Page 1

ΤΕΥΧΟΣ 50 Α' Απριλίου 2014 ΤΙΜΗ 2,5€

50 50

Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΟΠΩΣ ΕΙΝΑΙ / Η ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΟΠΩΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ

Από τον Κώστα Βαξεβάνη

ΑΓΝΟΕΙΤΑΙ ΔΙΚΟΓΡΑΦΙΑ - ΣΟΚ: Ο ΠΑΛΛΗΣ ΧΡΗΜΑΤΙΖΕ

ΤΟΝ ΜΙΧΕΛΑΚΗ


Εκδότης

Κώστας Βαξεβάνης Αρχισυντάκτρια

Βιβή Μπλούτσου Αρθρογράφοι Θανάσης Καρτερός Γιάννης Βαρουφάκης Art Direction gramma Ατελιέ Τζένη Αναστασοπούλου Διόρθωση Ανδρονίκη Μαστοράκη

περιεχόμενα

10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

TΕΥΧΟΣ 50

Αρχεία Φωτογραφιών Eurokinissi AE Εκτύπωση Χαϊδεμένος ΑΕΒΕ Εταιρία Το Κουτί της Πανδώρας ΕΕ Διεύθυνση Αναχωρητών 8Α Άνοιξη 14569, Αττική Τηλέφωνο 210 621 7990 Φαξ 210 621 7992 E-mail hotdocum@gmail.com Διανομή Πρακτορείο ΕΥΡΩΠΗ ΑΕ Υπεύθυνος κυκλοφορίας Παναγιώτης Πασπαλιάρης Συνδρομές

210 621 7990 01 31

12-19

Αγνοείται δικογραφία-σοκ: «Ο Πάλλης χρημάτιζε τον Μιχελάκη»

22 30 34 40

*

Τράπεζες Παγίδα για χιλιάδες πολίτες τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο Φυλακές Γκουαντάναμο στην Ελλάδα Μητρόπολη Κέρκυρας Όταν η χριστιανική φιλανθρωπία γίνεται εκμετάλλευση

47

Τουρκία Ένας σουλτάνος στην εποχή του Twitter

51

Ρίτσαρντ Γουόλφ «Λύση είναι ο εκδημοκρατισμός και όχι ο καπιταλισμός»

54 Το επόμενο Hot Doc στα περίπτερα και στο internet στις 24 Απριλίου και κάθε δεύτερη Πέμπτη

Ακαδημία Πλάτωνος Ο Πλάτωνας έρμαιο της Blackrock

58

Χιλή Από το φοιτητικό κίνημα στα βουλευτικά έδρανα Πολ Μέισον «Αντιμέτωπος με το ανεπίσημο κράτος ο ΣΥΡΙΖΑ, αν κερδίσει τις εκλογές»


210 621 7990

Βρείτε το ηλεκτρονικό Hot Doc στο www.hotdoc.gr


editorial Του Κώστα Βαξεβάνη

Η κοινοτοπία του κακού

Τ

ο 1959 η ισραηλινή Μοσάντ κατάφερε να εντοπίσει τον Άντολφ Άιχμαν, τον αρχιτέκτονα του Ολοκαυτώματος, στην Αργεντινή όπου είχε καταφύγει. Με μια επιχείρηση που διήρκεσε μήνες, οι εβραίοι πράκτορες συνέλαβαν τον Άιχμαν, τον νάρκωσαν και τον μετέφεραν στο Ισραήλ, όπου τον δίκασαν και τελικώς τον απαγχόνισαν. Τη δίκη του Άιχμαν στο Ισραήλ κάλυψε για την εφημερίδα New Yorker μία από τις μεγαλύτερες φιλοσόφους της εποχής, η εβραία Χάνα Άρεντ. Η Άρεντ παρακολούθησε το τέρας του ναζισμού να απολογείται μέσα από ένα γυάλινο αλεξίσφαιρο κλουβί, υποστηρίζοντας πως δεν έκανε τίποτε άλλο από το καθήκον του και να ακολουθεί τους κανόνες. Η εβραία φιλόσοφος περίμενε να δει την επιτομή του ναζισμού να αγορεύει και είδε ένα ανθρωπίδιο να σκουπίζει συνεχώς τη μύτη του και να ψελλίζει πως έκανε αυτό που ωφελούσε τη Γερμανία. Στο μυαλό του αυτό δεν ήταν μαζικές δολοφονίες, απάνθρωπη ιδεολογία, αλλά καθήκον. Τότε η Άρεντ, σε μια προσπάθεια να ερμηνεύσει τον Άιχμαν και όχι να τον δικαιολογήσει, διατύπωσε τη θεωρία περί της κοινοτοπίας του κακού. Το κακό είναι ένα κοινότοπο κίνητρο. Τα πιο ειδεχθή εγκλήματα γίνονται από τιποτένιους ή μέτριους ανθρώπους, οι οποίοι αρνούνται την ατομικότητά τους και τη λογική κρίση για να ενταχθούν σε ένα σχήμα και μια θεωρία που τους προσδίδει σημαντικότητα. Την υπηρετούν ως το τέλος, χωρίς να την ελέγχουν λογικά. Τη θεωρία της Χάνα Άρεντ, που ακόμη προκαλεί αντιδράσεις, θυμήθηκα ακούγοντας τον Τάκη Μπαλτάκο στη συνέντευξή του μετά το σκάνδαλο που αποκαλύφθηκε. Ο γραμματέας της κυβέρνησης Μπαλτάκος, ο μεγαλοδικηγόρος Μπαλτάκος, ο πολιτικός Μπαλτάκος, ψέλλιζε μερικές κοινοτοπίες για πατρίδες, δαυλούς που καίνε στον βωμό της πατρίδας, το καθήκον που έπρεπε να διεκπεραιώσει. Ο Τάκης Μπαλτάκος είχε συλληφθεί από την κάμερα να ομολογεί την ανοιχτή σχέση με τους ναζί, να λειτουργεί ως υποβολέας του πρωθυπουργού, αλλά και να καταρρίπτει το ίδιο το προφίλ του θρησκευόμενου πατριώτη, βρίζοντας κάτω από εννιά εικόνες. Παρ' όλα αυτά, βγήκε στη συνέντευξη όχι για να πει πως

6 • HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

ήταν λάθος του ή να ζητήσει συγγνώμη, αλλά για να επιμείνει πως έκανε το καθήκον του. Δεν παρουσίαζε αδυναμία επιχειρημάτων. Ψέλλιζε απλώς αυτό που ψέλλιζε και ο Άιχμαν πριν την αγχόνη. Πως έκανε το καθήκον του. Δεν ανέλυσε κανένα από τα επιχειρήματά του για τον πατριωτισμό του. Δεν εξήγησε γιατί το να συνωμοτείς με τους ναζί ενάντια στη δημοκρατία είναι πατριωτισμός. Ψέλλιζε με εμφανή ρηχότητα επιχειρήματα που θα μπορούσε να είναι ατάκες του Κώστα Πρέκα σε ταινία της δεκαετίας του '60. Τον άκουγα και σχεδόν τον φανταζόμουν με μεμψίμοιρο ύφος να σκουπίζει τη μύτη του, όπως ο Άιχμαν στο ντοκουμέντο της δίκης. Ο Μπαλτάκος, όπως και ο Σαμαράς, όπως και ο κύκλος τους, είναι οι απελπιστικές μετριότητες που είναι έτοιμες για τα χειρότερα εγκλήματα. Ο πατριωτισμός, το καθήκον, η ανάγκη, είναι ο τρόπος της εσωτερικής τους δικαιολόγησης, που οδηγεί την εξωτερική προσπάθεια για τη σπουδαιότητα. Πολλές φορές είναι άκρως υποκριτική, εκτός από κενή, αφού το καθήκον και η ανιδιοτέλεια συχνά μπαίνουν σε παρένθεση για να κάνουν, όπως ο Μπαλτάκος, μερικούς διορισμούς γιων και συζύγων. Ακόμη και αυτό όμως από τις κοινότοπες μετριότητες δικαιολογείται ως μια υπέρτατη πατριωτική συμπεριφορά, αφού δίνει δουλειά στους καλύτερους πατριώτες για να δημιουργήσουν μια καλύτερη πατρίδα. Η κοινοτοπία του κακού είναι μια πλευρά της κυβέρνησης Σαμαρά-Βενιζέλου. Το κοινότοπο τίποτα, γαντζωμένο από βολικούς κανόνες που έχει δημιουργήσει, επικαλούμενο μεγάλες αξίες, απλώς καταστρέφει. Κι αν χρειαστεί να εξηγήσει, όπως ο Μπαλτάκος, ψελλίζει κοινότοπες ανοησίες, δανεισμένες από βιβλία ηρώων Δημοτικού τον καιρό της χούντας.

(Αξίζει να δείτε την ταινία «Άννα Άρεντ», σε σκηνοθεσία Μαργκαρέτε φον Τρότα, με τη γερμανίδα ηθοποιό Μπάρμπαρα Σούκοβα στον ρόλο της Άννας. Και βέβαια να διαβάσετε το βιβλίο της Άρεντ «Ο Άιχμαν στην Ιερουσαλήμ. Έκθεση για την κοινοτοπία του κακού»).


Ο μέτοχος μειοψηφίας όπως και ο μικρομέτοχος έχουν σημαντικά δικαιώματα σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία. Αν είστε μέτοχος μειοψηφίας και πιστεύετε ότι η διοίκηση της εταιρείας: • καταπατά τα δικαιώματά σας.

ΤΗΛΕΦΩΝΗΣΤΕ ΜΑΣ

• απολαμβάνει ασυλία από τις Αρχές και από τα media. ΤΗΛΕΦΩΝΗΣΤΕ ΜΑΣ • λαμβάνει παχυλούς μισθούς, bonus και προνόμια ενώ η εταιρεία πάει από το κακό στο χειρότερο.

ΤΗΛΕΦΩΝΗΣΤΕ ΜΑΣ

Επικοινωνήστε στο: 210 4222072 e-mail: info@cerberusandpartners.gr • www.cerberusandpartners.gr HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 • 7


Πάνος Καμμένος

Τάκης Μπαλτάκος

Παραιτηθείς γενικός γραμματέας της κυβέρνησης, σε συνέντευξη στον REAL FM, 3/4/14

Πρόεδρος Ανεξάρτητων Ελλήνων, στη Βουλή κατά τη συζήτηση για το πολυνομοσχέδιο, 30/3/14

«Πιο δημοφιλή αρχηγό από τον Βενιζέλο δεν είχε ποτέ η ΝΔ».

«Με τον Αντώνη Σαμαρά δεν είμαστε τίποτε άλλο παρά δαυλοί αναμμένοι στον βωμό της πατρίδας μας. Ούτε πολιτικοί ούτε κάτι άλλο».

Και πιο ευέλικτο

Λύθηκε το μυστήριο με τον δαυλό στο σήμα της ΝΔ

Βαγγέλης Βενιζέλος

Αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, υπουργός Εξωτερικών, πρόεδρος ΠΑΣΟΚ, απευθυνόμενος στον Αλέξη Τσίπρα στη Βουλή, 31/3/14

«Μη μου σηκώνεις εμένα το δάχτυλο». Είναι ευαίσθητος και αυτό φαίνεται

Ηλίας Κασιδιάρης

Άδωνις Γεωργιάδης

Υπουργός Υγείας, στην τηλεοπτική εκπομπή «Κοινωνία Ώρα MEGA», 4/4/14

«Ως πατέρας συγκινήθηκα από την πράξη τού υιού Μπαλτάκου». Ο τηλεϋπουργός Υγείας προσβληθείς, ως πατέρας, από τον ιό Μπαλτάκου

Βουλευτής Χρυσής Αυγής, στη Βουλή για τον δικαστικό με τον οποίο συνομιλεί ο Αντώνης Σαμαράς, 4/4/14

«Το προσωνύμιό του είναι “Παναθηναϊκάκιας”, έχει τρισύλλαβο επίθετο και η κατάληξή του είναι όπως του Μπαλτάκου». Σαφής. Στον εκβιασμό πάντα

Άρης Σπηλιωτόπουλος

Υποψήφιος δήμαρχος Αθηναίων, στην εφημερίδα Πρώτο Θέμα, 2/4/14

«Η Αθήνα δεν χωράει άλλους μετανάστες». Μετά τη σοβαρή Χρυσή Αυγή, μας προέκυψε και Χρυσή Αυγή colorful

Γιάννης Μπουτάρης

Δήμαρχος Θεσσαλονίκης, στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ, 5/4/14

Αντώνης Σαμαράς

Πρωθυπουργός, σε εκδήλωση στο Μέγαρο Μαξίμου, 4/4/14

«Πολέμησα τη Χρυσή Αυγή σκληρότερα από οποιονδήποτε άλλο». Φανελάκι να πείτε στον Φαήλο να σας δώσει, γιατί ιδρώσατε

«Δύο δύο ή τρεις τρεις θα περπατούν οι ηλικιωμένοι και θα λένε στους ναρκομανείς “μαζέψτε τα και φύγετε, αλλιώς παίρνω την αστυνομία τώρα”». Θα φοράνε και σκουλαρίκι οι γέροι;

Γιώργος Παπανδρέου

Πρώην πρωθυπουργός, από τις Βρυξέλλες, 4/4/14

«Δεν έχω καμία προσωπική φιλοδοξία. Θέλω να δω την Ελλάδα να πετυχαίνει».

Τι είπες τώρα!

8 • HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

Ειλικρινής δήλωση Παπανδρέου ότι δεν θέλει να ξανακυβερνήσει την Ελλάδα

Χαράλαμπος Αθανασίου

Υπουργός Δικαιοσύνης, στον ΒΗΜΑ FM, 4/4/14

«Να ανοίξουν οι τηλεφωνικές μου συνομιλίες κι αν υπάρχει επικοινωνία με δικαστικό, θα παραιτηθώ κι από υπουργός κι από βουλευτής». Χαράλαμπε, έχει κάτι καρτοκινητά σε πακιστανικά ονόματα. Αυτά να παίρνεις να μην έχεις προβλήματα


HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 • 9


Upόψεις Του Γιάννη Βαρουφάκη

ΕΞΟΔΟΣ

ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ

ΚΑΙ ΓΙΑΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ ΤΩΡΑ

Κυβέρνηση και τρόικα πανηγυρίζουν την έξοδο στις αγορές. Την ίδια ώρα μας λένε ότι το δημόσιο έχει σημαντικό πρωτογενές πλεόνασμα, όπερ μεθερμηνευόμενον, δεν έχει λόγο να δανείζεται για μισθούς, συντάξεις, ακόμα και για... προεκλογικό κοινωνικό μέρισμα. Τότε γιατί δανειζόμαστε από τις αγορές πριν καλά-καλά λάβουμε τις τελευταίες δόσεις του Μνημονίου 2;

Α

ς αρχίσουμε από απλή αριθμητική: Έστω ότι δανειζόμαστε 5 δισ. από τις αγορές, εντός του 2014, με επιτόκιο 5%. Το κόστος για το δημόσιο θα είναι, αρχικά, μεταξύ 50 και 80 εκατομμυρίων προμήθεια για την Goldman Sachs, την Deutsche Bank ή όποιον άλλον οίκο χρησιμοποιήσει η κυβέρνηση ως ατζέντη. Αυτά με το καλημέρα. Από εκεί και πέρα θα πρέπει να καταβάλουμε ένα ποσό 276 εκατομμυρίων ετησίως για τόκους από το 2015 έως και το 2020. Το οποίο σημαίνει ότι κάθε χρόνο πάνω από το μισό φετεινό προεκλογικό κοινωνικό μέρισμα θα δίνεται στους αγοραστές των υπό έκδοση ομολόγων. Για να καταλάβουμε τι σημαίνει αυτό, το 2015 η χώρα είναι ήδη δεσμευμένη, από το Μνημόνιο 2, να αποπληρώσει 21,9 δισεκατομμύρια στην τρόικα και λοιπούς πιστωτές. Τώρα θα πρέπει να βρει κι άλλα 276 εκατομμύρια μόνο για τους επιπλέον τόκους. Πού θα τα βρει; Αυτό το ποσό αποπληρωμών αντιστοιχεί στο

10 • HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

12,7% του ΑΕΠ του 2015. Προσβλέπει σε τέτοιο πλεόνασμα ο κ. Στουρνάρας; Προφανώς και όχι. Το οποίο σημαίνει ότι οι κυβερνώντες γνωρίζουν άριστα πως το Βερολίνο και η Φρανκφούρτη ετοιμάζουν νέο μνημόνιο, ώστε να μη φανεί ότι η Ελλάδα κάνει στάση πληρωμών. Δεν θα το ονομάσουν Μνημόνιο, αλλά, όπως και να το ονομάσουν, θα είναι η λογική εξέλιξη των Μνημονίων 1 & 2. Το πρώτο σκέλος του σχεδίου αφορά την επιμήκυνση των αποπληρωμών μας: Αντί να ολοκληρωθούν το 2035 (όπως προβλέπει το Μνημόνιο 2), θα ολοκληρωθούν το 2055 (κάτι που μειώνει τις ετήσιες αποπληρωμές, αλλά αυξάνει το συνολικό χρέος). Η έξοδός μας στις αγορές (δηλαδή η έκδοση ομολόγων) είναι το δεύτερο μέρος αυτού του σχεδίου για το Μνημόνιο 3, όπως εξηγώ πιο κάτω. Από πέρυσι είχαν σκοπό να εκδώσουν ομόλογα, αλλά κατά το Φθινόπωρο. Απλώς τώρα επέσπευσαν την ανακοίνωση της εξόδου μερικούς μήνες, επειδή, υποθέτω, μετά την υπόθεση Μπαλτάκου

έπρεπε να ενισχυθεί το ευρω-κόμμα της τρόικα πριν από τις ευρωεκλογές του Μαΐου. Ας επιστρέψουμε όμως στο Μνημόνιο 3 που σχεδιάζεται και στον ρόλο που παίζει σε αυτό η έξοδος στις αγορές. Όπως είδαμε, μας βγάζουν στις αγορές πτωχευμένους, βυθίζοντας τη χώρα πιο βαθιά στην πτώχευση. Γιατί το κάνουν; Η απάντηση κρύβεται σε μια αντίφαση: Επειδή από τη μία η τρόικα πρέπει να εξασφαλίσει ένα νέο τεράστιο πακέτο δανεικών για την Ελλάδα (καθώς η πτώχευση του δημοσίου μας αυξάνεται εκθετικά), ενώ από την άλλη το Βερολίνο δεν θέλει επ’ ουδενί να πει στον γερμανό πολίτη ότι θα δώσουν κι άλλα δανεικά στο ελληνικό δημόσιο. Πώς γίνεται και να μας επιβάλουν νέο δανεισμό και να πουν στους γερμανούς πολίτες ότι τέρμα τα πακέτα διάσωσης της Ελλάδας; Είναι απλό: Το Μνημόνιο 3 θα χρηματοδοτείται ως επί το πλείστον από τις αγορές. Πώς όμως θα πειστούν οι αγορές να δανείσουν στο πτωχευμένο ελληνικό


δημόσιο με αξιοπρεπή επιτόκια; Γιατί να είναι διατεθειμένοι οι ιδιώτες (που δεν είναι βεβαίως κορόιδα για να πιστεύουν τα περί Greek success story) να δανείσουν ένα κράτος με (κοινά αποδεκτό) μη βιώσιμο χρέος; Η απάντηση της κυβέρνησης συνασπισμού του Βερολίνου είναι: Μέσω της επίκλησης του προγράμματος ΟΜΤ της ΕΚΤ! Τι εστί ΟΜΤ; Το όνομά του είναι καθαρά παραπλανητικό. Σημαίνει «οριστικές νομισματικές συναλλαγές» (outright monetary transactions), κάτι που δεν σημαίνει βεβαίως απολύτως τίποτα. Αυτό που εννοεί η ΕΚΤ με τα αρχικά ΟΜΤ είναι η εξής απειλή-εγγύηση: Η ΕΚΤ εγγυάται (ή καλύτερα απειλεί) πως, αν τα επιτόκια ομολόγων μιας χώρας που υπαχθεί στο ΟΜΤ ανέβουν πάνω από κάποιο επίπεδο (π.χ. 5%), η ΕΚΤ θα παρέμβει, αγοράζοντας όσα τέτοια ομόλογα χρειάζεται για να ρίξει τα επιτόκια κάτω του επίπεδου αυτού. Μια τέτοια εγγύησηαπειλή της ΕΚΤ αρκεί ώστε οι ιδιώτες να είναι διατεθειμένοι να αγοράσουν ελληνικά ομόλογα, αν και γνωρίζουν ότι το ελληνικό δημόσιο όχι μόνο θα παραμένει πτωχευμένο, αλλά θα γίνεται όλο και πιο πτωχευμένο (με κάθε νέο ομόλογο που εκδίδει). Να λοιπόν ο σκελετός του Μνημονίου 3: Όπως το Μνημόνιο 2 βασιζόταν σε 130 δισ. νέα δάνεια για να συγκαλυφθεί η αστοχία του Μνημονίου 1 (και η αδυναμία μας να αποπληρώσουμε τα 110 δισ. του Μνημονίου 1), έτσι και το Μνημόνιο 3 θα μας εξασφαλίσει άλλα 200 δισ. (σε βάθος χρόνου) για να συγκαλυφθεί η αστοχία του Μνημονίου 2 (και η πλήρης αδυναμία αποπληρωμής των 240 δισ. των Μνημονίων 1 & 2). Η μόνη διαφορά θα είναι ότι τα 200 αυτά δισ. δεν θα ανακοινωθούν ως τρίτο πακέτο διάσωσης, δεν θα περάσουν από τα κοινοβούλια των κρατών-μελών της ευρωζώνης, δεν θα συζητηθούν καν στα ΜΜΕ. Απλώς θα αντλώνται λίγα-λίγα από τις αγορές υπό τη σιωπηλή καθοδήγη και απειλήεγγύηση της ΕΚΤ. Παράλληλα, η χώρα θα τελεί υπό πλήρη επιτήρηση, με εξοντωτική λιτότητα, συνεχείς παρεμβάσεις, εκποίηση ό,τι πλούτου έχει διατηρήσει το δημόσιο και μηδενικούς βαθμούς

και δανείζουν στο δημόσιο (αγοράζοντας τα νέα ομόλογα) με 5%, και (β) καλύπτουν τα μεταξύ τους δάνεια καταθέτοντας τα ομόλογα αυτά στην ΕΚΤ για να λάβουν ρευστό χρήμα με επιτόκιο 0,25%. Έτσι θα ενταθεί η αλληλεξάρτηση πτωχευμένων τραπεζών και του πτωχευμένου δημόσιου, την ώρα που τράπεζες, τρόικα και κυβέρνηση θα πανηγυρίζουν το Greek success story!

Επίλογος

ελευθερίας για όποια κυβέρνηση συναινέσει στο σιωπηλό Μνημόνιο 3. Γιατί όμως βιάζονται τόσο να εκδώσουν ομόλογα τώρα, πριν καλά-καλά λάβουν τις τελευταίες δόσεις από το Μνημόνιο 2; Οι λόγοι είναι τρεις. Τον πρώτο τον είδαμε: Θέλουν να δώσουν μερικούς πόντους στην κυβέρνηση προεκλογικά, επιτρέποντάς της να πανηγυρίσει την ηρωική έξοδο (ούτε το Μεσολλόγγι να ήταν!). Ο δεύτερος λόγος είναι πιο σημαντικός: Για να εγκριθεί το ΟΜΤ από τη Γερμανία, ο πρόεδρος της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι αναγκάστηκε να θέσει ως όρο ενεργοποίησης του ΟΜΤ υπέρ των ομολόγων της χώρας Χ ότι η χώρα Χ βρίσκεται ήδη στις αγορές. Για να μπορέσουν, λοιπόν, να ενεργοποιήσουν το Μνημόνιο 3 είναι απαραίτητο να βγουν στην πασαρέλα των αγορών διακηρρύσσοντας ότι ο αποκλεισμός της χώρας από την αγορά χρήματος τελείωσε. Υπάρχει και τρίτος λόγος: Να βοηθήσουν κι άλλο τους αγαπητούς τους τραπεζίτες! Πώς βοηθά τους τραπεζίτες η έξοδος στις αγορές; Οι ελληνικές τράπεζες δεν διαθέτουν πλέον ομόλογα του δημοσίου (μετά και την κατ’ ευφημισμόν επαναγορά χρέους του Δεκεμβρίου 2012). Αυτό τους κόβει τα πόδια, καθώς οι τράπεζες χρησιμοποιούν κρατικά ομόλογα ως εχέγγυα για να δανείζονται από την ΕΚΤ. Τώρα, θα δανειστούν η μία από την άλλη, θα αγοράσουν ομόλογα κι έτσι θα βγάλουν κέρδη εις βάρος του έλληνα και ευρωπαίου φορολογούμενου. Πώς; Με δύο τρόπους: (α) Δανείζονται με επιτόκιο λιγότερο του 1% η μία από την άλλη

Τι ήταν αυτό που ανέκαθεν χαρακτήριζε την ελληνική κλεπτοκρατία; Υπερδανεισμός του κράτους (τον οποίο φορτωνόταν ο αδύναμος φορολογούμενος) και κάποια ψίχουλα παροχών (από τα δανεικά) προεκλογικά, ώστε οι εκπρόσωποι της κλεπτοκρατίας να επανεκλέγονται. Τι χαρακτηρίζει τη νέα, μνημιώδη, μνημονιακή κλεπτοκρατία σήμερα; Νέος δανεισμός του βαθιά πτωχευμένου κράτους από τις αγορές, υπό την αιγίδα και με τη βοήθεια της τροϊκανής τεχνογνωσίας, και κάποια ψίχουλα παροχών (από τα δανεικά) προεκλογικά, ώστε οι εκπρόσωποι της νέας κλεπτοκρατίας να μην καταποντιστούν στις ευρωεκλογές. Υπό αυτή την έννοια, επιστροφή στις αγορές δεν είναι παρά ολική επιστροφή στην παραδοσιακή πρακτική της εγχώριας κλεπτοκρατίας, με τη μεγάλη όμως διαφορά ότι σήμερα το κράτος είναι πιο βαθιά πτωχευμένο από ποτέ, η ελληνική κοινωνία ισχνότατη και στα όρια της εξαθλίωσης και η άρχουσα κλεπτοκρατία δεσμευμένη από τον ξένο παράγοντα περισσότερο απ’ όσο οι μετεμφυλιακές κυβερνήσεις από τον κ. Πιούριφοϊ. Κλείνοντας με μια περίληψη του τι σημαίνει η έκδοση ομολόγων και η έξοδος στις αγορές, το μόνο που αξίζει να συγκρατήσουμε είναι ότι: (Α) Επιταχύνει τον ρυθμό αύξησης του ήδη μη βιώσιμου χρέους, και (Β) Αποτελεί μέρος του σχεδίου για το Μνημόνιο 3, το οποίο θα διαφέρει από τα πρώτα δύο μνημόνια μόνο στο ότι τα νέα, τεράστια, μη βιώσιμα δάνεια θα έρθουν από ιδιώτες με τη διαμεσολάβηση της ΕΚΤ (στο πλαίσιο του προγράμματος ΟΜΤ).  HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 • 11


Report

ΑΓΝΟΕΙΤΑΙ ΔΙΚΟΓΡΑΦΙΑ - ΣΟΚ: Ο ΠΑΛΛΗΣ ΧΡΗΜΑΤΙΖΕ

ΤΟΝ ΜΙΧΕΛΑΚΗ

12 • HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014


Ο υπουργός Εσωτερικών Γιάννης Μιχελάκης εισέπραττε χιλιάδες ευρώ από τον προφυλακισμένο επιχειρηματία Αναστάσιο Πάλλη, παρέχοντας υπηρεσίες κοινοβουλευτικού ελέγχου υπέρ των συμφερόντων του. Αυτή την κατηγορία αποδίδει δικογραφία που έχει σχηματιστεί από την Εισαγγελία Αθηνών για τον υπουργό και έχει σταλεί προκειμένου να ψηφίσει η Βουλή των Ελλήνων να αρθεί η ασυλία του. Περιέργως όμως η δικογραφία, περίπου τέσσερις μήνες μετά την αποστολή της από την Εισαγγελία, δεν έχει φτάσει στη Βουλή. Δικογραφίες μάλιστα που αφορούν άλλους βουλευτές, οι οποίες στάλθηκαν από την Εισαγγελία αφότου στάλθηκε η δικογραφία Μιχελάκη, όχι μόνο έχουν φτάσει στη Βουλή, αλλά έχει συζητηθεί και το θέμα της άρσης της ασυλίας. Με βάση τα έγγραφα και την επίσημη απάντηση της Βουλής, η δικογραφία που αφορά την κατηγορία για χρηματισμό του υπουργού δεν είχε φτάσει ως τις 3 Απριλίου. Θα έχει πραγματικά ενδιαφέρον, αν οι συναρμόδιοι φορείς της Δικαιοσύνης και του υπουργείου Δικαιοσύνης, οι οποίοι από την 1η Απριλίου έχουν ενημερωθεί για την έρευνά μας, θα επιδοθούν σε αγώνα δρόμου για να φτάσει η δικογραφία στη Βουλή πριν την έκδοση του περιοδικού, πράγμα βεβαίως που δίνει στην έρευνα ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Του Κώστα Βαξεβάνη

HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 • 13


Επίθετο

Όνομα

Κόμμα

Ημερομηνία Υποβολής

Καμμένος

Παναγιώτης

ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ

2.1.2014

Καμμένος

Παναγιώτης

ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ

14.1.2014

Αραμπατζή

Φωτεινή

ΝΔ

29.1.2014

Κουκουλόπουλος

Πάρις

ΠΑΣΟΚ

18.2.2014

Μουσουρούλης

Κωνσταντίνος

ΝΔ

20.2.2014

Ε. Ζαρούλια, Ν. Κούζηλος, Μ. Αρβανίτης, Α. Γρέγος, Π. Ζησιμόπουλος, Α. Ματθαιόπουλος, Κ. Μπαρμπαρούσης, Δ. Κουκούτσης, Χ. Αλεξόπουλος Ν. Μιχαλολιάκος, Η. Κασιδιάρης, Ν. Μίχος, Ι. Λαγός, Γ. Γερμενής, Ε. Μπούκουρας

21.2.2014

Ν. Μιχαλολιάκος Ιωάννης Λαγός Νικόλαος Μίχος Χρήστου Παππά

ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΉ

Γιακουμάτος

Γεράσιμος

ΝΔ

21.2.2014

Κέλλας

Χρήστος

ΝΔ

5.3.2014

Μπούκουρας

Ευστάθιος

ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΣ

28.3.2014

Κανέλλη

Λιάνα

ΚΚΕ

28.3.2014

Σύμφωνα με τα επίσημα έγγραφα που έχουμε στη διάθεσή μας, από την 1η Ιανουαρίου 2014 έως τις 3 Απριλίου 2014 στη Βουλή είχαν διαβιβαστεί μέσω του υπουργείου Δικαιοσύνης δέκα δικογραφίες που αφορούν βουλευτές. Καμία όμως δεν αφορά τον Γιάννη Μιχελάκη.

14 • HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014


Πράξη για την οποία κατηγορείται

Συνεδρίαση

Άρση / Μη Άρση

Συκοφαντική Δυσφήμηση (363-362 ΠΚ)

χΑ'/19.2.2014

Μη άρση

Συκοφαντική Δυσφήμηση (363-362 ΠΚ)

χΑ'/19.2.2014

Μη άρση

Μη εμπρόθεσμη καταβολή αποδοχών συνεπεία σχέσεως εργασίας, κατά συρροή και εξακολούθηση.

ΡΙ'/19.3.2014

Άρση

Συκοφαντική Δυσφήμηση (α. 1, 13α, 14, 26 παρ. 1, 27, 51, 53, 57, 61, 79 και 363-362 ΠΚ)

PΙ'/19.3.2014

Μη άρση

Σχετικά με τη ματαίωση της επένδυσης εξόρυξης ζεολίθου στα πετρωτά Έβρου.

PI'/19.3.2014

Μη άρση

ΡΙΘ/2.4.2014

Άρση για Ζαρούλια, Κασιδιάρη, Κούζηλο, Αρβανίτη, Κουκούτση (για τους υπόλοιπους εκκρεμεί)

Άμεση συνέργεια σε παραβάσεις του άρθρου 19 παρ. 5 του ν. 2523/1997, όπως ισχύει μετά την αντικατάσταση από το άρθρο 16 παρ. 2 του ν. 3888/2010.

PI'/19.3.2014

Μη άρση

Παράβαση καθήκοντος κατ' εξακολούθηση (α. 94 παρ. 1, 98, 259 Π.Κ.)

PI'/19.3.2014

Άρση

Ένταξη και διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης (άρθρο 187 παρ. 1 και 3 ΠΚ)

Κατοχή πυροβόλων όπλων και πυρομαχικών με σκοπό τον παράνομο εφοδιασμό εγκληματικής οργάνωσης (αρ. 15 παρ. 1 Ν.2168/1993) Παράβαση άρθρου 1 παρ.2 περ.ε του Ν. 2168/1993 Παράβαση του Ν. 495/1976 Α. Παράβαση του άρθρου 1 παρ. 1 περ.η του Ν. 2168/1993 Β. Παράβαση του άρθρου 21 παρ. 1 Ν.4139/2013 Α. Παράβαση άρθρου 1 παρ. 2 περ.γ Ν.2168/1993 Β. Παράβαση του Ν. 3028/2002

Παράβαση άρθρων 34 παρ. 12α του ν.2996/1999 σε συνδυασμό με το άρθρο 292 ΕΚΚΡΕΜΕΙ παρ. 1 Π.Κ. Συκοφαντική δυσφήμηση (άρθρα 363-362 Π.Κ.)

