__MAIN_TEXT__

Page 1

Tijdschrift voor gedetineerden in het buitenland

tips & tricks

n u m m e r 3 • 2017

gevangene in twee landen Brieven van familie en vrienden houden Denise op de been

Geestelijk verzorger Fieke ‘Voor bijna iedereen die ik bezoek is geloof een oase’

zelf aan de slag kom in beweging


puzzel

L T W G U U R A D D O N K E R

D A M I B L A D V A L E H U A

E W A A N R P D T T H L E A A

H O L K W D R A A H E L T A J

E L L A O Z K U R C K O I H A

R K E O A K N W S A T N E A N

F E R V E J U E S V P K E Z R

P N H N E P S T G R S G G A B

O V E J K N A B N E F L E D I

M A I I B N O E N T I R L E N

P S L U J M R K E N L L U N L

O T I E E O R A T I I C V I N

E E G N P I L T H W K N I U T

N R E S N E Z R A A L E N R E

S E N G I M I U T S N O L B N

© www.puzzelpro.nl

1 9

6 5 2 6 7 9

2 1

2 5 1

8

1 4

5

8 9

6

9 5

7 3

2

9

4 1

6 3 3 5 9

2 5 8 3 8 6

1 4 7 9

2 7

5

co m e b ac k • n u m m e r 3 • 2 017

2 4

8

3 7

7 8

9

8

9

9

1

8 6

2

9 7

6 7 5

1 3 5 4

6 9

2

2

3 5 6 9

6 2 9

5

8 3 5

1 4 5 6 9 2 3 2 8 7 5 9 9 5 7 4 6 2 9 6 7 4 8 2 8 9 4 3

woordzoeker Bij de woordzoeker zitten de woorden horizontaal, verticaal en diagonaal in alle richtingen in de puzzel verstopt. Zoek ze op en streep ze af. De overblijvende letters vormen achter elkaar gelezen de oplossing (zie pagina 21).

ALLERHEILIGEN ASTER B L A DVA L BOMEN BRUIN BUIEN DAHLIA DAUW DONKER EGEL EIKEL ELFENBANKJE FRUIT GEEL GUUR HAARD HEKSENKRING KAAL K A S TA N J E K I LT E KLEUR KNOLLEN KNUS LAARZEN NAJAAR NEVEL ONSTUIMIG PA R A P LU POMPOEN ROOD SJAAL SPOREN TA K K E N TUIN VLIEGENZWAM WIND W I N T E RVAC H T WOLKEN ZADEN

sudoku Een sudoku is een puzzel van negen bij negen vakjes waarin een aantal reeds ingevulde getallen staan. Vul de overige vakjes in, zodat in elke horizontale lijn en in elke verticale kolom de cijfers 1 tot en met 9 een keer voorkomen. Verder is de puzzel weer ingedeeld in negen blokjes van drie bij drie, die elk ook weer eenmaal de cijfers 1 tot en met 9 moeten bevatten.


inhoud

redactioneel Eigen verantwoordelijkheid, eigen kracht, zelfredzaamheid, zelf doen, meedoen en participeren. Het zijn populaire begrippen. De afgelopen jaren doken ze veelvuldig op in de samenleving en daarmee ook in ons werkveld: de ondersteuning van gedetineerden in buitenlandse gevangenissen. Voor jullie zijn het begrippen die misschien niet eenvoudig toe te passen zijn op de situatie in de gevangenis. Veel wordt voor jullie besloten. Wanneer de deur van de cel open gaat. Wanneer je mag luchten, sporten of andere activiteiten kan ondernemen. Dus wat nou ‘eigen verantwoordelijkheid’ en ‘zelf doen’. Toch zien wij voldoende aanknopingspunten om hier op verschillende manieren aandacht aan te besteden in dit derde nummer. Jullie zijn niet helemaal machteloos in de gevangenis. Al voelt dat soms wel zo. We zien ook dat jullie alles op alles zetten om zo goed als mogelijk deze moeilijke tijd door te komen. Dat gebeurt op allerlei manieren. Door goed voor jezelf te zorgen, door bezig te blijven, te studeren, na te denken over jezelf en de toekomst, door contact met familie en vrienden te behouden. Dat is niet eenvoudig met alle beperkingen van een gevangenis. Daarom proberen wij jullie daar een beetje bij te helpen. PrisonLaw doet dat met juridische hulp, de geestelijk verzorgers van Epafras staan stil bij belangrijke levensvragen en Reclassering Nederland zet bezoekvrijwilligers in, geeft advies bij praktische problemen en helpt de terugkeer voor te bereiden. Toch komt er veel op jullie eigen schouders terecht, op je eigen kracht. We hopen dat de artikelen in dit nummer van Comeback jullie daarbij motiveren en inspireren.

blijven ademhalen

04

nieuws binnenland opvallende uitspraken

08 11

geloof

12

gevangene in twee landen

14

nieuws buitenland geestelijk verzorger fieke

16 18

sport zorgproducten

20 22

de zaak

24

vraag & antwoord

26

brieven achterop

27 32

Je kunt zelf een hoop doen om rust in je hoofd te houden

Ook in Nederland doen rechters weleens eigenaardige uitspraken

Zorg dat je een goed verhaal hebt waar je in past

Brieven van familie en vrienden houden Denise op de been

‘Voor bijna iedereen die ik bezoek is geloof een oase’

Reclassering Nederland heeft een boek, tijdschrift en poster gemaakt die je kunnen helpen in beweging te komen

Verantwoordelijkheid nemen in de rechtszaal

Procedures in Duitsland omtrent de voorwaardelijke invrijheidsstelling

Marjolein Groot Hoofd Bureau Buitenland Reclassering Nederland

COLOFON

Comeback is een uitgave van Stichting Epafras, Reclassering Nederland en PrisonLAW en wordt gratis verspreid onder Nederlandse gedetineerden in het buitenland. Hoofdredactie Pieter Visschers Redactie Hester Otter Artdirectie Nienke Katgerman / Gront Medewerkers Sander Bouten / Global Village Media, Jarmila Thodé / Epafras, Melinda Lewis en Klasinet Lageman / Reclassering Nederland Bureau Buitenland, Rachel Imamkhan / PrisonLAW Bladmanagement Arjen Duijts / Global Village Media Strip Jesse van Muylwijck Puzzel Puzzelpro.nl Redactieadres Burgemeester Reigerstraat 74, 3581 KW Utrecht Email info@epafras.nl Telefoon +31 (0)30 - 233 24 32 Website www.epafras.nl Stichting Epafras heeft tot doel geestelijke verzorging te bieden onder Nederlanders in buitenlandse strafinrichtingen. Epafras richt zich in deze geestelijke verzorging op iedereen die te kennen geeft daar behoefte aan te hebben.

comeback • nummer 3 • 2017

3


h oo f d a rt i k e l

Eenzaamheid, schuldgevoelens, onzekerheid over toekomst, een onrustige omgeving, ruzies. Er is in de bajes genoeg om je gek te maken. Maar je kunt zelf een hoop doen om de rust in je hoofd te houden (of te krijgen) en je gelukkiger te voelen. Een overzicht van de mogelijkheden van yoga, vipassana en mindtekst: Sarah Whitlau fulness.

D

e laatste jaren schieten de mindfulnesscentra en yogascholen als paddenstoelen uit de grond. Maar met gesloten ogen op een matje zitten, of je benen in de lucht steken zijn niet direct bezig-

4

co m e b ac k • n u m m e r 3 • 2 017

heden die je associeert met detentie. Toch zijn er veel mensen die daar anders over denken. In detentie zijn immers genoeg zaken die ervoor kunnen zorgen dat je niet weet waar je het zoeken moet. Eenzaamheid bijvoorbeeld. Je mist je familie,

partner, je kinderen, je vrienden. Vriendschappen sluiten is niet altijd makkelijk, wie kun je vertrouwen? Alles wordt voor je bepaald, de tijd lijkt zich eindeloos voor je uit te strekken. En dat is dan nog een situatie waarin je weet wat je te wachten staat. De onzekerheid over je toekomst, of dat nou is hoe lang je nog moet zitten, of wat er daarna voor je in het verschiet ligt, is wellicht nog moeilijker om mee om te gaan. De omgeving is onrustig, wat het moeilijk kan maken zelf rustig te blijven.


h oo f d a rt i k e l

Hoe houd je je (mentaal) staande onder deze omstandigheden? Er zijn verschillende technieken die je daarbij kunnen helpen. In detentiecentra over de hele wereld worden programma’s aangeboden op het gebied van yoga, mindfulness en meditatie. Met zeer positieve resultaten. Maar je hoeft niet afhankelijk te zijn van zulke programma’s. Er is ook veel dat je zelf kunt doen. Yoga De Amerikaanse yogadocent James Fox zette in 2002 een yogaprogramma op in de San Quentin-gevangenis in San Fransisco. ‘Het leven in de gevangenis kan heel onvoorspelbaar zijn. Wij willen mensen die vastzitten instrumenten geven om zichzelf te kalmeren als dat nodig is. Eigenlijk is yoga perfect voor in de gevangenis. Je hebt niet veel ruimte nodig. Dus zelfs als je in je cel zit, ook als dat alleen is, kun je het regelmatig beoefenen,’ zegt Fox in een interview. Inmiddels worden de programma’s van het Prison Yoga Project, zoals dit heet, in de VS, Canada, Mexico, Zweden, Noorwegen, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Spanje en India aangeboden. Carolien Pentinga is een van de oprichters van het Prison Yoga Project in Nederland. Zij is strafrechtadvocaat en yogadocent, en bracht veel tijd door in gevangenissen in de Verenigde Staten en Malawi. ‘Ik ben daar geïnteresseerd geraakt in wat mensen helpt om zich staande te houden in detentieomstandigheden, maar ook in wat mensen kan helpen op weg naar buiten.’ Ze bezocht rehabilitatieprogramma’s in San Quentin, waar ze in contact kwam met James Fox. Nu is ze zelf yogadocent − opgeleid door

wat is yoga? Yoga is een woord in het Sanskriet, dat ‘eenheid’ of ‘samenbrengen’ betekent. Het staat voor een systeem van fysieke, mentale en spirituele oefeningen die oorspronkelijk uit India komen. Er zijn veel verschillende stromingen en ideeën over wat het betekent. In de westerse wereld beoefenen de meeste mensen hatha yoga, een verzameling fysieke oefeningen die asana’s worden genoemd. De aandacht wordt op de ademhaling gericht, wat helpt om de geest te kalmeren en meer aanwezig te zijn in het moment.

Fox − en geeft ze twee keer per week les aan jonge gedetineerden. ‘Toen we binnenkwamen werden we natuurlijk nogal sceptisch bekeken, het was zo nieuw.’ Inmiddels is het twee jaar later, en is yoga geaccepteerd en blijkt dat de jongens er veel aan hebben. ‘Ze worden rustiger, kunnen beter slapen. Ze voelen zich soepeler in hun lichaam en blessures zijn verdwenen. Op het mentale vlak ervaren ze innerlijke rust. Een jongen zei aan het einde van de cursus: ‘Hierdoor zijn de tralies in mijn hoofd verdwenen.’ Ademhaling ‘We proberen tijdens onze informatiesessie niet grondig uit te leggen wat yoga is, maar vooral wat het níet is’, zegt Pentinga. ‘We laten bijvoorbeeld een foto van het Nederlands elftal zien met een quote van Louis van Gaal: ‘betere prestaties door yoga.’ ‘Yoga is niet alleen bewegen,’ vertelt Pentinga. ‘We doen ook veel ademhalingsoefeningen. Daarvan is bewezen dat ze het zenuwstelsel beïnvloeden en dat je er rustiger door wordt. Het is geen wondermiddel natuurlijk, maar deze jongens verkeren continu in een hyperalerte staat. Door die oefeningen kunnen ze tot rust komen, ontspannen, en daardoor ook helderder nadenken. We oefenen om te voelen, te ervaren en daar niet op te reageren. Hierdoor kom je meer in contact te staan met je lichaam en met jezelf.’ Wat iedereen gewoon zelf kan doen, is diep uitademen.

het hindoeïsme en boeddhisme, maar er bestaan talloze vormen van mediteren. De voordelen zijn volgens de kenners groot: je slaapt beter, bent minder gevoelig voor stress, voelt meer innerlijke vreugde, maalt minder, maakt je minder zorgen, hebt een grotere zelfbeheersing, voelt je minder depressief en krijgt een betere lichamelijke conditie. In grote lijnen komt mediteren neer op: stilzitten en je gedachten observeren. Dat kan op heel veel verschillende manieren. Op veel plaatsen in de wereld wordt een of andere vorm van meditatie in detentiecentra aangeboden. Maar je kunt het ook heel goed zonder hulp doen. De makkelijkste manier om te mediteren is het waarnemen van je ademhaling. Ga zitten, op een stoel of op een kussen, dat maakt niet uit. Als je maar zo veel mogelijk rechtop zit en comfortabel bent. Haal een paar keer diep adem en laat je ademhaling tot rust komen. Richt nu je aandacht op de op en neergaande beweging van je ademhaling waar je die het best voelt. Dat kan in je neusvleugels, in je borst of in je buik zijn. Als je merkt dat je niet meer op je ademhaling let en je gedachten afdwalen, breng dan je aandacht weer naar de ademhaling. Veroordeel jezelf niet. Het is normaal dat je aandacht afdwaalt. Neem het waar en ga verder. Dat is alles. ➔

‘Door yoga zijn de tralies in mijn hoofd verdwenen’ ‘Als je heel diep uitademt, of je uitademing verlengt, kom je tot rust. Dit kun je bijvoorbeeld doen voor het slapen gaan, maar ook op elk ander moment van de dag. Je kunt je ademhaling observeren, of ademhalingen tellen. Nog een andere oefening die je goed kunt doen: Je gaat staan, buigt je knieën licht, laat je hoofd naar voren hangen en ademt heel diep uit. Diep in door de neus, diep uit door je neus. Dat heeft een ontspannend effect.’ Mediteren Het woord mediteren komt van het Latijnse woord meditatio, dat weer komt van het werkwoord meditare, dat overdenken betekent. Mediteren is vooral bekend uit

comeback • nummer 3 • 2017

5


h oo f d a rt i k e l

tips • Als het kan, probeer dan de tijd bij te houden. 10 minuten mediteren per dag is al heel wat. Maar 3 minuten of 1 minuut is ook goed • Begin met een paar minuten. Kort mediteren is beter dan niet mediteren • Mediteer elke dag. Hoe vaker je mediteert, hoe meer profijt je ervan hebt, en hoe makkelijker het wordt • Probeer als het kan op dezelfde tijd en dezelfde plek te mediteren Dat maakt het ook makkelijker om de gewoonte vol te houden • Er is geen goed of fout. Er is alleen mediteren of niet mediteren.

Aandacht Je hoeft je aandacht niet per se op je ademhaling te richten. Je kunt ook op andere dingen focussen. Bijvoorbeeld op een woord dat je voor jezelf herhaalt, op je lichaam, of op je gedachten. Bij een telmeditatie tel je iedere uitademing zachtjes. Je telt door tot je de tel kwijt bent (waarschijnlijk doordat je afdwaalde in je gedachten), dan begin je opnieuw. Als je de focus op je lichaam legt, noem je dat een bodyscan. Loop met je aandacht je hele lichaam door, van je tenen tot je kruin. Sta stil bij wat je voelt, neem het waar. Voel je warmte of koude? Tintelingen? Kriebel? Pijn? Als je gedachten afdwalen ga je gewoon weer verder waar je gebleven was. Deze meditatie kan liggend gedaan worden, maar ook zittend. Bij een mindfulnessmeditatie richt je je aandacht op de wereld om je heen. Luister naar je ademhaling, naar geluiden. Voel de stoel of de grond onder je billen en je benen. Zodra je gedachten opmerkt, breng je de aandacht terug naar je zintuigen. Het is niet de bedoeling om je hoofd leeg te maken maar om je gedachten te observeren. Zie ze voorbijkomen als wolken, die weer verder drijven. Onthoud: je hebt wel gedachten, maar je bent niet je gedachten. Vipassana India is de bakermat van yoga en boeddhisme, maar ook daar zitten mensen in detentie. Het was een vrouwelijke gevangenisdirecteur, Kiran Bedi, die eind jaren ’90 op het idee kwam om vipassana-meditatie aan te bieden in Tihar, een van de meest gewelddadige gevangenissen van het land. De resultaten

6

co m e b ac k • n u m m e r 3 • 2 017

waren opzienbarend. De bewoners werden minder gewelddadig, ze waren minder verslaafd aan drugs, ze werden vriendelijker tegen elkaar en eenmaal vrij kwamen ze veel minder vaak terug. Belangrijker nog: mensen die deze yogatechniek beoefenden

en Nieuw-Zeeland wordt vipassana in gevangenissen gegeven. Een andere techniek, Sudarshan Kriya geheten, vindt ook zijn oorsprong in India. Deze vorm van yoga is het belangrijkste onderdeel van het Prison SMART-programma, dat yogaprogramma’s aanbiedt in gevangenissen in 45 landen. ‘Het is een instrument dat niets kost en dat iedereen op elk moment kan gebruiken,’ aldus de website van Prison SMART. SMART staat voor: Stress Management and Rehabilitation Training. De techniek verandert overweldigende emoties in kalmte en alertheid. Naast de ademhalingstechnieken die helpen om de gevolgen van stress en negatieve emoties te verlichten, bestaat het SMART-programma uit het leren van praktische vaardigheden om met conflicten en stressvolle situaties om te gaan. Mindfulness Lyda Baelde werkt bij Stichting Surant, een organisatie die mensen in detentie helpt, onder meer door mindfulness aan te bieden. ‘In detentie hebben heel veel mensen last van stress. Allerlei gedachten en zor-

