Issuu on Google+

archipel

editie juni 2014

in het bijzonder CliĂŤntenraad aan het woord Kenniscentrum gaat nieuwe fase in Archipel Muziekconcours 2014 Expertteams van Archipel Beter in de buurt De juiste koers Mijn moment

het gevoel van samen


Welkom

bij Archipel in het bijzonder Voor u ligt weer een nieuwe editie van ons relatiemagazine. Ieder half jaar laten we u in dit blad meekijken achter de schermen van onze locaties in Eindhoven, Son en Breugel, Nuenen en Best zodat u weet wat er binnen Archipel gebeurt en wat u van ons mag verwachten.

5 Kwaliteit bepaalt tevredenheid

In deze uitgave vindt u een groot artikel over de grootschalige hervorming die de zorgsector momenteel doormaakt. Wat betekent dit voor Archipel, hoe hebben we ons voorbereid en welke initiatieven dragen al bij aan deze andere manier van werken en denken?

6

U leest over de dagbehandeling die wij bieden aan cliënten met Parkinson, wat de cliëntenraad vindt van het gouden PREZO keurmerk en hoe ver we zijn met ons programma Cliënt in Regie.

Kenniscentrum gaat nieuwe fase in

Wij vertellen u ook over de nieuwe Landrijt waar de cliënten eind mei naartoe ‘terug’ zijn verhuisd en hoe de sociotherapeutische leefmilieus zijn ontstaan. De geriatrische revalidatie die tijdelijk in Orangerie heeft gelogeerd, is nu weer terug op haar vertrouwde stek in locatie Dommelhoef.

WijEindhoven en Lunet zorg in Eindhoven.

8

We wensen u veel leesplezier. Wilt u reageren? We nodigen u van

Gespecialiseerde dagbehandeling

We belichten ook op welke manier Archipel samenwerkt met collega-organisaties in de regio: dit keer spreken we met Son en Breugel Verbonden, Bijna Thuis Huis De Vlinder in Best,

harte uit uw professionele ervaringen, persoonlijke verhalen, originele suggesties en gefundeerde opinie met ons te delen; we kunnen er alleen maar van leren!

info@archipelzorggroep.nl

10 Archipel Muziekconcours 2014 2


4 5 6

Inhoud

Archipel Nieuws Kwaliteit bepaalt tevredenheid Kenniscentrum gaat nieuwe fase in

Gespecialiseerde 8 dagbehandeling

10 Archipel Muziekconcours 2014 12 Zorgmail Archipel transitie 2014: 13 de juiste koers

13 De juiste koers

25 Bijna Thuis Huis in Best 26 De werkdag van ‌ Son en Breugel 27 digitaal Verbonden

32 Beter in de buurt

28 Woonbegeleiding Beter in de buurt: 32 elkaars krachten ontdekken 34 Communiceren via Familienet 35 Mijn moment

34

Archipel in het bijzonder is het relatiemagazine van Archipel Zorggroep en verschijnt twee keer per jaar in een oplage van 1.100 exemplaren.

Communiceren via Familienet

Hoofdredactie: Ilse van Leuken, Saskia van Nieuwland-Peters Interviews en teksten: Rob Bonnemaijers, Marie-JosĂŠ Dekkers

35 Mijn moment

Fotografie: Freekje Groenemans, Joop de Haas Redactieraad: Hermine de Bonth, Marieke Habraken, Wilma Hartman, Marjolein Muurling Layout en druk: Bek Veghel

3


Nieuwe website Archipel De website van Archipel krijgt een nieuwe navigatie en uitstraling. Het menu is vereenvoudigd en de informatie is beter vindbaar. Kijk vanaf eind juni ook eens op www.archipelzorggroep.nl.

Archipel wint UKON Uniekprijs met Kwiek-beweegroute Op 15 april vond het jaarlijkse symposium plaats van het Universitair Kennisnetwerk Ouderenzorg Nijmegen (UKON) met als onderwerp ‘Ouderen(zorg) in beweging’. Tijdens dit symposium konden deelnemende instellingen een goed project uit hun praktijk via een posterpresentatie aan de deelnemers laten zien waarna gestemd werd voor het beste initiatief. Van de negen ingezonden initiatieven kreeg de Kwiek-beweegroute de meeste stemmen. Professor Raymond Koopmans reikte de prijs uit aan Mariska Haazen, fysiotherapeut op Eerdbrand en initiator van Kwiek. www.kwiekbeweegroute.nl

Bibliotheek in Eerdbrand Zorg aan Huis in Villa63 Archipel gaat zorg aan huis leveren in een nieuw initiatief in Nuenen: Villa63. Dit prachtige, voormalige notaris-huis uit 1898 met een grote tuin is in 2013 geheel verbouwd tot een kleinschalig appartementencomplex voor ouderen. Er zijn zes compleet uitgeruste huurappartementen met een gezamenlijke gang, lift, huiskamer en keuken. Het bijzondere idee achter Villa63 is kort gezegd ‘living apart together’. De bewoner kan zelf koken maar er ook voor kiezen om ’s avonds mee te eten in de gezamenlijke keuken. Een praatje maken, een potje bridge of gewoon de krant lezen in de saamhorigheid van gelijkgestemden; het kan allemaal. De appartementen in deze villa zijn bestemd voor mensen van 75 jaar en ouder.

Samenwerking NatLab Plaza Futura Vanaf juni kunnen Archipel-cliënten eens per drie maanden voor een gereduceerd bedrag naar een film in NatLab Plaza Futura. In overleg met medewerkers Dagbesteding en Welzijn van de locatie wordt een geschikte film gekozen.

4

In locatie Eerdbrand is een wijkpunt van de Bibliotheek Eindhoven ingericht. Buurtbewoners kunnen hier boeken lenen en terugbrengen. Ook boeken die besteld worden in de Witte Dame (hoofdlocatie) kunnen gratis opgehaald worden in Eerdbrand. Er worden lezingen, voorleessessies, themaavonden en activiteiten rondom de (kinder)boekenweek georganiseerd voor bewoners van de wijk Woenselse Heide en omstreken. Archipel Eerdbrand, Waddenzeelaan 2 in Eindhoven, tel. 040 264 11 11

Geheugenkoor Samen Wijs Vanaf juni kunnen mensen met dementie samen met hun mantelzorger(s), (klein)kind of vriend deelnemen aan zangkoor ‘Samen Wijs’ in locatie Eerdbrand. Het koor wordt samengesteld uit cliënten van Eerdbrand maar ook buurtbewoners zijn meer dan welkom. Het zingen en dansen kan op elke donderdagochtend van 10.00 tot 12.00 uur. Voor meer informatie: Manon Brakkee/José de Groot: 040 264 11 11.


Cliëntenraad aan het woord

Kwaliteit bepaalt tevredenheid

Sinds eind vorig jaar hebben bijna alle Archipel locaties het gouden PREZO kwaliteitskeurmerk. Cliënttevredenheid speelt daarin een hoofdrol. Vanuit locatie Gagelbosch kijken twee vertegenwoordigers uit de cliëntenraad en een manager zorg terug op het proces. Femke de Jong (l) en mevrouw Velmans

Een trotse manager zorg Femke de Jong: “Op verschillende punten scoorden we bovengemiddeld, vergeleken met vorige metingen én de landelijke prestaties. De duogesprekken van koppels medewerkers met cliënten en het meer in regie brengen van de cliënten droegen daar zeker aan bij. Het cliëntenpanel dat we sinds twee jaar hebben, is ook een aanwinst gebleken. Mensen voelen zich gehoord en komen zelf met verbeterideeën voor leven en wonen in Gagelbosch.”

hekel aan vergaderingen. Ik zit veel in de Gasterij te kijken hoe alles reilt en zeilt. Zo kwam ik ook op mijn eerste verbetervoorstel, dat al is aangenomen. Tijdens de lunch lopen veel mensen heen en weer, dat stoort. Nu wordt medewerkers verzocht de gang naar het buffet ‘achterom’ te nemen, dat scheelt.” Ze herkent zich in de geconstateerde tevredenheid: “Iedereen die ik spreek, is tevreden. Hooguit wil men wat meer gezelligheid onder elkaar, maar niet iedereen is nu eenmaal praatgraag.”

Reilen en zeilen Zoals panellid mevrouw Nel Velmans, tevens lid van de cliëntenraad: “Ik werkte vroeger zelf in de zorg als vrijwilliger, kletsen kan ik goed, al heb ik wel een

Positief Niek van Zon, voorzitter van de cliëntenraad en lid van de centrale cliëntenraad, is ook ‘ondervraagd’ voor en geïnfor-

meerd over het onderzoek naar de cliënttevredenheid, vertelt hij: “Positieve reacties van ons! Als er iets is, kunnen we dat gemakkelijk rechtstreeks met de leiding bespreken; ze zijn erg benaderbaar. Alles loopt nu goed, geen wanklanken.” Het kwaliteitsonderzoek leverde een paar verbeterpunten op: “Daar wordt aan gewerkt. Van hoog tot laag is er bereidheid om aan te pakken, daar heb ik bewondering voor. Iedereen is alert op wat er beter kan. Terecht, want cliënten zijn de aandeelhouders. Ik kom zelf uit de industrie waar ze ook met kwaliteitscertificaten werken; menig bedrijf zou tekenen voor zo’n uitslag.” ■ 5


Kenniscentrum

Kenniscentrum gaat nieuwe fase in Vorig jaar vierde het Archipel Kenniscentrum zijn vijfde verjaardag, dit jaar gaat alweer een nieuwe fase in: Landrijt heeft net de nieuwbouw betrokken en werkt met sociotherapeutische leefmilieus, terwijl Dommelhoef voortaan een geriatrisch revalidatiecentrum heeft.

