Issuu on Google+


#04

EDITO

colofon

Onlangs was ik alleen in een hotel kamer en deed iets wat ik nooit thuis doe, nl een TV aanzetten. Na het lusteloze zappen kwam me een songtekst voor de geest, I’m so bored with the USA van The Clash: “Yankee, your detectives are always on the TV, because killers in America work seven days a week.” Detectiveseries en sitcoms, waar na elke derde zin een lachzak wordt aangezet. That’s entertainment! Da’s dan weer een nummer van The Jam, ook uit de jaren tachtig. Maar de Amerikaanse consumptiecultuur is sinds die tijd blijkbaar nog niet veel veranderd. Dezelfde rotzooi van dertig jaar geleden: Koop, koop, koop! Met dat verschil dat we nu met 7 miljard zijn (tegenover 4,5 mrd in 1980) en de Chinezen spelen volop mee met de global monopoly, net als andere BRIC landen als India en Brazilië. Vaarwel Amazonewoud. Dat verdwijnt aan een ritme van een voetbalveld per seconde. We worden er over geinformeerd, als betrof het een voetbaltornooi. Zonder dat we er iets aan (kunnen) doen.

LAMBIK Latijns-Amerika en België in de Kijker Foco sobre América Latina y Bélgica Le magazine belge d’Amérique Latine

Editor: Tom Dieusaert Cover: Valeria López Diseño: Valeria López Correctie en vertalingen/ Correcciones y Traducciones: Margarita Willemyns, Cecilia Pérez Declercq en Alex Van Damme. Werkten mee aan dit nummer/ Colaboraron con este número: Cecilia Pérez Declercq, Luc Verhaegen, Marleen Van Dort, Emmanuelle Thibaut, Jorge “Tribi” López, Pablo Elías, Patricia Vanrespaille, Guido Cervetti y Rein Remaut. Met dank aan de sponsors, zonder wie die project niet mogelijk zou zijn/ Agradecemos a nuestros anunciantes que apoyan este proyecto:

NO TV DAY

Wat me wel opvalt is dat in 2012 (het einde van de wereld, althans volgens de maya’s) de ecologische crisis en de opwarming van de aarde van het voorplan is verdwenen. Geen kat die aandacht schonk aan Rio 2012. Iedereen maakt zich zorgen over de economie, de wereldwijde crisis. De marktgoeroe’s zitten immers met de handen in het haar. Hoe kunnen we de consumptie terug aanzwengelen? Maar economische crisis en de ecologische crisis zijn twee effecten van het zelfde fenomeen: de mislukking van een model. Een model gebaseerd op het grenzeloos exploiteren van de natuurlijke grondstoffen. Als je het uit een andere hoek bekijkt is deze “economische crisis” goed nieuws. Een respiro voor moeder aarde. Er wordt minder rommel gemaakt. Great! Misschien gaan we zelfs nadenken... Nadenken hoe we de grondstoffen van de aarde in rekening gaan brengen van de productiekost. Want vreemd genoeg, we leven in een geglobaliseerde wereld, maar de natuur is nog steeds een res nullius. De natuur behoort blijkbaar niemand toe, iedereen mag graaien. Deze ecologische discussie raakt de kern van het kapitalisme: het eigendomsrecht.

Een jaarabonnement kost 15 euro/ Una suscripción por un año cuesta 15 euros (En Arg: 70 pesos; en Col: 25.000 pesos; en Chile: 7500 pesos) Een digitaal abonnement kost 10 euro/ Una suscripción digital cuesta 10 euros.

Wat moeten we ook denken van producten (computers, auto’s, plastic cola flesjes, ..) die na gebruik gewoon in de natuur gedumpt worden, zonder dat producent in kwestie verantwoordelijk is. Zijn naam of merk staat er nochtans op. Wat is er gebeurd met het concept: ‘De vervuiler betaalt’? In de Chinese supermarkt in Buenos Aires, zie je bijvoorbeeld dat het biermerk Heineken, in Argentinië een wegwerpfles en een recycleerbare versie heeft. Het gaat om dezelfde fles. Alleen verschilt de kleur van de aluminium kraag, en de prijs. De wegwerpfles is goedkoper voor de consument en voor Heineken. Moeder aarde kan de boom in. Ook onze eigen vrienden van Inbev hebben weer hun zoveelste slag geslagen, met een ingewikkelde uitwisseling van aandelen met de Corona-famili. Gevolg: Geen belastingen betalen en lekker de miljoentjes opstapelen in een fiscaal paradijs. Wat een slimme kerel is die Brito toch. Produceren, verkopen, vervuilen. De wereld kijkt er naar met afgunst en bewondering. Globale spelers profiteren immers van de lokale verschillen en gebrek aan uniforme reglementering. Als consument sta je er wat hulpeloos naar te kijken. Je neemt je herbruikbare zak mee naar Carrefour, je scheidt het papier voor de cartonero’s en je bewaart de flessedopjes voor de goede zaak van het Kinderhospitaal Garrahan. Het is niet veel als je ziet dat er in de Golf van Mexico een boorplatform ontploft en miljoenen liters olie de zee ingaan. Conclusie: Als consument hebben we eigenlijk maar één wapen: We kunnen kiezen niet te consumeren. We kunnen een boek uitlenen uit de Bib. We kunnen met de fiets gaan i.p.v. met de auto. Die nieuwe Ipod of Ipad hoeft ook niet. En die televisie, die zetten we gewoon af. Today: It’s no-TV day!

Abonnementen/Suscripciones: Gelieve contact op te nemen met/

Tom Dieusaert

Vlamingen in de Wereld (VIW), Casa Verde Bed & Breakfast in Sucre (Bolivia), DELANTA Química, Maschine Tec, Hotel Edenia, El Calafate, Antilliaanse feesten, Margarita Gordyn y el Consulado de Bélgica en Buenos Aires. Además queremos agradecer a Filip Otten (Bogotá), Annemie Magnus (Santiago), Nicolás Rebok (Buenos Aires) y Juan José Beretervide (Bruselas). LAMBIK verschijnt drie maal per jaar/ LAMBIK aparece 3 veces por año.

Favor de contactar a Wendy Peers wendy@revistalambik.com.ar Ons adres/Nuestra dirección: Federico Lacroze 3073, CP 1426 Colegiales, Capital Federal. Tel: (0054) 11.4554 8850 Voor abonnementen, losse nummers en advertenties/ Para suscripciones, números sueltos y anuncios, escríbanos al mail: revistalambik@gmail.com 2 • • L A M B I K • • AGOSTO 2012

ÍNDICE / INHOUDSTAFEL 3. 4. 6. 8. 12. 14.

Edito y Colofon Consulair Nieuws/Nouvelles consulaires Interview met Margarita Gordyn Spaans leren in Buenos Aires La Burundanga (Colombia) La Ruta de las Estrellas (Chile)

16. 20. 22. 23. 24. 27.

La Isla del Sol (Bolivia) Entrevista con Luciana Aymar Libros: Robero Payró y Gringos Locos Culinario: Brasserie Petanque Calendario Cultural/Culturele Agenda Columna


>> CONSULAIR NIEUWS - NOUVELLES CONSULAIRES

BELANGRIJK NIEUWS VOOR PASPOORT AANVRAGEN

NOUVELLE REGLEMENTATION POUR LA DEMANDE DE PASSEPORTS

In November 2011 verscheen in de Lambik nr. 2 een bericht over de aflevering van biometrische paspoorten op de Ambassade van België in Buenos Aires aan wie zich daar persoonlijk aanbiedt. In aansluiting hierop kan ik nu berichten dat vanaf 01 oktober 2012 de persoonlijke verschijning voor paspoortaanvraag op de Ambassade van België te Buenos Aires verplicht wordt voor Belgen gedomicilieerd in Argentinië, Paraguay en Uruguay. Elk gewoon Belgische paspoort door de Ambassade van België te Buenos Aires afgeleverd zal dus biometrisch zijn. De verplichting tot persoonlijke verschijning zal gelden vanaf de leeftijd van 06 jaar van de paspoortaanvrager (omdat die zelf zijn paspoortaanvraag zal moeten ondertekenen op een toestel dat op de ambassade staat). Het principe van de Flying Consul blijft natuurlijk bestaan. Het huidig Belgisch paspoort waarover men nu beschikt (al dan niet biometrisch) blijft geldig tot de vervaldatum.

En novembre 2011 est paru dans le n° 2 du Lambik, un article concernant la délivrance des passeports biométriques à l’Ambassade de Belgique à Buenos Aires aux demandeurs de passeports qui s’y présentent personnellement. Suite à cet écrit, tout Belge domicilié en Argentine, Paraguay ou Uruguay devra se présenter personnellement à l’Ambassade afin d’obtenir son passeport biométrique et ce, à partir du 01 octobre 2012. Chaque passeport ordinaire belge délivré par l’Ambassade de Belgique à Buenos Aires sera donc biométrique. L’obligation de se présenter personnellement est valable pour le demandeur de passeport dès l’âge de 06 ans (puisqu’il devra signer la demande avec une machine qui se trouve sur place). Le principe du Flying Consul est évidemment maintenu. Le passeport actuel belge dont vous disposez (biométrique ou non) reste valable jusqu’à sa date d’expiration.

Men zegge het voort !

Qu’on se le dise !

Peter PONJAERT Eerste Secretaris (administratieve zaken) en Consul Ambassade van België Buenos Aires

Peter PONJAERT Premier Secrétaire (affaires adminstratives) et Consul Ambassade de Belgique Buenos Aires

Emmanuelle Thibaut

Emmanuelle Thibaut

NOUVELLE COORDINATRICE COMPTABLE RÉGIONALE

NIEUWE REGIONALE BOEKHOUDKUNDIGE

Chers belges de amérique du sud,

Beste belgen in zuid-amerika,

Je suis Coordinateur Comptable Régional (CCR) basé à Buenos Aires depuis le 1er octobre 2011, responsable pour la région de l’Amérique latine: le Chili, le Pérou, le Venezuela, le Brésil, la Bolivie, la Colombie, l’Équateur et la Jamaïque. Ma fonction consiste principalement à fournir un soutient aux postes diplomatiques de ma région dans leur administration budgétaire et financière en servant d’interface entre ces derniers et le Ministère en Belgique.

Ik ben Regionale boekhoudkundige Coördinator (RBC) gevestigd te Buenos Aires sinds 1 oktober 2011 en verantwoordelijk voor Latijns Amerika: Chili, Peru, Venezuela, Brazilië, Bolivia, Colombia, Equator en Jamaica. Mijn taak is de diplomatieke posten van mijn regio bijstand te verlenen bij hun budgettaire en financiële administratie als tussenschakel met het Ministerie in België.

J’ai précédemment travaillé au sein de la Représentation Permanente de la Belgique auprès des Nations unies à New York en tant que comptable locale et à l’Ambassade belge à Madrid en tant qu’assistante consulaire.

Hiervoor werkte ik als lokale boekhouder bij de Belgische Permanente Vertegenwoordiging bij de Verenigde Naties in New York en als consulaire assistente in de Belgische Ambassade in Madrid.

Bien que Buenos Aires soit à l’autre bout du monde, le dépaysement n’a pas été si grand car l’architecture de la ville me rappelle l’Europe à l’échelle newyorkaise. Mais surtout, cette nouvelle aventure m’a permis de rencontrer ma famille belge / porteña éloignée ainsi que des collègues fabuleux. Je suis convaincue que les quelques années en poste m’enrichiront d’expériences inoubliables.