Η

δικογραφία που δείχνει τον Γιάννη Μιχελάκη ως χρηματιζόμενο από τον Αναστάσιο Πάλλη πατάει σε έγγραφα αλλά και σε μαρτυρίες ανθρώπων που κλήθηκαν να επιβεβαιώσουν όσα περιέγραφαν τα έγγραφα. Η εισαγγελική έρευνα ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2013 όχι με αντικείμενο τον βουλευτή της ΝΔ και υπουργό σήμερα, αλλά τις δραστηριότητες του Πάλλη. Μετά από δημοσιεύματα του Hot Doc, στα οποία ο βρετανός Έντουαρντ Πρινγκλ Στέισι, πρώην συνεργάτης του Πάλλη και του εφοπλιστή Βίκτορα Ρέστη, αποκάλυπτε σχέδιο απαγωγής του από τον Πάλλη και εμπόριο όπλων, οι εισαγγελείς έβγαλαν εντάλματα για έρευνα στο σπίτι του

Πάλλη, το Πολεμικό Μουσείο το οποίο είχε ιδρύσει, αλλά και το γραφείο του. Η έρευνα των εισαγγελέων, οι οποίοι επί μέρες και με αλλεπάλληλες βάρδιες έρευνας κατέσχεσαν και ταξινόμησαν το υλικό, επεκτάθηκε και σε επιμέρους στοιχεία που προέκυπταν. Ένα τμήμα της έρευνας αφορούσε τη σχέση του Πάλλη με την εισαγωγή όπλων, ένα άλλο αφορούσε τις πιθανές σχέσεις με τη Χρυσή Αυγή, ενώ το αρχείο του καταζητούμενου τότε επιχειρηματία δημιουργούσε προϋποθέσεις για έρευνες σχετικά με οικονομικές συναλλαγές και πρόσωπα που σχετίζονταν μαζί του. Κατασχέθηκαν δεκάδες σκληροί δίσκοι υπολογιστών, από τους οποίους αρκετοί ήταν κρυπτογραφημένοι και

ΕΚΚΡΕΜΕΙ

περιείχαν στοιχεία από διάφορες δραστηριότητες, είτε του Πάλλη, είτε των δεκάδων offshore εταιριών του, είτε των κοινών που είχε με τον τότε προφυλακισμένο επιχειρηματία Βίκτορα Ρέστη. Ο Πάλλης εμφανιζόταν ως ο frontman του Ρέστη σε διάφορες δραστηριότητες, ενώ υπήρχαν και άλλες στις οποίες είχε αυτονομηθεί. Μαζί με το ηλεκτρονικό αρχείο του Πάλλη κατασχέθηκαν δεκάδες φάκελοι με έγγραφα. Ο καταζητούμενος επιχειρηματίας είχε ταξινομημένα αρχεία με φακέλους, που ο καθένας από αυτούς είχε το όνομα κάποιου με τον οποίο ο Πάλλης δεν είχε απαραίτητα επαγγελματική σχέση. Ήταν ουσιαστικά φακέλωμα συναλλαγών και πληροφοριών.   HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 • 15


Report

1

Ανάμεσα στα έγγραφα που κατασχέθηκαν στο γραφείο του Πάλλη υπάρχουν δύο ερωτήσεις κοινοβουλευτικού ελέγχου, τις οποίες η Εισαγγελία συνδέει με την υπόθεση Μιχελάκη. Η πρώτη ερώτηση (1) έχει γίνει από τον βουλευτή της ΝΔ Αθανάσιο Νταβλούρο και αναφέρεται σε υπόθεση που εμπλέκεται ο Πάλλης. Η δεύτερη ερώτηση (2) γίνεται από τον Γιάννη Μιχελάκη, ο οποίος λέει πως, παίρνοντας αφορμή από την ερώτηση του Νταβλούρου, θέλει να επεκτείνει τους προβληματισμούς. Βάζει ουσιαστικά θέμα για τον Βίκτορα Ρέστη.

Εκτός από το όνομα του Γιάννη Μιχελάκη, στο χειρόγραφο αρχείο του Πάλλη υπάρχουν ονόματα και άλλων πολιτικών και κυρίως υπουργών. Μέσω του αχανούς αυτού αρχείου οι εισαγγελείς φαίνεται ότι προσπαθούν να συσχετίσουν στοιχεία για να διαπιστώσουν αν ο κατάλογος με τα ονόματα των πολιτικών δεν είναι τίποτα άλλο από το pay roll του επιχειρηματία.

«Ο Μιχελάκης πληρώθηκε για να κάνει ερώτηση στη Βουλή» Εκτός από τους ταξινομημένους φακέλους που κατασχέθηκαν, κατασχέθηκαν και πάνω από 1.000 σελίδες με

16 • HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

χειρόγραφες σημειώσεις του Αναστάσιου Πάλλη. Σε αυτές τις σημειώσεις περιγράφει ραντεβού, επαφές με σημαίνοντα πρόσωπα, αλλά και ποσά δίπλα σε ονόματα. Ο επιχειρηματίας περιγράφει επανειλημένα ραντεβού του με στελέχη του υπουργείου Οικονομικών και έχει σημειώσει το ποσό των 400.000 δίπλα στο όνομα του Ε.Κ., ανώτερου στελέχους του ΣΔΟΕ. Σε ένα από τα χειρόγραφα ο Πάλλης έχει καταγράψει τη διαδικασία χρηματισμού του τότε βουλευτή της ΝΔ και σημερινού υπουργού Εσωτερικών Γιάννη Μιχελάκη. Ο Πάλλης περιγράφει την αποστολή έμπιστου ανθρώπου, ο οποίος μετέφερε

χρηματικό ποσό στον βουλευτή. Ο λόγος, όπως φαίνεται, είναι για να καταθέσει στη Βουλή ερώτηση για τη δραστηριότητα του Βίκτορα Ρέστη, με τον οποίο ήταν πλέον σε αντιπαράθεση και ήθελε να τον στοχοποιήσει στις Αρχές και να προκαλέσει δημοσιότητα. Η ανάγνωση των χειρογράφων από τους εισαγγελείς τούς ανάγκασε να ξεκινήσουν έρευνα για το ενδεχόμενο ποινικών ευθυνών του βουλευτή Γιάννη Μιχελάκη. Από τον εισαγγελέα κλήθηκαν να καταθέσουν άνθρωποι του περιβάλλοντος του Πάλλη και ο άνθρωπος που στα χειρόγραφα του Πάλλη εμφανιζόταν ως ο κομιστής του χρηματικού ποσού. Ο μάρτυρας Ν.Κ. επιβεβαίωσε στον εισαγγελέα πως μετέφερε στον βουλευτή ποσό που του παρέδωσε ο επιχειρηματίας για να τον εξυπηρετήσει.

Ερώτηση για τον Ρέστη εναντίον ερώτησης για τον Πάλλη Ανάμεσα στα έγγραφα που κατασχέθηκαν στο γραφείο του Πάλλη υπάρχουν δύο ερωτήσεις κοινοβουλευτικού ελέγχου, τις οποίες η Εισαγγελία συνδέει με την υπόθεση Μιχελάκη. Η πρώτη ερώτηση έχει γίνει από τον βουλευτή της ΝΔ Αθανάσιο Νταβλούρο και αναφέρεται σε υπόθεση που εμπλέκεται ο Πάλλης. Στην ερώτηση αυτή, ο βουλευτής Νταβλούρος, με βάση δημοσίευμα το οποίο αναφέρεται σε απάτη που φέρεται να έκανε ο Αναστάσιος Πάλλης σε βάρος του ΟΤΕ, ρωτά τους υπουργούς γιατί η υπόθεση αυτή, ενώ έφτασε στο γραφείο του ανακριτή το 2008, δεν προχωράει επί πέντε


2

χρόνια. Η ερώτηση αυτή έχει κατατεθεί στη Βουλή στις 31 Ιανουαρίου 2013. Η δεύτερη ερώτηση γίνεται από τον Γιάννη Μιχελάκη και απευθύνεται στους υπουργούς Δικαιοσύνης Αντώνη Ρουπακιώτη και Οικονομικών Γιάννη Στουρνάρα και έχει θέμα «Κανένας μεγαλοοφειλέτης στο απυρόβλητο». Ο ερωτών βουλευτής λέει πως, παίρνοντας αφορμή από την ερώτηση του Νταβλούρου, θέλει να επεκτείνει τους προβληματισμούς. Βάζει ουσιαστικά θέμα για τον Βίκτορα Ρέστη. Γράφει συγκεκριμένα: «Σε συνέχεια της Επίκαιρης Ερώτησης του συναδέλφου μου, και σε περίπτωση που ευσταθεί η καταγγελία, προκύπτει εύλογα το ερώτημα αν έχει διερευνηθεί από την ελληνική Δικαιοσύνη τυχόν εμπλοκή στην εν λόγω υπόθεση του φερόμενου ως συνιδιοκτήτη της εταιρεία Ronda Shipmanagement Inc, γνωστού εφοπλιστή κ. Βίκτορα Ρέστη. Επίσης, σύμφωνα με στοιχεία που είδαν πρόσφατα το φως της δημοσιότητας, η ΔΟΥ ΦΑΕ Πειραιά επέβαλε στην εταιρεία συμφερόντων του κυρίου Ρέστη ΦΑΝΤΟΜ Ανώνυμη Εμπορική Εταιρεία, δυνάμει της υπ' αριθμ. 409/6-12-2011 απόφασης, πρόστιμο συνολικού ύψους 31.455.970 ευρώ για εικονικά συμβόλαια που είχαν συνταχθεί με σκοπό την αγορά δύο μεγάλων κεντρικών ακινήτων στη Γλυφάδα τον Μάιο και τον Οκτώβριο του 2008, το οποίο όμως ο εφοπλιστής αρνείται να καταβάλει στο ελληνικό δημόσιο. Επιπρόσθετα στα ίδια δημοσιεύματα αναφέρεται ότι εκκρεμεί εις βάρος του κυρίου Ρέστη ποινική δικογραφία για φοροδιαφυγή σε βαθμό

Ο μάρτυρας Ν.Κ. επιβεβαίωσε στον εισαγγελέα πως μετέφερε στον βουλευτή ποσό που του παρέδωσε ο επιχειρηματίας για να τον εξυπηρετήσει

κακουργήματος (άρθρα 17, 18 και 19 του Ν.2523/1997), όπως προκύπτει από το υπ' αριθμ. ΑΟΙΕ/2010/492 έγγραφο της αντιεισαγγελέως κυρίας Πόπης Παπανδρέου, με το οποίο η εισαγγελική λειτουργός ζητεί από το ΣΔΟΕ τη διενέργεια έρευνας “προς διερεύνηση της ουσιαστικής βασιμότητας των καταγγελλομένων περί τελέσεως αυτεπαγγέλτως διωκωμένων αξιόποινων πράξεων”. Περαιτέρω εντύπωση προκαλούν τα σοβαρά προβλήματα κεφαλαιακής επάρκειας της   HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 • 17


Report

τράπεζας συμφερόντων του κυρίου Ρέστη FBBank, που επισημαίνονται στα υπ' αριθμ. 1395/12-6-2012 και 1714/13-72012 σχετικά έγγραφα της Τράπεζας της Ελλάδος και αποδίδονται, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, σε σημαντικό βαθμό στα δάνεια που χορηγήθηκαν αφειδώς σε εταιρείες συμφερόντων των μετόχων της τράπεζας, θέτοντας σε άμεσο κίνδυνο τη βιωσιμότητά της». Ο Γιάννης Μιχελάκης κάνει δηλαδή προς τη Βουλή μια ερώτηση, η οποία θέτει εφ' όλης της ύλης το θέμα Ρέστη, χωρίς ωστόσο να τονίσει μια άγνωστη πλευρά, αλλά αυτές που ήδη ερευνά η Δικαιοσύνη. Έτσι η απάντηση που δίνεται από τους αρμόδιους υπουργούς δικαιολογημένα δεν έχει καμιά διαφωτιστική πλευρά, πέρα από την αυτονόητη πως οι υπηρεσίες και η Δικαιοσύνη ερευνούν. Η ερώτηση ωστόσο τροφοδοτεί εκ των πραγμάτων με δημοσίευματα τον Τύπο με το θέμα Ρέστης. Ο κοινοβουλευτικός έλεγχος δεν μπορεί να αποδώσει κάτι, αφού δεν διερευνά κάτι, αλλά δίνει τροφή στον Τύπο. Για κάποιον που παρατηρεί εκ των υστέρων την πορεία αυτού του είδους του κοινοβουλευτικού ελέγχου, εμφανίζεται

18 • HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

στην ελληνική Βουλή μια ερώτηση που αφορά τον Πάλλη και στη συνέχεια μια δεύτερη που αφορά τον αντίπαλό του Βίκτορα Ρέστη.

Η δικογραφία έχει… καθυστέρηση Μετά τη μελέτη του υλικού και την εξέταση των μαρτύρων, η Εισαγγελία Πρωτοδικών διαβίβασε τη δικογραφία στον Άρειο Πάγο, προκειμένου να διαβιβαστεί, όπως ορίζει το Σύνταγμα, στο υπουργείο Δικαιοσύνης και από εκεί στη Βουλή. Η δικογραφία φαίνεται να εγκαταλείπει την Ευελπίδων την περίοδο των Χριστουγέννων του 2013, δηλαδή πριν από τέσσερις μήνες. Δεν έχει ωστόσο διανύσει ακόμη τη διαδρομή που απαιτεί ο νόμος και η λογική για να τεθεί το θέμα της άρσης ασυλίας του βουλευτή στην ολομέλεια. Το φυσικό θα ήταν μια τόσο σοβαρή υπόθεση, που αποδίδει κατηγορίες χρηματισμού σε βουλευτή και υπουργό πλέον για να ασκήσει το κοινοβουλευτικό του έργο, να είχε διεκπεραιωθεί το συντομότερο, όχι μόνο για να αποδοθεί δικαιοσύνη, αλλά κυρίως για να μην επικρέμονται εναντίον του σοβαρές και άδικες κατηγορίες. Σύμφωνα με τα επίσημα έγγραφα που έχουμε στη διάθεσή μας, από την 1η Ιανουαρίου 2014 έως τις 3 Απριλίου 2014 στη Βουλή είχαν διαβιβαστεί μέσω του υπουργείου Δικαιοσύνης δέκα δικογραφίες που αφορούν βουλευτές. Καμία όμως δεν αφορά τον Γιάννη Μιχελάκη. Είναι χαρακτηριστικό πως δικογραφία, για παράδειγμα, που αφορά τον πρόεδρο των Ανεξάρτητων Ελλήνων Πάνο Καμμένο, η οποία σχηματίστηκε μετά από μήνυση του δημοσιογράφου Άρη Πορτοσάλτε τον Οκτώβριο του 2013, τον Δεκέμβριο φαίνεται να έχει φύγει από το Πρωτοδικείο, να φτάνει στη Βουλή και μάλιστα να συζητιέται. Η δικογραφία όμως που αφορά τον Γιάννη Μιχελάκη, παρότι φεύγει από το Πρωτοδικείο την ίδια περίοδο, στις 3 Απριλίου δεν είχε φτάσει.

Σε επίσημη ερώτηση που θέσαμε στην Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών για το αν η δικογραφία έφυγε από την Εισαγγελία πριν από τέσσερις μήνες, η προϊσταμένη της Εισαγγελίας Παναγιώτα Φάκου μας απάντησε πως τέτοιες πληροφορίες μπορεί να δώσει μόνο η Βουλή. Μια από τις πιο σοβαρές δικογραφίες των τελευταίων ετών, όχι σε ό,τι αφορά τη βαρύτητα των αδικημάτων που αποδίδονται στον βουλευτή της ΝΔ, αλλά το είδος των αδικημάτων, δηλαδή του χρηματισμού του για να υποβάλει ερωτήσεις στο κοινοβούλιο κατά παραγγελία, φαίνεται να έχει χαθεί μεταξύ Αρείου Πάγου και υπουργείου Δικαιοσύνης. Η αποκάλυψη της υπόθεσης Μπαλτάκου και των παραδοχών που κάνει ο πρώην γραμματέας του υπουργικού συμβουλίου για παρεμβάσεις στη Δικαιοσύνη από υπουργούς προφανώς δίνει μια ακόμη διάσταση στο θέμα της υπόθεσης Μιχελάκη. Το ερώτημα δεν είναι μόνο αν ο βουλευτής και υπουργός είναι ένοχος για χρηματισμό, αλλά ποιος και γιατί κρύβει τη δικογραφία.

Άγνοια δηλώνει το υπουργείο Δικαιοσύνης Το υπουργείο Δικαιοσύνης, στο οποίο απευθυνθήκαμε, προκειμένου να ενημερωθούμε για το κατά πόσον η δικογραφία κατά του Γιάννη Μιχελάκη έχει διαβιβαστεί από τον Άρειο Πάγο, σε αυτό και στη συνέχεια στη Βουλή, δεν απάντησε επίσημα, ενημερωθήκαμε ωστόσο από τον διευθυντή του υπουργικού γραφείου, Χάρη Μπίρμπο ότι κανένα τέτοιο δικόγραφο δεν έχει περάσει από τα χέρια του. Ως εκ τούτου η δικογραφία παραμένει χαμένη κάπου μεταξύ Πρωτοδικείου, Αρείου Πάγου και υπουργείου Δικαιοσύνης, μοναδική αρμοδιότητα του οποίου είναι, εφόσον του αποσταλεί η δικογραφία, να εγκρίνει, δια της υπογραφής του υπουργού, τη διαβίβασή της στη Βουλή, προκειμένου να ζητηθεί η άρση ασυλίας του εμπλεκόμενου βουλευτή. Ο κύριος Μιχελάκης, στον οποίο απευθυνθήκαμε μέσω του διευθυντή του γραφείου Τύπου, δεν δέχθηκε να απαντήσει επίσημα. 


Ο

Αναστάσιος Πάλλης συνελήφθη αρχικά τον Απρίλιο του 2013 για παράβαση του νόμου περί όπλων, αφέθηκε ελεύθερος και τελικά παραδόθηκε στις Αρχές τον Δεκέμβριο του 2010, κατηγορούμενος για υπεξαίρεση και ξέπλυμα βρόμικου χρήματος. Είχαν προηγηθεί, πολλούς μήνες πριν, οι αποκαλύψεις του Hot Doc αναφορικά με τις επιχειρηματικές του δραστηριότητες. Ο Αναστάσιος Πάλλης ήταν στα τέλη της δεκαετίας του ’90 ένας υπαξιωματικός της Πολεμικής Αεροπορίας. Είχε ήδη κάνει την εμφάνισή του με την εμπλοκή του στο σκάνδαλο της μονής Τοπλού, ενώ είχε άριστες σχέσεις με τον ηγούμενο της μονής Βατοπεδίου Εφραίμ. Το 2004 ο Πάλλης εμφανίστηκε ως εκπρόσωπος της οffshore εταιρίας RONDA SHIPMANAGEMENT INC, η οποία ξεκίνησε να δραστηριοποιείται στην Ελλάδα και εντάχθηκε στις ευνοϊκές φορολογικές διατάξεις του νόμου για τους εφοπλιστές. Η εταιρία εμφάνιζε στην ιδιοκτησία της πλοίο με το όνομα «LOTUS», το οποίο, όπως αποκαλύφθηκε, δεν ανήκε σε εκείνη αλλά σε κάποιον Ιάπωνα. Την ίδια χρονιά, έχοντας συστήσει μια οffshore εταιρία, κατάφερε να εξαπατήσει τον ΟΤΕ, με τον οποίο συμφώνησε να δρομολογούνται οι κλήσεις που γίνονται από την Ελλάδα σε ροζ τηλέφωνα μιας μικρής χώρας της δυτικής Αφρικής. Το 2005 η εταιρία CST από το κρατίδιο Sao Tome and Principe ενημέρωσε τον ΟΤΕ πως ήταν ο μοναδικός τηλεπικοινωνιακός πάροχος της χώρας. Κάπως έτσι αποκαλύφθηκε η τηλεπικοινωνιακή απάτη με τη μέθοδο dialer. Η έρευνα συνεχίστηκε από το ΣΔΟΕ, το οποίο εντόπισε μεγάλη κίνηση ποσών σε ύποπτους λογαριασμούς. Περισσότερα από επτά χρόνια μετά, η ανάκριση δεν έχει τελειώσει. Το όνομα του Πάλλη ενεπλάκη και σε υπόθεση απαγωγής, την περίοδο που είχαν διαταραχθεί οι σχέσεις του με τον Ρέστη, ο οποίος είχε ενημερωθεί πως τα έξοδα φύλαξης και εξοπλισμών των πλοίων του, από εταιρία την οποία είχε δημιουργήσει ο Πάλλης μαζί με

ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΑΛΛΗΣ

Το όνομα του Πάλλη ενεπλάκη και σε υπόθεση απαγωγής, την περίοδο που είχαν διαταραχθεί οι σχέσεις του με τον Ρέστη

Βρετανούς, ήταν υπέρογκα. Ο Ρέστης ζήτησε να δει τον μέτοχο της εταιρίας του Πάλλη, Έντουαρντ Πρινγκλ Στέισι, ο οποίος έφτασε στην Αθήνα στις 27 Νοεμβρίου 2012. Πριν βγει από την αίθουσα αποσκευών τον πλησίασαν τρεις άντρες, απεσταλμένοι του Πάλλη κατά τα λεγόμενα του Στέισι, οι οποίοι δεν του επέτρεψαν να βγει έξω από την αίθουσα, του γνωστοποίησαν πως του είχαν έτοιμο

εισιτήριο για την επόμενη πτήση και του ζήτησαν να υπογράψει κάποια συμφωνητικά, ενώ κάλεσαν στο τηλέφωνο τον Πάλλη, ο οποίος του ζήτησε να συμμορφωθεί με τις υποδείξεις τους. Τον Ιανουάριο του 2011 ο Πάλλης εμφανίστηκε να αγοράζει το 40% του «Πρώτου Θέματος», όπως είχε ανακοινώσει η ίδια η εφημερίδα. Παράλληλα διατηρούσε μουσείο όπλων στο Κορωπί, στο οποίο μπορούσε να βρει κανείς άρματα μάχης, πυραύλους, αεροσκάφη και σύγχρονα όπλα. Μετά και τις αποκαλύψεις του Hot Doc, ήδη από τον Μάρτιο του 2013, οι Αρχές διεξήγαγαν έρευνα και στην κατοχή του βρέθηκε οπλοστάσιο και ναζιστικά σύμβολα. Οι Αρχές επιχείρησαν να τον συνδέσουν με την υπόθεση της Χρυσής Αυγής, ενώ ο ίδιος διατεινόταν ότι πίσω από την εκστρατεία κατασυκοφάντησής του βρίσκεται ο πρώην συνεταίρος του, Βίκτορας Ρέστης. Πάντως, σύμφωνα με τις αποκαλύψεις που είχε κάνει το Hot Doc, ο Αναστάσιος Πάλλης είχε φέρει στην Ελλάδα 4.000 όπλα, τα οποία οι αρχές ακόμη αναζητούν.  HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 • 19


Masqué. Doc Του Θανάση Καρτερού

Ο Κασιδιάρης φούρναρης Σε σύγκριση με τον Μιχαλολιάκο ο Ηλίας Κασιδιάρης είναι το νέο αίμα της Χρυσής Αυγής. Ευσταλής, αθλητικός, μιλάει Ελληνικά καλύτερα από όλους τους ελληνομαθείς του «εγέρθητου». Και την ίδια στιγμή, ενώ είναι ανώτερος όλων των συντρόφων του στον χειρισμό της γλώσσας, είναι τουλάχιστον ισάξιος αν όχι και ανώτερος και στον χειρισμό των όπλων κάθε είδους – αγχεμάχων και εκηβόλων. Καθώς και στις πολεμικές τέχνες, στις οποίες μάλιστα τυγχάνει και εκπαιδευτής.

20 • HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

Ό

λα αυτά, μαζί με τις ημίγυμνες μυώδεις εμφανίσεις του με τον αγκυλωτό στο μπράτσο, τον ανέδειξαν σε έναν από τα πιο αναγνωρίσιμα –κατ’ άλλους πιο σεσημασμένα– στελέχη της οργάνωσης. Από τη στιγμή μάλιστα που πρόσθεσε στο πολιτικό του βιογραφικό το νερό κατά της Δούρου και τα χαστούκια κατά της Κανέλλη, η πολιτική του σταδιοδρομία απογειώθηκε. Και προσγειώθηκε στη Βουλή των Ελλήνων, χωρίς τα πυροβόλα του όπλα βέβαια, αφού κάποια στιγμή το προεδρείο αποφάσισε να απαγορεύσει την οπλοφορία εντός του κοινοβουλίου, αλλά με τα άλλα πολιτικά του όπλα σε πλήρη λειτουργία και δράση. Για μεγάλο χρονικό διάστημα, ωστόσο, ούτε έδειρε ούτε χαστούκισε κανέναν και είχε περιοριστεί στον άχαρο ρόλο απλώς να βρίζει πότε-πότε διάφορους προδότες και τη Φωτεινή Πιπιλή. Ενώ ταυτόχρονα, μετά τη σύλληψη του αρχηγού, του υπαρχηγού και των άλλων, υποχρεώθηκε ως αναπληρωτής αρχηγός και υπαρχηγός να παίζει τον άχαρο ρόλο του καλού παιδιού που το αδίκησε το άδικο πολιτικό σύστημα. Τον ρόλο «εμείς δεν είμαστε ναζί, δεν είμαστε εγκληματική οργάνωση, είμαστε ένα νόμιμο πολιτικό κόμμα, που δρα με νόμιμες μεθόδους και με σεβασμό στους νόμους». Πράγμα που όσο να ‘ναι έβλαψε την εικόνα του και θάμπωσε κάπως την ακτινοβολία του αγκυλωτού στο μπράτσο του. Όλα αυτά μέχρι τη μεγάλη ώρα που η οργάνωση πήρε την απόφαση να καταδικάσει σε πολιτικό θάνατο ένα συνομιλητή και συνοδοιπόρο της, τον Τάκη Μπαλτάκο. Και ο Κασιδιάρης ανέλαβε όλη την επιχείρηση, την οποία διέπραξε ακόμα πιο επιδέξια και αποτελεσματικά από ό,τι τις γροθιές, τα χαστούκια και τις απειλές που είχε

μοιράσει μέχρι τότε. Πρώτα-πρώτα έστησε την κάμερα. Μετά έστησε τον Μπαλτάκο. Μετά τον καθοδήγησε με χρυσαυγίτικη μαεστρία να δώσει τις απαντήσεις που έπρεπε. Και τέλος, όταν ήρθε η διαταγή, ανακοίνωσε στη Βουλή τη θανατική καταδίκη, την οποία και πάραυτα εκτέλεσε με τη βοήθεια του διαδικτύου. Έτσι αποδείχτηκε ότι ο μεν Μπαλτάκος υμνεί την κρυπτεία των αρχαίων Σπαρτιατών, ο δε Κασιδιάρης την εφαρμόζει στις μέρες μας. Τον φούρνισε τον Μπαλτάκο χωρίς πολλά-πολλά ως είλωτα του συστήματος, ενώ σιγοψήνει κι άλλους για να καταλάβουν ότι όποιος ανακατεύεται με τη Χρυσή Αυγή τον τρώει το φίδι. Και με την επιτυχή έκβαση της επιχείρησης, βρέθηκε πάλι στην κορυφή των αξιών και των άξιων της εν λόγω οργάνωσης. Η οποία παρακολουθεί, υποκλέπτει, πουλάει τους φίλους της, υπερηφανεύεται ότι έχει διεισδύσει στις δυνάμεις καταστολής, φουρνίζει και ξεφουρνίζει με κλεμμένες συνομιλίες ακόμα και τον πρωθυπουργό, για να αποδείξει ότι είναι αθώα. Δρα δηλαδή ως εγκληματική συμμορία για να αποδείξει ότι δεν είναι εγκληματική συμμορία. Μ’ αυτό το κλίμα ανάτασης, ο Ηλίας Κασιδιάρης βρίσκεται στο στοιχείο του. Ο Κασιδιάρης φούρναρης. Ο κατάλληλος άνθρωπος στην κατάλληλη θέση – του αρχηγού. Και θα είναι ο κατάλληλος άνθρωπος στην ακόμα πιο κατάλληλη θέση κι όταν βρεθεί στο ίδιο κελί με τον αρχηγό. Να φουρνίζουν και να ξεφουρνίζουν ο ένας τον άλλον. 


HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 • 21


Ακαδημία Πλάτωνος

Ο Πλάτωνας

έρμαιο της BlackRock Του Βασίλη Ευθυμίου Μπορεί μια περιοχή στην Αθήνα να βρίσκεται στο επίκεντρο πολυεθνικού επιχειρηματικού μοντέλου; Λογικό να μπορεί. Γίνεται όμως το πρωθυπουργικό γραφείο, ο υπουργός Περιβάλλοντος, το υπουργείο Πολιτισμού, ο περιφερειάρχης Αττικής και ο δήμαρχος Αθηναίων να δείχνουν ταυτόχρονα κατανόηση και να κάνουν ό,τι περνά από το χέρι τους, αγνοώντας ακόμα και το Συμβούλιο της Επικρατείας, για να κατασκευαστεί ένα εμπορικό κέντρο με θέα τον αρχαιολογικό χώρο στην Ακαδημία Πλάτωνος; Φυσικά και γίνεται, όταν πίσω από μια επενδυτική πρόταση ακολουθεί ο επιχειρηματικός κολοσσός που ακούει στο όνομα BlackRock. Τότε, όλοι οι δρόμοι ανοίγουν διάπλατα, οι λέξεις κλειδιά στα προεδρικά διατάγματα βρίσκονται και τοποθετούνται επιμελώς, οπότε και το τέρας της γραφειοκρατίας, μαζί με όποιον άλλον αντιστέκεται, απλώς εξοντώνεται. 22 • HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014


Το εμπορικό κέντρο που θα κατασκευαστεί βρίσκεται στην κυριολεξία στην αυλή της Ακαδημίας Πλάτωνος.

Η προσωρινή διαταγή του ΣτΕ για μη έκδοση οικοδομικών αδειών στα ακίνητα Μουζάκη αγνοήθηκε από τη γενική δ/νση Περιβάλλοντος της Περιφέρειας Αττικής.

Η

εταιρία ARTUME SA, η οποία είναι θυγατρική της BlackRock, δηλαδή της τράπεζας που αξιολογεί τα τραπεζικά ιδρύματα στην εποχή των μνημονίων, άρα και τα δικά μας μαγαζιά στην Ελλάδα της οικονομικής ανέχειας, μπαίνει επίσημα στη ζωή μας το 2008, αγοράζοντας το πρώην εργοστάσιο του Μουζάκη, με σκοπό την κατασκευή ενός πολυχώρου εμπορίου, αναψυχής και ψυχαγωγίας. Καταβάλλει μάλιστα τότε το ποσό των 37 εκατ. ευρώ σε μετρητά.

Στον σχεδιασμό της εταιρίας κολοσσού, που πιέζει το γραφειοκρατικό σύστημα εξαρχής και ασφυκτικά, περιλαμβάνεται η κατασκευή του Academy Gardens στον Κηφισό, το οποίο αφορά εμπορικούς χώρους και χώρους αναψυχής-ψυχαγωγίας συνολικής επιφάνειας 55.000 τ.μ. Μάλιστα η εταιρία, που γνωρίζει το πώς και πού θα στηριχθεί για να πιέσει και εν προκειμένω να πείσει όσους χρειάζεται, αναφέρεται στο ύψος της επένδυσης και στις θέσεις εργασίας που θα δημιουργηθούν, κατά τα γνωστά

κεφάλαια «ανάπτυξη» και «success story», ανακοινώνοντας πως θα εργαστούν περισσότεροι από 1.900 άνθρωποι κατά το στάδιό της κατασκευής και 1.600 θα απορροφηθούν κατά τη λειτουργία του νέου Mall. Τα μεγαλεπήβολα σχέδια όμως της ARTUME SA καθυστερούν, καθώς το έργο προωθείται σε μία περιοχή με αρχαιολογικό ενδιαφέρον, δεδομένου μάλιστα ότι απέχει μόλις 1,4 χλμ. από το πάρκο της Ακαδημίας Πλάτωνος. Μιλάμε για μια έκταση 50 στρεμμάτων,   HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 • 23


Ακαδημία Πλάτωνος

Η επιστολή του προέδρου της ARTUME SA στον Α. Σαμαρά, όπου του ζητά να τροποποιηθεί το ΓΠΣ του δήμου Αθηναίων εντός ενός μηνός.

Η απόφαση του ΥΠΕΚΑ με την οποία ανοίγει ο δρόμος για την τροποποίηση του εγκεκριμένου ΓΠΣ στην περιοχή ΒΙΟΠΑ Ακαδημίας Πλάτωνος. Δηλαδή, εγκρίνεται η μετατροπή της χρήσης γης από ΒΙΟΠΑ σε ζώνη ΒΙΟΠΑ προς εξυγίανση.

24 • HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014


Η κοινή διακήρυξη προθέσεων που έσπευσε να υπογράψει ο Γ. Καμίνης με τον πρόεδρο της ARTUME SA.

στην οποία επιχειρείται η τροποποίηση του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου (ΓΠΣ) του δήμου Αθηναίων, όπου η εταιρία έχει περίπου 19 στρέμματα. Τι σημαίνει αυτό πρακτικά; Πως για να προχωρήσει η συγκεκριμένη επένδυση και να βρεθεί με Mall η Ακαδημία Πλάτωνος, θα πρέπει να τροποποιηθεί το Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο του δήμου ή, έστω, του συγκεκριμένου οικοδομικού τετραγώνου, να εγκριθεί η περιβαλλοντική μελέτη και να δώσει το πράσινο φως ο Οργανισμός Ρυθμιστικού Σχεδίου και Ανάπτυξης του υπουργείου Περιβάλλοντος, έχοντας πάντα και τη σύμφωνη γνώμη του υπουργείου Πολιτισμού.

