Page 1

qwertyuiopasdfghjklzxcvbn mqwertyuiopasdfghjklzxcvb A ESCRITURA nmqwertyuiopasdfghjklzxcv E OS LIBROS bnmqwertyuiopasdfghjklzxc vbnmqwertyuiopasdfghjklzx cvbnmqwertyuiopasdfghjklz    

 


SIST TEMAS S DE ESCR RITUR RA  Un ideo ograma é un nha represen ntación gráfica dun  concepto.   

   Un picttograma  é u un debuxo co onvencionallizado   que rep presenta un obxecto de xeito simplificado.   

   Un xero oglífico é un nha escrituraa complexa o onde   se mestturan a escrritura figurattiva, simbólicca e fonéticaa.   


 A escrittura silábicaa está formada por caraccteres ou sím mbolos   que representan síílabas.           O Lineal A (cretensee) e o Lineal B (micénico o) son silabarrios.           A escrittura cuneifo orme é a form ma de escrittura máis antiga.  Foi creaada polos su umerios hai 6 6.000 anos. O seu nomee  débesee á utilización n dunha cuñ ña para marccar o signo n nunha   taboíñaa de arxila.     


 A escrittura alfabética é aquela na que a un n símbolo llee correspond de   un soniido. O primeeiro alfabeto o foi  o alfabeeto fenicio (alefato).  De el nacería o alfaabeto grego.. Así mesmo, o alfabeto grego é   mprega, enttre outras  a orixe do alfabeto latino e o cirílico que em linguas, o ruso.             Quipu. Sistema de contabilidad de e, probab blemente tam mén,                      de escrritura empreegado polas civilizacións andinas e consistente en cord das de lá ou algodón e nós dunha ou u varias corees.       


ORIE O NTAC CIÓN DO D TE EXTO O  A gran maioría de ssistemas de escritura escríbense de esquerda a dereita  mo os que utilizan o alfab beto árabe ee hebreo, qu ue se escribeen de dereitta   Hai sisttemas de esccritura, com a esqueerda.   Existen sistemas dee escritura como o chinéés que se esccriben de arriba a abaixo o.   Bustroffedón  é  un  sistema  de e  escritura  que  consistte    en  escrribir  alternativamente  u unha  liña  de  d esquerd da a dereitaa e a seguinte de dereitaa a esquerdaa, imitando o o trazo  que deixa o arado tirado po or  bois. Ap parece en m moitas inscriccións arcaicaas. 

Bustrofedón

Escrituraa chinesa

Escritura hebrea


SOPORTES DA ESCRITURA      

Escritura Jiahu (6.600 a.C.).  Escritura sobre as cunchas de tartarugas.  Jiance ou Jiandu. Rolos de finas tiras de bambú ou madeira atados cun cordel.  Seda, pedra, metal.  Taboíñas de arxila ou de cera.  Óstraca. Anacos de cerámica empregados como borradores para aprender a escribir.  Papiro. Obtíñase pelando tiras dos talos dos xuncos da planta de papiro que crecía no delta do Nilo.  Primeiro  colocábase  unha  capa;  logo  dispoñíase  unha  segunda  capa  formando  ángulos  rectos  coa  primeira. A continuación, prensábase.   Pergameo. Aparece no s.I d.C. en Pérgamo, na actual Turquía. Obtíñase da pel de vacas, ovellas ou  cabras.  A  pel  debíase  secar,  raspar  e  cofar  con  pedra  pómez  antes  de  pulila.  A  pel  de  becerro  considerábase a mellor de todas.   Papel. Naceu en China e o seu uso propagouse a finais do s. II d.C.. Os árabes  introducírono en   Europa no s. XII a través da España musulmá. Empezouse a fabricar con trapos vellos, cánabo, codia  de árbore e redes de pescar. Na actualidade, máis do 95% fabrícase con celulosa de madeira.   