Van de verhuizing van tijdelijke locatie Orangerie naar de nieuwbouw is een heus en grondig voorbereid verhuisfeestje gemaakt, vertelt manager zorg Frank Hendriks: “In april zijn twee grote informatiebijeenkomsten en zes inloopspreekuren voor cliënten en hun familie georganiseerd. Op de verhuisdag zelf kregen de verschillende groepen een feestelijk dagprogramma voorgeschoteld en werden zij in hun nieuwe thuis onthaald met muziek, lakeien en bloemen.”

Sociotherapeutische leefmilieus De nieuwe Landrijt omvat, naast het PG-deel, een somatiekdeel: de Noordertoren met eigen appartementen. Het PG-deel is voor mensen met Korsakov, gerontopsychiatrie, jonge mensen met dementie, 65-plussers met dementie en problemen waarvoor extra verzorging, begeleiding en/of behandeling nodig zijn en cliënten met diverse aandoeningen, zoals Niet Aangeboren Hersenletsel of de ziekte van Huntington. Frank: “Zij wonen in sociotherapeutische leefmilieus voor gemiddeld negen mensen. Elke huiskamer heeft een eigen keuken en een terrasbalkon op 6

de eerste en tweede verdieping. Op hogere etages zijn de huiskamers groter. Elke cliënt heeft een eigen kamer. Het gebouw is groot, de leefmilieus kleinschalig met eigen voordeur. Dankzij veel glas zijn er licht en doorkijkjes en tegelijk is er privacy. Het geheel voelt compacter aan omdat iedereen meer overzicht heeft en de afstanden tussen de verschillende ruimten korter zijn; je wordt automatisch naar de huiskamer ‘getrokken’.” Arts Mary Timmermans: “Het gebouw en de milieus zijn een grote verandering, ook voor de medewerkers. Rond elke huiskamer is een vast team dat zichzelf heeft samengesteld; mooi om dat proces te zien. Samen met de eigen geriatrisch specialist en psycholoog kijken zij waar elk individu het beste past. Zijn of haar behoeften en mogelijkheden bepalen de zorg, behandeling, begeleiding, dagbesteding en huisvesting.” Een belangrijke plek in elk milieu is weggelegd voor gastvrijheid, vervolgt ze: “De contactverzorgenden kunnen nog meer contact maken en ook de andere teamleden, die dicht bij de mensen staan, zorgen voor een gezellig en welkom gevoel.


Grote veranderingen wat betreft de manier van werken, maar stapje voor stapje lukt dat.”

Revalidatie Het stimulerende karakter van de sociotherapeutische leefmilieus geeft ook de revalidatie impulsen, aldus Annemiek Jongeneelen, manager revalidatie: “De behoefte om te oefenen wat je thuis nodig hebt en om nuttig te zijn wordt geprikkeld. In feite is alles revalidatie; waarom voor iemand handdoeken klaarleggen als hij of zij die zelf kan pakken? Ook houden we rekening met het individu. Ik kan genieten van drukte om me heen maar niet iedereen is een groepsmens. En ja, dat vraagt wat van de medewerkers. Veel gebeurt omdat men het zo gewend is en makkelijk vindt, soms ook nog vanuit de zorgverlening gedacht. Iedereen had twee maanden de tijd om na te denken wat niet (meer) in een sociotherapeutisch leefmilieu thuishoort en wat past bij het principe ‘alles is revalideren’. Nu beginnen we sneller met revalideren en kijken we kritischer naar de persoonlijke revalidatiedoelen.”

Die aanpak wordt ook doorgevoerd in het nieuw opgezette Centrum voor Geriatrische Revalidatie in Dommelhoef: “Dat is er voor mensen die revalideren en thuis wonen. We werken er samen met twee specialisten op het gebied van ouderengeneeskunde en geriatrische revalidatie. Het verschil tussen medische en geriatrische revalidatie zit niet zozeer in leeftijd van cliënten maar de complexiteit van hun gezondheidsproblemen. Hun revalidatietempo ligt lager omdat ze met meerdere problemen en aandoeningen kampen.” Annemiek: “Inclusief dagbehandeling en het Afasiecentrum kunnen we meer cliëntvolgend en cliëntvriendelijker te werk gaan. Dat gaat veel beter dan verwacht. Mensen blijven hun eigen team houden, dus hebben een vaste arts en contactverzorgende. Door multidisciplinair te werken kun je mensen de hele dag door laten revalideren. Bijvoorbeeld in een kookgroep kun je (weer) leren koken, maar ook je hand- en armfunctie trainen. Dat past veel beter bij wat cliënten aanspreekt.” ■

7


Kenniscentrum

Expertteams van Archipel

Gespecialiseerde d

Vanuit het Parkinsoncentrum in Nijmegen is een landelijke, multidisciplinaire richtlijn ontwikkeld voor de behandeling van Parkinson. Aansluitend hierop heeft Archipel (locatie Dommelhoef ) een expertteam opgericht voor de gespecialiseerde Parkinsonzorg. Annemie Custers, meneer De Vaan en Nathalie Huitema

De ziekte van Parkinson Is een uitzonderlijk complexe aandoening. Patiënten krijgen last van trillen, stijfheid en worden traag in hun bewegingen. Doordat Parkinson zich langzaam ontwikkelt, leven de meeste patiënten vele jaren met een toenemend aantal beperkingen. Parkinson is een chronische aandoening die een grote invloed heeft op de kwaliteit van leven voor de cliënt zelf, maar ook voor zijn naasten.

8

Kennis en contact Het expertteam bestaat uit: diëtist, arts, fysiotherapeut, logopedist, verzorgende, verpleegkundige, psycholoog, seksuoloog en maatschappelijk werker. Afhankelijk van de zorgvraag brengt een contactverzorgende de benodigde begeleiding en ondersteuning in beeld. Daarbij kan gebruik gemaakt worden van de behandelaren uit het expertteam. Voor mensen in de begin- en middenfase van deze ziekte biedt dat veel mogelijkheden. Psycholoog Nathalie Huitema: “Door onze kennisdeling en korte onderlinge lijnen kunnen wij heel goed

inzoomen op de wensen en behoeften van onze cliënt. Die wensen geven richting aan de dagbehandelingen. Daarnaast spelen de contacten met andere patiënten een belangrijke rol.”

Een veilige omgeving Meneer De Vaan (71 jaar) krijgt sinds september vorig jaar twee keer per week dagbehandeling. “In het begin schaamde ik me wel eens voor de ziekte, maar nu weet ik er beter mee om te gaan. Die dagbehandelingen hebben mij weer op de been gebracht. In deze veilige omgeving word ik gestimuleerd om aan


dagbehandeling

Een cliënt met Parkinson aan het oefenen onder begeleiding van één van de behandelaren van Archipel

de gang te gaan. Ik voel me weer zeker en ben zelfs weer begonnen met computerlessen. Mijn persoonlijke ervaringen op deze afdeling zijn echt geweldig. Toen ik hier kwam voelde ik me als een vis in het water.”

en diëten. Binnen het multidisciplinaire team wordt veel overlegd en kennis gedeeld. Op die manier houden we continu een vinger aan de pols.”

Betrokken expert team Ergotherapeut Annemie Custers: “Als team zorgen we ervoor dat de kwaliteit van de zorg wordt gewaarborgd. De groep is overzichtelijk; dat moet ook wel want het totaalbeeld van vaak complexe beperkingen vraagt bijvoorbeeld om zeer precieze medicatie

“Elke Parkinsonpatiënt is er één teveel”

Ik zeg wel eens: gevoelens zou je zichtbaar moeten kunnen maken. Dat geldt natuurlijk ook voor mijn dankbaarheid dat ik nu hier terecht ben gekomen. Hier voel ik me veilig, telkens weer. Ik hoop dat ik hier nog lang mag blijven komen.” ■

Mijn gevoelens Meneer De Vaan: “Elke Parkinsonpatiënt is er één teveel. Ik probeer wel eens het gevoel van deze ziekte uit te leggen, maar dan verlies ik me weer in een zin.

9


Actueel

Archipel Muziekconcours 2014

Ouderen en jongeren verbinden door muziek Het Archipel Muziekconcours biedt jongeren van 8 tot 18 jaar een podium om (licht) klassieke muziek ten gehore te brengen binnen de locaties van Archipel. Het doel is ouderen en jongeren verbinden via de muziek.