‘De oefeningen kun je altijd en overal doen’ hadden minder last van depressies, voelden zich minder machteloos en ook minder hopeloos. Sindsdien is vipassana een vast onderdeel van het programma voor gevangenissen in heel India. Ook in GrootBrittannië, Israël, Taiwan, Thailand, Spanje

wat is Vipassana? Vipassana betekent letterlijk ‘inzicht’, de dingen zien zoals ze werkelijk zijn. Het is een van oorsprong boeddhistische meditatievorm die door Gautama de Boeddha 2500 jaar geleden werd onderwezen als universele remedie tegen kwalen. De techniek werd in de twintigste eeuw uit de mottenballen gehaald. Het principe is simpel: aandachtig zijn. Je bent je voortdurend bewust van wat er hier en nu plaatsvindt. Het idee is dat je alles wat op je afkomt, niet beoordeelt of veroordeelt. Vipassana-cursussen bestaan uit tien dagen stille meditatie, waarbij minstens elf uur per dag wordt gemediteerd.

gen over je toekomst, je straf, je gezin en kinderen, daar ga je van piekeren. Daar krijg je allerlei andere klachten zoals spierpijn en kramp van, en je gaat slechter slapen, waardoor je misschien nog meer gaat piekeren. Het is een vicieuze cirkel die kan eindigen in het vluchten in middelengebruik, depressie of agressie,’ vertelt Baelde. ‘Door je te concentreren op je eigen lichaam en bewust elke spier te voelen als je loopt, zit of staat, kom je terug in het hier en nu, waar piekeren over verleden of toekomst geen ruimte heeft.’ Dat is wat mindfulness je kan bieden, aldus Baelde. De ervaringen zijn positief. ‘Gedetineerden geven aan rustiger te zijn, minder gestrest, meer accepterend en minder veroordelend naar zichzelf en hun omgeving.’ Om mindfulness te beoefenen is het prettig om in een rustige omgeving te zijn, maar dat hoeft niet, aldus Baelde. ‘Als je eet, aan het werk bent of rondjes loopt op de luchtplaats, kun je prima mindful bezig zijn. Concentreer je op je lichaam en probeer elke spier bewust te voelen als je loopt, zit of staat. Of probeer je evenwicht van je hielen naar je tenen te verplaatsen, zonder te vallen. Voel dan eens wat er in je lichaam gebeurt. Zo kun je


h oo f d a rt i k e l

allerlei gewone dingen bewust doen: lopen, eten enzovoorts. Deze oefeningen kun je altijd en overal doen.’

wat is mindfulness? Mindfulness betekent je volledig bewust zijn van de huidige ervaring, van hoe het is in het hier en nu. Het woord ‘mindfulness’ kun je vertalen met ‘opmerkzaamheid’ of ‘aandachtigheid’. Die aandachtigheid richt zich dus op wat zich hier en nu aan je voordoet. Dat kunnen gedachten zijn, gevoelens of lichamelijke gewaarwordingen.

patronen doorbreken Al deze technieken hebben één ding met elkaar gemeen: ze zijn erop uit om rust te brengen en vaste patronen te doorbreken. Maar mediteren of yoga beoefenen zijn niet het enige dat je daarvoor kunt doen. ‘Detentie kan draaglijker worden als mensen op een andere manier naar het leven leren kijken’, zegt inrichtingspsychologe N. Marker. Je kunt afleiding zoeken, dat is de korte route naar een betere tijd in de bajes. Voor even verzet je je gedachten door het lezen van een goed boek, het schrijven van een gedicht, of door televisie te kijken. Met als nadeel: het positieve gevoel duurt niet zo lang. ■

zoek een boek Boeddhisme, vipassana, yoga, mindfulness, mediteren: allemaal manieren om je geestelijk welzijn te verbeteren. En hoewel in veel detentiecentra over de hele wereld programma’s zijn op het gebied van yoga en meditatie, is dat helaas lang niet overal zo. Wil je toch zelf aan de slag of meer weten, kijk dan of jij, of iemand voor jou, een boek kan vinden met praktische handvatten (bijvoorbeeld James Fox’ boek Yoga: A Path for Healing and Recovery).

Meer ‘licht’ in je cel voor langere tijd? • Maak contact met familie/vrienden en kennissen buiten de gevangenis. Schrijf oude vrienden bijvoorbeeld een brief • Bouw in de gevangenis nieuwe contacten op. Om teleurstellingen te voorkomen, is het verstandig te weten waar je naar op zoek bent in een vriendschap. Wil je iemand om samen een kaartje mee te leggen, of om Nederlands mee te kunnen praten? Zoek je iemand om brieven mee te schrijven, of iemand die jou een sigaret geeft als jij niets meer hebt? ‘Vaak lijden gedetineerden onder hun eigen onrealistische hoge verwachtingen. Soms willen ze vrienden maken in de gevangenis, maar blijken de contacten alleen maar oppervlakkig’ • Richt je op positieve dingen, hoe klein ook. Hang foto’s van je familie op. Sta stil bij het leuke gesprek dat je hebt gehad met een personeelslid of medegedetineerde. Of denk nog eens aan die leuke kaart van thuis. Herinner je dat je een keer lekker gekookt hebt met een andere gedetineerde. ‘Het lijken kleine dingen, maar ze zijn zoveel waard. Door je te richten op die kleine positieve dingen, voel je je minder teleurgesteld en ook minder eenzaam.’

comeback • nummer 3 • 2017

7


nieuws binnenland

Spoorloospresentator ontvoerd

‘Per ongeluk’ ontvoerd: het overkwam Spoorloospresentator Derk Bolt en zijn cameraman Eugenio Follender in Colombia. De makers van het tvprogramma dat verloren familieleden opspoort, waren in juni aan het werk in het noorden van het Latijns-Amerikaanse land, toen zij van hun vrijheid werden beroofd door een gewapende militie. Catatumbo, waar dit gebeurde, staat bekend als een gevaarlijke

regio, zo schrijft de NOS. Het gebied grenst aan Venezuela en er zijn gewapende milities actief. Ook vindt er veel druksmokkel plaats. Al snel na hun verdwijning blijkt dat de Nederlandse mannen zijn ontvoerd door de guerrillabeweging ELN. De Colombiaanse en Nederlandse regering en de katholieke kerk moesten een week onderhandelen met de ELN voordat het tweetal werd vrijgelaten, aldus Nu.nl. Uiteindelijk gaf de ELN toe

Rotterdamse haven plat Het lijkt wel een film: een mysterieus computervirus legt de wereld plat. Metro’s stoppen ermee en banken en vliegvelden zijn een chaos. Dit scenario werd werkelijkheid op 27 juni, toen een wereldwijde computerhack grote bedrijven in

8

co m e b ac k • n u m m e r 3 • 2 017

meerdere landen trof. In Nederland leed vooral de Rotterdamse haven onder de aanval. Experts waarschuwen: ‘Dit is nog maar het begin.’ De 'dader' is zogenaamde ransomware, die computers gijzelt en eist dat de eigenaar losgeld overmaakt. Vooral in Oekraïne, Rusland en Polen heeft het virus tijdelijk veel bedrijven platgelegd, aldus RTL Nieuws. Het is de tweede keer in korte tijd dat een wereldwijd virus de kop op steekt. In de maand mei van dit jaar legde soortgelijke ransomware Britse ziekenhuizen plat. Het Parool waarschuwt dat het virus een soort oefening lijkt te zijn om een nieuwe ‘virusfamilie’ te ontdekken. De maker van het virus kon worden herleid tot Oekraïne, het land dat het zwaarst werd getroffen. Maar volgens Oekraïne is Rusland de schuldige, zo schrijft NRC. Sinds de twee landen in conflict raakten in 2014, zijn cyberaanvallen er aan de orde van de dag.

dat het allemaal een grote vergissing is geweest: het ontvoeren van het tweetal zou ‘per ongeluk’ zijn gegaan. De ELN dacht dat de tv-makers CIAagenten waren. Na zijn vrijlating liet Bolt weten het naar omstandigheden goed te maken. Hij en zijn collega moesten dagenlang door de jungle lopen, omdat de ELN-strijders bang waren dat het leger achter de ELNrebellen aan zat.

topdrukte schiphol Er is veel ophef ontstaan nu blijkt dat de Koninklijke Marechaussee onervaren en ongewapende burgers wil gaan inzetten als grensbewakers op Schiphol. Dit om de enorme drukte die op het vliegveld verwacht wordt tijdens de zomermaanden te verminderen. Er staan lange wachtrijen voor de paspoortcontrole, omdat er niet genoeg marechaussee is om alles in goede banen te leiden. In de maand mei van dit jaar zorgde dit voor onvrede onder reizigers. Daarom is de marechaussee begonnen met een proef waarbij gewone burgers in zes weken een spoedcursus ‘grensbewaking’ krijgen, schrijft het AD. Na deze spoedcursus werkt de burger samen met de gewapende marechaussee. De Nederlandse marechausseevereniging maakt zich grote zorgen. Binnen enkele seconden moet de amper getrainde marechaussee bepalen of iemand Nederland mag betreden.


nieuws binnenland

Nederland deels verantwoordelijk voor drama Srebrenica Het Internationaal Gerechtshof in Den Haag oordeelt dat Nederland verantwoordelijk is voor de dood van 350 moslimmannen in Srebrenica. De soldaten die de Bosnische enclave in 1995 moesten beschermen, eisen schadevergoeding en eerherstel. Bij de val van de Bosnische stad Srebrenica 22 jaar geleden werden naar schatting 8400 moslimmannen en -jongens gedeporteerd en vermoord. De discussie of de Nederlandse staat verantwoordelijk is voor hun dood is nog altijd

advocaten woest op fred teeven De uitspraken van Fred Teeven, exstaatssecretaris van Justitie en Veiligheid (VVD), hebben kwaad bloed gezet bij de advocatuur. In een interview vertelde hij dat hij tijdens zijn functie bewust te hebben beIn een interview met opinieweekblad De Groene Amsterdammer vertelt Teeven dat hij tijdens zijn functie als staatssecretaris bewust heeft bezuinigd op de advocatuur, met als doel meer verdachten achter de tralies te krijgen. Vooral deze uitspraak in De Groene zette veel kwaad bloed bij advocaten: ‘Als je een advocaat niet al te veel tijd geeft om aan een verdachte te besteden, dan wordt het ook niet zo veel, die verdediging.’ De ex-staatssecretaris gaf in het interview toe dat hij heeft gekozen voor bezuiniging, omdat de VVD en de PvdA het niet eens konden worden over minimumstraffen. Ook maakt Teeven duidelijk dat hij er niet wakker van ligt als mensen onterecht in voorlopige hechtenis zitten, omdat dat zou gaan om mensen die verdacht worden van geweld tegen hulpverleners en politiemensen. De Nederlandse Vereniging van Strafrechtadvocaten en Nederlandse Orde van Advocaten hebben laten weten de uitspraken ‘onverteerbaar’, ‘ontluisterend’ en een ‘aantasting van de rechtsstaat’ te vinden.

actueel. Formeel stonden de Bosniërs onder bescherming van de 600 Dutchbat-militairen die Nederland had gestationeerd in het gebied als onderdeel van de VN-missie UNPROFOR, om burgers in het uiteengevallen Joegoslavië tijdens de Balkanoorlog te beschermen. Eind juni oordeelde het Internationaal Gerechtshof in Den Haag dat Nederland verantwoordelijk is voor de dood van 350 mannen die zich in 1995 in het kamp van de Nederlandse troepen bevonden maar werden weggestuurd. Ook moet Nederland de nabestaanden een schadevergoeding betalen. De uitspraak volgde op de zaak die de Moeders van Srebrenica tegen de Nederlandse staat hadden aangespannen. De soldaten die destijds onderdeel uitmaakten van Dutchbat III eisen schadevergoeding. De ex-Dutchbatters zijn van mening dat de Nederlandse staat hen op een onmogelijke missie heeft gestuurd en hen desondanks verantwoordelijk houdt voor het drama dat zich destijds heeft afgespeeld in Srebrenica.

Nieuwkomers moeten Nederlandse waarden respecteren Migranten met een verblijfsvergunning moeten vanaf oktober dit jaar een document ondertekenen waarin zij verklaren de Nederlandse normen en waarden te respecteren. De Eerste Kamer ging halverwege juni akkoord met het wetsvoorstel, dat eerder was goedgekeurd door de Tweede Kamer. De zogeheten participatieverklaring wordt onderdeel van het inburgeringsexamen, waarin nieuwkomers, onder wie vluchtelingen en migranten, moeten laten zien dat zij op de hoogte zijn van de Nederlandse ‘spelregels’. Dit schrijft de Telegraaf. Wie weigert de verklaring te ondertekenen, kan een boete van maximaal 340 euro krijgen en loopt een permanente verblijfsvergunning mis. Minister Asscher van Sociale Zaken zei over de nieuwe wet: ‘Voor ons zijn deze spelregels vanzelfsprekend, voor nieuwkomers vaak niet. Het is daarom belangrijk dat we hier vanaf de eerste dag heel duidelijk over zijn.’

Agenten positief over tasers

Begin dit jaar begon de Nederlandse politie met een proef met stroomstoot wapens. In juni werd de eerste balans opgemaakt: de agenten zijn positief over de tasers. Bijna driehonderd agenten in Rotterdam, Amersfoort en Zwolle kregen in februari. Het wapen is tot nu toe 34 keer gebruikt. Met het wapen kunnen de agenten een gewelddadige verdachte vijf seconden lang verlammen, schrijft Nu.nl. In 78 gevallen bleek dreigen met de taser voldoende om een verdachte te kunnen overmeesteren. Tasers zijn omstreden, omdat het wapen in andere landen voor dodelijke slachtoffers zou hebben gezorgd. Volgens de Nederlandse politie veroorzaakt het wapen hooguit gering letsel.

comeback • nummer 3 • 2017

9


nieuws binnenland

Vrouw pakt zelf dader aanranding Een jonge vrouw wordt aangerand. Met een getuige en DNA-sporen van de dader gaat ze direct naar de politie. De vrouw meldt dat de dader haar telefoon heeft gestolen; daarmee zou hij in principe kunnen worden opgespoord. De reactie van de politie luidt dat zij niets denkt te kunnen doen. De jonge vrouw gaat zelf op zoek naar de man die haar het leven tot een hel heeft gemaakt. Met succes. Pas als ze de dader bijna letterlijk aflevert bij de politie, wordt de 28-jarige man opgepakt. Dit verhaal vertelde een vrouw uit Hoorn (N-H) in juni aan de Telegraaf. Kamervragen over het incident volgden. Volgens meerdere Kamerleden is het duidelijk dat de politie haar werk in deze zaak niet goed heeft gedaan. Ook de Nederlandse politiebond reageerde fel op de aanpak van de politie in Hoorn: zij wijst erop dat het gevaarlijk is als burgers het werk van politieagenten gaan doen. De kwestie van de

jonge vrouw uit Hoorn staat niet op zichzelf. Begin juli meldde het AD dat alleen al in Amsterdam elke week tientallen dossiers op de plank worden gelegd, terwijl er een dader in beeld is. Dit zou komen door het tekort aan agenten.

Piloot Willem-Alexander

‘Spermadokter’ vader van 19 kinderen Donorkinderen hebben de afgelopen maanden massaal in de rij gestaan voor de Nederlandse DNA-databank. De reden? Het blijkt dat een inmiddels overleden arts uit Rijswijk zijn eigen sperma gebruikte om kinderen te verwekken bij zijn patiënten. Inmiddels zijn er negentien kinderen die zeker weten dat ‘spermadokter’ Jan Karbaat hun vader is. Dit aantal kan nog flink oplopen. Na zijn overlijden op 89-jarige leeftijd in maart dit jaar, dwong een aantal donorkinderen een DNA-test af via de rechter. Dit schrijft het AD. Karbaat was decennialang werkzaam in het Medisch Centrum Bijdorp in Barendrecht, en stond bekend als een van de beste artsen in zijn vakgebied. Toch had hij zijn zaken niet op orde: zijn administratie was onvolledig en hij had lak aan de meeste regels. In september 2016 zei Karbaat nog in zijn laatste interview met het AD dat de geruchten dat hij zijn eigen sperma gebruikte om kinderen te verwekken ‘krankzinnig’ waren: ‘Ik heb naar eer en geweten gehandeld. Als er fouten zijn gemaakt, is dat niet met opzet gebeurd.’ De negentien kinderen die tot nu toe zijn ontdekt als zijn nageslacht zijn tussen de 20 en 40 jaar. Dit wijst erop dat Karbaat over langere tijd vrouwen met zijn eigen zaad heeft geïnsemineerd.

