Issuu on Google+

~~----------------------------Gamle bilar

I gamle familiealbum og biletsamlingar kan ein finna bilete der ein eller anna bil er med, slik som pc!! dette. 'vi veit i dette hfIJve ikkje anna enn at personen i midten er Henrik pc!! 5valheim. Bilen er vi sv~rt interessert i c!! fc!! vita meir om: var det ein som hfIJyrde til her i Ardal, merke, c!!rsmodell, eigar, osb. Dersom nokon av lesarane veit meir om dette biletet, eller personane pc!! biletet, er vi takksame for opplysningar. Identifisering av eldre kfIJyrety meiner vi c!! skulle greie, dersom litt fleire detaljar er synlege enn i dette hfIJvet. Vi har ein

AitDfiL Num.mer1

f'rdal sogelag

Etter Aha lege i dvale nokre Ar, vart Ardal sogelag oppattskipa pA eit mete pA Ardalstangen den 7. april i !r. Mete vart halde i festsalen til Sarnvirkelaget pA Ardalstangen. 0yvind Jevnaker orienterte om kva oppgAver laget kunne arbeide med frarnetter. Jonny Asperheim vart vald til ny leiar i laget. Med seg i styret har han 0yvind Jevnaker, Bjern Lindland, Wilken Seim Lysne og Oddvar Natvik. Vararnedlem Egil Jergen Lund. Til revisor vart vald Nils 0ygarden. Valnemnd: Sigfrid Hovland og Egil J0rgen Lund. Medlemspengane vart satt til kr 25,- for !ret.

Dei gamle skulane stor samling med litteratur om dette. Neste gong reknar vi med c!! kunne

presentera ein sjeldan bil, som ein gong hfIJyrde til i bygda. 5c!! ffIJlg medl

Stelsdrift For A styrkje arbeldet med A ta vare pA gamalt og nyare historisk materiale I Ardal bar styret I sogelaget oppretta elt elge fond, Ardal SOl&efond. Pengane som kjem Inn til dette fondet skal nyttast til stene tiltak og Investeringar for A slue bygda elt rikt historisk materiale for ettertlda. Styret I sogelaget avgjer nu det skal n)rttast pengar fra\ fondet. Fondet skal Ikkje primert vere elt avkastnlngsfond, men elt Investerina;s- 01& tiltaksfond. Vedlagde girolnnbetallngskort kan nyttast til A gje gAver til fondet.

November 1992

I gang att!

St0lslivet i Ardal var viktig for levekara i ei elles tungdreven jordbruksbygd. For a utnytte dei rtke fjellbeita. fiytte ein difor tidleg pa sommaren helle buskapen til st0ls. Ein hadde gjeme bade varst01 og mellomst01 f0r ein enda pa fjellst0len. Det var lange arbeidsdagar pa st0len, men trass i det, trtvdes budeiene godt med arbeidet. Dei levde i pakt med naturen og buskapen. Vegen til st0ls kunne ofte vere bade lang og slitsam,

og mange matte fyrst i bat for a kome til st0ls. Av Ardal sine mange st0lar er det no berre att ein som er i drift. Pa Sj ursreter i Seimsdalen kan ein enno om sommaren Sja geiteflokken og ~enna den gode lukta av nykokt brun geitost. Pa biletet ser me Anna Nundal sam er i ferd med r0ra osten kald. Fleire er komne til, kanskje for a fa ein liten smakspr0ve?

Ardal sogelag Ur truleg med det fyrste overta den gamle skulestova i Seimsdal, som neste ;\r er 110 ;\r gama!. Sogelaget vil mellom anna bruke stova til IIlBta sine.

Til og med 1960 var det full skuleveke i Seimsdal. Fra 1961 var det skule pa Tangen annankvar dag. Siste aret det vart skula i Seimsdal var i 1962/1963. Skulestova i Seimsdal har yore i bruk som bustadhus, bade medan det var skule der og etterpa. Elles har skulestova yore brukt til helsem0te, tilstellingar, 0.1. Etter at Ardal i 1860 vart skilt fra Borgund og Lrerdal som eigen kommune, vart det ei viktig oppgave a fa

skikk pa skulestellet i bygda. Den nye landsskulelova fra 1860 avvikla i praksis den gamle omgangsskulen, og ein matte sja til a fa bygt eigne skulestover. FeA garnalt var det mange skulekrinsar i Ardal: Tangen, Farnes, Vikadal, Ofredal, Seimsdal, Nundal, Fardal, Utladal og Vetti. Den fyrste skulestova vart bygt pa Tangen i 1868. Deretter kom Farnes(1876), Vikadal(1878), Seimsdal(1883), Ofredal(1903), Fardal(1907) og Utladal(1924). Nundal og Vetti fekk aldri eigne skulestover, det vart i staden skula pa gar dane. Pa Farnes kom det ny skule i 1918 og pa Tangen i 1921 (reven i 1989). Fleire av dei garnle skulestovene star frarnleis, og er i bruk til ymse formal.