Het Archipel Muziekconcours wordt dit jaar voor het eerst georganiseerd. Op drie locaties (Berkenstaete, Eerdbrand en Genderhof ) van Archipel vonden de voorrondes plaats met 23 muzikale deelnemers van muziekverenigingen en -scholen.

10


Iedereen verstaat muziek en muziek spreekt iedereen op een persoonlijke manier aan. Tijdens de voorrondes en halve finales luisterde een vaak muisstil publiek naar de talentvolle uitvoeringen van alle deelnemers.

Na de voorrondes volgden twee halve finales met twaalf deelnemers. Van hen gingen er zes door naar de finale in het Muziekgebouw Frits Philips Eindhoven. Het prijzenpakket bestond uit € 1.000 voor de winnaar, € 500 voor de tweede plaats, € 200 voor de derde plaats en € 100 voor de drie overige finalisten. Elke deelnemer werd gevraagd zelf een muziekstuk van minimaal vijf tot maximaal tien minuten te kiezen en spelen. Het publiek kon genieten van een keur aan instrumenten; van piano, chello, viool en harp tot klarinet, dwarsfluit en saxofoon.

De professionele jury bij de voorrondes bestond uit muziekleraren van het CKE (Centrum voor de Kunsten Eindhoven), bij de halve finale waren het afgevaardigden van het conservatorium uit Tilburg. De directeur van het conservatorium en twee leden van de philharmonie zuidnederland jureerden de finale. Deze eerste editie van het Archipel Muziekconcours was een succes. Vanzelfsprekend streven we ernaar dit Muziekconcours jaarlijks te gaan herhalen. ■

11


Servicepunt

ZorgMail: veilige digitale communicatie van persoonlijke gegevens Archipel werkt met ZorgMail, een beveiligde mailomgeving voor zorggegevens en berichten. Jaap Kamperman, projectleider berichtendienst van Regionaal Zorg Communicatie Centrum, legt uit: “Voordat een cliënt binnenkomt bij Archipel, kan het ziekenhuis de verpleegkundige overdracht doen. Ook kan Archipel digitaal medische gegevens opvragen bij huisartsen, om een vlotte overdracht te realiseren. Je kunt het vergelijken met ‘aangetekende’ post, maar dan digitaal. Het hele communicatie-

12

proces is beveiligd, zodat je zeker weet dat privacygevoelige informatie alleen bij de juiste persoon terecht komt.”

Speerpunt Via ZorgMail versturen en ontvangen geautoriseerde gebruikers elektronische verwijsbrieven, onderzoeksuitslagen, behandelverslagen en berichten over medicatie, ontslag en overdracht. Ruim 90% van alle elektronische berichten in de zorgsector gaan via ZorgMail. Meer dan 11.000 organisaties in het hele land maken er gebruik van, nu voornamelijk nog huisartsen, ziekenhuizen en behandelaren, maar de VVT-organisaties (Verpleeg- en Verzorgingshuizen, Thuiszorg) sluiten ook steeds meer aan. Ook Archipel is betrokken bij ZorgMail. Het Servicepunt verwerkt de binnen-gekomen berichten en stelt ze beschikbaar aan de juiste afdeling/behandelaar binnen Archipel. De verpleegkundige overdracht is een speerpunt in deze regio voor VVT in samenwerking met de ziekenhuizen. Huisartsen kunnen aansluiten met ZorgMail bij Archipel. Op termijn wordt het mogelijk deze berichten direct te koppelen aan het Elektronisch Cliënten Dossier van Archipel dat in 2015 in gebruik genomen wordt. ■


Duidelijke taal & ingrijpende maatregelen

Archipel transitie 2014:

de juiste koers

13


Archipel transitie 2014

In de gehele breedte van Archipel is het voelbaar; we staan voor een grote transitie ingegeven door het veranderende overheidsbeleid waarin de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten wordt overgeheveld naar de Wet Langdurige Zorg, de Zorgverzekeringswet en de Wet Maatschappelijke Ondersteuning. Noodzakelijke bezuinigingen voor betaalbare zorg. Binnen en buiten gewoon goed Speciaal voor het bijzondere Eigen zinnige regie

Samen met GGzE

Binnen Archipel bieden we al jaren zorg aan gerontopsychiatrische cliënten. Dat gebeurt bijvoorbeeld in de verpleeghuizen Dommelhoef en Landrijt. In locatie Eerdbrand werken we samen met GGzE; het blijkt dat een verzorgingshuissetting een zeer geschikte woonvorm is voor een aantal cliënten na de klinische vervolgfase binnen GGzE. Binnen Eerdbrand zijn twee woonvoorzieningen (het Tij en de Branding) waarin zorg wordt geboden aan de doelgroep psychiatrische cliënten en psychiatrische cliënten met een verstandelijke beperking. Op beide afdelingen wonen 21 cliënten. Stapje voor stapje maken de cliënten met een verzorgingshuisindicatie op afdeling – de Branding – plaats voor cliënten met psychiatrische problematiek eventueel in combinatie met een verstandelijke beperking. Tegelijkertijd verbouwen we de Branding naar twee huiskamers om in de toekomst beter aan te sluiten op de problematiek van deze nieuwe cliënten.

’’

Deze maatregelen worden verder ondersteund door eigen bijdragen en maatschappelijke participatie. Een cultuuromslag met ingrijpende gevolgen. Archipel zet koers met nieuwe plannen en een ander beleid. Niets doen is geen optie. “Samen sterker op weg naar een vernieuwend Archipel”, aldus bestuurder Anton Metske.

“Samen sterker op weg naar een vernieuwend Archipel”

Paul Vliegen, Manager Zorg Archipel

Anton Metske, bestuurder Archipel

14


Breed draagvlak

Meer verantwoordelijkheid

Archipel heeft naar aanleiding van de maatregelen haar organisatie heel gedetailleerd in beeld gebracht. Die analyse resulteerde vervolgens in een nieuw advies dat is voorgelegd aan de inspraakorganen, leidinggevenden en ruim 800 medewerkers. Daar werd al snel duidelijk dat Archipel mag rekenen op een breed draagvlak voor de beleidswijzigingen, nieuwe missie, visie en kernwaarden.

Door minder regels en minder managers zullen medewerkers meer verantwoordelijkheid moeten nemen. Door eigen regie zijn medewerkers en cliënten zelf verantwoordelijk voor duurzame en zinnige vernieuwing binnen Archipel. Met het DNA van Archipel focussen we op meer tevreden cliënten en medewerkers. Dat DNA bestaat uit drie waarden: verantwoordelijkheid geven en delen, vakmanschap en betrouwbaarheid en vrij en ondernemend zijn.

Anton: “We staan inderdaad voor ingrijpende veranderingen die voor mijn gevoel heel snel plaatsvinden. Het is echter onvermijdelijk dat de zorg een transitie moet doormaken. Dat beseft iedereen. Nu is het zaak om op tijd te anticiperen en je als medewerker proactief op te stellen binnen alle komende veranderingen. Alleen op die manier komt dit proces optimaal op gang.”

Onze pijlers De nieuwe missie bestaat uit drie belangrijke pijlers. De eerste is ‘Binnen en buiten gewoon goed’, dat staat voor de inzet van goede kwaliteit en het leveren van intra- en fors toenemende extramurale zorg. Vanuit deze basis bouwen we verder. Zoals aan de kwaliteit van onze gebouwen. De volgende pijler is: Speciaal voor het bijzondere. Archipel houdt rekening met bijzondere cliënten, medewerkers en vrijwilligers. Dat doen we met specialistische zorg, huisvesting én ontwikkelingsmogelijkheden. Tot slot de laatste pijler: Eigen zinnige regie. Daarmee geven we richting aan onze visie, een andere houding en onze ondernemende organisatie.

Van papier naar praktijk Anton.“Vanuit deze houding staan we nu voor alle uitdagingen. Op papier klinkt dat altijd helder en duidelijk. Nu rekenen we op de flexibiliteit en betrokkenheid van medewerkers, cliënten en vrijwilligers. Het is zoals het is en we zullen het echt samen moeten gaan doen. We gaan voor behoud van werkgelegenheid, maar dat zal mogelijk niet helemaal lukken. Het is onvermijdelijk maar ontzettend vervelend dat een relatief klein aantal mensen hun baan verliest. Ik heb alle begrip voor hun teleurstelling en verdriet.”

Jouw toekomst “Daarnaast vertrouw ik op de kracht, buigzaamheid en zelfregulerende kwaliteiten van alle betrokken mensen tijdens deze transitie. Heel vaak kun je meer dan je denkt. Er liggen volop kansen en mogelijkheden om juist nu jezelf te ontwikkelen en te ontplooien. Laat je uitdagen, omarm alle veranderingen en kies voor een nieuwe, gezonde en plezierige toekomst binnen Archipel.”