Óstracon                                              Óstracon Taboíña arxila

Jiahu

Jiance

  Pergameo

Papiro

Taboíñas cera


ÚTILES DA ESCRITURA  Cálamo. Cana oca cortada oblicuamente na súa punta. A súa orixe é grega. Utilizouse en Occidente  ata o século XII. Servía para escribir con tinta sobre papiro, pergameo e papel.   Estilo.  Punzón  macizo  que  se  obtiña  dun  talo  ou  rama.  Un  extremo  era  afiado  (para  escribir),  e  o  outro, romo (para borrar). Usábase sobre as taboíñas de cera.   Pluma de ave para escribir con tinta. Soían ser de ganso ou cisne.   Lapis. Instrumento de escritura ou debuxo. Consiste nunha mina de pigmento (xeralmente grafito) e  unha  graxa  ou  arxila  especial,  encapsulado,  xeralmente,  nun  cilindro  fino  de  madeira  .  As  minas  de  grafito envolvíanse nun principio en cordeis ou en coiro de ovella. Os italianos foron os primeiros en  idear unha suxección de madeira.   Pluma  estilográfica.  É  un  instrumento  de  debuxo  técnico  e  de  escritura.  Consiste  nun  depósito  de  tinta  líquida  composta  principalmente  de  auga.  As  primeiras  novas  da  pluma  estilográfica  datan  do    s.X.  As plumas máis antigas conservadas datan do s. XVIII.   Bolígrafo. É o instrumento de escritura máis popular e utilizado do mundo. A súa característica é unha  punta de carga que contén unha bola, xeralmente de aceiro ou tungsteno, que, en contacto co papel,  vai dosificando a tinta a medida que vai rodando. Ladislao Biro patentou un prototipo en Hungría e  Francia en 1938. 


 Tinta. Atribúese  a  súa  invención  aos  chineses  no  2500  a.C.  Empezouse  a  empregar  na  antigüidade  para escribir con cálamo sobre papiro. As tintas antigas consistían  na unión dun pigmento chamado  negro  de  fume,  cola  e  substancias  aromáticas.  Había  que  mesturala  con  auga  para  poder  usala.  Posteriormente obtivéronse tintas máis duradeiras con sulfato ferroso, mesturando auga con tanino e  ácido gálico, ao que se lle engade cor (xeralmente azul).     

Cálamo

 

Estilo

Pluma ave 

Pluma estilográfica


FORMATO DO LIBRO  Volume. É  un  rolo  de  papiro  que  resultaba  de  unir  varias  follas  e  envolvelas  arredor  dun  cilindro  chamado umbilicus. A lonxitude do rolo podía ser de varios metros (unhas 20 follas) .Escribíase por  unha  cara  e,  para  ler  o  texto,  desenvolvíase  o  volume  coa  man  esquerda  mentres  se  suxeitaba coa  dereita.  Dun  extremo  do  umbilicus  colgábase  unha  etiqueta,  titulus,  na  que  se  escribía  o  título  da  obra.  Almacenábanse  en  andeis  co  título  colgando,  e  gardábanse  en  cestos  de  vimbio  ou  en  bolsas  pechadas de pel, capsae.   Códice.  Está  formado  por  un  conxunto  de  follas  rectangulares  de  pergameo  ou  papiro  dobladas  en  forma  de  caderniños  e  protexidas  cunha  encadernación.  O  códice,  máis  fácil  de  manexar  que  o  volume, foi substituíndo a este a partir do s. IV.   Orihon. É un libro acordeón que chega a Xapón desde China (794‐1191 d.C.). Consistía en varias follas  de papel pegadas formando unha longa tira e dobladas en forma de acordeón. Podían estar soltas ou  atadas por un fío que atravesaba o bordo, e rematadas por unha cuberta en forma de táboa.   O  libro  electrónico.  Libro  dixital,  ciberlibro,  e‐book  é  unha  versión  electrónica  ou  dixital  dun  libro  publicado na World Wide Web ou noutros formatos electrónicos. A finais da primeira década do s.XXI  comenzan a aparecer varios dispositivos como o iLiad, o Reader e o iPad 


Volume Códice     

Libro electrónico 

Capsae

Orihon


CÓDICES MANUSCRITOS Os libros manuscritos están escritos a man sobre papiro, pergameo ou papel. Escribíase con pluma e tinta;  borrábase cunha coitela ou pedra pómez. A lingua empregada era o latín.   Os códices encadernábanse con taboíñas de madeira, forradas con coiro, pel de cabra, seda ou brocado. Os  códices  luxosos  adornábanse  con  esmaltes,  metais  e  pedras  preciosas  e  se  pechaban  con  un  ou  dous  broches.  Ás  veces,  unha  cadea  de  ferro  servía  para  suxeitar  o  libro  ao  pupitre  de  lectura  ou  ao andel  da  biblioteca para evitar os roubos.  Na  Idade  Media,  os  monxes  eran  os  encargados  de  copiar  os  manuscritos  no  scriptorium.  Os  eruditos  viaxaban  aos  distintos  mosteiros  na  procura  dos  textos  que  desexaban  estudar.  Os  copistas  debían  ser  quen  de  copiar  obras  relixiosas  en  latín,  grego  ou  hebreo  aínda  que  non  as  entenderan,  e  coñecer  as  distintas técnicas de escritura.  Os manuscritos ilustrados ou iluminados contiñan figuras ou debuxos de figuras chamados miniaturas. As  marxes das páxinas estaban decorados con motivos ornamentais. Era frecuente que a primeira letra dun  capítulo ou dun párrafo, chamada letra capital, fose máis grande que as demais (podía ocupar varias liñas)  e estivese moi decorada con espirais en forma de plantas ou pequenas figuras humanas ou de animais.   


