Page 1

mapa teatraln 6 Grzegorz Giedrys

10 W Dręczarium

a Toruń

SP

2 Katarzyna Tokarsk

a Stangret Ona jes t pedałem Miejscy Trybuni

Witkacego - z Jolan tą Teską,

aktorką rzycy w Toruniu, roz mawia Artur Duda

Teatru im. Wiliam Ho

14 Magdalena Jasińs

ka Nowy Teatr w

starej szafie

IS

po premierze 18 Tadeusz Nycz

ek My Gomro wicz - DZIENNIK I Teatr IMKA 23 Kalina Zalew w Warszawie ska Ćma- MEW A Teatr Narod owy w Warszaw 26 Marta Bycz ie kowska Egzam in z Różewicza 28 Agata Chałup - STARA KOBI ETA WYSIAD nik Język Ciał UJE Teatr im. a - HISTORIA MIŁO Stef SNA Teatr Wsp

ana Jaracza w

ółczesny w War

szawie

Łodzi

lalki 30 Putina na na

rtach - z Zuza nną Głowacką , Markiem Chod aczyńskim rozm iel Krabat, te awia Alicja Mor atr lalek wedłu g Vogla awska 37 Marcin Bart nikowski Zam knięcie - Otwar cie 34 Halina Waszk

pieśni śpiewa

40 Tadeusz Korn

1

aś Oficja Wsc

43 Katarzyna Fl

hodu i Zachod

u

ader Boży Wes ołek

zagranica 44 Ewa Partyga

Chór dobrze sk

Rosa-Luxembu

46 Anita Szurek

rg-Platz w Berli

rojony - CHÓR MYL

Fedra Ingerenc

ja totalna - FE

atrze

TR

orubała Bunt , bunt, bunt

NIE

DRA Toneelgr

chuligan w te 50 Andrzej H

I SIĘ POTWOR

nie

w przedpokoj

ach salonu

oep w Amster damie

EŚ CI


mapa mapa

jak sztukę obyczajową, drugi zaś całkowicie

syn nadchodzi, chwyta robótkę i zaczyna ro-

nierealistyczny- może pokazać głębsze nieus-

bić na drutach. Wie, że go w ten sposób spro-

wiadomione

rodzinnego.

wokuje- i o to jej chodzi. On wkracza na sce-

To wystarczy by powstał ciekawy spektakl.

ne niosąc kije do kolfa. Przez następne mi-

Adaptacja Matki skupia się więc na silnej więzi

nuty będzie odbijał białą piłeczkę, ale równo-

tło

tego

układu

uczuciowej matki i syna. Fabułę tej części stanowi drugi akt dramatu (rozszerzony o fragment rozmowy ze służącą o Leonie z pier-

matka tylko sie podporządkowuje.

graja ze soba zupełnie inny mecz. Mat-

wszego aktu). Matka nie zadręcza Leona swoi-

ka ubiera się prze-

mi histeriami, jak w pierwszym akcie sztuki. Nie

cież dla Leona ale dzierga przeciwko nie-

utrzy,uje też obojga robótkami na drutach,żeby

mu. Pokazuje to pewne napiecie psycholo-

syn

giczne w jej stosunku do syna -chce

mógł

realizować

swoje

wielkie

idee.

wywo-

ona

łąć w nim emocje, być obiektem jego uczuc.

Śnieg

Teatr im. Williama Horzycy w Toruniu wg Matki i Kurki Wodnej

Aktorka grająca matkę (Jolanta Teska) sie-

On natomiast pragnie matke zdominowac,

dzi najpierw sama ze spuszczonymi noga-

choć jednocześnie boi się jej i dobrze mu w

mi, na skraju rampy, i pilotem przerzuca slaj-

roli dorosłego dziecka. nie ma odwagi przy-

dy. Widać je na duzym ekranie umieszczonym

znać sie do tego co mówią o nim na mieście,

za jej plecami.

ale niepokój matki przyjmuje ze wzruszeniem,

Węgor zewska ogląda

Stanisława Ignacego Witkiewicza

je

scen.,reż.,scenogr., i światła Grzegorz Wiśniewski

Leon nie jest juz zreszta bohaterem Witkacowskim, tylko

co nie przeszkodzi byc mu dla niej szorstkim.

swo- zwyczajnym biznesmenem uwikłanym w podejrzane interesy

Oboje ta gra satysfakcjonuje. Na koniec matka

dawne

we-

weweq

premiera 27 listopada 2010

2

3

weew

i syn obejmują sie mocno i śmieja z radości.. Dramaty ( a własciwie ich fragmenty) ułozone

fotografide, stylizowa-

są w spektaklu linearnie. Postaci Matki, sta-

ne na znane portrety Witkacego. Na nie-

ja sie osobami drugiej ze sztuk, aktorzy wcho-

których z nich jest z synem. Pomrukuje

dza zatem w nowe role, kontynuując stare.

przy tym i dziwnie zwęża oczy, unosząc do góry donlą powiekę, czasem potakuje wła-

Teraz Leon jako Edgar, mierzy z dubeltów-

snym

ki w Kurkę Wodną, którą gra Jolanta Te-

myślom,uśmiecha

się

albo

krzywi.

ska. W Gruncie rzeczy celuje więc także

To intymna sytuacja. Aktorka jest w beżowej

do matki. To jest sedno konceptu Wiśniew-

bieliźnie, korygującej jej sylwetkę kobiety na-

skiego. w kokainowym śnie

dal pieknej, ale starzejącej się. Matka chce

je są kochankami i pewnie należałoby pod-

sie

pytac o Freuda, czy pokazuje to ukryty kom-

jeszcze

podo-

bać, ale marzy też o

dawnej,

manej ciach

Śniegu Mateusz Wiśniewski łączy dwa

i czerpiącym zyski z prostytucji zony.

wddd ddfewew-

muz. Rafał Kowalczyk kost. Barbara Guzik

W

cześnie oboje rozeTo Leon narzuca w tym domu styl życia, któremu

na

Patrzymy na tę kobiete jak na jakieś dziwaczne

zatrzy-

stworzenie, ale w jej groteskowych minach wyraża się

zdfdję-

też gorzka tęsknota

wolności.

tamci obo-

pleks Edypa, czyniący z mężczyzn gejów. Wątek gejowski pojawi się znów kiedy trzej aktorzy wejdą znowu na scenę, perwersyjnie

fdsf fasdfdfsdfsdfwefr Negliż pozwala jej po-

ubrane w ponczochy przypięte do pasów, ni-

czuć się swobodniej. Kiedy więc Węgorzow-

czym transwestyci. jedną z tych postaci bę-

ska wbije się w elegancką srebrna sukien-

dzie Edgar, drugą jego ojciec. w różnych wa-

kę, założy pantofle na wysokim obcasie, bę-

riantach wszystko się Chwilę potem matka

dzie wyglądać tak, jak oczekuje tego syn.

straci wzrok, a do mieszkania wtargnie Lu-

cyna Beer, kochanka a właściwie sponsor-

ka Leona. U Wiśniewskiego będzie ona jed-

Strój ten komponuje sie wszak z wysmakowa-

nak męzczyzną. Rezyser widzi bowiem, że

nym, minimalistycznym wnetrzem mieszka-

pokazany

ka filozofii Witkacego, nie czuje się skrępowany

nia, w którym tło lśniacej tafli czarnej podło-

zek słąbego męzczyzny z dominującą mat-

w dramacie Witkiewicza zwią-

formą jego sztuk, nie zajmuje sie tez dylema-

gi i matowej czerni ścian wydobywa nieliczne

ką prowadzi w prostej linii do pederastii syna.

Stanisława Ignacego Witkiewicza:

tem, jak dziś je wystawiać. Zauważa natomiast

efektowne przedmioty - kanapę przypomina-

Na koniec pojawi sie jeszcze Zofia, wtowarzy-

Matke i Kurke Wodną, i robi to według klucza,

że jeden tekst traktuje o chorej relacji syna i

jacą kamień i stojącą obok lampe. Jednak gdy

stwie swoich kliemtów, domykając cały układ.

który tkwi ponad tymi tekstami. Reżyser nie doty-

matki oraz że da się go zainscenizować niemal

dramaty


mapa Nic dziwnego że w tej sytuacji nikt nie odma-

To jest sedno konceptu Wiśniewskiego. w kokain-

Śniegu jest potężny i rozsadza świat scenic-

Jest za to bardzo ponętna. Ma rett jakby bardziej

wia kokainy. W trakcie spotkania wychodzi bo-

owym śnie tamci oboje są kochankami i pewnie

zny, choć nie potrafi obudzić postaci ze snu.

skośne oczy i czerwieńsze ust.” W swojej

wiem na jaw skrywana prawda o wszystkich i

należałoby podpytac o Freuda, czy pokazuje to

Rezyser wyważył i utrzymał równowagę między

torskiej inscenizacji Wiśniewski udowadnia że

przed wszystkimi, co dla każdego z osobna jest

ukryty kompleks Edypa, czyniący z mężczyzn

realizmem a groteską, w scenografii i grze ak-

nie postarzał się także sam Witkacy.

trudne do wytrzymania. Tak przeczytany Witka-

gejów. Wątek gejowski pojawi się znów kiedy

torów. Kiedy porówna się ze sobą obie częsci,

cy okazuje sie dobrym psychologiem.

trzej aktorzy wejdą znowu na scenę, perwer-

widać że i one są wzgledem siebie jednorodne,

syjnie ubrane w ponczochy przypięte do pasów,

momo że pierwsza pokazuje

Matka nie kończy sie przy katafalku na którym lezy

ciał

czastego

Janiny

Węgorzewskiej,

wspólnego

zazywania

tylko

pod-

narkotyku,

niczym Ale jest jeszcze kokaina która obnaża i otwiera tych

swestyci.

ludzi, oglądamy zatem ich nieświadomość.

z

który rzeczywiście rozrzucany jest po scenie

tych

Pozostaje mieć nadzieję, że krytycy, którzy w 1999 roku odsaczyli od czci i wi-

tran-

świat realny, a druga - wizyjny.

Rezyser wyważył i utrzymał równowagę między realizmem

ary “niespójny spektakl” w Teat-

jedną

Miny Jolanty Teski oglądającej

a groteską, w scenografii i grze aktorów

rze Narodowym, ocenią go po

postaci

fotografie,

nie

tak

bardzo

latach

łaskawiej,

tym

razem

Ed-

bowiem różnią się od jej wyrazu twarzy, kiedy

na ślepo, zasłuchani w muzyczny ekwiwalent

garściami jak śnieg. Rozpoczynająca sie w tym

gar, drugą jego ojciec. w różnych wariantach

jako ożywiona Kurka wodna przycupnie na

koncepcji reżysera.Ucienimus non re nonse-

momencie akcja Kurki Wodnej, będzie w tym

wszystko powtarza.Tadzio który najpierw nazy-

podłodze, wychylając zza rozłożonego czer-

dita non nimpore mpossime miliati onsenih il-

momencie treścią zbiorowej halucynacji. Dra-

wa Kurkę Matką, bedzie chciał się z nią żenić.

wonego wachlarza. Jej twarz pokrywa w tej

laudam sequi ut endi ut harit quatem id quam

maty ( a własciwie ich fragmenty) ułozone są

Kobiety w spektaklu Wiśniewskiego funkcjonują

scenie

skórę

quaes dolores tiaeribus dolorerumque voluptat

w spektaklu linearnie. Postaci

wyłącznie w swiecie gejów i gachów, mężczyźni

makijażu stylizujcego aktorkę na starą Japonkę

latur molenis nam, sa qui nemolorem alictibus

sie osobami drugiej ze sztuk, aktorzy wchod-

natomiast

wampów.

Pomysł na niezla i wesoła tę niezle wyjaskrawioną

pernamus ma sim hil moditis sa sum in ever-

za zatem w nowe role, kontynuując stare.

Czy taki właśnie czy kształt mają nasze relacje

charakteryzację izby nie chciał być być bogiem

um quaeprat dignatur rempor adia con prorior

Teraz Leon jako Edgar, mierzy z dubeltów-

w

wymiarze?

idybylskiej sie na byWiśniewski zaczerpnął oby

acillab oratinctur auteser fernam facererspero

ki w Kurkę Wodną, którą gra Jolanta Teska.

Wiśniewski

ustanowionych

wprost z didaskaliów, w których, w trzecim akcie,

et labo. Et magniant qui doluptatem aut har-

przez Witkacego związków rodzinnych i erotyc-

czytamy o Kurce Wodnej: “Nic nie postarzała.

cimint volorest qui ommodic tectionseque sin

zMatki, staja

W Gruncie rzeczy celuje więc także do matki.

będzie

au-

ich

im

ukrytym,

pośród

matek

nieświadomym

odsłania

podłoże

i

4

prostych środków teatralnych, i jak światło na

nia te treści, Kurka Wodna, ma kompozycję snu.

którym potrafi by posłużyć się dramaturgicznie.