15 15


Archipel transitie 2014

Archipel Thuis: zorg om thuis te blijven Binnen de transitie kiest Archipel heel nadrukkelijk om de zorg bij mensen thuis te continueren. Sterker nog; de extramurale zorg zal – vanwege alle veranderende maatregelen van de regering – sterk gaan groeien. Vanuit diverse bevindingen kiest Archipel voor een zelfstandige organisatie die zich richt op alle voorkomende zorg en begeleiding aan huis. Chantal Beks is de directeur van deze nieuwe organisatie. Op lange termijn Chantal: “Vanuit een analyse van onze thuiszorgactiviteiten kwam naar voren dat het huidige rendement lastig inzichtelijk was te maken, de omvang van de activiteiten vrij beperkt is en daarmee dus kwetsbaar. Daar komt bij dat de tarieven sterk onder druk zullen komen te staan. Het huidige bedrijfsmodel was niet toekomstbestendig. Wij kiezen nu voor een langetermijnstrategie met de inzet op efficiëntere dienstverlening, een slimmere organisatie en vergroting van het volume: groei, dus.”

Nieuwe organisatie

De oren en ogen in de wijk

Samen met een partner - we hebben daarvoor Assist (kennis van plannings- en automatiseringssystemen) op het oog -

Archipel speelt met de inzet van wijkverpleegkundigen in op de veranderingen binnen de zorg. Binnen het team van verzorgers speelt deze toekomstige wijkverpleegkundige een hele belangrijke rol. Hierdoor ontstaat er een directer contact met de huisarts, fysiotherapeuten, het ziekenhuis en andere organisaties. De wijkverpleegkundigen gaan ervoor zorgen dat problemen vroegtijdig worden gesignaleerd en aangepakt. Zij staan midden in de wijk. Vertrouwd, deskundig en adequaat. Ze denken mee met de wijkbewoner wat de mogelijkheden zijn om de gezondheid, het welbevinden en de zelfstandigheid thuis zolang mogelijk te kunnen behouden en optimaliseren. Alles begint bij de huisbezoeken. Op verzoek van de bewoner, familie, mantelzorger of verwijzer komt de wijkverpleegkundige langs en bespreekt de mogelijkheden voor de inzet van gepaste zorg. Een belangrijke taak en een dynamische functie midden in de wijk; dat is de wijkverpleegkundige van Archipel.

’’

Maria van de Wouw, Manager Zorg aan Huis Archipel

16

“Van toegevoegde waarde om mensen langer thuis te laten wonen”


richten we een nieuw bedrijf op: Archipel Thuis. Chantal: “Onze doelstellingen zijn helder en duidelijk: onze cliënten zijn en blijven het uitgangspunt, onze kostprijzen moeten dalen en informele en professionele hulp gaan meer samenwerken. Archipel Thuis wil dat alle beschikbare (financiële) middelen ook daadwerkelijk bij onze cliënten terecht komen. Dat is belangrijk, want dan leveren we ook echt een toegevoegde waarde om mensen langer thuis te laten wonen en te kunnen voorzien van de juiste, kwalitatieve zorg. Het uitgangspunt is niet meer: hoe kunnen we meer zorg inzetten, maar: hoe kunnen we er, samen met de wijkbewoner, voor zorgen dat hij of zij zo lang en optimaal mogelijk thuis kan blijven wonen.”

Zelfsturende teams Inmiddels zijn de plannen uitgewerkt. De leidinggevende lagen verdwijnen en onder de directeur komen direct zelfsturende kleine teams die zelf bepalen hoe ze hun werkzaamheden inrichten, verdelen en controleren. Hiermee richt Archipel zich op meer tevreden cliënten en medewerkers en een gezonde financiële inrichting van de thuiszorgactiviteiten.

Eigen verantwoordelijkheid “We doen een groot beroep op de zelfsturende capaciteiten van elk team. En dat betekent: communiceren, vragen stellen, je kwetsbaar maken en samen richting geven aan jouw verantwoordelijkheden. Binnen de gestelde kaders zoals productiviteit, verzuim, planning, budget etc. zullen de behaalde resultaten het succes van het team bepalen. In

ieder team werkt een wijkverpleegkundige die functioneert als een spin in het web in de wijk. Hierdoor worden signalen uit de wijk snel doorvertaald naar benodigde zorg of diensten. De wijkverpleegkundige onderhoudt contact met de huisartsen, de praktijkondersteuners, de ziekenhuizen, welzijnsorganisaties etcetera.”

Slimme backoffice Zelf contacten leggen, korte lijnen en een optimale onderlinge communicatie. Dat vraagt natuurlijk om slim ingerichte softwaresystemen. Niet voor niets worden de teams ondersteund door een compacte, kleine backoffice die zorgt voor een efficiënte inzet van faciliterende diensten. Met behulp van tablets en smartphones zijn dossiers, routes, verantwoording en administratie snel beschikbaar en efficiënt te verwerken. De kennis en ervaring van beoogde kennispartner Assist zullen hier zeker een grote stap voorwaarts in betekenen.

Gezond verstand “Een gezond bedrijf en volumegroei; dat is de inzet van deze nieuwe organisatie. Dat realiseren we met minder bureaucratie, minder protocollen en gewoon gezond verstand. Ik ben ervan overtuigd dat mensen meer in huis hebben. In de vertrouwde omgeving van een klein, maar ambitieus team kun je samen groeien naar ongekende hoogte. En natuurlijk komen we hobbels, obstakels en tal van vragen tegen. Door echt te gaan samenwerken en ons volledig te richten op het welzijn van onze cliënten zullen de antwoorden, oplossingen en veranderingen zich vanzelf aandienen.”

Chantal Beks, directeur Archipel Thuis

17


Archipel transitie 2014

Denk zelf, kies zelf, doe zelf De vernieuwde strategische koers binnen Archipel is bekend onder de naam ‘Met Volle Kracht Vooruit’. De basis van die nieuwe koers is en blijft: cliënt in regie. Dat geldt natuurlijk ook voor alle medewerkers en vrijwilligers, zij komen het beste tot hun recht als ze regie nemen over hun werk. Daarom willen we ruimte creëren - ook intramuraal - om de leefwereld van de cliënt en de werkwereld van de professional optimaal met elkaar te verbinden. Dan ontstaat er volop gelegenheid om aan beide kanten zelf keuzes te maken. Dat vraagt om een hoge mate van zelfsturing. Kwartiermaker Marion Gerritsen, directeur HRM, geeft inhoudelijk vorm aan dit gehele transitieproces binnen Archipel.

Zelf denken en doen

Alles is anders

Moderner, opener en meer gericht op cliënt in regie. Dat waren onze doelstellingen voor de herinrichting en renovatie van ons verpleeghuis Kanidas. Sinds eind 2013 hebben we al die doelstellingen gerealiseerd. Als Kanidas beschikken we nu over vijf kleinschalige beschermde woongroepen voor cliënten met dementie. Nu beschikken we over vijf woongroepen: Amber, Aquamarijn, Robijn, Saffier en Smaragd met hun eigen kleur. De huiskamers hebben een eigen keuken en hun eigen leefritme- en gewoonte. Dat is prachtig om te zien. Zeker de samenwerking tussen medewerkers welzijn en zorg en facilitair is enorm gegroeid en gericht op cliënt in regie. Familie en vrijwilligers zijn een onderdeel geworden van het welzijn en wonen binnen Kanidas. Zo hebben we bijvoorbeeld onlangs een klussenteam opgericht voor onze cliënten. Samen met medewerkers en familie. En dat werkt dan meteen. De gelijkvloerse, open structuur van Kanidas draagt natuurlijk bij aan dit soort initiatieven.

’’

Ron van Wees, Manager Zorg Kanidas Archipel

18

“Met volle kracht vooruit naar een leef- en werkomgeving met alle ruimte voor cliënt, medewerker en vrijwilliger. De missie van Archipel staat in het teken van de cliënt. Om die missie echter te realiseren doen wij organisatiebreed

Medewerker in regie binnen Archipel


een beroep op de eigen regie van onze medewerkers. Kortom: denk zelf, kies zelf, doe zelf. Medewerkers die zelf verantwoordelijkheid kunnen en willen nemen, zijn in staat om onze cliënten de regie over hun eigen leven te laten voeren”, aldus Marion Gerritsen.

Vrij speelveld Een zelfsturend team moet in staat zijn de gewenste zorg, behandeling, dienstverlening en woonondersteuning op een samenhangende en professionele wijze zelfstandig te leveren. Zonder hulp van een leidinggevende. Binnen de afgesproken kaders krijgen de teamleden een vrij speelveld en zijn ze zelf verantwoordelijk voor de te behalen resultaten. Er komt een teamcoach beschikbaar voor structurele ondersteuning en advies. De manager is straks alleen in beeld bij bijvoorbeeld complexe problemen of achterblijvende resultaten.

Korte lijnen “De nieuwe werkwijze is overzichtelijk en efficiënter. De klantvraag wordt tijdens een eerste contact in kaart gebracht door de contactverzorgende. Die stelt het (zorg) arrangement samen dat door het team vervolgens op eigen kracht en vakmanschap wordt ingevuld. Het team wordt een vertrouwd gezicht en de cliënt ervaart die plezierige samenwerking als zeer positief.”

