase, Barbara Kerkhof en Jan Fokke Oosterhof, Hugo Veenker en Louis Rutten.

Fotografie en illustraties Henk Bruggeman, Ivo Hutten, Erik van Leeuwen, Dick Leseman en Shutterstock.com

Abonnement ProLoop verschijnt 2x per jaar voor leden van Hardloop Trainers Nederland. Een los abonnenment voor niet-leden kost € 40,-.

Uitgever Arend Jan Kornet E-mail: arend.jan.kornet@sportsmedia.nl

Vragen en info: Email: bestuur@hardlooptrainers.nl

Redactie-adres/Lezersservice Arko Sports Media Postbus 393 3430 AJ Nieuwegein Tel. 030 707 30 00 Fax. 030 605 26 18 E-mail: info@sportsmedia.nl

Ontwerp Marco Reijken, Studiorvg Coverfoto Erik van Leeuwen

© 2017 Arko Sports Media Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of open- baar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, in fotokopie of anderszins gereproduceerd door middel van boekdruk, foto-offset, fotokopie, microfilm of welke andere methode dan ook, zonder schriftelijke toestemming van de uitgever.

Druk PreVision, Eindhoven

3


PROLOOP Winter 2016 / 2017

PROLOOP Winter 2016 / 2017

INHOUD 03 06

VOORWOORD PORTRET VAN TRAINER ALEX GIJSBERS “Ik voel mij ook entertrainer”

11 12

MEB

06

Column Kamiel Maase

HARDLOOPAPPS: CONCURRENT OF ASSISTENT? Onderzoeker Steven Vos over de toekomst van slimme apps

19

LIMIETEN OM OP TE SCHIETEN

20

LOOPTRAINERSDAG 2016

24

HET FENOMEEN AART STIGTER

26

4

12

Column Henk Kraaijenhof

Over alternatieve loopscholing en krachttraining

Boekbespreking ‘Hardlopen mijn leven’

EEN BEETJE SFEER IN DE CLUB Over vereniging AV Wijchen

26


INHOUD

30 32

COMPUTERSCHOUDERS Hoe herken je dit probleem bij hardlopers?

TOEKOMST IN HARDLOOPANALYSE? Looplab in Utrecht geeft 3D-model van looppatroon

36 38

DRIE BOEKRECENSIES Hugo Veenker bespreekt boeken voor de looptrainer

32

WAT TE DOEN ALS HET WÉL MISGAAT? Tips over EHBO en AED

42 46 51

HET GEHEIM VAN DE 800 METER en de magie van de lange afstand

38

BLIND HARDLOPEN Tips voor het trainen van blinden of slechtzienden

HALF OF HEEL Column Barbara Kerkhof

52

EFFICIËNT TRAINEN

56

VERENIGINGSNIEUWS

58

BEROEPSDEFORMATIE

Verslag van symposium met wetenschappers en trainers

46

Column Jan Fokke Oosterhof

52 5


PROLOOP Winter 2016 / 2017

WETENSCHAPPERS EN TRAINERS OVER EFFICIËNT TRAINEN

ProRun organiseerde op 15 oktober het symposium met de veelbelovende titel ‘Efficiënt trainen’. Een aantal succesvolle trainers en wetenschappers uit de hardloopwereld liet hun licht schijnen op deze thematiek en probeerde een verbinding te leggen tussen de praktijk en de wetenschap. Want “de vertaling van wetenschap naar de praktijk is voor iedere trainer een grote uitdaging”, viel in de aankondiging te lezen. Een korte samenvatting van de vijf presentaties tijdens dit symposium.

! Dick Leseman " ProRun/ Rob Pauel

52


$ COACHING

∠ Het discussiepanel v.n.l.r: Louis Delahaye, Guido Hartensveld, Asker Jeukendrup, Gerard Rietjens en Hans Keizer

Art of coaching De enige niet-wetenschapper in het gezelschap is Guido Hartensveld, trainer/ coach bij TDR van onder meer Michel Butter. Hij ging in zijn presentatie vooral in op een moeilijk aspect van het coachen, namelijk dat er geen vaste methode is die bij iedere atleet of die op ieder moment werkt. Hij noemt het net als Peter Coe ‘the art of coaching’. Als hij zijn aanpak een naam zou geven, heet het ‘adaptatie gericht trainen’. “Je moet weten wat je wil trainen en hoe je dat bij juist die atleet wil bewerkstelligen”, zei hij overtuigend. Voor hem is het product van talent, training, rust, omgeving en ‘desire’ de succesformule. Een talent bezit wellicht het juiste genenpakket, met de juiste spieropbouw, een motorische begaafdheid en lichaamsbouw, maar wat is de invloed van karakter, persoonlijkheid en gedrag van de atleet? Als coach ben je dus ook bezig met persoonlijkheidsontwikkeling, vindt hij. Denk maar eens aan coachbaarheid, professionele attitude, men-