Ook al ligt Buenos Aires aan de andere kant van de wereld, voel ik me niet onwennig aangezien de stad mij heel Europees lijkt op New Yorkse schaal. Bovendien heeft dit nieuwe avontuur mij de gelegenheid gegeven om mijn Belgische / “Porteña” familie te ontmoeten en heel toffe collega’s te leren kennen. Ik ben ervan overtuigd dat deze paar jaren op post me talrijke en onvergetelijke ervaringen zullen opleveren.

Emmanuelle Thibaut Coordinateur Comptable Régional

Emmanuelle Thibaut Regionale Accounting Coördinator

4 • • L A MB I K • • AGOSTO 2012

5 •• L A MBIK •• AG OSTO 2 0 1 2


>> INTER VIE W

Beelden maken de vrouw Gesprek met Margarita Gordyn

In t e rv ie w M e t M a rg a rit a Go r d y n D o o r R e in R e ma ut

Van de Vlaams-Argentijnse kunstenares Margarita Gordyn staan er beelden in Havana, Buenos Aires en Berlijn maar in België is deze leerlinge van Wilfried Pas onbekend. Voor LAMBIK, een reden om haar op te zoeken in haar thuisbasis Buenos Aires en haar uit te vragen over haar visie op kunst, over haar ambachtelijke technieken en haar voorkeur voor materialen als klei en hout. Ze is niet alleen een beeldend kunstenaar, ook een vrouw met een beeld, een visie op het leven. De herfst waait om ons tafeltje op een terras in San Telmo. Het is de cortado en de woorden van Margarita die ons warm houden. Ons gesprek begint over kunst, maar het brengt ons verder, dichter bij de essentie van de dingen.

Je beeldhouwt, schildert en tekent. Wat doe je het liefst? Beeldhouwen is mijn favoriete bezigheid. Ik werk vooral graag met hout. Als je met hout werkt, voel je dadelijk een dialoog met je materiaal. De structuur, de vorm en de nerven maken van mijn handen werktuigen van het hout en niet andersom. Ik weet pas waar ik uitkom als ik klaar ben. Andere materialen zoals klei en daarna je beeld overbrengen in brons is een uitdagend proces, vooral technisch. Mijn houten beelden zijn toegankelijker. Je zou het kunstige decoratie kunnen noemen. ‘Utilitarios’ zeggen ze in Buenos Aires. In mijn werken in klei leg ik meer controversen. Een van mijn lievelingswerken is het beeld van de vrouw dat ik in Duitsland gemaakt heb. Het is een beeld in klei van een vrouw van middelbare leeftijd, afgeleefd volgens de maatschappij; in haar naakte schoonheid, volgens mij. Vrouwen boven de 40 zijn wegwerpproducten in onze maatschappij. Wij, (ze lacht), weten dat dat niet waar is. Toch willen deze vrouwen hun leeftijd niet blootgeven, zich jonger gedragen dan ze zijn met al de frustraties die daaruit voortvloeien. Het beeld is een verpersoonlijking van dit conflict bij de vrouw zelf. Een heel mooi beeld, vind ik zelf, maar choquerend. Jouw levensloop is internationaal getint. Je studeerde in Antwerpen en Londen, werkte in 6 •• L A MB I K • • AGOSTO 2012

I NT ER VIE W M E T M A R GA R IT A GO R D YN D O O R R E IN R E M A U T

Puede ver más obras de Margarita en su página web: www.artebaires.com.ar/mgordyn Encargos: mgordyn@yahoo.com.ar Celular: 15-66672038.

vend man voor zijn tijd. Zo ook Karel V. Om hem juist in te schatten, moet je de tijd begrijpen waarin hij leefde. Hij was niet de gruwelman zoals ze hem nu willen afschilderen. Hij was een diep religieus man met een ridderlijk karakter, een vechter voor zijn idealen, de voorloper van het Europa zoals het nu is. Om het gelaat te boetseren van bekende personen, moet je hen kennen, hun biografieën lezen, voeling hebben met hun tijd. Daar hou ik van, je kan je erin vastbijten. (nvdr buste van Karel V vind je in LAMBIK1) Je ouders zijn van België, zelf ben je in Argentinië geboren, maar je spreekt vloeiend Nederlands. Was studeren in Antwerpen een cultuurshock of kwam het je bekend voor? Inderdaad, het was zeker een cultuurshock. Vooral het academische leven van Antwerpen. Tijdens mijn postgraduaat werkte ik onafhankelijk. Ik kreeg een eigen atelier waar ik me kon uitleven. Docenten waren in Antwerpen geen heer en meesters. Deze manier van opleiding was nieuw voor mij. Af en toe liepen de docen-

ten binnen om je werk te evalueren. Wilfried Pas was geen docent van mij, maar door zijn interesse in mijn werk, leerde ik enorm veel van hem. Voor mij een van de grootste kunstenaars van deze tijd. Hij kon je inspireren zonder jouw stijl te beïnvloeden. Zijn werk is een voorbeeld van sublieme kennis van het materiaal waarmee hij werkt en zijn technische gave om schoonheid een kunstige eenvoud te geven. De inspiratie die ik van hem meekreeg was vooral de vrijheid van expressie en de ontdekkingstocht naar artistieke schoonheid via de kennis van het materiaal waarmee je werkt. Cambió la frase: “Je bent niet alleen kunstenares maar je werkt ook als vrijwilligster in het sanatorium JT Borda, een psychologische kliniek. Hoe past dit in je leven? Ja, in el hospital JT Bota geef ik als vrijwilligster les aan mensen die voldoende ‘genezen’ verklaard zijn om zich terug in de maatschappij in te burgeren. Dat is niet altijd makkelijk. Medisch zijn ze wel genezen, maar emotioneel en sociaal is de knoop nog niet helemaal ont-

Hoe leg je uit dat Argentinie een kunstland is, het land is reeds zo lang in een economische crisis, of juist daarom? Hier in Argentinië is kunst sterk verweven in het dagelijks leven. Zelfs zonder subsidies blijft kunst hier belangrijk. In heel wat gezinnen wordt de kunst thuis beleeft. In elke huiskamer staat hier wel een ezel, een instrument of een boetseertafel. Waarom? Misschien is het een manier om onze frustratie te kanaliseren. Argentinië heeft een tijd gekend waar men niet mocht zeggen wat men dacht. Misschien daarom. Veel kunstenaars kunnen leven van de cursussen die ze geven. Anderen leven van beca naar beca. Ik zelf vind dat de kunst in België een elitaire aangelegenheid is. Kunst mag provocerend zijn, maar niet enkel met het prijskaartje. In België hebben we een pot mosselen, getatoeëerde varkens en een strontmachine. Is kunst enkel voor ingewijden? Die pot mosselen is wel echt Belgisch (ze lacht). Nee, ik vind dat kunst vooral schoonheid in zich moet hebben. Schoonheid is natuurlijk betwistbaar maar het kan wel gevat worden door iedereen, iets moois herken je, ook al ben je geen intellectueel. Van de installaties hou ik niet. Het is een modeverschijnsel, en persoonlijk vind ik ze heel saai. Er lijkt veel creativiteit in te zitten, maar technisch zijn ze ‘muy aburrido’. Kunst moet niet elitair zijn om kunst te zijn. Het moet wel technisch onderschreven worden. Dat wordt misschien door buitenstaanders minder begrepen. Kunst voor mij is geen boodschap op zich, wel een dialoog en of het daarom a priori provocerend moet zijn, vind ik niet.

Duitsland, zelfs in Cuba staat een beeld van jou. De buste van Von Humboldt in Cuba is een resultaat van een project in Duitsland. Dit beeld was een opdracht van de Duitse regering die het schonk aan de stad Havana. De jonge von Humboldt werkte in die stad als wetenschappelijke ontdekkingsreiziger. Het was een uitdaging omdat er van de jonge von Humboldt geen foto’s zijn. Ik had alleen foto’s van hem op latere leeftijd, toen hij faam had verworven. De buste is een reconstructie van mijn opzoekwerk over zijn karakter en zijn gedrevenheid. Hiervoor moest ik me inleven in zijn leven, pas als je in zijn schoenen staat, kan je het gelaat het juiste karakter geven. In Argentinië heb je de buste van Karel V, in Havana die van Von Humboldt, is dat een specialiteit van jou? Ten eerste hou ik van beeldhouwen. Maar om een buste te maken, heb je meer nodig dan een kunstig inzicht. Voor ik aan een buste begin, bestudeer ik de mens achter het hoofd. Ik verdiep me in zijn leven, en vooral in zijn tijd. Ik probeer te achterhalen hoe hij dacht, want dat is wat je gelaatsuitdrukking karakter geeft. Net zoals von Humboldt, was ook Karel V een intrigerende persoonlijkheid. Von Humboldt was een onafhankelijke onderzoeker, een ontdekkingsreiziger zonder financiële steun. In die tijd was dat geen sinecure. Hij bracht heel heel Zuid-Amerika in kaart. Een vooruitstre-

rafeld. Deze mensen hebben nog emotionele remmingen. Kunst is een uitdrukkingsvorm, nauw verbonden met emoties. Veel van deze mensen kunnen of durven zich niet te uiten uit angst voor de confrontatie met zichzelf en met de ‘buitenwereld’. Deze remming probeer ik weg te werken. Ze zeggen dat artiesten gek zijn, maar wie bepaalt wat gek zijn is? Als je psychologisch niet sterk in je schoenen staat, kan je je artistiek zeker niet uitdrukken. De kennismaking met kunst leert hen om de dialoog met zichzelf terug aan te gaan, de laatste stap van hun genezing.

”Wilfried Pas is een van de grootste kunstenaars van deze tijd. Hij kon je inspireren zonder je stijl de beïnvloeden.”

Bestaat er zoiets als het ultieme kunstwerk? Ben jij als kunstenaar op zoek naar het perfecte beeld? Nee, als je zoekt naar iets, verlies je het. Kunst voor mij is no-mente, het ‘niet-denken’. Elk werk is een uitdrukking van het moment, van de dialoog die ik voer op het moment dat ik werk. Dat is altijd anders, elke keer weer opnieuw, veranderlijk. Daarom geloof ik niet in het ultieme kunstwerk, omdat het op een ander moment weer voorbijgestreefd is, of niet. Eigenlijk sta ik daar nooit bij stil. 7 •• L A MBIK •• AG OSTO 2 0 1 2


>> VR AAG HE T AAN TANTE SIDONIE

Quiero ver al otorrinolaringólogo. ¡Ya!

Een auto wordt een coche en anteojos (bril) worden gafas. Aqui wordt acá, dinero is hier plata.

Jan-Pieter Damen (links) bij Elebaires.

>

>

Spaans leren in Buenos Aires, het is voor velen een aantrekkelijk vooruitzicht. Misschien door het levendige imago van de stad, de vele nevenactiviteiten zoals tango-dansen of omdat de Argentijnse hoofdstad het vertrekpunt is voor lange rugzakreizen. LAMBIK ging terug naar de schoolbanken en onderzocht de beste opties om snel en grondig de taal van Cervantes onder de knie te krijgen.