Aantal strafzaken neemt af

Koning Willem-Alexander heeft het wereldnieuws gehaald. En wel om een bijzondere reden: hij maakte afgelopen mei bekend hij al 21 jaar ‘gastpiloot’ bij de KLM is! De koning vertelde in mei aan de Telegraaf dat hij al 21 jaar lang twee keer per maand bij de KLM co-piloot op commerciële vluchten is. Hoewel de koning deze vluchten in een zogenaamde cityhopper heeft gevlogen, laat hij zich in 2017 omscholen voor de Boeing 737, waarmee hij ook langere afstanden kan vliegen. Passagiers hebben er al die

10

co m e b ac k • n u m m e r 3 • 2 017

jaren geen idee van gehad dat de toenmalige kroonprins en nu koning hun co-piloot was. Als hij iets omriep, zei hij bijvoorbeeld nooit zijn naam. Heel soms herkenden mensen zijn stem, maar de meeste mensen ‘luisteren toch niet’, zo vertelde koning Willem-Alexander lachend aan de Telegraaf. Hoewel dus nu bekend is dat de koning soms stiekem in de cockpit zit, luisteren Nederlanders die reizen met KLM nu wellicht wel om te kijken of zij de stem van de co-piloot kunnen herkennen.

Volgens een nieuw wetenschappelijk onderzoek neemt het aantal rechtbankzaken de komende jaren af. Dit geldt vooral voor geweldsdelicten. Dit komt doordat de leeftijdsgroep van 18 tot 49 jaar, die het vaakst betrokken is bij dit soort misdrijven, aan het krimpen is. Op 20 mei publiceerde het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatie Centrum (WODC) hun jaarlijkse cijferoverzicht. Dit schrijft Nu.nl. Als de onderzoekers gelijk hebben, neemt de geregistreerde misdaad tot 2022 met 4,6 procent af. Trouw waarschuwt wel dat het aantal misdaden een stuk hoger ligt dan het aantal misdaden dat wordt geregistreerd. Een minder goed vooruitzicht is dat 6,3 procent minder zaken opgelost zullen worden. In totaal verwachten de onderzoekers dat het aantal strafzaken tot 2022 met 2 procent zal afnemen. De onderzoekers hebben ook bekeken wat dit betekent voor de gevangenispopulatie. Zij schatten dat de behoefte aan cellen met 7 procent zal dalen. Voor jeugdinrichtingen is dit zelfs 15 procent.


ac h t e r g r o n d

Opvallende uitspraken van Nederlandse rechters

Rechters in het buitenland leggen soms zware en vreemde straffen op. Ook voor vergrijpen waarover in Nederland vaak iets minder streng wordt gedacht. Jarenlange celstraf voor beledigen van het koningshuis. Hoge boetes of celstraffen voor een bezoekje aan een prostituee. Maar dat wil niet zeggen dat in Nederland rechters nooit eigentekst: Saskia Bogaart aardige of opvallende uitspraken doen. We zetten vier bijzondere opmerkingen op een rij. ‘ Een schop kun je krijgen’ Rechtspraak is een serieuze aangelegenheid. Toch? Maar in een rechtszaak over de verdeling van de spullen na een echtscheiding liet de rechter zich wel heel erg van zijn humoristische kant zien. Toen de ex-man in de rechtszaal vertelde dat hij de schop wilde hebben van zijn ex-vrouw, omdat dit stuk tuingereedschap hem bijzonder veel waard was, reageerde de rechter met: ‘Een schop kun je krijgen’. De man voelde zich daardoor benadeeld en gekleineerd. Zijn ex-vrouw kon de humor ervan wel inzien. De grappenmakende rechter werd uiteindelijk van de zaak gehaald omdat er schijn van partijdigheid was ontstaan.

Hennep kweken uit levensovertuiging? Een verdachte die thuis hennep had geteeld, beweerde voor een rechter in Almelo dat hij niet strafbaar was. De reden? Hij gebruikte de drugs in verband met zijn levensovertuiging, gebaseerd op Shiva, een hindoeïstische god. Alleen door de hennep zelf te kweken wist de verdachte dat de plantjes de kwaliteit hadden die zijn ‘religie’ voorschreef. De rechter ging niet mee in zijn verhaal. We lezen in de uitspraak: ‘Shiva is bepaald minder prominent aanwezig dan de ventilatoren, de lampen, het rondslingerend piepschuim en de plantjes.’ Ook stelde de rechter dat afgezien van de beeltenis van de godheid Shiva aan de wand er verder weinig verschil was met andere hennepplantages.

Punkie, het zielige konijn Een rechter in Haarlem was not amused toen hij moest oordelen over een konijn. De eigenaresse van Punkie had een ander huis gezocht voor het beestje, omdat hij botste met zijn soortgenoten. De nieuwe eigenaar had het beestje echter vrij snel naar een zorgboerderij gebracht. Zijn oude baasje kreeg hier lucht van, maakte zich zorgen om de toestand van Punkie en wilde de viervoeter opzoeken. Maar de nieuwe eigenaar wilde de adresgegevens van de boerderij niet geven, waarop de vrouw naar de rechter stapte. De rechter wees haar eis af onder het motto ‘eens gegeven blijft gegeven’ en uitte zijn verbijstering over het feit dat de rechtszaak was gefinancierd met gesubsidieerde rechtsbijstand. Onbegrijpelijk, vond de boze rechter, dat de overheid aan zoiets als een rechtszaak over Punkie heeft meebetaald. is een bordeel een bedrijfsruimte? Als iemand een bordeel begint in een pand dat als bestemming ‘bedrijfsruimte’ heeft, mag dat dan? Die vraag kreeg een rechter in Sittard op zijn bordje. Hij ging zelf kijken, uiteraard uitsluitend uit naam van zijn ambt. Dat laatste wordt nadrukkelijk in het vonnis gemeld. De conclusie van de rechter? Er is geen sprake van een verkooppunt waar bedrijfsmatig aan particulieren wordt verkocht. Kortom: een bordeel is geen bedrijfsruimte. ■

Dairon Al deze voorbeelden komen uit ‘33 bijzondere, humoristische en opvallende rechterlijke uitspraken’, geschreven door iemand die bij een advocatenkantoor werkt.

comeback • nummer 3 • 2017

11


g e loo f

Schrijf een nieuw verhaal voor jezelf ‘Hoe kom ik hier uit?! Er lijkt wel geen einde aan m’n problemen te komen. Ik ben in een slecht verhaal beland.’ Het zijn van die teksten die je er wel eens uitgooit…

E

r gaat veel goed, maar vooral ook veel niet. Als je Facebook bekijkt, denk je dat iedereen happy-de-peppy is. Fijne familieplaatjes, geslaagde carrières, gezellige borrels. Er staat nooit; ’wat een k*t dag heb ik weer gehad’. Of ‘eindelijk de juiste medicijnen tegen m’n depressie gevonden’. Een mens is onverbeterlijk optimistisch. Helaas houden we onszelf zo voor de gek, want het meeste in het leven gaat niet volgens de planning. We hebben namelijk in tegenstelling tot wat wij denken helemaal geen grip op het leven. Als je daar eens iets leuks over wilt lezen: De kunst van het heldere denken

12

co m e b ac k • n u m m e r 3 • 2 017

van Rolf Dobelli. Bij het lezen van dat boek lach je je kapot over hoe we onszelf in de maling nemen. Maar het is ook heel fijn om te lezen ‘dat we allemáál maar wat doen’. De nieuwe glazen bol Mensen in problemen zoeken naar oplossingen. We willen controle over ons leven. Vroeger ging je naar een waarzegster, liet je de duivel uitdrijven door een exorcist of ging je bidden tot God. Dat doet bijna niemand meer. Tegenwoordig leest heel Nederland een zelfhulpboek. Daarin staan meestal handige tips over hoe je van je problemen af kunt komen, vooral geschreven door mensen die succes hebben. Want

mislukte mensen schrijven geen boeken. Deze ‘maak-jezelf-gelukkig boeken’ kunnen gaan over eten, over druk op het werk, over drankproblemen, relatieproblemen, enz., enz. Daarmee denken we de zaken onder controle te krijgen. Maar het zijn gewoon de nieuwe glazen bollen. Leuk om in te kijken maar helpen doen ze niet echt. Het grootste ‘probleem’ zijn we namelijk zelf. Je bent in de bajes terechtgekomen om een duidelijke reden. Maar hoe kan het dat jou dit wel gebeurt en mij niet? Het is vaak gewoon pech. Jouw omstandigheden en levensweg zijn anders dan die van mij. Logisch, anders waren er alleen maar paters en geen bajesklanten. Problemen oplossen Nu we hebben vastgesteld dat de situatie eigenlijk tamelijk willekeurig is (bij iedereen loopt het leven anders), is er natuurlijk geen glazen bol of medicijn dat helpt tegen jouw


g e loo f

specifieke probleem. Veel gedetineerden die ik spreek hebben daarom hun eigen geloof in elkaar geknutseld. De meesten hebben eerst onderzoek gedaan naar allerlei religies, van katholiek tot wicca. Van hindoe tot islam. Dan merk je wat jou het beste past en wat je nodig hebt. Dat is een goede zaak! ‘Zorg dat je een goed verhaal hebt waar je

Blijf zoeken naar nieuwe wegen en mogelijkheden in past’ geef ik vaak als advies. En…schrijf het op! Want iedereen leert het meest van een verhaal over een mislukking, en niet van al die praatjes op Facebook. Die maskeren juist ‘de gebrokenheid’ van het bestaan. marieke Onlangs keerde Marieke naar Nederland terug uit buitenlandse detentie. Ze had achtien jaar vastgezeten in de VS waar ik haar bezocht en werd nu uitgezet naar Nederland. Ze heeft een verschrikkelijk leven gehad. Toen ik haar verwelkomde op Schiphol stond daar iemand die helemaal relaxed was. Ik geloofde m’n ogen niet. Ik werkte me het apezuur om alles voor haar te regelen (want ze heeft niets). Maar Marieke zelf had er het grootste vertrouwen in dat het goed zou komen. Hierdoor trekt ze nu allerlei goede mensen naar zich toe die er inderdaad voor zorgen dat het goed komt. Vroeger zouden we dat een wonder noemen. Maar ze heeft het zelf gedaan! Ze heeft een nieuw verhaal voor zichzelf geschreven en dat werkt! Marieke en ik zien elkaar nu iedere week en hebben interessante gesprekken. Ik leer veel van haar. Hoe is zij met haar problemen in de bak omgegaan? Ze heeft ontdekt dat investeren in jezelf de beste weg is naar een betere toekomst. Kortom: verbeter de wereld, begin bij jezelf. Ze heeft de waarheden van alle grote religies op een rijtje gezet en gekeken wat ze daarmee zelf kon. Maatwerk maken van je ‘geloof’. Het rijtje met tips vind je in de kolom hiernaast. De bijbel als zelfhulpboek Voor een goed verhaal waarin je kunt leven kun je ook in de Bijbel terecht. Naast een hoop gekkigheid staat er ook veel bruikbaars in. Mensen zijn immers al duizenden jaren bezig grip te krijgen op hun bestaan.

tips • Behandel anderen zoals jezelf behandeld wilt worden • Keer je af van negatieve mensen en negatief gedrag • Zoek het in de kleine dingen • Vermijd iedere vorm van materialisme (vals geloof in ‘dingen’) • Trek je regelmatig terug in je eigen ‘binnenkamer’ en neem de tijd! • Laat alles los wat je gebonden houdt • Denk niet in goed of fout, zwart of wit • Er is een tijd en plaats voor alles Ook je ‘mislukkingen’ horen bij het bestaan • Veroordeel anderen en jezelf niet • Ga niet in de weerstand, dat kost energie en levert niets op • Maak keuzes die bij jou passen en houd daaraan vast • Be yourself! • Richt je zo nu en dan op ‘iets’ buiten jezelf (mediteer, bid tot God, doe ademhalingsoefeningen) • Zorg dat je jouw emoties serieus neemt Die zeggen iets over je diepere innerlijk • Praat met anderen over wat je bezighoudt (niet het volgende drugstransport, maar je gevoelens) • Besteed aandacht aan je spirituele wereld Een mens is immers niet op zichzelf, maar verbonden met het (heel)al.

Een verhaal dat het altijd goed doet is; ‘de Uittocht’ (Exodus 14). Dit verhaal is het fundament van de joodse en christelijke religie. Je weet wel, Mozes die met z’n volk wegtrekt uit Egypte. ‘Trek weg uit de onderdrukking, zoek de bevrijding en ga naar het beloofde land, dat ik God u wijzen zal’. Waar dat land is weet niemand. Maar daar gaat het ook niet om. Het gaat om de beweging. Niet blijven zitten in je ouwe troep en de bekende weg weer opgaan, maar zoeken naar nieuwe wegen en mogelijkheden. En

zo blijkt; als je gaat zoeken zul je het ook vinden! Een prachtig verhaal dat vertrouwen geeft dat verandering mogelijk is! Marieke heeft haar verhaal herschreven. En wat eruitzag als een ramp (uitzetting naar een land dat ze niet kende) lijkt het beloofde land voor haar te worden. Als je maar durft! Help yourself and be courageous! ■ Pieter Visschers Geestelijk Verzorger Epafras

comeback • nummer 3 • 2017

13


interview

gevangene in twee landen Als Denise wordt opgepakt vanwege een miljoenenfraude in het bedrijf van haar man, dan wordt ze niet alleen veroordeeld in Nederland, maar moet tekst: Hester Otter ze ook een straf uitzitten in Amerika.

H

et is zeven jaar geleden, maar het staat nog steeds op haar netvlies: het moment dat de FIOD haar huis binnendrong. ‘Ik zei steeds: wat belachelijk! De inval is een enorme schok. Ik dacht dat ik ’s middags weer thuis zou zijn. Even de waarheid vertellen aan de politie en klaar.’ Nachtmerrie Denise werkte als secretaresse in het bedrijf van haar man. ‘Er kwam veel geld binnen. Ik tekende ook papieren. Soms vroeg ik hem of het allemaal wel legaal was. Telkens liet ik me geruststellen. Later heb ik vaak gedacht hoe ik zo naïef heb kunnen zijn? Had ik eruit kunnen stappen? Wat had ik er zelf aan kunnen doen?’ Denise en haar man, van wie ze intussen is gescheiden, worden

14

co m e b ac k • n u m m e r 3 • 2 017

beschuldigd van internationale miljoenenfraude. Naar huis gaan zit er dan ook niet in. Denise wordt 43 dagen onder beperking opgesloten. Geen contact. Met niemand. Ook niet met haar 17-jarige dochter. Dat hakt erin. ‘Ik heb een moment gehad dat ik echt niet meer wilde leven.’ De rechter veroordeelt haar tot zes maan-

huis.’ Maar de nachtmerrie is niet voorbij. In 2010 wordt ook in de VS een strafzaak gestart vanwege het internationale karakter van de fraude. Die staat dan gepland voor over vijf jaar, in juni 2015. Hoe moet Denise haar leven weer opbouwen nu ze weet wat haar nog het hoofd hangt? De tijd in de gevangenis in Nederland heeft bovendien z’n sporen achtergelaten. ‘Ik moest me steeds melden bij het politiebureau. Was bang dat ze mij weer zouden oppakken. Ik werd paranoïde, was het ver-

‘Ik heb een moment gehad dat ik echt niet meer wilde leven’ den voorwaardelijk met een proeftijd van twee jaar. In eerste instantie gaat ze terug de cel in, maar na twee weken mag ze gaan. ‘Toen ik mijn ouders bij de poort zag staan, heb ik gerend. Die gevangenis uit. Naar

trouwen in mensen kwijt. Dingen waar ik nooit over had nagedacht, bleken opeens mogelijk: je kunt worden afgeluisterd, je kunt worden gevolgd. Het opkrabbelen, het aansterken, het weer een beetje hoop


interview

hebben, het kost Denise veel moeite na haar verblijf in de gevangenis. Ze is door de stress flink afgevallen; van 71 kilo naar 53 kilo. Eten blijft lastig. Ze vraagt hulp van een psycholoog voor haar Posttraumatisch Stresssyndroom (PTSS). ‘Ik kreeg thuis paniekaanvallen. Of ik vergat te ademen. Ik spuugde ook. In het begin durfde ik niet in ruimtes met veel mensen.’ Geboeid het vliegtuig in Dan komt uiteindelijk de langverwachte oproep uit Amerika. Geboeid wordt ze het vliegtuig in gebracht – zo gaat dat in het Amerikaanse systeem. Denise klampt zich vast aan het idee dat het niks met haar als mens te maken heeft. ‘Ze behandelen iedereen hetzelfde. Of je nu een brood uit de winkel hebt gestolen, of je hebt gekozen voor een miljoenenfraude, of je hebt iemand vermoord – iedereen wordt in datzelfde pakje gehesen en krijgt diezelfde handboeien en enkelboeien om.’ Haar advocaat heeft een deal gesloten met het Amerikaanse Openbaar Ministerie: als de duur van de straf bekend is, gaat Denise niet in hoger beroep. Volhouden dat je onschuldig bent, heeft niet veel zin, beseft ze. Op die manier duurt het proces lang. ‘Dat zei mijn advocaat.’ En hoe langer de zaak zich voortsleept, hoe langer Denise niet terug kan naar Nederland om haar straf daar uit te zitten. Eerst is ze opgelucht. Het is zover. Eindelijk kan ze het laatste deel van haar straf uitzitten en een punt achter deze nachtmerrie zetten. Maar het afscheid van familie en vrienden is lastig, vooral van haar vader. ‘Ik ging nog met hem voor onderzoeken naar het ziekenhuis. Op de dag van mijn vertrek kreeg hij de uitslag: longkanker. Ik wilde eigenlijk tegen hem zeggen: we zien elkaar nog wel weer. Maar dat wist ik niet zeker. En dat gebeurde ook niet. Mijn vader is eind dat jaar overleden. Toen zat ik in Amerika gevangen.’ Celstraf Denise wordt naar een gevangenis in St. Louis gebracht, in de staat Illinois. ‘Het duurde maar een weekend, maar het was echt verschrikkelijk. Ik had een jetlag, miste mijn familie en vrienden. Het personeel liet me eindeloos wachten. De cel bleek net een ‘monkey cage’, met bewakers die je elk half uur bekijken. Er was geen enkele privacy, ook niet als je naar de wc gaat. Er waren nergens deuren.’ Nadat het weekend wordt ze met een geblindeerd busje overgebracht naar de ge-

vangenis in Camri, ook ergens in Illinois, waar ze vijf maanden blijft. ‘We mochten nauwelijks naar buiten, ik verlangde zo naar frisse lucht. Ik kreeg opgezette benen, omdat ik vocht vasthield.’ Slapen bleek moeilijk. ‘Je bent eigenlijk niet moe, omdat je de hele dag weinig gedaan hebt. Daarbij komt het ongezonde eten, het piekeren, de stress. En de kleine ruimte die je moet delen met zes anderen.’ Als ze voorkomt, veroordeelt de Amerikaanse rechter Denise tot 60 maanden celstraf. ‘Ik heb gejankt natuurlijk. Toen ik mijn verhaal mocht doen, verstond de vertaler mij niet. Ik moest het telkens herhalen. Dat maakte me boos. En ik was al emotioneel. Maar ik besefte natuurlijk ook donders goed dat fraude foute boel is.’