Οι υπογραφές μπήκαν και το ΣτΕ παρακάμφθηκε Το θέμα λοιπόν αποκτά ξεκάθαρα πολιτικές διαστάσεις, καθώς, για να ξεκολλήσει η συγκεκριμένη επένδυση και να προχωρήσει η ARTUME SA, απαιτούνται οι ανάλογες πολιτικές και αυτοδιοικητικές υπογραφές. Αυτές οι υπογραφές λοιπόν,

προς έκπληξη κατοίκων, φορέων και επαγγελματικών κλάδων στην περιοχή, που έχουν εκφράσει ήδη την εναντίωσή τους απέναντι στα σχέδια της BlackRock, μπήκαν και μάλιστα το μελάνι πρόλαβε κιόλας να στεγνώσει. Συγκεκριμένα, προ ημερών οι κ.κ. Γ. Μανιάτης και Σ. Καλαφάτης είπαν το πιο φρέσκο και ηχηρό «ναι» για να επιτραπούν οι νέες χρήσεις γης από Βιοτεχνικό Πάρκο σε ζώνη ΒΙΟΠΑ προς εξυγίανση, για τη δημιουργία του Academy Gardens στο πρώην ακίνητο Μουζάκη επί της λεωφόρου Κηφισού. Στο μεταξύ, τους δυο υπουργούς είχαν προλάβει, με σειρά προτεραιότητας, τόσο ο δήμαρχος Αθηναίων Γιώργος Καμίνης όσο και ο περιφερειάρχης Αττικής Γιάννης Σγουρός. Σημειωτέον πως ήδη διανύουμε προεκλογική περίοδο. Άρα, ποιο θα είναι το βασικό επιχείρημα όλων αυτών, σύμφωνα με όσους καταγγέλλουν πολιτική σκοπιμότητα; Μα φυσικά, η ανάγκη ανάπτυξης για την αντιμετώπιση της ύφεσης, που δημιούργησαν

όμως με τα μνημόνια που οι ίδιοι εισήγαγαν στην Ελλάδα από το 2010. Βέβαια, αξίζει να αναφέρουμε εδώ πως όλους τους παραπάνω τους πρόλαβε βάζοντας την υπογραφή του στις 21/12/11 ο τότε αναπληρωτής υπουργός ΠΕΚΑ Νίκος Σηφουνάκης, διαβιβάζοντας το αίτημα της ARTUME SA στον ΟΡΣΑ για την τροποποίηση του ΓΠΣ του δήμου Αθηναίων. Το πλέον εξωφρενικό όμως στη συγκεκριμένη υπόθεση έχει να κάνει με το γεγονός πως οι υπουργοί Μανιάτης και Καλαφάτης, όπως και ο Γιάννης Σγουρός με τη διεύθυνση Περιβάλλοντος της Περιφέρειας Αττικής, συνηγόρησαν στο να ξεκινήσουν οι εργασίες για την κατασκευή του νέου Mall, ενώ γνώριζαν την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας. Και τι έλεγε η απόφαση του ανώτατου δικαστικού οργάνου της χώρας, η οποία εκδόθηκε στις 5 Μαρτίου για να αγνοηθεί τελικά από τους νόμιμα εκλεγμένους εκπροσώπους των ελλήνων πολιτών; Να σταματήσει   HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 • 25


Ακαδημία Πλάτωνος

οποιαδήποτε έκδοση οικοδομικής άδειας στο οικόπεδο Μουζάκη. Ξεχωριστό κεφάλαιο, ανάμεσα σε αυτούς που έσπευσαν να συμφωνήσουν και να εγκρίνουν το σχέδιο της ιδιωτικής εταιρίας, θυγατρικής θυμίζουμε της BlackRock, όπως ακριβώς αυτό υποβλήθηκε, αποτελεί το μνημόνιο καλής συνεργασίας ή, όπως θέλει να το αποκαλεί ο κ. Καμίνης, κοινή διακήρυξη προθέσεων που υπογράφηκε μεταξύ του ίδιου και του προέδρου της ARTUME SA Κρίστοφερ ΜακΚόρμακ. Στην εν λόγω διακήρυξη ο δήμαρχος Αθηναίων, μεταξύ άλλων, αφού αναγνώρισε πως η επένδυση της ανώνυμης εταιρίας θα συμβάλει στην ανάπτυξη της περιοχής, το συμβαλλόμενο μέρος, δηλαδή η ARTUME SA, δεσμεύτηκε να υλοποιήσει μια σειρά ανταποδοτικών έργων στην Αθήνα, όπως για παράδειγμα το βάψιμο δύο σχολικών συγκροτημάτων της Ακαδημίας Πλάτωνος.

Η επιστολή στον πρωθυπουργό Επιπλέον, αξίζει να αναφέρουμε πως, όταν η ARTUME SA βρήκε μπροστά της τα δύσκολα, φρόντισε να ενημερώσει ακόμα και το γραφείο του πρωθυπουργού. Σε σχετική της επιστολή, που απέστειλε στις 10/10/2012, με αριθμό πρωτοκόλλου 2296, ο πρόεδρος της εν λόγω εταιρίας, Κρίστοφερ ΜακΚόρμακ, αφού ευχαριστεί τους συναρμόδιους

υπουργούς για τις προσπάθειες και τη στήριξή τους ώστε να υλοποιηθεί η επένδυση των 300 εκατομμυρίων ευρώ, ζητά από τον κ. Σαμαρά να βοηθήσει για να επισπευθούν οι διαδικασίες τροποποίησης του ΓΠΣ για το οικόπεδο φιλέτο, προκειμένου το συντομότερο δυνατόν να ξεκινήσουν οι εργασίες κατασκευής του πολυκέντρου εμπορίου, αναψυχής και διασκέδασης.

Στα κάγκελα οι κάτοικοι και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις Την ίδια ώρα, σφοδρότατες είναι οι αντιδράσεις φορέων και επαγγελματικών κλάδων στην Αθήνα και τις περιοχές που συνορεύουν με αυτόν τον δήμο. Όπως επισημαίνουν έμποροι, επαγγελματίες της περιοχής και μέλη της επιτροπής κατοίκων, όσοι μιλούν για ανάπτυξη, θέσεις εργασίας και υπογράφουν μνημόνια συνεργασίας με την ARTUME SA τρέφουν αυταπάτες, χρησιμοποιώντας φτηνά επιχειρήματα απέναντι σε μια δοκιμαζόμενη κοινωνία. Και γιατί όλα αυτά; Γιατί, όπως καταγγέλλουν μιλώντας στο Hot Doc, την υπόσχεση της δημιουργίας 1.600 θέσεων εργασίας για το εμπορικό κέντρο που θέλουν να δημιουργηθεί θα ακολουθήσουν σοβαρότατες απώλειες από την ανταγωνιστικότητα που θα προκληθεί, με αποτέλεσμα να χαθούν 6.000-7.000 θέσεις εργασίας, συμπεριλαμβανομένων των λουκέτων

Στις 8/5/2008 η ίδια εταιρεία προχωρά στην υποβολή αιτήσεων προς το τότε ΥΠΕΧΩΔΕ και τον δήμο Αθηναίων για την άρση των απαλλοτριώσεων που είχαν επιβληθεί στο ακίνητο για τη διαπλάτυνση της Παρακηφισίας οδού με το ΠΔ 22-4-1974(ΦΕΚ 130/Δ/1974).

To 2008

η εταιρεία ARTUME SA, δηλαδή η θυγατρική της BlackRock, αγοράζει προς 37.000.000 ευρώ και τοις μετρητοίς το πρώην εργοστάσιο του Μουζάκη.

26 • HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

Στις 1309-2009 υποβάλλει αίτηση στο Τριμελές Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών για το ίδιο ζήτημα.

Το 2010 το Τριμελές Πρωτοδικείο κάνει αποδεκτό το αίτημα για άρση της απαλλοτρίωσης.

Στις 3/08/10 η ARTUME SA υποβάλλει πρόταση τροποποίησης του ρυμοτομικού σχεδίου στην αρμόδια υπηρεσία του δήμου και το ΥΠΕΚΑ.

σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις που ήδη φυτοζωούν στη βαλλόμενη καθημερινά αγορά του εμπορίου. «Εμείς γνωρίζουμε ότι το κλίμα είναι εχθρικό. Στη χώρα που κανόνας πάει να γίνει το fast truck ξεπούλημα των πάντων, η ουτοπία της υπεράσπισης μιας ανάπτυξης που εμείς χρειαζόμαστε και όχι η κερδοφορία της κάθε πολυεθνικής χρειάζεται επίπονους και επίμονους αγώνες και εμείς θα συνεχίσουμε», σημειώνει η Γεωργία Ξάνθου, κάτοικος της περιοχής και μέλος της επιτροπής που έχει συσταθεί και αγωνίζεται ενάντια στη συγκεκριμένη επιχειρηματική πρόταση. Στο μεταξύ, για την ιστορία θα πρέπει επίσης να πούμε πως η επενδυτική επέλαση με θέα τον αρχαιολογικό χώρο της Ακαδημίας Πλάτωνος έχει ξεκινήσει πολύ πριν τη βαθιά οικονομική κρίση που περνάμε. Τώρα απλώς διευκολύνεται με κάθε τρόπο, καθώς την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές και μετά από όλα όσα έχουν προηγηθεί, οι αδειοδοτικές διαδικασίες συνεχίζονται με γοργούς ρυθμούς, δεδομένου ότι θα πρέπει να εγκριθεί στην επόμενη φάση η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων για το έργο, ώστε στη συνέχεια να προχωρήσει η εταιρία με την οικοδομική άδεια και, στο καλύτερο δυνατό σενάριο για τους επενδυτές, να ξεκινήσουν εργασίες στις αρχές του επόμενου έτους. 

Στις 21 /12/2011 το γραφείο αναπληρωτή υπουργού ΠΕΚΑ Νίκου Σηφουνάκη διαβιβάζει στον ΟΡΣΑ το αίτημα της ARTUME SA για την τροποποίηση του ΓΠΣ του δήμου Αθηναίων στην Ακαδημία Πλάτωνος και τη δημιουργία πολυκέντρου στον χώρο του πρώην εργοστασίου Μουζάκη.

Στις 12/1/2012 ο ΟΡΣΑ ζητά από τη Διεύθυνση Νομοθετικού Έργου του ΥΠΕΚΑ να ενημερωθεί για το εάν είναι σύννομη η προώθηση του θέματος.

Ένα μήνα μετά, στις 13/2/2012, δημοσιεύεται ο νόμος 4042/2012, στον οποίο περιλαμβάνεται τροποποίηση του άρθρου 35 του 4014/2011 και της διαδικασίας τροποποίησης του ΓΠΣ.


Νίκος Σηφουνάκης

Γιάννης Μανιάτης

Γιάννης Σγουρός

Γιώργος Καμίνης

Η απόφαση της Διεύθυνσης Περιβάλλοντος της Περιφέρειας Αττικής που εγκρίνει τη μελέτη περιβάλλοντος έργου για την κατασκευή του Academy Gardens της ARTUME SA.

Στις 10/10/2012 η ARTUME SA ζητά την υποστήριξη και κατανόηση του πρωθυπουργού Α. Σαμαρά για ολοκληρωθεί η διαδικασία τροποποίησης του ΓΠΣ.

Τρεις μέρες αργότερα, δηλαδή στις 16/2/2012, η εταιρεία ARTUME SA στέλνει έγγραφο στον ΟΡΣΑ, με το οποίο επισημαίνει στον οργανισμό την τροποποίηση του άρθρου 35 και ζητάει να επισπευθούν οι διαδικασίες για την αξιοποίηση του ακινήτου της.

2 Μαΐου 2012, τρεις μέρες πριν από τις εκλογές, ο Οργανισμός Ρυθμιστικού Αθήνας αποπειράται την τροποποίηση στα κρυφά, αποδεχόμενος πλήρως τη μελέτη της εταιρείας.

Στις 20/11/12 ο δήμαρχος Αθηναίων συναινεί ξεκάθαρα στην κατασκευή του εμπορικού κέντρου Academy Gardens υπογράφοντας σχετικό μνημόνιο συνεργασίας και ανταποδοτικών έργων με την ARTUME SA.

Στις 5/3/14 εκδικάζεται στο ΣτΕ η κύρια προσφυγή των κατοίκων για την εξαίρεση του οικοπέδου Μουζάκη από τη μείωση των συντελεστών δόμησης και παγώνει οποιαδήποτε διαδικασία έκδοσης οικοδομικών αδειών.

Στις 12/7/13 ο γενικός διευθυντής Περιβάλλοντος του ΥΠΕΚΑ υπογράφει σχετική απόφαση, με την οποία εγκρίνει τον φάκελο περιβαλλοντικού προελέγχου που υπέβαλε η εταιρεία.

Στις 18/3/14 ο κ. Γ. Σγουρός εγκρίνει την ΠΜ, ενώ εκκρεμεί η απόφαση του ΣτΕ.

Στις 10/3/14 η Διεύθυνση Περιβάλλοντος Περιφέρειας Αττικής εισηγείται υπέρ της εγκρίσεως της υποβληθείσας μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων από την ARTUME SA.

HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 • 27


Παιχνίδια με τον Διάβολο Του Μάκη Ανδρονόπουλου

Η Γερμανία αποβλήθηκε από το παιγνίδι Το Σάββατο 29 Μαρτίου τις 12:26 αναρτήθηκε στο koutipandoras.gr μια είδηση με τίτλο «Ανατροπή στο Ουκρανικό: Απευθείας συνομιλίες ΗΠΑ-Ρωσίας», όπου επισημαινόταν ότι αυτές θα γίνονταν χωρίς τη συμμετοχή της ΕΕ και της Γερμανίας. Η εξέλιξη αυτή είχε προκύψει από τηλεφωνική συνομιλία Ομπάμα-Πούτιν. Επισημαινόταν επίσης πως, αν οι πληροφορίες αυτές επαληθεύονταν, θα άνοιγε μια νέα σελίδα στις διεθνείς σχέσεις και θα επιβεβαιωνόταν το περιβόητο ρηθέν από τη βοηθό υπουργών Εξωτερικών των ΗΠΑ Βικτόρια Νούλαντ «να πάει να γ@μ@θεί η ΕΕ» (διάβαζε η Γερμανία)…

28 • HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

Λ

ίγες ώρες μετά, τα διεθνή πρακτορεία επιβεβαίωναν το τηλεφώνημα και ανακοίνωναν την επόμενη συνάντηση του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Τζον Κέρι με τον ρώσο ομόλογό του Σεργκέι Λαβρόφ στο Παρίσι για να συζητήσουν τρόπους επίλυσης του Ουκρανικού. Η συνάντηση έγινε στην κατοικία του ρώσου πρεσβευτή και διήρκησε περισσότερες από τέσσερις ώρες. Μετά το τέλος των συνομιλιών ο Κέρι δήλωσε ότι δεν υπήρξε καμία συμφωνία, αλλά χαρακτήρισε ειλικρινείς τις συνομιλίες. Επανέλαβε ότι οι ΗΠΑ δεν θα δεχθούν λύση που αφήνει εκτός τη νόμιμη κυβέρνηση της Ουκρανίας και ζήτησε την απόσυρση των ρωσικών στρατευμάτων από τα σύνορα ΡωσίαςΟυκρανίας. Ο Λαβρόφ επέμεινε στη λύση της χαλαρής ομοσπονδίας των κοινοτήτων που θα επιλέξουν οι ίδιες το οικονομικό μοντέλο, τη γλώσσα και τη θρησκεία που επιθυμούν και τόνισε ότι συμφώνησε με τον αμερικανό ομόλογό του να συνεργαστούν με την ουκρανική κυβέρνηση για να βελτιώσουν τα δικαιώματα των ρωσόφωνων Ουκρανών και τον αφοπλισμό των παράνομων δυνάμεων και των προβοκατόρων. Με δυο λόγια, το σκηνικό δεν περιελάμβανε τη Γερμανία. Ήταν κοινή απόφαση Ομπάμα-Πούτιν να βγει από το παιγνίδι και να αράξει στα κυβικά της. Αυτό επιβεβαιώνεται και από το γεγονός ότι στις 24 Μαρτίου ο Σεργκέι Λαβρόφ δήλωνε προσέγγιση στις απόψεις ΜόσχαςΔύσης σχετικά με την ουκρανική κρίση και ότι οι επαφές του με «τη Γερμανία, τη Γαλλία και άλλες χώρες δείχνουν ότι διαγράφεται η πιθανότητα μιας κοινής πρωτοβουλίας που θα μπορούσε να προταθεί στην Ουκρανία». Οι Αμερικανοί δεν ήθελαν εξαρχής να μπουν οι Γερμανοί στην Ουκρανία, γιατί αυτό θα ερέθιζε επικίνδυνα τα

ρωσικά ανακλαστικά. Γι' αυτό και έκοψαν τον εκλεκτό του Βερολίνου Βιτάλι Κλίτσκο από την κούρσα διαδοχής του Βίκτορ Γιανουκόβιτς. Οι δύο μεγάλοι τα βρήκαν, ως αυθεντικοί ρεαλιστές. Η Κριμαία πάει, ήταν και είναι ρωσική. Με μια παγκόσμια οικονομία όπου η σταδιακή απομείωση της πιστωτικής χαλάρωσης QE (tapering) από τη FED έχει κλονίσει τις ανερχόμενες οικονομίες, με μια Ευρώπη που εξαρτάται από τους ρωσικούς ενεργειακούς πόρους, με ένα City όπου οι ρωσικοί κολοσσοί έχουν κεφαλαιοποίησει 260 δισ. λίρες και οι ολιγάρχες κρατάνε ψηλά το λονδρέζικο real estate και όχι μόνο, τα αστεία με την αρκούδα είναι επικίνδυνα. Αυτό ο Ομπάμα το ξέρει. Και ο Πούτιν ξέρει πως μόνο με αυτόν μπορεί να συνεννοηθεί. Τα υπόλοιπα τα βρίσκουν. Αντιλαμβάνονται άλλωστε και οι δύο ότι η Γερμανία εξελίσσεται σε αποσταθεροποιητικό παράγοντα. Η βουλιμία του Βερολίνου κατέστρεψε –επιτυχώς– την προοπτική μιας στρατηγικής συμμαχίας Γερμανίας-Ρωσίας, όπου η Γερμανία θα έβαζε την οργάνωση και την τεχνολογία και η Ρωσία τις πρώτες ύλες και το εργατικό δυναμικό. Αυτό το έτρεμαν Ευρωπαίοι και Αμερικανοί. Και τώρα τέλειωσε. Βεβαίως, για τη Μόσχα η Γερμανία είναι πάντα top πελάτης και αντιστρόφως, γι' αυτό και το Βερολίνο ήταν φειδωλό στις κυρώσεις κατά της Ρωσίας. Αλλά φαίνεται ότι ο κανόνας του Ψυχρού Πολέμου «οι Αμερικανοί μέσα, οι Ρώσοι έξω, οι Γερμανοί κάτω» μπορεί να επανέλθει. Το Βερολίνο θα κληθεί να συμμετάσχει στο budget των 30 δισ. δολαρίων για τη διάσωση της Ουκρανίας, ενώ η Gazprom θα αναλάβει τη θέρμανσή της. Αν όλα αυτά εδραιωθούν, σημαίνει ότι μπορεί να αλλάξει το παιχνίδι στη μεγάλη σκακιέρα…  (Συνεχίζεται)


Θεωρίες συνωμοσίας Της Lady Lilith

ELLHNIKOGATE! Τ Τι είναι αυτό που το αγοράζεις προς 100 ευρώ το τετραγωνικό και το πουλάς προς 13.000 το τετραγωνικό; Η ερώτηση τέθηκε ως υπόθεση εργασίας προσφάτως σε φόρουμ όπου παραβρέθηκαν κορυφαίοι συνωμοσιολόγοι. Η απάντηση δεν ήταν καθόλου εύκολη και βασάνισε τους διεθνείς παίκτες, αφού κανενός εκ των ευφάνταστων συμμετεχόντων το μυαλό δεν έφτασε μέχρι την, προ απογείωσης για τον πλανήτη Ανάπτυξη, χώρα μας.

ελικά τα πράγματα μπήκαν στη θέση τους όταν τα επίλεκτα κομάντος της διεθνούς συνωμοσίας έκαναν τους κατάλληλους συνειρμούς και πρόφεραν αβίαστα τη λέξη κλειδί: ELLHNIKOGATE! Εκείνο όμως που ξεπέρασε τους διεθνείς συνωμοσιολόγους δεν ήταν η σύλληψη, αλλά η εκτέλεση του σχεδίου. Όπως σχολίαζαν εκστασιασμένοι, δεν πρόκειται απλώς για μια καλοστημένη συνωμοσία, αλλά για κάτι μεγαλύτερο, αφού το σχέδιο δεν περιορίστηκε στις δάφνες της θεωρίας, αλλά έγινε πράξη, ενώ λίαν συντόμως θα γίνει και νόμος ενός ευρωπαϊκού κράτους! Και βέβαια οι συνωμοσιολόγοι μιλώντας για ELLHNIKOGATE αναφέρονται στην πώληση του καλύτερου παραθαλάσσιου οικοπέδου της Ευρώπης, στα περίπου 6.500 στρέμματα του πρώην αεροδρομίου στο Ελληνικό και στην παραλιακή ζώνη.

Η τέλεια συνωμοσία Τα στοιχεία που έπεσαν στο τραπέζι των συνωμοσιολόγων και τους άφησαν ενεούς για τη σύλληψη και την εκτέλεση της συνωμοσίας ήταν τα εξής: –Η Lamda Development, που ήταν και ο μοναδικός ενδιαφερόμενος επενδυτής, αγοράζει τελικά την έκταση των 6.500 στρεμμάτων προς 70 -100 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο. –Στον δήμο Ελληνικού η τιμή ζώνης σήμερα είναι 3.050 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο. –Η Lamda Development, σύμφωνα με τον σχεδιασμό που έχει κάνει, θα χτίσει 5.000 κατοικίες με τιμή πώλησης που θα φτάνει μέχρι και τα 13.000 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο! –Κυβέρνηση και ΤΑΙΠΕΔ υποστηρίζουν ότι το Ελληνικό θα πουληθεί προς 915 εκατομμύρια ευρώ, όμως η πρώτη δόση, το 33%, θα καταβληθεί σε δυο χρόνια και η τελευταία σε 10 χρόνια! –Το ποσό που θα καταβληθεί είναι κατά πολύ μικρότερο από την αρχική εκτίμηση του ΤΑΙΠΕΔ περί 5 δισεκατομμύριων

ευρώ και της αποτίμησης που είχε γίνει για την εταιρεία ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΕ περί 1,239 δισεκατομμυρίου ευρώ. –Σύμφωνα με το άρθρο 42 παρ. 7 του νόμου 3943/2011, η εταιρεία ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΕ «απαλλάσσεται από κάθε φόρο, τέλος ή αμοιβή, συμπεριλαμβανομένου του φόρου εισοδήματος για το κάθε μορφής εισόδημα που προκύπτει από τη δραστηριότητά της, φόρου μεταβίβασης για οποιαδήποτε αιτία, φόρου συγκέντρωσης κεφαλαίου». Αυτό σημαίνει, όμως, ότι και η Lamda Development απαλλάσσεται από την καταβολή αυτών των φόρων, αφού αγοράζει τις μετοχές της ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΕ. –Η Lamda Development θα καταβάλλει το 30% των κερδών από την εκμετάλλευση των υποδομών που θα αναπτυχθούν στην έκταση στο ΤΑΙΠΕΔ αφού περάσουν επτά χρόνια από την ημερομηνία μεταβίβασης και μόνο στην περίπτωση που πετύχει Εσωτερικό Συντελεστή Απόδοσης της επένδυσης σε ποσοστό 15%. –Εντός της έκτασης που πωλείται υπάρχουν ολυμπιακά ακίνητα, το Ολυμπιακό Κέντρο Ιστιοπλοΐας, οι εγκαταστάσεις Baseball, Softball, Hockey, Καλαθοσφαίρισης-Χειροσφαίρισης και Ξιφασκίας, τα οποία πλήρωσε ο ελληνικός λαός πριν από 10 χρόνια 343.416.084 εκατ. ευρώ. –Οι αγοραστές των 6.500 στρεμμάτων υποστηρίζουν ότι θα επενδύσουν 7 δισ. ευρώ. Μόνο που τα κονδύλια που έχουν εξασφαλίσει επαρκούν μόνο για την πρώτη φάση, δηλαδή για την πρώτη πενταετία της ανάπτυξης, όπου στις προτεραιότητες είναι η κατασκευή του ενυδρείου, η μαρίνα, ένα μεγάλο κομμάτι του πάρκου, το θεματικό πάρκο και οι υποδομές. Όπως οι ίδιοι έχουν ομολογήσει, ευελπιστούν στην πορεία να προσελκύσουν και άλλα κεφάλαια που θα υλοποιήσουν εξειδικευμένες επενδύσεις, όπως το θεματικό πάρκο, το διεθνές κέντρο υγείας, τα ξενοδοχεία, το καζίνο κλπ…  HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 • 29


Τράπεζες

ΠΑΓΙΔΑ για χιλιάδες πολίτες τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο

Τη διετία 2007-2008, περίπου δύο χρόνια πριν ξεσπάσει η οικονομική κρίση, η Ελλάδα αιθεροβατούσε. Τα οικονομικά στοιχεία, τουλάχιστον όσα γίνονταν γνωστά, έδειχναν μια οικονομία σε ανάπτυξη, ενώ οι τράπεζες αναλώνονταν σ’ έναν άνευ προηγουμένου ανταγωνισμό προκειμένου να προσελκύσουν πελάτες. Πελάτες οι οποίοι βίωναν μια εικονική πραγματικότητα, βασισμένη ως ένα βαθμό στις διαβεβαιώσεις των μεγάλων πιστωτικών ιδρυμάτων. Κάπως έτσι, ένας τεράστιος αριθμός πολιτών οδηγήθηκε την περίοδο εκείνη στη σύναψη συμφωνιών με τις τέσσερις συστημικές ελληνικές τράπεζες, την Τράπεζα Πειραιώς, τη Eurobank, την Εθνική και την Alpha, για τη λήψη δανείων σε ελβετικό φράγκο, δεδομένου ότι οι συνθήκες για κάτι τέτοιο ήταν ευνοϊκές. Του Μάριου Αραβαντινού

Ο

ι συμφωνίες αυτές γίνονταν κατόπιν σχετικής πρότασης της τράπεζας και αφορούσαν ως επί το πλείστον στεγαστικά δάνεια, τα οποία έλαβαν περίπου 65 χιλιάδες δανειολήπτες, ενώ αρκετά δάνεια μετατράπηκαν από ευρώ σε ελβετικό φράγκο προκειμένου το επιτόκιο να είναι μικρότερο. Επρόκειτο ουσιαστικά για μια στρατηγική την οποία ανέπτυξαν την περίοδο εκείνη οι τράπεζες, εκμεταλλευόμενες την περίοδο υψηλής συναλλαγματικής ισοτιμίας ευρώ-ελβετικού φράγκου, η οποία τότε κυμαινόταν περίπου στο 1,65. Ο αριθμός των δανείων που δόθηκαν σε ελβετικό φράγκο αντιστοιχούσε περίπου στο 10% του χαρτοφυλακίου στεγαστικής πίστης των τραπεζών, δηλαδή σε δάνεια συνολικού ύψους τουλάχιστον 8 δισ. ευρώ.

30 • HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

Εκτόξευση των χρεών λόγω αλλαγής ισοτιμίας Στην πορεία των χρόνων και αφού η οικονομική κρίση έγινε αισθητή στην Ευρώπη, το ελβετικό φράγκο ισχυροποιήθηκε σημαντικά έναντι του ευρώ. Η ισοτιμία των δύο νομισμάτων άλλαξε ραγδαία κι έφθασε το 2013 ακόμη και στο 1,19, με αποτέλεσμα τα όποια χρέη των δανειοληπτών προς τις τράπεζες να εκτοξευθούν. Ενδεικτικό του προβλήματος που δημιουργήθηκε είναι το πραγματικό παράδειγμα που περιλαμβάνει σε υπόμνημά της προς την Τράπεζα της Ελλάδος ομάδα δανειοληπτών. Σύμφωνα με αυτό, κάποιος που έλαβε τον Απρίλιο του 2007, με την ισοτιμία ευρώ-ελβετικού φράγκου στο 1,64, δάνειο 282.000 ελβετικών φράγκων, δηλαδή 171.783 ευρώ, μετά από έξι χρόνια το συνολικό ποσό που είχε καταβάλει σε δόσεις ήταν

89.170 ελβετικά φράγκα ή 64.920 ευρώ, όμως το υπόλοιπο της οφειλής του ανερχόταν, δεδομένης της νέας ισοτιμίας, σε 230.500 ελβετικά φράγκα ή 193.690 ευρώ, ήταν δηλαδή κατά 21.907 ευρώ υψηλότερο από το δάνειο που έλαβε πριν από έξι χρόνια. Σύμφωνα με τους δανειολήπτες, οι οποίοι σήμερα διεκδικούν δικαστικά να αναγνωριστεί η οφειλή με την ισοτιμία της στιγμής υπογραφής του δανείου, η ελκυστικότητα της πρότασης όπως εμφανιζόταν από τις τράπεζες στηριζόταν στην παραδοχή ότι η συναλλαγματική ισοτιμία των δύο νομισμάτων ήταν σχετικά σταθερή τα τελευταία χρόνια πριν από τη σύναψη του δανείου. Έτσι, το ρίσκο του δανειολήπτη εμφανιζόταν μειωμένο. Επιπλέον, σημειώνουν οι ίδιοι, «ο δανειολήπτης έπρεπε να γνωρίζει ότι κάθε μήνα καταβάλει στην τράπεζα τη μηνιαία δόση σε ευρώ και η τράπεζα μετατρέπει το ποσό αυτό σε ελβετικά φράγκα με την τρέχουσα ισοτιμία της τιμής πώλησης του ελβετικού φράγκου από την τράπεζα. Σε αυτό ακριβώς το σημείο», εξηγούν οι δανειολήπτες, «ολοκληρωνόταν η ενημέρωση που παρείχαν οι τράπεζες». Ο δικηγόρος Αντώνης Πράτας, ο οποίος ασχολείται με το θέμα, εξήγησε μιλώντας στο Hot Doc ότι «οι τράπεζες δεν μίλησαν στους υποψήφιους δανειολήπτες για τον κίνδυνο, τον οποίο δεν θα μπορούσαν να κατανοήσουν αν δεν ήταν γνώστες του αντικειμένου». Αν αυτό συνέβη, τότε πρόκειται για ξεκάθαρη παραβίαση ακόμη και της σύστασης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου σχετικά με τον δανεισμό σε ξένο νόμισμα, η οποία


Η σύσταση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, όπως εμφανίζεται σε έγγραφο της ΤτΕ, επιβάλλει τους όρους ενημέρωσης των δανειοληπτών σε ξένο νόμισμα.

προβλέπει ότι «στις περιπτώσεις δανειακών συμβάσεων σε ξένο νόμισμα οι τράπεζες καλούνται να ενημερώσουν τους συναλλασσόμενους για το ενδεχόμενο μεταβολής του επιτοκίου, καθώς και για τον κίνδυνο από την ενδεχόμενη διακύμανση της συναλλαγματικής ισοτιμίας, ενώ η ενημέρωση θα πρέπει να περιλαμβάνει τη δυνατότητα και το κόστος χρησιμοποίησης τεχνικών κάλυψης». Στη σύσταση αναφέρεται ακόμη ότι οι τράπεζες «για τη διευκόλυνση της κατανόησης των επιπτώσεων στις δόσεις του δανείου ή του επιτοκίου θα πρέπει να δίνουν παραδείγματα στα οποία θα λαμβάνεται ως ισοτιμία η μέγιστη τιμή της αρνητικής διακύμανσης κατά την τελευταία τριετία μεταξύ των νομισμάτων που προσδιορίζουν την οφειλή του δανειολήπτη και ως επιτόκιο αναφοράς το υψηλότερο της τελευταίας τριετίας».

Αυθαιρεσίες της ΤτΕ σε βάρος των δανειοληπτών Η ελλιπής ενημέρωση των δανειοληπτών δεν είναι δυστυχώς παρά η μια πτυχή της υπόθεσης. Η δεύτερη και ίσως σημαντικότερη είναι οι αυθαιρεσίες της Τράπεζας της Ελλάδος, η οποία επιτρέπει την παροχή δανείων σε ξένο νόμισμα παράτυπα. Η συνομολόγηση δανείων σε συνάλλαγμα φαίνεται

Πρόκειται για ξεκάθαρη παραβίαση ακόμη και της σύστασης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου σχετικά με τον δανεισμό σε ξένο νόμισμα να επετράπει με πράξη του διοικητή της ΤτΕ το 1994, η οποία επικαλείται δυο προεδρικά διατάγματα, που είχαν ως σκοπό την προσαρμογή της ελληνικής νομοθεσίας στις διατάξεις σχετικών με την κίνηση κεφαλαίων οδηγιών της ΕΟΚ και προέβλεπαν μεταξύ άλλων την κατάργηση κάθε περιορισμού στην κίνηση κεφαλαίων μεταξύ κατοίκων της Ελλάδας και άλλων κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Κοινοτήτας, στην οποία όμως δεν ανήκε ποτέ η Ελβετία, ώστε η ελεύθερη διακίνηση του νομίσματός της να νομιμοποιείται εντός της ελληνικής επικράτειας. Επιπλέον, οι αναφερόμενες πράξεις αφορούν σε άλλου είδους

χρηματοοικονομικές κινήσεις, όπως μετοχές και ομολογίες, και σε καμιά περίπτωση στη συνομολόγηση δανείων σε ξένο νόμισμα. Εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζει και το γεγονός ότι, όπως αναφέρει στο Hot Doc ο δικηγόρος Μάριος Μαρινάκος, «ο νόμος 5422 του 1932, ο οποίος απαγορεύει τη σύναψη δανείων σε ξένο νόμισμα και ουδέποτε αναιρέθηκε ή καταργήθηκε, δεν περιλαμβάνει νομοθετική εξουσιοδοτική διάταξη, ούτε προς την καταργηθείσα Νομισματική Επιτροπή, ούτε προς τον διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδας, ούτε προς το Συμβούλιο Νομισματικής Επιτροπής της Τράπεζας της Ελλάδας, ώστε να μπορούν να τροποποιούν με κανονιστικές διοικητικές πράξεις τους τη νομοθετική πρόβλεψη περί της απαγόρευσης συνομολόγησης δανείων σε συνάλλαγμα ή ξένο νόμισμα. Ως εκ τούτου», προσθέτει ο κ. Μαρινάκος, «η διοικητική πράξη είναι παράνομη, διότι έχει εκδοθεί ελλείψει σχετικής νομοθετικής εξουσιοδότησης και ουσιαστικά είναι άκυρη ως αντισυνταγματική».