>

Misschien is het de ligging, de goedkope instap of de mond- aan mondreclame tussen buitenlanders, maar het overgrote deel van de Belgen die Spaans leren in Buenos Aires passeren door de trechter van de UBA (de Universiteit van Buenos Aires) met haar onvolpre reaz) met haar onvolprezen taallabo in de straat 25 de Mayo in microcentro. Ook Chantal Bourgeois volgde er meer dan twee jaar les en heeft

het zich niet beklaagd. “Ik had voor ik van start ging bij de UBA bij het Instituto Cervantes in Utrecht les gevolgd. Ook in Buenos Aires, vóór te starten aan de UBA, heb ik mijn Spaans opgefrist met een privé-lerares (Katlijn Deprouw). Bourgois doorliep uiteindelijk in haar tweejaarlijks verblijf 7 van de 8 niveau’s van het Talenlabo van de UBA. “Je kunt er kiezen tussen een reguliere (4 maanden per niveau) tot een zeer intensieve (1 maand in de vakantieperiode) cursus. Ik heb goede ervaringen gehad met alle typen cursussen, de kwaliteit van de lessen en de docenten was goed tot uitstekend en heb meer dan fatsoenlijk Spaans geleerd en de periode afgesloten met het afleggen van het CELU-examen. Voor mij was het een goed idee om privé-les te combineren met groepslessen. Bij de privé-les ga je dieper in op bepaalde problemen, in een groepsles heb je meer interactie én je leert mensen kennen natuurlijk.” Maar de de UBA zou de UBA niet zijn, moesten de talencursussen niet dezelfde mankementen hebben als de staatsuniversiteit. Ondanks het onbetwist academisch niveau en de lage prijs, is de absentie van de leraars groot en de infrastructuur quite elementary. “Één keer heb ik 3 verschillende docenten gehad binnen één cursus,” aldus Chantal. “Dat werkte toch niet

veranderd naar het taleninstituut Universitair goed tussen estaba en estuve en wat er volgde Talencentrum (CUI, Tribunales).” CUI is één nog minder. Inmiddels zat ik in een klas met van de bekendste instituten om Spaans te leren 90% Brazilianen die aan een stuk door ratelin Buenos Aires en heeft een wat dubbelzinni- den. Dit was erg frustrerend en heb gevraagd ge relatie met de Universiteit van Buenos Aires om terug te gaan naar Elebaires.” Was privé-les (UBA). CUI huurt lokalen van de UBA en zet geen optie? “Neen, die waren te duur voor mij. daarom de link met de unief opzettelijk in de Je leert er ook minder mensen kennen en het is verf, om zichzelf een academisch profiel aan te minder intensief.” meten. “CUI heeft op zijn attesten een stempel staan van de UBA,” zegt Damen. “Dit leek me Het niveau van de mede-leerlingen is een teeen goed plan, omdat je als afgestuurde student rugkerend thema voor hen die Spaans gaan een gat hebt in je curriculum als je een jaar de volgen. In Buenos Aires heb je een groot aanwereld bent gaan rondreizen. EnLeer een studie tal in Brazilianen, die dankzij het Portugees een Spaans Argentinië aan de Universiteit van Buenos Aires staat toch voorsprong hebben en anderzijds ook veel Expanish combineert het wat mooier op je CV.” Aziaten, met een ander alfabet en uitspraken leren van een met en taal dus een veeleen tragere manier van leren. Een culturele ervaring. Maar de ervaring in CUI was niet zo positief Belg of Nederlander valt al gauw tussen twee voor Damen. “Na de overstap van Elebaires, stoelen. “Het nadeel van de groepslessen is Phone: ARG +54 11 5252 3040 kwam ik er al snel achter dat de manier van CUI het niveauverschil tussen de studenten,” aldus Tte.met Gral. JuanDamen. D Perón niet echt werkte voor mij. We waren veel “Bij698 de Brazilianen stond ik met mijn Capital Federal studenten in de klas en mijn belevingswereld oren te flapperen. Engels sprekenden hadden Buenos Aires,daarentegen Argentina na een uitleg van een half uur sloot niet aan bij die van de docenten. Ik merkte www.exspanish.com dat ik er niet veel mee opschoot. Dat de lesuren nog altijd niet door wat het verschil was tus‘s middags waren, kwam wel goed uit voor mijn sen trabajo (ik werk) en el trabajo (het werk). uitgaansleven (lacht). De eerste maand heb ik Ik heb die niveauverschillen in beide scholen uitgezongen en slaagde in het examen.” “De gemerkt.” tweede maand echter vloog de lesstof over Het sociale aspect was voor Damen ook bemijn hoofd heen. Ik begreep de verschillen niet langrijk. “De laatste maand heb ik bij Elebaires

met veel plezier de lessen gevolgd,” aldus de Nederlandse advokaat. “Ook nadat ik gestopt was met de lessen, heb ik geregeld deel genomen aan culturele of sociale activiteiten zoals fietstochtjes of filmmatinées.” Niet iedereen steekt de Atlantische Oceaan over met een academisch plan om het Spaans onder de knie te krijgen. Sommigen willen een snelle introductie om zich reizend uit de slag te trekken en dat was het geval van Annelies Beyens die gefascineerd was door Patagonië. Ze schreef zich in voor een intensieve cursus van een week bij Expanish. “Mijn Spaans stond al jaren op non-actief,” zegt ze maar ik had een basiskennis die wel iets uitgebreider was dan Dos cervezas por favor!. En bij Expanish biedt men een cursus aan van een week intensief Spaans. Vier uur per dag en dat vijf dagen lang. Je kan op die tijd moeilijk mirakels verwachten, maar ik was wel benieuwd.” “De cursus begon vroeg, om 8.00 ’s morgens. Dat was vroeg opstaan,” herinnert Annelies zich. “Na een uurtje uitleg over de methode en een test, belandde ik in een groep van zes andere twintigers. Deze oriëntatie test vond ik een goed punt van de school. Ook het feit dat de groep waarin je wordt ingedeeld klein is.”

Annelies Beyens (rechts) bij Expanish.

Jose Serebrenik, originele cultuur-taal lessen.

www.mundo-espanol.com

”Spanish & Argentine Culture” Buenos Aires, Argentina, 2012 Mundo Español: a lifetime experience! > > > >

optimaal (lacht). Een nadeel van de UBA is de slechte staat van het oude gebouw, er is toen wat aan verbeterd (vooral de toiletten), maar dat heeft ook zijn charme. Het deed me aan Parijs terugdenken.” • • • Jan-Pieter Damen wilde na de unief een tijdje in Zuid-Amerika rondreizen. Hij besliste de reis te beginnen in Buenos Aires en zich daar te wapenen met wat een iets meer gesofisticeerde woordenschat dan die van Jommeke en Filiberke. Hij ging bijzonder methodisch te werk: “Om de juiste cursus er uit te pikken, heb ik een vergelijkend onderzoek gedaan naar 30 verschillende scholen. Het viel me op dat verschillende instituten; op het eerste gezicht dezelfde pakketten aanboden,” vertelt Damen aan LAMBIK. “Een criterium naast de kost, was het aantal uren per week. De logies speelden ook een rol. Immers, verschillende scholen bieden ook onderdak aan, meestal bij een gezin, en dat is dan inbegrepen in een globale prijs. Maar ik wilde absoluut niet bij een familie inwonen, omdat ik erg gehecht ben aan mijn vrijheid en geen behoefte had aan een goed bedoelende hospita.” “Uiteindelijk koos ik voor Elebaires, in de Palacio Barolo, waar ik de eerste drie weken les volgde. Daarna ben ik

Foto de Patricia Vanrespaille

Individual and group lessons all year long One of the first Spanish schools in Argentina Spanish for travelers Tango lessons

> Volunteer program > Discount for residents in Argentina > Recommended by Lonely Planet

Mundo Español | Chacabuco 649, C1068AAD Ciudad de Buenos Aires, Argentina Tel/Fax +54 11 4362 46 47 | info@mundo-espanol.com | http://www.facebook.com/mundo.espanol.7

8 • • L A M B I K • • AGOS TO 2012

• Jaren ervaring in het aanleren van Spaans en Engels aan anderstaligen. • Lessen bij Jose thuis, bij jou thuis, of op kantoor. • groepslessen voor bedrijven met aangepaste technische woordenschat • Originele aanpak: via musiceren, toneel, gedichten… • Culturele uitstappen in Buenos Aires. • Aanleren van castellano, en ook van het 2do or not2do in Argentinië. • Keuze tussen het algemeen beschaafde Spaans of het Castellano van Buenos Aires. Jose pakt elke leerling verschillend aan. De lessen worden op maat gemaakt.

Leer Spaans in Argentinië

Expanish combineert het leren van een taal met een culturele ervaring. Phone: ARG +54 11 5252 3040 - Tte. Gral. Juan D Perón 698 - Capital Federal, Buenos Aires, Argentina - www.exspanish.com

profesor@joseserebrenik.com.ar - Tel. 011-4351 3393 - 15-5165-4843

9 •• L A MBIK •• AG OSTO 2 0 1 2


>> VR AAG HE T AAN TANTE SIDONIE

DE PRIJZEN VAN DE SCHOLEN UBA 25 de mayo 20h: 780 pesos (packs van 60 uur: 2.340 pesos ) Elebaires 20h: 550 pesos Mundo Español 20h: 700 pesos (groepen) 20h: 1400 pesos (individueel) Expanish 20h. (intensief ): 1200 peso VAMOS Spanish 20h: 1250 pesos Privé klassen 20h: vanaf 1200 pesos tot 9000 pesos

We leken allemaal min of meer hetzelfde te kunnen. Tijdens de pauzes werd er toch nog snel naar Engels of Frans gegrepen, desnoods met handen en voeten. Die eerste uren klonk er heel wat bekend in de oren. Maar een taal begrijpen en kunnen spreken, zijn twee dingen. Dan is er nog het verschil tussen Spaans en het Argentijnse castellano (spreek uit castechano) Een auto wordt een coche en anteojos (bril) worden gafas. Aqui wordt acá, dinero is hier plata en ga zo maar verder. Gedreven schreef ik alles neer en als ik diezelfde avond een Colombiaan ‘Tengo que sacar plata’ hoorde zeggen, was ik zo trots als een gieter dat ik hem begreep. De dag later merkte ik dat in Argentinië niet alleen het accent verandert maar ook de grammatica. “Vosotros entendeis” wordt “Ustedes entienden” de 2e persoon meervoud wordt 3e persoon meervoud.

De medeleerlingen hebben elk hun eigen achtergrond en dat merk je. De Braziliaanse meisjes in mijn groep spraken Portuñol. Er was ook een Poolse vrouw met een stevige basis Italiaans die voor verwarring zorgde. Een Zwitserse en ik grepen dan weer naar het Frans dat we dan verspaansten. Onze lerares Amanda fronste haar wenkbrauwen. Er werd luid gelachen. Ik kwam gauw tot het besef wat een intensieve cursus betekende. Veel op weinig tijd. En het ontbrak me aan discipline om in een stad als Buenos Aires braafjes te studeren. Een namiddag op de boot vanuit Tigre nam ik mijn cursus nog eens vast. Studeren in de zon dat vond ik wel iets hebben. Toen ik naar Patagonië vertrok, ging de cursus Spaans ook mee in de rugzak. De uren die ik nog in bus zou slijten kon ik op die manier nog nuttig inzetten.” Vele scholen in Buenos Aires zijn erg flexibel in de termijn van de cursus. Je kan bij wijze van spreken à la carte kiezen tussen een week of zes maanden. Wat verschillende scholen ook gemeen hebben, is dat ze naast de strikte lessen, vele extra activiteiten organiseren. Bij Vamos Spanish, gelegen in de uptown buurt van Alto Palermo, worden er bijvoorbeeld filmnamiddagen gehouden, en fietstochten georganiseerd. Maar ze hebben ook een workshop over hoe het openbaar vervoer en een Guia T te gebruiken, hoe je een mate serveert en hoe je zonder woorden en met lichaamstaal communiceert in Argentinië. Je kan met de school zelfs een weekend naar Iguazú of Bariloche. Bi Vamos Spanish is het meer dan alleen Spaans leren,” vertelt de Canadese Ingrid So, marketing verantwoordelijke. “Als de student dat vraagt, dan zorgen we voor logies in Buenos Aires of gaan de student afhalen in de luchthaven. Velen voelen zich immers ongemakkelijk aan te komen in een vreemd land

waar ze ook de taal niet spreken.” Voor So is het belangrijk dat de student zich thuis voelt en ze benadrukt het belang van het persoonlijk contact. “Bij ons hebben we een academische coördinator die toeziet op de vooruitgang van de studenten. Bij aankomst houdt de coordinator een interview met de student om zijn niveau te bepalen en hem of haar in te delen in de juiste groep. Maar ook daarna zijn er evaluaties om te zien of de student niet van groep moet veranderen.” Een opvallend kenmerk van de school van Vamos is het lesmateriaal. Ze hebben er namelijk geen. “We werken niet met een vaste cursus,” verrast So.” Iedereen neemt zijn eigen lesmateriaal mee waar hij zich makkelijk bij voelt en we kijken per groep hoe de lessen gestructureerd worden.” “Voor ons is het is de prioriteit dat de student zich vlot in het Spaans kan uitdrukken, meer dan het afwerken van de hoofdstukken van een cursus.” Justine Paepen uit Knokke was alvast tevreden over de cursus bij Vamos. “Ik sprak al Spaans maar heb bij Vamos een cursus gevolgd om me te perfectioneren. De omgeving is erg relaxed en ik heb vele mensen leren kennen.” Een laatste kenmerk van Vamos is dat ze zich als ecologisch profileren. “In de school gebruiken we gerecycleerd papier voor de copies,” zegt Ingrid So. “We drinken koffie uit echte mokken en niet uit piepschuime of plastieken bekers. Daarnaast proberen we de studenten bewust te maken dat ze aan de book swap kunnen meedoen of oude kleren kunnen doneren en gebruikte batterijen en PET flessen kunnen binnen brengen.”