tale hardheid, commitment, lifestyle en emotionele stabiliteit. Guido Hartensveld waarschuwt ook voor de gevaren van een vaste zevendaagse cyclus, want sommige trainingen vergen nu eenmaal meer hersteltijd dan andere. Ook benadrukt hij de factor rust voor de atleet. “Maar kunnen wij westerlingen wel echt rusten”, vraagt hij zich oprecht af. We worden gestoord door social media en smartphones. Volgens Hartensveld kunnen we een voorbeeld nemen aan de Kenianen, die echt rust nemen tussen de trainingen door.

Guido Hartensveld Fysiotherapeut, maar vooral de succesvolle trainer van Team Distance Runners (TDR), waarmee hij meer dan 200 (inter)nationale medailles behaalde. Hij bracht vele lopers tot de (inter)nationale top, zoals o.a. Lisanne de Witte (400m), Sanne Verstegen (800m) en Michel Butter (marathon).

53


PROLOOP Winter 2016 / 2017

Overtraining: non-functional-overreaching Guido Hartensveld ging ook kort in op het onderwerp overtraining, oftewel non-functional-overreaching. De presentatie van Gerard Rietjens ging nog dieper op dat onderwerp in. Volgens hem zijn er vele definities van overtraining, echter moeten ze voldoen aan drie criteria: 1. hoge mate van stress in combinatie met insufficiënte regeneratie (verstoorde arbeid-rust verhouding); 2. er zijn meerdere stressoren aanwezig, fysiek, sociaal en mentaal; 3. symptomen van niet verklaarbare prestatie-afname en vermoeidheid. Rietjens doet onderzoek naar overtraining en geeft aan hoe lastig dit onderzoek is vanwege onder meer de onmogelijkheid om sporters te overtrainen en de moeilijkheid om de status goed te meten. “Er bestaat geen gouden standaard voor de diagnose overtraining”, benadrukt hij. Hoewel overtraining een disbalans is tussen training en herstel, zijn veel aspecten van invloed op dit fenomeen, zoals psychische stress, sociale aspecten, voeding, lange reizen met jetlags en ziektes. Volgens Gerard Rietjens zijn bepaalde personen wel extra gevoelig voor overtraining: zeer gemotiveerde en doelgerichte atleten, subtoppers, perfectionisten, atleten gedreven door faalangst en met een laag zelfvertrouwen bijvoorbeeld. De symptomen zijn hierboven kort beschreven. Rietjens noemde er nog een paar: verminderd energieniveau, onverklaarbare zware en stijve spieren, stemmingsstoornis, prikkelbaarheid, afname libido en eetlust, slechte slaapkwaliteit, regelmatig kleine infecties, maar vooral onverklaarbare prestatie-afname. Toch blijft het heel lastig de diagnose te stellen omdat er geen specifieke criteria zijn. Hij adviseert dan ook om regelmatig een test op te nemen in het trainingsschema. Andere indicatoren die je als trainer zou kunnen inbouwen zijn: de EMI-score (ervaren mate van intensiteit) en POMS (profile of mood state) bij laten houden, een gedetailleerd logboek bij laten houden inclusief de ochtendpols en slaapkwaliteit bijvoorbeeld. Dit valt of staat met de bereidheid van de atleet om een zo eerlijk mogelijk beeld te geven.

Dr. Gerard Rietjens Inspanningsfysioloog bij Ministerie van Defensie afdeling Trainingsgeneeskunde en Trainingsfysiologie en van Team LottoNL- Jumbo. Hij promoveerde op baanbrekend onderzoek op het gebied van preventie en detectie van overtraining.

54

Tien tips van leermeesters Louis Delahaije voegde met betrekking tot overtraining een aardig analysetool toe: de ontbijttest. “Op trainingsstage kijk ik ’s ochtends goed in de ogen van de renners. Als ze er vermoeid uitzien is dat een signaal en ga ik een gesprek aan”, lichtte hij toe. Zijn betoog ging over een aantal lessen uit de trainingsleer van zijn leermeesters en van hemzelf. Inmiddels