Κρυφές προμήθειες και παραλείψεις Είναι ξεκάθαρο ότι οι τράπεζες λάμβαναν και προμήθεια μετατροπής του νομίσματος για την αποπληρωμή της δόσης από ελβετικό φράγκο σε ευρώ, πράγμα που επίσης απαγορεύεται βάσει Πράξης Διοικητή της ΤτΕ, η οποία προβλέπει την απαγόρευση είσπραξης προμήθειας στα δάνεια των οποίων το επιτόκιο   HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 • 31


Τράπεζες

ορίζεται ελεύθερα από τα πιστωτικά ιδρύματα. Κατά παράβαση αυτού, οι συμβάσεις τις οποίες υπέγραψαν οι δανειολήπτες προέβλεπαν ότι «επιτρέπεται ελεύθερα η είσπραξη προμήθειας και η επιβολή χρεώσεων ως αορίστων ‘εξόδων’ για κάθε πράξη». Σύμφωνα με τους δανειολήπτες, όλες οι μέχρι σήμερα γνωστές προμήθειες ωχριούν μπροστά σ’ εκείνες που καλούνται να πληρώσουν όσοι έλαβαν δάνειο σε ελβετικό φράγκο. Ο λόγος είναι απλός: Το ποσό του δανείου εγκρίθηκε μεν σε ελβετικό φράγκο, όμως οι δανειολήπτες έλαβαν από την τράπεζα ευρώ, όπως ξεκάθαρα προκύπτει από την κίνηση των λογαριασμών, καθώς είχε προηγηθεί η σχετική νομισματική μετατροπή από την εκάστοτε τράπεζα. Αυτό σημαίνει ότι, ήδη τη στιγμή της εκταμίευσης με τη μετατροπή του δανείου από ελβετικό φράγκο σε ευρώ, κάθε δανειολήπτης κατέβαλε την προμήθεια της μετατροπής του νομίσματος με βάση την τρέχουσα τιμή πώλησης του νομίσματος την ημέρα της εκταμίευσης. Επιπλέον, δεδομένου ότι για την αποπληρωμή κάθε δόσης έπρεπε να μετατρέπεται το ελβετικό φράγκο σε ευρώ, οι δανειολήπτες επιβαρύνονταν με την καταβολή προμήθειας με βάση την τιμή πώλησης του νομίσματος χορήγησης που καθόριζε η ίδια η τράπεζα, μονομερώς. Έτσι, όχι μόνο πλήρωσαν την αρχική προμήθεια για τη νομισματική μετατροπή, αλλά και εκ των υστέρων κατέβαλαν σε σταθερή βάση τις τοκοχρεωλυτικές δόσεις, με βάση την τρέχουσα ισοτιμία, όπως την καθόριζε η τράπεζα, η οποία συμπεριλάμβανε και την προμήθειά της. Δεν είναι όμως μόνο αυτό, αφού, όπως αποκαλύπτει στο Hot Doc ο κ. Μαρινάκος, υπήρχαν κι άλλες προμηθειακής φύσης επιβαρύνσεις. Πρώτον, σε περίπτωση υπερημερίας του δανειολήπτη, η τράπεζα μπορούσε να παράγει τόκους υπερημερίας υπολογιζόμενους επί της προμήθειάς της και να τους κεφαλαιοποιεί, παράγοντας απαιτήσεις από ανατοκισμό, δηλαδή μεγιστοποιώντας το χρέος, και δεύτερον, σε περίπτωση καταγγελίας, η τράπεζα δικαιούταν να μετατρέψει το σύνολο της απαίτησης

32 • HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

Όπως φαίνεται σε ετήσια έκθεση της Εθνικής Τράπεζας, η εκτίμηση της ζημιάς που ενδέχεται να υποστεί σε ακραίες καταστάσεις βασίζεται σε πρόβλεψη του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, η οποία αφορούσε τρεις βασικές κατηγορίες κινδύνου, του επιτοκιακού, του μετοχικού και του συναλλαγματικού, αναφορικά με τον οποίο προβλεπόταν υποτίμηση του ευρώ κατά 30%.

σε ευρώ με βάση την τιμή πώλησης που ίσχυε την ημέρα της καταγγελίας. Η οφειλή αυτή θα έφερε τόκο υπερημερίας προς επιτόκιο το οποίο θα ισούταν με το εκάστοτε Βασικό Στεγαστικό Επιτόκιο της Τράπεζας, προσαυξημένο κατά 2,5%. Ως εκ τούτου, εκτός των προμηθειών της αρχικής μετατροπής του δανείου από ελβετικά φράγκα σε ευρώ και την προμήθεια με την καταβολή των δόσεων, οι δανειολήπτες, και σε περίπτωση υπερημερίας και καταγγελίας της σύμβασης, έπρεπε να καταβάλουν νέα προμήθεια, λόγω της νέας μετατροπής του δανείου. Επίσης, πουθενά στη σύμβαση δεν αναφερόταν ποιο είναι το ύψος του Βασικού Στεγαστικού Επιτοκίου σε ευρώ, πώς διαμορφώνεται το επιτόκιο σε αυτό το ύψος, εάν είναι σταθερό ή κυμαινόμενο, εάν εξαρτάται ή συνδέεται με κάποιο επιτόκιο αναφοράς και ποιο είναι αυτό, αν για παράδειγμα είναι συνδεδεμένο με το Euribor, το Libor ή το βασικό επιτόκιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, ποιοι οι μηχανισμοί της αυξομείωσής του, ποια είναι τα κριτήρια μεταβολής

του, πώς σταθμίζονται μεταξύ τους και πώς επιδρά ενδεχόμενη αύξηση του ενός με ταυτόχρονη μείωση κάποιου άλλου κριτηρίου.

Καλυμμένες οι τράπεζες έκθετοι οι πολίτες Είναι προφανές ότι τα στεγαστικά δάνεια σε ελβετικό φράγκο δεν έχουν καμιά ομοιότητα με τα παραδοσιακά δάνεια στεγαστικής πίστης, διότι είναι ριψοκίνδυνα προϊόντα ιδιαίτερα υψηλού ρίσκου. Ωστόσο, το ρίσκο αυτό επωμίστηκαν μόνο οι δανειολήπτες και όχι οι τράπεζες, οι οποίες, όπως φαίνεται, είχαν αντισταθμίσει άκρως αποτελεσματικά τον κίνδυνο από τη διακύμανση της ισοτιμίας ευρώ-ελβετικού φράγκου και πλέον καρπώνονται τη διαφορά μεταξύ της ισοτιμίας που κλείδωσαν με χρηματοπιστωτικά παράγωγα και της ισοτιμίας που σήμερα οι δανειολήπτες υποχρεώνονται να αποπληρώνουν τα δάνειά τους. Ενδεικτικό της γνώσης που κατείχαν οι τράπεζες την περίοδο που μοίραζαν αυτά τα δάνεια είναι, εκτός του γεγονότος ότι


ήδη από το 2007 υπήρχαν σαφείς ενδείξεις για τη στροφή των επενδυτών προς τα ασφαλή λιμάνια του χρυσού και του ελβετικού φράγκου, άρα οι πιθανότητες για ραγδαία υποτίμηση του ευρώ ήταν ενισχυμένες, και το γεγονός ότι, όπως φαίνεται στην ετήσια έκθεση της Εθνικής Τράπεζας την ίδια χρονιά, η εκτίμηση της ζημιάς που ενδέχεται να υποστεί η τράπεζα σε ακραίες καταστάσεις βασίζεται σε πρόβλεψη του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, η οποία αφορούσε τρεις βασικές κατηγορίες κινδύνου, του επιτοκιακού, του μετοχικού και του συναλλαγματικού, αναφορικά με τον οποίο προβλεπόταν υποτίμηση του ευρώ κατά 30%. Παρά τη δυσοίωνη πρόβλεψη, την οποία, όπως φαίνεται, είχε αποδεχθεί και συμπεριλάβει σε ανάλυσή της τουλάχιστον μία από τις τέσσερις συστημικές τράπεζες, τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο ξεκίνησαν να χορηγούνται αθρόα, χωρίς την παραμικρή προστασία και ενημέρωση των καταναλωτών για τον συναλλαγματικό κίνδυνο, ενώ οι τέσσερις τράπεζες συνέχισαν να χορηγούν τέτοια δάνεια ακόμη και μετά την κατάρρευση της Lehman Brothers τον Σεπτέμβριο του 2008. Την ίδια στιγμή, μεγάλες τράπεζες που την εποχή εκείνη δραστηριοποιούνταν στην Ελλάδα, όπως η HSBC ή η CITI, δεν χορηγούσαν τέτοιου είδους δάνεια, προφανώς λόγω των κινδύνων που εγκυμονούσαν από τη συναλλαγματική ισοτιμία για την εξυπηρέτησή τους. Αξιοσημείωτο είναι και το γεγονός ότι, όπως καταγγέλλεται στο υπόμνημα των δανειοληπτών προς την Τράπεζα της Ελλάδας, «άσχετοι υπάλληλοι κεντρικών καταστημάτων ή διευθυντές καταστημάτων επαρχίας προέβαιναν σε δανειοδότηση εκατοντάδων χιλιάδων σε ελβετικό φράγκο και για χρονικό διάστημα αποπληρωμής μέχρι και τριάντα χρόνια. Οι υπάλληλοι δεν παρείχαν στους δανειολήπτες καμιά ενημέρωση για το τι σημαίνει δάνειο σε συνάλλαγμα, τις παγίδες και τους κινδύνους που ελλοχεύουν σε αυτού του είδους τις συναλλαγές, ούτε τις μεθόδους αντιστάθμισης του συναλλαγματικού κινδύνου. Κάποιοι το έπρατταν εσκεμμένα και ορισμένοι άλλοι

Τον Σεπτέμβριο του 2011 το ουγγρικό κοινοβούλιο ψήφισε νόμο ο οποίος επιτρέπει στους κατόχους στεγαστικών δανείων σε ελβετικό φράγκο και ευρώ να το πληρώσουν στο 25% της αξίας του. Έτσι, τα χορηγηθέντα στεγαστικά δάνεια σε ελβετικό φράγκο θα αποπληρώνονται στη σταθερή ισοτιμία των 180 φιορινιών ανά ελβετικό φράγκο, ενώ το ελβετικό νόμισμα έχει αυτή τη στιγμή αξίας αντίστοιχη 242 φιορινιών. Το υπόλοιπο ποσό υποχρεούνται να το πληρώσουν εγχώριες και ξένες τράπεζες που χορήγησαν τα συγκεκριμένα δάνεια. Παρά τις πιέσεις που δέχτηκε από τις αγορές, η ουγγρική κυβέρνηση ξεκαθάρισε ότι «οι τράπεζες συνήψαν σε ελβετικό φράγκο δάνεια τα οποία αφορούν πολύ επικίνδυνες πληθυσμιακές ομάδες», ενώ κυβερνητικό στέλεχος δήλωσε στους Financial Times ότι οι πρακτικές των τραπεζών, ειδικά τα τελευταία χρόνια, είναι ανήθικες.

σε τίτλους της χρηματαγοράς όπως οι κινητές αξίες σε νομίσματα».

Αερολογίες και μπαλάκι ευθυνών από ΤτΕ και υπ. Ανάπτυξης Τον Μάιο και τον Αύγουστο του 2013 δύο βουλευτές των Ανεξαρτήτων Ελλήνων, ο Βασίλης Καπερνάρος και ο Νότης Μαριάς, κατέθεσαν ερωτήσεις αναφορικά με το θέμα των δανείων σε ελβετικό φράγκο, με τον δεύτερο να καταγγέλλει στα τέλη του περασμένου Αυγούστου τον αναπληρωτή υπουργό Οικονομικών Χρήστο Σταϊκούρα ότι αρνείται να προσέλθει στη Βουλή για να απαντήσει σχετικά με τη νομιμότητα των στεγαστικών δανείων που είναι συνδεδεμένα με την ισοτιμία ευρώ-ελβετικού φράγκου. Η Τράπεζα της Ελλάδος, από την πλευρά της, σε απάντησή της, μέσω του υπουργείου Οικονομικών, περισσότερο αερολογούσε παρά εστίαζε στην ουσία του θέματος, παραδεχόταν ωστόσο ότι «οι υποχρεώσεις των πιστωτικών ιδρυμάτων συνίστανται στην κατάλληλη ενημέρωση των συναλλασσομένων τόσο πριν από την υπογραφή των συμβάσεων όσο και τα τη διάρκεια λειτουργίας τους». Ανέφερε μάλιστα ότι «σε ό,τι αφορά τα δάνεια σε συνάλλαγμα, τα πιστωτικά ιδρύματα οφείλουν να παρέχουν κατ’ ελάχιστον προσυμβατική ενημέρωση ως προς τους κινδύνους, τη δυνατότητα και το κόστος τεχνικών κάλυψης του συναλ λαγματικού κινδύνου». Επεσήμαινε τέλος ότι ως εποπτεύουσα αρχή αξιολογεί τις καταγγελίες, όμως δεν μπορεί να υπεισέλθει σε κρίση των όρων των επιμέρους συμβάσεων για τυχόν καταχρηστικότητα, ενώ παρέπεμπε για περισσότερες πληροφορίες στο υπουργείο Ανάπτυξης, το οποίο όμως στη δική του απάντηση αποποιείτο των

είχαν πλήρη άγνοια, διότι την επίμαχη

όποιων ευθυνών του, ισχυριζόμενο ότι

περίοδο σχεδόν κανείς δεν είχε πιστο-

«τα διαλαμβανόμενα στην ερώτηση του

ποίηση επιπέδου Β1, που αποδεικνύει

βουλευτή Βασίλη Καπερνάρου δεν εμπί-

την επαγγελματική επάρκεια τραπεζικών

πτουν στις αρμοδιότητές του, αλλά σε

υπαλλήλων για να παρέχουν υπηρεσίες

εκείνες της Τράπεζας της Ελλάδας».  HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 • 33


Φυλακές

Γκουαντάναμο

στην Ελλάδα «Η δικαιοσύνη χωρίς δύναμη είναι ανίσχυρη. Η δύναμη ωστόσο χωρίς δικαιοσύνη είναι τυραννία», έλεγε ο γάλλος στοχαστής Πασκάλ. Τα όρια που χωρίζουν τη δικαιοσύνη από την τυραννία είναι τελικά τόσο λεπτά όσο ένα νομοθέτημα ακόμα και στις μέρες μας; Αυτή είναι η απορία μεγάλης μερίδας του νομικού κόσμου, που κρίνει τις αλλαγές στον σωφρονιστικό κώδικα και τις προβλέψεις για δημιουργία φυλακής υψίστης ασφαλείας και πτερύγων με αντίστοιχη διάκριση ως τουλάχιστον κοντόφθορες και σε ορισμένα σημεία αντισυνταγματικές. Του Θοδωρή Παναγιωτίδη

34 • HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

Σ

ύμφωνα με τις προθέσεις του υπουργείου Δικαιοσύνης, στο νομοσχέδιο που έθεσε προς διαβούλευση και ολοκληρώθηκε στις 24 Μαρτίου μεταξύ άλλων προβλέπεται η ίδρυση φυλακής υψίστης ασφαλείας, που θα είναι στον Δομοκό, και πτερύγων υψίστης ασφαλείας μέσα σε άλλες φυλακές. Πρόκειται δηλαδή για διαχωρισμό των κρατουμένων σε τρεις κατηγορίες (Α', Β' και Γ'), με την τελευταία να αφορά πρακτικά 650 άτομα, που είναι οι καταδικασμένοι ή υπόδικοι για πράξεις τρομοκρατίας, οι καταδικασμένοι ή υπόδικοι για ανθρωποκτονίες,


ληστεία και εκβιασμό στο πλαίσιο εγκληματικής οργάνωσης και οι απείθαρχοι των φυλακών.

Από 10 έως και 20 χρόνια συνεχόμενης κράτησης χωρίς άδεια Το πλέον ανησυχητικό είναι ότι δεν διαχωρίζει τους υπόδικους και τους εντάσσει και αυτούς στις ίδιες προβλέψεις, στερώντας τους πρακτικά το τεκμήριο της αθωότητας. Στερεί το δικαίωμα της υπαγωγής τους στις ευνοϊκές ρυθμίσεις της εργασίας, της άδειας, του επισκεπτηρίου και της επικοινωνίας με ανθρώπινες συνθήκες. Συγκεκριμένα, στους καταδικασμένους με τουλάχιστον 10 χρόνια κάθειρξη στερεί το δικαίωμα άδειας, ενώ δικαίωμα επανεξέτασης για παροχή άδειας μπορούν να έχουν αν απορριφθεί το πρώτο αίτημα αφού περάσουν ακόμη δυο χρόνια μετά το πέρας της δεκαετίας. Αν απορριφθεί και τότε, δικαίωμα επανεξέτασης ο κρατούμενος θα έχει ανά διετία, μέχρι να συμπληρώσει έως και 20 χρόνια συνεχόμενης

Το πλέον ανησυχητικό είναι ότι δεν διαχωρίζει τους υπόδικους και τους εντάσσει και αυτούς στις ίδιες προβλέψεις, στερώντας τους πρακτικά το τεκμήριο της αθωότητας. Στερεί το δικαίωμα της υπαγωγής τους στις ευνοϊκές ρυθμίσεις της εργασίας, της άδειας, του επισκεπτηρίου και της επικοινωνίας με ανθρώπινες συνθήκες

κράτησης χωρίς άδεια, εάν τα αιτήματα αυτά συνεχώς απορρίπτονται. «Προβλέπει δυσμενή μεταχείριση σε κατηγορίες κρατουμένων, ενώ αυτό απαγορεύεται από το αρ. 3 του Σωφρονιστικού Κώδικα, περιορίζει εκτός από την προσωπική ελευθερία του κρατουμένου και όλα τα άλλα του δικαιώματα, ενώ αυτό απαγορεύεται από το αρ. 4, ταυτίζει τους καταδίκους με τους υποδίκους και εισάγει δυσμενέστατες ρυθμίσεις κυρίως για τους κρατούμενους (κατάδικους και υπόδικους) που κατηγορούνται ή έχουν καταδικαστεί με το αντισυνταγματικό άρθρο 187Α του Ποινικού Κώδικα, ενώ αυτό απαγορεύεται από το αρ. 15. Δημιουργούνται τρία διακριτά επίπεδα φυλάκισης με τις φυλακές τύπου Γ΄ ή τα υποκαταστήματα τύπου Γ΄ να λειτουργούν ως διαρκές πειθαρχείο με σχεδόν αόριστη διάρκεια, αφού η παραμονή σε αυτό εξαρτάται από την ανέλεγκτη κρίση των εισαγγελικών αρχών ότι ο κρατούμενος είναι ή εξακολουθεί να είναι επικίνδυνος για την ασφάλεια της χώρας   HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 • 35


Φυλακές Εισάγουν θεσμό «καταδοτισμού», μέσω του οποίου θα μπορούν να αποφυλακίζονται βαρυποινίτες, ακόμα και με ψευδείς πληροφορίες για κρατούμενους που διώκονται για τρομοκρατία.

και τη δημόσια τάξη», ανέφερε η δικηγόρος Άννυ Παπαρούσου στο Hot Doc και τόνισε για το νέο σχέδιο νόμου που ετοιμάζεται πως «έρχεται σε ευθεία αντίθεση με το πνεύμα και το γράμμα του ισχύοντος Σωφρονιστικού Κώδικα». Οι αλλαγές αυτές που προωθεί η κυβέρνηση έχουν θορυβήσει τόσο τους ίδιους τους κρατούμενους όσο και τους συγγενείς τους, που νιώθουν αδύναμοι απέναντι στην εκδικητικότητα του κράτους. Η μητέρα ενός κρατούμενου, κατηγορούμενου με τις προβλέψεις του «τρομονόμου», τοποθετήθηκε στο Hot Doc και μάλιστα όχι μόνο με την ανησυχία που εκφράζει μία μάνα, αλλά και με την επιστημονική της κατάρτιση ως ψυχιάτρου-ψυχαναλύτριας, προειδοποιώντας για τις βαρύτατες συνέπειες αυτών των προβλέψεων. «Οι κρατούμενοι φυλακών τύπου Γ' στερούνται του ευεργετήματος των ημερομισθίων (δια των οποίων η μία ημέρα μετράει για δύο) που έχουν οι των φυλακών τύπου Β' και Α'. Δικαιούνται να κάνουν αίτηση για ημερομίσθια μόνο αφού εκτίσουν δέκα χρόνια ποινής και ανά διετία, σε περίπτωση απόρριψης της αίτησης. Έτσι η φυλάκιση είναι δυνατόν να παρατείνεται ως μια διαρκής ομηρία. Καταργείται η αρχή της αναλογικότητας της έκτισης της ποινής».

Βασανιστική απομόνωση Μία από τις πολλές αδυναμίες που έχει το συγκεκριμένο νομοθέτημα και προκαλεί την έκρηξη κρατουμένων, συγγενών τους και των δικηγόρων τους είναι η αυστηροποίηση των συνθηκών κράτησης σε βαθμό συντριβής του κρατούμενου, όπου θα κρατείται στο κελί του ακόμα και 22 συνεχόμενες ώρες. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, όλοι τους επισημαίνουν ότι θα δημιουργηθούν φαινόμενα

36 • HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

Ενδεικτικό της μυστικότητας που θα διέπει τον κανονισμό των φυλακών τύπου Γ είναι ότι χαρακτηρίζεται ως απόρρητος και δεν δημοσιεύεται σε ΦΕΚ.


Καρέλι, αφού πολύ απλά ο κρατούμενος θα οδηγηθεί είτε στην κατάθλιψη είτε στην έκρηξη, άρα σε καμία περίπτωση αυτό δεν είναι καλό ούτε για τον κρατούμενο, αλλά ούτε και για τους υπαλλήλους που θα επιφορτιστούν με τη φύλαξή του. Η μητέρα του κρατούμενου και ψυχίατρος τόνισε: «Απομόνωση χωρίς άδειες, περιορισμός επισκεπτηρίων, επικοινωνιών, κινήσεων κρατουμένων εντός φυλακής. Η απομόνωση οδηγεί στα λευκά κελιά και τα λευκά κελιά στα λευκά συναισθήματα. Συναισθήματα που αμβλύνονται χωρίς προσδοκία παρουσίας ή απουσίας, μόνο το κενό και το άχρονο. Καταργούνται η καταγωγή και οι άξονες της ύπαρξης. Και τι είναι η τρέλα; Η απώλεια νοήματος. Καταστροφικός θυμός ξεσπά εναντίον του εαυτού (αυτοκτονία) ή των άλλων».

Γκουαντάναμο κάτω από πλήρη μυστικότητα Ένα εξίσου μείζον ζήτημα που προκύπτει από τις επικείμενες αλλαγές που προωθεί η κυβέρνηση στον σωφρονιστικό

Ενδεικτικό της μυστικότητας που θα διέπει τη λειτουργία του σώματος των αστυνομικών είναι ότι οι αρμοδιότητες και η δράση τους θα ορίζονται μόνο από τον υπουργό Δημόσιας Τάξης κατόπιν εισηγήσεων του αρχηγού της ΕΛ.ΑΣ. και μάλιστα το καταστατικό αυτό θα χαρακτηριστεί απόρρητο και δεν θα δημοσιευτεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως

κώδικα είναι η εξωτερική φύλαξη αυτών των σωφρονιστικών καταστημάτων και των αντίστοιχων εσωτερικών πτερύγων από την ΕΛ.ΑΣ., και μάλιστα τα κλιμάκια των αστυνομικών δεν θα υπάγονται στο υπουργείο Δικαιοσύνης, αλλά θα λογοδοτούν μόνο στον αστυνομικό διοικητή τους. Αυτό πολύ απλά σημαίνει ότι όχι μόνο θα δρουν κάτω από άκρα μυστικότητα, όχι μόνο θα δημιουργηθούν στεγανά εντός των φυλακών αυτών, αλλά κανείς δεν θα μαθαίνει τι γίνεται εκεί μέσα και κανείς δεν θα μπορεί να παρέμβει εάν για παράδειγμα ορισμένοι υπερβαίνουν τα όρια του νόμου, αφού απλώς δεν θα μαθαίνονται. Σε αυτό το σημείο, όπως επισημαίνουν πολλοί νομικοί, αυξάνεται ο κίνδυνος της δημιουργίας πελατειακών σχέσεων μεταξύ κρατουμένων και δεσμοφυλάκων, αφού θα υπάρχει πρώτον η ασφάλεια της άκρας μυστικότητας και δεύτερον η ανάγκη των συνθηκών επιβίωσης και των δύο. Τόσο οι νομικοί όσο και οι συγγενείς των κρατουμένων εκφράζουν   HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 • 37


Φυλακές

φόβους για τον κίνδυνο ακόμα και να κακοποιούνται οι κρατούμενοι από τη φρουρά, αφού η μυστικότητα που διέπει τον χώρο κάνει ιδανικές τις συνθήκες για τέτοια φαινόμενα. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι αστυνομικοί θα είναι βαριά οπλισμένοι και ειδικά η εξωτερική φρουρά που θα φέρει βαρύτατο οπλισμό, ενώ υπάρχουν σκέψεις ακόμα και για την ύπαρξη τεθωρακισμένων οχημάτων και αυτό, σύμφωνα με νομικούς κύκλους, με αφορμή την απόδραση από τις φυλακές των Τρικάλων, όπου χρησιμοποιήθηκε από τους δράστες βαρύς οπλισμός. Ενδεικτικό της μυστικότητας που θα διέπει τη λειτουργία αυτού του σώματος των αστυνομικών είναι η πρόβλεψη στο νομοσχέδιο να ορίζεται το καταστατικό τους, οι αρμοδιότητες και η δράση τους μόνο από τον υπουργό Δημόσιας Τάξης και Προστασίας του Πολίτη κατόπιν εισηγήσεων του αρχηγού της ΕΛ.ΑΣ. και μάλιστα το καταστατικό αυτό θα χαρακτηριστεί απόρρητο και δεν θα δημοσιευτεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Στο ζήτημα τοποθετήθηκε και η βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Βασιλική Κατριβάνου, η οποία τόνισε πως «οι λεγόμενες φυλακές υψίστης ασφαλείας απευθύνονται ταυτόχρονα σε όλους τους κρατούμενους, τόσο αυτούς τους οποίους θα φιλοξενήσουν όσο και αυτούς που θα παραμείνουν στις υπόλοιπες φυλακές». Η κα Κατριβάνου κάνει λόγο για εξόντωση των κρατουμένων για τους οποίους ετοιμάζονται αυτές οι φυλακές και για φόβητρο των υπολοίπων που θα βλέπουν τι μπορούν να πάθουν, αλλά τονίζει ότι απευθύνεται με την ίδια λογική του φόβου και του παραδειγματισμού και στην έξω κοινωνία. Για το ίδιο ζήτημα η μητέρα του νεαρού κρατούμενου για την υπόθεση του Βελβεντού και ψυχίατρος τόνισε: «Με το απόρρητο του τρόπου δράσης της αστυνομίας εντός και εκτός φυλακών η εγκληματικότητα θα αυξάνεται. Όταν υπάρχει το κακό, κάποιου του μέλλεται να το πράξει. Θα είναι αστυνομικός, κρατούμενος, σωφρονιστικός υπάλληλος; Όλοι υποψήφιοι σε μια χορεία μετακυλιόμενων εγκλημάτων. Το νομοσχέδιο οδηγεί στην ψυχική και φυσική εξόντωση

38 • HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

Εξαιρετικά προκλητική είναι η πρόβλεψη κατά την οποία ποινικοί κρατούμενοι θα μπορούν να δίνουν πληροφορίες για εκείνους που κρατούνται για αδικήματα που περιλαμβάνουν τον «τρομονόμο», κερδίζοντας την ελευθερία τους

και αλληλοεξόντωση και προάγει την αυτοκτονικότητα και εγκληματικότητα».

Δημιουργούν θεσμό καταδοτισμού και συναλλαγής με μαφιόζους Εξαιρετικά προκλητική και προβληματική είναι η πρόβλεψη για θεσμό καταδοτισμού, από τον οποίο θα εξαιρούνται οι κρατούμενοι για τρομοκρατία, αλλά όλοι οι άλλοι κρατούμενοι θα μπορούν να κάνουν χρήση του και να δίνουν πληροφορίες για εκείνους που κρατούνται για αδικήματα που περιλαμβάνουν τον «τρομονόμο», κερδίζοντας την ελευθερία τους. Μάλιστα, προβλέπει το πλέον απίθανο, που είναι ότι εάν προκύψει στην πορεία πως ο καταδότης έδωσε ψευδείς πληροφορίες, να οδηγείται μεν πίσω στη φυλακή, ωστόσο με ασαφές το περιβάλλον για την παροχή ευνοϊκών


του Βελβεντού, με την ιδιότητα της ψυχιάτρου τόνισε ότι «οι κρατούμενοι (οποιονδήποτε ποινικών αδικημάτων, όσο βαριά και αν είναι) καλούνται με διαστροφικό τρόπο να ταυτιστούν με τον διώκτη τους (κράτος) εναντίον συγκρατούμενων, των αποκαλούμενων τρομοκρατών, εάν αντιληφθούν νέα απόπειρα τρομοκρατικής ενέργειας ή αποκαλύψουν παλαιά μη γνωστή, και μάλιστα επιβραβεύονται με αποφυλάκιση και άλλες ελαφρύνσεις των ποινών τους. Εδώ παρεισφρύει το απόλυτο κακό, καθαγιασμένο από τον νόμο, και δεν αφήνει πολλά περιθώρια όταν κανείς λαχταρά την ελευθερία του να μην ταυτιστεί μαζί του».

Κατριβάνου: «Φυλακές υψίστης τιμωρίας!» Νομικοί και συγγενείς κρατουμένων αποτελούν μέλη της νεοσύστατης ομάδας Δράση Ενάντια στο Ελληνικό Γκουαντάναμο, που αντιτίθενται στο επίμαχο νομοσχέδιο. «Με τη θεσμοθέτηση και τη λειτουργία τους, η κυβέρνηση, εν ονόματι της ασφάλειας, επενδύει στα πιο φοβικά και σκοτεινά αντανακλαστικά του ρυθμίσεων ακόμα και μετά την ενδεχόμενη αποκάλυψη του ψεύδους. Σύμφωνα με νομικούς κύκλους, στόχος του υπουργείου Δικαιοσύνης σε ό,τι αφορά αυτή τη ρύθμιση είναι να υπάρξει από καχυποψία έως ρήξη ανάμεσα σε βαρυποινίτες και κρατούμενους τρομοκρατικών οργανώσεων, ώστε να πάψει η συνεργασία μεταξύ τους. Ωστόσο, η άλλη πλευρά υποστηρίζει ότι η όλη ρύθμιση έχει τόσες αδυναμίες στην έμπνευσή της, που πολύ απλά κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί την εγκυρότητα των πληροφοριών ενός βαρυποινίτη, αλλά υπάρχει και πρακτική αδυναμία ώστε να τον εντοπίσουν εγκαίρως ξανά, στην περίπτωση ψεύδους, και να τον επιστρέψουν στις φυλακές. Με λίγα λόγια, εάν ένας άκρως επικίνδυνος εγκληματίας ή μαφιόζος που έχοντας άκρες ενδεχομένως κάνει χρήση αυτού του θεσμού, θα είναι ελεύθερος.

Για τις προβλέψεις περί καταδοτισμού η δικηγόρος Άννυ Παπαρούσου τόνισε ότι με αυτόν τον τρόπο «εισάγεται και ανταμείβεται με αποφυλάκιση ο παρέχων πληροφορίες –αληθείς ή ψευδείς– σχετικές με κρατουμένους για το αρ. 187Α ΠΚ (τρομοκρατία) υπό τον όρο ότι ο ίδιος θα είναι κρατούμενος για άλλα αδικήματα. Με αυτά τα χαρακτηριστικά και με έντονη στόχευση σε αυτούς τους κρατούμενους που το κράτος θεωρεί πολιτικούς του αντιπάλους, ο νόμος αυτός καθιστά την κράτηση κάτω από αυτές τις συνθήκες μια σύγχρονη εξορία μέσα στις φυλακές, παραγνωρίζοντας ότι η πολύ πρόσφατη πολιτική ιστορία αυτού του τόπου που έχει αποτυπωθεί και στα συνταγματικά κείμενα δεν επιτρέπει τις ακραίες εκφάνσεις κρατικής καταστολής». Αλλά και η μητέρα του νεαρού κρατούμενου για την υπόθεση της ληστείας

ανθρώπου: Στον φόβο, τον τρόμο, την εκδικητικότητα, τη μνησικακία, προσφέροντας βορά στην κοινή γνώμη τους “αδίσταχτους εγκληματίες” κατασκευάζοντας τον “εσωτερικό εχθρό”. Δεν χρειάζεται να πω πόσο απάνθρωπη είναι αυτή η λογική. Όσα έγιναν το τελευταίο διάστημα, από τη δολοφονία του κρατούμενου Ίλια Καρέλι μέχρι την αποκάλυψη ότι ο Γ'.Γ'. της κυβέρνησης Τ. Μπαλτάκος χέρι-χέρι με τον Ηλία Κασιδιάρη μεθόδευαν την απαλλαγή της ναζιστικής συμμορίας (ο ίδιος που πρωτοστατούσε στην εισαγωγή της ρατσιστικής τροπολογίας στο άρθρο 19 του Κώδικα Μετανάστευσης), δείχνουν και στους πιο δύσπιστους ότι η λογική αυτή είναι όχι μόνο απάνθρωπη, αλλά και εξαιρετικά επικίνδυνη», επισήμανε στο Hot Doc η βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Βασιλική Κατριβάνου.  HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 • 39


Μητρόπολη Κέρκυρας

Όταν η χριστιανική

φιλανθρωπία

γίνεται εκμετάλλευση

Η εκκλησία έχει βρεθεί πολλές φορές στο παρελθόν στη δίνη σκανδάλων τα οποία έχουν πλήξει το κύρος της. Στο μεταξύ, κι ενώ δεν μπορούμε να παραγνωρίσουμε τις αξιόλογες προσπάθειες που κατά καιρούς γίνονται, πληθαίνουν οι φωνές εκείνων που κάνουν λόγο για εκμετάλλευση των πιστών, μέσα από δωρεές των οποίων η εκκλησία μπορεί να αυτοπροβάλλεται ως αποκούμπι των πολιτών. Παράδειγμα αυτής της σκιώδους, κατά πολλούς, λειτουργίας ορισμένων μητροπόλεων είναι, βάσει μαρτυριών, η μητρόπολη της Κέρκυρας, η οποία καταγγέλλεται για παρανομίες ως προς τη διαχείριση των χρημάτων που λαμβάνει και για παραβίαση των δικαιωμάτων των εργαζομένων οι οποίοι υπηρετούν σε υπηρεσίες της. Του Μάριου Αραβαντινού

40 • HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014


Τ

ον Αύγουστο του 1972 μια εύπορη κερκυραϊκή οικογένεια δωρίζει στη μητρόπολη ένα οικόπεδο, ένα ημιτελές κτί-

σμα, καθώς και δύο διαμερίσματα στην

Αθήνα, προκειμένου να ολοκληρωθεί ένα ίδρυμα αδυνάτων. Εννέα χρόνια μετά ιδρύεται από τη Μητρόπολη Κέρκυρας το ίδρυμα πασχόντων υπό την επωνυμία «Η Πλατυτέρα» με σκοπό, όπως προκύπτει από το σχετικό ΦΕΚ, την προστασία χρονίως πασχόντων ή γερόντων. Πολλά χρόνια μετά, τον Δεκέμβριο

Ενδεικτικός απολογισμός της Μητρόπολης Κέρκυρας, από τον οποίο προκύπτει ότι τα έξοδα για το κέντρο φιλοξενίας παιδιών με αναπηρία δεν ξεπέρασαν το 2013 τις 33.659,64 ευρώ και το 2012 τις 25.787,69 ευρώ.