Existen distintos tipos de manuscritos iluminados:   Bestiarios. Libros moi populares na Idade Media. Describían animais, plantas e incluso rochas. O texto  e a ilustración de cada unha destas bestas soía ter un contido moralizante.   Beatos. Son copias do Comentario ao Libro do Apocalipse de San Xoán que no ano 766 realizou Beato  de Liébana, abade do mosteiro de Santo Toribio de Liébana (Cantabria).   Libros de horas. Son manuscritos creados exclusivamente para unha persoa (xeralmente nobre) que  conteñen rezos e salmos para cada hora litúrxica do día e para cada estación do ano.   Salterios. Contiñan todos os textos dos Salmos e toda a meirande parte do Oficio Divino. En moitos  Salterios había notas marxinais que indicaban a que hora e día correspondía cada Salmo.   Biblias.    CÓDICE CALIXTINO‐ Manuscrito iluminado da metade do s.XII. É unha especie de guía para peregrinos  que percorrían o Camiño de Santiago. Contén consellos, descricións da rota, das obras de arte e das  costumes  da  xente  ao  longo  do  Camiño.  Tamén  contén  sermóns,  milagres  e  textos  litúrxicos  relacionados co Apóstolo Santiago.   LIBRO  DE  KELLS‐Considerado  a  peza  principal  do  cristianismo  celta.  Contén  os  catro  Evanxeos  do  Novo Testamento. Foi realizado por monxes celtas cara ao ano 800 en Kells, unha vila de Irlanda. É un  dos máis luxosos manuscritos iluminados que sobreviviu á Idade Media. 


Bestiario

Bestiario

Salterio Chludov


Libro de horas  

Beato de Liébana

Letra capitular


Cadeas no códice 

O Corán

Encadernación en ricas teas 

Biblia

Códice Calixtino

Libro de Kells


A APARICIÓN DA IMPRENTA A invención  da  imprenta  por  Gutenberg  na  década  de  1440  supuxo  unha  aceleración  da  produción    de  libros e trouxo consigo a estandarización das principais linguas de Europa.  A  imprenta  é  un  método  mecánico  de  reprodución  de  textos  e  imaxes    usando  pezas  metálicas  (tipos)  impregnadas  cunha  tinta  indeleble  con  base  de  aceite  que  se  presionaban  sobre  papel  ou  materiais  similares. Os tipos eran pezas móbiles que contiñan todas e cada unha das letras do alfabeto. Estes tipos  colocábanse liña por liña, compoñendo o texto, nun compoñedor. Despois, cada compoñedor colocábase  nunha superficie plana chamada galera. O papel, suxeito mediante un bastidor baixábase e presionábase  contra os tipos para dar lugar á impresión. Trala súa impresión, as páxinas colgábanse para o seu secado.  Este proceso era longo, e compoñer unha páxina podía levar todo un día.  Gutenberg non foi o primeiro inventor dos tipos móbiles. La impresión xilográfica en tallas de madeira xa  era usada na China no s. XI. Douscentos anos antes do invento de Gutenberg, os coreanos dispoñían dos  primeiros  caracteres    móbiles  de  metal.  Sen  embargo,  as  importantes  repercusións  sociais  e  culturais  do  invento  de  Gutenberg  non  deixan  lugar  á  dúbida  de  que  a  imprenta  propiamente  dita  foi  un  invento  occidental. 


O primeiro  libro  producido  con  tipos  móbiles  en  Europa  é  A  Biblia  de  Gutenberg.  A  súa  composición  e  impresión levoulle máis de dous anos, pero do seu taller saíron 150 copias en papel e 30 sobre vellum (pel  de becerro). Un escriba tardaría tres anos en producir unha soa copia.    A  LINOTIPIA  foi  inventada  por  Ottmar  Merghentaler  en  1884  e  supuxo  a  mecanización  do  proceso  de  impresión. Un só traballador cunha máquina de linotipia podía colocar 8.000 caracteres por hora.  A MONOTIPIA inventada por Tolbert Lanston en 1.887 supuxo outro grande avance, xa que resultaba máis  axeitada que a linotipia para a produción de libros. Grazas a este invento, o aumento global da produción  de libros fixo deste un produto de consumo de masas.  A IMPRESIÓN DIXITAL consiste na impresión directa dun arquivo dixital a papel por diversos medios, dos  que o máis común é o tóner.       