is Delahaije zelf een zeer ervaren trainer/coach. Samen met de lessen van zijn leermeesters heeft hij een top 10 van trainingsregels samengesteld: 1. Zorg dat de basis klopt, met name noemde hij hier de micro- en mesocyclus en de verhouding daarbinnen van 4:1 training versus rust en de vijf motorische basisvaardigheden; 2. Train waarvoor je trainen wil en maak een analyse over de afstand en wat daarvan de eigenschappen zijn; 3. Kijk goed naar je sporter en vertrouw niet alleen op de techniek; 4. Heb geduld met je sporters en bouw niet te snel op; 5. Train zwart-wit en niet grijs, oftewel zorg voor of rustige trainingen of hoog intensieve trainingen (polarized training); 6. Lees en blijf op de hoogte van vakliteratuur; 7. Spar met collega’s over allerlei kwesties; 8. Zorg voor algemene training en krachtuithouding, want duursport is krachtuithouding en is de basis voor groei; 9. Laat af en toe iemand over je schouder meekijken; 10. Dezelfde training onder andere omstandigheden is een compleet andere belasting.

Drs. Louis Delahaye Bewegingswetenschapper en trainer van Team LottoNL-Jumbo (wielrennen, onder meer Robert Gesink). Sinds 2014 is hij aangesteld als hoofdcoach bij de Nederlandse Triathlon Bond (NTB). Hij begon zijn trainersloopbaan als clubcoach van a.v. Caesar.


$ COACHING

Persoonlijke sportvoeding Asker Jeukendrup is de autoriteit op het gebied van sportvoeding. Hij ging in zijn presentatie in op de historie van sportvoeding, op sportvoeding tijdens de marathon, op herstel versus adaptatie, op een aantal hypes, voedingstraining en individuele voeding. Wat van belang is om te onthouden is dat herstelbevorderende voeding de adaptatie van het lichaam aan de training kan verminderen. Dit soort voeding is net als bijvoorbeeld ijsbaden alleen raadzaam te gebruiken tijdens toernooien. Dat je de sportvoeding die je tijdens een wedstrijd wil gebruiken moet

trainen, is wel algemeen bekend, maar dat je ook verschillende trainingsstrategieën kunt hebben wellicht niet. Het gaat dan om de effecten van ‘training low’ en ‘training high’, waarbij hij niet de hoogte bedoelt, maar de hoeveelheid koolhydraten. Training low verbetert het vet metabolisme, maar vraagt ook een langer herstel. Training high verbetert de kwaliteit van training en geeft bijvoorbeeld minder risico op overtraining. Jeukendrup gaf een mooi overzicht in de momenten van koolhydraat inname tijdens wedstrijden. In wedstrijden tot een half uur hoef je niets in te nemen. Van 30 tot 75 minuten raadt hij aan om af en toe je mond te spoelen met een koolhydraatrijke drank. Sensoren in je mond geven een seintje aan de hersenen dat er koolhydraten aankomen waardoor je meer power kunt geven. In wedstrijden van ongeveer een uur tot twee uur is het raadzaam om 30 gram, van twee tot drie uur 60 gram en vanaf drie uur 90 gram koolhydraten per uur in te nemen met gelletjes of sportdrank. Sportvoeding is sterk individueel ondanks bovenstaande regels. De een heeft nu eenmaal meer behoefte aan koolhydraten, de ander aan hydratatie en een volgende aan bijvoorbeeld elektrolyten. Daarnaast heeft iedereen zijn of haar eigen voorkeuren en toleranties. “Laat je adviseren door een specialist”, raadde hij aan.

Het effect van groeihormonen Een van de leermeesters van Delahaije, Hans Keizer, kwam ook zelf aan het woord. Hij ging in op een aantal biologische aspecten van training en op overtraining. In dat verslag laten we alleen het aspect van het groeihormoon zien, omdat het anders een te uitgebreid verhaal zou worden. “Groeihormoon en hierdoor aangemaakte groeifactoren spelen een uitermate

belangrijke rol bij de adaptatie aan training”, stelde Hans Keizer in zijn presentatie. Met name bij intensieve trainingen worden groeihormonen actief en vooral ’s nachts. De verhoogde groeihormonen zorgen voor de productie van insuline-like growth factors (IGFs). Een ‘speciale’ IGF is de muscle growth factor, die de eiwitsynthese ‘aanzet’, waardoor er onder andere meer mitochondriën aangemaakt worden. Bovendien zorgen groeihormonen voor meer Bèta-endorfinen. Deze verminderen het vermoeidheidsgevoel. Bovendien zorgen de groeihormonen en de IGF’s voor een verbeterde glucose- en vetoxidatie. Door overtraining en de aanmaak van te veel cortisol (stresshormoon) worden deze processen met groeihormonen en IGF’s verstoord.

Dr. Hans Keizer Arts, fysioloog en bewegingswetenschapper, tot zijn pensionering in 2004 verbonden aan de Universiteit Maastricht en tot en met 2015 gasthoogleraar aan verschillende buitenlandse universiteiten. Hij was bondscoach en bondsarts van de Atletiekunie en trainde onder meer oud-Olympiers Ilja Keizer en Olga Commandeur.