Eigen initiatief “Vertrouwen in elkaar en er samen voor gaan. Dat is het allerbelangrijkst. Je maakt zelf keuzes en die stem je niet meer af met je leidinggevende. Het beste oordeel wordt gegeven door de cliënt en de collega’s binnen het team. Niets meer, niets minder. Het team moet ook zelf zorgen voor de juiste bundeling van kracht, kennis, talent en ervaring. Ze nemen straks zelf het initiatief voor bijscholing etc. De kaders zijn bekend en – waar nodig – kunnen de teams altijd een beroep doen op de ondersteunende diensten. Ook hier staan adequate antwoorden, direct reageren en eigen verantwoordelijkheid voor een echte meerwaarde.”

Proef op de som Inmiddels staat het licht op groen voor de proeftuin in locatie Ekelhof. Bij een positieve ervaring kunnen we doorschakelen om het Archipelconcept van ‘medewerker in regie’ op meerdere locaties te realiseren. Marion Gerritsen: “Samen met de teamcoach, ondersteunende diensten, behandelaars en mogelijk externe partners focussen we vandaag op de vraag van de cliënt van morgen.”

19


Archipel transitie 2014

Verbinding tussen behandelzorg en huisarts versterken Ouderen willen bij ziekte en ongemak steeds langer thuis blijven wonen. Daarvoor willen ze graag hun – eventueel complexe – zorg graag aan huis ontvangen. De behandelaars van Archipel en Vitalis hebben daarvoor alle kennis in huis. Door een samenwerkingsverband versterken beide partijen de verbinding van de behandelzorg met de huisarts. “Samen leveren we zo een toegevoegde waarde aan de cliënt en betrokken partijen”, aldus Monique Hertogs (directeur Kenniscentrum Archipel) en Jo Frissen (directeur Vitalis Behandel Groep). Slim samenwerken

Door deze samenwerking wordt de kwaliteit van de zorg verbeterd en wordt de huisarts ondersteund met kennis, ervaring en eventuele adviezen op het gebied van specialistische ouderengeneeskunde. Jo Frissen: “Als zorginstellingen focussen we op dezelfde zorgthema’s, dus eigenlijk is het logisch dat wij inmiddels met elkaar samenwerken. Onze behandelaars beschikken over specifieke kennis die wij heel graag inzetten bij de behandelingen van kwetsbare ouderen in hun thuissituatie. Daarbij is het belangrijk dat wij onszelf zien als aanvulling op de werkzaamheden van de

Een nieuwe visie

De gemeente Son en Breugel heeft een visie -Wonen met Zorg- ontwikkeld die aansluit op de huidige ontwikkelingen binnen de zorg. Ons beleid is daarbij gericht om zoveel mogelijk te gaan werken vanuit woonservicezones die worden ingericht voor onze kwetsbare burgers. De aspecten wonen, zorg en dienstverlening worden binnen dit gebied optimaal op elkaar afgestemd. De inrichting van de openbare ruimte is daarbij een belangrijke taak voor ons als gemeente. Mobiliteit is en blijft belangrijk. De insteek is het gemotoriseerd verkeer tot een minimum te beperken en we focussen bij de inrichting op langzaam verkeer zoals fietsers, voetgangers en gebruikers van een rollator of (elektrische) rolstoel. Vroegsignalering, concentratie van voorzieningen én een brede ondersteuning vormen de ijkpunten waarmee wij gaan inspelen op de groeiende groep kwetsbare burgers binnen de gemeente Son en Breugel.

’’

Archipel en Vitalis: slim samenwerken en kennis delen

Franc Das, Senior beleidsmedewerker Gemeente Son en Breugel

Jo Frissen, Vitalis Behandel Groep

20


huisarts. Ouderen en huisarts kunnen zelf beslissen of ze gebruik willen maken van de geboden zorg.”

Kennis en ervaring De samenwerking richt zich op ouderengeneeskunde en de daarbij behorende behandel- en revalidatiezorg aan huis voor kwetsbare ouderen aan huis in Eindhoven en omstreken. Monique Hertogs: “Gezamenlijk beschikken wij over de ervaring, expertise én mogelijkheden voor hoogwaardige zorgverlening. Wij zijn specialisten in brede en multidisciplinaire behandelingen voor ouderen en chronisch zieken. Wij vinden het belangrijk dat alle verschillende behandelexpertise binnen onze organisaties voor de eerste lijn toegankelijk wordt.”

Breed draagvlak Op het gebied van revalideren is ook veel winst te behalen. Monique Hertogs: “Door de inzet van onze behandelexpertise kunnen mensen eerder thuis verder revalideren. De behandelaar zorgt voor het juiste programma waarmee de cliënt in zijn of haar eigen omgeving de revalidatie kan voortzetten. Die vertrouwde omgeving, aangevuld met specialistische kennis aan huis, draagt bij aan een aanzienlijk sneller revalidatiesucces.”

Altijd kwaliteit

artsen en ziekenhuizen in ons verzorgingsgebied. Op die manier is iedereen verzekerd van de juiste en constante zorgkwaliteit, gedegen kennis en optimale behandelexpertise. Door de transitie binnen de zorg zullen er steeds meer partijen de markt opkomen en straks zie je door de bomen het bos niet meer. De vertrouwde kennis en ervaring van zowel Archipel als Vitalis zorgen dan direct voor toegevoegde waarde.”

Efficiënter werken De samenwerking is voorspoedig op-gestart. Achter de schermen heeft men respect voor elkaars eigenheid en is men nieuwsgierig naar elkaars mogelijkheden. “Door onze kruisbestuiving kunnen onze specialisten heel gericht aan het werk. Hierdoor kunnen we onze organisatie verder optimaliseren en zijn we in staat om te voldoen aan de toenemende vraag behandelingen aan huis”, aldus beide partijen.

De juiste aanvulling Kennis delen en samenwerken. De kwaliteit van de zorg waarborgen en huisartsen aanvullen en ondersteunen. Vanuit die doelstellingen ontstaan nieuwe kansen en mogelijkheden die de cliënt alleen maar ten goede. “Elkaar vinden en boeien in het perspectief van de cliënt, dat is de essentie van onze samenwerking”, aldus Jo Frissen.

Jo Frissen: “In de toekomst willen we het liefst ‘Preferred Suppliership’ verwerven en gaan samenwerken met huis-

21 21


Archipel transitie 2014

Cliënt in Regie is ook:

Experimenteren met anders werken Cliënt in Regie houdt cliënten en mantelzorgers zelf aan zet en laat medewerkers zich realiseren dat hun deskundigheid in dienst staat van hen. Bestaande werkwijzen loslaten is soms nood- zakelijk om die eigen regie te versterken. Zo kijken we kritisch naar het Zorgleefplan en het multidisciplinair overleg (MDO). Programmamanager Cliënt in Regie

Nodig?

Hans Hendriks vertelt waarom: “In het Zorgleefplan liggen de afspraken vast die we met de cliënt maken over de gewenste ondersteuning. Het is bedoeld als instrument voor de eigen regie, de klant moet dus leidend zijn. Maar cliënten en mantelzorgers blijken het Zorgleefplan vooral te zien als iets van de professionals. En medewerkers ervaren de procedures en protocollen vaak als een belemmering voor een open gesprek met cliënten en mantelzorgers. Alle reden dus om het Zorgleefplansysteem kritisch te bekijken.”

Dat geldt ook voor het multidisciplinair overleg (MDO), van oorsprong de onderlinge afstemming tussen professionals over hoe samen te zorgen voor een goed antwoord op de problemen van de cliënt. Later kwam de cliënt of de cliëntvertegenwoordiger erbij, omdat het immers over hem/haar gaat. Hans: “Intern onderzoek laat zien dat nu eigenlijk niemand er tevreden over is. Is een MDO dan wel altijd nodig? Goed overleg met de contactverzorgende kan veel belangrijker zijn en van daaruit kan bepaald worden of en hoe verder overleg met andere medewerkers nodig is.”

Programmamanager Hans Hendriks

22


“Ik neem mijn rol als mantelzorger bloedserieus” Meneer Jan Passchier komt bijna dagelijks bij zijn echtgenote. Hij geeft met zijn ervaringen een heldere boodschap af die de kern van Cliënt in Regie raakt: “De verhuizing naar afdeling De Eik (Landrijt) heb ik als zeer positief ervaren. Ik snap dat mensen er soms moeite mee hebben dat ik mijn rol als mantelzorger claim en bloedserieus neem: ik sta erop betrokken te zijn bij alles wat mijn vrouw aangaat. Ik ben altijd bereikbaar en beschikbaar, dus bel gewoon even als mijn vrouw in het team wordt besproken. Mijn vrouw kan de regie niet voeren, die rol neem ik volledig van haar over en daar wil ik de kans voor krijgen. Daar zoek ik mijn weg in, alleszins bereid om mee te werken. Ik ben dan ook blij dat het meest recente MDO prima verliep. Ik merk echt dat mensen mijn rol serieus willen nemen,” legt hij uit.

Experimenteren Tijdens twee werkbijeenkomsten eind februari waren, naast meer dan honderd medewerkers uit alle disciplines, ook enkele mantelzorgers aanwezig, die verwoordden hoe zij het Zorgleefplan en MDO zien (zie kader). Hans: “We nodigden de medewerkers daar uit om zelf te experimenteren met alternatieve werkwijzen, waarbij ze afspraken rond het Zorgleefplan en MDO mogen loslaten. Een aantal medewerkers is nu op de eigen afdeling echt aan de slag. Wat ze doen en ervaren leggen ze vast in een logboek. We zijn heel benieuwd naar hun bevindingen!”