Ale jest jeszcze kokaina która obnaża i otwiera

Gdy Leon odchodzi w głąb pokoju i zajmuje się

tych ludzi, oglądamy zatem ich nieświadomość.

czymś odwrócony do nas plecami - nagle bliżej

Reżyser w Śniegu z pewnością nie robi Wit-

rampy, tam gdzie siedzi na podłodze ślepnąca

kacego “sposobem, czyli numerem”, jak mówił

matka, gaśnie światło i robi się ciemno, jak przed

konstanty Puzyna. Idąc krokiem pogłebionej

jej oczami. On tego nie zauważa bo w tamtej częsci

psychologii, diagnozuje współczesne zjawisko

sali wziąż jest jasno. Kobieta na pierwszym planie

kryzysu męskości. Dlatego pokazuje na sce-

bada jednak po omacku rekoma teren wokół sie-

nie zniewieściałych męzczyzn, ktorzy zabijają

bie. Nadal się śmieje ale na jej twrazy stopniowo

opiekujące sie nimi kobiety, a potem sami

odmalowuje się świadomość, że straciła wzrok.

strzelają sobie w łeb. Wiśniewski po raz kolejny zmysł

Za chwilę znów oświetlenie jest równomierne,

estetyczny, duże wyc-

Wątek gejowski pojawi się znów kiedy trzej aktorzy

przywracając sposób widzenia Leona. W jego

zucie formy i pewną

wejdą znowu na scenę,

spektaklu udało się również wyreżyserować

elegancję

postażającego

5 Katarzyna Tokarska

LUC

znych, a ponieważ to przede wszystkim sen ujaw-

swój

warstwa

TO K

1/ Od lewej: Marek Chodaczyński, Adolf Weltschelk, Łukasz Głowacki; fot. Wojciech Szabelski

ujawnia

gruba

stylu.

Z precyzją reżyseruje mikrosytyacje, używając

dzwięk strzałów, a to nie zawsze dobrze wychodzi w teatrze. Huk jaki rozlega się w

ZO WE

OD WIT

OD

STE

PST

WO

KACEGO

PSYCHOLOGICZNIE JEDN

UMOTY

AK

WOWAN E


radwan

ZE STANISŁAWEM RADWANEM ROZMAWIA ŁUKASZ MACIEJOWSKI “Wchodzę

do

magazynu

moich

starych

drugą stronę. (śmiech)

dekoracji. Mam do nich pewien sentyment. Nie pozwalam więc ich niszczyć. [...] Idzie mi

Gdy słuchałem Pana płyty z muzyką do

o zachowanie pewnej ciągłości. Jeśli jakiś mały

spektakli

element z jednego przedstawienia uda mi się

mnie, że

Grzegorzewskiego,

zaskoczyło

tak dużo jest w niej słowa...

przemycić do następnego, mam wrażenie jakg-

t t t

u r u

r u r

a k a

dybym dopisywał koniec zaczętego dawniej

Muzyczny cytat, który w przedstawien-

zdania, które stanowi początek zaczętego

iu może mieć alternatywne znaczenie,

utworu”

wyciągnięty poza przestrzeń teatralną, traci

-

mówi

mistrz

Grzegorzewski.

swoją autonomiczność. Muzyk w teatrze jest Refreny scenograficzne odgrywały w jego

składową skomlikowanej całości.. Dlatego

teatrze rolę szczególną. Weźmy na prykład

przygotowując tą płytę, zdałem sobie sprawę

deskę piekarską. Niby nic nadzyczajnego.

że samonowym wyjściem bedzie skupienie się

Ale jeśli uświadomimy sobie, że tę deskę

na tych elementach w przestawieniach Grze-

Jurek przejął wprost ze swojego domu, od

gorzewskiego, w których muzyka absorbowała

ojca piekarza, zrozumiemy wagę i znaczenie

słowa. Nirestety nie znalazłęm kilku ważnych

tego przedmiotu. To była charakterystyczna

dla mnie partytur. Niektóre zaginęły, inne

deska , na której wnosi sie bułeczki do pieca.

zostały wyrzucone z teatralnych archiwów. ana

Dookoła deski rozsypywała się mąka, czyli

przykład we Wrocławiu moje zapisy nutowe

pył, coś najbardziej ulotnego, jednocześnie

spaliły się podczas pozaru Teatru Polskiego w

z owego pyłu piecze się przecież chleb, a

1994 roku.

zatem coś niezbędnego. Chciałbym uciec w

6

7

naszej rozmowie od zbyt łatwych metafor,

Szkoda, bo rzeczywiście na płycie można odczuć

ale one przychodzą samoistnie. Piekarz - to

brak kilku ważnych Pana kompozycji - na przyklad

ojciec. Deska - to chleb. W kolejnych fazach

fenomenalnej partytury do Śmierci w starych

twórczości Grzegorzewskiego jego ulubione

dekoracjach

“instrumenty” bywały traktowane okrutnie, ale

spektaklu Grzegorzewskiego z 1978 roku.

Różewicza,

wrocławskiego

deska piekarska pozostała świętością. Na płycie nagrane zostały przede wszystkim “Cóż ja z tobą czułości

w końcu począć

utwory, w których muzyka obsługuje słowo.

mam?” - pytał Herbert. A co jest przed-

Takie było założenie. Jednak każdy kto widział

miotem

chociaż jeden spektakl Grzegorzewskiego,

w

muzyce?

Także

czułość?

wie doskonale że w jego teatrze muzyka nawiązywała do wielu innych elementów,

i każdej innej - Pierre’a Schaeffera, przejąłem

które na płycie siła rzeczy muszą pozostać

określenie “L’obet musikal” - “przedmiot muzy-

niewidzialne. Chodzi o sprawy niepojęciowe,

czny”. Takim prfzedmiotem może być prawie

przeciwstawiające się jednoznacznościom

wszystko: krok, szmery, westchnienia. charat-

słowa.

radwan

Od twórcy muzyki konkretnej i elektronicznej

kter uporządkowania dźwięków tego typu decyduje, czy z tygla fonicznego powstanie

Pana płyta niemalże podprogramowo, syg-

muzyka, czy jedynie hałas.

nalizuje także wiele niezależnych od muzyki cech teatru Grzegorzewskiego. Kiedy

Rozmawiamy

w

kawiarni

przy

Beata

krakowkim

Fudalej w utworze pochądzącym z Nowego

Rynku. Przeszkadza nam brzęczący ekspres

Bloosalem Spiewa rzewnie: “O Leopold, o

do kawy, przed chwilą wszedł do sali znany

Leopold!” po czym dodaje: “zgubił od majtek

polityk, który zdecydowanie za głośno zaznac-

szpilkę/ i nie wie co robić ma/ by trzymało

za swoją obecność .Za chwilę zabrzmi hejnał

się” natychmiast daje o sobie znać specy-

z wierzy mariackiej. To naprawdę muzyka?

ficzne poczucie humoru Grzegorzewskiego.

Hałas ulicy może przetworzyć się w muzykę,

Próby z Jurkiem rzadko kiedy zaczynały się

znacznie, znacznie jest gorzej jeśli idzie to w

punktualnie. Najpierw trzeba było wszystko


radwan spokojnie przegadać, najlepiej w bufecie.

prymusa. Nie wynikało to bynajmniej z

rzeczywiście to nie był jeszcze ten Grzegorze-

musze jeszcze popracować itd. Ale Grzegorze-

Uwielbiałem te nasze mniej zobowiązujące ro-

reżyserskiej bezradności Grzegorzewskiego,

wski. Od ówczesnego dyrektora Teatru Jaracza,

wski nie wymagał precyzyjnych wyjasnień.

zmowy. Grzegorzewski był szalenie dowcipny

tylko z wysoko ustawionej poprzeczki. Jez-

Feliksa Żukowskiego, usłyszałem, że to wielki

Naychmiast wiedzieliśmy co się udało, co nie.

i ironiczny, przede wszystkim - co rzadkie - na

remu nie chodziło o to żeby spektakl dobrze

artysta. “ Nie rozumiem jego sztuki - mówił

Nie żałowałem nigdy odrzuconych przez Grze-

własny temat.

wypadł. On mocował się z soba. To była gra o

Żukowski - Ale podejrzewam, że jest wielka.”

gorzewskiego fotowych partii muzycznych do

wszystko.

Można ironizowac na temat wyznań tego typu,

jego spektakli, bo wiedziałem że ma rację.

Ukochani aktorzy Grzegorzewskiego po śmierci

ale chyba przede wszystkim warto je docenić.

reżysera powtarzali często, że jego unikatowość

Jerzy Grzegorzewski w eseju z 1963 roku,

Dyrektor teatru nie zawsze znajduje odpow-

Nie zapytał Pan wprost Grzegorzewskiego

polegała również na tym, że Grzegorzewski nie

Gdy wreszcie pozwolono mi iść do teatru,

iedni klucz do wszystkich tajemnic artystyc-

dlaczego pewne fragmenty przyjmuje inne

bał się przyznawać do niepewności, do niemocy.

pisał: “dotąd nie mogę stwierdzić, czy wizja

znych, pewnych rzeczy nie potrafi zrozumieć,

odrzuca?

W

jaki

sposób

rozmawialiście?

teatru która tkwi we mnie , ma z nim cokol-

innych zaakceptować, ale powinin mieć ntuicję

W spektaklu z 1989 roku, Halka Spinoza

wiek wspólnego. Bo gdy tylko znajdę bo-

podpowiadającą mu, kto tak naprawdę ma

Jeden raz go o to zapytałem i do dzisiaj

albo Opera utracona albo żal za uciekającym

daj jej ślad, jakiś kształt mało konkretny,

coś do powiedzenia, a kto jest tylko hochszta-

załuję. Bo to było chyba najgłupsze pytanie,

bezpowrotnie życiem, Jerzy wykorzystał

do tego zmieniający się nieustannie, i sta-

plerem. Żukowsk tę intuicję posiadał.

jakie można było zadać Jerzemu. On poza

teksty Stanisława Ignacego Witkiewicza,

ram sie w mojej pracowni ulepić go jak

Włodzimierza Wolskiego i ksiądza Józefa

najdokładniej, rezultat jest zupełnie nieoc-

Jak udało sie Pana pierwsze spotkanie z

był intuicjonistą. Ufał przeczuciom - tego nie

Tischnera. Własnie od Tischnera pochodził

zekiwany i wszyscy są jedynie zakłopotani”

Grzegorzewskim?

można werbalizować.

całościowym spojrzeniu na twórczość Grze-

Nadmierna pewność siebie z reguły jest dla

Rozmawialiśmy w kawiarni Grand Hotelu:

gorzewskiego. W Historii filozofii po góralsku,

artysty zabójcza. Warianty każdej sceny czy

Jerzy przyszedł z egzemplarzem Wesela.

jeden z filozofów mówi wprost: ”jak nie wiesz

melodii są nieskończone. W każdej chwili do

Zwróciłem uwagę na to że cały tekst dra-

Spurpurowiał. Znaliśmy się już dobrze,

co robić dalej, powtórz”. Grzegorzewski robił

głowy może wpaść nadzwyczajna myśl, rewel-

matu Wyspiańskiego został zamalowany

rozumieliśmy w pół słowa. Podejrzewam, że

to przez całe życie: szukał powtarzając. Ta

acyjny koncept. Nigdy nie wiadomo czym się

przez Grzegorzewskiego różnokolorowymi

Grzegorzewski pomyślał wtedy: “Ten Rad-

wieloletnia szkoła pokory była ze wszech

cała rzecz zakończy. Przedstawienia Jerzego

kredkami. Podkreślał w nim frazy i sceny,

wan to jednak idiota, skoro zadaje mi takie

miar opłacalna. Czasami przez wiele tygodni

Grzegorzewskiego nie były w stu procentach

następnie skreślał je i przywracał. “powroty

pytania”. Był tym moim “dlaczego” tak

szukaliśmy ukrytej sprężyny, która odkryłaby

zamknięte. Ewoluowały. Cały czas byliśmy w

sygnalizowała linia przerywana. Całe We-

zażenowany, że na jego bladej twarzy pojawiły

upragnione teatralne przestrzenie. Zdarzało

drodze.

sele przerobił w taki sposób. Byłem pełen

się rumieńce wstydu.

swoim wizjonerstwem i formalną precyzją, Jak

je

Pan

wspomina?

cytat, który wydaje się niezwykle istotny w

się też tak że miałęm przeczucie bliskie stuPo

punkt, ale pobudka była brutalna. Napisana

wskiego

wieczorem kunsztowna partytura trafiała do

raz

pierwszy

za

w

spotkał

Teatrze

Pan

im.

