Issuu on Google+

werpers op dit vlak. Cordaan, dat voor een grote transformatieopgave in zorg en huisvesting staat, heeft moeite om interieurarchitecten te vinden die daarin een leidende rol kunnen vervullen, wat de aanleiding is geweest voor een samenwerking met het Stimuleringsfonds.

Kennisontwikkeling De afgelopen jaren verschenen verschillende semiwetenschappelijke publicaties over het onderwerp, zoals Architectonica, een thuis voor mensen met dementie (2012, Erik Stroobants en Patrick Verhaest), Dimensie voor dementie (2013, Wiegerinck architecten) en de Toolkit Dementievriendelijk Ontwerpen van KAW architecten (2014). Terugkerende thema’s zijn zintuigelijk comfort (het aanbieden/doseren van prikkels als licht, kleur, geluid, geur, tactiliteit), oriëntatie en bewegingsvrijheid, het creëren van een thuisgevoel binnen een instelling, het aanzetten tot activiteit en stimuleren van contact, en het ondersteunen van herinneringen. Maar de vertaalslag van theorie naar praktijk blijkt niet vanzelfsprekend – ook vanwege de beperkte budgetten en strenge eisen ten aanzien van hygiene en veiligheid. Het Stimuleringsfonds vroeg architecten Caro van Dijk en Henri Snel, die veel ervaring hebben met het ontwerpen voor mensen met dementie, om een onderzoeksvoorstel te schrijven. Van Dijk: “Wij hebben toen gezegd: we moeten niet alleen een rapport maken, maar ook gaan bouwen op locatie – samen met de zorginstelling en de bewoners.” Snel: “Even rondlopen door zo’n gebouw om te kijken hoe het eruit ziet en dan achter je tekentafel gaan zitten – dat werkt niet. Mijn studenten van de afdeling Inter-Architecture aan de Rietveldacademie laat ik tegenwoordig stage lopen in een Alzheimercentrum. Je moet begrijpen voor wie je bouwt, waar deze architectuur over gaat. Het is iets

Linkerpagina De Tuinkamer brengt de natuur terug in het verzorgingshuis. Boven De dementerende ouderen reageerden positief op de Tuinkamer en werden er zichtbaar minder apathisch van.

anders dan healing environment; demente mensen worden niet beter. De ambitie is om hen een beter leven te geven.” Vanuit die ambitie werd door Cordaan en het Stimuleringsfonds een open oproep georganiseerd, waarna zes interdisciplinaire teams zijn gevormd, met ontwerpers, wetenschappers, zorgdeskundigen, producenten en opdrachtgevers. Zij werken op drie zorglocaties aan kleinschalige ruimtelijke interventies en prototypes voor objecten.

Tuinieren “Wat kun je doen dat relevant is? Dat is de vraag die ik mezelf stelde toen ik hier binnen liep”, zegt landschapsarchitect Marnix Tavenier, die de Tuinkamer ontwierp. “Mensen hingen voorover rond een tafel, volledig in zichzelf gekeerd – dat was hun leefwereld. Mijn eerste ingeving was: ze moeten naar buiten.” Maar de drempel om naar buiten te is hoog – zeker vanaf de vierde verdieping. Daarom besloot Tavenier om buiten naar binnen te brengen. “We begonnen met kruiden, water en zakken potgrond, op schoot. Het bleek een awakening; mensen gingen voelen aan magnoliatakken, staken hun handen in de aarde, begonnen te praten over vroeger…” Snel: “Het mooie van een tuin is: hij is geen dag hetzelfde. Je begint te zaaien, planten gaan > architectenweb — 37


Architectenweb magazine #10