Alma 87 ~r gam Ie Alma Mikkelsen, f"dd i 1905, har aldri yore i Ardal , men snakkar f1ytande 'aordalsmaol'l Slik dei snakka i Nundalen i 1880-90 ~ra. Mor til Alma - Guri Pedersdotter Nundal(f. 1875) - utvandra til Amerika i 1899. Der vart ho gift med Peder Mikkelsen, ogs~ fr~ Nundal. Alma voks 0PP med ~rdalsdialekten heime, og brukte berre norsk fram til ho by~a i sku len. 5idan har ho teke yare P~ morsm~let, og enno b~de snakkar, les og skriv ho norsk utan vanskar.

a

ii -----' II' I ;f

Skulestovene var viktige for smagrendene i det gamle Ardals-samfunnet. Her skulestova i Fardalen, som i ar kan feire 85 ars jubileum. (Foto: Jonny Asperheim).

Ordf(IJrar Jo Ragnar S(lJnstlien overrekte boka 'Under Storen ' til 87 ar gamle Alma Mikkelsen, og (lJnskte henne velkommen til Ardal som heidersgjest under utvandrarjubileet i 1994. (Foto: Sogningenl Sogns avis).


~------------------------------Ardal 50gelag Attende til Ardal!

Det var S"ren Ve som tok initiativet til A fA skipa Sogelaget. I februar 1949 vart det nedsatt ei nemnd til A f"rebu skipinga. Desse var til stades: Hans Seim, Olav Sagen, Jens Soleim, Oskar Skaar og Sjur Arebru. Olav Sagen vart i april vald til formann i skipingsnemnda. Den 11. september 1949 m"tte ni personar i Kommunehuset pA Ardalstangen og gjorde den formelle skipinga av Ardal sogelag. Olav Sagen vart vald som fyrste formannen i laget. PA fyrste styrem"tet vart Sjur Arebru vald til nestformann og Arne Eldegard til kassastyrar.

I samband med planlegging av eit lokalt museum i den provisoriske krafistasjonen som A/S Tyinfaldene bygde i 1919, har no Hydro i Ardal teke heimatt eit aggregat som tidlegare var montert her. Aggregatet vart selt til Aurland kommune i 1957, og har levert straum til Undredal heilt fram til siste Ara. Dei to pensjonistane Karl Hegmo og Asbjern Eriksen har yore ansvarlege for flyttinga. Elles var K!re B. Teigen,

Magnus Hestetun og Johannes Fimreite med i arbeidet. Aggregatet, som er p! ca. 1000 KW, har store dimensjonar og vert nok hovudattraksjonen i museet. Etter det me kjenner til gjekk arbeidet svrert bra, og monterane utferte ein kjempejobb under til dels vanskelege forhold. Biletet syner demonteringa av generatoren i Aurland. Vi ser Kllre B. Teigen.

I 1950 gay Sogelaget ut fyrste Arboka, i 1952 kom Arbok nr 2, og i 1958 kom nr. 3. I 1958 kom ogsA Arbok nr. 4, som var Sigurd Dahl Midttun si bok 'Stadnamn i Ardal i Sogn'. Sogelaget stod og attorn utgjevinga av Bygdebok for Ardal, band 1, som kom i 1971 . Band 2 og 3 av bygdeboka vart utgjevne av Ardal kommune med Dagfinn Krossen som redakt"r og skriftstyrar.

p-----------.

: eLi MED I SOGELAGETI : I Bruk vedlagde innbeta- I I lingskort, eller postgiro I I 08250822961. I I Medlemene fir skriftet I ARDAl - FfZJR OG NO. I I10 _ _ _ _ _ _ - - - - _ ..

Styre og redaksjon Jonny Asperheim, leiar, Holmav. 4, Seimsdal(Tlf. 056 61 515) 0yvind Jevnaker, Kongshaugv. 13, Seimsdal(Tlf. 05661 311) BjllJrn Lindland, Naustv. 9, 5870 0vre Ardal(Tlf. 05663633) Wilken Seim Lysne, Seim, Seimsdal(Tlf. 056 61 252) Oddvar Natvik, R. Wickstr"msv. 2, 5875 Ardalstangen(Tlf. 056 61 506) Egil JIIJrgen Lund(varamedlem), Langvollv. 25, 5875 Ardalstangen (Tlf. 056 61 596) Medlemspengar 1993: kr 25,-. 8ankgiro: 3730.25.01891 Postgiro: 0825.08.22961 Post kan sendast til leiaren.