Prof. Dr. Asker Jeukendrup Bewegingswetenschapper, directeur van Mysportscience, consultant Top Sport Nutrition van NOC*NSF en Global Senior Director van het Gatorade Sports Science Institute. De meest beroemde atleet die hij begeleidde met voedingsadviezen was Haile Gebreselassie.

ProRun organiseert in 2017 wederom een aantal interessante symposia rond training, coaching en voeding. Deze bijeenkomsten met experts uit de hardloopwereld en daarbuiten zijn voor looptrainers die diepgang en verbreding zoeken zeker een aanrader. Ga voor data naar ProRun.nl

55


PROLOOP Winter 2016 / 2017

VERENIGINGS NIEUWS LOOPTRAINERSDAG De Looptrainersdag 2016 kent wederom een geslaagde 21e editie met bijna 1100 deelnemers. Zoals altijd was er al vroeg veel bedrijvigheid in de zaal van de loopexpo. Standhouders die druk waren met het uitstallen van hun producten, hernieuwde kennismakingen met de verschillende standhouders en gezellig even bijpraten. Langzaam liep de zaal vol met de mensen waar het vandaag om ging: trainers. De ervaren rotten die de looptrainersdag al jaren bezoeken, zochten naar bekende gezichten, de nieuwe lichting trainers keek wat onwennig om zich heen. Gelukkig wisten zowel leden als (nog)niet leden de stand van Hardlooptrainers Nederland te vinden en was het de hele dag een gezellige drukte. Aan het eind van de dag konden we 12 nieuwe leden verwelkomen. Onder hen werd een waterdichte Polar M600 verloot.

TRAINERSCAFÉ: VEILIGHEID IN JE TRAININGEN Op 14 en 28 oktober vonden in Vucht en de Kwakel de trainerscafés ‘Integraal inbouwen veiligheid in je trainingen’ plaats. Veiligheid-expert Peter Nouwen bracht door middel van theorie en praktijk duidelijkheid in onder andere de risico’s, kwetsbaarheid, zichtbaarheid en de positie van trainer en hun groep op de openbare weg. Ondanks de geringe opkomst, werden volop ervaringen van trainers gedeeld. Hoogtepunt was het item ‘plaats op de weg met grote groep, kleine groep en solo’. Zien en gezien worden is niet zo vanzelfsprekend als

we denken. Menig trainer heeft zijn eigen ideeën over dit belangrijke onderwerp. Aan de hand van een praktijktest met diverse soorten verlichting en reflecterende materialen kreeg je een goed beeld van het zicht in diverse situaties. Invloeden als dashboardverlichting en een vervuilde voorruit hebben grote invloed op het zicht van de bestuurder. Al met al was het trainerscafé een nuttige bijeenkomst die dat de aanwezigen duidelijkheid gaf in de aspecten van veiligheid tijdens de trainingen. De gelukkige winnares van de Polar was Maria Verest.

56


VERENIGINGSNIEUWS

SAMENWERKING MET PLATFORM INVALTRAINER.NL

Volg ons ook op facebook %/hardlooptrainersNL

InvalTrainer.nl is een initiatief van de onderneming Mijnhardlooptrainer.nl. Het platform biedt de mogelijkheid tot het snel vinden van een hardloop invaltrainer in je regio (provincie). Het platform streeft naar een hoog kwaliteitsniveau in het aanbieden van invaltrainers. InvalTrainer.nl toetst trainers na aanmelding op kwaliteiten zoals ervaring, opleiding en bijscholing waarna een certificatie als invaltrainer plaatsvindt. Initiatiefnemer is Willem van Leeuwen, tevens nieuw bestuurslid van Hardlooptrainers Nederland. Mede door het bijscholen van trainers bij de Atletiekunie is hij in staat tot een objectieve beoordeling op trainerskwaliteiten.

En op twitter & @hardloopNL

Volgens Van Leeuwen is het idee van een platform ontstaan uit eigen ervaring. Een vervangende trainer die op een verantwoorde manier één of meerdere trainingen kan overnemen is niet zomaar gevonden. InvalTrainer.nl geeft je snel een overzicht van trainers die zich aanbieden als invaltrainer. Door middel van de persoonlijke webpagina’s van de invaltrainers wordt alle belangrijke informatie weergegeven en is rechtstreeks contact met de invaltrainer naar keuze mogelijk. Afspraken worden gemaakt zonder tussenkomst van de organisatie.

57

Preview ProLoop winter 2016 2017  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you