του 2000, εγκρίνεται από τη Νομαρχία Κέρκυρας η δημιουργία μονάδας φροντίδας ηλικιωμένων με δυναμικότητα 67 κλινών, ενώ την επόμενη χρονιά ιδρύεται και κέντρο δημιουργικής απασχόλησης παιδιών με αναπηρία, το οποίο θα μπορούσε να εξυπηρετήσει μέχρι 25 παιδιά. Όπως καταγγέλλεται στο Hot Doc από γνώστες, των οποίων τα στοιχεία έχουμε στη διάθεσή μας, όλα τα προηγούμενα χρόνια, δηλαδή την εικοσαετία 19822001, η μητρόπολη λάμβανε παχυλές κρατικές επιχορηγήσεις από διάφο-

Ενδεικτική απόφαση έγκρισης κονδυλίου για τη πληρωμή νοσηλίων του ιδρύματος «Πλατυτέρα» από το ΙΚΑ.

ρους φορείς, το συνολικό ποσό των οποίων άγγιζε το αστρονομικό για την εποχή εκείνη ποσό των 695 εκατ. δραχμών, τουλάχιστον μέχρι το 1995, δηλαδή περισσότερα από 2 εκατ. ευρώ, ενώ εμφανίζονταν και έσοδα 41,4 εκατ. δραχμών από κρατικά λαχεία. Όπως προκύπτει από επίσημα σημεία που είχε προσκομίσει στο πλαίσιο του κοινοβουλευτικού ελέγχου ο πρώην υφυπουργός Υγείας του ΠΑΣΟΚ Θεόδωρος Κοτσώνης, το περιβόητο ίδρυμα αδυνάτων της Μητρόπολης Κέρκυρας έχει επιχορηγηθεί από το 1977 μέχρι το 1989 με 41,4 εκατ. δραχμές από το ειδικό κρατικό λαχείο, ενώ η ίδια η μητρόπολη είχε λάβει από το 1989 μέχρι το 1995 695 εκατ. δραχμές από εθνικούς, περιφερειακούς και κοινοτικούς πόρους προκειμένου να κατασκευάσει τον εξοπλισμό του ιδρύματος, χωρίς να είναι γνωστά τα συνολικά κεφάλαια που έλαβε μέχρι να ανοίξει τις πόρτες του το 2001.

Εισπράττουν από τα ταμεία, ζητούν και από νοσηλευόμενους Τα χρήματα αυτά πιθανώς αξιοποιήθηκαν, αν και παραμένει άξιο απορίας γιατί επί μια εικοσαετία, κι ενώ η μητρόπολη λάμβανε τις παχυλές κρατικές επιχορηγήσεις, το κέντρο δεν είχε ανοίξει τις πύλες του. Εκείνο το οποίο όμως προκαλεί σημαντικά ερωτηματικά είναι το γεγονός ότι, όπως καταγγέλλεται από άνθρωπο που χρειάστηκε τις υπηρεσίες του ιδρύματος για ηλικιωμένο συγγενή του, κάθε πελάτης καταβάλλει ένα σημαντικό τίμημα, συνήθως ολόκληρη τη σύνταξη του πάσχοντα ηλικιωμένου, προκειμένου αυτός να γίνει δεκτός. Η πρακτική αυτή θα ήταν καθόλα φυσιολογική αν το ίδρυμα δεν είχε τη δυνατότητα να συνάπτει, όπως ξεκάθαρα προκύπτει από τον εσωτερικό κανονισμό του, συμβάσεις με ασφαλιστικούς οργανισμούς και ταμεία με σκοπό να καλύπτονται,

κατά το δυνατόν, τα έξοδα παραμονής και νοσηλείας των τροφίμων. Ενδεικτικά, τον Φεβρουάριο του 2011 το ΙΚΑ Κέρκυρας ενέκρινε, όπως φαίνεται σε σχετικό έγγραφό του, ποσό 37.885 ευρώ, ενώ έναν χρόνο μετά εγκρίθηκε νέο κονδύλι ύψους 40.378 ευρώ, όλα για την πληρωμή νοσηλίων των ασφαλισμένων ενός μηνός. Σύμφωνα με τις καταγγελίες, το ίδρυμα λαμβάνει ή τουλάχιστον λάμβανε στο παρελθόν αντίστοιχα κονδύλια και από άλλους ασφαλιστικούς φορείς. Φαίνεται μάλιστα από σχετική απόφαση του ΙΚΑ Κέρκυρας ότι το ίδρυμα έχει υπογράψει σύμβαση με τον ασφαλιστικό φορέα προκειμένου να καλύπτονται από αυτόν τα έξοδα νοσηλείας των ασφαλισμένων του, τουλάχιστον μέχρι τον Δεκέμβριο του 2012. Ως εκ τούτου, εξηγούν οι καταγγέλλοντες, κάθε ποσό που οι ίδιοι καταβάλλουν στο ίδρυμα της μητρόπολης χρησιμοποιείται προφανώς ως   HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 • 41


Μητρόπολη Κέρκυρας

ωρεά και είναι αμφίβολο πού τελικά καταλήγουν τα χρήματα. Από την τελευταία δημοσιευμένη απόφαση μέσω Διαύγειας φαίνεται πως στο Ίδρυμα δικαιολογούνται από το ΙΚΑ συνολικά κλίνες για 40 ασθενείς, που όμως πρέπει να έχουν χαρακτηρισθεί μέσω ΙΚΑ παλαιότερα ή μέσω ΚΕΠΑ (Κέντρο Πιστοποίησης Αναπηρίας) σήμερα ως χρονίως πάσχοντες. Αν αυτό το τελευταίο ισχύει, τα ερωτήματα είναι με ποιο τρόπο χαρακτηρίστηκαν και αν το γνωρίζουν οι οικείοι τους.

Ζητούν χρήματα από τον κόσμο Το 2012, η μητρόπολη Κέρκυρας προχώρησε σε μία περίεργη κίνηση, όταν ο μητροπολίτης Νεκτάριος αποφάσισε ξαφνικά να διακόψει τη λειτουργία του κέντρου απασχόλησης παιδιών με αναπηρία για κάτι λιγότερο από τρεις μήνες, με δικαιολογία τα οικονομικά προβλήματα της μητρόπολης, η οποία αδυνατούσε, σύμφωνα με τα λεγόμενά του, να καλύψει τα έξοδα λειτουργίας του κέντρου. Ο ίδιος ο μητροπολίτης, σε δηλώσεις του σε τοπικό τηλεοπτικό κανάλι του νησιού τον Νοέμβριο του 2012, κι έπειτα από καταγγελίες του αντιπροέδρου της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Γονέων ΑμεΑ Σπύρου Ζουμπουλίδη και της προέδρου γονέων, κηδεμόνων και φίλων ΑμεΑ Ηώς Μπούα, είχε δηλώσει ότι είχε ενημερώσει τους γονείς πως η προσπάθεια της μητρόπολης για τα παιδιά με αναπηρία στοιχίζει 90 χιλ. ευρώ τον χρόνο και ζητούσε από αυτούς να βοηθούν στη συγκέντρωση του μισού ποσού. Συγκεκριμένα ανέφερε: «Μαζέψτε εσείς 40 χιλ. κι εγώ θα κόψω τον λαιμό μου να βρω από οπουδήποτε άλλες 50 χιλ. προκειμένου να συνεχίσουμε τη λειτουργία του κέντρου». Το κέντρο τελικά λειτούργησε, έπειτα από πιέσεις των συλλόγων ΑμεΑ, εκείνο όμως που παρέλειπε να αναφέρει ο μητροπολίτης όταν ζητούσε χρήματα από τους γονείς είναι ότι το κέντρο φιλοξενίας παιδιών με αναπηρία δεν κόστισε ποτέ στη μητρόπολη ούτε τα μισά χρήματα από αυτά που ζήτησε ο ίδιος, όπως τουλάχιστον προκύπτει από τους απολογισμούς που η ίδια η μητρόπολη έχει

42 • HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

Ο μητροπολίτης Κέρκυρας, Νεκτάριος

Eκείνο που παρέλειπε να αναφέρει ο μητροπολίτης όταν ζητούσε χρήματα από τους γονείς είναι ότι το κέντρο φιλοξενίας παιδιών με αναπηρία δεν κόστισε ποτέ στη μητρόπολη ούτε τα μισά χρήματα από αυτά τα οποία ζήτησε ο ίδιος, όπως τουλάχιστον προκύπτει από τους απολογισμούς που η ίδια η μητρόπολη έχει δώσει στη δημοσιότητα

δώσει στη δημοσιότητα. Συγκεκριμένα, όπως φαίνεται στον απολογισμό του 2013, ο οποίος είναι δημοσιευμένος στον επίσημο ιστότοπο της μητρόπολης, το κόστος για το κέντρο απασχόλησης παιδιών με αναπηρία ανήλθε το 2013 σε 33.659 ευρώ, το 2012 και το 2011 σε 25.787 ευρώ και το 2010 σε 45.789 ευρώ. Εκείνο που επίσης προκαλεί εντύπωση είναι ότι σε άλλον απολογισμό, ο οποίος επίσης βρίσκεται δημοσιευμένος στην ιστοσελίδα της μητρόπολης, το κόστος για το ίδιο κέντρο το 2012 ήταν 46.294 ευρώ.

Εργασιακός μεσαίωνας και συμμαχίες; Στον αντίποδα όλων αυτών στο παρελθόν έχουν υπάρξει δημοσιεύματα στον τοπικό Τύπο της Κέρκυρας, που ουδέποτε διαψεύστηκαν από τον μητροπολίτη, τα οποία περιγράφουν εντός του εργασιακού χώρου του ιδρύματος την εγκατάσταση του εργασιακού μεσαίωνα πολύ πριν η κυβέρνηση ψηφίσει τα τελευταία αντιλαϊκά μέτρα. Σύμφωνα με αυτά τα δημοσιεύματα, το Σωματείο Εργαζομένων Ιδιωτικού Τομέα Υγείας καταγγέλλει το ίδρυμα «Πλατυτέρα» ότι παραβλέπει τη νομοθεσία, ότι


χρησιμοποιεί κάμερες για να παρακολουθεί το προσωπικό (υπονοείται η μη εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας), ότι επιβάλλει χρηματικές τιμωρίες, αλλά και μη καταβολή αποζημίωσης μετά από αναιτιολόγητη απόλυση εργαζόμενης. Όλα αυτά θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν από κάποιους ως υπερβολές και ασύστολα ψεύδη εναντίον μιας συνολικά επαινετής φιλανθρωπικής προσπάθειας, αλλά ίσως θα ήταν χρήσιμο για όσους θα ήθελαν μια σφαιρικότερη άποψη και για εκείνους που τους αρέσουν οι συμπτώσεις να γνώριζαν πως από όλους τους Κερκυραίους και τις Κερκυραίες στο νησί ο μητροπολίτης επέλεξε να τοποθετήσει ως διευθυντή στο κοινωνικό παντοπωλείο της μητρόπολης έναν πρώην πολιτικό και νομάρχη της Κέρκυρας, για τον οποίο πρόσφατα δημοσιεύθηκε από το « Έθνος της Κυριακής» ότι διερευνάται από το ΣΔΟΕ μαζί με πολλούς άλλους αυτοδιοικητικούς. Πρόκειται για τον Γιώργο Μαχειμάρη, ή «Σαντάμ», όπως είναι γνωστός στο νησί, ο οποίος υπήρξε ισχυρό στέλεχος του ΠΑΣΟΚ και έχει καταγγελθεί στο παρελθόν για βίαιη συμπεριφορά απέναντι σε πολιτικούς του αντιπάλους, όπως ο πρώην βουλευτής της ΝΔ Νίκος Γεωργιάδης, αλλά και ότι κατέθετε χρήματα της Νομαρχίας, όσο ήταν επικεφαλής της, σε ατομικό του λογαριασμό, ότι πλήρωνε ο ίδιος υπαλλήλους και προμηθευτές σε χαρτονομίσματα, σαν να επρόκειτο για προσωπική του επιχείρηση, ότι είχε εγκαταστήσει κάμερες στις υπηρεσίες για να παρακολουθεί το προσωπικό και ότι διέγραφε όποιον νομαρχιακό σύμβουλο είχε διαφορετική άποψη. Συμπερασματικά, υπάρχει αρκετό έδαφος για την έδραση αμφιβολιών για τον τρόπο που ασκείται η φιλανθρωπία από την εκκλησία, τουλάχιστον όπως αυτό φαίνεται στην περίπτωση του μητροπολίτη της Κέρκυρας και του ιδρύματος της Πλατυτέρας, και της κρίσης θεσμών ακόμη και της εκκλησίας. Αυτό όμως που αναζητείται είναι ο ρόλος της πολιτείας στο πλαίσιο του ελέγχου και της τήρησης των νόμων από όλους. Η Μητρόπολη της Κέρκυρας, στην οποία απευθύνθηκε επίσημα το Hot Doc, μας

Απόφαση του ΙΚΑ για ανανέωση σύμβασης με το ίδρυμα «Πλατυτέρα».

παρέπεμψε στη διοίκηση του ιδρύματος χρονίως πασχόντων για απαντήσεις, ενώ μας ενημέρωσε ότι ο Μητροπολίτης Νεκτάριος απουσιάζει. Το ίδρυμα από την πλευρά του διέψευσε το σύνολο των καταγγελιών, τόσο εκείνες που κάνουν λόγο για καταβολή χρημάτων από τους νοσηλευόμενους, παρότι εισπράττονται χρήματα και από τα ασφαλιστικά ταμεία, όσο κι εκείνες που αφορούν τα

εργασιακά δικαιώματα ενώ εκπρόσωπός του μας επεσήμανε ότι οι κρατικοί πόροι τους οποίους έλαβε το ίδρυμα την εικοσαετία πριν ανοίξει τις πόρτες του δαπανήθηκαν για την ανέγερση του. Τέλος, αναφορικά με το κέντρο απασχόλησης παιδιών με αναπηρία, το ίδρυμα απάντησε ότι στη λειτουργία του συνεισφέρουν τόσο η Μητρόπολη, όσο και εθελοντές.  HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 • 43


Ο Αλί

| σε παράνομες συνομιλίες |

Του Αλί Μπούρμπα

Συνομιλία 1η (Κασιδιάρης – Αλί)

Συνομιλία 2 (Αλί – Μπαλτάκος)

Αφού φίλοι φτάσατε σε αυτή τη σημείο, βγάζετε κασέτες μεταξύ σας, τότε και Αλί αρχίσει αποκαλύψεις που σοκάρουν το κοινή γνώμη, δηλαδή το τελευταίο ενήλικο παρθένα στο Ελλάδα.

Κασ.: Και δε μου λες ρε κουφάλα Αλί; Την τελευταία ξανθιά που πήδηξες την έχω πηδήξει κι εγώ; Αλί: Το αλήθεια είναι, αυτή είπε Αλί πηδήχτηκε και μ’ άλλη μαυροτσούκαλη και μικροτσούτσουνη τη τελευταίο καιρό. Κασ.: Τη ρουφιάνα, με είπε μαυροτσούκαλο! Τι θέλει, να της στείλω τους φίλους μου τους ζητάδες να την τρελάνουν στις κλήσεις; Αλί: Άσ' τα αυτά τώρα Ηλία, πες εσύ Αλί για Μπαλτάκο. Κασ.: Τις τρέλανα τις κουφάλες. Είδες τι τους έκανα! Θέλουν να με χώσουν μέσα οι παλιοπετούγιες. Να ρε, να ρε! (Κασιδιάρη σηκώνεται από καναπέ και δείχνει τα τέτοια του. Από το ένταση βαράει τη επίμαχη σημείο και στραμπουλάει τη αριστερή μπαλάκι. Δεν πειράζει όμως γιατί έχει τη δεξί που είναι και τη καλό του). Αλί: Και αυτό τη Μπαλτάκο τόσο βλάκα ήταν δεν κατάλαβε ότι την έγραφες; Κασ.: (παύση) Ναι ρε! Θα τους τα βγάλω όλα στη φόρα, θα δείξω το πραγματικό τους πρόσωπο, το πόσο βρομιάρηδες είναι. Αλί: Γιατί ρε φίλο είναι βρομιάρηδες τη σύντροφοι; Κασ.: Μα καλά μαλάκας είσαι; Δεν είδες ότι μιλάνε μαζί μας; Αλί: Ηλία θα επιτρέψεις όμως Αλί πει σε εσένα ότι το τελευταίο εξελίξεις ήταν μαχαιριά στη κίνημα Χρυσή Αυγή και προδοσία τη ένδοξη λαό που ψήφισε εσύ. Δε συνάδει με αρχές τη άκρα δεξιά. Κασ.: Τι λες ρε, είσαι τρελός; Δε συνάδει η ρουφιανιά με τις αρχές της δεξιάς; Αλί: Δε λέει αυτό Αλί. Λέει εσάς έστειλε τη τιμημένη λαό στο Βουλή με μία στόχο: Δείρετε εσείς βουλευτές τη ΠΑΣΟΚ και ΝΔ. Κασ.: Ε και; Αλί: Ε τι ε και, βρε φίλο Ηλία. Εσείς αντί τις δείρετε μπήκε μέσα γιος τη Μπαλτάκου και έκανε εσείς μαύρους στη ξύλο, πιο μαύρους και από Αλί! Κασ.: Αμάν, αυτό δεν το είχα σκεφτεί. Αλί: Ε, είδες εσύ; Όλα Αλί στη λέει!

Αλί: Ρε Τάκη, πώς τη έκανες αυτό τη μαλακία. Πάνω που Σαμαρά θα μοίραζε τη πρωτογενές πλεόνασμα, τώρα κινδυνεύει έρθουν κομμουνιστές τη πάρουν πίσω! Μπα.: Η κακιά η στιγμή Αλί. Η κακιά η στιγμή. Πάει τώρα, θα χάσουν τα τριακόσια ευρώ τα σώματα ασφαλείας, οι απόγονοι του Λεωνίδα. Καταστροφή! Αλί: Μα εσύ, ρε Τάκη, τόσες χρόνες στη κουρμπέτι, δεν είδες που έγραφε τη Ηλία με τη κάμερα; Μπα: Τι να σου πω, ρε Αλί. Είδα που γυάλιζε ένα κουμπί στο σακάκι του, αλλά το πέρασα για λίγδα από πιτόγυρο. Αλί: Πω αδερφάκι, δεν είσαι και πολύ έξυπνο τελικά! Μπα: 30 χρόνια δίπλα στον Σαμαρά, ό,τι περίσσεμα iq είχα μου το έφαγε ο πούστης. Αλί: Και τώρα τι κάνεις εσύ; Μπα: Θ’ αφήσω μούσι, θα βάλω σκούφο και θα το παίξω Βουλγαράκης για μερικά χρόνια.

44 • HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

Συζήτηση 3 (μπόνους): (Αλί – Γιώργος Παπανδρέου) Αλί: Πού είσαι εσύ, ρε ψυχή; ΓΑΠ: Ε ξέρεις, από δω κι από κει, Αλί. Μία στην Ευρώπη, μία στην Ασία, μία στην Αμερική. Αλί: Έλεος, ρε Γιώργο! Κάτσε και λίγο σπίτι εσύ. ΓΑΠ: Δεν μπορώ, ρε Αλί. Μου γυρίζει το κεφάλι! Άμα κάτσω 1 εβδομάδα ακόμα θα κάνω καμιά τρέλα. Αλί: Τι τρέλα δηλαδή; ΓΑΠ: Δεν ξέρω, μπορεί να δείρω τον Βενιζέλο, μπορεί να ρίξω την κυβέρνηση. Αλί: Τζάμπα κόπος, βρε φίλο Γιώργο. Αυτοί στο κυβέρνηση πέσουν μόνοι τους. ΓΑΠ: Τουλάχιστον να ειδοποιήσουν, να είμαι εδώ, να βγω να κάνω δήλωση από το Ζάππειο. Μη γίνει καμιά στραβή και ρίξω τον Βενιζέλο από το Ταζ Μαχάλ. Αλί: Όχι Γιώργο, τότε μη φύγει εσύ, πατρίδα χρειάζεται εσύ, τη κόμμα χρειάζεται εσύ. (Γιώργο έβγαλε τη γλώσσα και έγλειψε λίγο μουστάκι, όλο αυταρέσκεια). ΓΑΠ: Ρε μαλάκα Αλί, δεν πιστεύω να με γράφεις; 


HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 • 45


Διεθνή Παρασκήνια Της Ρένας Ακριτίδου

Η αποζημίωση της Κάρεν Σίλκγουντ Η Anadarko Petroleum Corp συμφώνησε να πληρώσει 5,15 δισ. δολάρια για τον καθαρισμό διαφόρων περιοχών στις ΗΠΑ που μολύνθηκαν από πυρηνικά απόβλητα. Η συμφωνία, έγραψε το Reuters, επιλύει μακρόχρονη δικαστική διαμάχη 11 πολιτειακών κυβερνήσεων, φυλών ινδιάνων και μεμονωμένων πολιτών με την ενεργειακή-χημική εταιρία Kerr-McGee, η οποία αγοράστηκε το 2006 από την Anadarko. Οι πληγέντες ζητούσαν καθαρισμό περισσότερων από 2.000 τοποθεσιών και αποζημίωση 8.000 ανθρώπων, οι οποίοι κατήγγελλαν ότι η έκθεσή τους στα απόβλητα εργοστασίων της Kerr-McGee προκάλεσε καρκίνους που σε ορισμένες περιπτώσεις οδήγησαν σε θανάτους. Η Anadarko υποστήριζε ότι οι ευθύνες βάρυναν την Tronox Ltd, θυγατρική της KerrMcGee, η οποία είχε πτωχεύσει πριν την αγορά της. Αξίζει να σημειωθεί ότι σε κάποια χρονική στιγμή, η Kerr-McGee είχε δώσει στην Tronox τον έλεγχο εργοστασίου πυρηνικού καυσίμου στην Οκλαχόμα, όπου είχε εργαστεί αρκετά χρόνια νωρίτερα η Κάρεν Σίλκγουντ. Η αγωνίστρια για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας στο εν λόγω εργοστάσιο σκοτώθηκε σε μυστηριώδες αυτοκινητιστικό δυστύχημα. Το 1983 η Μέριλ Στριπ την είχε υποδυθεί στην ταινία «Η εξαφάνιση της Κάρεν Σίλκγουντ».

Οι πληγέντες ζητούσαν καθαρισμό 2.000 τοποθεσιών και αποζημίωση 8.000 ανθρώπων, οι οποίοι κατήγγελλαν ότι η έκθεσή τους στα απόβλητα εργοστασίων της KerrMcGee προκάλεσε καρκίνους που σε ορισμένες περιπτώσεις οδήγησαν σε θανάτους

Ο επίμονος υποψήφιος

Σεξοπονοκέφαλοι στο Μεξικό

Ως τον παγκοσμίως μεγαλύτερο ηττημένο εκλογών ξεχώριζε το BBC τον Σιαμ Μπάμπου Σουμπουντί, υποψήφιο και χαμένο σε όλες τις αναμετρήσεις που έγιναν στην Ινδία από το 1962. Παρά τα 78 του χρόνια, ο ομοιοπαθητικός γιατρός από το Μπεραμπούρ του κρατιδίου Οντίσα επέμενε να θέσει υποψηφιότητα και για 13η φορά (στις εκλογές που άρχισαν στις 7 Απριλίου και θα ολοκληρωθούν στις 12 Μαΐου) σε δύο περιφέρειες, Μπεραμπούρ και Άσκα. Αν και κινείται πεζός, με ποδήλατο ή βοϊδόκαρο, οι εκλογές θα του κοστίσουν μέχρι και 8.300 δολάρια. Στο μονοσέλιδο προεκλογικό του μανιφέστο υποστηρίζει ότι υπάρχει πιθανότητα να είναι ο επόμενος πρωθυπουργός της χώρας. Παραδόξως, διακηρύσσει και ότι θα απαγορεύεται στο εξής να είναι υποψήφιοι πολίτες άνω των 60 ετών.

Σε διαθεσιμότητα έθεσε το κυβερνών Θεσμικό Επαναστατικό Κόμμα (PRI) του Ενρίκε Πένια Νιέτο τον πρόεδρο του κόμματος στην Πόλη του Μεξικού Κουαχτεμόκ Γκουτιέρεζ δε λα Τόρε, μετά τις αποκαλύψεις ότι διατηρούσε δίκτυο εκδιδομένων γυναικών για προσωπική του ευχαρίστηση, οι οποίες πληρώνονταν από το ταμείο του PRI. Η καταγγελία σε βάρος του προέκυψε όταν μια ρεπόρτερ ανταποκρίθηκε σε αγγελία του γραφείου του Γκουτιέρες για συνοδούς. Η ίδια κατέγραψε συνομιλία της με γυναίκα που φέρεται να εργάζεται για τον Γκουτιέρες, η οποία της διευκρίνισε ότι η δουλειά, περιελάμβανε και σεξ όποτε το ζητούσε το αφεντικό. Η αμοιβή θα ήταν 11.000 πέσος (850 δολάρια) τον μήνα, αφορολόγητα, συν τα έξτρα.

Ντοκουμέντα για τον Μπαντέρα Απόρρητα ντοκουμέντα που αποκαλύπτουν την ανάμειξη του ουκρανού υπερεθνικιστή Στέπαν Μπαντέρα σε βαρβαρότητες στη δυτική Ουκρανία στη διάρκεια του Β΄Παγκοσμίου πολέμου ανέβασε στην ιστοσελίδα του το ρωσικό υπουργείο Άμυνας. Τα ντοκουμέντα, που μέχρι τώρα είχαν δει μόνο λίγοι ειδικοί, περιλαμβάνουν αναφορές των στρατευμάτων του Κόκκινου Στρατού και ηγετών των ουκρανών ανταρτών,

46 • HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

που αποκαλύπτουν τη δημιουργία και ανάπτυξη εθνικιστικού κινήματος στην Ουκρανία και τη συνεργασία του με τους ναζί. Και το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών είχε αποκαλύψει ντοκουμέντα που επιβεβαίωναν συνεργασία του Μπαντέρα με τους ναζί. Ο Μπαντέρα, που δολοφονήθηκε από την KGB το 1959, τιμάται στη δυτική Ουκρανία ως πατριώτης που αγωνίστηκε για την ουκρανική ανεξαρτησία, αλλά καταδικάζεται ως

συνεργάτης των ναζί σε ανατολικές και νότιες περιοχές. Υποστηρικτές του Μπαντέρα υποστηρίζουν ότι συνεργάστηκαν με τους Γερμανούς κατά των Σοβιετικών, ελπίζοντας ότι ο Χίτλερ θα έδινε ανεξαρτησία στην Ουκρανία. Ο πρώην πρόεδρος της Ουκρανίας Βίκτορ Γιανουκόβιτς απέσυρε επισήμως εθνικό βραβείο, με το οποίο είχε τιμήσει τον Μπαντέρα ο προκάτοχός του, Βίκτορ Γιούσενκο, το 2010.


Τουρκία

ΕΝΑΣ ΣΟΥΛΤΑΝΟΣ

ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ TWITTER Πώς ο Ερντογάν δεν νίκησε το τέρας

Η απαγόρευση του Twitter και του YouTube στην Τουρκία έφερε στο προσκήνιο ένα βαθύτερο πρόβλημα, αυτό του σκοταδισμού. Το σίγουρο είναι πάντως ότι η τουρκική νεολαία ξέρει να αντιδρά σ΄αυτές τις μορφές απολυταρχισμού. Αυτό προκύπτει και από τη συζήτηση με τέσσερις χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Οι νέοι είναι αποφασισμένοι και έχουν ένα ισχυρό όπλο στα χέρια τους: Το διαδίκτυο. Του Πέτρου Γκάτζια

HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 • 47


Τουρκία

«Τ

ο Twitter, το Facebook και το YouTube θα πρέπει να σεβαστούν τους τουρκικούς νόμους. Η Τουρκία δεν είναι Μπανανία. Θα εξαλείψουμε το Twitter. Δεν με νοιάζει τι λέει η διεθνής κοινότητα. Όλοι θα δουν τη δύναμη της Τουρκικής Δημοκρατίας». Τα λόγια αυτά δεν ανήκουν σε κάποιον ανεγκέφαλο ιμάμη που προσπαθεί να παρασύρει με το κήρυγμά του ένα εξίσου ανεγκέφαλο πλήθος. Ανήκουν στον πρωθυπουργό μιας χώρας που έχει αξιώσεις να γίνει μέρος της Ευρώπης. Τον τελευταίο καιρό, όσο πλησιάζαν οι δημοτικές εκλογές στην Τουρκία, παρακολουθούσαμε τον Ερντογάν να επιδίδεται σε μια σταυροφορία σκοταδισμού. Το δυστύχημα είναι πως όλοι αυτοί που τον άκουγαν και τον ακούν είναι άνθρωποι που θεωρούν το διαδίκτυο όργανο του διαβόλου και μπαίνουν εύκολα σε ένα κυνήγι μαγισσών, το οποίο συνήθως στέλνει ανθρώπους, ιδέες και σκέψεις στην πυρά. Δεν μπορεί κανείς να ισχυριστεί ότι τα social media προσφέρουν θεάρεστο κοινωνικό έργο, όμως είναι δικαίωμα του καθενός και βασική αρχή κάθε δημοκρατίας να μπορεί να επιλέγει πώς θα εκφραστεί. Είναι αλήθεια πως λίγα πράγματα μπορούν να φανούν πιο δικτατορικά από αυτή την απόφαση για μερική απαγόρευση του ίντερνετ, δηλαδή για απαγόρευση της πρόσβασης σε συγκεκριμένες ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης.

Σεξ, σκάνδαλα και υποκλοπές Ο Ερντογάν προσπάθησε να εφαρμόσει στην πράξη αυτό που έκαναν στο παρελθόν και οι σουλτάνοι: Πονάει κεφάλι, κόψει κεφάλι! Τους τελευταίους δύο μήνες ήρθε στο φως ο ανοιχτός πόλεμος του τούρκου πρωθυπουργού με τον αυτοεξόριστο στις Ηνωμένες Πολιτείες ιμάμη και άλλοτε φίλο και πνευματικό του πατέρα, Φετουλάχ Γκιουλέν. Είναι ο άνθρωπος που τον βοήθησε να τα βάλει με τους στρατηγούς και να τους στείλει φυλακή με την κατηγορία της συνωμοσίας, εκμεταλλευόμενος τα σκάνδαλα Εργκενεκόν και Βαριοπούλα. Φαινομενικά ο πόλεμος ξέσπασε όταν ο

48 • HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

Ερντογάν προσπάθησε να περιορίσει την δύναμη του ιμάμη στην Τουρκία, βάζοντας λουκέτο σε πολλά απο τα ιερατικά φροντιστήριά του, προκαλώντας βέβαια την οργή του. Στην πραγματικότητα πρόκειται για ένα βαθύτερο και σκληρότερο παιχνίδι εξουσίας. Ξαφνικά άρχισαν να βγαίνουν στο φως σκάνδαλα διαφθοράς. Ο ίδιος ο Ερντογάν, ο γιος του, η κόρη του, στενοί του συνεργάτες και πρώην πλέον υπουργοί φέρονται να έπαιρναν μίζες από επιχειρηματίες για να εγκρίνουν δημόσια έργα. Σχεδόν καθημερινά δίνονταν στη δημοσιότητα μέσω διαδικτύου ηχογραφήσεις που είχαν υποκλαπεί, φέρνοντας σε δύσκολη θέση την κυβέρνηση, που δεχόταν και δέχεται τη σφοδρή επίθεση της αντιπολίτευσης. Το εύκολο για τον Ερντογάν ήταν να αποπέμψει δικαστικούς και αστυνομικούς που ερευνούσαν

το σκάνδαλο διαφθοράς και να κατεβάσει τους διακόπτες στα μέσα εκείνα που φιλοξενούσαν τις αποκαλύψεις, δηλαδή το Twitter, το Facebook, το YouTube, και βέβαια το έκανε, προκαλώντας συν τοις άλλοις την οργή κυρίως των νέων. Κινήθηκε μάλιστα πολύ γρήγορα, καθώς δύο μέρες πριν από τις εκλογές είχε κυκλοφορήσει η φήμη για ένα ροζ βίντεο με τον ίδιο τον Ερντογάν και μια πρώην Μις Τουρκία και νυν παρουσιάστρια σε κανάλια φίλα προσκείμενα. Βίντεο που δεν βγήκε ποτέ στο διαδίκτυο. Τελευταία αποκάλυψη, η συνομιλία υψηλόβαθμων τούρκων αξιωματούχων που προετοίμαζαν πολεμική σύρραξη με τη Συρία για αντιπερισπασμό, για να πάψει δηλαδή ο κόσμος να ασχολείται με τα σκάνδαλα διαφθοράς. Μια εβδομάδα λοιπόν πριν από τις δημοτικές εκλογές και με τη δημοτικοτητά


του παραδόξως στα ύψη, κατεβάζει διακόπτες στο Twitter, ερχόμενος σε αντιπαράθεση ακόμη και με τον ισλαμιστή πρόεδρο Γκιουλ. Μ΄αυτή την κίνηση η Τουρκία εισέρχεται σε μια περίοδο μακαρθισμού, η οποία όμως δεν επηρεάζει την κομματική πελατεία του Ερντογάν, που δεν ασχολείται ιδιαίτερα μ΄αυτά τα μέσα. Όμως συχνοί χρήστες είναι πολλά μέλη της κυβέρνησης, κυβερνητικοί βουλευτές, φιλοκυβερνητικοί δημοσιογράφοι και αναλυτές, ακόμη και μέλη της οικογένειας του τούρκου πρωθυπουργού. Ο θρίαμβός του στις δημοτικές εκλογές τον ενθαρρύνει και απειλεί με εκδίκηση. Ωστόσο το Συνταγματικό Δικαστήριο αποφασίζει πως η απαγόρευση είναι αντισυνταγματική. Μια ημέρα μετά ο Ερντογάν δηλώνει: «Θα

εφαρμόσουμε αυτή την απόφαση, αλλά δεν την συμμερίζομαι». Το Hot Doc μίλησε με τέσσερις τούρκους χρήστες των social media και βέβαια του Twitter (την Ισίκ Ματέρ, τον Μουράτ Οζγκούκ, τον Ότις Αγκαμπέι και τον @radiyogafa, ακτιβιστή-δημοσιογράφο ο οποίος θέλει να κρατήσει την ανωνυμία του) για το πώς βλέπουν τις κινήσεις Ερντογάν και το μέλλον αυτής της χώρας. Το συμπέρασμα είναι πως ο Ερντογάν είναι επί της ουσίας μόνος σ΄αυτόν τον αγώνα. Τι γίνεται όμως στο μέλλον;

Ισίκ Ματέρ Μετά το Γκεζί σίγουρα κάτι άλλαξε μέσα μου. Και ξέρω ότι δεν είμαι η μόνη που αισθάνεται έτσι. Το Γκεζί άλλαξε το κίνημα των νέων προς το καλό. Δεν με νοιάζει αν ο πρωθυπουργός γίνεται ισχυρότερος και ζητά εκδίκηση. Δεν είμαι

θυμωμένη μαζί του πια. Στην πραγματικότητα είμαι ευγνώμων, γιατί μας δίνει το κίνητρο να κάνουμε κάτι σωστό! Τώρα είμαστε πιο συγκεντρωμένοι, πιο αποφασισμένοι και πιο παθιασμένοι από ποτέ! Tο μέλλον των νέων της Τουρκίας μου φαίνεται πολύ φωτεινό. Η Τουρκία έχει τον νεότερο πληθυσμό στη Δυτική Ευρώπη, ο οποίος προσαρμόζεται πολύ γρήγορα στις νέες τεχνολογίες. Μόνο το βράδυ της απαγόρευσης του Twitter γράφτηκαν 2,5 εκατομμύρια μηνύματα. Οι νέοι έχουμε κάνει τόσο τρόπο ζωής τις νέες τεχνολογίες που είναι αδύνατον να επιστρέψουμε στον Μεσαίωνα. Τώρα είμαι βέβαιη ότι ο πρωθυπουργός πρόκειται να θέσει υποψηφιότητα για την προεδρία. Νομίζω ότι το να γίνει πρόεδρος της Τουρκίας ήταν ο κύριος στόχος του από την αρχή της πολιτικής του σταδιοδρομίας. Και θα το πετύχει αργά ή γρήγορα. Δεν πιστεύω ότι θα υπάρξει άλλο Γκεζί, γιατί οι άνθρωποι σήμερα εστιάζουν στο να ιδρύουν Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις, να συμμετέχουν σε κοινωνικά κινήματα. Για παράδειγμα, έχω εργαστεί στον τομέα της πληροφορικής. Είμαι μέλος του Εναλλακτικού Συνδέσμου Πληροφορικής και τώρα εργαζόμαστε σε ένα πρόγραμμα που ονομάζεται Kemgözleresis (Κλείστε το κακό μάτι), το οποίο βοηθά τους ανθρώπους να μάθουν πώς να προστατεύσουν την ιδιωτική τους ζωή στο διαδίκτυο, αλλά και τον εαυτό τους από την παρακολούθηση της κυβέρνησης. Πιστεύω ότι όλα αυτά θα είναι η σωτηρία μας και όχι να ερχόμαστε αντιμέτωποι με δακρυγόνα.