Tyskarbrakke Sogelaget ser det som SVCBrt viktig at krigssoga i Ardal vert teken yare pc!i for ettertida. I denne samanheng har Sogelaget dr"fta med eigaren om c!i ta over den siste tyskarbrakka i bygda. Denne stc!ir i Saltviki pc!i Tangen. Krigstida er den tidsepoken som har

hatt swrst pAverknad pA Ardalssamfunnet. Det er forstAeleg at mange vii gl"yma krigsAra, men etter kvart veks nye generasjonar til som berre har h"yrt om denne tida. Sogelaget vii pA sikt freista byggja opp ei samling av gjenstandar, foto, m"blar og anna som h"yrde krigstida til. Me oppmodar henned personar som har, eller veit om, slike ting sam er nemnt ovanfor, om ata kontakt med laget.

--------------------------------~ ArbeidsoDlride for sogelagel

Ardal sogelag villa interessene til medlemene avgjere kva oppg~ver laget skal arbeide med. Sty ret ser det som si primcere oppgAve ~ stimulere og n"re opp under dei ulike interessene som kjem til uttrykk.

Laget vii og ta yare p~ kjelder og arkiv til soga om Ardal. Nedanfor nokre av dei omr~da for sogearbeid styret har fAtt signal om at det er interesse for. Fleire kan kome til.

RESTAURERING GAMLE HUS

• Pa dette omnidet har det yore ein del aktivitet dei siste ara. Det er mellom anna interesse for a sikre gamle gardshus frei f0rre cirhundret. Svrert fa star att.

INDUSTRISOGE

• Pa dette omnidet er det alt 1 gang eit arbeid rna a samle og sikre gamalt produksjonsutstyr med tilknyting til Ardal og Sunndal Verk og Hydro Aluminium. Kopruverket pa 1700-talet.

KRIGSSOGE

• Ogsa pa dette omnidet er det gjort noko arbeid. Mellom anna er fletre eldre cird0ler tntervjua om krigstida 1Ardal. Dette arbeidet v1l halde fram. Ta yare pa tysk krigsbrakke.

UTVANDRING AMERIKA

• Dei fleste som utvandra til Amertka frei Ardal er no regtstrert pa data. 1 alt godt 1500 personar. Databasen l1gg pa Kulturkontoret. Utskrifter av l1stene kan tingast.

STADNAMN

• Ardal var for nokre AT sidan med i den store innsamlinga av stadnamn her 1 fylket. Det star framleis aU noko arbeid. Det har og kome fram interesse for a dr0fte namn pa vegar og grendelag.

SLEKTSGRANSKING

• Folketeljingar og kyr~eb0ker er no regtstrerte pa data. og viI verte tilgjengelege for alle som driv slektsgransking. Kyr~eb0kene attende til 1711 skal regtstrerast.

GAMLE BltETEJ FOTO

• Det er eit vtktig arbeid a fa oversyn over alle gamle bllete 1 Ardal som fortel noko om utv1kl1nga 1 bygda siste 100 ara. Dette er eit arbeid som det no hastarmed.

GAMALOGNY SAMFERDSLE

• Det ftnst pa trykk ein god del om eldre tiders ferdsle- og drtftevegar. Laget viI samla tnn og sikra minne frei nrer forUd knytt til veg og vegbyggmg. dei fyrste bllane og dei som nytta de1.

STSL- OG F.JELLSOGE

• Det er yns~eleg a laga eit eige skrift om st0ls- og f]ellsoga i Ardal. Noko arbeid er alt gjort 1 prtvat regi av Jon Etnemo. Han v1l vidaref0re dette 1 samarbeid med Sogelaget.

TRADIS.JON LIVSMINNE

• Mtnne- og tradisjonsstofffinst det my~e av 1 bygda. Ein del av dette er samla. og noko er med 1 bygdeb0kene. Men framleis finst dei som kan fortelje om gamle tradisjonar 1 bygda.

LAG-OG ORGANISASJONAR

• Lagsl1vet 1 bygda har yore rtkt. og er det framleis. Arbeidet til fletre av laga er regtstrert. Ogsa organisasj onar knytta til fagr0rsla har rtke tradisjonar 1 bygda.


Årdal før og no - Nr 1 1992