23


Archipel transitie 2014

In voor Zorg! ondersteunt

Cliënt in Regie: hoe krijgt iedereen dat in de genen? Voor de definitie van Cliënt in Regie hanteren we bij Archipel vijf kernprincipes: eigen kracht, keuzevrijheid, dialoog, oplossingsgerichtheid, afspraken maken en nakomen. Monique Boon, coach van het landelijke stimuleringsprogramma In voor Zorg!: “We ondersteunen medewerkers om deze principes te vertalen naar de praktijk.” Dat gebeurt via een coach-de-coach-traject dat direct aansluit bij de praktijk. De coach kijkt met medewerkers kritisch naar wat er in concrete situaties gebeurt en helpt om daarop te reflecteren. In voor Zorg! is gevraagd om die coaching op de werkvloer extra te stimuleren en ondersteunen.

Coaching Sinds eind 2013 worden tien kernteams van teamleiders, contactverzorgenden en facilitair medewerkers op verschillende locaties gecoacht bij het (leren) toepassen van de kernprincipes. Dat gebeurt door twee externe coaches en één van Archipel. Monique vertelt hoe: “Ze bespreken actuele situaties die deelnemers zelf inbrengen of voortkomen uit de observaties van de coaches. Door de manier van bevragen worden medewerkers zich bewuster van hun eigen gedrag en vragen ze zich af waaróm ze bepaalde keuzes maken. Ze zien in dat ze niet vanuit eigen waarden en normen moeten handelen maar de cliënt of mantelzorger juist moeten bevragen. En dat ze zich minder moeten laten leiden door structuren en procedures en meer door wat de cliënt nodig heeft.”

Ruimte voor eigen verantwoordelijkheid In het coachingstraject staat centraal dat cliënten én medewerkers hun eigen verantwoordelijkheid nemen en daarvoor de ruimte moeten krijgen, niet gehinderd door strakke regels en procedures. Monique: “Goed dat Archipel dit ondersteunt. Medewerkers krijgen meer vrijheid, mogen structuren loslaten en zo zelf ontdekken wat cliënt in regie écht is.” Monique Boon van In voor Zorg!

24

De ervaringen uit het coachingstraject worden gebundeld en benut voor heel Archipel, zodat de manier van werken zich als een olievlek verspreidt.


Samenwerking

Bijna Thuis Huis De Vlinder in Best

Een huiselijke, zorgzame laatste fase Het Bijna Thuis Huis De Vlinder in Best is een ‘low care’ huiselijk appartement voor mensen met een terminale ziekte en een levensverwachting van in principe hooguit drie maanden. Onvoldoende mantelzorg of de vraag om intensieve zorg zijn vaak de reden voor opname. De volledig ingerichte woning biedt plaats voor één persoon.

Ton Meijer en Wilma ter Horst

Coördinatoren Nathalie Crüts en Wilma ter Horst: “Met een team van vrijwilligers zorgen wij samen met de huisarts en een thuiszorgorganisatie voor een zo comfortabel mogelijke laatste fase van onze gasten. Archipel en ZuidZorg doen afwisselend de nachtzorg. Daarbij handelen we altijd vanuit de wensen en behoeften van de gast.”

te mogen zorgen voor heel zieke mensen. Er zijn allerlei emoties, maar op een of andere manier kun je daar zelf heel goed richting aan geven. Ondertussen doe je gewoon de huishoudelijke taken. Daarnaast maak je ook prachtige, bijzondere dingen mee die je anders nooit zult ervaren. Ik zie het echt als een verrijking van mijn leven.”

Vrijwilliger Ton Meijer spreekt van een dankbare taak. “Na mijn carrière als beroepsmilitair was ik op zoek naar een zinvolle invulling van mijn vrije tijd. Het is een prachtige ervaring om hier als gastheer een paar uurtjes per week

De Vlinder heeft nog een aantal plekken voor vrijwilligers. Voor verdere informatie of een nadere kennismaking kunt u contact opnemen met: Nathalie Crüts of Wilma ter Horst, 06 44 87 38 00 of mail: coördinator@bijnathuishuisbest.nl. ■ 25


De werkdag van…

De werkdag van: wijkverpleegkundige Piet Wissink

Zijn werk als wijkverpleegkundige is heel breed: “Ik noem het een regisseursfunctie, want je moet het totale zorgplaatje in je wijk overzien en op tijd aan de bel trekken. Die functie wil ik goed neerzetten, door te netwerken en er bekendheid aan te geven.”

Breed

“Een gróte bagagedrager” Met meer dan veertig jaar ervaring in alle soorten verpleging, van kraamkamer tot psychiatrie, heeft Piet “een gróte bagagedrager”. Juist omdat hij alles heeft meegemaakt, heeft hij bijna overal een antwoord op en voelt hij zich als een vis in het water in zijn werk. 26

Bovendien is de functie volop in ontwikkeling: “Mensen wonen langer thuis, zijn mondiger. De zorg verandert ook constant, denk aan palliatieve zorg, niet-reanimatieverklaringen, euthanasie. Mensen worden sneller uit het ziekenhuis ontslagen, gaan naar huis met specifieke hulpvragen. Ik ben opgeleid en bekwaam voor vele medische handelingen en toch moet je je constant blijven ontwikkelen en bevoegd blijven.” Dat doet hij ook in de opzet van een wijkverpleegkundig spreekuur: “Mensen adviseren en doorverwijzen. Ik merk toch dat een verpleegkundige een lagere drempel is. Mensen zijn eerder genegen naar mij toe te komen met vragen en problemen.”

Mogelijk maken Hij verwijst dan ook naar een ‘ouderwetse’ rol als hij zijn werk beschrijft: “De wijkverpleegkundige van vroeger die het hele dorp, de huisarts en alle zorgvoorzieningen kende en voor iedereen benaderbaar was. Met al die lijntjes en kennis was ze een spin in het web.” Dat is hij ook: “Mantelzorg en familie zijn nodig om het zorgmodel van de toekomst mogelijk te maken. Ik werk ook samen met bijvoorbeeld ergo- en fysiotherapeuten. En naast zorg verlenen is zorg voorkomen zeker zo belangrijk. AIV dus; advies, instructie en voorlichting geven zodat mensen inderdaad lang thuis kunnen blijven. Maar wel met goede kwaliteit, want het leven moet om te genieten blijven.” ■


Samenwerking

Son en Breugel digitaal Verbonden Onder het motto ‘Zelf doen, samen doen, laten doen’ heeft Son en Breugel sinds september vorig jaar het digitale dorpsportaal Son en Breugel Verbonden. Archipel haakt aan door mee te ontwikkelen aan een activiteiten-applicatie voor de hele gemeenschap. Patricia Braat is als projectmanager van BTeken bij het portaal betrokken: “Dit burgerinitiatief komt vanuit de gemeenschap en wordt gedragen door vrijwilligers.” Het portaal brengt vraag en aanbod in contact, zorg en welzijn voor alle inwoners bij elkaar, legt ze uit: “De techniek achter het portaal is na uitgebreid onderzoek gekozen en werkt al in een aantal plaatsen. Nu zijn we bezig onze versie te ‘vullen’ met lokale kleur, vraag en aanbod. Zo bieden we live stream aan van bijvoorbeeld kerkdiensten.” Gebruikers zijn er ook al; ruim tweehonderd Son en Breugelnaren hebben zich geregistreerd: “Met hen kijken we naar de diensten en producten waar behoefte aan is. Dat doen we in samenwerking met Archipel, Fontys, ZuidZorg, de bibliotheek, Zonhove en de LEVgroep.” De gemeente denkt mee in de stuurgroep. Mensen kunnen elkaar en activiteiten gemakkelijk vinden; dat betekent natuurlijk een impuls voor de gemeenschap en de cohesie in het dorp.”

App Op het portaal komt binnenkort een app (applicatie) voor hobby en vrije tijd: “Met een uitgebreide zoekfunctie op data en doelgroepen. We ontwikkelen deze applicatie nu samen met Archipel. Die is ook bedoeld voor de hele gemeenschap en brengt alle plaatselijke welzijnsactiviteiten voor hobby en vrije tijd onder de aandacht. Vooral voor dorpsbewoners en bewoners van Archipellocaties Vloed en Berkenstaete is de app handig: zij kunnen zich meteen aanmelden, de activiteit in de agenda zetten en er een berichtje over sturen naar het team Dagbesteding en Welzijn van de locaties.” Eind augustus wordt het concept gepresenteerd en de proefversie wordt met een groep van zo’n vijftig mensen verder ontwikkeld. ■

27


Woonbegeleiding

Je leven leven en je thuis woonondersteuning

Met woonbegeleiding scheidt Archipel zorg en wonen, terwijl cliënt in regie meteen een stevige impuls krijgt. Het resultaat: meer huiselijkheid en sfeer en grotere tevredenheid onder cliënten en hun familie.