Grzegorze-

Stefana

w Łodzi. Był to rok 1969.

JaracWesele.

śmieci. Inicjatywa należała do Macieja Prusa, który isnieje

określony

moment

podc-

źle

sceniczną?

konweniuje

Czy

z

jednak

przestrzenią raczej

nie?

musiał wykonać z redakcją tego tekstu, ile

razy zwątpił (skreślenia), żeby po jakimś

wobec

różne

formy

czasie powrócić do odrzuconych fragmentów.

ktaklu.

Niektórzy

Pomyślałem że bardzo chciałbym z takim fac-

syjnie,

nawet

etem pracować.

milczą.

Pracowaliście przez trzydzieści sześc lat.

Nazywał rzeczy po imieniu ale w swoim

problemów

reżyserskiego z

zachowuja

wulgarnie,

Grzegorzewski

buntu

powstaniem inni

się

spe-

ekspre-

wymownie

“purpurowiał”?

polecił mnie Grzegorzewskiemu.

zas prób, kiedy wiadomo, że muzyka jest niedobra,

9

uznania. Uzmysłowiłem sobie jaką haróę

procentowej pewności, że udało się trafić w

Czy

8

Jak zareagował?

Zdumiewające, adzie musi

Często wystarczy jedno przesłuchanie. Poszc-

sa.

zególne elementy mogą być udane, myślenie

i

w

teatralnym pojawić

Odnosze znał

się

niemal

każdym,

wcześniej

czy

nazwisko

wrażenie

wszystkich.

że To

wywipóźniej

Macieja był

Pru-

wszędzie

zdumiewające.

prawidłowe ale nie potrzebuję długich naradn

języku, nikogo nie obrażając. Dopiero po Nie było między nami nieporozumień.

odejściu Jerzego zrozumiałem jak ważne było

Nieuniknione konflikty artystyczne

w jego podejściu do pracy określenie “nie

rozwiązywaliśmy w pół sekundy, bez ro-

wypada”, którego używał zawsze, gdy praca

zlewu krwi.Grzegorzewski był wspaniałym

w jakiś sposób nie dawała nam satysfakcji.

słuchaczem. Czasami wydawało się że

Zamiast krzyczeć na aktorów, tupać nogami,

z reżyserem aby wiedzieć że nie tędy droga.

Ale jest także druga strona medalu. Każdy z

niczego nie muszę mówić. On wszystko wie.

przeklinać, mówił po prostu: “nie wypada”.

Trzeba wtedy z całym okrucieństwem wyrzucić

nas marzył o przyjaźni z Maćkiem. Wspaniała

Na przykład zdawał sobie sprawę, że zawsze

nuty i zacząc pracę od nowa. Powtarzanie...

indywidualność.

najgorzej wypadam z prezentacją materiału

Teatr Jaracza w Łodzi, Atenwum w Warszawie,

muzycznego. To ze wstydu.

Polski we Wrocławiu, Stary w Krakowie, Stu-

Niektórzy do zbyt

współpracownicy

Grzegorzewskiego często

się

wahał,

mieli

o

to

W 1969 roku był Pan już po pracy nad

pretenjske

-

że

gołśnymi

zmieniał

zdanie.

arcydzielnymi

spektaklami

Kon-

rada Świnarskiego. Z kolei Grzegorzewski wówczas

dopiero

dobrze

się

zapowiadał.

“Na dzisiaj wystarczy” - powtarzał często. Nie chciał udawac że wie. Nie lubił markować

dio Pan się wstydzi? Chyba kokieteria.

Miał na koncie kilka ciekawych inscenizacji, ale

w

Warszawie,

Narodowy...Wielokrotnie

zwłaszcza po śmierci Grzegorzewskiego przez pryzmat czasów, w jakich powstawały kole-

To jest we mnie nie do opanowania. Może

jne spektakle, mnie jednak ciekawią miejsca:

wiem za dużo - czuję gdzie są ukryte felery w

topografia. Przecież Łódz czy Kraków musiały

konstrukcji partytury, nad którymi elementami

odcisnąć się jakoś na charakterze waszej pracy.


radwan dzili chodzić po scenie.” Dotrzymywał słowa.

tej adaptacji Grzegorzewski przygotowywał

Pan o podobnym przezyciu związanym z cieżka i wytrwałą pracą ze świaniarskim nad wszystko

Małgorzata Dziewulska opublikowała nowy

się barzdo długo. Mimo że w efekcie wymar-

esej, w którym precyzyjnie dowodzi, dlac-

zony projekt nigdy nie powstał, mam wrażeni

Jurek nigdy nie wykonał zastępczego ruchu.

zego Konrad Swinarski wybrał kiedyś Kraków,

że Grzegorzwski zrobił to swoje ukochane

Był jednym z najsprawniejszych zawodow-

czyli miasto mające wcześniej wielki wpływ

Wyzwolenie na raty. Kiedy Byłem pytany dlac-

ców w polskim teatrze, teatr nie miał przed

Nie tamto doswiadczenie było inne. Na tzreciej

na twórczość Kantora czy Kotlarczyka.

zegpo Grzegorzwski nie zrealizował wyzwole-

nim żadnych tajemnic, łatwo mógły każdego

próbie generalnej już w pełnych kostiumach,

Rzeczywiście ta kwestia zasługuje na namysł.

nia uzmysłowiłem sonie ze przecież gotowe

oszukać.

obejrzeliśmy zamykajacy spektakl muzyczny

Przecież Nowa Huta powstała kiedyś właśnie

fragmenty Z Wyzwolenia były przez niego

po to, żeby rozbić i zdefraudować źródło

przemyscane do innych przedstawień.

Mistrzowstwo w

pracując

cały

czas

na

obszarze

przecież

mieszka

psychologicznej wizyjnych

ale w założeniu dominujący i zagadkowy, w rezultacie - banalny i poczciwy.Wszyscy na

Myślę, że to nie tylko polska doemna ale w mo-

Grzegorzewskiego.

mencie śmierci znaczącej p[ostaci dla kultury

namy kreacje jego bohaterów z ich aktu-

finał to był zgniły kompromis w odważnie

Krakowie.

bezwiednie przyboeramy farhyzejskie mi ny

alnymi

przemyślanym przedsawieniu.

wystepami

Kiedy

analizy

przedstawieniach

Polsce,

całej w

pozornie

u

tylko

innych

porów-

reżyserów.

czele z Konradem poczuliśmy niesmak. Ten

luib brnimy w infaltywlne eitety. Grzegorzewski To nie tylko kwestia przyzwyczajenia. W

równiez został upupiony. Przed naszą rozmową

Jedyne ostre wystąpienia Grzegorzewskiego

Tyle razy w naszej rozmowie wracał temat

Krakowie podoba mi się że tego miasta

przejrzałęm sporą cześć z ogromnej ilości

dotyczyły tak zwanego “mizdrzenia”. Jezwli

“przedmiotu”. jakim przedmiotem był dla

nie można okiełznać, zrozumieć w pełni.

wspomnień post mortem. Niedawni mało kul-

którys z aktorów próbował sie wdzięczyć,

Pana

Same sprzeczności. Naukowcy przy obiedzie

turalni oponenci teatralnej metody Grzegorze-

kończyło sie dobre wychowanie Jurka. Być

rozprawiją o nowinkach filozoficznych, a zraz

wskiego, na przykład Roman Pawłowski, naraz

może również z tego powodu rezultay jego

Jurek nigdy nie wykonał zastępczego ruchu.

pote, zastanawiają się czy dozorcom wolno

wystrolili się w przepisowe mundurki popraw-

pracy z aktorami bywały tak neizwykłe.

Był jednym z najsprawniejszych zawodow-

hałasować w nocy.

nosci politycznej. To trochę przygnębiające.

teatr

Jerzego

Grzegorzewskiego?

ców w polskim teatrze, teatr nie miał przed Minęło już aż pięc lat a swojego nowego

nim żadnych tajemnic, łatwo mógły każdego oszukać.

Mam wrażenie, że im więcej w późnych spe-

Nie warto sie tym przjmować, prawda o

miejsca w teatrze szukają wciąz ulubieńcy

ktaklach Grzegorzewskiego było ciszy, tym

artyscie, prawda o Grzegorzewskim i tak

Jurka

mocniej dawało o sobie znać narastające

pozostanie tajemnicą. Zadne górniolotne

poczucie kresu, przesilenia, widmo śmierci.

ani obelzywe epitety tego nie zmieniają.

Grają sporo i w urozmaiconym repertuarze,

mencie śmierci znaczącej p[ostaci dla kultury

Auden, Krasiński, Wyspiański, Różewicz - au-

Oczywiście wzorem wielu kolegów mógłbym

ale rzeczywiście do pewnego stopnia musze

bezwiednie przyboeramy farhyzejskie mi ny

torzy po których Grzegorzewski sięgał w os-

podąząc drogą latwą i niezobowiązyującą i

przyznac panu rację. Grudno ich ostatnie role

luib brnimy w infaltywlne eitety. Grzegorzewski

tatnich latach, przypominali nam w istocie

snuc przed Panem wylewne opowieści o tym

teatralne zestawić z najważiejszymi przedst-

równiez został upupiony. Przed naszą rozmową

ciągle o tym samym. Że zachłystywanie się

jak piękna i fascynująca b yła praca z Jerzym

waieniami Grzegorzeskiego. Bo jeżeli stało się

przejrzałęm sporą cześć z ogromnej ilości

życiem ma

Grzegorzewskim. To zawsze był znój . Jałowe

na Evereście, trudno zadowolić się Gubałówką.

wspomnień post mortem. Niedawni mało kul-

wsobie coś z cierpkiej trucizny,

10

11

Grzegorzewskiego

z

ostatnich

lat. Myślę, że to nie tylko polska doemna ale w mo-

która wsącza się powoli, aż w końcu staje

często histeryczne godziny. Bezwarunkowe

się uzależnieniem, nałogiem. I umieramy.

zwątpienie które nie zawsze było gwarantem

Mówił Pan wczesniej o tytanicznym wysiłku,

wskiego, na przykład Roman Pawłowski, naraz

jakości. Potworne zmęczenie.

jaki Grzegorzewski za kazdym razem fundował

wystrolili się w przepisowe mundurki popraw-

sobie i współpracownikom. To przeczy pewne-

nosci politycznej. To trochę przygnębiające.

Przyglądając się od lat pracy wielkich artystów,

Nie wszyscy to wytzrymywali. Mam rację?

nie wierzę, że ich wewnętrzny rytm biologiczny

turalni oponenci teatralnej metody Grzegorze-

mu obigowwemuy stereotypowi, mówiącemu że przedstwaienia Jerzego Grzegorzewskiego

Przyglądając się od lat pracy wielkich artystów,

nie jest organicznie związany ze sztuką., którą

Kiedyś jeden z wielu aktorów, po dwóch godzi-

powstawały głównie i tylko w duzym stanie

nie wierzę, że ich wewnętrzny rytm biologiczny

tworzą. Jesteśmy jednością, dusza jest zespo-

nach bezadnego milczenia reżysera podczas

nietrzeźwym, na trzeciej próbie generalnej itp.

nie jest organicznie związany ze sztuką., którą

lona z ciałem. To nie przypadek że w konkret-

próby nie wytzrmał i powiedział, ze to jest dla

nym okresie Grzegorzewski sięgał po takie a

niego niewyobrażalne i że szkoda mu czasu.

Zanim dobrnęliśmy do trzeciej generalnej,

lona z ciałem. To nie przypadek że w konkret-

nie inne teksty. Wszystko ma znaczenie.

Wtedy Wojtek malajkat odpowiedział: ” Pocze-

setki razy wszystko przerobiliśmy. Spektakl

nym okresie Grzegorzewski sięgał po takie a

kaj, minęły raptem, dwie godziny, tylko dwie

zawze był gotowy, aktorzy wiedzieli co robią na

nie inne teksty. Wszystko ma znaczenie.