Crucigrama en lunfardo Kruiswoordraasel Spreekt u al een mondvol Spaans? En bent u al een beetje aangepast in Buenos Aires? Dan is het moment aangebroken om uw kennis te testen met dit origineel kruiswoordraadsel, speciaal gemaakt voor u door LAMBIK met een elementaire woordenschat uit het lunfardo, het argot van de hoofdstad. (oplossingen op pagina 26).

5

En castellano: Pruebe nuestro crucigrama único para poner a prueba su conocimiento del lunfardo, el caló porteño. (las respuestas en la página 26).

8

HORIZONTAL

VERTICAL

5. Dinero, plata 6. Vagabundo 7. Trabajo 8. Ladrón 11. Amenazar (en grupo) a un individuo, apretar. 13. Simpatizante de Boca Juniors 16. Simpatizante de un equipo de futbol 17. Departamento para encuentros íntimos 18. Simpatizante fanático de Boca Juniors 21. Nariz 22. Yacimiento subterráneo mineral, mujer bonita 23. Ayuda memoria

1. Caballo 2. Cerveza 3. Alguien que invoca la mala suerte 4. Ave de corral, simpatizante de River Plate 7. Cotorra, mujer de costumbres ligeras 8. Policía 9. Pájaro cantor, Gardel 10. Extra, Regalito de almacenero 12. Trabajo eventual 14. Tomar alcohol con amigos 15. Desagradable, feo 17. Dancing, Club nocturno 19. Apuesta, El juego 20. Cigarrillo

1

6

2

4

3

7

9

10

11

12

14

13

15

16

17

20 21

19

18

22 23

Typisch Buenos Aires natuurlijk dat de Spaanse les zich niet beperkt tot het verbuigen van onvoltooide deelwoorden, maar dat er allerlei andere activiteiten de kop komen opsteken. Aan keuzemogelijkheden ontbreekt het in ieder geval niet.

Cada dia brindando un mejor servicio informática Nueva dirección: Oruro 1188 (esq San Juan 3201) Telefono: 5256-1555 / 4957-0931 -Capital Federal Visita nuestras ofertas en: www.tazinformatica.com.ar

1 0 • • L A MB I K • • AGOSTO 2012

1 1 •• L A MBIK •• AG OSTO 2 0 1 2


>> AC TUALIDAD

La Burundanga DID YOU GET GRINGO-ED? Es bastante difícil pasar desapercibido como europeo/a en Sudamérica y si no te delatan la estatura o la vestimenta (comprada en una tienda de Safari), uno suele caer irremediablemente por el acento que lleva. Así, desde simples carteristas en el metro o taxistas que devuelvan billetes apócrifos, hay unas modalidades de estafa bastante inventivas y no exentas a la originalidad. SIDONIE nos cuenta dos situaciones para estar prevenido. El truco de la mostaza en Argentina y Las bolsas de super en Brasil.

¿Hay peor cosa que una droga que le roba a uno su voluntad? Una droga que convierte a una persona en un robot capaz de hacer cualquier cosa. Así parece que funciona la burundanga, una droga colombiana utilizada frecuentemente por bandas de criminales para robar o violar a sus victimas.

1. LA MOSTAZA

Por T om D ie us a e rt

“Estaba caminando por la acera en un barrio de clase media en Bogotá”, se acuerda la víctima, una bogotana (o Rola) de 38 años. “Cuando de repente vi que alguien cruzaba la calle. Tenía un mapa en la mano y se me acercó para preguntarme el camino. Me acercó el mapa y luego me sopló algo en la cara.” “Por suerte me di cuenta lo que había pasado y tuve la suerte que había un colegio cerca con un vigilante afuera. Sentí que me iba a desmayar pero llegué a la puerta del colegio, le dije al señor que me querían robar, que por favor me dejara entrar y le entregué mi celular. Por suerte me creyó y abrió el portón, detrás del cual me desmayé. No lograron robarme nada” Otra historia va así: “Tengo un amigo que se despertó en su casa sin muebles. No sabía que hacía ahí y no se acordaba de nada. Salió para hablar con el conserje, y éste le dijo: ‘Pero Señor, si hace rato vino el camión de la mudanza y usted mismo estuvo ayudando a los peones a subir el sofá...” Estas historias recorren las grandes ciudades colombianas como si fueran mitos urbanos. Personas que fueron drogadas sin que se dieran cuenta: Por una golosina de un taxista, por un trago en un bar o como en el primer relato, por alguien que a plena luz del día le soplaba un polvo en la cara. Uno no sabe si estas historias se cuentan para asustar al turista aventurero que se siente engrandecido por viajar en el país de las FARC y Pablo Escobar. Porque suena muy fantástico. ¿Para qué drogar a alguien a través de este proceso tan novelesco con el fin de robarlo, si uno podría hacer lo mismo a punta de pisto1 2 • • L A MB I K • • AGOSTO 2012 1 2 • • L A MB I K • • AGOSTO 2012

la? ¿Serán que los ladrones colombianos son tan románticos que pretenden emular los poderos de los brujos de la selva? Porque la “borrachera”, como se conoce a la burundanga en Colombia es originalmente una planta salvaje, la Brugmansia de la familia de la floripondia que utilizan los chamanes como alucinógeno, para poder “viajar fuera del cuerpo”, pero que ahora su, extracto activo, ha encontrado un fin mucho más terrenal: El viaje de unos billetes de un bolsillo al otro. Ya que lo que suelen hacer los asaltantes, luego de drogar a sus victimas es llevarlos hacia algún cajero automático para vaciar la cuenta. Lo más interesante es que la victima no suele acordarse nada de lo que haya hecho, a pesar que estuvo en un estado totalmente consciente. • • • En el barrio antiguo de la Candelaria en Bogotá, conocimos a Ritchie, un inglés de 35 años que vive hace varios años en Colombia. Le pasó esto hace 3 años en el centro de Bogotá. “Estaba tomando unas cervezas con Trevor, un amigo australiano, en un bar de estudiantes en el barrio céntrico de La Candelaria,” cuenta este soltero que tiene un negocio de alquiler de bicicletas de montaña. “Conocimos a dos hermanas muy sexíes ahí y antes de que se fueran les pedimos sus números para vernos el fin de semana. El sábado siguiente ellas nos citaron en un bar de la Plaza de Armas. Al principio nos hicieron esperar y Trevor empezó a molestarse, pero lo dije que esto era normal en Colombia y que la espera podía valer la pena. ¡Qué equivocado que estuve!” dice Ritchie. “Las chicas llegaron final-

mente y se veían espectaculares, llegaron con una prima. Nos invitaron a otro bar en una zona bastante oscura. Cuando caminábamos por los callejones Trevor y yo nos preguntamos si era una buena idea, pero las chicas estaban tan lindas que dijimos: “Que diablos, veremos lo que pasa!” En el bar éramos nosotros cinco y los mozos que trabajaban ahí y que aparentemente eran amigos de ellas. Ellas empezaron a bailar de una forma muy provocativa. Pidieron unos cuba libre y en la pista del baile, nos daban de tomar en los labios. En ese punto, todo se nos empezó a poner nebuloso. Lo último que me acuerdo, era que quería salir para afuera a tomar aire. Recuerdo que uno de los que trabajaban ahí me trajo de nuevo para adentro y cerró la puerta.” Y la puerta que le cerraron a Ritchie, se abrió apenas muchas horas después. • • • “Lo que me acuerdo es despertarme el domingo en mi hotel en La Candelaria con una terrible jaqueca. De hecho me quedé dormido de nuevo, profundamente, para despertarme el lunes a la mañana, cuando me sentí algo mejor. Ese día vi a Trevor y él se sentía igual de mal. Tratamos de analizar que era lo que nos había pasado. Los dos habíamos llegado sin un centavo en el bolsillo al hotel y no nos acordábamos nada después de haber tomado esos tragos,” dice Ritchie que para despejar cualquier duda sobre su capacidad de manejar el alcohol, enfatiza: “Mire que los dos somos bebedores experimentados... .” Un farmacólogo que le vendió unas pastillas para el dolor de cabeza, fue el primero en su-

gerirle a Ritchie que quizás había sido drogado con burundanga, una sospecha que ganaba fuerza luego de haber hablado con el conserje del hotel. “Nos dijo el conserje que cuando nos vio estábamos fuera de nosotros, que nunca nos había visto así. Lo único que no cerraba era cómo habíamos logrado volver a casa solos.” La experiencia lo afectó bastante a Ritchie. “Los meses siguientes estaba muy enojado y si no fuera por la buena gente de Colombia, hubiera dejado el país. También dejé el trago … por lo menos por un mes. Me volví mas desconfiado y siempre que salía con alguna colombiana le contaba lo que me había pasado. ¡Hubo una época en que incluso les pedía a las chicas que me mostraran sus cédulas de identidad!” Al fin y al cabo, Ritchie y su amigo se lo sacaron barato. No llevaban tarjetas de crédito encima, tan solo perdieron dinero en efectivo. A algunos los va peor. Aunque el efectos directos de la burundanga -la pérdida de memoria y dolores de cabeza- suelen ser pasajeros, la droga puede tener efectos neurológicos graves e incluso resultar en la muerte, en caso de sobredosis. Tampoco es extraño leer en las noticias colombianas, que alguien ha sido violado luego de una cita amorosa. En esos casos de “date rape”, la víctima no estuvo inconsciente pero accedió “libremente” a tener sexo con alguien con quien no quería estar. Eso es quizás lo que más miedo da. No la droga psicoactiva en sí, pero el hecho de que nos puedan anular la propia voluntad, eso es equivalente más o menos a robarnos nuestra personalidad.

