Issuu on Google+

heeft het bureau bij nai010 uitgevers hier net voor de zomer een boek over uitgebracht: Vacancy Studies. In het boek is ook de Dutch Atlas of Vacancy opgenomen die RAAAF voor de biënnaletentoonstelling maakte. Een volledig gevulde atlas is het niet, het is een voorstel van hoe zo’n atlas eruit zou kunnen zien, een prototype waarin bijna veertig pagina’s uitgewerkt zijn. De benadering die eruit naar voren komt blijft hoogst origineel. Mogelijk door de achtergrond van de oprichters van het bureau als landschapsarchitect (Ronald Rietveld) en filosoof (Erik Rietveld) projecteert RAAAF op het leegstaand vastgoed niet direct programma’s – zoals architecten al snel doen – maar worden eerst de fysieke kwaliteiten van de leegstaande gebouwen geanalyseerd, en worden de economische activiteiten en de kennisinstellingen in de buurt in kaart gebracht. Kun je er lawaai maken? Kun je er vuur maken? Is er een bouwmarkt in de buurt? Wat voor onderzoek vindt in de regio plaats? Wat voor ruimtelijke structuur heeft het? Op dat soort vragen geeft de atlas antwoord. Of het nu gaat om leegstaande kerken, fabrieken, watertorens,

kantoren, woningen… al het vastgoed is zo te beoordelen. En voor al deze gebouwen is geen algemene oplossing te bedenken, lijkt RAAAF met de atlas te willen zeggen. Van tevoren is slechts een ‘programma van mogelijkheden’ op te stellen. Iedere situatie is wezenlijk anders. In retrospectief zat de benadering van het bureau al verscholen in het winnende Prix de Rome-ontwerp van Ronald Rietveld voor de IJmond uit 2006. De grote hoeveelheid beschikbaar zand (als gevolg van het uitdiepen van de vaargeul achter de sluizen), het overschot aan warmte (van de hoogovens van Tata Steel) en de verlaten onderzeebootbunkers wist de landschapsarchitect te combineren in een plan voor een spectaculair nieuw duinlandschap met daarin verschillende warmwaterbaden die het gebied tot ‘de eerste winterbadplaats van Europa’ zouden transformeren.

Vrijheid Door zich op het grensvlak van kunst en architectuur te begeven heeft RAAAF over de jaren bewust een positie verworven waarin het de ruimte heeft de opgave te bevragen en deze grondig te analyseren. Het bureau heeft een netwerk van provincies, gemeenten, kunstinstellingen, biënnales en havenbedrijven opgebouwd waarvoor het zijn meeste projecten uitvoert. Om projecten van hoog niveau af te kunnen leveren en persoonlijk betrokken te blijven bij projecten is het kritisch op de projecten die het aanneemt. Rietveld: “50% van het aangeboden werk nemen wij niet aan.” Er is ook bewust gekozen om de studio klein te houden. Naast de

broers Rietveld behoort alleen architect Arna Mackic tot het vaste kernteam. “Per project breiden we dat steeds uit. Bij de biënnaletentoonstelling ging op een gegeven moment wel om zo’n 40 mensen, aan het project in Soestenberg werkten op de top zo’n 25 mensen. Omdat ieder project zo anders is, zijn dat ook steeds heel andere mensen.” Zo gaat het de ene keer om een bunkerexpert en zaagspecialist, en een andere keer om specifieke wetenschappers of machinebouwers. Momenteel werkt RAAAF onder meer aan een ontwerp voor de Maasvlakte in opdracht van het Havenbedrijf Rotterdam. De kuststrook van de Maasvlakte wordt als vrijplaats gebruikt, waar onder meer vrij gekampeerd wordt. Met een grote asfalthelling van tien meter hoog over een van de duinen wil RAAAF deze vrijplaats een impuls geven. Een programma heeft deze asfaltvlakte niet, het is aan automobilisten en anderen om hier invulling aan te geven. “Het wordt straks op een manier gebruikt die we niet kunnen voorspellen”, zegt Rietveld tevreden. “Die vrijheid in gebruik proberen we in elk werk te leggen.” —

Bij nai010 uitgevers is deze zomer het boek Vacancy Studies verschenen. Hierin is het onderzoek van RAAAF naar leegstand verzameld.

architectenweb — 65


Architectenweb magazine #6