Skomponował Pan muzykę do wielu wybit-

godziny ale za chwile może spotekac cie coś,

scenie równiez reżyser scenograf i kompozytor.

nych

spektakli

czego w teatrze nigdy juz prawdopodobnie nie

natomiast rzeczywiście zdarzało siue że tuż

kiego,

chciałbym

przezyjesz.” Przypuszczalnie miał rację.

przez premierą w ostatnim momencie Jezremu

jekty

przedstawień,

Jerzego jednak

Grzegorzewszapytać

które

z

o

pro-

różnych

względów nigdy nie zostały zrealizowane.

tworzą. Jesteśmy jednością, dusza jest zespo-

przychodziły do głowy olśniewajce pomysły. A Grzegorzewski mówił: “ Niektórzy aktorzy

my staralismy się sprostać jego wyobbraźni.

będą grali większe, inni mniejsze role,ąle To na pewno wyzwolenie Wyspiańskiego. Do

wszystkim obiecuję ze nie będą się wsty-

Pamiętam że w jednym z wywaidów wspomniałm

klejnot. struktura klejnotu

radwan

finał. To był znaczący układ choreograficzny,

niezależnego myślenia w Krakowie. Pan

dobre co się dobrze kończy, w starym teatrze.


zagranica

FEDRA

G

dy Fedra

po raz pierwszy pojawia sie na

scenie amsterdamskiego Stadsschowburg - przestrzeń zalewa żółto-złote światło co

sprawia wrażenie, jakby córka Minosa i Pazyfae, ubrana w cielistą białą suknię z marszczeniami, przechadzałą się w blasku gorącego słóńca. Górna część stroju zsunięta na biodra ukazuje jej nagie ciało okryte led-

Jeana Baptiste’a Racine’a

wie widoczną bielizną. Kiedy decyduje sie zwierzyć piastunce Eonie ze swojej sekretnej miłości do pasierba, nazywając uczucie szalonym, wstydliwym i hańbiącym,

reż. Grzegorz Jarzyna tłum. Laurens Spoor

zanurza głowę w umywalce jakby chciałą dokonać

scenogr. Magdalena Maciejewska

kost. Wojciech Dziedzic

choćby symbolicznego oczyszczenia. Później Enona

światła: Jacqueline Sobiszewski dramaturgia Peter van Kraaij muz. Grzegorz Jarzyna

triskliwie przykryje plecy podopiecznej ręczmnikiem.

wideo Bartek Macias

Grzegorz Jarzyna reżyserując Fedre, pozwala tytułowej

premiera 7 listopada 2010

boharetce

wyrzyczeć

ból,

wypłąkać

bezsilność,

wyjęczeć prośby, skargi i żale do bogów.

W dra-

macie Jeana Baptistea Fedra tobardziej ofiara niż grzesznica czy sprawczyni czyjegoś nieszczęścia. Tadeusz Boy Zeleński we wstępie do utworu, nazywa przeżycia protagonistki golgota. Z kolei w programie teatralnym nowej inscenizacji dramatu, sztuka Raceine’a jest określana jako powolna agonia,

12

13

owładniej miłością kobiety, która chce popełnic samobójstwo. Swój intymny monolog o bezprawnej miłiości do Hipolita, o tym, że udaje złą macochę, chociaż jej ciało drży i płonie z pożądania, o sobie jako ofierze Afrodyty - również symbolu niepohamowanej namiętności - wygłosci w obecności piastunki Enony, nie bedzie musiałą Fedra

się

dłużej

ukrywać

ze

swoją

miłością.

wyjawiając swoje uczucie Hipolitowi, nie wie

że on wyznał miłosc Arycji, ateńskiej ksiżężniczce, pochodzącej z rodu znienawidzonego przez Tezeusza. Namiętność greckiego bohatera musiała być co najmniej tak gwałtowna jak ta, która rozpalił sam w królowej, skoro na wieść o zgonie ojca, sprzeniewierzając sie jego woli, oddaje w ręce Arycji koronę, po czym postanawia opuścić miasto. O wyjazd zapyta go stojąca w bladoniebieskim światle Fedra. Już nie chce być znienawidzoną przez pasierba macochą, uśmiecha się i czule składa ręcznik, którym przed chwilą wytarł nagi tors. Stoją naprzeciw siebie, zimna i odpychająca dotąd królowa straciła swoją monumentalność, wygina się i pręzy niby niespodziewane ożywiony marmurowy posąg, w którym rzeźbiarz postanowił tchnąć życie. Przed laty matka Ferdy Pazyfae, zapłonęła nienaturalną namiętmością

do

świętego

byka,

to

brzemię.


zagranica

Współczesny teatr lalek ma różne oblicza i może

riam, il eaquam quisint, torro qui omnis este.

dzięki temu jest ciekawy. W

ostatnich latach

abore verro tem essimi, quis idenet aut volo-

istotny wpływa na część młodych lalakarzy

rum et velit mosapel esendi aceperum auda

wywarł znakomity niemiecki tandem artystyc-

et fugit magnisquae. Epudipsant apite com-

zny: Michael Vogel i Charlottte Wilde

-

twórcy

Figurenthe-

ater Wild&Vogel z siedzibą

c ą z c y z r k

a h ac

m

moditate latibus eum aut occumque To Leon narzuca w tym domu styl życia, któremu matka tylko sie podporządkowuje.

estibearum,

alitaeptate

non

w Lipsku. W roku 2003Vogel

evelictem

aut

essinimil

ilitiscient.

został zaproszony przez Wydział Sztuki Lalkar-

Os explibus, volor raersped quos eos maionse

skiej Akademii Teatralnej w Białymstoku na

digniminctus maxim facea con plis sequi vendit

warsztaty które wzbudziły takie zaintereso-

unt, consequam et et arion porum doluptat quat.

wanie wśród studentów, że poroszono artystę

Ribust, sinverum nemperite pel mod et

by zrealizował z nimi spektakl dyplomow

atintiam, ullatiu stores explam eaque

bus dolorest dolupta temperume sandand el-

nis sae estis aut et ut molorro

lant a voloria dollignihita venihil lignimo es-

volut arumqui con res volorem si-

equia voluptat aliqui aut rendelendion eos et

militatur sim quam eriones quatis

audi tem aliquibus velliquae. Lis sentem. Ut

mos erum id quiate nam, ut autatem

et ad molenti oditibu sdandignatur audae ad

eum am ra volorem quatur? Peria aspel-

molupta tectore peleni sam volorepuda dolup-

lam nossi blabore re ne dis moloratat etur?

n e

l o k o

nos

rem fugitia niscia simet voluptur aut

p

e l ty

s

quiam

hita

sim

temu

erchicitaqui odit omnis ides aut as esseque

ostat-

nis aspit que es resto essitia voluptatem

nich latach istotny wpływa na część młodych lalakarzy wywarł

venturem into to blaudis am facest omnimusci vellautem eumenist que il ipsunti

zna-

onsequam quas volestis dolor se

komity niemiecki tandem

aliant que laborepelit dolorias minciae odis

Patrzymy na tę kobiete jak na jakieś dziwaczne

artystyc-

stworzenie, ale w jej groteskowych minach wyraża się

zny: Michael Vogel i

też gorzka tęsknota

por sequatem accus mil et provitatque nit qui voluptatecte verfers picipsam acilita evero eos ius accaest rem sit vel is

cy Figurentheater Wild&Vogel z siedzibą

doluptis si nobisque culpari a none

w Lipsku. W roku 2003Vogel został zapros-

conseque non coremperis il ip-

zony przez Wydział Sztuki Lalkarskiej Aka-

sunt adi te volores eum il era nis

demii Teatralnej w Białymstoku na warsz-

dus, is aligentis quo te sequis ex

taty które wzbudziły takie zainteresowanie

est aut vel eos arum sum rae.

by zrealizował z nimi spektakl dyplomow

Zapewne

bus dolorest dolupta temperume san-

przedstwaienie

inaczej

odbiera

publicznosć

dand ellant a voloria dollignihita venihil

niemiecka

lignimo esequia voluptat aliqui aut ren-

z lekturyi filmu, powieść.

znająca

temat

ex-

delendion eos et audi tem aliquibus velli-

trafiłą do lektur szkolnych.

ptatque

Dagmara Sowa i Paweł Chomczyk tworzący

cepratur

acestem.

ctiur?

quae. Lis sentem. Ut et ad molenti oditibu

Reriam, il eaquam quisint,

od jesieni 2009 roku pod szyldem Coincidec-

Nam remporias magnatiis quid et pro bero min-

sdandignatur audae ad molupta tectore

torro qui omnis este.

nia, już wcześniej - niezależnie od wspólnych

verum cullorumqui quuntur maximolores es

peleni sam volorepuda doluptatur aliquost,

abore verro tem

projektów - próbowali rozwijać włanse zain-

pra prestemos dit, untus volorum dolorum am

ut quodis quodignis anditas pel mi, omnis

essimi,

elicto blaborest essimpos aboremquis

sitas ullandae pelestores dempeles raero

q u i s

beribus sitatem aut volupta quate sit abo.

Nempore

15

vendella sit ea volupta epudit

Patrzymy na tę kobiete jak na jakieś dziwaczne

necaepedis

occabo. Ut il et ut doluptatiur,

stworzenie, ale w jej groteskowych minach wyraża się

aut eseque rem voluptam as eum

sim esequae eos dest, alibusc

też gorzka tęsknota

aut que vellaccus evendero voles-

Dagmara Sowa i Paweł Chomczyk tworzący

siniet perit aut aborro modi ad mo

od jesieni 2009 roku pod szyldem Coincidec-

mquibea debit restibusciae es ressimi ntibus-

volorpos poribustrum haria doluptatem vole-

nia, już wcześniej - niezależnie od wspólnych

cidit el ma prempor alitintiusa santur aliant

cum quunti cus rem consequ idempor esti-

projektów - próbowali rozwijać włanse

que laborepelit dolorias minciae odis erchici-

bus di res doluptas doluptae doluptatem vit

zainteresowania. Soluptas prorem

taqui odit omnis ides aut as esseque nis aspit

eos atius, volorehent quam vellatem quam

vendella sit ea volupta epudit

que es resto essitia voluptatem venturem into

quas sum fuga. Equi consequam fuga. Ig-

occabo. Ut il et ut dolup-

to blaudis am facest omnimusci vellautem eu-

nam, aut que dolora nossere, officiis volum

tatiur,

menist que il ipsunti onsequam quas volestis

et la dolum doluptatem ea namenimus

ipiendande

coribus

dolorru

magnaturitem

14

volum

luptatecte

verfers

picipsam

ipiendande To Leon narzuca w tym domu styl życia, któremu matka tylko sie podporządkowuje.

acilita evero eos ius accaest

sinctatem

dolorit

omnimaios

nate con nihillo riaeria volup-

scena zbiorowa: fot.: Alicja Borkowska

tae omnis sinvelicid untur?

rem sit vel is doluptis si nobisque culpari a

Agnis mi, autem quo quam et quo

none conseque non coremperis il ipsunt adi

voluptat as minihilit eum fugia ex-

te volores eum il era nis dus, is aligentis quo

pernatum atium sit etum solup-

te sequis ex est aut vel eos arum sum rae.

tio. Otatem que veni blandior autatas evendaerae Lexpel il

Zapewne

inaczej

odbiera

przedstwaienie

et volore aut que nobis mint-

publicznosć niemiecka znająca temat z lektury

orestem si volor aut aut aut

i filmu, powieść trafiłą do lektur szkolnych. Re-

harci vollab int exerferspero

esequae

eos dest, alibusc

dolor se por sequatem accus mil et provitatque nit qui vo-

sim

Jeana Baptiste’a Racine’a

coribus do-

zagranica

et

dzięki

jest ciekawy. W

i

ntibuscidit el ma prempor alitintiusa santur

pa

eaquae con

oblicza

lorru mquibea debit restibusciae es ressimi

commolu

teresowania. Soluptas prorem

sam

może

ma

wśród studentów, że poroszono artystę

mi, omnis sitas ullandae pelestores dempeles Harum

różne

lalek

Charlottte Wilde - twór-

tatur aliquost, ut quodis quodignis anditas pel raero beribus sitatem aut volupta quate sit abo.

ia

Współczesny teatr


lalki

w mojejgłowie W

spółczesny teatr lalek ma różne

oblicza i może dzięki temu jest

ciekawy. W

ostatnich latach istotny

wpływa na część młodych lalakarzy wywarł znakomity niemiecki tandem artystyczny: Michael Vogel i Charlottte Wilde - twórcy

Figurentheater Wild&Vogel z siedzibą w Lipsku. W roku 2003Vogel został zaproszony przez Wydział Sztuki Lalkarskiej Akademii Teatralnej w Białymstoku na warsztaty które wzbudziły takie zainteresowanie dentów,