Quienes vieron la película Nueve Reinas de Fabian Bielinsky (con Ricardo Darin y Gaston Pauls) pudieron apreciar el gran abanico de trucos que dominan los estafadores porteños, pero sin duda el truco de la mostaza es uno de los robos mas interesantes. Como testigo tenemos a un turista holandés de 50 años que visitó Buenos Aires en febrero del 2012. “En un momento estaba caminando alrededor del teatro Colón con mi esposa, mirando el edificio y sacando fotos. De repente se me acercó un hombre, bien vestido y acompañado por una mujer igual de elegante, y me dijo que se me había manchado mi saco. Y de hecho qué si. Tenía toda la parte de atrás sucia con alguna sustancia amarillenta y asquerosa. Ni me había dado cuenta como había pasado. El señor se ofreció a limpiar la manga con una servilleta.” La mujer también se le acercó. “Afortunadamente me acordaba lo que al llegar a Buenos Aires, nuestro guía nos había contado, sobre los modos del robo y se me disparó una alarma. Agarré el brazo del tipo y en ese momento se le cayó mi billetera al suelo. O sea, ya había metido su mano en mi bolsillo y yo no había sentido absolutamente nada. Al mismo momento mi esposa tenía agarrada a la señora. Pero ya descubiertos, los dos se echaron a correr. Los dejamos ir, pero me llevé un susto de aquellos,” confiesa el holandés. Así que si usted planea ira ver Aída de Verdi en el Colón, fíjese bien quien le está controlando las entradas. Tenga en cuenta que la mostaza perfectamente pueda ser sustituida por otra sustancia parecida como el ketchup, la mayonesa o -más apropiada para la zona- la salsa golf.

2. LAS BOLSAS EN EL SHOPPING BRASILEÑO El otro ejemplo de los posibles engaños que puede sufrir un GRINGO es bastante inocente y las pérdidas patrimoniales son más bien limitadas pero a la vez, implica una merma importante en la imagen pública de la victima, más aún si en aquel momento se encuentra acompañado. Generalmente la trampa la tienden los maleantes en lugares que – además de las playas – suele reunir a los brasileños de todas las clases, el shopping y más específicamente entre la zona de las cajas y el estacionamiento, cuando uno va caminado a su vehículo, cargado de bolsas. Uno está pensando en otras cosas y de repente siente que alguien la toca el trasero, pero no. Alguien con fuerza le ha bajado las pantalones hasta los tobillos y obviamente, ante el estupor y el jolgorio de todos los presentes, lo primero que piensa uno antes de buscar al culpable del bochorno, es subirse los pantalones lo más rápido posible, acción para la cual necesariamente necesita soltar las bolsas y dejarlas en el piso, logrando justamente el objetivo de los malhechores que se hacen con la mercancía recién comprada y desaparecen por una de los múltiples salidas del shopping. (TD)

1 3 •• L A MBIK •• AG OSTO 2 0 1 2


>> VIA JES

La ruta de las estrellas Un espectáculo natural en el desierto chileno Hay tres lugares en el mundo considerados como los mejores para la observación astronómica: Hawaii (USA), Las Islas Canarias (España) y la precordillera andina, el único punto no insular de la tierra donde hay más de 300 días despejados al año. La región al norte de Santiago de Chile, no sólo está alejada de las grandes ciudades, así minimizando la contaminación lumínica, pero también está ubicada en la zona más seca del planeta. Por la ausencia de humedad en el ambiente, se logra mucha mayor nitidez al momento de observar el universo. No por nada, en esta zona se han instalado nada menos que una docena de observatorios astronómicos, algunos al servicio de la ciencia y otros a una escala más pequeña, abiertos para los turistas. En el valle del Elqui, en la región semidesértico de Coquimbo, entre Santiago de Chile y el desierto de Atacama, los astros iluminan la noche. La ciudad costera de Serena es el punto de partida ideal para recorrer los varios centros que abren las puertas al público, no sólo a aficionados de la astronomía sino también a enamorados y poetas quienes quieren gozar de una bóveda nocturna agujereada millones de veces. Manejando por el valle del Elqui uno los encuentra fácilmente, ya que son pequeñas cúpulas plateadas de los cuales sobresalen una serie de telescopios. P o r J o rg e L ó p e z O ro z c o

Desde que Edison inventó la bombita eléctrica, el planeta Tierra nunca más estuvo a oscuras. Casí hizo desaparecer uno de los espectáculos más impresionantes de la naturaleza: el cielo nocturno salpicado de estrellas. Afortunadamente, en algunos lugares en el mundo, como

� El más emblemático y conocido de los observatorios, el Mamalluca, recibe más de 60 mil visitantes el año pasado. Una vistosa cúpula alberga al telescopio principal, un Meade de 16 pulgadas (40 cm). Este genera la sensación de que las estrellas están casi al alcance de la mano. O más bien del ojo, ya que la observación es directa y no mediada por computadores. La luna con sus cráteres, cúmulos estelares o la Cruz del Sur, se cruzan con explicaciones de los guías que acompañan la visita. Ellos cuentan que lo que observamos actualmente, es en realidad el pasado remoto del cosmos que llega con un retraso de miles de años luz. Así, Alfa Centauro, la estrella más cercana al sistema solar está a 4,2 años luz, lo que son en unidades de longitud unos 37 billones de km. � A sólo 15 km de La Serena, está el Observatory Serena, propiedad de una joven astrónoma alemana. Silvia Müllner te enseña como practicar la astro-fotografía. Ella recorre todo el desierto chileno en búsqueda de las imágenes mas insólitas de nuestro universo y ha sacado fotos irrepetibles de luna y de cometas, como el Lovejoy, descubierto por un astrónomo amateur del mismo nombre. A fines del año pasado (2011) el Lovejoy pasó cerca de la superficie del Sol y milagrosamente sobrevivió esta misión suicida. Müllner captó el paso de este cometa periódico.

en el norte de Chile, aún se puede observar la bóveda astral en todo esplendor. En el valle de Elqui, al norte de Santiago, hay varios centros astronómicos que permiten al turista acercarse al universo.

1 4 • • L A M B I K • • AGOS TO 2012

Algunos no se contentan con mirar las estrellas y se han especializado en fotografiar el firmamento. El belga Daniel Verschatse es uno de los especialistas mundiales en esta disciplina (para ver unas fotos: http:// www.verschatse.cl) y hace poco abrió un centro astronómico en el valle del Elqui. La observación se realiza en Hacienda los Andes, un hotel campestre que a parte de tours y cabalgatas por la precordillera andina, ofrece el turismo estelar por solo 12 euros por persona un tour guiado de una hora y media. Más info: info@haciendalosandes.com 1 5 •• L A MBIK •• AG OSTO 2 0 1 2


>> VIA JES

Playas caribeñas en los Andes La Isla del Sol (Bolivia)

No es difícil encontrar el sendero que lleva al norte, simplemente hay que seguir a las mochilas caminando, siempre tomando las precauciones necesarias para no tropezarse con ninguna gallina, chancho o burro suelto. Desde arriba, mientras que uno baja por el sendero que serpentea, se puede observar bien la forma alargada de la isla. A los costados se abren grandes bahías, en las cuales el azul profundo del agua se convierte en verde esmeralda al llegar a la orilla. En la costa de enfrente brillan los techos de chapa de Puno, la ciudad peruana al otro lado del Lago Titicaca. Aquí uno se da cuenta del valor estratégico del lugar, en el medio del lago más alto del mundo, un verdadero mar que une a Bolivia con Perú, y que fusiona la cultura quechua de los Incas con la cultura Aymará del altiplano boliviano.

Desde el muelle del puerto de Copacabana, Bolivia, aparece la Isla del Sol. Entre las nubes y las ruinas, donde nació la cultura incaica, sobrevive el lenguaje aymara, leyendas milenarias y el trabajo ancestral de la tierra. A tan sólo dos horas del ruido ensordecedor de La Paz, se escucha el silencio del lago. T e xto d e Gui d o Ce r vet t i F otos d e Jorge Ló p ez O r ozc o

COMO LLEGAR Buses de La Paz a Copacabana salen por la mañana y al mediodía de la terminal. Buses de turistas, a contratar en las agencias o en tu hotel, vienen a buscarte a tu hotel. Varias compañías ofrecen el viaje en Lancha desde Copacabana a Yumani (2 horas). Salen por la mañana y al mediodía. El pasaje (15-25 bolivianos) se consigue en una agencia o directamente en el muelle.

1 6 • • L A M B I K • • AGOS TO 2012

“¡Nos vamos que pica!” grita el lanchero, tapándose el sol con una mano. Los 3.800 metros de altura se sienten en el calor y en la escasez de oxígeno. Parece que uno está en altamar, sólo que el agua del Lago Titicaca es dulce y tranquila. Este enorme espejo de agua lo comparten Bolivia y Perú y contiene más de 20 islotes desperdigados como un archipiélago. Los cóndores se ven a simple vista, porque aún navegando estamos en su casa, en el techo de la cordillera de los Andes.

Navegar hacía el pasado

Una playa en medio de los Andes Una vez atravesadas las ruinas el Templo de la Chinkana, del cual partieron Manco Cápac y Mamá Ocllo, los fundadores del Imperio Inca, el sendero de Yumani termina en una extensa playa de arena blanca, rodeada de pequeñas casas de colores. Un premio importante después de una caminata cansadora. Challapampa es más rústico que su pueblo vecino. Lo más moderno que hay a nivel de la construcción es una pequeña cancha de fútbol, que es aprovechada por los turistas rubios que juegan a los gritos con los niños del pueblo. Otra opción después de la caminata es ir a comer: en la mayoría de los hostales se cocina en horno a leña, lo que no va detrimento de la calidad de la comida. Al contrario, la comida

Según cuenta la leyenda, Manco Cápac y Mamá Ocllo, ambos hijos del sol, desde el norte de esta isla partieron a fines del siglo XII a fundar el imperio más grande del sur de América. Manco llevaba consigo un bastón de oro con el que debía golpear en todos los lugares por donde pasaba. Después de cruzar el lago, atravesar las frías mesetas de Puno e internarse en el corazón del Perú el bastón indicó el lugar y allí se fundó la ciudad imperial, Cuzco, que en tan sólo un siglo iba dominar un continente entero. En Yumani, el calor del día se disipa con la caída del sol. La amplitud térmica en la altura es enorme y el frío invade todo. Bien abrigado, una buena opción es ir a uno de los pocos bares abiertos a la noche, donde venden Singani con limón. Es un aguardiente, destilada de uva, el licor boliviano por excelencia. Aunque no recomiendan tomar alcohol durante los primeros días en la altura, el frío y el viento hacen muy difícil acatar ese consejo.

Lo primero que se distingue, llegando a la Isla del Sol, después de dos horas de navegación, son las terrazas de cultivo y un gran acantilado que termina en el puerto del sur de la isla. Apenas aterrizados, algunos viajeros esperan probar el agua de la Fuente de la Juventud, una caída natural de la época precolombina que dicen rejuvenece a quien la bebe. Viene bien para refrescarse antes de encarar la gran escalera de piedra que trepa el acantilado hasta el pueblo de Yumani en lo más alto de la isla, a casi 4.000 metros sobre el nivel del mar.

Un camino milenario en lo alto de la isla

Arriba uno se sumerge en un enjambre de voces que ofrecen lugares para dormir y comer. Por unas monedas los niños con sus mejillas tostadas por el sol, se convierten en pequeños guías turísticos que cuentan hechos y mitos históricos. Porque la Isla del Sol, además de ser una perla de la naturaleza, es una pieza clave en la historia de América Latina, ya que aquí nació el imperio Inca.

El turismo impulsó fuertemente la construcción de hostales en Yumani. Hay algunos sencillos y otros con pileta, tipo cinco estrellas. Pero la mayoría de los turistas no vienen aquí para recostarse al lado de una pileta. Vienen a recorrer la isla a pie, y luego de Yumani, la mayoría quiere conocer el otro pueblo, Challapampa que se encuentra más bajo, a la orilla del lago, a una distancia de 3 horas a pie.