Kanidas startte al enkele jaren geleden met de scheiding tussen wonen en zorg, in Eerdbrand (pagina 16 en 17) viel dat samen met het invoeren van leefmilieus.

Gezin In Best stond Lisette van Druenen (manager dagbesteding) aan de wieg van de visie op en invoering van woonondersteuning, Ron van Wees (manager zorg) nam twee jaar geleden het stokje van haar over. Lisette: “Voorheen zorgden gastvrouwen op gezette tijden in de woongroepen voor toezicht, het eten en drinken. Waren zij er niet, dan hoorde het team zorg dit over te nemen. Het resultaat was vaak een lege woonkamer omdat de zorgmedewerkers elders met lichamelijke en medische zorg bezig waren. Cliënten en hun vertegenwoordigers vroegen echter om juist meer bemensing en sfeer in de woonkamer.” Ron: “We zijn daarom gaan werken met woonbegeleiders én medewerkers woonondersteuning. Zij leggen de nadruk op sfeer en welzijn. Woonondersteuning is een vak apart, dat eigen 28

competenties vraagt van mensen die affiniteit met welzijn hebben. Vaak hebben ze een andere opleiding afgerond, bijvoorbeeld sociaal-pedagogisch.” Woonondersteuning is ook anders dan dagbesteding, juist meer een verlengstuk van de mantelzorgers, de ‘moeders’ van het gezin. Ron: “Net als thuis, dus: koken, eten, een spelletje, een film kijken. Elke groep heeft een eigen keuken en kan zelf koken. Voor de feestdagen bepalen ze zelf in een huiskamergesprek wat het feestmaal wordt. Het sociale leven speelt zich meestal buitenshuis af; dat is het aandachtsgebied van het team dagbesteding.”

Impuls De verbouwing van Kanidas gaf de ingezette koers een extra impuls, aldus Ron: “Het uitgangspunt is wat cliënten willen, hun dagritme. De renovatie was de kans om naar vijf kleinere woongroepen te gaan en nauwer samen te werken in nieuw te bouwen teams, met verschuivingen binnen dezelfde personele bezetting.”


voelen dankzij

Lisette van Druenen en Ron van Wees

Lisette: “We hebben woonondersteuning, zorg en dagbesteding neergezet met respect voor elkaars vak. De woonbegeleiders organiseren nu ook huiskamergesprekken met cliënten en mantelzorgers en betrekken vrijwilligers bij hun werk. De manager stuurt vooral op visie, de kernprincipes van Cliënt in Regie en constant het gesprek op gang te houden. Besluitvorming in en door de woongroep is dan altijd gemakkelijk.”

Iedereen hoort erbij Dat de mantelzorgers óók onderdeel van het gezin in de locatie zijn, vroeg om een andere ‘mindset’ van de teams, legt Lisette uit: “Daar hebben we veel op gecoacht. Mantelzorgers komen niet op bezoek maar horen bij de woongroep.” Familienet, waar Kanidas sinds enkele jaren mee werkt, helpt daarbij: “Wat er dagelijks gebeurt in de woongroep kunnen de woonbegeleiders nu samen met de cliënten delen met de mantelzorgers via een computer in de huiskamer.”

Stap verder Nu zet Kanidas nog een stap verder, vervolgt Ron: “Dat kan omdat woonondersteuning getraind is en blijft op gastvriendelijkheid, cliënt in regie en ambiance. Zelf koken, ontbijten aan de gedekte tafel of eten met een bordje voor de tv? Wat de cliënt wil is leidend.” Lisette: “We merken ook dat de kwaliteit van zorg en dienstverlening beter is geworden, dankzij feedback van woonondersteuners die er een groot deel van de dag zijn. Zij signaleren, kennen elke cliënt en zijn of haar agenda”. Ron: ”Valt bijvoorbeeld iemand af of ziet hij/zij er slecht uit? Dan gaat de woonbegeleider met de diëtist in gesprek en communiceert dat dan ook met de contactverzorgende en familie. Dan kan bijvoorbeeld fingerfood een uitkomst zijn; zelf pakken, proeven en eten.” Lisette: “Collega’s in de verschillende vakgebieden investeren in elkaar, luisteren met respect naar elkaar. Die samenwerking is mooi om te zien. De rust is zichtbaar, niet alles hoeft aangestuurd te worden. Het totaalplaatje klopt, en er komt steeds meer ruimte voor eigen initiatieven van familie. Dat willen we vooral vasthouden en uitbreiden.” 29


Vervolg woonbegeleiding

Wij werken nu waar de cliënt woont in plaats

José de Groot (l) en Saskia van Nieuwland-van Lente

Tevredener cliënten Ook Eerdbrand werkt nu met woonbegeleiders in de teams. Onder leiding van manager zorg José de Groot kwam een andere manier van werken tot stand, die zorgde voor grotere cliënttevredenheid. In ruim twee jaar zag Saskia, de dochter van mevrouw Van Lente, de omslag: “Toen mijn moeder hier kwam wonen, stond op Koraal nog de planning centraal, niet de cliënt. Dat is nu 180 graden om.” José: “Wat heeft je in die periode blij gemaakt?” Saskia: “Gehoord worden! Er wordt nu enorm geluisterd naar de wil en wens van cliënt en familie.” José knikt: “Destijds was de communicatie onderling en met familie onvoldoende, mensen stonden niet open voor feedback, het was ‘wij’ en ‘zij’.” Saskia: “Een voorbeeld. Ik heb meerdere keren aangegeven dat moeder van patiencen houdt. Kreeg ik na een half jaar nog de verbaasde vraag: ‘Goh, kan ze dat?’ Wat we in het multidisciplinair overleg bespraken, zagen we niet terug in de huiskamer.”

30

José: “De omwenteling begon met ‘hoe communiceer je?’ Mantelzorgers hebben diverse rollen; ze zijn ook familielid en expert in hun geliefde die hier cliënt is. Maar ze werden alleen op het praktische aangesproken, ook als ze een moment van verdriet hadden. Door luisteren, oefenen en vooral spiegelen viel vaak het kwartje. Ik hoorde een door de gang snellende medewerker ‘nee’ zeggen op de vraag ‘heb je even?’, in plaats van ‘sorry, ik heb een alarm, ik kom zo bij u’. Toen ik hetzelfde bij haar deed, was de boodschap meteen duidelijk.”

Consensus in samenspraak De communicatie en samenwerking met familie leveren ook veel op, ziet José: “De cirkel rond de cliënt is stabieler, communiceren via Familienet helpt daar ook bij. Wij werken nu waar de cliënt woont in plaats van andersom. De woonbegeleiders zijn bezig met welzijn, kijken anders dan zorgmensen die vaak het idee hebben dat ze te weinig doen wanneer ze naast de cliënt zitten en praten. Dat verandert nu; ook zij zien de meerwaarde van welzijn.”


van andersom

Eén van de huiskamers in Eerdbrand

Saskia kan de omslag alleen maar beamen: “Loopt het winkelen voor een winterjas uit, dan is er een uur na de lunch nog gewoon een kop soep voor mijn moeder. Kaarten kan nu wel, net als dobbelen en ganzenborden. Of een beautydagje met manicure. Dan zie je de mannen weglopen. Maar ook dat is cliënt in regie”, vertelt ze lachend. Ze vindt ook de sfeer veranderd: “Welkom, gezelliger. En de werkwijze brengt rust. Mijn moeder legt haar pyjama altijd opgevouwen op het voeteneind. Als de verzorgende die dan onder haar kussen schoof, kwam er bijna ruzie. Nu houdt ze haar routinetjes. Ze kan uitslapen en ’s avonds warm eten.” De woonbegeleiders hebben nog meer veranderingen doorgevoerd. Er staat bijvoorbeeld een platenspeler die cliënten herkennen, maar dan wel met cd en usb-aansluiting. En er zijn meer activiteiten, ook gratis, buiten de afdeling. De leefmilieus passen beter bij de behoeften van cliënten, zijn beschermend én stimulerend.

Mevrouw Van Lente (r) en haar dochter Saskia

Wel waarschuwt Saskia: “Stel je een vraag die de ander niet begrijpt, dan kun je ook niet afgaan op het antwoord. Vaak is het prettig om woorden met gebaren of aanwijzen te bekrachtigen of de vraag op een logische plaats te stellen. Als ik bijvoorbeeld tijdens een gesprek over de plantjes in de vensterbank zeg ‘ja mam, je hebt groene vingers’, dan kijkt ze verschrikt naar haar handen. Om zulke gekke dingen kunnen we ook samen lachen. Dementie is een verschrikkelijke, dodelijke ziekte, maar laat mensen óók genieten van het hier en nu, van een boterham of een boom.” José knikt: “Ook bij cliënt in regie moet je blijven kijken naar de professionele kaders. Wat als iemand voor de tweede dag niet wil eten? Of medicatie niet wil? Het blijft schipperen wie je dan in de regie zet. Daarom hamer ik altijd op consensus in samenspraak. Schipperen kan prima als de sfeer goed is en de dialoog open.” ■

31


Samenwerking

Beter in de buurt: elkaars krachten ontdekken Met ‘Beter in de buurt’ zoekt Archipel ook de samenwerking met buurtorganisaties. Het proces richting wijkgerichte aanpak verloopt met vallen en opstaan, maar voortgang is er zeker, zo blijkt onder meer in Gestel-midden en Woensel-noord. In buurthuis De Dommel zitten Wil Vugts (WIJeindhoven), Theo Sanders (Lunet zorg) en Riet Odekerken (Archipel) om de tafel om te vertellen over de vorderingen.