mijn vader, maar toen mijn vader overleed, ging de hond naar mijn ex. Maar mijn ex werd ook veroordeeld en naar Amerika gestuurd, dus toen moest mijn hond naar anderen toe.’ Het overlijden van haar vader moet ze in haar eentje verwerken, jankend onder de douche. ‘Het moeilijkste was om positief te blijven. Daarom bleef ik telkens tegen mezelf zeggen: ‘Dit is een eindige reis, er komt een einde aan.’ En dan komt eindelijk het bericht dat de overdracht naar Nederland is goedgekeurd. Nooit heeft ze zich zo dubbel gevoeld: blij omdat ze eindelijk bericht heeft gekregen dat ze terug mag naar Nederland, maar ook verbijstering. Deze toestemming had Nederland al een jaar geleden gegeven

De brieven van haar familie en vrienden houden Denise op de been Daarna is het wachten tot ze weer naar Nederland mag terugkeren. Maar dat duurt en duurt. Ze wordt in Amerika overgeplaatst naar een echte gevangenis. ‘Een hardcore gevangenis, barstensvol met veroordeelde vrouwen die vloeken en tieren. Het is een cultuurshock.’ Wat houdt haar op de been? De brieven van haar familie en vrienden. ‘Ik wilde zo graag communicatie hebben, met de mensen buiten de gevangenis. Ik wilde voelen dat ik gezien werd. En ik wilde andere verhalen lezen.’ Om te overleven past Denise zich telkens aan het zware gevangenisleven aan. Doodmoe wordt ze ervan, maar ze houdt zich zo 14 maanden staande. Dan wordt haar naam opnieuw omgeroepen. Eerst denkt ze dat ze haar spullen kan pakken voor de vlucht naar Nederland, maar ze moet verhuizen naar de volgende gevangenis, in de staat New York. Geen handboeien meer Daar probeert ze te ontsnappen aan de dodelijke verveling door om een baantje te vragen. Ze vertelt hoe in de meeste afdelingen mensen urenlang op bed blijven liggen. Ze hebben geen reden om op te staan. ‘Je ziet mensen afglijden naar een depressie.’ Haar eerste ‘baantje’ is het schoonmaken van de muren van de unit waar ze zit. Het vegen en dweilen blijkt een goede manier om het piekeren te bestrijden. Waar ze urenlang over na kon denken? Over haar hond. Haar moeder, haar doodzieke vader, haar dochter. ‘Mijn hond ging eerst naar

zo blijkt. ‘Amerika heeft dit een jaar later, in september, aan mij gemeld.’ Haar dossier lag ergens onderaan de stapel. Zelfs na dit goede bericht blijven de gevangenisdeuren nog voor Denise gesloten. Ze telt af. Ze wacht. Hoe lang gaat dit nog duren? De onduidelijkheid vreet aan haar. Uiteindelijk wordt ze in januari 2017 op het vliegtuig naar Nederland gezet. ‘De marechaussee naast me zei tegen me: ‘Als we vliegen, maak ik je los.’ Het is alsof je vanaf dat moment weer een normaal mens bent.’ Ook blijkt dat ze niet meteen door hoeft naar een Nederlandse gevangenis. ‘Dat wist ik niet! Ik kon het niet geloven.’ Op Schiphol wordt ze opgewacht door familie en haar advocaat. ‘Ik heb hen omhelsd. Meteen schone kleren aangedaan, mijn tanden gepoetst.’ Ook eet ze weer dingen waar ze al die tijd in de gevangenis van heeft gedroomd: boterhammen met hagelslag en pindakaas, stamppot, goed vlees, broccoli. Alles lijkt dan in een stroomversnelling te komen. Ze krijgt een eigen appartement en kan aan de slag als schoonmaakster. In mei 2017 staat Denise opnieuw voor de Nederlandse rechter. Haar straf wordt omgezet naar Nederlandse maatstaven. Denise krijgt een half jaar voorwaardelijk en een proeftijd van 1 jaar. Haar leven in vrijheid begint. Nu echt. ■

comeback • nummer 3 • 2017

15


nieuws buitenland

Aanslag tijdens popconcert

‘Gitmo’ klaar voor nieuwe gedetineerden Terwijl zijn voorganger Obama twee termijnen lang worstelde met het sluiten van Guantanamo Bay, wil de Amerikaanse president Donald Trump de gevangenis juist open houden. Guantanamo Bay bevindt zich op een Amerikaanse militaire basis in Cuba. Na de aanslagen op het World Trade Centre in 2001 werden terreurverdachten zonder proces opgesloten in de gevangenis. President Obama deed er alles aan om het complex te sluiten, maar kreeg hierbij veel tegenstand van het Amerikaanse congres. Dit schrijft dagblad Metro. Uiteindelijk kreeg Obama het wel voor elkaar om het aantal gedetineerden van 245 te verminderen naar 41. Waar Obama Gitmo wilde sluiten, wil Trump het complex juist beter benutten. Hij beloofde in november 2016 dat hij er veel ‘slechte jongens’ in zou opsluiten, zo schrijft het Parool. Onder zijn leiding is het complex nu gereedgemaakt voor tweehonderd nieuwe gevangenen.

Rectificatie Ariana Grande zingt tijdens het benefietconcert

In de Britse stad Manchester zijn op 22 mei 23 doden gevallen tijdens een terreuraanslag. Na afloop van een popconcert van de Amerikaanse popster Ariana Grande liet een man een bom ontploffen. 250 mensen raakten gewond. Onder de dodelijke slachtoffers zijn vooral jonge kinderen die naar de Manchester Arena kwamen om hun idool te zien optreden. De dader, een 22-jarige Brit van Libische afkomst, blies zichzelf voor de ingang van de arena op. Hoewel de man niet gelinkt is aan

een terreurorganisatie, gaat de politie er wel vanuit dat hij in een groter netwerk handelde. Dit meldt de Telegraaf begin juli. In totaal zijn 21 verdachten opgepakt voor betrokkenheid bij de aanslag. Drie dagen na het gruwelijke incident organiseerde zangeres Grande (22) een benefietconcert in Manchester. Grote namen, zoals Robbie Williams en Liam Gallagher, brachten een ode aan de slachtoffers. Volgens het AD keken er in het Verenigd Koninkrijk 14,5 miljoen mensen naar het benefietconcert.

In het zomernummer van Comeback stond in de kaart met Nederlandse gedetineerden bij de landen Luxemburg en Oostenrijk het getal 413. Dat had moeten zijn 4 (Luxemburg) en 9 (Oostenrijk). Ook geven de cijfers in het artikel de stand van zaken in april 2017 weer, én zijn het landelijke gemiddelden. Zo zijn er in Frankrijk bijvoorbeeld grote verschillen tussen huizen van bewaring, waar Nederlanders vaak heel lang zitten (soms tot 2 of 3 jaar bij drugsdelicten), en gevangenissen. De overbevolking in de huizen van bewaring (met name in de regio Parijs) is nog hoger dan die in de gevangenissen.

Protest tegen nieuwe anti-terreurwet Sinds de terreuraanslagen in Parijs in november 2015, waarbij meer dan 130 doden vielen, geldt de noodtoestand in Frankrijk. Dit betekent onder meer dat mensen zomaar huisarrest opgelegd kunnen krijgen, zonder dat een rechter daar een bevel voor moet geven. Het goede nieuws is dat de nieuwe Franse president Macron de noodtoestand in Frankrijk wil opheffen. Het slechte nieuws is dat hij wil dat bepaalde onderdelen van de noodtoestand onder de ‘gewone’ wet gaan vallen. Dit schrijft de Volkskrant. In een nieuwe anti-terreurwet wil Macron ervoor zorgen dat dit soort dingen ook mogelijk zijn als er geen noodtoestand is. Huisarrest wordt dan uitgebreid naar gemeentearrest. De burger mag dan zijn of haar gemeente niet verlaten. Met de nieuwe wet kan de staat de bewegingsvrijheid van de burger beperken als er een vermoeden is dat de burger betrokken is bij terreur. Amnesty International protesteert tegen Macrons plan. Volgens de mensenrechtenorganisatie is er sinds november 2015 aan 612 mensen huisarrest opgelegd. De Fransen zelf liggen er volgens de Volkskrant niet wakker van: die willen juist strengere terreurmaatregelen.

16

co m e b ac k • n u m m e r 3 • 2 017

FINLAND 5

ZWEDEN 24

DENEMARKEN

LITOUWEN

5

1

VERENIGD KONINKRIJK

POLEN

NEDERLAND

4

DUITSLAND

179

BELGIË

413

108

TSJECHIË

LUXEMBURG

2

4

SLOWAKIJE 2

OOSTENRIJK

190

HONGARIJE

9

FRANKRIJK

SLOVENIË

5

ROEMENIË

1

8

KROATIË 5

ITALIË

BULGARIJE

23

5

SPANJE 172

PORTUGAL

GRIEKENLAND

19

15

MALTA 7

CYPRUS 1


nieuws buitenland

gevangenen redden bewaker Bikers helpen Zes gedetineerden in de Amerikaanse pen, voerden hun dwangarbeid uit op een meisje staat Georgia krijgen een kwart minder kerkhof, toen de bewaker in elkaar zakte straf omdat zij het leven van een bewaker hebben gered. De man dreigte te bezwijken aan de hitte. De gedetineerden, die allemaal veroordeeld waren voor lichte vergrij-

door extreme hitte. Het AD bericht dat het zestal makkelijk had kunnen ontsnappen door er vandoor te gaan met zijn busje en pistool. Maar dat deden de gedetineerden niet: ze belden de hulpdiensten en ontdeden de man van zijn kogelvrije vest. Vervolgens reanimeerden ze hem. Een van de gevangenen vertelde later aan Amerikaanse media: ‘Toen het gebeurde, ging het naar mijn mening niet om wie in de gevangenis zit en wie niet. Het ging om een man die in gevaar was en we moesten hem helpen.’ De bewaker overleefde het incident en is trots op ‘zijn’ mannen. Hij trakteerde ze op pizza en cakejes in het park. Maar de echte beloning is toch wel dat de gedetineerden een kwart minder lang hoeven vast te zitten.

De beste remedie tegen vervelende pestkoppen? De lokale motorbende aan je zijde hebben! Een 7-jarig Amerikaans meisje kreeg het voor elkaar. Ashley werd al een jaar ernstig gepest door een 11-jarige buurjongen, die haar zelfs het ziekenhuis in had geslagen toen ze buiten aan het fietsen was. Aangifte bij de politie hielp niet. Na een Facebook-post over het gepest van haar buurjongen, kwamen de bikers naar haar huis om de pestkop eens een lesje te leren. Opgesteld in rijen, met de armen over elkaar, keken ze vanaf hun motoren zo intimiderend mogelijk naar het huis. Of het pesten is opgelost, is nog niet duidelijk, maar Ashley is in elk geval niet meer bang.

Grote zorgen over overbevolking Een Nederlandse rechter heeft geweigerd om acht verdachten in een grote drugszaak aan België uit te leveren, omdat er grote zorgen zijn over de omstandigheden in de Belgische gevangenissen, zo schrijft de Volkskrant. Een recent rapport van de Raad van Europa noemt de behandeling van gevangenen bij onze zuiderburen ‘onmenselijk en vernederend’. Nederland schort de uitlevering van gevangenen aan België voorlopig op. Reden daarvoor is een vernietigend rapport van het antifoltercomité (CPT) van de Raad van Europa. Daarin schreef het CPT dat het in heel Europa in 27 jaar nog nooit zo’n slechte situatie had aangetroffen als in België. De Belgische gevangenissen kampen al jaren met gigantische overbevolking, verouderde infrastructuur en gebrek aan personeel. Sommige gevangenen zitten met zijn drieën in een eenpersoonscel, met schimmel op de muren, zonder toilet of stromend water.

Spectaculaire ontsnapping In een gevangenis in het oosten van Brazilië hebben gedetineerden een dertig meter lange tunnel naar hun vrijheid gegraven. De Braziliaanse media hebben het over de ‘grootste ontsnapping ooit’ in de deelstaat Rio Grande do Norte, zo meldt de NOS. De tunnel begint op de binnenplaats van het gevangeniscomplex, en een meter buiten de gevangenismuren komt de tunnel weer omhoog. Eind mei pakken 89 gedetineerden 's nachts hun kans. Via de tunnel ontsnappen ze uit de gevangenis. Ze trekken meteen hun gevangeniskloffie uit en vertrekken naar vluchtauto’s en -motoren die iets verderop klaarstaan. Dat een ontsnapping is gelukt, is niet zo gek, zegt zelfs de secretaris van de gevangenis. Door overbevolking en te weinig personeel is de situatie al jaren onhoudbaar. ‘s Nachts houden maar vier bewakers de wacht. ‘Vier agenten om te zorgen voor 600 gedetineerden is menselijkerwijs onmogelijk’.

comeback • nummer 3 • 2017

17


geestelijk verzorger

Ver van elkaar verwijderd en ver van de bewoonde wereld: dat is de situatie van de Nederlandse gevangenen die Fieke Dijkstra bezoekt. Voor Comeback doet ze verslag van haar reis langs detentiecentra in Californië. ‘Het leven van de mensen die ik binnen de muren bezoek, lijkt op de tekst en foto’s: Fieke Dijkstra woestijn buiten.’ Dag 1: urenlang rijden door een kale vlakte Als geestelijk verzorger voor Epafras valt het zuiden van Californië onder mijn verantwoordelijkheid. Daar bezoek ik vijf personen, die niet bij elkaar in de buurt gevangen zitten. ‘s Ochtends vroeg vertrek ik uit San José voor een vier uur durende autorit naar de eerste gevangenis.

mijn auto over duinachtige zandheuvels naar een olieraffinaderij op de top. Overal in deze ‘duinen’ word ik verwelkomd door talloze jaknikkers. Als ik voorbij de raffinaderij ben, kijk ik uit op een kale vlakte met in de verte een eenzaam plaatsje. De auto kronkelt weer naar beneden en in het dorpje aangekomen rijd ik naar de gevangenis, nadat ik eerst een hapje gegeten heb. Het

‘Voor bijna ieder van de mensen die ik bezoek, is geloof een oase’ Eerst rijd ik over de Interstate 5 door de vruchtbare San Joaquin Valley. Hoe zuidelijker ik kom, hoe meer het landschap verandert in woestijn. De snelweg snijdt een steeds kaler wordende vlakte in tweeën. Nadat ik de afslag naar mijn eerste bestemming heb genomen, klimt