¿CÓMO EVITAR EL MAL DE ALTURA? El mal de altura ('Sorojchi' en Bolivia) es el nombre dado a las reacciones del cuerpo, que se producen por la baja presión de oxígeno que existe a gran altitud. La fatiga es mayor de lo normal, se tiene necesidad de aire, en ocasiones una cierta somnolencia, mareos, dolor de cabeza, trastornos digestivos, náuseas y vómitos.

Se considera que en condiciones normales una persona tarda en aclimatarse unas 72 horas. Recomendamos dormir bien el día anterior, no comer comidas indigestas y evitar el exceso de bebidas alcohólicas. Durante la estadía en la altura, se recomienda: � Ascender paulatinamente; � Hidratarse perfectamente, bebiendo incluso sin tener sed; � Evitar el exceso de bebidas alcohólicas, tabaco, tranquilizantes y/o somníferos; � Comer poco, de preferencia carbohidratos, comidas ricas en azúcares y féculas sobre todo. � Disminuir la sal en las comidas; � Moderar la actividad física, sobre todo las primeras 48 horas; � Aumentar conscientemente la profundidad de las respiraciones;

1 7 •• L A MBIK •• AG OSTO 2 0 1 2


>> VIA JES

casera de aquí es sencilla pero riquísima y contiene ingredientes típicos de la zona como carne de llama, maíz, hierbas y quínoa. De noche la playa, que de día tiene aspectos de una playa caribeña, se llena de fogatas. Son mochileros que intentan combatir el frío. Viajeros que pasean con botellas de Singani o de vino por las callecitas del pueblo se acercan a los fogones a compartir su trago y cantar al ritmo de las guitarras. El pueblo amanece muy pacífico, el Singani aparentemente hizo efecto. Los turistas duermen plácidamente en sus carpas sin sospechar que la comida que dejaron en la arena ahora es un manjar para los chanchos. Hacia el mediodía, desde la playa se ven botes de vela acercándose a la costa, son pescadores que traen su recompensa de una mañana de trabajo: truchas frescas, que los turistas pueden disfrutar con vista al lago sagrado. Horas más tarde, llegarán las lanchas motorizadas con nuevos turistas. El paraíso de Isla del Sol claramente está debatiendo su futuro: será un destino turístico masivo o un lugar natural auténtico. El turismo beneficia a los pobladores económicamente, pero a la vez trae cambios importantes. ¿Cómo lo verían Manco Cápac y Mamá Ocllo, los hijos del sol?

1 8 • • L A M B I K • • AGOS TO 2012


>> ENTRE VISTA

La vida despues del hockey Luciana Aymar está jugando sus últimos Juegos Olímpicos y como despedida dio una entrevista exclusiva con LAMBIK Cada domingo a la madrugada, una adolescente Luciana Aymar tenía la misma expresión en el rostro: tristeza y muchas lágrimas que le recorrían la cara. Ocurrió así durante diez años, cada vez que subía al ómnibus que la llevaría desde Rosario a Buenos Aires. La tristeza era porque hasta el jueves no volvería a ver sus padres y a sus seres queridos de Fisherton, su pueblo. Cuando llegaba a Capital Federal, la esperaba una semana a puro hockey en el Centro Nacional de Alto Rendimiento Deportivo (CeNARD).

R eda c c ió n y F o t o s : P a b l o E l ía s

-¿Como eran esos primeros pasos en el hockey profesional? -Sufría mucho. Pero una vez que me encontraba con mis compañeras de equipo, me daba cuenta que eso era lo que quería hacer. Por más que extrañaba a mi familia. Cuando jugaba un torneo me daba mucho placer vestir la camiseta argentina. Siempre tuve la convicción de llevar este deporte hacia lo más alto. De chica soñaba con convertir al hockey en un deporte popular, jugar en los Juegos Olímpicos y ser abanderada. -Estos sueños se cumplieron ahora. ¿Cómo viviste el momento de ser elegida como abanderada? -Miré por la televisión la votación desde mi casa en Núñez. En un momento mi teléfono colapsó, era un caos y vi solamente un mensaje de la jefa del equipo que decía: “ganamos”. Lagrimé un poco y fui al CeNARD a festejar con mis compañeras que me hicieron una joda de muy mal gusto: mis compañeras estaban entrenando como si nada. “Qué raro, pensé. Todavía no deben saber que ganamos la votación.” Pero estaban actuando….hasta que les grité: ¡ganamos! Y nos pusimos todas las Leonas a festejar en ronda. -¿Cuáles es la esencia de Las Leonas? -Es una combinación de experiencia, talento, garra y corazón. Este último factor a veces ayuda mucho a ganar torneos. La verdad que estoy muy contenta de jugar unos Juegos Olímpicos con este grupo. 2 0 • • L A M B I K • • AGOS TO 2012

-Sos la mejor jugadora de argentina de tu generación. ¿Qué consejos tenés para su sucesora? - Algo que me costó mucho fue el paso del amateurismo al profesionalismo. Esa transición la atravesé yo sola y me costó porque el hockey de repente pasó de ser un deporte poco conocido a uno tan mediático. Hoy siento que algunas decisiones que tomé no fueron buenas. Creo que las chicas que hoy llegan a Las Leonas van a estar más preparadas de como se vive el hockey de hoy. Hoy todo está más organizado, las jugadoras están más acompañadas. -¿Cuáles fueron malas decisiones? -Son detalles pero, por ejemplo, antes no me conocía nadie y cuando comenzó ser un deporte mediático, empecé a salir en todos lados, a hacerme famosa. Me ofrecían una revista o de una canal y quizás te ofrecían hacerte unas fotos para algún lado y después me arrepentía de haberlas hecho… son cosas que vas aprendiendo porque venís de otro lugar, porque perteneces a un deporte no tan organizado como otros. En el fútbol los chicos nacen en un ambiente donde está todo preparado para eso. A mí me tocó toda esa transición, pero hoy, por suerte, tengo un representante y un agente de prensa que me pueden guiar. -¿Vamos a ver a la mejor versión de Luciana Aymar en estos Juegos? -Me encantaría. Pero cada torneo es distinto. Siempre me propongo cosas nuevas en mi jue-

De chica soñaba con convertir al hockey en un deporte popular

go, mejorar, cambiar tanto técnicas como tácticas porque soy una jugadora a la que estudian mucho y por lo general estoy muy marcada. -Son tus últimos Juegos Olímpicos, ¿pero vas a seguir jugando a hockey? -Hoy quiero disfrutar de lo que me toca vivir, de los entrenamientos con mis compañeras que es un grupo muy divertido y la pasamos muy bien. Obvio que me cuesta un poca más con 34 años y los músculos sienten distintos a cuando tenía 20… Hoy me cuesta mucho, pero tengo compañeras que hacen que eso se sienta diferente por suerte así que supongo que después de los Juegos Olímpicos voy a aprovechar para descansar mucho y para tener el tiempo para hacer otras cosas.

-¿Qué te gustaría hacer después? -No tengo nada definido aún, pero me imagino en la casa de mis padres en Fisherton, rodeada de mi gente. Siempre fue lo que me dejo los pies sobre la tierra el volver a mi casa, mi familia, mis amigas, mis afectos…Y la verdad que

estando en Buenos Aires, quizás más sola… uno extraña todo eso y cada vez que vuelvo a Rosario me da mucha felicidad aunque sean tres o cuatro horas sentada comiendo un asado con mi familia y mis amigas. Esto me genera mucha paz.


>> LIBR OS -BOEKEN

>> DE AR VE JAS Y C ALABAZAS

Corresponsal de guerra Cartas, diarios, relatos (1907-1922) de Roberto J. Payró

Montmartre en San Telmo

Patés, Rillette y otras comidas exóticas en la Brasserie Petanque

Compilado por Martha Vanbiesem “Nada más trágico que asistir impotente a la destrucción de un país y mi papel de simple espectador suele atormentarme al ver la supresión sistemática de la pequeña y noble Bélgica”. Martha Vanbiesem eligió está cita a modo de presentación del libro que ella recopiló con los artículos periodísticos, diarios y cartas que Roberto Payró, el primer corresponsal de guerra argentino, escribió durante los 13 años que vivió en Bélgica. Ahora que nos acercamos al centenario de la Gran Guerra (1914-2014) y se pueden esperar muchos libros y películas al respecto, esta compilación editada en Argentina es de un valor histórico incalculable, porque Payró no solo relata acontecimientos desconocidos en Bélgica, sino también lo hace con la pluma ágil del autor consagrado (entre otros, por el libro “Pago Chico”). El resultado es un libro grueso (nada menos que 1340 páginas) que sumergen al lector en un cuadro preciso, serio y particular de la Bélgica de principios del siglo XX. Roberto Payró nació en Argentina, pero en 1907 abandonó su país para recalar en el viejo continente. Tras una trunca estadía en España, siguió los consejos de su amigo, el ingeniero belga Eugenio Koettlitz, y se radicó con su familia en Bélgica. Recorrió el país de punta a punta relatando las costumbres de la gente, los paisajes, sus rincones más inhóspitos y los acontecimientos políticos más relevantes para el diario La Nación. Cuando estalló la guerra del 1914, Payró decidió quedarse en el país que a esa altura ya quería como propio. A pesar de los riesgos, relató las penurias de la guerra, cruzando a pie por la playa o los bosques la frontera con Holanda con sus artículos bien escondidos para poder enviarlos a la Argentina.

Gringos Locos

“Corresponsal de guerra” funciona como un rompecabezas. Cada relato, crónica o fragmento del diario de Payró son pequeñas fichas que con el correr de las páginas se transforman en un gran cuadro. Martha Vanbiesem, hija de un inmigrante belga, tuvo una tarea difícil. Durante cuatro años recorrió minuciosamente los archivos del diario La Nación y la hemeroteca del Congreso para rescatar del olvido estos textos y ordenarlos cronológicamente. Payró retrata las experiencias de la gente común, los acontecimientos políticos, hasta las crónicas sobre la guerra en el capítulo de “Diario de un testigo” derivando inevitablemente en el “Diario de un incomunicado” en los años más crudos de la guerra, cuando la policía alemana realizó numerosos allanamientos en su casa de Bruselas. El rompecabezas finalmente se completa con el fin de la guerra, cuando Payró vuelve a publicar en la Argentina sus “Cartas informativas” y, con ellas, su particular mirada sobre lo que dejó la guerra, pero fundamentalmente, sobre el futuro, sobre la reconstrucción de un país. La pluma filosa de Payró no se guarda nada, con soltura y fluidez construye el gran relato que Martha Vanbiesem logró desentrañar en la búsqueda de sus propias raíces. “Corresponsal de guerra”, es en parte la historia de su padre que fue a su vez la de muchos otros que cruzaron el océano escapando del desastre, y es también la historia de los que como Payró soportaron la mezquindad de la guerra soñando con un futuro diferente. Roberto J Payró: “Corresponsal de guerra” | 2009. ISBN 9789507867569. Precio $ 260.-. Pedidos: info@editorialbiblos.com ( R e s e ñ a : Guid o C e rv e t t i)

De legendarische trip door Mexico van Morris, Franquin en Jijé. D oor R ei n R em a u t “Als de legende sterker is dan de realiteit, gebruik dan de legende”. Met dit gezegde van westernregisseur John Ford, begint de strip van Yann (scenario) en tekenaar Olivier Schwartz. Zij nemen de ongelooflijke reis onder handen die Jijé (Jerry Spring) ondernam naar de VS en Mexico met zijn gezin en twee vrienden-striptekenaars, Morris en Franquin. We spreken 1948 en Jijé heeft schrik van het communisme in Europa. De jonge Franquin (Robbedoes, Guust) en Morris (Lucky Luke) laten zich overhalen en samen vertrekken ze vanuit de haven van Antwerpen naar het beloofde land (Amerika), op zoek naar werk bij de tekenstudio Disney. Maar door de financiële kater van Bambi, is er geld noch werk bij Disney. Zonder job en geldige verblijfsvisa is het gezelschap verplicht te verhuizen naar Mexico, een reis die ondernomen wordt in een oude Hudson die Jijé van het Amerikaanse leger overkoopt.