OS INCUNABLES‐ Son todos os libros impresos antes do domingo de Pascua de 1501. Os  incunables tiñan  as seguintes características:   Íncipit. “comenza”. Indica o principio do escrito.   Explicit. Indica o final ou as derradeiras palabras.   Portada.  Os  primeiros  libros  impresos  carecían  de  portada.  O  primeiro  exemplo  de  portada  é  o  Calendario de Johann Müller do ano 1.476.   Letras capitais. Os incunables soían ter uns espazos en branco destinados ás letras capitais que eran  iluminadas a man por expertos miniaturistas.   Foliación. Nos primeiros impresos non existían os números das páxinas. Nalgúns incunables atópase  unha numeración manuscrita.   Signos  de  puntuación.  En  moitos  casos  os  signos  de  puntuación  non  se  usaron  ou  se  empregaron  parcialmente. Para separar os párrafos usábase o calderón.   Marxes. A amplitude das marxes permitía escribir notas nelas.   Colofón. Onde se indicaba o nome do autor, título, lugar de elaboración, nome do impresor, data de  edición e, ás veces, unha frase de grazas a Deus. 


Marxes con anotacións

Calderón para separar párrafos

Colofón


Incunable de “Biblia de Gutenberg”

Incunable de “Tirante el Blanco”  Incunable de “Gramática de Nebrija”

Incunable de“La Celestina”


E ADEMAIS:  A palabra “libro” ven do latín liber‐libri  e significa “parte interior da codia das árbores”. O  romano  Plinio o Vello xa nos dá novas de que, antes do coñecemento do papiro, utilizáronse codias de árbores  e outros materiais para escribir.   Un libro facsímil é unha reprodución case perfecta doutro que xeralmente posúe gran valor.   Un  palimpsesto  é  un  manuscrito  no  que  se  conservan  as  pegadas  doutro  escrito  con  anterioridade  sobre a mesma superficie e posteriormente borrado.   Ostracismo é, segundo o dicionario, “o illamento ao que se somete unha persoa, xeralmente por non  resultar  grata”  e  tamén  “a  exclusión  voluntaria  ou  forzosa  dun  cargo  político”.  A  palabra  vén  de  “óstracon” que era un anaco de cerámica onde, entre outras cousas, os gregos podían escribir o nome  do cidadán ao que se consideraba merecedor de desterro.   A expresión “cambiar de estilo” significa cambiar de modo de escribir, e ten a súa orixe na acción que  podía  realizarse  co  útil  de  escritura  chamado  “estilo”.  Se  se  lle  daba  a  volta,  coa  parte  roma  podía  borrarse o escrito.   A scriptio continua é unha escritura continua, empregada na Antiga Grecia e na Antiga Roma, polo  xeral sempre en letra maiúscula, sen interrupción (separación de palabras), puntuación nin saltos de  liña. 


 A palabra “miniatura” como pintura de pequenas dimensións feita sobre unha superficie delicada e  que  aparece,  en  xeral,  en  manuscritos  antigos  non  debe  o  seu  nome  ao  seu  tamaño,  senón  a  utilización de tintas de “minio” de cor vermella que primeiro se empregaban para os encabezados e  despois para os pequenos retratos. A pintura de minio ten a súa orixe no río Miño de onde se extraeu  por primeira vez.   Ilíada    e  A  Odisea  son  as  obras  escritas  máis  antigas  da  literatura  europea.  Atribúenselle  ao  poeta  Homero, e dátanse no s. VIII a.C.   A  primeira  escritora  da  historia  cuxo  nome  coñecemos  é  Enheduanna,  filla  de  Sargón  I,  creador  do  imperio acadio. Esta poeta viviu no s. XXIV a.C.   O libro máis pequeno do mundo parece ser unha Biblia de 5 mm. coa reprodución en varios idiomas  do Padre Nuestro.   O  libro  máis  grande  do  mundo  ten  160  páxinas,  pesa  250  Kg.  e  mide  3.20  m.  de  altura  e  4  m.  de  envergadura.   O libro máis vendido da historia é a Biblia.   As  tres  grandes  “Relixións  do  Libro”  son  o  xudaísmo,  o  cristianismo  e  o  islam  porque  posúen  cada  unha delas un libro sagrado: a Torá, a Biblia e o Corán respectivamente. 

A escritura e os libros  

Historia da evolución do libro e dos distintos sistemas de escritura

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you