Biografie Cornelis Drebbel

Page 2

Cornelis Jacobszoon Drebbel

"Kloeck verstant, een pronck der Wereldt"

1604 Drebbel’s boekje: "een kort Tractaet van de Natvere der Elementen ende hoe sy veroorsaecken, den vvint, reghen, blixem, donder ende waeromme dienstich zijn". " Najaar: de familie Drebbel vertrekt naar Engeland en vestigt zich in appartementen in Eltham Palace. Francis Bacon, filosoof en staatsman, is een van de kwartiermakers. 1607 publiceert Gerrit Pietersz. (Schagen), Boekvercooper / woonende op den hoeck van de Meent / op de Waegh / tot Alckmaer, Drebbel’s essay: ‘Wonder-vondt van de eeuwighe bewegingh, die den Alckmaersche philosooph Cornelis Drebbel, door een eeuwigh bewegende gheest, in een Cloot besloten, te weghe ghebrocht heeft / welckers toeeygeningh (in ’t vereeren desselvigen aen den groot-machtigen Coningh Jacob van groot Brittangen) alhier naecktelijck vertoont wordt. Ghedruckt tot Alckmaer, by Jacob de Meester. 1608 Drebbel is verbonden aan het Hof in Londen van Kroonprins Henry (1594-1612). Drebbel’s essay:"een kort Tractaet van de Natvere der Elementen verschijnt. 1610 De familie Drebbel arriveert in oktober in Praag aan het Hof van Keizer Rudolph II (1552-1612), liefhebber van kunsten en wetenschappen. Drebbel demonstreert het Perpetuum Mobile, doet - waarschijnlijk - chemische proeven en werkt aan mijnbouwkundige projecten. 1612 Keizer Rudolph II, Drebbel’s sponsor in Praag, overlijdt op 20 januari. Drebbel wordt gevangen genomen, komt snel vrij en vertrekt onmiddellijk uit Praag naar Londen. Op 6 november overlijdt plots Kroonprins Henry Frederick Stuart, ‘the Renaissance prince’, Drebbel’s sponsor in Londen. 1613 Terug vanuit Praag in Engeland, geen inkomsten. Stelt in een brief aan Koning James I – VI voor om diverse interessante apparaten en instrumenten te maken. 1620 Drebbel’s onderzee-boot demonstratie in de Theems. "Den 15en Meerte anno 1620 stilo novo" "Over een dach ofte twee creegh van vader eenen brieff, in dewelcken hy my schreef, dat Drebbel in Engelandt een schuyte gepractiseert heeft, daermede hy onder ende boven water varen kan als hy wilt." (Citaat uit dagboek van Isaac Beeckman (1588-1637) Drebbel is, met onder meer de musicus William Byrd (ca. 1543-1623), betrokken bij plannen, een theater te bouwen in Londen. 1621 Herdrukken van Drebbel’s boekje: "Grondige oplossinge van de Natuer en Eygenschappen der Elementen, Met de tractaten: "Als mede 'Een klare beschrijving van de Quinta Essentia noyt voor desen gedrukt. Noch een Dedicatie van 't Primum Mobile.” Schrijft weer een brief aan James I VI met verzoek afval-erts uit de zilvermijnen te recyclen, vraagt toestemming een loterij te houden. Beschrijft een proces, dat lijkt op de productie van zuurstof: ‘soo het lichaam des Salpeters gebroken en ontbonden wort, door de kracht des vuers, en alsoo verandert in de natuur des lochts’. Constantijn Huygens (1596 - 1687) ontmoet Drebbel regelmatig, als diplomaat in opleiding, tijdens zijn verblijf in Engeland. In zijn autobiografie schrijft Huygens: ‘toen ik deze maan (Drebbel) naast deze zon (Bacon) plaatste, had ik het oog vooral gevestigd op de fysica. Daarin had deze man uit het volk, een Noordhollander, een burger van Alkmaar, het verbazend ver gebracht, zoals ik met eigen ogen heb kunnen constateren. Ik heb

deze man namelijk in een intensief onderling verkeer goed leren kennen, en hij mij ook’. Huygens over Drebbels microscoop: ‘Niet alleen van zijn hand maar ook van zijn wonderbaarlijk brein stamt wat ik de ‘staande kijker’ noem. Al had Drebbel in zijn hele leven niets anders gepresteerd, dan nog had hij zich met dit wonderlijke buisje ongetwijfeld een onsterfelijke naam verworven’.

1622 Nicolas-Claude Fabri, seigneur de Peiresc (1580-1637) wetenschapper en hoge ambtenaar in Parijs, Drebbels’ eerste biograaf, beschrijft in 1622 een kaasmijt, die hij door een microscoop van Drebbel (lunette de d’Dreubells) ziet. Hij eet nooit meer kaas. De Peiresc correspondeert ondermeer met Peter Paul Rubens, Galileo Galileï en Marin Mersenne over Drebbel’s innovaties. 1623 In Stratford-Langton schrijft Drebbel op 20 juli in het Album Amicorum van Daniel Stolcius: ‘Oefent u gaven regt’, met een (zelf)portret. 1625 Koning James I-VI overlijdt. Charles I volgt hem op. Drebbel werkt aan fonteinen en tuinen van York House in Londen en New Hall, Chelmsford, paleizen van George Villiers, Hertog van Buckingham (1592-1628), minnaar van Koning James. 1626 Francis Bacon, Baron Verulam (1561-1626), overlijdt in Londen. “For all knowledge and wonder (which is the seed of knowledge) is an impression of pleasure in itself." Bacon’s laatste boek, Nova Atlantis, beschrijft een ‘ideale’ utopische maatschappij, vredelievend en technisch ver vooruit op de toenmalige situatie. Vele vondsten en constructies van Cornelis Drebbel worden in Nova Atlantis beschreven. 1626-27 Construeert in opdracht van de Engelse marine torpedo’s en zeemijnen. De Engelse vloot, wil daarmee de belegerde geloofsgenoten in La Rochelle ontzetten. Drebbel’s helse machines treffen geen doel. Volgens de Engelsen omdat zij niet werken, volgens Drebbel omdat de Engelsen niet dicht genoeg bij de Franse vloot durven te komen. 1632 Schildert Anthony van Dyck in Londen Drebbel’s portret ? 1633 Drebbel is betrokken bij een plan voor de droogmaking van de moerassen rond Cambridge. De laatste jaren van zijn leven exploiteert Drebbel een bierhuis aan de oever van de Theems bij de Towerbridge. Op 7 november 1633 overlijdt Cornelis Drebbel in Londen. 1994 Cornelis Drebbel, de eerste Alkmaarder op de maan. Op 40,9 graden breedte en 49 graden lengte in het Clementine stelsel wordt een krater naar hem genoemd. Tijdgenoten Ben Jonson (toneelstuk ‘The Alchemist’) en Shakespeare (the Tempest), geïnspireerd ‘op’ Drebbel. De BBC wijdt een uitzending aan Drebbel. Drebbel, personage in Harry Potter. Startrek : His name is Captain Drebble. He travels the galaxy in his ship. 2013 Cornelis Drebbel wordt door lezers van de Alkmaarsche Courant gekozen tot ‘’de grootste Alkmaarder’. Hij verslaat ruimschoots Marco Borsato, Rudy Carell etc.

Tekst en ©: Hubert van Onna, Drebboloog en Voorzitter van het Tweede Drebbel Genootschap. Vormgeving: Dr. Francis Franck, Erelid van het Genootschap. Drebbel Kennis Centrum: www.drebbel.net email: drebbelfoundation@gmail.com november 2015