Gringos Locos - Uitgeverij DUPUIS - Tekeningen Olivier Schwartz - Scenario Yann ISBN 978-90-314-3160-1 Deze strip is beschikbaar in de BIB in Buenos Aires.

2 2 • • L A MB I K • • AGOSTO 2012

Chef Sébastien Fouillade Restaurante Petanque

Het relaas van deze Belgische stripschrijvers in Mexico wordt door Yann verteld als een knettergek verhaal. Het is een feit dat deze reis inspirerend werkte voor de drie auteurs. Mexico bracht spanning in de verhalen van Jerry Spring; Robbedoes en Kwabbernoot ontdekten een

nieuwe wereld en de Marsipulami. En Lucky Luke werd geboren in de pulperías die Morris graag bezocht. Scenarioschrijver Yann heeft de historische trip gereconstrueerd en wat aangedikt. Goscinny zei ooit dat hij en Morris de avonturen van Lucky Luke baseerden op waar gebeurde feiten, “zolang de realiteit niet in de weg stond van een grappig verhaal.” Yann volgt die redenering bij zijn interpretatie van deze legendarische reis. Maar de kinderen van Franquin en Jijé waren niet akoord met de visie van Yann en spanden een proces aan om het verschijnen van de strip tegen te houden. De erfgenamen vonden dat de stripfiguren helemaal niet overeen kwamen met hun werkelijke ouders. Uiteindelijk kwam men tussen uitgeverij Dupuis en de families tot een Belgisch compromis: De strip verscheen in mei 2012, met daarin een gedrukt recht van antwoord van de kinderen van Jijé en Franquin. Yann is met het conflict rond Gringos Locos niet aan zijn proefstuk toe. Hij staat bekend in de stripwereld als een grote perfectionist met veel fantasie, maar ook als een enfant terrible. Met zijn grappige dialogen, herschrijft hij elke geschiedenis tot een romantisch verhaal, doordrenkt met ironie.

ABIERTO De martes a domingos Almuerzo: de 12:30 a 15:30 Cena: de 20:00 a 00:00 Almuerzo: $ 60 pesos. Cena: desde $ 130 pesos por persona Los precios son indicativos.

Brasserie Petanque

Defensa 596 (esq. Mexico) San Telmo, Buenos Aires Tel. 4342-7930 www.brasseriepetanque.com info@brasseriepetanque.com

Gratis Kirr Royal o Pastis

PARA LOS LECTORES DE LAMBIK (¡trae tu revista como prueba!)

P o r Mar een Van Do r t y L uc Ver haeg en

En el corazón de San Telmo, en la intersección de México y Defensa, recalamos en “Brasserie Petanque”, establecida desde el año 2005 en esta estratégica esquina. La fachada bellamente iluminada presume que aquí se sirven cosas deliciosas. Así que decidimos de entrar. A pesar de que el gerente Pascal Meyer es suizo y su socia, Leticia Beker, argentina, el lugar parece 100% francés. Las pequeñas mesas con tapa de mármol y pie de hierro fundido nos llevan a Montmarte, en París. El techo alto deja entrar abundante luz natural y, de noche, la iluminación es acogedora. El 14 de julio, día nacional de Francia, siempre se organiza algo especial. Las guirnaldas de color rojo, blanco y azul siguen adornando el comedor días después. Leticia nos cuenta que no solo los turistas saben apreciar la comida francesa, sino también los argentinos. El chef, Sébastien Fouillade viene de Bordeaux, pero armó su vida en Argentina. Mientras que “Brasserie” nos lleva a pensar más en un bar donde uno puede también comer algo, “Petanque” tiene todo lo que debe tener un buen restaurante. Y al parece la empresa marcha sobre ruedas. A pesar de que el lugar está lleno, cada mesa recibe la necesaria atención. Los camareros son amables, el servicio es rápido y la comida muy sabrosa. Se nota que detrás de todo esto hay un equipo entusiasta. Brasserie Petanque tiene algunos platos franceses clásicos en su menú, y las porciones son abundantes. Muchos ingredientes provienen del sur argentino, como los mariscos y el salmón. Un recomendado para los días calurosos es el “salmón marinado relleno con aguacate y queso de cabra”. El “steak tartare” es un must en Petanque. A pesar de que ya nos atrevemos a preparar nosotros mismos este plato, me tienta verlo preparar ante mí por un hábil camarero. También el “boeuf bourginon” es un clásico. Un plato campesino de la región de Bourgogne que supo encontrar su camino a la “haute cuisine”. Carne vacuna, tocino, papas y zanahorias son la base visual de este plato. La carne se marina con hierbas y vino tinto, así se lograr el sabor perfecto. Degustamos el plato con paté, terrina y “rillette”, servido con crujientes tostadas con pasas de uvas y mostaza tipo Dijon, acompañado por una pequeña ensalada súper fresca. Resumiendo, en este restaurante se puede comer bien por un precio justo, en un ambiente acogedor y con un servicio eficiente. Tienen una amplia carta de vino a precios democráticos que varían hasta 300 pesos.-

2 3 •• L A MBIK •• AG OSTO 2 0 1 2


CULTURELE AGENDA Special: Festival zomer in België

LEZERSBRIEVEN CARTAS DE LECTORES City en the Bronx, eindelijk in Deurne-Zuid Waar? Openluchttheater Rivierenhof, Turnhoutsebaan 246. Datum: 19-08-2012 HASSELT

HOOGSTRATEN

Woensdag 15 augustus Internationaal Folklore Festival Het Boliviaanse Ballet Folklórico de La Paz treedt op om 15u. www.folklorefestivalhasselt.be

10/11 augustus Antilliaanse Feesten, dé hoogdag van latino en caraïbische muziek in België. In de Blauwbossen in Hoogstraten. Headliners van dit jaar zijn onder meer Luis Enrique, Hendry Santos en onze persoonlijke favoriet Celso Piña. GENK

INKOM: 72 euro voor weekend. 42 euro voor dagticket (vrijdag of zaterdag).Voor het volledige programma van de Antilliaanse Feesten hieronder, surf naar: www. antilliaansfeesten.be BREDENE 10/11 augustus Afro Caribbean Festival Op is er het ook Afro Caribbean Festival aan de kust (Bredene) Met onder meer Zion Train, Postmen en Buscemi. Inkom gratis! Waar? Park ‘t Paelsteenveld, Bredene, België DEURNE 19 augustus Sergeant García – Calle 13 De Portorricaanse rappers van Calle 13 zijn de hipste groep van het moment in Zuid-Amerika. Na optredens in Los Angeles, Mexico

2 4 • • L A MB I K • • AGOSTO 2012

Tot 30 september 2012 Biennale Manifesta 9 Curator Cuauhtémoc Medina (Mexico-Stad) ontwikkelde een concept voor Manifesta 9 over de sociale invloed van het Limburgse mijnverleden van Limburg. Uniek voor deze editie van de biënnale is dat er voor de eerste keer niet alleen hedendaagse kunst zal worden getoond, maar ook historische werken waarbij het bewaarde mijn-erfgoed op een verrassende manier naar voor komt. Meer info: http://manifesta9.org/nl/ manifesta-9/ NAMUR Festival de Folklore de Jambes (Namur) 17 tot 20 augustus 2012 België’s oudste folklorefestival. Dit jaar met de Mexicaanse dansgroep “Estampas de México de México”. Meer info: www.festivaldefolkloredejambes.be HUY Dinsdag 21 augustus, 21 u. Tangovoorstelling “La Sieste du Dromadaire” (www.lasiestedudromadaire.com) met Santiago Cimadevilla (bandoneon, xylofoon), Ananta Roosens (viool, trompetviool, trompet), Elliot Muusses (elektrische gitaar), Joris Vanvinckenroye (contrabas) en Robbe Kieckens (percussie). Toegang gratis. Waar? Espace Saint-Mengold, Place Verte.

Meer info www.huyartfestival.be Agenda cultural

Hallo, Even melden dat de Lambik gisteren goed toegekomen is en al helemaal gelezen werd. Merci en chapeau, het waren heel leuke artikels. Vooral dat van Eva WolfF en die Inge uit Colombia (eens goed voor mijn Frans)... Heb het woord piropo moeten opzoeken ;-) Het blad mocht van ons iets dikker zijn. Groetjes, Mireille en Tom (Tortuguitas)

******** BUENOS AIRES 06 de julio al 30 de Septiembre de 2012 Meraviglie Dalle Marche Una exhibición de pinturas provenientes de quince museos de Le Marche, región del centro de Italia conocida por la calidad de los artistas que han aportado mucho al arte pictórico del mundo. Con obras de Rafael, Tiziano y el amberense Pedro Pablo Rubens entre otros. Horario: Martes a domingos 14 a 19 hs. Martes entrada libre. ¿Dónde? Museo Nacional de Arte Decorativo, Av. del Libertador 1902 16 de julio al 10 de agosto Seminario de Teatro en el Goethe-Institut Un seminario intensivo para dramaturgos: Workshops, clases magistrales y algunos espectáculos internacionales como SAND TABLE de Meg Stuart y Magali Desbazeille (Bélgica). Más información: www.panorama-sur.com.ar Del 16 de agosto al 22 de agosto 2012 Green Film Fest, Buenos Aires Festival Internacional de Cine ambiental. Con la película ‘Telegramas visuales’ del director belga Jaco van Dormael. ¿Dónde? Cinemark Palermo, Beruti 3399 http://www.greenfilmfest.com.ar/ informacion-general.html SANTIAGO DE CHILE 2 al 8 de septiembre 2012. Copa de Cerveza de América 2012 ¿Dónde? Club Manquehue, Avda. Vitacura 5841. Más info: http://www.copacervezasdeamerica.com/ Del 17 al 21 de octubre 2012. Festival Jazz Europeo El Festival de JAZZ.EU difunde el jazz europeo en Chile y propicia el diálogo entre músicos europeos y chilenos. Con Mélanie De Biasio/ Pascal Mohy/Sal La Roca, tres músicos jazz belgas http://www.goethe.de/ins/cl/prj/jaz/ fes/esindex.htm

Agenda de la comunidad Agosto- Septiembre ZATERDAG 25/8 - 8/9- 22/9 Chocolade mate: Speelklasje om Nederlands te leren. Voor kinderen vanaf 5 jaar. Waar? VIA VIA om 17.30. info: anneliesvercruysse@ hotmail.com 1 augustus - 5 september VIW-Argentina Elke eerste woensdag van de maand etentje. informatie http://vlamingeninargentina.skynetblogs.be/ Meraviglie Dalle Marche • Geleid bezoek met Nederlandstalige gids georganiseerd door VIW, op nog nader te bepalen datum ($100 pesos Ars) Happy Hour ABBA Nuestro habitual Happy hour se realiza el ultimo jueves a las 19h de cada mes en el Club Francés calle Rodriguez Peña 1832 Más info http://www. abba-net.com.ar Club Europeo El Club Europeo es un gran promotor de actividades que involucra a sus socios en la realidad social, en particular a los más jóvenes. http://www.clubeuropeo. com