18

co m e b ac k • n u m m e r 3 • 2 017

gebouw ligt aan de rand van het dorp op een industrieterrein. Na mijn bezoek hier rijd ik nog ruim drie uur door naar Ontario, een plaatsje ten oosten van Los Angeles. Het is bloedheet als ik op Interstate 5 over de Grapevine pas rijd, dwars door de bergen van het Angeles Na-

tional Forest. Ik ben niet alleen, Interstate 5 is een belangrijke truckroute. Ik overnacht in een hotel in Ontario. Dag 2: Meedogenloze hitte De volgende dag bezoek ik twee mensen in twee verschillende randsteden van Los Angeles, allebei grenzend aan de eindeloze Mojave woestijn. Ondanks dat het landschap hier weids is met een verre horizon, zien deze gevangenen er niets van. Hun enige uitzicht is muren en hekken, prikkeldraad en wachttorens. Terwijl zij buiten zijn in deze uitgestrekte vlakte, zijn ze ingesloten binnen de muren. Er is geen horizon, geen zonsopgang, geen zonsondergang. De laatste gevangenis is weer drie uur rijden naar het oosten, op de grens met Arizona. Tussen mijn vertrek de volgende dag en de aankomst daar, zie ik alleen zand en rotsen, zinderend in het felle zonlicht. De lucht is zo heet dat de horizon trilt. Wat er aan de horizon opdoemt, een rots, een eenzaam gebouw, een benzinestation, lijkt in de meedogenloze hitte een fata morgana. Hier wonen geen mensen, het is 46 graden. De wegen in dit gebied zijn, in tegenstelling tot de Interstate, verlaten. Af en toe een truck of een auto. De plaatsen Palm Springs en


geestelijk verzorger

Fieke Dijkstra

Indio bestaan dankzij oasen met palmbomen en cactussen. Dichter bij deze plaatsen is er meer verkeer. In Palm Springs stop ik om te eten in een ‘all American diner’. Na nog een paar uur rijden verschijnt ook de gevangenis in de verte als een fata morgana, een eenzaam complex, nergens dichtbij. Het dichtstbijzijnde teken van de bewoonde wereld is een half uur verder: een klein, armoedig dorp op de grens met Arizona. Hier overnacht ik de tweede avond. Niemand is alleen, maar iedereen is eenzaam Het leven van de mensen die ik binnen de muren bezoek, lijkt op de woestijn buiten. Iedere persoon is uniek in heel verschillende situaties. Toch zijn er gemeenschappelijke rode draden die door het leven in de gevangenis van ieder van hen lopen. De droogte en dorheid van de woestijn symboliseert de benauwende eentonigheid van de dagelijkse sleur, de verveling en de kleurloze routines. De verlaten vlaktes symboliseren de eenzaamheid, het afgesneden zijn van alles en iedereen, het gebrek aan contact met familie en vrienden. Voor sommigen is het de afstand die regelmatig bezoek belemmert, voor anderen is het een gedwongen breuk met de mensen om wie ze het meest geven. In deze vaak overvolle gebouwen is iemand nooit alleen; in een cel met twee mensen of een slaapzaal met stapelbedden bestaat het woord privé niet. Niemand is alleen, maar iedereen is eenzaam. Al deze gevangenen zijn door een periode van depressie gegaan of zitten daar nog middenin. Eenzaamheid is

‘Het gaat niet alleen om het contact tijdens een bezoek. De relatie gaat door en wordt zelfs sterker’ moeilijk te compenseren, maar toch lukt het soms, door bezigheden te vinden die enig perspectief geven. De onvruchtbaarheid van de woestijn komt overeen met het gevoel van nutteloosheid. Voor creativiteit is niet veel ruimte. Het werk in de gevangenis is simpel. Het zijn onderbetaalde banen zoals schoonmaker, keukenhulp of kapper. Er zijn wel klassen en groepen waarvan vrijwel iedereen gebruikmaakt. Voor sommigen is het belangrijk zich voor te bereiden op een naderende vrijlating, voor anderen, die daar nog lang niet zijn, is het tijdverdrijf. Vrijheid, terwijl er geen vrijheid is Toch zijn er in deze dorre levens nog oase te vinden. Voor bijna ieder van de mensen die ik bezoek, is geloof een oase. Twee gevangenen voelen zich gesterkt in de traditie waarin ze zijn opgegroeid. Een ander is bekeerd tot messiaans jood, weer een gevangene leeft volgens de boeddhistische traditie. Dan is er nog iemand die niet veel meer heeft met religie, maar wel met spiritualiteit. Allen zijn ze heel bewust bezig met hun geloof, en putten er kracht uit, met name als ze zelf niet zo sterk zijn. Op de uitzichtloze dagen, wanneer de toekomst bleek en onzeker is, putten ze hoop uit bidden, de Bijbel lezen en mediteren. Voor de meesten is de persoonlijke ge-

loofsbeleving belangrijker dan een kerkdienst. Het geeft hier een gevoel van vrijheid, terwijl ze niet vrij zijn. Er is nog een oase, en dat is een bezoek van een geestelijk verzorger van Epafras. Uit eigen ervaring heb ik gezien hoe belangrijk deze connectie is. Het gaat niet alleen om het contact tijdens een bezoek. De relatie gaat door en wordt zelfs sterker door brievenwisselingen. In een buitenlandse woestijn is het contact als een frisse Nederlandse zeebries die deze Mojave-hitte even wegblaast. Herinneringen aan jeugd en vrijheid komen weer boven. Het vaak onderdrukte verlangen naar vrijheid wordt opgepord, vermengd met angst en onzekerheid. In de koude beslotenheid tussen de muren hebben gevangenen soms beelden van een horizon, buiten in de hitte. Daar zien ze het einde van de straf. Soms lijkt dit beeld van vrijheid op een fata morgana, want zo vrij ben je vaak niet. Na een lange detentie krijg je te maken met complicaties. Soms is dat gedwongen deportatie. Of je moet alles op alles zetten om een legale status te krijgen. Je moet zorgen voor een dak boven je hoofd en het je de taal eigen maken. Maar hoe groot de complicaties ook zijn, zicht op de vrijheid betekent sowieso een begin van een nieuw leven. ■

comeback • nummer 3 • 2017

19


s p o rt

Mollema pakt Touretappe

Dafne Schippers wereldkampioen op de 200 meter sprint

Goud voor Schippers Dafne Schippers heeft bij de WK atletiek in Londen goud veroverd op de 200 meter. De 25-jarige Utrechtse liep vanuit baan zes in de lichte regen naar een winnende tijd van 22,05. Net als twee jaar geleden in Peking was het een zeer spannende race meldt NU.nl. Marie-Josée Ta Lou bleef de hele race vlak bij Schippers, maar de Ivoriaanse kwam op de streep drie honderdsten tekort. Met 22,08 liep ze wel een Ivoriaans record. Shaunae Miller-Uibo, de olympisch kampioene op de 400 meter, kwam sterk opzetten in de laatste meters en greep het brons in 22,15. Schippers eindigde eerder dit WK als derde op de 100 meter. Ze liep een tijd van 10,96 seconden en kwam daarmee vlak bij het zilver. Brons en zilver Sifan Hassan heeft op de slotdag van de WK atletiek toch nog een medaille veroverd. De Nederlandse pakte brons op de 5 kilometer. De 24-jarige Hassan was deze WK de grote favoriete op de 1500 meter, maar kwam maandag op haar favoriete afstand niet verder dan een teleurstellende vijfde plek. Met een knappe eindsprint nam ze op de 5 kilometer revanche voor die grote teleurstelling. Nederland sluit de WK in Londen af met vier medailles: Anouk Vetter veroverde knap het brons op de zevenkamp. Haar 6636 punten betekenden zelfs een Nederlands record volgens het NRC.

Al direct na de start gaat het los. Een groepje renners, onder wie Dylan van Baarle, waagt het erop, zo is te lezen op touretappe.nl. Ze rijden de eerste klim op met een voorsprong van een kleine 2 minuten. Bauke Mollema opent de achtervolging en hij krijgt een grote groep mee. De beste klimmers in de kopgroep – Mollema, Roglic, en Barguil – komen samen voor de een na laatste top. Mollema valt op het plateau daarna aan. Op het laatste klimmetje, Côte de Saint-Vidal, bereikt Mollema een maximale voorsprong van 50 seconden. Roglic en Barguil openen de jacht. Ze naderen tot 17 seconden op de top. In de afdaling sluiten Ulissi en Gallopin aan. Met vereende krachten komen ze nog tot op 11 seconden van Mollema. In de laatste kilometers bouwt de Nederlander zijn voorsprong iets verder uit en hij stoempt en beukt naar de mooiste zege in zijn loopbaan.

Bauke Mollema

Dumoulin wint Giro Tom Dumoulin heeft zondag de Ronde van Italië gewonnen. De kopman van Team Sunweb troefde zijn concurrenten af in de afsluitende tijdrit en pakte zo als eerste Nederlander ooit de eindzege in de Giro d’Italia. Met zijn eindzege in de Giro schaart Dumoulin zich in het rijtje met Jan Janssen en Joop Zoetemelk, die allebei twee grote rondes wisten te winnen, lezen we op NUsport.nl. In zijn tweede Giro veroverde Dumoulin direct al de roze trui door de eerste tijdrit te winnen. Hij zette alle concurrenten op grote achterstand en werd meteen de topfavoriet voor de eindzege, al kwamen er nog tal van bergritten. De grootste verrassing volgde vier dagen later in de veertiende etappe, toen Dumoulin een rit met een finish bergop in Oropa won.

Tom Dumoulin

20

co m e b ac k • n u m m e r 3 • 2 017

Favoriet De Nederlander leek onaantastbaar, maar liep in de zestiende etappe door een sanitaire noodstop flink wat tijdverlies op. Daarna ging het weer mis; Dumoulin wordt in het nauw gedreven nadat hij had zitten slapen achterin het peloton en de concurrenten ervandoor waren gegaan. De inspanningen die het gekost had om het gat te dichten, braken hem op in de slotklim, waar Quintana hem uit het roze reed. Ondanks de achterstand begon Dumoulin zondag in de afsluitende tijdrit als favoriet voor de eindzege, en hij kon de druk aan. De Limburger reed een fantastische tijdrit. Quintana was 1 minuut en 24 seconden langzamer dan Dumoulin, die daarmee het roze overnam van de 27-jarige Colombiaan en Nederlandse wielerhistorie schreef.


s p o rt

Neymar duurste voetballer PSG heeft Neymar overgenomen van Barcelona voor 222 miljoen euro. Het gaat om de grootste transfer aller tijden in het voetbal, schrijft het AD. Adviseurs van de speler maakten de deal rond door de cheque met het megabedrag bij Barcelona af te leveren. Neymar wordt voor 300 miljoen euro ambassadeur van het WK voetbal 2022 in Qatar. Neymar kon daardoor zelf voor 222 miljoen euro zijn contract afkopen in Spanje. De Braziliaan zegt ‘extreem blij’ te zijn met zijn overstap, staat in de Volkskrant: ‘Sinds ik in Europa ben is dit een van de meest ambitieuze en competitieve clubs’.

1 4 2 5 8 6 9 3 7

3 9 5 2 1 7 4 6 8

8 6 7 3 9 4 5 2 1

2 6 4 8 5 7 1 9 3 4 2 9 6 5 1 8 7 3

7 5 1 6 3 9 4 8 2 6 7 3 8 4 2 1 9 5

3 9 8 4 1 2 7 6 5 5 1 8 7 3 9 6 4 2

8 7 6 3 2 1 5 4 9 2 3 1 4 6 8 7 5 9

9 1 2 5 8 4 3 7 6 7 8 4 9 2 5 3 1 6

5 4 3 9 7 6 2 1 8 9 5 6 1 7 3 2 8 4

2 4 3 5 1 7 9 6 8

8 5 1 6 9 2 3 4 7

7 6 9 3 4 8 2 1 5

6 7 9 8 1 3 5 4 2

2 1 8 7 5 4 3 9 6

4 5 3 2 9 6 7 1 8

3 8 5 2 6 4 1 7 9 1 8 2 5 3 7 4 6 9

1 9 2 7 5 3 6 8 4 9 4 5 6 2 1 8 7 3

4 7 6 9 8 1 5 3 2 3 6 7 9 4 8 2 5 1

5 3 8 4 2 6 7 9 1 5 3 1 4 8 9 6 2 7

6 2 4 1 7 9 8 5 3 7 9 4 3 6 2 1 8 5

9 1 7 8 3 5 4 2 6

Toekomst Maar hoe nu verder? Oud-international Daphne Koster pleit in het NRC voor gemengd voetbal ‘De KNVB moet hierin echt het voortouw nemen’, zegt ze. ‘Bijna alle speelsters die dit EK bij Oranje zaten, zijn begonnen in een gemengd team.’ Een definitieve plek in de wereldtop is alleen haalbaar als de clubs en de voetbalbond vrouwenvoetbal écht serieus gaan nemen. AD-columnist en oud-international Anouk Hoogendijk noemde de eredivisie voor vrouwen ‘een competitie van de korte termijn’. Het is elk jaar weer afwachten welke clubs er meedoen. En een gedeelde competitie met Belgische clubs mislukte eerder al.

1 8 7 2 9 3 6 5 4

Marco van Basten komt aan het woord en herinnert de lezer eraan dat we het als land niet meer moeten hebben van de mannelijke profvoetballers. ‘We hadden met zijn allen wel een feestje nodig’, zegt hij.

Ajaxied Nouri zakte op zaterdag 8 juli in elkaar tijdens een oefenwedstrijd tegen het Duitse Werder Bremen, naar later bleek door hartritmestoornissen. Na reanimatie op het veld werd hij per traumahelikopter naar het ziekenhuis in het Oostenrijkse Innsbruck gebracht. Daar werd ernstige en blijvende hersenschade geconstateerd, vermoedelijk door te weinig zuurstoftoevoer naar de hersenen nadat hij neer was gegaan. Abdelhak ‘Appie’ Nouri (20) gold jarenlang als het grootste talent van de veelgeroemde jeugdopleiding van Ajax, schrijft Nu.nl. Dit had het seizoen van zijn doorbraak moeten worden. Maar in Oostenrijk besliste het noodlot op wrede wijze anders.

6 2 5 7 4 8 9 3 1

De voorpagina’s kleuren oranje na het kunststukje op het EK van het Nederlands vrouwenelftal. Ook internationaal is er waardering voor het spel van Oranje zo meldt de Volkskrant. ‘Fenomenaal’, vindt het AD de prestatie van de Oranjevrouwen. Met koeienletters staat het woord op de voorpagina onder het feestende team. Verder was de gehele voorpagina van AD Sport maandag vrijgemaakt voor ‘de vrouwen van goud’. De finale Nederland-Denemarken (4-2) vormde een fraai sluitstuk van een toernooi waarin Nederland liet zien welke ontwikkeling de ploeg de afgelopen tijd heeft doorgemaakt. Vier jaar geleden eindigde het EK in Zweden in een desillusie, in 2015 liep het WKdebuut in Canada uit op een deceptie en vorig jaar slaagde Nederland er niet in zich te plaatsen voor de Olympische Spelen in Rio. Ook op de voorpagina van Trouw staat een foto van de feestvierende vrouwen. Oud-bondscoach

Ramp treft Nouri

4 3 9 1 6 5 8 2 7

Oranje Dames Kampioen

Abdelhak ‘Appie’ Nouri

8 2 6 1 7 5 9 3 4

DE HERFST VERPLAATST HET LICHT NAAR BINNEN

L T W G U U R A D D O N K E R

D A M I B L A D V A L E H U A

E W A A N R P D T T H L E A A

H O L K W D R A A H E L T A J

E L L A O Z K U R C K O I H A

R K E O A K N W S A T N E A N

F E R V E J U E S V P K E Z R

P N H N E P S T G R S G G A B

O V E J K N A B N E F L E D I

M A I I B N O E N T I R L E N

P S L U J M R K E N L L U N L

O T I E E O R A T I I C V I N

E E G N P I L T H W K N I U T

N R E S N E Z R A A L E N R E

S E N G I M I U T S N O L B N

oplossing puzzels

De oranje dames vieren de winst in het EK en Nederland viert mee

comeback • nummer 3 • 2017

21


ac h t e r g r o n d

Zelf aan de slag, kom in beweging! Je zit vast voor langere tijd. Tijd die je deels nuttig zou kunnen besteden door je te bezinnen op de keuzes die je hebt gemaakt én door met jezelf aan de slag te gaan. Bureau Buitenland van Reclassering Nederland heeft een boek, tijdschrift en poster gemaakt die je daarbij kunnen helpen.

W

e hebben drie hulpmiddelen ontwikkeld. Allereerst Return, een boek met praktische informatie dat jou en je thuisfront helpt bij je terugkeer naar Nederland. Verder drie posters (voor jullie in detentie, het thuisfront en voor kinderen) met tips over hoe je in contact met elkaar kunt blijven, en het tijdschrift Relax, met veel stress verlagende tips. Ook organiseert Bureau Buitenland informatiedagen voor familieleden. Uitgangspunt van de drie publicaties is: Nederlandse gevangenen in het buitenland te stimuleren om al tijdens gevangenschap in beweging te komen. Het gaat erom dat je je eigen kwaliteiten en kracht benut, en dat inspanning door anderen daarbij nauwelijks nodig is. We hopen dat jullie boek, poster en tijdschrift inmiddels in goede orde hebben ontvangen. You’ve got mail Ieder mens heeft behoefte aan steun, een luisterend oor en bemoedigende woorden. Niemand wil er alleen voor staan. Het thuisfront is er niet alleen voor het regelen van zaken die mensen in detentie moeilijk zelf kunnen afhandelen, maar het is er ook voor steun op momenten dat je het niet meer ziet zitten. Vaak is de onvoorwaardelijke support van

stimuleren om de pen te pakken. Niets is zo krachtig als het geschreven woord. Sommigen van jullie zitten al jaren vast en vinden het lastig iets spannends te schrijven omdat de dagelijkse routine weinig tot de verbeelding spreekt. Schrijf het thuisfront eens over iets wat ze nog niet weten over je. Een leuke fase in je leven waar ze (nog) niet bij waren, maar die wel veel leuke anekdotes opleveren en waar je een glimlach van op je gezicht krijgt. Een kind kan zich soms maar moeilijk verplaatsen in het leven van een vader of moeder in detentie. Het mist je vast heel erg en zal het leuk vinden om post van je te ontvangen. Schrijf je kind bijvoorbeeld eens over de leuke dingen die jij zelf als kind deed. Wat je mooiste vakantie is geweest, wat voor kattenkwaad je uithaalde en wie je vrienden vroeger waren. Deze en meer tips staan op de posters. Bijna terug naar Nederland Kom je bijna vrij en ben je in gedachten al bezig met wat je straks in Nederland moet regelen, dan biedt Return antwoorden op deze vragen. Het boekje helpt je om je terugkeer naar Nederland stap voor stap voor te bereiden. Aan de orde komen vragen als: hoe kun je het beste naar huisvesting zoeken, welke documenten heb je nodig voor de terugkeer, hoe houd je een gezonde financiële basis? Daarnaast bevat elk hoofdstuk handige tips en checklists.