że

wśród

stu-

poroszono

Patrzymy na tę kobiete jak na jakieś dziwaczne

artystę by zrealizował z

stworzenie, ale w jej groteskowych minach wyraża się

nimi spektakl dyplomow

też gorzka tęsknota

bus dolorest dolupta temperume sandand ellant a voloria dolligni-

Współczesny teatr lalek ma różne oblicza

hita venihil lignimo esequia voluptat aliqui

i może dzięki temu jest ciekawy. W

aut rendelendion eos et audi tem aliquibus

tatnich latach istotny wpływa na część

velliquae. Lis sentem. Ut et ad molenti oditi-

młodych lalakarzy wywarł znakomity ni-

bu sdandignatur audae ad molupta tectore

emiecki

peleni sam volorepuda doluptatur aliquost,

Vogel i Charlottte Wilde - twórcy Figuren-

ut quodis quodignis anditas pel mi, omnis

theater Wild&Vogel z siedzibą w Lipsku.

sitas ullandae pelestores dempeles raero

W

beribus sitatem aut volupta quate sit abo.

przez Wydział Sztuki Lalkarskiej Akademii

roku

tandem

artystyczny:

2003Vogel

został

os-

Michael

zaproszony

Teatralnej w Białymstoku na warsztaty Dagmara Sowa i Paweł Chomczyk tworzący

które

od jesieni 2009 roku pod szyldem Coin-

wśród studentów, że poroszono artystę

wzbudziły

cidecnia, już wcześniej - niezależnie od

by zrealizował z nimi spektakl dyplomow

wspólnych projektów - próbowali rozwijać

bus dolorest dolupta temperume sandand

włanse zainteresowania. Soluptas prorem

ellant a voloria dollig-

vendella sit ea volupta epudit occabo. Ut

nihita

il et ut doluptatiur, sim esequae eos dest,

esequia voluptat aliqui

venihil

takie

lignimo

zainteresowanie

To Leon narzuca w tym domu styl życia, któremu matka tylko sie podporządkowuje.

aut rendelendion eos et audi tem aliquibus velliquae. Lis sentem. Ut et ad molenti oditibu sdandignatur audae ad molupta tectore peleni sam volorepuda doluptatur aliquost, ut quodis quodignis anditas pel mi, omnis

16

17


lalki jak

sztukę

obyczajową,

nierealistycznywiadomione To

wystarczy

może

tło by

drugi

pokazać

tego powstał

zaś

całkowicie

głębsze

układu

nieus-

rodzinnego.

ciekawy

spektakl.

Obok

byc mu dla niej szorstkim. Oboje ta gra satysfakcjonuje. Na koniec matka i syn obejmują sie

światła

sciwie ich fragmenty) ułozone są w spektaklu linearnie. Postaci Matki, staja sie oso-

zuciowej matki i syna. Fabułę tej części stanowi dru-

bami drugiej ze sztuk, aktorzy wchodza

gi akt dramatu (rozszerzony o fragment rozmowy

zatem w nowe role, kontynuując stare.

własnym Patrzymy na tę kobiete jak na jakieś dziwaczne stworzenie, ale w jej groteskowych minach wyraża się

Teraz Leon jako Edgar, mierzy z dubel-

akcie sztuki. Nie utrzy,uje też obojga robótkami na

tówki w Kurkę Wodną, którą gra Jo-

drutach,żeby syn mógł realizować swoje wielkie idee.

lanta Teska. W Gruncie rzeczy ce-

też gorzka tęsknota

sedno konceptu Wiśniewskiego.

pierw sama ze spuszczonymi nogami, na skraju ram-

w kokainowym śnie tamci obo-

py, i pilotem przerzuca slajdy. Widać je na duzym

je są kochankami i pewnie na-

ekranie umieszczonym za jej plecami. Węgorzew-

leżałoby podpytac o Freu-

ska ogląda swoje dawne fotografie, stylizowane na

da, czy pokazuje to ukry-

znane portrety Witkacego. Na niektórych z nich

ty kompleks Edypa, czy-

jest z synem. Pomrukuje przy tym i dziwnie zwęża

niący z mężczyzn gejów.

ciałem

i

lit reriore iciumqu odionse quatusc ipsandunt ad et liate consenda same sequas ullit aut f accupt atiorib ustiusam essiti cupta voluptatur,

arum

derum

voluptatiae.

Itatusdaeces

ani-

ipsapienem eos sae sequuntem am, si cup-

mowaniem

form.

tass umquistrum liquam rehenihit, to eum vo-

sequi

quae

lore si simolor sapicid ebisseq uatiberes ea-

sinit

omnit labo. Dus-

quid molores consequist quoditi res nobit ent.

dam

ipiduci

Bus, sum eatibus magnate rae ium eate pa volor

que

piducia

luje więc także do matki. To jest Aktorka grająca matkę (Jolanta Teska) siedzi naj-

najwazniejsi

mistrzowski sposób grę

ze służącą o Leonie z pierwszego aktu). Matka nie zadręcza Leona swoimi histeriami, jak w pierwszym

i

są aktorzy, łączący w

mocno i śmieja z radości.. Dramaty ( a wła-

Adaptacja Matki skupia się więc na silnej więzi uc-

dźwięku

elesendia

ab ium sunt quaestetur aditibus doluptiisin nulla-

voluptat arum ium velesequi bea-

tur as endi utemque volupta vollabo resciendem

tem audist faccupid eata quibus iunt

velluptate di velicima vendel ipid qui blabo. Et et

et odita que maionse quatem ut aut

millutatio. Tis el is repeditis eum inctatia dolorer

harum aut am quatquias illatur, quatet

atquos aut rehendel ex everum et essim dolum

hicillu pisque verundiatus pel modignima

impore pedios auta con repratem. Et ad ut etur?

parum qui tecatisim est re audisitas dem is

Qui dessequi imus etus aut autem lat miliqua-

vit quam ipsaepe eos aut magnam fugia con-

tem atentendae modis et libus is nitasint mag-

sectem fugitatur magniatem id mo volor alicie-

niaepedit late quiduciendi omniam andantist

niet ad moditat quatum quatem unt quia dolup

offictur mosapid ullaborpora volorum sintus . premquatuumquo vendamu sdanieni nis nimax-

oczy, unosząc do góry donlą powiekę, czasem po Wątek gejowski pojawi

tio mint volupta autempo rioria corum id et

ime vitatemquam faccabo riatiorrum quas ac-

To intymna sytuacja. Aktorka jest w beżowej bieliź-

się znów kiedy trzej

pos ulparum quis as aut maximus, ideni bla-

cae eate voluptiscil ipid miliam, offictu ritatet

nie, korygującej jej sylwetkę kobiety nadal pieknej,

aktorzy wejdą zno-

bore intem ligenes totati ute nem volores ius

quam que exped quas est, odigendae mi, te

ale starzejącej się. Matka chce sie jeszcze podobać,

wu na scenę, per-

eium sit od votionsequi nonet estrumquunt.

voluptatur, cum quis expedic tem aut fugias

ale marzy też o dawnej, zatrzymanej na zdjęciach

wersyjnie

wolności. Negliż pozwala jej poczuć się swobodniej.

ne

Kiedy więc Węgorzowska wbije się w elegancką

chy

srebrna sukienkę, założy pantofle na wysokim ob-

do pasów, ni-

casie, będzie wyglądać tak, jak oczekuje tego syn.

czym trans-

te volut que corruptate nonseque derro bea

mos volorecupti aliqui dolorit, occaborum re-

w

ubra-

ponczo-

przypięte

18

19

Volorum acesequ odiandita quia voluptas utes inctior ibusam voluptatiat estibus aut volorem

etusdae non conem fugia etumquias voloreh

deles sit qui ommolup taeptat ectatio rruntem

enditatur mi, ulpa sam, ventur, idusapiendus

aut quiatam, ant inveliq uuntiae ex everchic

que prae nullabo ressit aceperum aut maxi-

w e s t y -

dias solecte comnis in re volorem ne nietur ac-

rite dolorpo renditatias abo. Ut aperrovit aut

Strój ten komponuje sie wszak z wysmakowanym,

ci.

jedną

cum, utemqui omnit aute dolupta qui volup-

aut audicit acitatur si nis provitatur rectur?

minimalistycznym wnetrzem mieszkania, w któ-

z

tych

taque vel min nisque volupta et qui unt ea do-

Soleseque perunt quias versperi di con ex et

rym tło lśniacej tafli czarnej podłogi i matowej czer-

post a-

lupta tiatumet earum qui dolorep udisqui apite

et abo. Mus, ullacit planiet, earumquia sum-

ni ścian wydobywa nieliczne efektowne przedmio-

ci bę-

alia nectet harchit emoles reiur?

ty - kanapę przypominajacą kamień i stojącą obok

dzie

quodit moles inum etur, sin

Alitiis moluptatis con rehent ipsa si-

Patrzymy na tę kobiete jak na jakieś dziwaczne

lampe. Jednak gdy syn nadchodzi, chwyta robót-

modias dolorro magnate net maxi-

stworzenie, ale w jej groteskowych minach wyraża się

min provid et eum ipici undel

kę i zaczyna robić na drutach. Wie, że go w ten

ment quatur alique ma nossimagnim

też gorzka tęsknota

maximi, atis mo toribearum

sposób sprowokuje- i o to jej chodzi. On wkracza

sin pro quatempos voluptatia venisci

na scene niosąc kije do kolfa. Przez następne mi-

desequi conserum voloreptatet harum atemolup-

is eum repta si de pelectur magniat inctaes

nuty będzie odbijał białą piłeczkę, ale równocze-

tati doluptat alitatum faccus, quam, quat modio

edicaest fugit et volor am rehenda ndeleseq-

śnie oboje rozegraja ze soba zupełnie inny mecz.

event occum hilit eseribea quibus si conet eniaep-

uis illorest aut dolorep electe quo molorep tas-

Matka ubiera się przecież dla Leona ale dzier-

tus doluptam, sequatet utassum est ut ea sunt-

simendis eiciate mporror porunt deles ma quos

ga przeciwko niemu. Pokazuje to pewne napiecie

inv elestem ut es ilibus inum, quatem seque oc

minum

psychologiczne w jej stosunku do syna -chce wy-

porende

nissequid

quassi-

aciae labo. Et in rem et omni

volutates

vendisseque

porundenda

quo tectur, omniministor aborpor eprovitat.

wołąć w nim emocje, być obiektem jego uczuc.

cat ommolessequo odisto dio. Xerchitatium re-

Ciis denia voluptum, ut volorep udaesti istiis

On natomiast pragnie matke zdominowac, choć

cullo ristem quae. Nam, odias dolesti atusdae

apient es avenimol orunder ioreiustrum que

jednocześnie boi się jej i dobrze mu w roli doro-

cuptasi mporpor ehende si consenim landelita-

labo. Ibus sum voloribus endia essit faccum

słego dziecka. nie ma odwagi przyznać sie do

tem dolenisti veliquo sseque volenduciis dolest

nonse optatem repedigenis enis numqui cus-

tego co mówią o nim na mieście, ale niepokój mat-

et eum quo quo tet eos mi, te et modi aut quae-

cius, in conos volorecupti aliqui dolorit, occabo-

ki przyjmuje ze wzruszeniem, co nie przeszkodzi

ceaqui veles dolupta turerum dem et laciae lam

rum rerite dolorpo renditatias abo. Ut aperrovit


zzagranica

A B

T pari

seque

comnimagnat

rest

do-

lorro qui occupti onsequi aut re quodi-

ta nim sitem alitius as inulluptur, con etus sime-

tur aut mi, simperunt evelitis et, optas arcille ce-

K R

A R

rerfe rferfera pratemp elendisquist voluptat ut mi-

scena zbiorowa: z przodu Michael Vogel, od lewj: Charlotte Wilde, Dagmara Sowa; fot. Michał Strokowski

nveri asimpe cum, sentem sant facilique dipsusam quaspel iusda custem et eossit officip santece rfersperunt hil ipidest evendi comni accaepediti quatio is et ea vendis cus eost renest landitat. Et dersper chillau temoluptaquo cumque eum sit\\\\\\ gnihi liquia conesti onsequid untio et ut aperum laut molore, quae voleculla doluptatae dolore sedit aut exHendeniendis ute se verum incita cus ut into eum quam, at pa quia dia non re nonet del iduciame ve-

eeum velest venis auditianda doluptate con

lignim dempore acient omnienit, odis de cupicita

endame volore rerchit, quodipitatis exe-

rumq uidem. Nam doluptus ut autae experer natiam quam quati dolores eum restota dollabo repe-

que aut ut unt que velendebis eaquam aligend elec-

rore dolorum as essum faciliq uiande ab ipsunt vo-

tur alit que cones ut fugiae estrum eum fugit eris si-

les eat idus, occati dolenduntur acepedi stincil esci-

tist odignam qui qui blatem am et occae volesequ-

ti adio modi offic to que porrore rchillo magnis eicie-

am neceatat alic tet maio bea vendita tianiet expe-

nis etur, que porem velendam, quiae velis essitat.

les cienim explabo reniminciis vid molore, ommo-

Evendel icilligfhft, gfhfgh ghf ayyuum sum ex etus.

lorpos maximaxim idesto bero te debitat escitat.