Hallo LAMBIK, Mijn naam is Geert Beeckmans en woon samen met Maria Eugenia in België. Ik was niet bij ‘de geboorte’ van Lambik maar ontving al snel daarna de eerste uitgave. Het tijdschrift Lambik verbindt volgens mij niet alleen de Vlamingen in Argentinië, maar dankzij de tweetalige uitgave zorgt het voor een nauwere band tussen de Vlamingen die in Argentinië wonen en de Argentijnen. Aangezien het ook in België wordt verspreid blijven we ook hier op de hoogte van wat er reilt en zeilt in en tussen beide landen: op vlak van plastische kunsten, toerisme, muziek, sociale projecten, taal, onderwijs, diplomatie,... Argentinië trekt omwille van diverse redenen al enkele jaren mijn aandacht. In de periodes dat ik er niet ben kan ik via de artikels van Lambik de ontwikkelingen beter volgen. Zo ben al een paar keer aangenaam verrast geweest van de projecten die er lopen in Argentinië: B&B’s die ik niet kende, sociale projecten, tournees van muzikanten,... . De kwaliteit van de artikels en de presentatie van het tijdschrift heeft er mij toe aangezet om zelf ook enkele gedrukte exemplaren te verspreiden in Brussel. Ik wens de redactie alvast veel succes met de komende edities en kijk uit naar nog meer verrassende items/thema’s. Geert Beeckmans & Maria Eugenia Beste, Sinds 6 jaar woon ik in Argentinië. Regelmatig heb ik de behoefte om wat nieuwtjes te horen van de expats en de definitief gevestigde Vlamingen alhier. LAMBIK is voor mij een tof bindmiddel, bij het lezen voel ik mij niet de enige uit dat verre Belgenland. Het concept Latijns-Amerika spreekt mij enorm aan, want daar gaan mijn betaalbare toekomstige vakanties naar toe. Ik lees enorm graag korte artikels over de vele Belgen in Latijns Amerika, ik wil niet direct hun hele leven lezen, enkel bondige leuke informatie, een korte tekst en een leuke foto! Groeten, Peter De Bruyne

Kruiswoordraadsel lunfardo Las soluciones

HORIZONTAL 5. guita / 6. linyera / 7. laburo / 8. chorro / 11. patotear / 13. xeneize / 16. hincha / 17. bulín / 18. bostero / 21. ñata / 22. mina / 23. machete VERTICAL 1. pingo / 2. birra / 3. yeta / 4. gallina / 7. lora / 8. cana / 9. zorzal / 10. yapa / 12. changa / 14. escabiar / 15. fulero / 17. boliche / 19. timba / 20. faso

Flanders Investment and Trade (La Agencia de Flandes para el Fomento de las Inversiones y el Comercio Internacional) es la agencia gubernamental flamenca responsable de apoyar las actividades internacionales dedicadas al comercio en Flandes y desde Flandes. Embajada de Bélgica - Flanders Investment & Trade Defensa 113, 8º Piso. 1065 Ciudad Autónoma de Buenos Aires Tel: +54 11 4345 6657/58. Fax: +54 11 4345 6755 E-mail: buenosaires@fitagency.com

DIRECTORIO DE LAMBIK Embajada de Bélgica Argentina, Paraguay, Uruguay: Embajador Thomas Antoine Dirección: Defensa, 113 (8°piso), Montserrat. Buenos Aires. Horario: Lunes a viernes de 9 a 13 y de 14 a 15 horas Tel: + (54) 11) 4331 0066/67/68/69. Emerg: (011) 4414 4589, E -mail: Buenosaires@diplobel.fed.be Consulado Asunción, Paraguay: Daniel Ceuppens Dirección: Ruta 2, Km 17,5. Capiatá Horario: Lunes a viernes de 08h00 a 11h00 Tel: + (595) 228 633 326 E -mail: consubelasu@gmail.com Consulado Montevideo, Uruguay: Filip Steverlynck Dirección: Rincón 625 piso 5 Of. 26, 11000 Montevideo (centro histórico) Atención: martes y jueves, de 15 a 18 hrs Tel: + (598) 2 916 27 19 E -mail: consubelmvd@yahoo.com.ar Eventos culturales y contacto social: Vlamingen in de Wereld (VIW) http://vlamingeninargentina.skynetblogs.be Dirección: Corrientes 3978 2E Almagro, Cap. Fed. E -mail: reincastle@hotmail.com Clases de Neerlandés en la Mutual Belga E -mail: Hipólito Irigoyen 2521, Balvanera, Cap.Fed. Sandra Laenens Tel:(011) 4951-0766 Negocios: Cámara de Comercio Belga-Luxemburguesa - Géraldine Smeets E -mail: Viamonte 1365 piso 2 C (Tribunales), Capital Federal ccblar@gmail.com Negocios con Bélgica (FIT agency) - Jan De Moor. E -mail: Defensa, 113 (8°piso), Montserrat. Buenos Aires. Tel: + (54) (11) 4345 6657/8 E -mail: buenosaires@fitagency.com Embajada de Bélgica en Colombia E -mail: Calle 26 B N°. 4 A -45, Torre K.L.M., Bogotá. Tels: +57 1 380 03 40/70/80. Emerg: (+57) 315 891 39 42 Horario: De lunes a jueves de 9:00 a 12:30 y de 13:30 a 16:00. Viernes de 9:00 a 12:00 E -mail: Bogota@diplobel.fed.be Vlamingen in de Wereld (VIW) - Sr. Filip Otten Dirección: Calle 103#20-18 101, Bogotá. Celu: (+57)300.698.0174 E -mail: viwcolombia@gmail.com Embajada de Bélgica en Chile Dirección: Edificio Forum, Av. Providencia, 2653 - Piso 11, Of. 1103 - Providencia, Stgo. de Chile. Embajador: Dirk Van Eeckhout Horario: Lunes a viernes de 9:00 a 12:30 Tel: +(56) 2 694 04 00. Emerg: +(56) 99 238 38 97 E -mail: Santiago@diplobel.fed.be Negocios Cámara Chileno-Belga de Comercio. Directora: Annemie Magnus: Dirección: Av. Luis Pasteur 7529, dpto. B33.Vitacura, Stgo. Cel: +(56) 9 999 115 70 E -mail: info@camarabelga.cl 2 5 •• L A MBIK •• MAYO 2 0 1 2 25 •• L A MBIK •• AG OSTO 2 0 1 2


>> COLUMNA

Buenos Aires-sur-Seine Las agencias de viajes y las guías de turismo suelen vender a Buenos Aires como “la París de América Latina”. Esta expresión ya se ha instalado en la consciencia colectiva como un automatismo verbal, un reflejo adquirido. Es como cuando los periodistas argentinos hablan de “divas” cuando se refieren a unas presentadoras de televisión obesas y ancianas.

Vaya saber de dónde viene esa comparación entre la Ciudad de la Luz y Buenos Aires. En algún momento a alguien se le ocurrió y ahora todos la repiten como loros. ¿Vendrá del consumo de medialunas? ¿Será por el champán que corre con igual facilidad aquí como en el país galo? ¿O será porqué el Obelisco, nos recuerda al entrañable amigo de Asterix, el gran héroe de comic francés? La verdad es que, por más tiempo que me rompo la cabeza pensando, veo muy pocos puntos de comparación entre la capital francesa y la argentina. No nos dejemos engañar por los nombres de ciertos barrios o calles (Jean Jeaurés, Pasteur), porque convengamos que el turista francés aficionado a las carreras de caballos en Longchamps (Bois de Boulogne), al visitar a su par bonaerense, se llevará más que una decepción. Las únicas carreras que verá ahí serán las que se organizan entre policías y ladrones (o alguna que otra picada). Lo único que puedo concluir es que a Buenos Aires lo llaman París por sus habitantes, porque los parisinos tienen la fama mundial de arrogantes. Da la casualidad que justo ahora albergo en mi casa una joven parisina, y eso me da una buena oportunidad para comparar ambas culturas. El otro día le conté que me había ido a comprar un frasco de Nutella, acompañado de mi hija de seis años, en un bazar en la avenida Lacroze. La Nuttella costaba 21 pesos y al llegar a la caja, el empleado me dijo que tenía que abonar con cambio. Yo tenía nada más un billete de 20 y uno de 5 encima. Entonces me dijo: “No tengo 4 pesos. Podés comprar algunas boludeces para completar.” Con boludeces se refería al res-

to de su mercadería: Globos para cumpleaños, golosinas y todo tipo de cotillón (vaya, esto si suena a una influencia francesa). Le dije: “Entonces el peso, se lo voy a deber.” Y el vendedor me contestó: “Nóóó, como va ser eso? Si no te cobro el peso, el dueño me mááta”. Era el típico verso del chanta: Si uno le tiene que pagar a él, el dinero no existe. “Son solo 300 mangos!”dicen. “¡Eso no es guita! ¡Son chirolas!.” Pero para cobrarle a él, lo tenés que agarrar de los tobillos, darle vuelta y sacudirlo bien, para que le caigan 50 centavos. Fuimos a buscar dinero en el cajero y con 250 pesos en el bolsillo entramos en una quesería, donde compramos un pedazo de queso cremoso por 20 pesos. “Usted va abonar con cambio,” me dijo el empleado con desconfianza. “¿Eeeh, depende... que quiere decir exactamente?” “Quiero decir”, repitió el quesero con tono pedante. “Si vas a abonar con cambio” “O sea con billetes chicos.” “¿Qué significa -hoy en día- billetes chicos?” le contesté, sonriendo, apuntando a algún tipo de complicidad. “¿Cincuenta pesos es un billete chico para usted?” “No”, dijo el empresario lácteo en forma determinante. “Cincuenta pesos no es un billete chico!” poniendo fin a la conversación, con una cara que decía “¡Y no te hagas el boludo!” Chau queso. La nena obviamente no entendía nada. Veía como su padre entraba en negocios y salía sin comprar nada. De vuelta en casa, me quejé con mi inquilina sobre la actitud mezquina de los almaceneros del barrio. “En Paris es mucho peor,” me consoló Violaine (así se llama mi inquilina), entre risas. “Hoy pregunté el camino a varios y todo el mundo me ayudó, especialmente los señores

grandes. Todos se portaron como caballeros.” “Mmmm.. es porque sos mujer,” la dije, “...O es porque acabas de aterrizar, aún no te das cuenta.” “No,” me contestó, “Aquí la gente realmente es muy amable. Incluso en los café o los restaurantes.” “¿Es peor en Paris entonces?” “¡Como no!,” dijo ella. “Te cuento una escena que me pasó allá hace un mes. Entré con una amiga en un bar y había sola un lugar disponible, una mesa grande con una mancha enorme de ketchup encima. Pedí un trapo de rejilla al mozo. Y este me contestó: ¿Que piensa usted? ¿Que le voy a limpiar yo? ¡No soy la mucama aquí! El mozo se dio vuelta con la nariz al aire y no nos miró más. De pura miseria tuvimos que salir e ir a otro bar.” O sea, al final del día concluí que para llegar a ser la Paris de Sudamérica, a Buenos Aires todavía le falta mucho. Y, según una parisina (y al contrario de lo suelen pensar los porteños) esto es una buena noticia. Tom Dieusaert, el editor de LAMBIK, vive hace ocho años en Buenos Aires. A veces le cuesta. Pero también piensa que mudar no le va traer ningún beneficio. Ya en que en otros lugares … habrán otros problemas.

Si a pesar de todo, usted se siente como un parisino perdido en Buenos Aires, debe visitar a la Brasserie Petanque en el barrio de San Telmo (reseña en la página 23). Al presentar este ejemplar de LAMBIK, los dueños le invitarán un Kirr Royal o un Pastis. ¡Provecho! 2 7 •• L A MBIK •• AG OSTO 2 0 1 2


2 8 • • L A M B I K • • AGOSTO 2012


LAMBIK 4