Soms moet je jezelf streng toespreken om je gedachten in beweging te zetten vrienden en familie vanzelfsprekend, in andere gevallen zijn relaties beschadigd, is het contact verbroken of minimaal. Wil je de verbroken contacten herstellen, dan is het belangrijk om aandacht aan de relatie te schenken. We willen je dan ook

22

co m e b ac k • n u m m e r 3 • 2 017

Een groot deel van de Nederlanders in buitenlandse detentie heeft drugs gesmokkeld. Vaak gebeurde dat om een schuld te kunnen aflossen of om een nieuwe start te kunnen maken omdat je financiële situatie niet stabiel was. Als je niet dagelijks wordt herin-

nerd aan je schulden, wil dat niet zeggen dat ze er niet meer zijn. Vaak laten mensen schulden voor wat ze zijn, zonder actief een plan te maken om ze af te lossen. Mocht jij schulden hebben, breng dan in kaart wie je schuldeisers zijn. Reclassering Nederland kan een overzicht van je schulden bij het Centraal Justitieel Incassobureau CJIB laten uitdraaien. Bovendien is elke gemeente verplicht je een aanbod tot schuldhulpverlening te geven als je daar om verzoekt.

Rust in je hoofd Ontspannen in gevangenschap klinkt bijna onmogelijk. Maar hopelijk komt er een fase in detentie dat je over de eerste schrik heen bent en er iets meer rust in je hoofd komt. Een gevangenis kan je passief maken, maar je bent uiteraard de baas over je eigen gedachten. Soms moet je jezelf even streng toespreken om jezelf en je gedachten in beweging te zetten. Als het erop aankomt dan zijn het niet de grote beslissingen in ons leven die het meeste uitmaken. Het zijn de dagelijkse kleine beslissingen en kleinere keuzes, die invloed hebben op ons hele leven. Kleine beslissingen zoals: ga ik me druk maken om de opmerking van een bewaker? Ga ik wel of niet een brief schrijven naar die vriend die ik al zo lang niet gesproken heb? Zal ik wel of niet mijn broer om hulp vragen? Het mag dan zo zijn dat de grote beslissingen in ons leven de richting bepalen, het zijn de kleine beslissingen die maken dat we daar komen. Elke dag gaan er zo’n 50.000 gedachten door je hoofd. Het zijn jouw gedachten, niemand anders bepaalt ze, behalve jij. De kwaliteit van je gedachten bepalen de kwaliteit van je leven en de omgang met anderen. Het positieve is dat je je gedachten te lijf kunt gaan. Je werkt eraan, en dat zal al veel voldoening geven. Het tijdschrift Relax (alleen voor aangemerkte zorglanden), biedt allerlei stress verlagende tips die je daarbij kunnen helpen. Heb je boek, tijdschrift of poster niet gekregen? Schrijf dan naar Bureau Buitenland of laat het weten via je vrijwilliger.


ac h t e r g r o n d

test

We gaan het even testen: Is er een gedachte die keer op keer terugkomt in je hoofd? • Maak een lijst van alle mogelijke beslissingen of keuzes die van invloed kunnen zijn op je gedachte • Schrijf per beslissing op wat de voor- en nadelen zijn • Bepaal wat jij het belangrijkste vindt • Maak een actieplan, schrijf op welke stappen je moet ondernemen om je beslissing uit te voeren.

Aandacht voor thuisblijvers Inmiddels hebben we jullie familieleden of andere contactpersonen de gelegenheid gegeven deel te nemen aan onze thuisfrontinformatiedagen. In mei 2017 hebben we weer veel mensen mogen ontvangen. Detentie is zwaar, maar ook thuisblijvers ervaren stress van een detentie. Vaak moeten juist zij de lopende zaken in Nederland afronden, en proberen een steun te zijn voor jullie in detentie. Als er kinderen in het spel zijn, proberen partners naast hun eigen verdriet een sterke ouder te zijn voor de kinderen. Reden te meer om juist voor de thuisblijvers informatiedagen te organiseren. Daar geven we informatie en advies over het aanbod van Bureau Buitenland en nodigen we gastprekers uit die ervaren zijn in het ondersteunen van mensen in buitenlandse detentie. Het belangrijkste is dat contactpersonen op deze dag contact met anderen hebben die in dezelfde situatie zitten. Lotgenoten kunnen problemen en ervaringen met elkaar delen en zo elkaar tot steun zijn. Op een dag als deze kan het prettig zijn om vrijuit over je moeilijkheden te praten, zonder dat iemand je veroordeelt of iets verwijt. Het kan fijn zijn om te weten dat je niet alleen staat in deze situatie en dat anderen jouw ervaringen herkennen. De reacties die wij ontvangen na zo’n informatiedag voor het thuisfront zijn dan ook positief. Een nieuwe informatiedag voor het thuisfront vindt plaats op 14 september 2017 en 7 december 2017. Wil jouw contactpersoon graag aanwezig zijn, dan kan hij of zij contact opnemen met Reclassering Nederland, tel: 070 – 804 1090. Boek, tijdschrift en poster van Bureau Buitenland van Reclassering Nederland zijn tot stand gekomen met financiële steun van het ministerie van Buitenlandse Zaken.

comeback • nummer 3 • 2017

23


de zaak

Verantwoordelijkheid nemen in de rechtszaal Het beeld van de rechter, die stoïcijns – zonder enige emotie te tonen – een oordeel over de verdachten velt, begint enigszins te hellen. Een ‘het spijt me’ in de rechtszaal: heeft het zin? We vroegen het twee strafrechtspecialisten.

I

n de afgelopen jaren heb ik steeds vaker raadsheren en rechters met tranen in de ogen gezien bij zaken waar het ging over moord en doodslag. Maar ik zag ook rechters die zich ergerden aan een twijfelende of opzichtig liegende verdachte, of aan een cliënt die helemaal nergens op wilde antwoorden. Waardoor komt dat? Door een veranderende maatschappij of jongere rechters? Door zaken die heftiger zijn geworden, of spelen social media, waarin woorden worden uitvergroot, hierin een rol?’, vraagt strafrechtspecialist Mr. Esther P. Vroegh van Mesland & Vroegh Advocaten zich af. Emoties ‘Feit is wel dat de vermeende slachtof-

24

co m e b ac k • n u m m e r 3 • 2 017

tekst:

Hester Otter

fers een steeds grotere rol krijgen toebedeeld in het strafproces, dat zich voorheen duidelijk concentreerde op de verdachte. Feit is ook dat het not done is om geen medelijden of empathie te hebben met een vermeend slachtoffer. Ik schrijf steeds vermeend omdat zuiver juridisch gezien er pas bij een bewezenverklaring gesproken kan worden over een slachtoffer. Zolang de feiten nog niet vaststaan, is er sprake van een aangever of aangeefster. Door deze grotere rol van aangever en hun spreekrecht – en dat van hun nabestaanden – is het zaak voor advocaten om hun cliënten goed voor te bereiden op alle emoties en onderbuikgevoelens die een rol kunnen gaan spelen.’ Vroegh noemt het hoger beroep in de Venrayse moordzaak als voorbeeld. Haar cliënt

en diens medeverdachte zouden twee jonge Marokkaanse jongens hebben vermoord. Deze zaak heeft jaren gesleept omdat er nooit duidelijkheid is gekomen over het lot van deze twee jongens of de eventuele vindplaats. ‘Wat vaststaat is dat mijn cliënt niet geschoten heeft en ook niets wist van het plan om dit te doen. De nabestaanden hielden een lang maar zeer indrukwekkend betoog en ik zag dat een van de raadsheren erg geëmotioneerd was. Ook mijn cliënt schoot vol, maar dit was geen schuldbekentenis! Hij vond het vreselijk wat er met deze jongens gebeurd zou kunnen zijn, maar heeft dat niet kunnen voorkomen. Hij heeft tijdens de zitting diverse malen zijn medeleven betuigd. De advocaat-generaal bestempelde dit als hypocriet en slechts ten voordele voor zichzelf, om zijn eigen straatje schoon te vegen. Daar had het Hof weinig boodschap aan en besloot om een veel lagere straf op te leggen. Te veel tranen is aanstellerij en huichelachtig, te weinig is ijskoud en emotieloos.’


de zaak

Goed voorbereiden 'Vraag is dan ook wanneer doe je het goed als verdachte? Antwoord is kort: nooit. ‘Als je onschuldig bent en je spreekt alleen over de gevolgen voor jezelf en je familie, wordt het uitgelegd als egocentrisme. Ben je schuldig en schaam je je daar zo voor dat je niet uit je woorden kunt komen, dan wil je geen openheid van zaken geven en de nabestaanden geen duidelijkheid. Kom je te vlot en te assertief uit je woorden, dan ben je een ‘gladde’ die er onderuit probeert te komen. Stamel en mompel je wat, dan ben je laf en wil je geen verantwoordelijkheid nemen.’ Volgens Vroegh is de rechtspraak een momentopname, hoewel sommige complexe zaken soms dagen kunnen duren. Bij juryrechtspraak, zoals in België, kan het zelfs vele weken zijn. ‘Erg belangrijk is dat de verdachte uitgerust en heel goed voorbereid naar een zitting gaat. Dat vraagt om een (pro) actieve advocaat die de verdachte – naarmate de zittingsdata dichterbij komen – traint en even advocaat van de duivel speelt.’ Dat gaat om vragen als: Hoe kom je de zittingszaal binnen? Wat doe je als je de rechters niet begrijpt en je je onbegrepen voelt? Hoe zit het met je zelfbeheersing als een aangever heel ver gaat in de slachtofferverklaring? Schiet je dan uit je slof of kun je je inhouden? ‘Van groot belang is dat je met jouw advocaat ook de vragen van de rechtbank doorspreekt. Heel vervelend soms, heel intiem en ook heel indringend. Ik geef het je maar te doen om, zoals bij zedenzaken, tegenover afkeurend kijkende rechters, officieren en publiek, je seksleven prijs te moeten geven – waarbij je weet dat ieder sappig detail gretig wordt getwitterd door de aanwezige journalisten. Essentieel is dat je weet wat je te wachten staat in de rechtszaal.’

Robert Malewicz van Cleerdin & Hamer advocaten zegt dat in elke strafzaak een belangrijke vraag is hoe een verdachte zich opstelt tegenover de andere partijen zoals de officier van justitie, de rechter, het slachtoffer en eventuele nabestaanden. ‘Al direct nadat een verdachte is aangehouden moet de advocaat bij het bezoek op het politiebureau bespreken wat er is gebeurd. In die beginfase, als nog niet bekend is welk bewijsmateriaal er precies is, zullen de meeste advocaten hun cliënt adviseren om te zwijgen.’ Verdachten zwijgen soms het hele proces door – in de hoop dat er onvoldoende bewijs is om hen uiteinde-

lijk te veroordelen. Het is immers het OM dat moet aantonen dat de verdachte het gedaan heeft. Een verdachte hoeft zijn onschuld niet aan te tonen. ‘Die proceshouding is niet altijd zonder risico’, schrijft Malewicz. ‘Het kan goed zijn dat het niet geven van uitleg of het afleggen van een valse verklaring juist tegen de verdachte wordt gebruikt, in die zin dat de straf hoger uitpakt.’ Hij noemt twee voorbeelden uit zijn praktijk, waarbij hij de namen van de betrokkenen heeft veranderd. Het hele verhaal ‘Al geruime tijd wordt het gezin van mijn cliënt Erik geterroriseerd door zijn zwager Johan. Door problemen in de familiesfeer is de relatie tussen de beide mannen heel slecht geworden. Johan wordt er van verdacht handgranaten te hebben gegooid in de tuin bij Erik. Ook is het vermoeden dat hij achter een schietpartij zit die was gericht op de woning van Erik. Die doet steeds van alle incidenten aangifte, maar de politie kan de terreur niet stoppen. Auto`s worden bekrast en dreigbrieven blijven

rechter had laten zien wat zijn motieven waren. Dat speelde uiteindelijk mee bij de strafoplegging.’ Verantwoordelijkheid Maar het kan ook anders, zoals in de zaak van Theo. Theo had 30.000 euro van zijn vriend Dirk geleend, maar hij hield zich niet aan afspraken over het terugbetalen van het geld. Dirk bleef bellen en vragen waar zijn geld bleef. Uiteindelijk lokte Theo Dirk naar een afspraak. Tijdens de afspraak kwam plotseling een man aanlopen die op Dirk begon te schieten. Wonder boven wonder overleefde Dirk de aanslag op zijn leven. Afgeluisterde telefoongesprekken, schietsporen en, niet onbelangrijk, de verklaring van de later aangehouden schutter wezen allemaal naar Theo. ‘Theo besloot geen verklaring af te leggen en bleef zwijgen. Op onderdelen gaf hij een totaal ongeloofwaardige verklaring. De rechter waardeerde dit niet en bestrafte Theo fors met een lange gevangenisstraf. De rechter liet daarbij duidelijk weten het niet te waarderen dat

Het wordt vaak gewaardeerd als je uitlegt wat er is gebeurd en oprecht spijt betuigt binnenkomen. Op een gegeven moment is de maat vol voor Erik. Hij besluit naar Johan toe te gaan en hem te confronteren met zijn gedrag. Dat gesprek eindigt in een schietpartij. Erik schiet Johan dood, gooit zijn wapen weg en vlucht.’ Erik wordt later aangehouden en zwijgt in eerste instantie. Maar het bewijs in zijn zaak is stevig, vooral door inzet van een informant, aan wie Erik heeft verteld wat er is gebeurd. ‘Erik kiest er in overleg met mij voor om het hele verhaal te vertellen. Hoe hij de terreur op zijn gezin heeft ervaren, de kogels die door de voordeur vlogen toen zijn kind boven lag te slapen. En het verhaal van de politie, die het conflict maar niet kon oplossen. Voor zijn gevoel was het een duidelijke situatie van: hij of ik.' Het verhaal van Erik maakte indruk op de rechters, merkt Malewicz. ‘Na een eis van 22 jaar veroordeelde het hof hem uiteindelijk tot een gevangenisstraf van 12 jaar. Dat is voor een moord een relatief lage straf. Natuurlijk sprak het hof uit dat je nooit het recht in eigen hand mag nemen, maar aan de andere kant bleek dat Erik verantwoording had afgelegd en de

Theo zijn verantwoordelijkheid niet nam door niet uit te leggen waarom hij zo had gehandeld. Ook klonk geen enkele spijt door in Theo's verklaring.’ Het is natuurlijk aan een ieder om zelf te bepalen of verantwoording wordt afgelegd in het strafproces, stelt Malewicz. ‘In veel gevallen wordt het echter door de rechter gewaardeerd als een verdachte uitlegt wat er is gebeurd, en – alleen als het oprecht is – spijt betuigt van zijn daden. Ook voor slachtoffers en nabestaanden kan dit helpen bij het verwerken van ernstig leed. Natuurlijk sta ik als advocaat alleen voor de belangen van mijn cliënt, de verdachte. Maar de ervaring leert dat hij er in die gevallen, waarbij er geen ontkomen meer aan is, een veel beter resultaat behaalt (lagere straf) als hij zijn verantwoordelijkheid neemt en uitlegt wat er is gebeurd en waarom dat is gebeurd. Maar voordat je beslist te gaan verklaren, is het altijd raadzaam dat je eerst goed met je advocaat overlegt.’ ■

comeback • nummer 3 • 2017

25


v r a ag e n a n t woo r d

omtrent de voorwaardelijke invrijheidsstelling en de Duitse ‘Abschiebung’ ‘Hallo, ik zit gedetineerd in Duitsland en wil niet terug met de WETS vanwege een aantekening op mijn strafblad. ik wil jullie vragen of je in Duitsland altijd je gehele straf moet uitzitten of kan ik ook al eerder in vrijheid worden gesteld?’