Μουράτ Οζγκούκ Αυτό που οι άνθρωποι ξεχνούν είναι πως η νεολαία στην Τουρκία δεν είναι μονολιθική και πως συχνά οι χρήστες του διαδικτύου έχουν τη δική τους πραγματικότητα. Το παράδοξο είναι πως το 60% των χρηστών είναι οπαδοί του κυβερνώντος κόμματος και μόνο ένα 25% ανήκει στην αντιπολίτευση. Όλοι αυτοί κάνουν εκστρατείες στο διαδίκτυο. Σκεφτείτε ότι μια καμπάνια, μια αφίσα, μπορεί εύκολα να αποκτήσει δέκα εκατομμύρια υποστηρικτές. Όλα τα άλλα   HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 • 49


Τουρκία

Ισίκ Ματέρ

Μουράτ Οζγκούκ

είναι σκοταδισμός, ξενοφοβία, ένα κόμπλεξ κατωτερότητας που βγαίνει στις κοινωνίες οι οποίες ζουν στη σκιά του ένδοξου αυτοκρατορικού παρελθόντος τους. Είναι δύσκολη η επιστροφή στον Μεσαίωνα. Όταν ήμουν μικρός μάθαινα πράγματα μόνο για την πόλη και τη χώρα μου και τώρα ζητάμε προσωπικές ελευθερίες αμερικανικού τύπου, την κοινωνική ισότητα των Σκανδιναβών, βελγική μπίρα και πολλά άλλα δυτικά προνόμια. Η κοινωνία άλλαξε μέσα σε λίγα χρόνια, αλλά το κράτος επί της ουσίας δεν άλλαξε, παρά μόνο οι πρωταγωνιστές, οι ηθοποίοι και οι μαριονέτες. Αντί για την παλιά φρουρά του στρατού, υπάρχει τώρα το κόμμα του Ερντογάν και οι σύμμαχοί του. Οι διαδηλώσεις τύπου Γκεζί μπορούν να επιβραδύνουν αλλά όχι να σταματήσουν τα σχέδια του Ερντογάν. Για πολλούς απο εμάς οι διαδηλώσεις έχουν γίνει πια δεύτερη φύση μας και αυτό είναι ένα δείγμα ότι η δημοκρατία μας γίνεται πιο υγιής.

Ότις Αγκαμπέι

Ότις Αγκαμπέι

Nομίζω ότι πολλοί Τούρκοι θα προτιμούσαν να επιστρέψουν στον Μεσαίωνα, όπου η καταπίεση ήταν πιο συγκεκριμένη, κατακερματισμένη όμως και ανοργάνωτη

50 • HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

Οι δημοτικές εκλογές μετατράπηκαν σε μια ψήφο εμπιστοσύνης του Ερντογάν, αλλά δεν θα έπρεπε να είναι έτσι. Ο Ερντογάν είναι ο βασικός ύποπτος σε μια εγκληματική υπόθεση διαφθοράς. Μπορούμε να ελπίζουμε ότι θα πιέσουμε την κοινή γνώμη να στραφεί στην απαίτηση μιας δίκαιης δίκης από μια ανεξάρτητη δικαιοσύνη και όχι από τους μηχανισμούς που υπάρχουν τώρα. Υπό αυτή την έννοια, είναι δύσκολο να προβλέψεις το μέλλον. Αν λάβει κανείς υπόψη τα απολυταρχικά επιτεύγματα του 20ου αιώνα, νομίζω ότι πολλοί Τούρκοι θα προτιμούσαν να επιστρέψουν στον Μεσαίωνα, όπου η καταπίεση ήταν πιο συγκεκριμένη, κατακερματισμένη όμως και ανοργάνωτη. Η κυβέρνηση δεν έχει το δικαίωμα να επεμβαίνει στις επιλογές των πολιτών, αλλά θα πρέπει να σέβεται τη θέληση της μισής κοινωνίας προκειμένου να μην υπάρχει πόλωση. Διαφορετικά, ό,τι και αν αποφασίζει η κυβέρνηση, θα βρίσκει πάντοτε απεναντί της το άλλο μισό.

Ελπίζω να υπάρξουν και άλλες μαζικές διαδηλώσεις στο μέλλον, αλλά δεν είμαι σίγουρος ότι ένα νέο Γκεζί είναι η απάντηση. Η αστυνομία πλέον έχει μελετήσει καλά κάθε κίνησή μας και θα είναι δύσκολο πλέον να οργανωθεί κάτι που θα μπορούσε να εκλειφθεί ως ισχυρό μήνυμα από τις Αρχές.

@radiyogafa Η τουρκική κυβέρνηση μάταια πολεμά αυτόν τον κόσμο που αλλάζει, γιατί δεν τον καταλαβαίνει, και οι νέοι χρησιμοποιούν τα social media ως το πιο αποτελεσματικό όπλο κατά του Ερντογάν. Γι΄αυτό είναι η αντίσταση που είναι ισχυρότερη τώρα και όχι ο Ερντογάν. Είναι ένας εναντίον εκατομμυρίων. Η εποχή του τελειώνει αργά αλλά σταθερά. Ο Ερντογάν έχει δημιουργήσει εχθρούς στο διαδίκτυο που θέλουν να συνθλίψουν τις απαγορεύσεις του. Και αυτό είναι κάτι που συμβαίνει τώρα. Δεν μπορεί να σταματήσει τα κύματα του ωκεανού που φθάνουν στην ακτή του... Αυτό που βλέπουμε τώρα είναι η κατάρρευση μιας εποχής και οι ωδίνες μιας νέας. Όλες οι χώρες αλλάζουν, όλες οι κυβερνήσεις αλλάζουν, όλες οι αντιλήψεις αλλάζουν. Είναι η επανάσταση του διαδικτύου. Υπάρχουν εκατομμύρια που τον υποστηρίζουν, αλλά είναι μόνο η μειοψηφία. Αυτό το 44% των εκλογών δεν τον βοηθά να γίνει σουλτάνος. Υπάρχει το 56% της αντιπολίτευσης. Ακόμη και αν γίνει πρόεδρος ή παραμείνει πρωθυπουργός, το μέλλον του δεν θα αλλάξει. Το σκάνδαλο διαφθοράς είναι πολύ μεγάλο. Η προεδρία μπορεί να τον βοηθήσει να παραμείνει εκτός φυλακής, αλλά σίγουρα το κόμμα του θα χάσει την πλειοψηφία στη Βουλή, και άμα χάσεις τη βάση τότε πέφτεις και ο ίδιος. Στην πραγματικότητα το Γκεζί δεν έχει τελειώσει ακόμα. Υπάρχουν ακόμα πολλές διαδηλώσεις σε όλη την Τουρκία. Ό,τι κάνει ή λέει ο Ερντογάν, η αντίδραση των αντιπάλων του μέσω των social media είναι τεράστια. Και αυτό δεν θα τελειώσει πριν τελειώσει και ο ίδιος. Πιστεύω ότι η Πρωτομαγιά που έρχεται θα είναι μια ημέρα κόλασης για τον Ερντογάν. 


συνέντευξη Στον Μιχάλη Νευραδάκη

Λύση είναι ο εκδημοκρατισμός

Ρίτσαρντ Γουόλφ και όχι ο καπιταλισμός

HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 • 51


Ο

αμερικανός οικονομολόγος Ρίτσαρντ Γουόλφ, καθηγητής στο πανεπιστήμιο New School της Νέας Υόρκης, του Yale και του Sorbonne I, μιλάει στο Hot Doc για την οικονομική κατάσταση στην Ελλάδα, την ευρωζώνη και στις Ηνωμένες Πολιτείες, επισημαίνοντας την ανάγκη να προχωρήσουμε στη μετακαπιταλιστική εποχή. Παρατηρεί ότι «οι ισχυρισμοί για το ότι ζούσατε πέραν από τις δυνατότητές σας είναι αστείοι και προσβλητικοί» και εξηγεί τι κρύβεται πίσω από την περίφημη ελληνική κρίση.

συνέντευξη

Τον τελευταίο καιρό ακούγεται πως η ελληνική οικονομία ανακάμπτει. Έχουμε τη βαθύτερη οικονομική ύφεση των τελευταίων 75 ετών, δεύτερη χειρότερη μετά από τη μεγάλη ύφεση του ‘30, χωρίς να γνωρίζουμε πόσο ακόμα θα χειροτερεύσει η κατάσταση. Σας θυμίζω πως μετά την κρίση του ‘30, με την ανάδειξη των οικονομικών θεωριών του Κέυνς, οι οικονομολόγοι είπαν πως υπήρχαν πλέον οι μηχανισμοί που δεν θα επέτρεπαν να ξανασυμβεί μια τέτοια ύφεση. Οι ίδιοι που τα έλεγαν αυτά, ακόμα και μετά από τις 11 υφέσεις που αντιμετώπισαν οι ΗΠΑ από τη δεκαετία του ‘30 μέχρι το 2007, λέγανε κάθε φορά πως δεν είναι ανησυχητική η κατάσταση και πως δεν έχει πάρει τις διαστάσεις του ‘30. Τώρα όμως έχουμε μια τέτοια μεγάλη ύφεση. Οι ίδιοι που μας έλεγαν πως δεν θα συνέβαινε ξανά κάτι τέτοιο τώρα μιλάνε για ανάκαμψη. Υπάρχει ανάκαμψη, αλλά μόνο για τους πλουσιότερους 5%-10%. Όπου κοιτάξουμε, το επίπεδο διαβίωσης της πλειοψηφίας έχει πέσει τα τελευταία χρόνια.

Ποιοι παράγοντες οδήγησαν την Ελλάδα στην κρίση; Οι περισσότερες χώρες πάντα δανείζονται και ζουν πέραν από τις δυνάμεις τους. Το πρώτο πρόβλημα για την Ελλάδα δεν ήταν πως δανειζόταν περισσότερο από ό,τι έπρεπε. Οι δανειστές είχαν πιέσει την Ελλάδα να δανειστεί επειδή οι ίδιοι έβγαζαν τεράστια κέρδη, βυθίζοντας χώρες όπως η Ελλάδα στο χρέος. Η Goldman Sachs, για παράδειγμα, είχε βοηθήσει την Ελλάδα να εφαρμόσει διάφορα λογιστικά κόλπα για να αποκρύψει

52 • HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

το πραγματικό τις χρέος. Ακολούθησε η παγκόσμια οικονομική κατάρρευση του 2008, όταν όλες οι μεγάλες καπιταλιστικές οικονομίες έπρεπε να αυξήσουν κατακόρυφα τον δανεισμό τους. Οι δανειστές αντιμετώπιζαν μια ραγδαία αύξηση στη ζήτηση δανείων και κατάλαβαν πως μπορούσαν να δανείσουν με μικρότερο ρίσκο σε χώρες όπως οι ΗΠΑ. Έτσι οι όροι δανεισμού για την Ελλάδα έγιναν πολύ πιο οδυνηροί. Το δεύτερο πρόβλημα είναι η περίεργη πολιτική οικονομία του καπιταλισμού. Ας χωρίσουμε τον πληθυσμό στα δύο: Από τη μία η μεγάλη μάζα των εργαζομένων και από την άλλη οι πλουσιότεροι 5%. Και οι δύο θέλουν το κράτος να τους προσφέρει διάφορες ακριβές υπηρεσίες με τη χαμηλότερη δυνατή φορολόγηση. Αυτό βάζει τους πολιτικούς σε δύσκολη θέση. Δεν τολμούν να αυξήσουν τους φόρους, επειδή αυτό θα έχει πολιτικό κόστος και επειδή μετά οι πλούσιοι θα υποστηρίξουν τους πολιτικούς τους αντιπάλους. Τι κάνουν λοιπόν; Δανείζονται λεφτά. Έτσι, δεν αναγκάζονται να αυξάνουν τους φόρους, ενώ συνεχίζουν να προσφέρουν τις υπηρεσίες που ζητάει ο κόσμος. Αυτή η κατάσταση βολεύει τους πλούσιους, που όχι μόνο αποφεύγουν τη φορολόγηση, αλλά βγάζουν κέρδος δανείζοντας στο κράτος. Παραδόξως όλοι κερδίζουν, αλλά το δημόσιο χρέος αυξάνεται.

Ποιος ήταν ο ρόλος του ευρώ και της ευρωζώνης στη δημιουργία της οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα; Νομίζω πως το ευρώ, όπως και το σχέδιο για την ενωμένη Ευρώπη, είχε απήχηση

σε πολλές ομάδες ανθρώπων για διάφορους λόγους. Πιστεύω πως οι ομάδες που συμμετείχαν σε αυτή τη συμμαχία είχαν διαφορετικούς λόγους να υποστηρίξουν το ευρώ, αλλά και διαφορετικές ικανότητες για την επίτευξη των στόχων τους. Για τους Γερμανούς, η δημιουργία του κοινού νομίσματος και της ενιαίας αγοράς ήταν όνειρο που έγινε πραγματικότητα. Ήξεραν πως οι οικονομικές συνθήκες εντός της χώρας τους, με τα συμβούλια των εργαζομένων που καθορίζουν τις σχέσεις με την ιδιοκτησία και που διατηρούν τις τιμές και τους μισθούς σε χαμηλά επίπεδα με αντάλλαγμα την ασφάλεια των θέσεων εργασίας, θα βοηθούσαν τη Γερμανία. Γνώριζαν πως όταν οι άλλες ευρωπαϊκές χώρες μετέτρεπαν τις τιμές και τους μισθούς τους σε ευρώ θα ανέβαζαν κατακόρυφα τις τιμές και ως αποτέλεσμα η Γερμανία θα γινόταν η πιο ανταγωνιστική ευρωπαϊκή οικονομία. Αυτό δεν έγινε επειδή οι Γερμανοί ήταν πιο ικανοί ή πιο εξελιγμένοι τεχνολογικά, αλλά επειδή οι αυξήσεις των τιμών στη Γερμανία παρέμειναν υπό έλεγχο, ενώ στις άλλες χώρες η ευφορία για τη δημιουργία του ευρώ οδήγησε σε αύξηση των τιμών και μισθών. Ήταν μια πονηρή κίνηση των Γερμανών, καθώς είχαν μια μοναδική ευκαιρία να αυξήσουν τις εξαγωγές τους προς την υπόλοιπη Ευρώπη. Από την άλλη, η Ελλάδα είχε μια διαφορετική αντίληψη. Πίστευαν πως θα είχαν οφέλη από το κοινό νόμισμα επειδή οι μισθοί τους ήταν χαμηλότεροι από τους μισθούς των χωρών της βόρειας Ευρώπης και επειδή είχαν τη φανταστική αντίληψη πως οι Γάλλοι και οι Γερμανοί θα επέτρεπαν στις βιομηχανίες τους να εγκατασταθούν στις φτηνότερες αγορές της νότιας Ευρώπης. Δεν κατάλαβαν πως οι Γερμανοί όχι μόνο είχαν λάβει μέτρα για να αποτραπεί η φυγή των βιομηχανιών τους, αλλά και να απορροφήσουν τις βιομηχανίες των άλλων χωρών! Επίσης δεν αντιλήφθηκαν πως, αν οι βιομηχανίες της βόρειας Ευρώπης έπαιρναν την απόφαση να μετακινηθούν, δεν θα πήγαιναν στην Ελλάδα, αλλά στην Ασία ή στην Αφρική, όπου είναι πολύ χαμηλότερο το κόστος εργασίας. Αν το είχαν καταλάβει αυτό, τότε θα είχαν


Το ΔΝΤ και η ΕΕ έχουν παραδεχθεί λάθη που έγιναν στο προγράμμα λιτότητας, αλλά επιμένουν ακόμα στην εφαρμογή αυτών των μέτρων. Γιατί υπάρχει αυτή η εμμονή; Φοβούνται πως οι κυβερνήσεις σε χώρες όπως η Ελλάδα θα υποκύψουν στις πιέσεις των λαών τους να πάρουν δραστικά μέτρα, όπως την αποχώρησή τους από την ΕΕ ή τη ριζοσπαστική αλλαγή στη δομή των οικονομιών τους. Συνεπώς, έχουν αποφασίσει να κερδίσουν την υποστήριξη των πλουσίων σε αυτές τις χώρες. Θέλουν να τους πείσουν πως κινδυνεύουν άμεσα από μια πιθανή εξέγερση και πως είναι προς το συμφέρον τους να συμμαχήσουν με το ΔΝΤ, την ΕΚΤ και την ΕΕ, που θα τους βοηθήσουν να μετατοπίσουν το βάρος της κρίσης στη μάζα. Το καταφέρνουν αυτό λέγοντας στη μάζα πως η μόνη διέξοδος από την κρίση είναι η αύξηση της ανταγωνιστικότητας ύστερα από μειώσεις μισθών και κατάργηση της δημόσιας πρόνοιας.

Πιστεύετε πως η Ελλάδα πρέπει να παραμείνει στην ευρωζώνη; Οι Έλληνες πρέπει να πάρουν μια μεγάλη απόφαση, που έχει να κάνει περισσότερο με τη δομή της εσωτερικής σας οικονομίας και λιγότερο με τη σχέση σας με τον υπόλοιπο κόσμο. Όσο θα επιτρέπεις τις μεγάλες εταιρίες να λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο, δεν θα αλλάξει τίποτα. Επιτρέψτε μου να σας ενημερώσω πως κι εμείς στις ΗΠΑ έχουμε τη δική μας Ελλάδα. Είναι οι μεγάλες πόλεις μας

Πιστεύω πως πρέπει να προχωρήσουμε στη μετακαπιταλιστική εποχή και να αλλάξουμε τη δομή των εταιριών ριζικά

που έχουν καταστραφεί. Το πιο δραματικό παράδειγμα είναι το Ντιτρόιτ. Πριν από 40 χρόνια ήταν η καρδιά της βιομηχανίας αυτοκινήτων. Είχε πληθυσμό δύο εκατομμυρίων κατοίκων, με υψηλό βιωτικό επίπεδο. Σήμερα ο πληθυσμός του έχει πέσει στις 690.000 κατοίκους. Οι περισσότεροι κάτοικοι εγκατέλειψαν την πόλη και άφησαν πίσω μια ερημούπολη. Πέρυσι το Ντιτρόιτ κήρυξε πτώχευση και διοικείται πλέον από μια ομάδα μη εκλεγμένων αρμοδίων που είναι όλοι λευκοί, σε μια πόλη όπου η συντριπτική πλειοψηφία των κατοίκων είναι Αφροαμερικανοί. Αυτό είναι το μέλλον και άλλων πόλεων στις ΗΠΑ και πιστεύω πως είναι το μέλλον της Ελλάδας αν δεν γίνουν δραστικές αλλαγές. Οι Έλληνες πρέπει να πάρουν την τύχη της χώρας στα χέρια τους και να γίνουν ανταγωνιστικοί όχι από τις μειώσεις μισθών, αλλά από τη μείωση κερδών. Αλλιώς πιστεύω πως η Ελλάδα θα γίνει όπως το Ντιτρόιτ και δεν πιστεύω πως αξίζει τέτοια τύχη.

Πώς θα μπορούσε να κατορθωθεί αυτή η αλλαγή και τι μορφή θα είχε ένα μετακαπιταλιστικό σύστημα; Παγκοσμίως υπάρχουν 1.600-1.700 δισεκατομμυριούχοι. Οι περιουσίες τους αντιστοιχούν σε αυτές των φτωχότερων 3,5 δισεκατομμυρίων ανθρώπων παγκοσμίως. Για μένα, εδώ τελειώνει η συζήτηση για τον καπιταλισμό. Οποιοδήποτε οικονομικό σύστημα επιτρέπει σε 1.600 άτομα να έχουν την ίδια περιουσία με το φτωχότερο 50% του παγκόσμιου πληθυσμού είναι βαθιά αρρωστημένο. Η λύση για μένα δεν είναι ο παραδοσιακός σοσιαλισμός, όπου το κράτος έχει την ιδιοκτησία όλων των μέσων παραγωγής. Πιστεύω πως πρέπει να προχωρήσουμε στη μετακαπιταλιστική εποχή και να αλλάξουμε τη δομή των εταιριών ριζικά. Σήμερα, ένας μικρός αριθμός ατόμων λαμβάνει όλες τις αποφάσεις μίας επιχείρησης, ενώ οι εργαζόμενοι έχουν αποκλειστεί από αυτές τις αποφάσεις. Προτείνω λοιπόν την αυτοδιαχείριση από τους εργαζόμενους. Τι θα σήμαινε αυτό; Αν μία επιχείρηση σκεφτόταν να μεταφερθεί σε άλλη χώρα, θα έπρεπε να ληφθεί η απόφαση δημοκρατικά από το σύνολο των εργαζόμενων. Σε αυτή την περίπτωση δεν θα έφευγε, καθώς οι εργαζόμενοι δεν θα ψήφιζαν να κλείσει η επιχείρηση. Και αν τα κέρδη μοιραζόντουσαν με δημοκρατικό τρόπο, δεν θα επέλεγαν να δώσουν δυσανάλογα ποσά στους μεγαλομετόχους. Πρέπει να προχωρήσουμε στον εκδημοκρατισμό των επιχειρήσεων και να αφήσουμε πίσω μας το καπιταλιστικό σύστημα.  HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 • 53

συνέντευξη

καταλάβει πως δεν θα είχαν κανένα όφελος από το ευρώ.


Χιλή

54 • HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014


Από το φοιτητικό

κίνημα στα βουλευτικά έδρανα Του Βασίλη Σαμούρκα

Τέσσερις νέοι που φέρνουν φρέσκο αέρα στην πολιτική πραγματικότητα της πολύπαθης Χιλής μιλούν στο Hot Doc για το όραμά τους να ξεριζώσουν το καθεστώς Πινοσέτ μια για πάντα. «Δώστε ένα τέλος στην “εκπαίδευση του τυράννου”» είναι μέχρι σήμερα το σύνθημα στα χείλη των φοιτητών της Χιλής, εννοώντας φυσικά την παύση της πολιτικής παρακαταθήκης του δικτάτορα Αουγούστο Πινοσέτ. Το φοιτητικό κίνημα της χώρας δημιούργησε ένα λαϊκό κύμα ελπίδας, το οποίο ενσαρκώθηκε στο πρόσωπο τεσσάρων νέων μελών της Βουλής. Οι Γκαμπριέλ Μπόρις, Καμίλα Βαγέχο, Κάρολ Καριόλα και Τζόρτζιο Τζάκσον κάθισαν στις 11 Μαρτίου 2014 για πρώτη φορά στα βουλευτικά έδρανα, στηρίζοντας ή έστω παρέχοντας ψήφο ανοχής στον συνασπισμό της προέδρου Μιτσέλ Μπατσελέτ, υπό τον τίτλο «Nueva Mayoría». Αυτή η Νέα Πλειοψηφία εξασφάλισε για πρώτη φορά μια κυβερνητική συμμαχία με το Κομμουνιστικό Κόμμα Χιλής, υποσχόμενη να αλλάξει τα πάντα, όσο πολιτικά κλισέ κι αν ακούγεται αυτό. Οι πρωταγωνιστές της βλέπουν από τη δική τους σκοπιά το μέλλον της χώρας και διατηρούν τη φλόγα των κάτω των 30 ετών στον λόγο και τις πράξεις τους. HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 • 55


Χιλή

Καμίλα Βαγέχο

Γκαμπριέλ Μπόρις

56 • HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

Ίσως η πιο εμβληματική φιγούρα του φοιτητικού κινήματος της Χιλής. Υπήρξε πρόεδρος της Ομοσπονδίας Φοιτητών του Πανεπιστημίου της Χιλής το 2011 και το πρόσωπό της έκανε για μήνες τον γύρο του κόσμου. Η όμορφη κοπέλα με το σκουλαρίκι στη μύτη συμβόλισε τη νεανική ορμή που πήρε τη σκυτάλη από την λεγόμενη Επανάσταση των Πιγκουίνων, το φοιτητικό κίνημα του 2006 που έθεσε τις βάσεις για ριζική αλλαγή στη χώρα. Το Ιανουάριο του 2012 η 26χρονη Καμίλα είχε δηλώσει ότι δεν θα συνεργαζόταν ποτέ με την Μπατσελέτ. Όμως η αλλαγή πλεύσης του Κομμουνιστικού Κόμματος της Χιλής παρέσυρε και την ίδια. Η θέση μιας νέας –εγκυμονούσας τότε– ηρωίδας του φοιτητικού κινήματος δίπλα στην υποψήφια πρόεδρο, η οποία στη θητεία της το 20062010 είδε τη λαϊκή οργή από την ανάποδη, έδωσε πόντους στη Νέα Πλειοψηφία. «Είναι η ώρα για μεγάλες αλλαγές στο οικονομικό

και πολιτικό μας σύστημα», δηλώνει η Καμίλα, κάνοντας κι εκείνη ιδιαίτερη αναφορά στην ανάγκη για μια πλήρη πολιτική μετάβαση από την περίοδο Πινοσέτ. «Ο Σαλβαδόρ Αλιέντε είναι το πρότυπό μου. Αποτελεί μια από τις πλέον σημαντικές πολιτικές φιγούρες της χώρας», επαναλαμβάνει σε κάθε ευκαιρία, τονίζοντας πως το παρόν Σύνταγμα της χώρας «είναι φτιαγμένο για να υπηρετεί μια νεοφιλελεύθερη πολιτική και στέκει εμπόδιο στα κοινωνικά κινήματα και την πραγματική αλλαγή». Εκλεγμένη στη Λα Φλόριντα (περιοχή του Σαντιάγκο), έλαβε ποσοστό που ξεπέρασε το 43% (!), αποδεικνύοντας την τεράστια απήχηση της ηγετικής της φυσιογνωμίας στις φοιτητικές κινητοποιήσεις του 2011. Παρ' όλα αυτά, όπως λέει η ίδια, «η ψήφος από μόνη της δεν θα φέρει επανάσταση. Αποτελεί όμως ένα εργαλείο στον αγώνα για να ανοίξει ο δρόμος σε μια πραγματική ευκαιρία για αλλαγή».

Ο 28χρονος ανεξάρτητος βουλευτής με κροατικές ρίζες εξελέγη πρόεδρος της Ομοσπονδίας Φοιτητών του Πανεπιστημίου της Χιλής το 2012, κι όπως λέει ο ίδιος η μετάβασή του από τους δρόμους στο κοινοβούλιο «αποτελεί μια τεράστια πρόκληση κι όχι έκπληξη, μιας και από πολύ νεαρή ηλικία εξέφρασα το πάθος μου για την πολιτική ως μέσο για να επέλθουν πραγματικές αλλαγές». Στόχος του είναι να εισάγει κοινωνικές μεταρρυθμίσεις, τονίζοντας ότι «η Χιλή βιώνει ένα παράδοξο. Στα μάτια της διεθνούς σκηνής αποτελεί ένα πολιτικό και οικονομικό υπόδειγμα, ενώ στα μάτια των πολιτών της ζει μια βαθιά κρίση». Δηλώνει επιφυλακτικός όσον αφορά την πορεία της Νέας Πλειοψηφίας, εξαιτίας των ιδεολογικών διαφοροποιήσεων που την χαρακτηρίζουν. « Έχουμε από τη μία το Κομμουνιστικό Κόμμα κι από την άλλη το Χριστιανοδημοκρατικό να μοιράζονται την εξουσία. Όσο η κοινωνική συνοχή κρατά, η πολιτική ζωή του συνασπισμού θα συνεχίζεται». Στο στόμα και των τεσσάρων νεαρών βουλευτών υπάρχει η φράση «να

τελειώνουμε με το καθεστώς Πινοσέτ». Ο Γκαμπριέλ Μπόρις δηλώνει ότι «είναι πολύ σημαντικό το γεγονός πως για πρώτη φορά τίθεται το ζήτημα της ανατροπής του πολιτικού, οικονομικού και κοινωνικού μοντέλου της δικτατορίας Πινοσέτ». Ο νεαρός βουλευτής από τη νότια επαρχία Μαγκαλάνες, στα θαλάσσια σύνορα της Χιλής με την Ανταρκτική, πέτυχε μια εκλογική νίκη την οποία αρκετοί ανέμεναν έπειτα από τη δυναμική του παρουσία στις φοιτητικές διαδηλώσεις του 2011. Κερδίζοντας ποσοστό 26,17% με την παράταξη Αυτόνομη Αριστερά, άφησε εκτός νυμφώνος τον αντίπαλό του από τη Νέα Πλειοψηφία. «Όταν ξεκινήσαμε ήμασταν μια μικρή ομάδα. Στην αρχή μας είπαν ότι η περιπέτειά μας δεν θα οδηγήσει πουθενά, όμως εμείς αποδείξαμε πως υπάρχει εναλλακτική πρόταση στις παραδοσιακές πολιτικές συμμαχίες», δήλωσε αμέσως μετά την εκλογή του, τον Νοέμβριο του 2013, εκθέτοντας με τον τρόπο αυτόν το πώς θα κινηθεί εντός του κοινοβουλίου.


Τζόρτζιο Τζάκσον

Κάρολ Καριόλα

Ο δεύτερος ανεξάρτητος βουλευτής που βρέθηκε από τους δρόμους των φοιτητικών αγώνων του 2011 στο πολιτικό επίκεντρο, κράτησε για μήνες στο πλάι χιλιάδων νέων, αποτελώντας μάλιστα και συνομιλητή με την τότε κυβέρνηση Πινιέρα. Στα 27 του χρόνια κι έχοντας παρακαταθήκη την προεδρία του Σωματείου του Καθολικού Πανεπιστημίου, ένιωσε «βαθιά απογοήτευση από τον τρόπο με τον οποίο πολιτική ηγεσία και κόμματα δεν έλεγαν να κατανοήσουν την ουσία μια εναλλακτικής πρότασης». Όπως σχολιάζει, το κίνημα του 2011 δεν διεκδίκησε απλώς μια εκπαιδευτική μεταρρύθμιση. Απαίτησε την επιστροφή στην ιδέα του «δρόμου προς στον σοσιαλισμό» που πρέσβευε η κυβέρνηση Αλιέντε λίγο πριν το αιματηρό πραξικόπημα του 1973. Ο Τζόρτζιο Τζάκσον κέρδισε το 48,14% των ψήφων της περιοχής του Σαντιάγκο, δημιουργώντας το δικό του πολιτικό κίνημα με την ονομασία Δημοκρατική Επανάσταση. Με το σύνθημα

«Όλοι οι Χιλιανοί στους δρόμους. Η εκπαίδευση δεν είναι για πούλημα, πρέπει να την προστατέψουμε», υπερασπίστηκε με σθένος την άποψη πως «είναι απαραίτητη η ανατροπή του κληροδοτήματος των ιδιωτικοποιήσεων». Η προσωπικότητα του Τζόρτζιο δεν θάμπωσε μόνο τον κόσμο, αλλά προκάλεσε και το ενδιαφέρον του προτεινόμενου για Όσκαρ χιλιανού σκηνοθέτη Πάμπλο Λαρέν, ο οποίος ανέλαβε τη δημιουργία των τηλεοπτικών και διαδικτυακών σποτ του νεαρού υποψηφίου πριν τις εκλογές του 2013. Παρά την τεράστια απήχηση που έτυχε ο ίδιος αλλά και οι σύντροφοί του στην περιπέτεια του 2011, εξακολουθεί να δηλώνει εντυπωσιασμένος από τη μετάβασή του στα βουλευτικά έδρανα: «Αν μου το έλεγες αυτό νωρίτερα, θα απαντούσα ότι μου κάνεις πλάκα. Για όλους εμάς που αγωνιστήκαμε για το μέλλον της εκπαίδευσης, τώρα μας παρουσιάζεται μια χρυσή ευκαιρία να αλλάξουμε τα δεδομένα».

