Page 21

gezegd onfatsoenlijk. En wat harder: een serieuze inbreuk op de privacy van de arts. Iets waar artsen beter tegen beschermd zouden moeten worden, is de teneur in diverse reacties op de KNMG-site.

Bescherming

‘Interessant dat de Nederlandse wetgeving kennelijk wel de patiënt, maar niet de dokter beschermt’, schrijft een ziekenhuisarts. Een Nijmeegse huisarts laat weten geen bezwaar te hebben tegen opnames in de spreekkamer, zolang de patiënt dit aan de arts meldt. Aangezien er in de handreiking met geen woord over zo’n verplichting gesproken wordt, voelde deze huisarts zich ‘in de kou staan’. Reden om het lidmaatschap van de vereniging per direct op te zeggen. De Oisterwijkse huisarts Erik van Dijk vraagt zich op de site af welk artsenbelang met deze handreiking gediend is. ‘Het recht van patiënten om gesprekken op te nemen (welk wetsartikel is dat dan trouwens?) heeft geen enkel nut in het licht van de kwaliteit van de medische beroepsuitoefening en de volksgezondheid. Tevens zijn de nu gemaakte afspraken niet relevant voor artsen, als relevant vertaald mag worden als zinvol of nuttig. En als de KNMG aangeeft zich sterk te maken voor de vertrouwensrelatie tussen geneeskunde en samenleving, dan kan ik dat niet rijmen met deze door de KNMG opgestelde handreiking. Wanneer in goed vertrouwen wordt gehandeld is het niet nodig een gesprek op te nemen. Laat staan dat dat slechts eenzijdig mag worden gedaan.’ Van Dijk raadt de KNMG aan te doen waar deze organisatie goed in is: deelnemen aan het debat over ontwikkelingen en knelpunten in de zorg. ‘Ik hoop dat zij (de KNMG, red.) het debat aangaat en uiteindelijk tot een aanpassing van de handreiking zal komen, die meer recht doet aan onze positie als artsen, en ons meer bescherming geeft.’

Vergeetachtig

Ook VPHuisartsen zit op die lijn. ‘Het opnemen van gesprekken hoort niet thuis in een spreekkamer’, stelt bestuurslid Chantal de Vos - Van het Zandt. ‘Het dient geen enkel doel. Natuurlijk, er zijn oude mensen met een slecht geheugen die echt moeite hebben om te begrijpen en te onthouden wat er tijdens het consult ter tafel komt. Dat is een serieus pro-

bleem, maar het opnemen van een gesprek is daarvoor niet de oplossing. Als iemand iets niet begrijpt of slecht kan onthouden, is dat een uitdaging in de communicatiesfeer. Qua communicatie heeft elke patiënt een andere behoefte. Je daaraan aanpassen en de juiste ingang vinden om een boodschap over te brengen, is een wezenlijk onderdeel van ons werk. Dan moet je dus samen zoeken wat er nodig is om te zorgen dat diegene het wel begrijpt. Bijvoorbeeld door een duidelijke tekening te maken of dingen puntsgewijs op te schrijven en door te nemen. Check ook of de boodschap is begrepen en zeg dat mensen gerust terug mogen komen als ze er nog eens over willen praten. Ik heb liever dat mensen drie keer terugkomen of dat ik het zes keer uit moet leggen, dan dat ze thuis bandjes af gaan luisteren.’

Onderliggend motief

Maar meestal is er iets anders aan de hand, stelt De Vos - Van het Zandt. ‘Als een patiënt met zo’n vraag komt, is er bijna altijd sprake van een onderliggend motief. Als iemand begint over ‘een slecht geheugen’, zegt dat meestal niets over het geheugen, maar alles over de vertrouwensbasis. De vraag is een uiting van onvrede over iets anders. In plaats van de discussie te voeren over wel of niet opnemen van een gesprek, kun je beter op zoek gaan naar die onvrede. Daar moet je het over hebben, en niet over het wel of niet opnemen van een gesprek. Als je dat uitpraat, verdwijnt ook de behoefte aan opnames.’ De laatste keer dat zoiets in haar praktijk speelde, bleek bij doorvragen dat de patiënt zich tijdens een eerder consult niet serieus genomen had ge-

voeld. Toen dat boven tafel gekomen was, was daarmee het issue van het opnemen van het consult direct van tafel.

Weigeren

Kortom, De Vos - Van het Zandt ziet geen reden om aan zo’n verzoek te voldoen. Weigeren moet dan ook kunnen, vindt ze. ‘Ik heb het recht om nee te zeggen, ook als iemand eraan vasthoudt. Als een patiënt echt het gevoel heeft dat hij een consult moet opnemen, is het vertrouwen ondermijnd en is het misschien tijd om een andere huisarts te zoeken.’ Op dit punt gaat de handreiking van de KNMG echt mank, vindt ze. Die gaat eenzijdig voor de rechten van de patiënt, terwijl het logischer zou zijn als de beroepsorganisatie op zou komen voor de rechten van de dokter. ‘Hoe zit het met mijn recht om dit niet te willen? Stel je eens voor dat de situatie omgekeerd is: ik heb een agressieve patiënt die mij geregeld bedreigt. Heb ik dan als arts het recht om dat consult stiekem op te nemen? Daar wordt niks over gezegd.’

Stiekem

Ook de impliciete aanname dat gesprekken eventueel zonder toestemming opgenomen moeten kunnen worden, is haar een doorn in het oog. ‘Stiekem opnemen van contacten is echt uit den boze! Zoiets doe je niet. Dat hoort niet, zeker niet in vertrouwensrelaties. Zo’n opname ondermijnt het vertrouwen dat nodig in ons werk. In plaats van je druk te maken over zogenaamd bewijsmateriaal, kun je elkaar beter eens goed in de ogen kijken.’ • Petra Pronk, journalist

21

MedZ 6 - 2017  

MedZ is het prikkelende vakblad voor de praktijkhoudende huisarts. Het blad is beschouwend en kritisch, maar biedt de huisarts ook praktisch...

MedZ 6 - 2017  

MedZ is het prikkelende vakblad voor de praktijkhoudende huisarts. Het blad is beschouwend en kritisch, maar biedt de huisarts ook praktisch...