A

llereerst een korte introductie hoe de voorwaardelijke invrijheidsstelling (hierna: V.I.) in Nederland werkt. Nederland kent de V.I. die ervoor zorgt dat een veroordeelde niet zijn gehele gevangenisstraf hoeft uit te zitten. Het Openbaar Ministerie (hierna: OM) beslist of aan de voorwaardelijke invrijheidstelling, naast de algemene voorwaarden, bijzondere voorwaarden worden verbonden. De belangrijkste algemene voorwaarde voor de V.I. is dat sprake is van een veroordeling tot een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van minstens één jaar of meer. Indien er een gevangenisstraf is opgelegd van ten hoogste twee jaren, wordt de gedetineerde pas voorwaardelijk in vrijheid gesteld wanneer hij tenminste één jaar, plus een derde van het overige nog uit te zitten strafdeel heeft uitgezeten.1 Het OM kan bij de rechter een vordering om uitstel van de V.I. vorderen.2

Invrijheidsstelling In Duitsland geldt een soortgelijke regeling. De Duitse regeling is ook van toepassing op buitenlandse gedetineerden.3 Aan het in werking treden van de V.I. komt immer een rechter aan te pas.4 In Duitsland zijn er meerdere regelingen mogelijk, maar over het algemeen zal de V.I. intreden wanneer iemand aan de navolgende cumulatieve voorwaarden voldoet: • Hij dient twee derde van zijn gevangenisstraf te hebben uitgezeten, waarbij het minimum van twee maanden geldt; • Er dient rekening gehouden te worden met de algemene veiligheid van de samenleving en de toepassing van de V.I. van de gedetineerde dient de algemene veiligheid niet in gevaar te brengen. Hierbij wordt onder andere gelet op de persoonlijkheid van de gedetineerde, zijn verleden, het strafbare feit en zijn gedrag in de gevangenis;

26

co m e b ac k • n u m m e r 3 • 2 017

• De laatste voorwaarde is dat de gedetineerde instemt.5 In Duitsland kan in uitzonderlijke zaken de V.I. intreden na het uitzitten van ten minste de helft van de gevangenisstraf (Halbstrafe), waarbij een minimum geldt van zes maanden. Simpel gezegd betekent de Duitse halbstrafe dat de gedetineerde na het uitzitten van de helft van de straf al vervroegd in vrijheid wordt gesteld. Een gedetineerde in Duitsland doet er goed aan om bij de Duitse Justitie een verzoek in te dienen tot toepassing van de halbstrafe net voordat de gedetineerde de helft van zijn straf heeft uitgezet, indien dit niet wordt ingediend dan zal de habstrafe niet worden toegepast op de gedetineerde en heeft de gedetineerde pas weer recht op V.I. na het uitzitten van twee derde van zijn straf. De voorwaarden van de halbstrafe zijn dat de veroordeelde 'first offender' is dat de opgelegde gevangenisstraf maximaal twee jaren bedraagt. Er wordt gekeken naar het gepleegde strafbare feit, het gedrag van de gedetineerde in de gevangenis en andere bijzondere omstandigheden. De prognose dat de gedetineerden niet opnieuw strafbare feiten zal plegen dient positief te zijn. De halbstrafe kan ook worden toegepast in het geval dat bijzondere omstandigheden zich voordoen. Men moet hierbij denken aan de jeugdige of juist gevorderde leeftijd, ziekte, etc.. Uiteindelijk zal er in iedere zaak door de rechter een individuele toetsing plaatsvinden, waarbij alle relevante feiten en omstandigheden worden afgewogen.6 Er is een speciale V.I.-regeling voor gedetineerden die een levenslange gevangenisstraf hebben opgelegd gekregen. Levenslang gedetineerden kunnen voorwaardelijk in vrijheid gesteld worden wanneer zij minstens 15 jaar van hun straf hebben uitgezeten en zij aan de navolgende cumulatieve voorwaarden voldoen; de mate van schuld van de gedetineerde vereist geen verdere handhaving van de opgelegde gevangenis-

straf. Ook dient de V.I. verantwoordelijk te worden geacht gelet op de algemene veiligheid. Als laatste dient de gedetineerde in te stemmen met zijn V.I.7 Er is een V.I. regeling voor jeugdigen tussen de 14 en 24 jaar oud. Voor deze jeugdigen gelden minder strikte voorwaarden voor de V.I. Jeugdigen hebben in bijzondere zaken al de mogelijkheid om tot V.I. na het voldoen van een derde van de gevangenisstraf.8 Een jeugdige kan echter voorwaardelijke in vrijheid gesteld worden indien hij een deel van zijn straf heeft uitgezeten en zijn ontwikkeling het rechtvaardigd dat zijn straf wordt opgeschort en dit niet in strijd is met de algemene veiligheid van de samenleving.9 In het merendeel van de gevallen komen jeugdigen vrij na het uitzitten van twee derde, dan wel vijf achtste van hun gevangenisstraf.10 Abschiebung Duitsland kent ook de procedure genaamd de 'Abschiebung'. Deze procedure heeft zijn grondslag in de Duitse Vreemdelingenwet. In deze procedure wordt gebruik gemaakt van de mogelijkheid om een gedetineerde die geen Duitse staatsburger is uit te zetten. In de wet is hiervoor bepaald dat wanneer een buitenlandse gedetineerde wordt uitgezet, hij niet zijn gehele straf behoeft uit te zitten. Het gevolg hiervan is dat een gedetineerde na het uitzitten van of wel de helft van zijn gevangenisstraf, dan wel twee derde van zijn gevangenisstraf, naar Nederland wordt uitgezet. Bij die uitzetting wordt ook altijd een inreisverbod opgelegd. De duur van dit verbod kan verschillen, afhankelijk van het delict. Wanneer de uitgezette persoon gedurende het inreisverbod zich toch op Duits grondgebied bevindt, dan riskeert hij het risico dat hij gearresteerd wordt en dat hij zijn reststraf alsnog dient uit te zitten.11 Tevens wordt dit gezien als een nieuw strafbaar feit, waar maximaal 3 jaar gevangenis voor kan worden opgelegd of een overeenkomstige hoge geldboete.12 ■

Rachel Imamkhan & Marieke Paijens stichting prisonlaw

1 Art. 15 Wetboek van Strafrecht • 2 https://www.rechtspraak.nl/Uw-Situatie/Onderwerpen/Rechtsgebieden/Strafrecht/Procedures/Voorwaardelijke-invrijheidstelling • 3 Strafgesetzbuch 3 Geltung für Inlandstaten • 4 Ineke Pruin, Recalling conditionally released prisoners in Germany, European Journal of Probation, Vol. 4, No 1, 2012, pp 64 • 5 Strafgesetzbuch § 57 (1) Aussetzung des Strafrestes bei zeitiger Freiheitsstrafe • 6 Strafgesetzbuch § 57 (2) Aussetzung des Strafrestes bei zeitiger Freiheitsstrafe • 7 Strafgesetzbuch § 57a Aussetzung des Strafrestes bei zeitiger Freiheitsstrafe • 8 Ineke Pruin, Recalling conditionally released prisoners in Germany, European Journal of Probation, Vol. 4, No 1, 2012, pp 63 & Section 88 of the Juvenile Justice Act • 9 Section 88, Suspension of remainder of youth penalty, Youth Courts Law • 10 Ineke Pruin, Recalling conditionally released prisoners in Germany, European Journal of Probation, Vol. 4, No 1, 2012, pp 63 & Section 88 of the Juvenile Justice Act • 11 Strafprozeßordnung § 456a Absehen von Vollstreckung bei Auslieferung, Überstellung oder Ausweisung • 12 Des Aufenthaltsgesetzes § 95.

Procedures in Duitsland


brieven

IN comeback IS RUIMTE OM BRIEVEN TE PLAATSEN. Bedenk wel of plaatsing gevolgen voor je kan hebben. We proberen het in te schatten, maar jij weet het zelf het best. Ook kunnen we niet altijd alle brieven en gedichten plaatsen. Soms worden ze doorgeschoven naar een volgend nummer. Nooit zullen we er een van ouder dan een jaar plaatsen. Brieven, die erg lang zijn kunnen worden ingekort. ALS JE EEN OPROEP PLAATST OM TE REAGEREN EN JE VOEGT JE ADRES TOE, DAN VERVANGEN WIJ JOUW ADRES DOOR DE TEKST: (Adres bekend bij Epafras). ALS IEMAND DAN WIL REAGEREN KAN HIJ OF ZIJ DIE REACTIE OPSTUREN NAAR EPAFRAS EN WIJ STUREN DIE DAN DOOR. ZO BLIJFT JE PRIVACY BETER BESCHERMD.

Oproep aan lezers Uit het oog uit het hart? Niet bij ons. In de Comeback maken we graag ruimte voor jullie verhalen en jullie ervaringen. Schrijf ons een brief en laat van je horen! Laat ons weten hoe je leven in de gevangenis eruit ziet. Hoe je je staande houdt. Of juist niet. Hoe je dag eruitziet. Heb je een vraag over je situatie? Juridisch of persoonlijk? Wij leggen jouw vraag voor aan specialisten. Dat kan anoniem. Of wil je graag contact met andere mensen die vast zitten? Stuur ons een brief met jouw verhaal. Dus: schrijf ons en deel je verhaal met alle andere Nederlandse mannen en vrouwen die vast zitten!

Lotushouding in de isoleercel Met interesse lees ik de verhalen in de Comeback. In nummer twee staat een artikel met Tessa Martens, clusterhoofd van het ministerie van Buitenlandse Zaken. De titel is: ‘Wat doet Nederland voor gedetineerden? En wat niet?’ Maar ik wil vooral reageren op haar artikel in nummer 4 van de Comeback, met de titel ‘Japanse gevangenissen eisen zware tol’. Ik ben een van de gevangenen die geïnterviewd zijn door Tessa Martens, tijdens haar bezoek aan Japan. Het artikel is correct, maar ze maakt een vergissing wanneer ze zegt: ‘Er zijn regels, regels, regels. Als je iets doet wat niet mag, val je terug in een nog strenger regime.’ Want dat is niet alles. Als je een regel breekt of niet luistert of in discussie gaat met een ‘officier’, word je in een isolatiecel gezet en moet je worden ‘onderzocht’. Dit onderzoek duurt zo’n tien tot twintig dagen. Gedurende die tijd heb je geen contact met andere gevangenen. Je ziet wel een ‘onderzoeker’ en aan die persoon moet je toegeven dat je het verkeerd hebt gedaan. Als je dat doet, moet je een verklaring opstellen. Daarna wordt je naar een ‘disciplinair comité’ gebracht, dat besluit hoe lang je gestraft gaat worden. Dat kan tot zestig dagen zijn, maar in mijn geval was het drie keer twintig dagen en twee keer zeven dagen in mijn eerste anderhalf jaar in de gevangenis. Ik ben blij dat ik het afgelopen jaar niet ben gestraft. Ik heb geleerd om mijn mond te houden en te doen wat ze van mij vragen. Wat is precies de straf? Je moet op de vloer gaan zitten in de isoleercel in de lotushouding met je handen in je middel. Je kijkt naar de deur, vanaf het ontbijt tot net voor het avondeten. Je mag even pauze nemen voor de lunch en twee keer een pauze van 15 minuten voor een bezoek aan de toiletten. Je mag niet lezen of schrijven en je mag ook niet naar de radio luisteren. Je mag alleen een kwartier douchen. Eens per week mag je in een soort kooi oefeningen doen gedurende een half uur. Contact met andere gedetineerden is verboden. Dat is het dus. Het is zo vreselijk. En dat is ook de reden waarom de Japanse gevangenissen zo rustig zijn. Het lijkt hier bijna op een crematorium.

A•

japan

comeback • nummer 3 • 2017

27


brieven

‘ik moet me inhouden’ Via de ‘sociaal assistente’ hier, heb ik twee van uw tijdschriften mogen ontvangen. Deze zijn van harte welkom. Afgezien van de inhoud, het is fijn om Nederlands te kunnen lezen in het Franstalige deel van België. Ik verbaas mij erover dat de Walloniërs zo Frans-nationalistisch zijn. Dat zelfs de lokale overheden tot recent nooit hebben beseft hoe een volk zich isoleert van de rest van de wereld door slechts te onderwijzen in de lokale spreektaal. Slechts een enkele bewaker spreekt nagenoeg letterlijk twee woorden Engels of Nederlands. Het is niet dat ze niet willen, zoals vaak in Nederland wordt beweerd, ze kúnnen het simpelweg niet. Ik kan alleen spreken over deze gevangenis, maar de huisvesting is onvergelijkbaar met die in Nederland (maar uiteraard beter dan in Afrika, Azië of Zuid-Amerika), dus ‘ik mag niet klagen’. Buiten het broodbeleg, dat vaak van uitstekende kwaliteit is, is het eten soms te min voor de vuilnisbak. Zuivel is er eens per week in de vorm van rijstepap. Recreatie is volstrekt afwezig, wel zijn er mogelijkheden voor cursussen schilderen, taal en enkele andere. Maar de meeste zijn slechts toegankelijk voor Franstaligen. De cel wordt gedeeld met 3 personen en is 2 bij 3 meter – of door met 4 personen en dan is de cel 3 bij 3 meter. In één maand heb ik al drie verschillende cellen ‘gezien’, omdat er veel gestoorde lui geplaatst zijn die met mij ruzie wilden maken. Als rechtgeaarde Rotterdammer kan ik behoorlijk boksen, maar ik wil mijn optie op vervroegde vrijlating niet verspelen doordat ik een idioot ‘lik op stuk’ geef. Ik moet mij dus inhouden. Gelukkig is mijn verstandhouding tot de sociaal werkers en de directie goed, dus volstaat een of twee keer klagen, waarna er naar een oplossing wordt gezocht. Met een vriendelijke groet,

I

• belgië

‘Ik blijf bidden voor een wonder’ Sinds ik gevangen zit, heb ik altijd het gevoel gehad dat ik niet in een gevangenis thuis hoor. Het is niet dat ik niets verkeerd heb gedaan, ik verdien een straf voor mijn misdaden. Dat is wat de maatschappij en het Amerikaanse rechtssysteem vereisen. Maar ik geloof niet dat de enorm strenge straf (levenslang zonder kans op gratie) die ik gekregen heb in proportie is met wat ik gedaan heb. Nog dagelijks worstel ik met dit gevoel van onrechtvaardigheid, 33 jaar na mijn veroordeling voor een misdaad die ik niet persoonlijk heb gepleegd en waarvan het nooit de bedoeling was dat het zou gebeuren. In 1957 kwam ik op 3-jarige leeftijd met mijn ouders naar de Verenigde Staten. We werden door mijn opa en oma gedwongen om te emigreren. Ze konden mijn moeders mishandeling van mij op die jonge leeftijd niet meer hanteren. Toen mijn oma mij in de winterse kou buiten op het balkon vond nadat mijn moeder me daar had achtergelaten om dood te vriezen, was de maat voor mijn grootouders vol. Ten einde raad hebben ze ons weggestuurd naar Amerika. Tot mijn twaalfde jaar ben ik constant zowel lichamelijk als geestelijk ernstig mishandeld tot op een dag, toen mijn moeder me weer met een stok aan het slaan was, ik me niet meer in kon houden en schreeuwde: ‘Genoeg is genoeg!’ De volgende dag vertrok ze met de rest van de kinderen en liet mij bij mijn vader achter. Ze vond mijn vader, net als mij, niets waard. Mijn moeder was een alcoholist en leed aan ernstige psychische stoornissen. Ik heb nooit geweten welke precies. In haar jeugd in Indonesië leefde ze in een Jappenkamp tijdens de Tweede Wereld oorlog en haar broer is daar onthoofd. Dat heeft haar gebroken. Sinds die tijd is ze haatdragend tegen mannen geweest. Ik was een gemakkelijk doelwit en de enige jongen. Mijn vader was truckchauffeur en altijd weg. Vanaf mijn twaalfde veranderde ik van een mishandelde knecht van mijn moeder in een vrije vogel zonder toezicht. Langzamerhand kwam ik steeds meer in de problemen met mijn onbezonnen gedrag. Na een tijdje in een jeugdgevangenis voor verschillende overtredingen, vroeg ik de parole board of ik met mijn oma, die toen op bezoek was in Amerika na de dood van mijn opa, mee naar Holland mocht gaan. In 1973 ging ik met haar mee en zou in 1974 terugkomen, maar het Bureau voor Naturalisatie had, in samenwerking met de parole board, mijn groene kaart ingetrokken. Ik vond dat een gemene streek, maar kon er niets aan doen. Omdat ik niet uit Holland weg kon, kreeg ik heimwee en werd depressief, ondanks dat ik verschillende baantjes had. Via Canada kwam ik terug naar Californië, maar dit was illegaal. Omdat ik daar genoeg van had, heb ik mezelf aangegeven bij de Immigratie Dienst en gesmeekt of ik mocht blijven, maar voor ik het wist was ik weer terug in Holland. Ik probeerde het weer en het lukte me om in Californië te wonen, waar ik in 1984 gearresteerd ben voor de misdaad waar ik nu mijn leven lang voor vastzit zonder kans op gratie. Vanaf het begin van mijn detentie ben ik enorm depressief geweest omdat ik in een uitzichtloze situatie zat. Pas in 1995, toen ik 41 jaar oud was, is er vastgesteld dat ik manisch-depressief ben. Ik had geen idéé en dacht dat het normaal was om kwaad en verward te zijn. Opeens begreep ik waarom ik deed wat ik deed en ben ik voor deze conditie behandeld. Langzamerhand kwam ik tot mezelf en voelde me ‘normaal’. Alles wat er in het verleden is gebeurd was een nachtmerrie, maar ik heb het achter me gelaten en ben een vriendelijke man geworden met compassie voor anderen. Ik heb geen enkele intentie om iemand kwaad te doen. Ik ben dankbaar voor deze verandering, maar moet ondertussen mijn hele leven betalen voor wat ik gedaan heb... Ik hoop op een tweede kans in mijn leven, hoewel dat haast onmogelijk lijkt. Toch blijf ik bidden voor een wonder.