Η 27χρονη πρώην γενική γραμματέας της κομμουνιστικής νεολαίας της Χιλής τονίζει ότι η στροφή του Κομμουνιστικού Κόμματος Χιλής μετά την απόφαση να συνεργαστεί με τη Μισέλ Μπατσελέτ έγινε εν μέρει λόγω της πίεσης που άσκησαν οι φοιτητικοί αγώνες του 2011. «Μετά τη συμβολή μας στην αποκατάσταση της δημοκρατίας το 1990 είδαμε τώρα να διπλασιάζονται οι έδρες μας στο κοινοβούλιο. Ο κόσμος αναγνώρισε τον ρόλο του ΚΚΧ και δείχνει μια στροφή στο να σπάσει ο πολιτικός διπολισμός της χώρας μας», υπενθυμίζει σε όσους τεχνηέντως ξέχασαν τον ρόλο του κόμματος στα πράγματα της χώρας. Μπορεί η ίδια να βρέθηκε από τις παρυφές των φοιτητικών αγώνων στα βουλευτικά έδρανα, όμως δηλώνει αντίθετη στην ιδέα της ηγεμονίας των θεσμών. Τονίζει ότι δεν φαντάστηκε πως κάποια μέρα θα έφτανε σε αυτήν τη θέση, όμως δηλώνει τυχερή που πλέον έχει τη δυνατότητα να συμμετέχει στα πράγματα από μέσα και να επηρεάσει τις αποφάσεις. Η Κάρολ υπήρξε η δεύτερη

επίσημη υποψηφιότητα του κόμματος για τις εκλογές του 2013 από τη γενιά του φοιτητικού ξεσηκωμού – η πρώτη ήταν η Καμίλα Βαγέχο. Πώς βλέπει όμως τη συμμετοχή του ΚΚΧ σε αυτήν τη συμμαχία; «Ζούμε σε διαφορετικό αιώνα», σχολιάζει και δηλώνει ότι «η Χιλή δεν είναι πλέον προς πώληση». Στις 11 Μαρτίου στάθηκε στο πλάι της Καμίλα στην επίσημη πρώτη του νέου κοινοβουλίου της χώρας, υψώνοντας μαζί της την αριστερή της γροθιά και στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι ο χρόνος της μετάβασης στη νέα πολιτική πραγματικότητα περνά από πολλά στάδια. Το 38,5% που έδωσαν στην Κάρολ οι ψηφοφόροι της 19ης εκλογικής περιφέρειας του Σαντιάγκο συνοδεύτηκε από τη στήριξη και της Δημοκρατικής Επανάστασης του Τζόρτζιο Τζάκσον, καταδεικνύοντας πως στο μυαλό των νέων αυτών βουλευτών οι πολιτικές συνεργασίες οφείλουν να κοιτούν κι έξω από στενούς ιδεολογικούς φραγμούς. Αρκεί, φυσικά, αυτό να αποδειχθεί και στην πράξη. HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 • 57


Αντιμέτωπος με το ανεπίσημο κράτος

Πολ Μέισον

ο ΣΥΡΙΖΑ, αν κερδίσει τις εκλογές

58 • HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014


Γ

ια τον Πολ Μέισον, «ο κόσμος είναι σε εξέγερση», από εκείνον τον ελληνικό Δεκέμβρη του 2008, τον πρώτο από τους μοντέρνους αγώνες. Ο βρετανός δημοσιογράφος και συγγραφέας, αρχισυντάκτης του Channel 4 News και πρώην οικονομικός συντάκτης του Newsnight στο BBC 2, υπογράφει ένα βιβλίο όπου επιχειρεί να εξηγήσει γιατί η τελευταία πενταετία σημαδεύτηκε από ένα πρωτοφανές κύμα διαδηλώσεων και εξεγέρσεων. Δεν μένει όμως στις αιτίες, αναζητά και τις συνέπειες των μικρών και μεγάλων επαναστάσεων, από το Κάιρο, την Αθήνα, τη Μαδρίτη, την Τεχεράνη, το Λονδίνο. «Μόλις επέστρεψα από μυστική κινηματογράφηση στην Υπερδνειστερία. Το νέο μου βιβλίο θα λέγεται Μετακαπιταλισμός», λέει στο Hot Doc. Δεν παραλείπει να αναφερθεί στην υπόθεση Βαξεβάνη –ενδεικτική για την ανελευθερία του Τύπου στην Ελλάδα– και την υπόθεση Μπαλτάκου –που πιστοποιεί την ύπαρξη του ανεπίσημου κράτους–, ενώ σαρκάζει τους «one man σχηματισμούς κομμάτων», οι οποίοι «είναι τόσο ενδιαφέροντες όσο ένα πυροσβεστικό με σειρήνα αναμμένη»! Ο Πολ Μέισον κάνει προγνωστικά για το ελληνικό πολιτικό μέλλον, σχολιάζει το ενδεχόμενο κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ, ζυγίζει την απειλή της Χρυσής Αυγής, εντοπίζει τους κινδύνους και αναλύει τις τρέχουσες κρίσεις, όπως εκείνη της Κριμαίας, αλλά και της Συρίας… Τι κοινό είχαν τελικά οι εξεγέρσεις στον κόσμο, από την Αφρική, τη Μέση Ανατολή, την Ευρώπη, τις ΗΠΑ, και σε τι διαφοροποιούνται τόσο μεταξύ τους όσο και με προηγούμενες επαναστάσεις της ιστορίας;

τον κόσμο και τον έκαναν να ονειρεύεται έναν διαφορετικό καπιταλισμό, μάλιστα έναν μη καπιταλιστικό κόσμο. Αυτό είναι και αυτό που πέτυχαν οι εξεγέρσεις.

Γιατί λοιπόν κλοτσάει παντού; – δανείζομαι την ερώτησηΈχουν περάσει τρία χρόνια από τις επα- τίτλο της πρωτότυπης ναστάσεις του 2011 και είναι ευκολότερο έκδοσης του βιβλίου σας. να μιλήσουμε για διαφορές. Στην Ισπανία Και μπορούμε πλέον να ενεπλάκησαν οκτώ εκατομμύρια άνθρω- μιλήσουμε για επιτυχημένες ή ποι στην πολιτική δραστηριότητα. Αλλά αποτυχημένες εξεγέρσεις;

με το που καταλάγιασε η εξέγερση τα αποτελέσματά της ήταν τυπικά ισπανικά, όπως για παράδειγμα μια κυβέρνηση που επιχειρεί να απαγορεύσει την άμβλωση. Στην Αίγυπτο υπήρξε ο κλασικός κύκλος επανάσταση-αντεπανάσταση, στα χνάρια της Γαλλίας του 1848-1851. Η πλειοψηφία των Αιγυπτίων έδειξε πως προτιμά ένα στρατιωτικό καθεστώς από μια ισλαμική δικτατορία. Όσο για το κίνημα Occupy Wall Street, επιβίωσε σαν μια αποσπασματική κίνηση. Αλλά εκείνη τη δεδομένη στιγμή καθένα από αυτά τα γεγονότα στον κόσμο είχαν μια μαγική, παγκόσμια επίδραση. Απελευθέρωσαν

Είμαι πεπεισμένος πια πως όλα συνέβησαν παντού σχεδόν ταυτόχρονα εξαιτίας της κατάρρευσης του οικονομικού μοντέλου. Και δεν αναφέρομαι μόνο στις οικονομικές συνέπειες της κρίσης, αλλά και στην κατάρρευση του στόρι γύρω από τον καπιταλισμό. Κάποτε είπαν «αποδεχτείτε τον θάνατο της αλληλεγγύης, της κοινότητας, των κρατικών υπηρεσιών και για αντάλλαγμα θα έχετε ευημερία». Μόνο που για αντάλλαγμα πήραμε την κατάρρευση. Πιστεύω πως η δύναμη του ίντερνετ ήταν εκείνη που διεύρυνε και έκανε παγκόσμια την απόρριψη. Μπορούμε να μιλήσουμε για

χώρες που εξεγέρθηκαν με καθυστέρηση, όπως η Βραζιλία και η Τουρκία. Άργησαν γιατί επωφελούνταν βραχυπρόθεσμα από μέτρα εναντίον της κρίσης. Αλλά οι ασθενέστερες μεσαίες τάξεις μισούσαν τις ζωές τους, καθώς έπρεπε να ζήσουν σε απολυταρχικό καθεστώς που διάλεξε τη μάχη με εκατομμύρια ανθρώπους.

Ποια είναι τα συμπεράσματά σας για την Ελλάδα έπειτα από την εμπειρία σας στη χώρα μας; Η Ελλάδα πέρασε γρήγορα σε ένα καθεστώς ανομίας. Η πρώτη φορά που βλέπεις δυο διαδηλώσεις δυο διαφορετικών εργατικών συνδικάτων μέσα στην ίδια ημέρα είναι κάτι παράξενο. Τη δεύτερη φορά είναι αστείο. Την τρίτη φορά, με την κοινωνική καταστροφή να έχει επιβληθεί σε εκατομμύρια ανθρώπους, κανείς πια δεν γελά. Ενώ η πολιτική τάξη και η συνδικαλιστική τάξη έπαιζαν τους ρόλους τους, άνθρωποι πάλευαν υπέφεραν και παραιτούνταν. Το επόμενο μεγάλο τεστ για την Ελλάδα θα είναι όταν οι πολίτες απορρίψουν την τρόικα στις κάλπες.

Το προγνωστικό σας για το πολιτικό μέλλον στην Ελλάδα, τον ρόλο της Χρυσής Αυγής, τις επιλογές του ελληνικού λαού; Κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων του 2011 θυμάμαι έναν διαδηλωτή να βάζει το χέρι του μπροστά από την κάμερά μου και να μου λέει: «Μην πεις την ιστορία μας, είναι πολύ αργά πια». Ήταν σαν να ήξερε πως η διαμαρτυρία του δεν θα άλλαζε τίποτα. Τρία χρόνια μετά, υπάρχει η αίσθηση πως το ελληνικό στόρι γυρίζει γύρω από τις κάλπες των επόμενων δυο ετών. Βλέπουμε την αξιοπιστία των παλιών πολιτικών τάξεων να γίνεται ολοένα πιο κούφια και το πιο εκσυγχρονισμένο ξένο και μορφωμένο τμήμα του κάθε βασικού κόμματος να βρίσκεται σε ένα είδος απόγνωσης μπροστά στην ανικανότητά του να ξεκαθαρίσει τα πράγματα.   HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 • 59

συνέντευξη

Στη Δήμητρα Αθανασοπούλου


συνέντευξη

Το προγνωστικό μου είναι πως, αν ο ΣΥΡΙΖΑ κερδίσει τις εκλογές, το πρόβλημα που θα έχει να αντιμετωπίσει είναι η αντίδραση του ανεπίσημου κράτους. Για παράδειγμα, οι λόγοι της επαφής του Μπαλτακού, ενός mainstream πολιτικού, με τη Χρυσή Αυγή, μια ομάδα βίαιων ρατσιστών, είναι ανησυχητικοί. Υπάρχει χρόνος ακόμα για την Ευρωπαϊκή Ένωση (τους θεσμούς της, τα κόμματά της, τις ΜΚΟ κλπ.) να οικοδομήσει την ικανότητα έτσι ώστε η Ελλάδα να μπορέσει να αποφύγει μια ακόμα πανωλεθρία, αλλά η ηγεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως μου είπε ένας αξιωματούχος της, «έχει μεγάλη όρεξη για πολιτικά ρίσκα»…

Ποια είναι άποψη σας για την ελευθερία του λόγου στα ελληνικά μίντια και την υπόθεση του Κώστα Βαξεβάνη που αναφέρετε στο βιβλίο σας; Η υπόθεση Βαξεβάνης ήταν ένα από τα πρώτα σημάδια πως θα υπήρχε πρόβλημα στην Ελλάδα με το ανεπίσημο κράτος. Ένας δημοσιογράφος που αποκαλύπτει πως κάτι πάει στραβά με το δημόσιο συμφέρον δεν θα πρέπει να αντιμετωπίσει δίωξη, κάτω από την όποια ερμηνεία του ευρωπαϊκού νόμου. Ούτε θα πρέπει να αντιμετωπίσει παρενόχληση από το νόμιμο σύστημα. Η υπόθεση Μπαλτάκου, εκτός από τον πολιτικό αντίκτυπο, υποδεικνύει πως η ελληνική πολιτική ηγεσία είναι επιρρεπής στο να παραγγέλνει διώξεις, να

60 • HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

Η ηγεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως μου είπε ένας αξιωματούχος της, «έχει μεγάλη όρεξη για πολιτικά ρίσκα»…

στηρίζεται σε ενάγοντες για να λάβει τα αποτελέσματα που θέλει. Η Ελλάδα έχει βρεθεί σε αυτό το χάλι εξαιτίας της απουσίας διαφάνειας και ανάληψη ευθύνης.

Διακρίνετε όμως ακόμα και μεγαλύτερο κίνδυνο; Ο κίνδυνος στην Ελλάδα δεν είναι η διάλυση της πολιτικής. Η χώρα περιστοιχίζεται αυτή τη στιγμή από αστάθεια με το κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AK) του Ερντογάν στην Τουρκία να κρατιέται στην εξουσία με μέσα καταστολής, τη Μολδαβία να παρασέρνεται από την ουκρανική κατάσταση και βεβαίως την Κύπρο να έχει υποστεί άσχημες ζημιές από το bail in! Καμία χώρα δεν θέλει να αντιμετωπίζει τοπικές προκλήσεις του είδους, έχοντας κόμματα που δεν μπορούν να την κυβερνήσουν.

Θα ήθελα την εκτίμησή σας για τη δίχως ορατό τέλος κρίση στη

Συρία και τη διαρκείας κρίση στην Κριμαία. Στο βιβλίο μου γράφω «αν δεν είστε προετοιμασμένος να πυροβολήσετε ανθρώπους, τότε εκείνοι θα έχουν την δύναμη –εξαιτίας των καλύτερων επαφών τους, της καλύτερης εκπαίδευσής τους και των οριζόντιων μέσων οργάνωσής τους– να ανατρέπουν κυβερνήσεις». Η Συρία όμως ήταν έτοιμη να πυροβολήσει ανθρώπους. Νομίζω πως θα κοιτάξουμε κάποια στιγμή πίσω, τους 18 μήνες που η Δύση άφησε τη συριακή επανάσταση να ματώσει, και θα είναι σαν να αντικρύζουμε τον ισπανικό εμφύλιο πόλεμο. Μια περιττή τραγωδία που σχηματίζει μια σκοτεινή διεθνή κατάσταση. Αφού ο Πούτιν κατέλαβε την Κριμαία, άλλαξε το διεθνές τοπίο και όλες οι μελλοντικές μάχες θα λαμβάνουν χώρα στη σκιά των γεγονότων. Αρχικά στη σκιά της Ουκρανίας και έπειτα στη σκιά της Κριμαίας. Για παράδειγμα, είδα εργάτριες στην επαρχία των Αστουριών στην Ισπανία να τραγουδούν «την επόμενη φορά θα πάμε με δυναμίτες». Είδα και ανθρώπους που συμμετείχαν στην ισπανική εξέγερση να λένε πως «το Euromaidan (το κύμα λαϊκών διαδηλώσεων και κινητοποιήσεων στην Ουκρανία) μας λέει τι πρέπει να κάνουμε». Είναι τρομαχτικό να το ακούμε, αλλά πρέπει να θυμόμαστε πως από τις κεντρικές τράπεζες μέχρι τους νεοφασίστες όλα είναι εκτός ελέγχου. Αυτό χαρακτηρίζει τελικά την κατάσταση. 


Tech.doc Από τον Γιάννη Καρτερό

Η έρευνα για το αεροπλάνο της Malaysian Airlines έφερε στο φως... σκουπίδια Μέχρι και την τελευταία μέρα του Μαρτίου, όλες οι επιτόπιες έρευνες αντικειμένων που εντοπίστηκαν στα ανοιχτά της Αυστραλίας απέβησαν άκαρπες. Τα αντικείμενα δεν ήταν τίποτε άλλο από σκουπίδια. Εξοπλισμοί ψαρέματος, πλαστικά, ακόμα και «πορτοκαλοκαφέ αντικείμενα» (σύμφωνα με το Associated Press) βρίσκονται καταμεσής του ωκεανού, δυσκολεύοντας την έρευνα και εκνευρίζοντας τους εμπλεκόμενους. Ένας πρόχειρος υπολογισμός της Επιστημονικής Υπηρεσίας της Αυστραλίας δείχνει ότι σε κάθε τετραγωνικό χιλιόμετρο νερού, ακόμα και σε απομακρυσμένες από θαλάσσιους διαδρόμους περιοχές, αντιστοιχούν 5 με 7 χιλιάδες «κομμάτια» σκουπιδιών.

Οι νυχτερίδες του νερού Τα σπηλαιόψαρα είναι τυφλά. Το βασικό λοιπόν μέσο προσανατολισμού και καθοδήγησής τους έγινε το στόμα τους. Πώς; Ανοιγοκλείνοντας γρήγορα το στόμα τους και δημιουργώντας κύματα, τα οποία ανακλώνται σε τυχόν εμπόδια και επιστρέφουν πάνω τους. Οι «νυχτερίδες του νερού», μάλιστα, έχουν εξαιρετική μνήμη και αναγνωρίζουν τα επιστρεφόμενα κύματα, καταλαβαίνοντας σε ποιο σημείο (π.χ του ενυδρείου) βρίσκονται.

Το αρχαιότερο δελτίο καιρού Ανακαλύφθηκε στο Λούξορ της Αιγύπτου και πρόκειται για μια επιγραφή 40 γραμμών, η οποία περιγράφει τα καιρικά φαινόμενα. Ονομάστηκε «τρικυμία Στέλερ», ενώ, σύμφωνα με τους ερευνητές του Πανεπιστημίου του Σικάγο, τα φαινόμενα του σκότους, των συννέφων και της περίεργης βροχής που αναφέρονται στην επιγραφή θα μπορούσαν να περιγράφουν τα αποτελέσματα της έκρηξης του ηφαιστείου της Σαντορίνης.

Δέντρα σχεδιασμένα για χαρτί

Ερευνητές του Πανεπιστημίου της Βρετανικής Κολούμπια, σχεδίασαν γενετικά δέντρα που όταν μεγαλώσουν θα είναι ευκολότερη η διάσπασή τους σε χαρτί και βιοκαύσιμα. Χρησιμοποιώντας γενετικές μεταλλάξεις, έκαναν τη λιγνίνη, βασική ουσία στα δέντρα, πιο εύκολη στη διάσπασή της, μειώνοντας ουσιαστικά τα χημικά και την ενέργεια που χρειάζεται για να γίνει χαρτί ή πολπός για βιοκαύσιμα ένα δέντρο.

Το ξέρατε

ότι...

Οι αστροναύτες του διεθνούς διαστημικού σταθμού ταξιδεύουν με 17.500 μίλια την ώρα, κάτι που τους επιτρέπει να βιώσουν 16 ανατολές και δύσεις του Ήλιου σε ένα 24ωρο.

Το υδροφθορικό οξύ μπορεί να λιώσει γυαλί.

Οι ρίζες μιας σίκαλης, σε πλήρη ανάπτυξη, μπορούν συνολικά να φτάσουν τα 613 χιλιόμετρα, ενώ οι ίνες τους αγγίζουν τα 10.645 χιλιόμετρα.


@tweets

ακολουθήστε μας στο twitter

@hotdoc_mag

@c0n_An

Αν χάσει αύριο η Πανάθα στο μπάσκετ, ο υιός Μπαλτάκος θα δείρει και την Ουνικάχα.

@adiasistos

–Υπάρχουν ακροδεξιοί στη κυβέρνηση –Τι θες να πεις Γιάγκο; –Ακροδεξιοί είναι στη κυβέρνηση –Τι εννοείς; –Ακροδεξιά κυβέρνηση –Μίλα ξεκάθαρα @TzortzAl

Στο Σκαϊ, μας περιγράφουν τι παλιόπαιδο είναι αυτός ο Κασιδιάρης. Τον βλέπω τιμωρία στη γωνία με το ένα πόδι όρθιο. Με εντολή Πορτοσάλτε. @lamgren

Να δεις που ο Ερντογάν θα τους κόψει και την περίοδο. Τυχερούλες.

@axlg @giopso

Τα 'χουμε ξαναπεί, ο Σαμαράς δεν έβγαλε τανκς στους δρόμους μόνο και μόνο γιατί είχε μαζί του το Mega και το ΣΚΑΪ. Για κανέναν άλλο λόγο…

Δώδεκα ώρες χωρίς νέο σκάνδαλο για την Ελλάδα, πλήττω.

@O_Kafros

Μοναχοί Σαολιν κ μαλακιες..... η υπομονή διδάσκεται στην ουρα του ΤΕΒΕ… @DEADWING1982

ο Άδωνις είπε ότι η ιστορία με Μπαλτάκο ήταν δικαίωση Σαμαρά, γι αυτό αν έχετε κάποιον τρελό στο σόι, κλείστε τον κάπου, πριν γίνει υπουργός.

@meteikasma

Ελαφρυντικό πρότερου έντιμου βίου στον Ακη –Στο δημοτικό ήταν καλό παιδί, αυτά να τα λέμε.

@kiritsisgeorge1

Kάνουν casting για αντικαταστάτη του #baltakos. Προαπαιτούμενα: 1) αντικομμουνιστής, 2) εθνικοσοσιαλιστής, 3) θεούσος, 4) σαδιστής, 5) σκοταδιστής.

@kanaliotis

Ο Ομπάμα πραγματοποιεί επίσκεψη στο Βέλγιο με 900 άτομα συνοδεία, 45 οχήματα 3 αεροπλάνα! Θα μπορούσε και να το κατακτήσει.

@eVaN_GiAn

Τόση πολλή απογοήτευση για αυτή την χώρα, που ούτε να θυμώσουμε πια δεν μας νοιάζει.

@katsikas3

Οδηγίες για τις εκλογές: Επιτρέπονται οι απολύσεις, οι αυταπάτες, τα πλεονάσματα και τα μερίσματα. Απαγορεύονται τα όνειρα και οι αγώνες.


Η ζωή των Ωνάσηδων μοιάζει με αρχαία τραγωδία. Μόνο που, σε αντίθεση με τις ελληνικές τραγωδίες, οι Ωνάσηδες πεθαίνουν πάντα επί σκηνής. Στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων και στα δελτία ειδήσεων. Κατά μια έννοια συνεχίζουν να πεθαίνουν και σήμερα, στο τέλος κάθε ιστορίας που αναπαράγει τη ζωή τους.

ΞΕΦΥΛΛΙΣΤΕ ΤΗΝ ΑΛΗθΕΙΑ ΣΤΟ ΜΥθΟ Αποκτήστε το πρώτο βιβλίο των εκδόσεων

στην τιμή των 6,5 ευρώ Τηλ. επικοινωνίας 210 621 7990

HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 • 63


11 Απριλίου 1996

Hot Sports Από τον Μάριο Αραβαντινό

Ο Παναθηναϊκός βασιλιάς της Ευρώπης

Εκβιασμοί, χρηματισμοί και οργανωμένο έγκλημα

Η νύχτα της 11ης Απριλίου 1996 έμελλε να γραφτεί στην ιστορία του ελληνικού αθλητισμού. Ήταν η νύχτα που ο Παναθηναϊκός δόξασε και δικαίωσε το ελληνικό μπάσκετ, κατακτώντας για πρώτη φορά σε διασυλλογικό επίπεδο την κορυφή της Ευρώπης. Οι πράσινοι αντιμετώπιζαν στο τελικό της Euroleague στο Bercy του Παρισιού την Μπαρτσελόνα, αφού πρώτα είχαν αποκλείσει την ΤΣΣΚΑ Μόσχας. Υπό το βλέμμα δέκα χιλιάδων οπαδών τους, οι παίκτες του τριφυλλιού καλούνταν να υπερκεράσουν το τελευταίο εμπόδιο, την ομάδα με την καλύτερη επίθεση στην Ευρώπη και ταυτόχρονα εκείνη από την οποία είχαν ηττηθεί δύο φορές στη φάση των ομίλων της ίδιας διοργάνωσης. Το τριφύλλι βρέθηκε να προηγείται με έναν πόντο (67-66) λίγα δευτερόλεπτα πριν από το φινάλε, όταν οι Καταλανοί έπειτα από κλέψιμο βγήκαν στον αιφνιδιασμό. Το lay up του Μοντέρο ανέκοψε, σαν από μηχανής θεός, ο Στόγιαν Βράνκοβιτς, χάρη στον οποίο ράφτηκε το πρώτο από τα έξι αστέρια στη φανέλα των πρασίνων. Θα ακολουθούσε την επόμενη χρονιά η κατάκτηση του ίδιου τίτλου από τον Ολυμπιακό, ο οποίος επίσης επικράτησε της Μπαρτσελόνα.

64 • HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

Για οργανωμένο έγκλημα στον χώρο του αθλητισμού έκανε λόγο ο αθλητικός εισαγγελέας Χάρης Λακαφώσης, κατά τη διάρκεια ημερίδας που διοργάνωσε το υπουργείο Πολιτισμού. «Στην Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών φτάνουν καθημερινά καταγγελίες, ιδιαίτερα για τον χώρο του ποδοσφαίρου», ανέφερε ο εισαγγελέας και πρόσθεσε: «Στον χώρο του αθλητισμού έχουμε και οργανωμένο έγκλημα, μάλιστα με αυξημένες τάσεις δράσης». Παράλληλα έκανε λόγο για προσπάθειες αθλητικών ενώσεων να ελέγξουν με αθέμιτες ενέργειες, ακόμη και με χρηματισμό, το εκλέγειν και εκλέγεσθαι. «Για να μη μιλήσουν μάρτυρες χρησιμοποιούνται εκβιασμοί ή δώρα. Ακόμη και κρατικοί αξιωματούχοι επηρεάζουν τη διαδικασία. Έχουν δοθεί εκατομμύρια ευρώ από φορείς για συγκαλυμμένη διαφήμιση. Έτσι το κράτος χάνει τεράστια ποσά από φόρους», συμπλήρωσε ο κ. Λακαφώσης, ο οποίος δεν δίστασε να καταγγείλει ότι σε έρευνα στο σπίτι ή το γραφείο μεγαλοπαραγόντων έχουν βρεθεί βουλεύματα άρσης τηλεφωνικού απορρήτου, την ίδια ή την επόμενη μέρα της έκδοσής του και πριν ακόμη ο εισαγγελέας λάβει σχετική γνώση. «Αυτό γίνεται από διαρροές κρατικών υπηρεσιών ή υπαλλήλους των εταιριών τηλεφωνίας», ανέφερε ο εισαγγελέας. Αναφερόμενος στον χώρο του ποδοσφαίρου, είπε: «Τα στόματα κρατιούνται κλειστά. Μάρτυρες εκβιάζονται, μαγαζιά καίγονται» και αναρωτήθηκε: «Δεν ξέρουμε ότι και στον χώρο του ποδοσφαίρου το οργανωμένο έγκλημα καλά κρατεί; Μπράβοι, νονοί της νύχτας; Δεν τα γνωρίζουμε αυτά;» Τέλος, εξέφρασε το παράπονό του, όπως είπε, ότι όσες φορές έχει σκεφτεί να ζητήσει βοήθεια από εκείνους που έχουν θέσεις στους μηχανισμούς διοίκησης του αθλητισμού και γνωρίζουν, έχει συναντήσει άρνηση.

Βομβαρδισμός με ύποπτα παιχνίδια από την UEFA Σε δώδεκα ανέρχονται οι ποδοσφαιρικοί αγώνες σε Superleague, Football League και Κύπελλο που θεωρούνται ύποπτοι για στήσιμο από την UEFA, καθώς, όπως αποκάλυψε η τηλεοπτική Δίκη, τρία ακόμη παιχνίδια που διεξήχθησαν τον Μάρτιο προστέθηκαν στη σχετική λίστα. Πρόκειται για τις αναμετρήσεις Ολυμπιακού-Πανθρακικού στις 15 Μαρτίου, η οποία ολοκληρώθηκε με νίκη των ερυθρολεύκων, Καλλονής-ΟΦΗ στις 23 Μαρτίου, στην οποία επικράτησαν οι γηπεδούχοι, και Πιερικού-Δόξας Δράμας στις 17 Μαρτίου, στην οποία επικράτησε η ομάδα της Κατερίνης. Από τα συνολικά δώδεκα ύποπτα παιχνίδια, πέντε αφορούν την Καλλονή και από τρία τον Ολυμπιακό και τα Γιάννενα, ενώ δύο φορές στη σχετική λίστα βρίσκονται ο Παναθηναϊκός και ο ΠΑΟΚ. Η αθλητική Εισαγγελία Αθηνών διέταξε προκαταρκτική εξέταση.


Αποκαλυπτική κατάθεση Πιλάβιου: «Δημόσιοι παράγοντες παρεμβαίνουν υπέρ ομάδων» Αποκαλυπτική για τη λειτουργία του ελληνικού ποδοσφαίρου είναι η έκθεση ένορκης εξέτασης του πρώην προέδρου της ΕΠΟ Σοφοκλή Πιλάβιου, από τις 6 Ιουνίου 2011, η οποία δημοσιοποιήθηκε από τον Κυριάκο Θωμαΐδη. Ο Σοφοκλής Πιλάβιος έχει καταθέσει μεταξύ άλλων ότι δεχόταν απειλές, οι οποίες άρχισαν όταν διαπιστώθηκε ότι τρεις ποδοσφαιρικές ομάδες, ο Ηρακλής, ο ΟΦΗ και τα Τρίκαλα, δεν πληρούσουν τους όρους συμμετοχής στο πρωτάθλημα της Super League, με συνέπεια ο μεν Ηρακλής να υποβιβαστεί στη Β’ Εθνική, οι δε άλλες δυο να μην μπορούν να συμμετάσχουν στα play off για να προβιβαστούν στην πρώτη κατηγορία. «Σημειώνω», αναφέρει ο κ. Πιλάβιος στην κατάθεσή του, «ότι δημοσιογράφος μεγάλου καναλιού, ο οποίος με παρακάλεσε να μην αποκαλύψω το όνομά του, μου τηλεφώνησε στη Ζυρίχη όπου βρισκόμουν για υπηρεσιακούς λόγους και μου είπε ότι ένας πληροφοριοδότης του από το Ηράκλειο του είπε ότι έρχονται τρεις από την Κρήτη για να με σκοτώσουν. Προσθέτω ότι επικοινώνησα με τον δημοσιογράφο Θωμαΐδη, ο οποίος μου επανέλαβε ότι και αυτός έγραψε τα ανωτέρω κατόπιν πληροφοριών από πηγή που είχε στο Ηράκλειο». Σε άλλο σημείο της έκθεσης ένορκης εξέτασης, ο κ. Πιλάβιος εμφανίζεται να λέει: «Θεωρώ καθήκον να σας αναφέρω ότι δημόσιοι παράγοντες, βουλευτές, δήμαρχοι, περιφερειάρχες, παρεμβαίνουν πιεστικά σε εμάς και υπέρ των ομάδων των περιφερειών τους, ενώ παραλλήλως διεγείρουν τους φιλάθλους με δημόσιες δηλώσεις εναντίον μας».

Αχυράνθρωπος του ποδοσφαιρικού παρασκηνίου ο Σαρρής Αχυράνθρωπο του ποδοσφαιρικού παρασκηνίου χαρακτηρίζει τον πρόεδρο της ΕΠΟ Γιώργο Σαρρή σε υπόμνημά του προς την Πειθαρχική Επιτροπή της Ομοσπονδίας ο πρόεδρος του Απόλλωνα Σμύρνης Σταμάτης Βελλής, ενώ από τα πυρά του δεν ξεφεύγει ούτε ο Βαγγέλης Μαρινάκης. «Είναι προφανές ότι οι ποδοσφαιρικοί εισαγγελείς ασκούν επιλεκτικά και προφανώς κατ’ εντολή του αχυρανθρώπου του ποδοσφαιρικού παρασκηνίου κ. Σαρρή πειθαρχικές διώξεις κατά μη αρεστών σε αυτούς και τα αφεντικά τους φυσικών και νομικών προσώπων, όπως αποδεικνύεται περίτρανα από το πασίδηλο γεγονός παράλειψης κλήσης π.χ. του κ. Μαρινάκη για τις δηλώσεις που κατά καιρό έχει κάνει κατά Κούγια, Σαββίδη, Αλαφούζου κλπ.», αναφέρει ο κ. Βελλής και προσθέτει: «Εναντίον του κ. Σαρρή έχει απαγγελθεί δίωξη για κακουργηματικές πράξεις και έπονται και άλλες διώξεις. Αναρωτιέμαι λοιπόν και αναρωτηθείτε και εσείς αν το ότι ο πρόεδρος της ΕΠΟ διώκεται κακουργηματικά αποτελεί… διαφήμιση του αθλήματος». Υπενθυμίζεται ότι στις αρχές Μαρτίου ο κ. Βελλής είχε δηλώσει σε τηλεοπτική εκπομπή ότι «ο Ολυμπιακός ελέγχει τρεις-τέσσερις ομάδες, οι οποίες ευνοούνται από διαιτησίες». HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 • 65


Ιστορία

Η

σύγχρονη ιστοριογραφία αποδέχεται ως εμπνευστές της ίδρυσης των Ταγμάτων Ασφαλείας τους βενιζελικούς στρατηγούς Θεόδωρο Πάγκαλο και Στυλιανό Γονατά. Σύμφωνα με αυτή την εκδοχή, αυτοί ανέθεσαν στον συνομιλητή τους Ιωάννη Βουλπιώτη τη βολιδοσκόπηση των Γερμανών, των οποίων ήταν προνομιακός συνομιλητής. Όμως τα κίνητρα των δύο στρατηγών, όπως τα ανέλυσαν αργότερα οι κύκλοι τους, δεν ήταν σοβαρά για να δικαιολογήσουν μια τέτοια ενέργεια. Είπαν δηλαδή ότι δημιούργησαν τα Τάγματα

Χρειάζονταν επειγόντως να δημιουργηθεί ένα μισθοφορικό σώμα που θα αντιστάθμιζε τη στρατιωτική υπεροχή των κομμουνιστών, με τους οποίους ο Βουλπιώτης διεξήγε μυστικά αδιέξοδες συνομιλίες.