Elkaars mogelijkheden gebruiken

Theo Sanders, Riet Odekerken en Wil Vugts voor buurthuis De Dommel

32

Wil schetst de voorgeschiedenis van hun samenwerking: “In mei vorig jaar startten we hier Huiskamer Plus, met Lunet zorg, Neos en de Lumensgroep. In het kader van Sociaal Domein gingen we voor een laagdrempelige inloop voor ondersteuningvragers.” Riet: “Wij hadden die taak al in Gagelbosch. Dat liep niet goed. Een verzorgingshuis binnenstappen bleek toch een horde. Daarom zochten we een plek in de wijk, aansluiting bij andere organisaties en zo breed mogelijk draagvlak.” Wil knikt: “We vonden elkaar al snel, haalden ook ZuidZorg en WIJeindhoven erbij. We proberen iedereen bij de buurt te betrekken.” Sociaal Domein en van bovenaf organiseren zijn intussen losgelaten; die opzet werkte niet. Wat wel? Riet: “We hebben ervan geleerd dat initiatieven vanuit de wijk moeten komen, van partijen die hier actief zijn.” Wil: “Partijen die de doelgroepen in de praktijk tegenkomen. Daarom hebben we nu bijvoorbeeld bewonersorganisaties, Zonnebloem, Rode Kruis en thuiszorg-


instanties erbij uitgenodigd.” Riet: “Samen hebben we een brainstorm georganiseerd, een kennismaking om uit te wisselen en in kaart te brengen wat er al wordt georganiseerd. Want wij kunnen wel vinden dat hier kwetsbare mensen wonen, maar wat is kwetsbaar en voelen zij dat zelf ook? Hebben we iedereen in beeld, wat willen buurtbewoners, wat is er al voor hen?” Theo: “We willen mensen niet snel in hokjes duwen. Daarom werken we zo breed mogelijk. Geheel Gestel-midden is het uitgangspunt. En is er al genoeg, dan gaan we niet iets opnieuw organiseren. We gaan voor verbinding, dus elkaars mogelijkheden gebruiken. Nu zien we ook dat bijvoorbeeld Zorha Aouirika van Stichting Blaarthem een echte kartrekker is.”

Verbinding De nu losgelaten aanpak heeft leerzaam inzicht opgeleverd, dus. Hoewel nog steeds partners, deden de drie organisaties een figuurlijk stapje terug. Theo: “We volgen het proces zoals het zich ontwikkelt, zonder vast plan. Elkaars krachten ontdekken én inzetten staan nu voorop. Dat gebeurt vanuit de bewoners zelf; zij zijn zeker zo belangrijk als de professionals.” Riet: “Juist hen willen we aan ons binden. In het begin zijn ze afwachtend; begrijpelijk. Bouwen aan een relatie kost tijd.” ■

Buurtcentrum Heidehonk Ook aan de andere kant van Eindhoven gaat het proces naar samenwerking voorzichtig stapje voor klein stapje vooruit, beaamt Yvonne van Eersel (Archipel): “In Woensel-noord proberen we alle activiteiten op het gebied van dagbesteding en welzijn in de buurt op elkaar af te stemmen. De samenwerking met buurtcentrum Heidehonk is hier ook belangrijk in. Ons gezamenlijk doel is dat open te houden, vanwege de centrale functie in de buurt.” Archipel werkt daarin ook nog samen met andere partijen: “Behalve met het bestuur van Heidehonk, zijn er ook goede contacten met de gemeentelijke wijkcoördinator en bureau Cement. Deze laatste organisatie doet momenteel onderzoek naar de behoefte aan activiteiten in dit stadsdeel. We verwachten de eerste resultaten daarvan nog voor de zomer. We hebben al een paar keer met alle partijen om tafel gezeten. Samen kijken we vervolgens wat we voor elkaar kunnen betekenen: ontmoeten, vraaggericht en zelf initiatief nemen zijn daarbij de uitgangspunten.”

33


Innovatie

Communiceren via Familienet Cliënt in Regie: een voortdurend proces Archipel focust binnen haar zorgbeleid op cliënt in regie. Dat staat voor zelfregie, zeggenschap over het eigen leven en de gelijkwaardige rolverdeling tussen hulpvrager en -aanbieder. Binnen Archipel vraagt het vormgeven van die zelfregie om een veelheid van initiatieven op een heel breed terrein. Vanuit een programmatische aanpak maken alle betrokken partijen hun eigen ontwikkeling door. Kortom; het is een doorlopende dialoog tussen cliënt en professional.

Sociaal communicatiemiddel Een goed voorbeeld daarvan is Familienet; een digitaal, sociaal communicatiemiddel dat binnen Archipel in verschillende 34

locaties wordt gebruikt. Woonbegeleiders plaatsen berichten op Familienet over wat een bewoner meemaakt en beleeft, eventueel met foto’s. De familie en vrienden blijven op de hoogte en kunnen zelf ook verhalen of foto’s terugsturen. Stap voor stap wordt dit instrument per locatie in gebruik genomen, altijd voortbordurend op de ervaringen, wensen en eisen van de gebruikers.

Breed inzetbaar Op locatie Fleuriade is mevrouw van Buul één van de gebruikers: “Ik gebruik Familienet om foto’s en berichten te delen met mijn man. Daarnaast zie ik precies hoe zijn agenda in Fleuriade eruit ziet. Familienet is een prima instrument voor dit soort dingen. Ik zou het fijn vinden als

ik bijvoorbeeld mijn foto’s van sommige activiteiten waar mijn man aan deelneemt en waar ik bij was, ook zou kunnen delen met de familieleden van medebewoners. Daarnaast zou er ook WiFi moeten komen; op die manier kun je samen op een iPad alles bekijken. Dat werkt gewoon gebruiksvriendelijker. Op dit soort manieren wordt Familienet veel breder inzetbaar.” ■


Gevoel van Samen

Mijn moment

Annemie van den Berg (r) samen met mevrouw van Wijst en haar dochter

Annemie van den Berg is contactverzorgende op locatie Akkers in Nuenen. Zij is het centrale aanspreekpunt voor vele cliënten en hun familie met betrekking tot de inrichting van de zorg en eventuele aanvullende behandelingen. Met het oog op cliënt in regie ontmoet ze haar cliënten regelmatig buiten de zorgomgeving. “Zo leer je elkaar informeel op een geheel andere manier kennen”, aldus Annemie. Hoogst persoonlijk “Ik heb contact met familie, mantelzorgers, behandelaars, verpleegkundigen en alle overige partijen die op wat voor manier dan ook een rol spelen bij de verzorging van de cliënt. Tijdens al die ontmoetingen draait het natuurlijk veelal om de inrichting en voortgang van de zorgvraag en -oplossingen. Om cliënten eens buiten de afdeling te ontmoeten organiseren we voortaan gezamenlijke uitjes buiten de deur. Samen met een familielid of mantelzorger kijken we naar de persoonlijke wensen van de cliënt en zo bepalen we samen wat we gaan doen.”

Ontmoeting “Binnen Archipel kijken we graag naar wat de mensen nog wel kunnen. Op die manier ontstaat een respectvolle relatie waarbij de cliënten zoveel mogelijk de regie over hun leven in eigen

hand houden. Zo’n persoonlijke ontmoeting buiten de afdeling is heel belangrijk. Er ontstaat dan een ander gesprek en je leert elkaar gewoon beter kennen. Dat zijn mooie momenten.”

Smakelijk eten Vandaag staat er een diner met Corry van Wijst op de agenda. Mevrouw Van Wijst woont op een gesloten afdeling van Akkers en heeft dementie. “Ik vind het heerlijk om weer eens uit eten te gaan. Dat doe ik heel graag, want dan mag ik mooi zelf kiezen.” In de Gasterij Jo van Dijkhof staat de tafel al gedekt. Samen met haar dochter en Annemie schuift ze even later aan. Mevrouw van Wijst begint over haar verleden bij Philips. “Dat is een mooi teken, dan voelt ze zich echt op haar gemak”, aldus haar dochter. Aan tafel geniet ze volop van het echte contact. Annemie: “Die glimlach; daar doen we het voor!” ■ 35


Uw eigen leven blijven leiden? Dat vinden wij bijzonder normaal Uw eigen leven blijven leven. O贸k als u zorg nodig hebt. Daar zorgen wij voor. Of het nu gaat om zorg in een verpleeghuis of thuis, dagbesteding of specialistische zorg. Met elkaar richten we uw leven in. Zodat alles zoveel mogelijk vertrouwd en bij het oude blijft.

T (040) 264 64 64 www.archipelzorggroep.nl

het gevoel van samen


Archipel in het bijzonder juni 2014