H

28

co m e b ac k • n u m m e r 3 • 2 017

• verenigde staten


brieven

ik kan Ik kan rijmen en dichten zonder een pen op te lichten Ik kan liggen en staan zonder een hijskraan Ik kan huilen en lachen, maar daarmee is het niet gedaan Ik kan aaien en slaan, dat laatste heb ik gedaan Ik kan treuzelen en snel gaan, ook dat heb ik gedaan Maar mijn vraag is: waar kwam het vandaan? Ik kan komen en gaan, dat laatste heb ik niet gedaan Ik kan wel huilen, ik laat een traan Ik zie mijn leven en bestaan voor de volgende 12 jaar voorbij gaan Ik kan wel huilen en laat nog een traan, wat heb ik in Gods name gedaan. Ik kan een auto repareren en een paard beslaan, Maar wat er gebeurd is, maak ik niet ongedaan Ik kan schulden hebben, die maak ik ongedaan Maar deze schuld blijft voor de rest van mijn leven voortbestaan Deze maak ik niet ongedaan G

• frankrijk

Geloof, hoop en liefde

In 2011 leerde ik mijn ex-verloofde kennen. Ik wist dat ze borderline had en meerdere psychiatrische opnames had gehad, maar ze vertelde me dat ze al een tijdje geen medicijnen nodig had en dat het goed met haar ging. Binnen een half jaar woonden we samen en ik was hopeloos verliefd. We hadden een paar kleine ruzies, maar dat nam ik voor lief. Omdat ik een spierziekte heb, konden wij in Spanje gaan wonen voor het gunstige klimaat en konden we de UWV-uitkering gewoon meenemen. We hebben de inboedel verkocht en sinds april 2012 woonden we in Spanje. Hier werden de ruzies steeds erger. Op een gegeven moment heb ik uit noodweer moeten handelen toen ze mij met een mes wilde neersteken. De politie kwam eraan te pas en ik kreeg een contactverbod. Na tien minuten kwam ze al meteen weer naar mij toe om mij over te halen met haar mee naar huis te gaan. Dat deed ik, want ik hield van haar. We kregen een maand later bezoek van een agent en toen legde ze uit dat het goed was dat ik er was. In juni 2016 ging het helemaal mis, ze was totaal van God los. In de avond werd ik opgepakt en moest ik twee weken naar de gevangenis. Daarna zou ik worden vrijgelaten omdat er geen aanklacht tegen mij was ingediend. Maar twee weken later volgde de rechtszaak en ik moest 1 jaar en 8 maanden zitten – voor het verbreken van het contactverbod en 8 maanden voor een blauwe plek! Ik heb haar brieven gestuurd, en ik heb haar een paar keer kunnen bellen. Dat mocht dus niet en toen kreeg ik er nog eens 6 maanden bij. Sinds januari zit ik in een andere gevangenis. Ik ontdekte dat mijn ex mij al jaren heeft voorgelogen. Een keer heb ik honderd euro van haar ontvangen, maar daarna heb ik niets meer van haar vernomen. Wel weet ik dat ze nooit het UWV heeft ingelicht en al het geld heeft opgemaakt. Dat zal ik dus moeten terugbetalen! Op dit moment ben ik bezig met de WETS (alweer, want dat zou al geregeld zijn in de eerste gevangenis, maar hier wisten ze nergens van). Ik moet ondertussen naar het ‘spiercentrum’ voor onderzoek, want mijn spieraandoening kan ALS zijn. Kortom, ik zit hier al ruim 9 maanden semi-onschuldig vast door de schuld van een ander. Hopelijk kan ik snel naar Nederland, maar als ik zo de verhalen lees over de WETS, dan vergaat me de hoop. Mocht je mij willen schrijven? Bij Epafras hebben ze mijn adres. Geloof, hoop en liefde, daar doen we het maar mee. Sterkte voor iedereen!

E

• spanje

comeback • nummer 3 • 2017

29


brieven

‘Ik hou me vast aan een nieuw proces’ In november 2015 ben ik bij de Roemeense grens aangehouden door de grenspolitie op verzoek van een speciale opsporingseenheid. Ze vertelden dat ze wisten dat ik drugs bij me had, omdat ze met mij gepraat hadden op Facebook. Ik dacht dat ik met een goede vriendin gesproken had, maar die bleek toen al tien dagen vast te zitten. Ze had in ruil voor een lagere straf haar Facebookgegevens afgegeven. Ze was gearresteerd voor het verkopen van speed en enkele maanden ervoor was ze ook aangehouden voor de verkoop van marihuana. Vier getuigen/medeverdachten hadden verklaard dat ze al zes jaar gebruikt en verkoopt. Maar ze had mijn naam gegeven als leverancier van de drugs waarmee ze was aangehouden. Zonder tolk of advocaat werd ik verhoord en omdat ik dacht in ‘niemandsland’ te zijn, gaf ik het pakketje. Op de verklaring die getekend is door drie inspecteurs staat dat ik de ‘intentie’ had drugs in te voeren en aan een kennis te verkopen. Daarna werd ik in een auto geduwd en naar een politiebureau gebracht. Daar was een pro-Deoadvocaat en tolk en ik werd gevraagd of ik een getuigenverklaring wilde afleggen voor de arrestatie van mijn kennis. Ik was 34 uur wakker, moe, hongerig en emotioneel. Dus ik werkte mee. Na het verhoor moest ik 20 handtekeningen zetten en mocht ik gaan. Buiten werd ik beetgepakt en naar een ander gebouw gebracht: de cel in! Daar zat ik 7 weken en per week kreeg ik 6 minuten om te bellen naar een kennis in Duitsland. Ik mocht geen familie bellen en ook niet Nederlands praten. Mijn vriendin mocht niet op bezoek komen. De ambassade stuurde iemand, maar behalve een glimlach heeft die man niks gedaan. Ze mogen zich er niet in mengen. De Nederlandse ambassade heeft wel het Roemeense strafrecht- en wetboek in het Engels laten vertalen. In 2016 kreeg ik de aanklacht: import en verkoop van 140 gram amfetamine en 2 transporten. Ik had inmiddels al twee advocaten gehad, dus ik schreef zelf mijn protest. Na enkele dagen zeiden ze dat die vertaald werd en toegevoegd aan mijn dossier. Helaas, na mijn veroordeling ontdekte ik dat dat nooit was gebeurd. Omdat de advocaat die twee weken voor het proces was ingehuurd, ook geen bezwaar maakte, werd ik veroordeeld tot 104 maanden cel, minus ⅓ korting omdat ik geen bezwaar maakte. Ik accepteer de aanklacht, dat houdt in dat de rechter ook niet naar het dossier en eventuele verklaringen of bewijs hoeft te kijken. Had ze dit wel gedaan, dan zag ze dat ik met 19 gram was opgepakt. Ik ben definitief veroordeeld tot vier jaar, minus ⅓ –vanwege de kleine hoeveelheid en dat het mijn eerste veroordeling is in 42 jaar. Op de dag van de uitspraak werd gezegd dat ik naar huis mocht, maar werd ik in de gevangenis gedropt. Ik heb in juli 2016 een eerste verzoek gedaan voor een transfer, in augustus een tweede. Nederland zegt dat deze brief nooit is aangekomen. In september moest ik ruim 700 euro betalen voor de proceskosten. Dat mag helemaal niet, maar als ik niet betaalde mocht ik zeker niet naar Nederland. In september is alles doorgestuurd naar Nederland en ik hoopte voor kerst terug te zijn, als Nederland tenminste snel de papieren terug zou sturen. Eind oktober werd ik overgeplaatst naar de beruchtste gevangenis van Roemenië in Boekarest. We reden twee dagen lang met andere gedetineerden in een busje langs 12 andere gevangenissen. We kregen een half brood, 2 eieren en een stukje kaas voor de rit. Gebroken kwam ik aan. De maandag erna bleek dat ik mogelijk pas in september 2017 terug ben in Nederland. Uiteindelijk kwam er iemand van de ambassade, na aandringen van mijn familie. Die vertelde dat er een kans was dat ik in april of mei in Nederland kon zijn. Ook zou ik het vertaalde wetboek krijgen, omdat ik een heropening van mijn dossier wilde. Als ik dan toch nog vijf maanden moest wachten… Het is nu 2017. De papieren liggen volgens Roemenië al sinds december 2016 in Nederland. De ambassade weet en doet niks. Ik hoop dat met de heropening van mijn dossier de rechter nu wel naar het proces-verbaal en de verklaringen kijkt. Tot die tijd hoop ik dat mijn papieren voor de overdracht worden gevonden of dat de ambassade iets kan doen. Hier in de gevangenis mag ik niet werken, omdat ik de taal niet ken. Maar ik heb wel 300 euro per maand nodig voor kleding, eten en drinken. Maar vooral om te bellen, het kost 16 cent per minuut naar mobiel binnen Europa. Bij mij op bezoek komen is duur: het kost een paar honderd euro en dan mag je hier twee uren zijn. Deze kwestie kost mijn familie en vrienden al genoeg geld. Dus ik moet nog 18 maanden als er niks voor mij verandert. Ik hou me vast aan een nieuw proces. Maar zonder publiciteit of hulp van boven zal die afgekeurd worden.

R•

30

roemenië

co m e b ac k • n u m m e r 3 • 2 017


brieven

dansen Er is een geluid van een accordeon die gespeeld wordt, een lamp staat op de tafels, vlinders komen binnen vanuit de zomernacht – dit was hoe zijn gedachten dwarrelend in het licht van een idee kwamen. Een druppel van zijn bloed viel op de wereld. Je kon het niet zien, omdat het donker was, maar hij kon voelen wat er buiten gaande was. Een geluidloze dans nam over het tergende zoemen waar de wereld hem mee kwelde. Alles wat nu gebeurde was zo liefdevol, zoals een dorpsmeisje zo liefdevol kan zijn wanneer zij er niet meer alleen staat, maar bij de hand genomen wordt, draaiend in een dans, haar gezicht omhoog kijkend naar de wenteltrap waarboven de mensen op haar neer kijken. Allen dansten op zijn melodie, als het ware, zij, ook, keken liefdevol door hem. Zij waren niet als eenheid tegen hem, zij vormden geen muur. Hij realiseerde alleen op deze wijze dat het betere in hem kwam. De uitdrukkingen van mensen en dingen, vielen als een zware last van hem. Op zo’n moment wilde hij wel voor hen dansen. Hij die nooit danste voor iemand in zijn realistische leven, nu bewogen door muziek. Alles kwam meer tot een samenspel tussen slaap, de schoot van de moeder van God, uiteindelijk de vrede van God in hem zelf. Wonderlijke, ongelofelijke staat van schijndood, verlost.

R

• PERU

Met 53 man in een kamer Drie jaar geleden werd mijn pinpas op het vliegveld in Bangkok gestolen. Ik heb gelijk contact opgenomen om een nieuwe op te laten sturen en de oude te blokkeren. Ik heb aangifte gedaan omdat mijn visum verliep. Toen werd ik gearresteerd voor ‘overstay’ omdat mijn visum was verlopen en kwam de zaak voor de rechter. Ik werd veroordeeld tot vier maanden gevangenis. Daarna tekende ik de papieren om in hoger beroep te gaan en ik wou de zaak voor het constitutionele gerechtshof brengen. Maar in plaats van de door de advocaat beloofde vrijheid, brachten ze me naar het IDC (Immigration Detention Centre). Daar zit ik al meer dan twee jaar in inhumane omstandigheden. Zo lang ik hier zit, kan ik de zaak niet voor de rechter of het constitutionele gerechtshof brengen. Ik krijg geen hulp en kan niet terug. We zitten hier met 53 man in een kamer. Drie maal per dag eten we rijst met soep door een gat in de muur. Er zijn geen tafels of stoelen. Je slaapt op de grond op een deken. De christelijke ‘charity’ geeft af en toe aanvullend eten: brood, groene bonen of melk voor de zieken. Het is ramadan en de moslims krijgen extra eten dat van lage kwaliteit is, maar beter. Ook zorgen de christenen voor een dokter waar ik om vitaminepillen vraag. Daarnaast posten en ontvangen ze soms brieven. Er is censuur door de politie en mensen worden in elkaar geschopt. Maar als je geld hebt, is alles mogelijk, ook vrijheid. Als ik vrij ben, wil ik een boeddhistische monnik worden in India of Myanmar, maar ik hoor dat daar ook problemen zijn met visa.

R

• thailand

OPROEP Wil je bezoek van Epafras? Laat dit dan aan ons zo snel mogelijk weten met behulp van de portovrije envelop! Zo blijven we op de hoogte van je meest actuele verblijfplaats en komen ook na een overplaatsing brieven en Comeback op het juiste adres. Wil je corresponderen? Dat kan met gedetineerden in buitenland en binnenland, maar ook met vrijwilligers in Nederland. Zij kunnen je op de hoogte houden van wat er zoal speelt in de Nederlandse samenleving. Vraag bij Epafras een formulier aan om je aan te melden. Wil je meedoen aan het Kindercadeauproject? Dat is mogelijk voor eigen kinderen tot en met 12 jaar die in Nederland wonen. Geef dan ook contactadres, geboortedata en eventueel telefoonnummer door, zodat toestemming gevraagd kan worden. Wil je een bijbel ontvangen? Het toezenden van een bijbel en lectuur is aan regels gebonden. In Frankrijk wordt lectuur alleen toegelaten als daar toestemming voor is gevraagd en gekregen. Voor Spanje, en in mindere mate voor Engeland, geldt dat pakketjes retour gezonden worden. Als je gevangen zit in een van deze landen en lectuur wilt ontvangen, informeer ons dan als je een andere manier hebt gevonden voor ontvangst. Voor gedetineerden in Duitsland proberen wij bij een aanvraag voor een bijbel de lokale geestelijk verzorger in te schakelen om toegang tot jou te krijgen. Heb je tips voor gedetineerden, reacties, verhalen of gedichten? Brieven worden vertrouwelijk behandeld. Is jouw verhaal bestemd voor publicatie in Comeback, geef dit dan uitdrukkelijk aan. Bij dit nummer vind je een portovrije envelop. [Deze envelop is alleen bedoeld voor post voor Epafras of familie, niet voor post voor Reclassering of PrisonLAW.] Je kunt schrijven naar:

Antwoordnummer C.C.R.I. 9804 3500 ZJ Utrecht the netherlands

comeback • nummer 3 • 2017

31


ac h t e r o p

column

Reynaldo Adames

In de spiegel Is het mogelijk om jezelf staande te houden als de grond onder je voeten vandaan lijkt te zakken? Dat vroeg ik mezelf vaak af toen ik in de cel zat. Want velen verwachten dat je staat: wees een man en zit je straf uit. Ze denken dat het om tijd gaat. Maar zelfs als gevangenisstraf enkel om tijd ging, dan gaat die toch anders dan in de buitenwereld. Toch zijn er gedetineerden die het wel lukt om te staan. Sommigen staan voor het eerst wanneer ze vastzitten en voor het eerst echt aan zichzelf gaan werken. Ik denk dat ik ook pas in de gevangenis ging staan, staan voor mezelf en waar ik in geloofde. En ik geloofde in een betere toekomst. Toekomst Onlangs vertelde mijn dochtertje dat ze binnenkort moest optreden. Toen ik haar vroeg waar de voorstelling zou plaatsvinden, zei ze: ‘In de Spiegel’. Ik moest erom lachen, mijn dochter heeft een goed gevoel voor humor. Maar toen vertelde haar moeder dat het theater echt zo heette: De Spiegel. Gek genoeg heb ik zelf in de gevangenis aardig wat ‘spiegel-uren’ gehad. Daarvoor moet je staan, want je zit nooit voor een spiegel en je ligt ook nooit voor een spiegel. Ik stond daar en vaak weigerde ik te zien wat ik zag. Want de man in de spiegel zat in de gevangenis, hij straalde dat zelfs uit. ‘Is dit de man die ze zien wanneer ik voor de rechtbank verschijn? Is dit de man die mijn dochtertje krijgt te zien wanneer zij op bezoek komt?’ Ik begon de tranen van mijn moeder te begrijpen. Tijdens het schrijven van deze column realiseer ik me hoe vaak ik bezig ben geweest met de toekomst, de periode na detentie. En dan bedenk ik me dat jezelf staande houden misschien helemaal geen keuze is, je doet het gewoon. Wat wel een keuze is, of je dat op een positieve manier doet of niet. Staande houden Er zijn duizenden manieren om jezelf staande te kunnen houden in de gevangenis, maar het begint altijd bij jezelf. Ik moest openstaan voor de ideeën van medegedetineerden die mij vooruit wilden helpen. Ik moest gewoon antwoord geven op de

de rechter

vraag die veel bewakers stelden: ‘Wat doe jij hier?’ Ik moest ook bevestigend antwoorden of knikken wanneer ze zeiden: ‘Jij hoort hier niet!’ In de tussentijd moest ik kijken totdat de spiegel een raam werd, of beter, een schilderij dat ik zelf mocht schilderen, om uiteindelijk zelfs de waarde van het schilderij zelf te kunnen bepalen. Gelukkig kan je in bijna alle gevangenissen een boek lezen. Sommige boeken hebben de kracht om je hele wezen te transformeren. Gek is dat, simpele letters zonder voedingswaarde die je toch de kracht geven om te kunnen staan. En wanneer je jezelf echt staande kan houden, dan zit je anders. Je zit anders bij bezoek, tijdens een gesprek met een functionaris of bij de rechtbank. Mijn dochter moest eens weten, ik heb vaak opgetreden ‘in de Spiegel’.

Reynaldo Adames heeft een lange weg afgelegd. Van dader naar iemand die in gevangenissen zijn eigen verhaal vertelt. Het verhaal dat het weer goed kan komen. Als je maar de confrontatie durft aan te gaan.

jesse van muylwijck

Profile for Arjen Duijts

Comeback3 2017  

Comeback3 2017  

Advertisement