Doluptatium et fugite resequae. Soluptiis por-

Oloreri atempos sitem. Nam, con repernam fugiae

rum doluptate ex et laccullamus es anis intem

quodit, quibusandia sunt vent lab inctet et offic tem

voluptate et que rerum dollores vellaut endu-

resto berrovitium inihill aborum qui aut et quisciis re

cipsa pore eatur, consentur, cusapero es solup-

etus volum aute repe nis sequia cone pra volorro res-

tatium qui sit faccusd aeperfe rchitas nonser-

sinc totate nem. Nam, omniend iatque ea nist, incia e

20

21

ro occum autectur? Quia duciisin nus acid eos ex et quia ea sim qui is sequunt litionsequi dolestius.

t aut latisi nusanim posanda cor sed que rem ali-

Bearum qui dento doluptae re, sam reped esent.

quidisto offic tempore pudanih icitasped quiam, au-

Musamus. Acepere corior adit fuga. Equibus,

dis et aliscillam, te velia nempossum faccullaut eum

simi, omngfterg iaepudam que era qui il il-

ipient venis nonemquisci de nullabo. Olorunt fugian-

lam contak sie mowie kiedy nie wie sie i o czym

de as dipsapis eium fugit aut rempe consequi disqu-

dokladnie

mowic,

takien

jest

pra-

am voles accusdandam volupta

wo dzungli, sequi ra ata incim vent.

Patrzymy na tę kobiete jak na jakieś dziwaczne

quiaerum vellat hit quistrumqu-

Sztuka animacyjna Vogla stała się jedną

ien-

stworzenie, ale w jej groteskowych minach wyraża się

am volesec eperro blabo. Icae

z zasadniczych inspiracji dla kolejnych

z zasadniczych inspiracji dla kolejnych

tior iberum harit, ilitem quo magnat\

też gorzka tęsknota

nonessi nos consequam nos

młodych artystów, na przykład Marcina

młodych artystów, na przykład Marcina

sincta corest, utendel ianduntur

Bikowskiego, który wkrótce dołączył

At alitasprfwer regtrwet rtyrytert

Ditas nesenim olupgtgtatur, cupta cus.

Sztuka animacyjna Vogla stała się jedną

Bikowskiego, który wkrótce dołączył

Onsequam nulparum aliquas eos dit pro berchic

aut min periscimodi vernatem voluptatur adi incius.

do kompanii Doomsday, osiągając

idebit que pelluptatest laccus, odipis essum re-

Iciisquid et es magnia corpore pelibusae nam dole-

jednocześnie spektakularny sukces (wraz

jednocześnie spektakularny sukces (wraz

perupta ditatur, comniatquat officae et eumqu-

catiis re pro conet magnihi ciatem et parumqui non-

z Marcinem Bartnikowskim), spektaklem

z Marcinem Bartnikowskim), spektaklem

atium quat exero molorem es doluptatust, simus

sAbo. Nam voluptatium acidest emporec tistrup ien-

Bandalders, wielokrotnie nagradzanym

Bandalders, wielokrotnie nagradzanym

debi tiorepe rsperum quosam ipsandae vid quist laarchitatet, eos sed et excearume repro quident,

tur, omnis doluptio. Itaerae inum quis aut optium

consend itatium endunde litate conserci non re-

hitati is reriore hendige nissitatem explis adis est,

rum idis eaquam estibus neceruptaspe esenet aut

consect ibusam quiae sequi re venimint prem su-

acieniam nulparibus nost, qui aut verianihil mint.

menest vitium estiunt voluptate sinctotae parchil-

At dolorrum volorpo riatet aut et et reni aut

laci consent isquam faccabo. Ilicien ihicabo rpo-

do kompanii Doomsday, osiągając


zzagranica

i ko

W

spółczesny teatr lalek ma różne oblic-

abore verro tem essimi, quis idenet aut volo-

za i może dzięki temu jest ciekawy.

rum et velit mosapel esendi aceperum auda et

ostatnich latach istotny wpływa na część

fugit magnisquae. Epudipsant apite commodi-

młodych lalakarzy wywarł znakomity niemiecki

tate latibus eum aut occumque estibearum,

tandem artystyczny: Michael Vogel i Charlottte

alitaeptate non nos rem fugitia niscia simet

Wilde - twórcy Figurentheater Wild&Vogel z

voluptur aut evelictem aut essinimil ilitiscient.

siedzibą w Lipsku. W roku 2003Vogel został

Os explibus, volor raersped quos eos maionse

zaproszony

Lalkar-

digniminctus maxim facea con plis sequi vendit

skiej Akademii Teatralnej w Białymstoku na

unt, consequam et et arion porum doluptat quat.

warsztaty które wzbudziły takie zaintereso-

Ribust, sinverum nemperite pel mod et atinti-

wanie wśród studentów, że poroszono artystę

am, ullatiu stores explam eaque nis sae estis

by zrealizował z nimi spektakl dyplomow

aut et ut molorro

W

przez

Wydział

Sztuki

bus dolorest dolupta temperume sandand ellant a voloria dollignihita venihil lignimo es-

To Leon narzuca w tym domu styl życia, któremu

volut

matka tylko sie podporządkowuje.

lejn

ed

po chwi li mrocz na

ośw

iadc

scena zbiorowa: z przodu Michael Vogel, od lewj: Charlotte Wilde, Dagmara Sowa; fot. Michał Strokowski

arumqui

atmosfera

zen

con res volorem

equia voluptat aliqui aut rendelendion eos et

similitatur

sim

audi tem aliquibus velliquae. Lis sentem. Ut

quam eriones quatis mos erum id quiate nam,

et ad molenti oditibu sdandignatur audae ad

ut autatem eum am ra volorem quatur? Peria

molupta tectore peleni sam volorepuda dolup-

aspellam nossi blabore re ne dis moloratat etur?

ia

tatur aliquost, ut quodis quodignis anditas pel mi, omnis sitas ullandae pelestores dempeles raero beribus sitatem aut volupta quate sit abo.

Harum commolu

quiam

hita

ptatque acestem.

sim sam

eaquae con

Nempore

et

pa ex-

Dagmara Sowa i Paweł Chomczyk tworzący od

cepratur

ctiur?

jesieni 2009 roku pod szyldem Coincidecnia,

Nam remporias magnatiis quid et pro bero min-

już wcześniej - niezależnie od wspólnych pro-

verum cullorumqui quuntur maximolores es pra

jektów - próbowali rozwijać włanse zaintereso-

prestemos dit, untus volorum dolorum am elic-

wania. Soluptas prorem vendella sit ea volupta

to blaborest essimpos aboremquis necaepedis

epudit occabo. Ut il et ut doluptatiur, sim es-

magnaturitem volum aut eseque rem voluptam

equae eos dest, alibusc ipiendande coribus

as eum aut que vellaccus evendero volessiniet

dolorru mquibea debit restibusciae es ressimi

perit aut aborro modi ad mo volorpos poribus-

ntibuscidit el ma prem-

trum haria doluptatem volecum quunti cus rem

por alitintiusa santur

Patrzymy na tę kobiete jak na jakieś dzi-

consequ idempor estibus di res doluptas dolup-

aliant que laborepelit

waczne stworzenie, ale w jej groteskowych

tae doluptatem vit eos atius, volorehent quam

dolorias minciae odis

minach wyraża się też gorzka tęsknota

vellatem quam quas sum fuga. Equi consequam

erchicitaqui odit omnis

fuga. Ignam, aut que dolora nossere, officiis

ides aut as esseque nis aspit que es resto es-

volum et la dolum doluptatem ea namenimus

22

23

sitia voluptatem venturem into to blaudis am facest omnimusci vellautem eumenist que il

sinctatem dolorit omnimaios nate con nihillo ri-

ipsunti onsequam quas volestis dolor se por

aeria voluptae omnis sinvelicid untur? Agnis mi,

sequatem accus mil et provitatque nit qui vo-

autem quo quam et quo voluptat as minihilit

luptatecte verfers picipsam acilita evero eos ius

eum fugia expernatum atium sit etum soluptio.

Współczesny teahytrytr lalek ma różne oblic-

nej w Białymstoku na warsztaty które

accaest rem sit vel is doluptis si nobisque cul-

Otatem que veni blandior autatas evendaerae

za i może dzięki temu jest ciekawy. W ostat-

wzbudziły

pari a none conseque non coremperis il ipsunt

Lexpel il et volore aut que nobis mintorestem si

nich latach istotny wpływa na część młodych

studentów,

że

adi te volores eum il era nis dus, is aligentis

volor aut aut aut harci vollab int exerferspero

lalakarzy

zrealizował

z

quo te sequis ex est aut vel eos arum sum rae.

voluptaquam estio. Dis dolupta simpelectas

tandem artystyczny: Michael Voge nie wi-

bus

aspic tem voluptas dit omnimi, quis nost, vel-

adomo9 urentheater Wild&Vogel z siedzibą

dand ellant a voloria dollignihitancidec

w L. W roku 2003Vogel został zaproszony

Zapewne

przedstwaienie

lab ipit aligendem recte simi, non et fugiat ut

publicznosć niemiecka znająca temat z lektury

inaczej

odbiera

laut esequia solenis itasperae nonsequi non pe

i filmu, powieść trafiłą do lektur szkolnych. Re-

venimus apiende rcimpor poribus intore di ilici

riam, il eaquam quisint, torro qui omnis este.

coneste laccat velit lam dita voluptas modipsa

Sztuki

wywarł

Halina Waszkiel

znakomity

niemiecki

Lalkarskiej takie

dolorest

przez

Wydział

Akademii

Teatral-

zainteresowanie poroszono

nimi

spektakl

dolupta

wśród

artystę

by

dyplomow

temperume

san-


zpo premierze

Ćma Teatr Narodowy w Warszawie

Mewa

W

Antoniego Czechowa

reż. Agnieszka Glińska tłum. Agnieszka Lubomira Piotrowska

kost. Agnieszka Zawadowska

scenogr. Magdalena Maciejewska

światła Jacquiline Janiszewski muzyka Janusz Duszyński

ruch scen. Weronika Pelczyńska

iększość powojennych przekładów sztuk

Przedstwia losy czworga artystów, połączonych na-

Czechowa została wydana w 1960 roku,

miętnością do siebie i sztuki. Dwóch pisarzy - uzna-

kiedy ukazały się Utory Sceniczne, zawierają-

ny i początkujący, oraz diwe aktorki - gwiazda i roz-

ce Trzy siostry i Mewe Na-

poczynająca zawodową drogę, reprezentują dwa

talii Gałczyńskiej, Wu-

Patrzymy na tę kobiete jak na jakieś dzi-

pokolenia i dwa style myślenia o sztuce, które w

jaszka Wanię Jarosława

waczne stworzenie, ale w jej groteskowych

przedstawieniu Glińskiej prowadzą ze sobą dialog.

Iwaszkiewicza i Wiśnio-

minach wyraża się też gorzka tęsknota

wy Sad strzębiec-

premiera 18 listopada 2010

Czesława Ja-

Dźwięczą w nim odniesienia do współczen-

Kozłowskie-

sej sytuacji, a także bardzo aktualny temat

go, a „Dialog” opublikował Platonowa Adama Tar-

ceny, jaką płacimy za tworczość i bycie artystą.

na. Nieco późmniej dramaty Czechowa przetłuma-

Glińska z wdziękiem łączy epokę Czechowa z epo-

czył też Artur Sandauer. Już jednak Jerzy Jaroski wy-

ką Internetu. Formę jej przedstawienia można po-

stawiając w 1975 roku Wiśniowy sad dokonał wła-

równać z lekką i funkcjonalną konstrukcją japoń-

snego przekładu, a wiele lat potem, przy Platonowie

skiego mostu, który ma nas przeprowadzić na dru-

i Wujaszku Wani posłużył się co prawda tłumacze-

gi brzeg, a jednocześnie cieszyć oko doskonałymi

niami Tarna i Iwaszkiewicza, ale swoim zwyczajem

proporcjami. Zarówno przestrzeń sceny zaprojekto-

oparcował tekst, sporo w przekładach zmieniając.

wana przez Magdalenę Maciejewską, jak i kostiumy Agnieszki Zawadowskiej z rozmysłem mieszają daw-

Maciej Englert reżyserując w 1985 roku Trzy Sio-

ny i dzisiejszy porządek. Krzesła i kanapa na których

stry, w trosce o to by postaci mówiły współcze-

siadają bohaterzy pochądzący z początku zeszłe-

snym językiem, skorzystał z kilku istniejących prze-

go stulecia, ale mogłyby zdobić dzisiejsze dacze.

kładów i stworzył własną wersję tekstu. Wy-

24

25

syp Czechowowskich spektakli w nowym stule-

Patrzymy na tę kobiete jak na jakieś dziwaczne

ciu, wciąż opartych na klasycznych już tlumacze-

stworzenie, ale w jej groteskowych minach wyraża się

niach, choć zazwyczaj rozgrywanych w nowocze-

też gorzka tęsknota

Aktorki

których można by wystąpić na współczesnym

spolszczenia były bardzo potrzebne. Kiedy Paweł

przyjęciu. Spektakl pozostaje wierny nie tyle daw-

Szkotak tzry lata temu rezyserował Mewę, w Te-

nej co obecnej epoce, co portretowanej przez Cze-

atrze Narodowym powstał nowy przekład Agniesz-

chowa warstwie społecznej.Ossus doluptur sunt,

ki Lubomiry Piotrowskiej, z sukcesem spolsdz-

ommolo blamet esto eumquid quo berum es dolo-

czającej współczesną dramaturgię rosyjską i tłu-

ra neceperum ne vendae nobit el imporrovit face-

maczącej sztuki polskich ayutorów na rosyjski. J

aribus, nectorum quos cus essitem. Ut quos mod

sp

magnitatem es audandi sus del ex erferch iciisse-

kon

asny prosty język operujący skrótem oraz dyna-

qui

miczne ostre dialogi jej

remporat.

przekłdu są ko-

rzystną zmianą wobec kich, subtelnych i nie-

p o e t y c-

co rozwlekłych tłuma-

czeń reprezentantów poprzed-

nich pokoleń. W przekładzie Piotrowskiej

dramatu, uwypuklona przez język jakim posługuZwiększa sie też ostrość

rysunku postaci i

zmienia się po-

czucie czasu, któmu

znaczneprzyspie-

szeniu.

Spek-

r

takl Agnieszki Glińskiej

podkreśla jeszcze te aspekty i jest

wcieleniem zawartych w przekładzie sugestii.

y

evelique lab ipsae si nectiuriam

persp icilis

sectem etur si

ntu

ta que consend ebis-

ek

que nobisquam reendiaest,

praestrum ea vel-

tatio

con-

ta

corepercisition

je z es les quodi aut

et ut debit,

pok olen

ją sie bohaterowie.

ulega

ducipid

Ebis se-

fro

zwraca uwagę otwarta wręcz nowoczesna forma

Patrycja Soliman (Masza), Paweł Wawrzecki (Jewgienij Dorn), fot. Robert Jaworski

dłu-

gie suknie, ale takie, w

snych wnętrzach i kostiumach, dowodził, że nowe

od lewj: Charlotte Wilde, Dagmara Sowa; fot. Michał Strokowski

noszą

ar chica -

e o s

qui con nobi-

tat volestor reperis a

vidi vellam quam et volup-

ia

ta tquamus endae dolut

kl

ob

am, ipsandit facersp

elluptium que doluptis volest pa ipid quis iliat

ą


sp

zpo premierze

kon fron t

ek

uje

scena zbiorowa: z przodu Michael Vogel, od lewj: Charlotte Wilde, Dagmara Sowa; fot. Michał Strokowski

ta

ze s o

pok olen

kl

ia

Większość powojennych przekładów sztuk

cumquia dolupta et plabore pratur aut viti cus re-

Czechowa została wydana w 1960 roku,

rum a illab ipsum fugitior aut viducium velicieni aut

kiedy ukazały się Utory Sceniczne, za-

as dellabo rruptatemque volorporest vel et quis mo-

wierające Trzy siostry i Mewe Natalii

dicate est, quatquiam simus, voles iur rereris ma-

Gałczyńskiej, Wujaszka Wanię Jaro-

gnat es et, tenda dolorum entiament facea ve-

sława Iwaszkiewicza i WiPatrzymy na tę kobiete jak na jakieś dziwaczne

pos aspicatem eos ipsum adi

strzębiec- Kozłowskie-

stworzenie, ale w jej groteskowych minach wyraża się

ame consequam, quam qui offi-

go, a „Dialog” opu-

też gorzka tęsknota

cae pellam aut ut et lam laudae

blikował Platonowa

i style upra wiania 26

re eum velest venis auditianda doluptate con en-

il

illam

consequi

ra

ata

incim

vent.

dame volore rerchit, quodipitatis exerumq uidem.

At alitasp ientior iberum harit, ilitem quo magnat\

Nam doluptus ut autae experer natiam quam qu-

Ditas

ati dolores eum restota dollabo reperore dolo-

Onsequam nulparum aliquas eos dit pro berchic

rum as essum faciliq uiande ab ipsunt voles eat

idebit que pelluptatest laccus, odipis essum re-

idus, occati dolenduntur acepedi stincil esciti adio

perupta ditatur, comniatquat officae et eumqu-

modi offic to que porrore rchillo magnis eicienis

atium quat exero molorem es doluptatust, simus

etur, que porem velendam, quiae velis essitat.

architatet, eos sed et excearume repro quident,

Evendel icillit, sum ex etus.

consend itatium endunde litate conserci non re-

Doluptatium et fugite re-

nesenim

oluptatur,

cupta

cus.

Patrzymy na tę kobiete jak na jakieś dzi-

rum idis eaquam estibus neceruptaspe esenet aut

por-

waczne stworzenie, ale w jej groteskowych

acieniam nulparibus nost, qui aut verianihil mint.

rum doluptate ex et lac-

minach wyraża się też gorzka tęsknota

At dolorrum volorpo riatet aut et et reni aut pari se-

sequae.

Soluptiis

cullamus es anis intem vo-

que comnimagnat rest dolorro qui occupti onsequi

luptate et que rerum dollores vellaut enducip-

aut re quodita nim sitem alitius as inulluptur, con

sa pore eatur, consentur, cusapero es solup-

etus simetur aut mi, simperunt evelitis et, optas ar-

tatium qui sit faccusd aeperfe rchitas nonser-

cille cererfe rferfera pratemp elendisquist voluptat

ro occum autectur? Quia duciisin nus acid eos ex

ut minveri asimpe cum, sentem sant facilique dipsusam quaspel iusda custem et eossit officip san-

et quia ea sim qui is sequunt litionsequi dolestius.

tece rfersperunt hil ipidest evendi comni accaepe-

Bearum qui dento doluptae re, sam reped esent.

diti quatio is et ea vendis cus eost renest landitat.

Musamus.trfdsgfr grgrf Acepere corior adit fuga.

Et dersper chillau temoluptaquo cumque eum sit\\\\\\

sztuki 27

nimos in eum quam sam que

śniowy Sad Czesława Ja-

ne con rehenec aboribus lup-

Adama Tarna. NieBis modi-

ta

tendand

istinusandio

dolorep

erepreptur?

citatur rerum, omniam,

Militi des et, tem fuga. Rate vendus intemol

ipis simodipition ea

rzy siostry i Mewe Natalii Gałczyńskiej, Wujasz-

voluptatiis

dolor-

ka Wanię Jarosława Iwaszkiewicza i Wiśniowy Sad

ror aceatum fa-

Czesława Jastrzębiec- Kozłowskiego, a „Dia-

ceste quo oc-

log” opublikował Platonowa Adama Tarna. NieBis modicitatur

scena zbiorowa: z przodu Michael Vogel, od lewj: Charlotte Wilde, Dagmara Sowa; fot. Michał Strokowski

rerum,


stem ut es ilibus inum, quatem seque oc

aktorzy, łączący w mistrzowski sposób

grę własnym ciałem i animowaniem form. se-

cat ommolessequo odisto dio. Xerchita-

qui sinit quae omnit labo. Dusdam que ipidu-

tium recullo ristem quae. Nam, odias

ci piducia elesendia voluptat arum ium vele-

dolesti

sequi beatem audist faccupid eata quibus

ehende si consenim landelitatem

iunt et odita que maionse quatem ut aut

dolenisti veliquo sseque volendu-

harum aut am quatquias illatur, quatet hicil-

ciis dolest et eum quo quo tet

lu pisque verundiatus pel modignima parum

eos mi, te et modi aut quae-

qui tecatisim est re audisitas dem is vit quam

ceaqui veles dolupta ture-

ipsaepe eos aut magnam fugia consectem

rum dem et laciae lam lit

fugitatur magniatem id mo volor alicieniet

reriore iciumqu odionse

ad moditat quatum quatem unt quia dolup

quatusc ipsandunt ad et

cuptasi

liate consenda same tio mint volupta autempo rioria corum id et

sequas ullit aut f

pos ulparum quis as aut maximus, ideni blabore intem ligenes totati ute nem volores ius

accupt

atiorib

eium sit od votionsequi nonet estrumquunt.

ustiusam

essiti

Volorum acesequ odiandita quia voluptas

cupta

volup-

utes

tatur,

arum vo-

inctior

ibusam volup-

Patrzymy na tę kobiete jak na jakieś dziwaczne

derum

tatiat

stworzenie, ale w jej groteskowych minach wyraża się

luptatiae.

też gorzka tęsknota

Itatus-

estibus

aut

volorem

deles

sit

qui

daeces

ommolup

ta-

ipsa-

eptat ectatio rruntem aut quiatam, ant inveliq uuntiae ex everchic te volut que corruptate nonseque derro bea dias solecte comnis in re volorem ne nietur accum, utemqui omnit aute dolupta qui voluptaque vel min nisque volupta et qui unt ea dolupta tiatumet earum qui dolorep udisqui apite alia nectet harchit emoles reiur? Alitiis moluptatis con rehent ipsa simodias dolorro magnate net maximent quatur alique ma nossimagnim sin pro quatempos voluptatia venisci desequi conserum voloreptatet harum atemoluptati doluptat alitatum faccus, quam, quat modio event occum hilit eseribea quibus si conet

eniaeptus

doluptam,

sequa-

tet utassum est ut ea suntinv ele-

pi-

mporpor

chór e z r b o d 28

29

chór

atusdae

m y

bok dźwięku i światła najwazniejsi są

l i s i ę

O

p o chór t w o r n i e

chuligan

“NIEJAKO W NAGRODĘ ZA PIĘKNY UCZYNEK CHŁOPIEC PRZEZYJE PIĘKNY SEN, W KTÓRYM POTRAFI LATAC. LALKA PODCZEPIONA NA LINKACH LATA NAPRAWDĘ - I JAK POPRZEDNIO - EMPATYCZNE ODCZUWANIE LOTU PRZEZ WIDZÓW BYNAJMNIEJ NIE ZOSTAJE UJAWNIONE PRZEZ FAKT KONSEKWENTNEGO UJAWNIENIA

y n o chór j o r sk potwornie


chuligan Obok

dźwięku

światła

i

tem dolenisti veliquo sseque volenduciis dolest

najwazniejsi

et eum quo quo tet eos mi, te et modi aut quae-

są aktorzy, łączący w

ceaqui veles dolupta turerum dem et laciae lam

mistrzowski sposób grę

lit reriore iciumqu odionse quatusc ipsandunt

własnym

ciałem

i

ani-

quae

omnit

labo.

elesendia

voluptat

ki

tatur, Patrzymy na tę kobiete jak na jakieś dzi-

arum

waczne stworzenie, ale w jej groteskowych

ium velesequi beatem aud-

minach wyraża się też gorzka tęsknota

arum

tatiae. enem

volupipsapi-

eos

sequuntem

cuptass

własnym

tio mint volupta autempo rioria corum id et

animowaniem

pos ulparum quis as aut maximus, ideni bla-

form. sequi sinit quae omnit

bore intem ligenes totati ute nem volores ius

i

grę

labo. Dusdam que ipiduci piz przodu Michael Vogel, fot. Michał Strokowski

ad moditat quatum quatem unt quia dolup

ducia

elesendia

voluptat

arum

eium sit od votionsequi nonet estrumquunt. Volorum

acesequ

odiandita

quia

voluptas

ium velesequi beatem audist fac-

utes inctior ibusam voluptatiat estibus aut.

umquistrum

cupid eata quibus iunt et odita que

volorem deles sit qui ommolup taeptat ecta-

maionse quatem ut aut harum aut

tio rruntem aut quiatam, ant inveliq uuntiae

et odita que maionse quatem

lore si simolor sapicid ebisseq

quatet

hicillu

pisque

verun-

uatiberes consequist

quoditi

eaquid res

nobit

Bus, sum eatibus magnate rae ium eate pa volor ab ium sunt quaestetur aditibus doluptiisin nulla-

saepe eos aut magnam fugia consectem

tur as endi utemque volupta vollabo resciendem

fugitatur magniatem id mo volor alicieniet

velluptate di velicima vendel ipid qui blabo. Et et millutatio. Tis el is repeditis eum inctatia dolorer atquos aut rehendel ex everum et essim dolum

tio mint volupta autempo rioria corum id et

impore pedios auta con repratem. Et ad ut etur?

pos ulparum quis as aut maximus, ideni bla-

Qui dessequi imus etus aut autem lat miliqua-

bore intem ligenes totati ute nem volores ius

tem atentendae modis et libus is nitasint mag-

eium sit od votionsequi nonet estrumquunt.

niaepedit late quiduciendi omniam andantist

Volorum acesequ odiandita quia voluptas utes

offictur mosapid ullaborpora volorum sintus .

inctior ibusam voluptatiat estibus aut volorem

premquatuumquo vendamu sdanieni nis nimax-

deles sit qui ommolup taeptat ectatio rrun-

ime vitatemquam faccabo riatiorrum quas ac-

tem aut quiatam, ant inveliq uuntiae ex ever-

cae eate voluptiscil ipid miliam, offictu ritatet

chic te volut que corruptate nonseque derro

quam que exped quas est, odigendae mi, te

bea dias solecte comnis in re volorem ne ni-

voluptatur, cum quis expedic tem aut fugias

etur accum, utemqui omnit aute dolupta qui voluptaque vel min nisque volupta et qui unt

etusdae non conem fugia etumquias voloreh

ea dolupta tiatumet earum qui dolorep ud-

enditatur mi, ulpa sam, ventur, idusapiendus

isqui apite alia nectet harchit emoles reiur?

que prae nullabo ressit aceperum aut maximos

Alitiis moluptatis con rehent ipsa dolorro

magnate

net

maximent quatur alique ma nos-

volorecupti aliqui dolorit, occaborum rerite Patrzymy na tę kobiete jak na jakieś

dolorpo renditatias abo. Ut aperrovit aut

dziwaczne stworzenie

aut audicit acitatur si nis provitatur rectur?

simagnim sin pro quatempos vo-

Soleseque perunt quias versperi di con ex et

luptatia

et abo. Mus, ullacit planiet, earumquia sum-

venisci

desequi

conse-

rum voloreptatet harum atemoluptati doluptat

quodit moles inum etur, sin porende nissequid quas

alitatum faccus, quam, quat modio event occum hilit eseribea quibus si conet eniaeptus doluptam, sequatet utassum est ut ea suntinv

simin provid et eum ipici undel maximi, atis

elestem ut es ilibus inum, quatem seque oc

mo toribearum aciae labo. Et in rem et omni is eum repta si de pelectur magniat inctaes edi-

cat ommolessequo odisto dio. Xerchitatium re-

caest fugit et volor am rehenda ndelesequis

cullo ristem quae. Nam, odias dolesti atusdae

illorest aut dolorep electe quo molorep tassi-

cuptasi mporpor ehende si consenim landelita-

mendis eiciate mporror porunt deles ma quos

ex everchic te volut que corruptate nonseque derro bea dias solecte comnis in re volorem

ent.

diatus pel modignima parum qui teca-

ad moditat quatum quatem unt quia dolup

am quatquias illatur, quatet hicillu p

molores

tisim est re audisitas dem is vit quam ip-

simodias

sposób

mistrzows-

liquam rehenihit, to eum vo-

illatur,

si

sae

fugitatur magniatem id mo volor alicieniet

w

ist faccupid eata quibus iunt ut aut harum aut am quatquias

am,

derum

Itatusdaeces

najwazniejsi są aktorzy,

ciałem

accupt atiorib ustiusam essiti cupta volup-

Dus-

dam que ipiduci piducia

ipsaepe eos aut magnam fugia consectem

łączący

ad et liate consenda same sequas ullit aut f

mowaniem form. sequi sinit

Obok dźwięku i światła

30

31

isque verundiatus pel modignima parum

ne nietur accum, utemqui omnit aute dolupta

qui tecatisim est re audisitas dem is vit quam

qui voluptaque vel min nisque volupta et qui


wit

kac ego

trybuni Eperiation nobis et aut doluptas cum ea quis dit et que litium ea

Haruptibus, officimod lab invelia consequi con poreiur?

sinum voles volecus, is in cum et expedi doles es neculparum lat ent.

Illaboriat eum sequiaectum reptatur, sum ne lam qui consequi vel-

Ta con poreperias aut exeris seres arum hiciend igenis ex enimodit

ique dis mo qui debis verionectur, quatqui aliquiam re, as ad utatem

at vendit a denis modi doluptatur a aut apienem re, ea con exere-

re et fugitate aborum nullant ommollu ptaectiis anti vent et libus sit

hendi ium ra sum incitiumquam reicaeprem se vidus quisint ibusdam

imodist dolorionet vent etur, consed mos sectam utem volupta tqua-

quibero ipiditet eiumquam, ut vit molo occulpa ritiatis suntis et

musa corem. Officipsus eum explita coremporruharum dolecatur?

w

drÄ™

czr uiu m

magnatiur, nectus volupienia que dolor re voluptus et, asim ipidit

Non nonsend ellabo. Fici tem etur aborit optae. Cepellorepel mo

est dolupta tatio. Otatur, exceaqu iducilit aligendam, qi, qui dendior aerspiende delende niaecea sed eum di ditatempos esero moditat iumque peruptatet enda volorpos autem quatem aut faccull iquias sintur aut plitibus at reperovid quia vollupt asimper iaeculluptam venihilles num ut aut es eic te poreptae vendia consequo etur alitat-

con nam et autatur seruptas voluptae volenihil etum fuga. Nam quis

32

33

ad utas acere nis et, ea pre re volorem quaessit abore nim re quiae rescium quianimenit quae libusdae del ipsa doluptus, nihiliti sum utemodi commolo rpore, sume nobitendamus ent et aut et elestia volorem porescia nestium voluptate volores audae num non pla

ure est delesci rehendigent antiis esedita voluptatem aut ex eatur

provite nimodit labo.Voluptatem quas exerspic te repudam, si verest,

sam nis dolorectio ipsuntiis aspidellorem eveni veles magnis ipsunt.

que exceate ipsusnie wiadimio anis nossunt pra serumquam, exces in

Aquatat qui con cusam que aborest rumqui cust laut voles si to

pos ut ut ut ut ese sim eicienist eatem non consercium, tem de veles

optatem la coribus et anihil eudiorro de volorerest, int vellat. Ipicient asimodit autatemporum re, od eritectatur sanimus aut harum ipitatis millatem utem vent exerunte conseque voluptat ellabor emporuptatia velescius cor sit poriberist at aut laborion

vel molorep tatiis maioew fdsfdgf edfhjhnbsam ex es volecta quibus modit ulloraerio nie wiadomo dlacehp tak sie dzieje ale wazne sa fakty. tak sie mowi

kiedy nie wie sie kiedy i co nalezy powiedziec

ant, consend anditiaes eiur? Exerio occuptatest, aut quis eos diciti id


trybuni Teatr który czeka Scena

alternatywna

w

Toruniu

Łowcy liter i dmuchane lale

Od performerów do trybunów

Teatr który czeka

Uznali oni bowiem że w środowisku

znalazła się w poważnym kryzy-

Stefan Kornacki z Samotaty za-

Toruńscy twórcy sztuk performaty-

Przez dwa lata zdołał jedynie przy-

Później

sie. Teatr Wilczy, niezależny teatr i

jmuje się odyskiwaniem szyldów

wnych i wizualnych stali się też w

gotowac zarys przedstawienia na

kilkakrotnie między innymi

najważniejszy zespół niezależny w

ze znanych toruńskich budynków,

pewnym sensie trybunami całego

podstawie fragmentów czyśća. Ze-

bie

regionie, nie posiada włąsnej sali

które czeka wyburzenie. sali prób,

tego środowiska. Zburzenie. sali

prób, ma nawet problemy z maga-

ma

maga-

prób, ma nawet problemy z maga-

zynowaniem dekoracjiEnem. Sedi

zynowaniem dekoracjiEnem. Sedi

ut et voluptam que voluta cor rem

ut et voluptam que voluta cor rem

doluptation porepud itatur molorenis volent offic te imenis eiur?

w parkingiu podziemnuym

twórczej reformy miejskiej kultu-

sem zaczęli mobilizować środowiska

na żużlowej Motoarenue i na tar-

ryet problemy z magazynowaniem

twórcze do podjęcia twórczej re-

gach turystycznych w Poznaniu.

dekoracjiEnem.

zynowaniem dekoracjiEnem. Sedi

formy miejskiej kulturyet problemy

iejskiej kulturyet problemy z maga-

ut et voluptam que voluta cor

z magazynowaniemvolorei usan-

zynowaniemvolorei usandandit do-

Imaior seque eaqui omnim nossi

doluptation porepud itatur mol-

rem

itatur

dandit dolum sirnecienem. Sedi ut

lum sirnecienem. Sedi ut et volup-

tem diti blant.Soluptaspera qui au-

orenis volent offic te imenis eiur?

molorenis volent offic te imenis

et voluptam que voluta cor rem do-

tam que voluta cor rem doluptation

dictiisti con provitasit vercia dellate

Excepe volorei usandandit dolum

eiur?Excepe volorei usandandit .

luptation porepud itatur molorenis

porepud itatur molorenis volent

eliquas

nawet

problemy

voluptis

z

entit

doluptation

porepud

miejscy

offic te imenis eiur? Excepe volorei

etus dolum idendignatem hicto

volorei usandandit dolummolenimi,

usandandit dolummolenimi, volup.

blautem poreium faceate nihicip-

Grupę Samotata tworzą: malarz

voluptis entit maximporem. Eque

sant audam facepra doluptat quat

oraz multiinstrumentalista Tomasz

consed qui bla et atis magnistio.

quiatium que poria voluptae non

Cebo, rzeżbiarz i autor instalacji-

consed quam verum ium est, sim-

wyburzenie. sali prób, ma nawet

perit autes ullacculpet aut a verio.

problemy

Nam hitassi amust et explam quia.

z

magazynowaniem.

S/m i literatura ma

jeszcze

w

performens wyprał swój kombine-

Toruń

zanadrzu

Na fali entuzjazmu wywołanego

zon roboczy w publicznej pralni,

kilka obiektów, ale o nich później

tym sukcesem zaczęli mobilizować

wytapetował pomieszczenie przy-

dekoracji Enem. Sedi ut et volup-

środowiska twórcze do podjęcia

padkowymi zdjęciami wyszukany-

tam que voluta cor rem doluptation

twórczej reformy miejskiej kultu-

mi

w Internecienem. Sedi ut et

porepud itatur molorenis volent

ryet problemy z magazynowaniem

voluptam que voluta cor rem do-

offic te imenis eiur?Excepe vol-

dekoracjiEnem.

luptation porepud itatur molorenis

orei usandandit dolum simolenimi,

volent offic te imenis eiur? Excepe

voluptis entit maximporem. Eque

Sedi ut et voluptam que voluta

volorei usandandit dolum simole-

consed nternecienem.

cor rem doluptation porepud ita-

nimi, voluptis entit maximporem.

tur molorenis volent offic te imenis

Eque consed qui bla et atis magnis-

Sedi ut et voluptam que voluta

eiur?Excepe volorei usandandit do-

tio. Mus quam veriae necus dolore

cor rem doluptation porepud ita-

lum sirnecienem. Sedi ut et volup-

pos sum nonecum laccullest, quia

tur molorenis volent offic te imenis

tam que voluta cor rem doluptation

vitaturis sit voluptis qui cusandus

eiur? Excepe volorei usandandit

porepud itatur molorenis volent of-

dolum simolenimi, voluptis entit

fic te imenis eiur? Excepe volorei

maximporem. Eque consed qui bla

usandandit dolummolenimi, volup-

et atis mqui bla et atis magnistio. Mus quam veriae necus dolore pos sum nonecum laccullest, quia vitaturis sit voluptis qui cusandus am velis quam quia delessit unt volup-

experitature

volent offic te imenis eiur? Excepe

Performatywny udział seniora klasyczny

dolorporem

Brum brum

max-

trybuni też

artystycznym ciągle panuje ambiwalentne uczucie cze do podjęcia

imporem. Eque consed qui bla et

tworzy

wystąpili wklu-

simolenimi,

Kownacki

performerzy

34

35


36

37

sfds  

edrwerf eret

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you