Οι ράλληδες Ο Βουλπιώτης φαίνεται να παρουσίασε την ιδέα του τόσο στους Γερμανούς, μέσω του φίλου του συνταγματάρχη Φον Κλεμ, όσο και στους στρατιωτικούς της βενιζελικής παράταξης. Φίλα προσκείμενοι στους Γερμανούς στρατιωτικοί και πολιτικοί συναντήθηκαν και υπέδειξαν

στήριζαν τη δικτατορία του Πάγκαλου το 1925. Μετά την ανέτρεψαν. Η φωλιά των ταγμάτων στήθηκε μέσα στη φρουρά των Ευζώνων που φυλούσαν τον Άγνωστο Στρατιώτη στο Σύνταγμα. Οι πρώτοι ταγματασφαλίτες φορούσαν τη στολή του τσολιά και του μακεδονομάχου, όπως και σήμερα. Ονομάστηκαν εξ αυτού γερμανοτσολιάδες. Άλλοι τους είπαν ράλληδες και οι κομμουνιστές, που γνώριζαν περισσότερα ίσως, τους είπαν βουλπιώτηδες. Ο Ράλλης ορκίστηκε πρωθυπουργός στις 7 Απριλίου 1943. Λίγα έγιναν τους επόμενους μήνες για την ενδυνάμωση

Οι ταγματασφαλίτες Το 1943 μέσα στο σκοτάδι της Γερμανικής κατοχής στήθηκε από οικονομικούς και πολιτικούς παράγοντες των Αθηνών η πιο αιματηρή, η πιο μαύρη σελίδα της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Μπήκαν τα θεμέλια της κατοπινής εμφύλιας σύρραξης. Από τον Παναγιώτη Πασπαλιάρη

Ασφαλείας ως ακραιφνείς βενιζελικοί με στόχο την αποτροπή της επανόδου του Γεωργίου στον ελληνικό θρόνο μετά τον πόλεμο. Επίσης, ιδιαίτερα για τον Πάγκαλο, μάλλον ως αστείο ακούγεται η ανάληψη τόσο σοβαρής δράσης. Στα χρόνια της Κατοχής δεν ήταν παρά ένας ξεπεσμένος πρώην δικτάτορας, ολίγον κοσμικός και θαυμαστής του Ντούτσε. Κανείς δεν τον έπαιρνε στα σοβαρά. Η επικρατέστερη εκδοχή είναι αυτή που εκμυστηρεύτηκε στον ιστορικό Δημοσθένη Κούκουνα ο ίδιος ο Βουλπιώτης, ότι δηλαδή ήταν αυτός ο εμπνευστής των Ταγμάτων Ασφαλείας. Τα κίνητρά του ήταν πιο σοβαρά. Το 1943 ήταν πια σαφές ότι οι Γερμανοί θα έχαναν τον πόλεμο. Ποιος θα προστάτευε λοιπόν τους εγχώριους συνεργάτες τους από τα αντάρτικα σώματα, όταν αυτά θα έμπαιναν στην Αθήνα;

66 • HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

ως αντικαταστάτη του δεύτερου δωσίλογου πρωθυπουργού, Κωνσταντίνου Λογοθετόπουλου, τον Ιωάννη Ράλλη. Ανάμεσα στους όρους που έθεσε ο Ράλλης στους Γερμανούς ώστε να αναλάβει καθήκοντα ήταν η ίδρυση δύο ευζωνικών ταγμάτων στη Θεσσαλονίκη και δύο στην Αθήνα. Οι Γερμανοί τελικά συναίνεσαν ώστε να εξοικονομήσουν γερμανικό αίμα, όπως διαμήνυσαν από το Βερολίνο. Οι βενιζελικοί στρατηγοί στρατολόγησαν απότακτους αξιωματικούς του κινήματος του ’35. Το όνομα Τάγματα Ασφαλείας αντλήθηκε απευθείας από τα Δημοκρατικά Τάγματα Ασφαλείας. Με πατέρα τον μακεδονομάχο Παύλο Γύπαρη και μητέρα την εποχή του εθνικού διχασμού, δύο τον αριθμό ομώνυμα τάγματα με επικεφαλής τον Βασίλειο Ντερτιλή και τον Ναπολέοντα Ζέρβα

των ταγμάτων. Οι Ιταλοί, σύμφωνα με τον Ράλλη, κωλυσιεργούσαν. Επίσης οι κληθέντες στα όπλα γιοι των πλουσίων στην Αθήνα διαμαρτύρονταν, αν και η κυβέρνηση τους διαμήνυε ότι αν ήθελαν να σώσουν τις περιουσίες τους από τους κομμουνιστές έπρεπε να καταταγούν. Όπως το έθεσε ο Ράλλης στην απολογία του: «Τα θεμέλια του κοινωνικού μας καθεστώτος εσείοντο. Έπρεπε το κράτος να παρασκευασθεί διά την άμυνά του, εάν ήθελε να ζήσει».

Στόχοι και σκοποί Η στρατολόγηση, παρά τη μισθοδοσία και την καλή διατροφή που υπόσχονταν οι Αρχές στους γερμανοτσολιάδες, ήταν δύσκολη υπόθεση. Στις φυλακές Συγγρού, όπως αναφέρει ο τότε έγκλειστος σε αυτές Μανόλης Γλέζος, έρχονταν κάθε εβδομάδα Έλληνες και Γερμανοί και παράγγελναν πως όσοι ποινικοί είχαν ποινές από 3 χρόνια ως ισόβια, αυτές θα αναστέλλονταν αν κατατάσσονταν στα Τάγματα Ασφαλείας. Αυτά λοιπόν γέμισαν με κάθε είδους κατακάθι. Οι ταγματασφαλίτες ονομάστηκαν από κάποιους, όχι άστοχα, ταγματαλήτες. Στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη η δύναμη έφτασε να είναι 5.000-6.000 άνδρες. Στην επαρχία και κυρίως


στη Δυτική Πελοπόννησο και την Αιτωλοακαρνανία δημιουργήθηκαν τα 22 εθελοντικά Τάγματα Ασφαλείας, ξεχωριστά από τα 9 ευζωνικά τάγματα. Αυτοί ντύθηκαν με γερμανικές μπότες και γερμανικά ή ιταλικά χιτώνια. Η δύναμή τους έφτασε ίσως τους 18.000 άνδρες το 1944. Όλοι τους πάντως ορκίζονταν πίστη στον Χίτλερ και υπακοή στους Γερμανούς. Αυτός ο αγώνας, ο αγώνας εναντίον των κομμουνιστών, που μέσω του ΕΛΑΣ είχαν καταλάβει τα υψώματα σε όλο τον ελλαδικό χώρο και αντιμαχόταν τις δυνάμεις του Άξονα, ήταν ο στόχος της ίδρυσης των Ταγμάτων Ασφαλείας. Αυτή είναι και η υπερασπιστική γραμμή όσων εμπνεύστηκαν και οργάνωσαν τα Τάγματα Ασφαλείας. Συμφώνησαν οι Πάγκαλος και Ράλλης στα εξής: « Ήτο απαραίτητος ανάγκη να υπάρχουν τμήματα απολύτως εθνικιστικά δυνάμενα να αντιπαλαίσουν κατά των καταχθονίων σκοπών του κομμουνισμού και να αναλάβουν την προστασίαν του κινδυνεύοντος κοινωνικού μας καθεστώτος». Αυτό το τελευταίο, η προστασία του «κοινωνικού καθεστώτος», ήταν ο υπέρτατος σκοπός. Η ερώτηση όμως που απορρέει από αυτή την επίκληση είναι ποιο κοινωνικό καθεστώς; Η Ελλάδα ήταν καθημαγμένη. Οι πλούσιοι πεινούσαν και τους πολύ φτωχούς τους έλεγαν «κάρα», προβλέποντας την κατάληξή τους. Επίσης πολλά από τα σπίτια που θα έπαιρναν οι κομμουνιστές μόλις ανέβαιναν στην εξουσία είχαν περάσει στα χέρια λίγων ανθρώπων. 350.000 κατοικίες πέρασαν στα χέρια 40.000 ως 50.000 ιδιοκτητών κατά την Κατοχή. Το μυστήριο λύνεται από εκεί που κανείς δεν το περιμένει. Η κόρη του Ιωάννη Βουλπιώτη, στο έξοχο βιβλίο που έγραψε για τον πατέρα της (Άγγελος ή Δαίμονας, Ο Αμφιλεγόμενος Πατέρας μου, εκδ. Λιβάνη, 2012), αποκαλύπτει μια συνάντηση του πατέρα της με τον Ιωάννη Ράλλη, όπου ο πρώτος αναλαμβάνει το έργο να βρει τους πόρους της μισθοδοσίας από τους νεόπλουτους της κατοχής, τους μαυραγορίτες και βέβαια τον εαυτό του, όσους δηλαδή αποτέλεσαν το «κοινωνικό καθεστώς» στη μεταπολεμική και τη μεταπολιτευτική Ελλάδα.

Ταγματασφαλίτης έχων το περήφανο έργο της φύλαξης του νόμου και της τάξης.

Η δράση των γερμανοτσολιάδων Τα ευζωνικά τάγματα της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης ανέλαβαν την εκκαθάριση των πόλεων από κομμουνιστές που είχαν διεισδύσει με αποστολή την κατάληψή τους όταν θα έφευγαν οι Γερμανοί. Έκαναν τη δουλειά τους αποτελεσματικά, μπαίνοντας σε νοσοκομεία, συλλαμβάνοντας πολίτες και στήνοντας τα περίφημα μπλόκα στην Καλλιθέα, στο Κουκάκι, στην Καλογρέζα και βόρεια, στην Καλαμαριά, στην Κάτω Τούμπα, στην Ευκαρπία και αλλού. Συνεργάστηκαν από κοντά με τους Γερμανούς σε συλλήψεις και εκτελέσεις πολιτών. Διέπρεψαν παλιάνθρωποι όπως ο Δάγκουλας στη Θεσσαλονίκη. Στην Πελοπόννησο και τη Δυτική Στερεά τα εθελοντικά τάγματα ξεκίνησαν από κοινού με τους Γερμανούς εκκαθαριστικές επιχειρήσεις εντός των πόλεων αλλά και στα βουνά. Ιδιαίτερη δράση ανέλαβαν ως εμπροσθοφυλακή και οπισθοφυλακή των Γερμανών, όταν αυτοί υποχωρούσαν προς βορρά το φθινόπωρο του 1944. Φρόντισαν για την ομαλή και

χωρίς απώλειες αποχώρησή τους. Επίσης ανέλαβαν την εκτέλεση αθώων πολιτών σε αντίποινα για ενέργειες εναντίον των Γερμανών, ερεθίζοντας μέρος του τοπικού πληθυσμού. Στον Μελιγαλά, τον Σεπτέμβρη του 1944, δυνάμεις του ΕΛΑΣ με αρχηγό τους τον Άρη Βελουχιώτη ήρθαν σε επαφή με τα Τάγματα Ασφαλείας. Ακολούθησε σφοδρή επίθεση, στην οποία αιχμαλωτίστηκε το σύνολο σχεδόν των ταγμάτων Μελιγαλά και Καλαμάτας. Ακολούθησε ο σφαγιασμός των στρατιωτών, αλλά και συμπαθούντων πολιτών και τοπικών παραγόντων, από τμήματα του πληθυσμού, που είχαν χάσει προφανώς δικούς τους ανθρώπους από τη δράση των γερμανοντυμένων συμπατριωτών τους. Τα νέα έφτασαν στην Αθήνα. Η κυβέρνηση εθνικής ενότητας του Γεώργιου Παπανδρέου σήκωσε, σαν να περίμενε τα γεγονότα του Μελιγαλά, το γάντι. Ο ίδιος ο Παπανδρέου, με την αύρα του απελευθερωτή και την πίεση της κοινής γνώμης, φρόντισε για τον εγκλεισμό του Ράλλη και των επικεφαλής αξιωματικών στις φυλακές Αβέρωφ. Αντίθετα άφησε ανέγγιχτους τον Πάγκαλο και τον Βουλπιώτη, των οποίων η δράση ήταν πιο κεκαλυμμένη. Κατόπιν αποφυλάκισε χίλιους και πλέον ταγματασφαλίτες που ήταν έγκλειστοι στις φυλακές του Γουδή και χρησιμοποίησε τα απολωλότα της παράταξής του πρόβατα στα Δεκεμβριανά και αργότερα στις μάχες τους εμφυλίου. Η νέα πολιτική τάξη της χώρας, παρότι ξεμπέρδεψε με τον Ράλλη, αναγνώρισε πάντως την προσφορά των γερμανοτσολιάδων, τους οποίους και σιωπηρά αποκατέστησε, σε σημείο που πολλοί από αυτούς έγιναν εξέχοντες στρατιωτικοί, υπουργοί και πρωθυπουργοί τα κατοπινά χρόνια. Ήταν μάλλον όπως τα είχε πει ο Ράλλης: «Με τα τάγματα ασφαλείας και τους ευζώνους κατορθώσαμεν να εύρουν ο Παπανδρέου και ο Κανελλόπουλος Ελλάδα». Την Ελλάδα όπως βέβαια την εννοούσαν και την εννοούν οι ίδιοι.  HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 • 67


Του Δημήτρη Μαρούλη

ΜΑΡΤΙΟΣ

Ένα χρόνο ζωής έκλεισε πριν λίγες ημέρες το περιοδικό gr design και ανατρέχοντας στο πρώτο του τεύχος, συναντάμε τον γραφίστα και σχεδιαστή κόμικ Φώτη Πεχλιβανίδη, ν΄ απαντά στο ερώτημα της Δέσποινας Σαββοπούλου εάν «στις μέρες μας ισχύει ακόμα περισσότερο το μια εικόνα ισοδυναμεί με χίλιες λέξεις»: «Ζούμε τον πληθωρισμό της εικόνας στο έσχατο σημείο του κι αυτό οδηγεί στην αυτοακύρωσή της. Όσο πιο πραγματικός γίνεται ο κόσμος γύρω μας, τόσο πιο πολύ καταφεύγουμε στη φαντασία για να ερμηνεύσουμε τον κόσμο. Χωρίς να υποτιμώ την αξία μιας εικόνας ντοκουμέντου, που υπογραμμίζει το παρόν, άλλο τόσο εκτιμώ την απουσία της εικόνας χάριν της μαγείας και της ερμηνευτικής ποικιλομορφίας των λέξεων και των νοημάτων. Μακάρι να κυριαρχήσει ξανά το ανεικονικό των λέξεων».

2013 1994 ΑΠΡΙΛΙΟΣ

Με αφορμή το γεγονός ότι για πρώτη φορά μια νέα ελληνική εταιρία εξέδιδε σε cd τα τραγούδια της Ουμ Καλσούμ, ο Διονύσης Λαιμός έγραφε στο περιοδικό 01 (τ.5): «Τη λένε Κάλλας της Ανατολής, αλλά η Ουμ Καλσούμ είναι ένα σύμπαν κλειστό, από μόνη της. Καμμία άλλη τραγουδίστρια δεν ένωσε τόσο αβίαστα την ηδυπάθεια με την λεπτότητα, κι ούτε βρίσκεις αλλού το ζεστό μέταλλο της φωνής της. (...) Η Ουμ Καλσούμ είναι μια ποιητική ψύχωση στην Αίγυπτο, στα καφενεία βλέπεις την κορνίζα της δίπλα στη Μαχφούζ και τον Νάσερ – αλλά, τελευταία, τη βλέπεις και στα έντυπα της Δύσης. Ιδίως τα νεανικά. Είναι εκ πρώτης όψεως παράδοξο, αλλά η μουσική λατρεία της διαρκώς διογκώνεται στο στρατόπεδο των εναλλακτικών. Rock stars την αναφέρουν σαν τη μεγαλύτερη τραγουδίστρια του 20ου αιώνα, άρθρα γράφονται γι΄ αυτήν στη Liberation και το NME – αφ΄ ότου η μονοπωλιακή Sono Cairo έπαψε να τυπώνει δίσκους και η αγορά της Αιγύπτου άδειασε, οι ευρωπαϊκές εταιρείες ανέλαβαν να καλύψουν το κενό επανεκδίδοντας σε βινύλιο τα δεκάδες (ημίωρα) τραγούδια της».

68 • HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

1986

2008

28 ΜΑΡΤΙΟΥ

ΑΠΡΙΛΙΟΣ

Αναπαραγωγή ανυπόγραφης ιστορικοπολιτικής αναφοράς, που υπό τον τίτλο «ΑΥΤΟΣ ΜΑΛΙΣΤΑ ΕΙΝΑΙ ΘΑΤΣΕΡΙΣΜΟΣ» δημοσιευόταν στην 7η σελίδα του περιοδικού ΑΝΤΙ (ν.313): «Η “είδηση” είναι κάπως μπαγιάτικη αλλά αξίζει τον κόπο. Την αντιγράφω αυτούσια από το βρετανικό New Statesman. Η Μάργκαρετ Θάτσερ, θέλοντας να κολακέψει τον ευτραφή Τούρκο πρωθυπουργό Οζάλ κατά την επίσημη επίσκεψή του στη Βρετανία τον περασμένο μήνα, παράθεσε, στην προσφώνησή της κατά τη διάρκεια γεύματος στην πρωθυπουργική κατοικία, μια περικοπή από γράμμα που έστειλε, το 1810, ο Λόρδος Βύρωνας σε φίλο του. Η περικοπή της έλεγε: “Δεν βλέπω μεγάλη διαφορά ανάμεσα σε μας και τους Τούρκους, εκτός από το ότι φοράνε μακριά ρούχα ενώ εμείς κοντά* ότι εμείς μιλάμε πολύ και εκείνοι λίγο*...Είναι γνωστικοί άνθρωποι”. Για κάποιον ανεξήγητο λόγο, η πρωθυπουργός παρέλειψε δύο ενδιάμεσες φράσεις. Για την ιστορία, λοιπόν, ιδού οι φράσεις: “Στην Αγγλία, τα συνηθέστερα πάθη είναι το πιοτό και η συναναστροφή με τις πόρνες ενώ, στην Τουρκία ο σοδομισμός και το κάπνισμα. Εμείς προτιμάμε ένα κορίτσι και μια μποτίλια, εκείνοι θέλουν ναργιλέ και αγοράκια. Είναι γνωστικοί άνθρωποι”».

SCHOOLIGANS (ν.11). «Το Περιοδικό Των Μαθητών Του Τελευταίου Θρανίου» που διανεμόταν δωρεάν με τα ΝΕΑ ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ. «Μια ανοιξιάτικη μέρα του 2008 ο Αλέξης Τσίπρας, πρώην καταληψίας και νυν πρόεδρος του Συνασπισμού, δέχτηκε τους Schooligans». Ο μόλις 50 ημερών, νέος πρόεδρος του κόμματος της αριστεράς, μεταξύ άλλων, αφηγήθηκε στους νεαρούς συντάκτες και ένα –κατά την άποψή του– «φοβερό περιστατικό»: «Μας πήρε προχτές τηλέφωνο κάποιος φίλος του κόμματος από ένα χωριό στην Κορινθία. Και μας λέει: Κάντε κάτι, γιατί στο χωριό βγαίνει ένας τρελός παπάς κάθε Κυριακή και φωνάζει από τα μεγάφωνα της εκκλησίας: Χριστιανοί, απομακρυνθείτε από τον Τσίπρα! Είναι ο νέος Αντίχριστος! Είναι 33 χρονών και έχει εκλεγεί σε ένα φιλοεβραϊκό κόμμα! Μακριά τα παιδιά σας από τον Τσίπρα! (...) Και δεν είναι μια και δυο, είναι κάθε Κυριακή. (...) Τι να κάνουμε; Στείλαμε απλώς ένα διάβημα διαμαρτυρίας στον Μητροπολίτη Κορινθίας...»


1977

6 ΑΠΡΙΛΙΟΥ

Με αντίπαλο τη Γιουβέντους, στο Stadio Comunale του Τορίνο η ΑΕΚ, ύστερα από το θετικό 1-1 του πρώτου ημιχρόνου, υποκύπτει στην ασφυκτική πίεση των παικτών της μεγάλης κυρίας του ιταλικού ποδοσφαίρου και γνωρίζει την ήττα με 4-1. Για τη Γιουβέντους σκόραραν οι Κουκουρέντου, Μπέτεγκα (2) και Καούζιο, ενώ για την Ένωση είχε ισοφαρίσει ο Λάζαρος Παπαδόπουλος. Ο αγώνας διεξήχθη στα πλαίσια της ημιτελικής φάσης του Κυπέλλου ΟΥΕΦΑ και η ομάδα του Φράντισεκ Φάντροκ –πραγματοποιώντας μία άκρως θεαματική πορεία– έφτασε έως εκεί αποκλείοντας τη Ντιναμό Μόσχας, τη Ντέρμπι Κάουντι, τον Ερυθρό Αστέρα και την Κουίνς Παρκ Ρέιντζερς. Το τελικό 4-1 έδωσε ένα τεράστιο προβάδισμα πρόκρισης στην ιταλική ομάδα, η οποία, κερδίζοντας με 0-1 και στη ρεβάνς της Νέας Φιλαδέλφειας, έφθασε στον διπλό τελικό της διοργάνωσης, όπου, αντιμετωπίζοντας την Αθλέτικ Μπιλμπάο, κατάφερε τελικά να κατακτήσει το τρόπαιο.

2003 ΜΑΡΤΗΣ Στην εξασέλιδη «Τσουκνίδα» του Νίκου Βαφειάδη, στο 88ο τεύχος του περιοδικού ΜΕΤΡΟ, διαβάζαμε ότι «Ψηφίστηκε στην Ολομέλεια της Βουλής, με 140 ψήφους υπέρ και 124 κατά, σε νομοσχέδιο με τον παραπλανητικό τίτλο: “Τουριστική Εκπαίδευση Και Κατάρτιση, Ρυθμίσεις Για Τον Τουρισμό Και Άλλες Διατάξεις”, η διάταξη για την εισαγωγή της εταιρίας Ελληνικά Τουριστικά Ακίνητα Α.Ε. (ΕΤΑ) στο Χρηματιστήριο σε ποσοστό 66%. Απείχαν από τη συνεδρίαση 19 βουλευτές του ΠΑΣΟΚ, 13 της ΝΔ, 3 του ΚΚΕ και η Μ.Δαμανάκη από το ΣΥΝ. Με την εισαγωγή της ΕΤΑ στο Χρηματιστήριο δίνεται πλέον η δυνατότητα στην εταιρία να εκχωρήσει αιγιαλούς, κτήματα, εθνικούς δρυμούς, σπήλαια, ιαματικές πηγές, αγκυροβόλια και καταφύγια σε ιδιώτες, ακόμη και σε αλλοδαπούς. Όπως άλλωστε είχε επισημάνει πριν από την ψήφιση της διάταξης ο επίτιμος αντιπρόεδρος του Συμβουλίου Επικρατείας, Μ.Δεκλερής, “η ελληνική δημοκρατία μετατρέπεται σε ανώνυμη εταιρία”».

HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 • 69


Ένας για 10 Από την Αντιγόνη Μιχοπούλου

Κωνσταντίνος Μπάζας 1

2

2012-2013: Το ταξίδι του μονολόγου «Σεμινάριο Βλακείας» του Σάκη Σερέφα σε Ιωάννινα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Αθήνα. Συγκίνηση σε κάθε παράσταση.

70 • HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

Η μάνδρα του Αττίκ αντικαταστάθηκε από τα reality της εποχής;

Η μάνδρα του Αττίκ ήταν αθώα, αγνή, όμορφη, ρομαντική, συναισθηματική, γεμάτη με ανθρώπους, που όλοι μαζί, σαν μία παρέα, κάθε βράδυ, με μαέστρο τον Κλέωνα Τριανταφύλλου, τραγουδούσαν, γελούσαν, έκλαιγαν, ερωτευόντουσαν, επικοινωνούσαν... ζούσαν τη ζωή τους! Τα reality της εποχής μας δεν είναι τίποτε άλλο παρά θεάματα... θεάματα μέσα από το γυαλί της τηλεόρασης. Αθώα; Αγνά; Όμορφα; Ρομαντικά; Συναισθηματικά; Δεν μου αρέσει αυτός ο τρόπος επικοινωνίας και έκφρασης. Οι άνθρωποι πρέπει να συνευρίσκονται, να δημιουργούν, να γελούν, να συγκινούνται, να αισθάνονται... να ΖΟΥΝ!

2007: Υλοποίηση δραστηριότητας των Ελλήνων Προσκόπων για τα 75 χρόνια των Λυκοπούλων (παιδιά ηλικίας 7-11 ετών) στην Ελλάδα, βασισμένη σε μία ιδέα μου, με τη συμμετοχή 3.500 παιδιών από όλη την Ελλάδα. 2010: Η στιγμή της συνειδητής μου απόφασης, να ασχοληθώ με το θέατρο.

4

Όλοι έχουμε μέσα μας και τους δύο αυτούς τύπους, γνωρίζοντας πολύ καλά πότε να προβάλλουμε τον βλάκα και πότε τον έξυπνο. Αυτό που βλέπω όμως με μεγάλη μου λύπη είναι ότι ολοένα αυξάνονται οι 100% βλάκες και δυστυχώς είναι εκείνοι που βρίσκονται από πάνω μας. Το γιατί ας ρωτήσει καθένας τον εαυτό του (τον έξυπνο εαυτό του) και θα καταλάβει.

1989: ΣΤ’ Δημοτικού. Ο πρώτος μου μεγάλος ρόλος. Έτρεμα ολόκληρος. 2006: Η πρώτη μου επαφή με το θεατρικό σανίδι στα Ιωάννινα. Δεν θα ξεχάσω τα πρόσωπα των γονιών μου στην πρώτη σειρά, με τη δύναμη που μου έδιναν.

H βλακεία έχει 333 συνώνυμα ενώ η εξυπνάδα τριάντα, τυχαίο;

3

5

Ένας ρόλος που θέλετε να παίξετε;

Ο Δικαιόπολης από τους Αχαρνείς του Αριστοφάνη.

6

Αν ήταν έργο μια συνεδρίαση της ολομέλειας, θα την χαρακτηρίζατε ως δράμα ή ως κωμωδία;

7

Θα επιλέγατε να κάνετε ένα «σεμινάριο επιτυχίας» στην κυβέρνηση;

Ως μία εξαιρετική τραγική κωμωδία.

Κι όμως, θα τους παρουσίαζα το «Σεμινάριο Βλακείας», αυτούσιο, όπως το έχει επιμεληθεί με την εξαιρετική του πέννα ο ποιητής-συγγραφέας και φίλος Σάκης Σερέφας. Ακούγοντας τα λεγόμενα, κάτι μου λέει ότι δεν θα αισθάνονται και πολύ όμορφα. Γιατί στο τέλος της παράστασης βασιλεύει η αυτοκριτική που κάνει κάθε θεατής και βγάζει τα συμπεράσματά του. Αν και οι κυβερνώντες, πριν παρακολουθήσουν το σεμινάριο, θα πρέπει κάποιος να τους γνωρίσει αυτή τη λέξη... αυτοκριτική!

Όταν ο λαός φοβάται τι συμβαίνει, κατά την άποψή σας;

Ο φόβος προκαλείται όταν γύρω μας συμβαίνουν καταστάσεις που είναι δύσκολα αντιμετωπίσιμες και αυτές είναι αντιμέτωπες με εμάς. Πρώτο συναίσθημα: Ο φόβος! Μετά; Σημασία για εμένα δεν έχει τι συμβαίνει, αλλά ό,τι και να συμβαίνει, όταν προκαλείται ο φόβος, τι κάνουμε. Καθόμαστε στους καναπέδες μας και παρατηρούμε όλα αυτά που συμβαίνουν γύρω μας; Είμαστε παθητικοί δέκτες; Πρέπει επιτέλους να είμαστε όλοι μας ενεργοποιημένοι, να πάρουμε τις τύχες μας στα χέρια μας.

Η άποψη σας για την τεχνική του apolitic;

Apolitic = αδιαφορία για την πολιτική. Αλήθεια; Οκ, τότε ας κάτσουμε στους καναπέδες μας και να μην γκρινιάζουμε. Εμείς έχουμε τη δύναμη, και δύναμη δεν είναι μόνο η ψήφος. Δύναμη είναι να μάθουμε επιτέλους να υπακούμε στους νόμους μας, να σεβόμαστε το περιβάλλον, να διαβάζουμε και να μελετάμε, να ενημερωνόμαστε, να είμαστε ευγενείς, φιλόξενοι, να βοηθάμε τον συνάνθρωπό μας, να είμαστε φιλαλήθεις, αισιόδοξοι, αξιοκρατικοί, αποφασιστικοί, υπεύθυνοι, δίκαιοι.

8 9

10

Η ομορφότερη στιγμή της ζωή σας;

Σε κάθε παράσταση.

Υπάρχει θεός;

Ναι, αλλά το μόνο σίγουρο είναι ότι υπάρχουμε εμείς και έχουμε φοβερές δυνάμεις... αρκεί να τις ανακαλύψουμε.

Σε ενημερώνουν τα δελτία ειδήσεων;

Τα ποια;


Τριμηνιαία έκδοση για την εκπαίδευση στο ντιζάιν κυκλοφορεί στα βιβλιοπωλεία Παπασωτηρίου, Eλευθερουδάκης, Ιανός, και στο Μουσείο Μπενάκη

ΜΙΧ. ΚΑΡΑΟΛΗ 69, 16121 ΚΑΙΣΑΡΙΑΝΗ ΤΗΛ.: 210 7299745

www.grammabooks.gr HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 • 71


Hot Doculture Από τους Κωνσταντίνο Καϊμάκη, Παναγιώτη Φρούντζο

The Spring Quartet Tέτοιες συνεργασίες μόνο ενθουσιασμό μπορούν να προκαλέσουν στους λάτρεις της τζαζ. Οι σημαντικοί Jack DeJohnette, Joe Lovano, Esperanza Spalding και Leo Genovese, έχοντας κοινές μουσικές καταβολές και σχεδόν παρόμοιο ξεκίνημα (από τα 4 ή 5 τους χρόνια έδειξαν το μουσικό ταλέντο τους, ενώ άπαντες φοίτησαν στο κολέγιο του Berklee), ενώνουν τον οίστρο τους σε ένα σπάνιο κουαρτέτο τζαζ με φανκ στοιχεία στη Στέγη για δύο μόνο συναυλίες. Προεξάρχουσα μορφή, βέβαια, είναι εκείνη του 72χρονου Jack DeJohnette από το Σικάγο. Από τους θρυλικούς εκφραστές του τζαζ ντραμ-σετ, έχει γράψει στο αμέτρητο κοντέρ του συνεργασίες με μερικές από τις πιο εμβληματικές μορφές της τζαζ (Μάιλς Ντέιβις, Τζον Κολτρέιν, Τελόνιους Μονκ, Μπιλ Εβανς κ.ά.). Ο αντισυμβατικός αργεντινός πιανίστας Leo Genovese, ο βιρτουόζος σαξοφωνίστας Joe Lovano, με τους πάνω από 20 δίσκους, και η νεότερη της παρέας Esperanza Spalding, η ανερχόμενη αμερικανίδα μπασίστρια με τη μαγική φωνή και το θεσπέσιο μαλλί, συμπληρώνουν την υπέροχη παρέα των τεσσάρων που θα χαρίσει δυο βραδιές εμπειρίας στο τυχερό κοινό της Στέγης. ΣΤΕΓΗ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΩΝ, 11-12 ΑΠΡΙΛΙΟΥ

Μέρες Επιταφίου: Ο Παπαδημητρίου Μελοποιεί Νίκο Γκάτσο Για πρώτη φορά η Καμεράτα παρουσιάζει στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών ένα μεγάλο ορχηστρικό έργο. Το ποιητικό δημιούργημα του Νίκου Γκάτσου «Μέρες Επιταφίου», που το εμπνεύστηκε από την εβδομάδα των παθών, ήταν μέχρι τώρα αμελοποίητο. Ο Δημήτρης Παπαδημητρίου ανέλαβε τη μουσική σύνθεση, χρησιμοποιώντας ως λιμπρέτο τον πρωτότυπο λόγο του ποιητή, εστιάζοντας στη διπλή φύση του Χριστού, με το συμβολισμό της ανάστασης να λαμβάνει κοινωνικές διαστάσεις. Την ορχήστρα Καμεράτα διευθύνει ο Λουκάς Καρυτινός. ΣΤΕΓΗ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΩΝ, 16 ΑΠΡΙΛΙΟΥ

72 • HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

Ρεσιτάλ Εκκλησιαστικού Οργάνου Πριν από δεκαπέντε περίπου χρόνια το Μέγαρο Μουσικής συγκέντρωσε μια γεμάτη ενθουσιασμό ομάδα νέων ταλαντούχων μουσικών γύρω από τον διακεκριμένο οργανίστα Nicholas Kynaston, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να μυηθούν στα μυστικά της ερμηνείας του εκκλησιαστικού οργάνου. Μέσα από αυτό το φυτώριο αναδείχθηκε και η πολυβραβευμένη Ουρανία Γκάσιου, η οποία ανοίγει τον κύκλο «Adagio - Μουσικές για τις Μέρες του Πάσχα» με ένα πρόγραμμα που καλύπτει τρεις αιώνες μουσικής δημιουργίας, με έργα Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ και Τιερύ Εσκάς. ΜΕΓΑΡΟ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ, 14 ΑΠΡΙΛΙΟΥ


Γερμανία, μια Ταινία από τη Γερμανία Κινηματογραφική διερεύνηση της ανόδου και της πτώσης του Τρίτου Ράιχ, του φαινομένου Αδόλφος Χίτλερ, όπως και της βιωματικής εμπειρίας του ναζισμού στην καθημερινότητα. Το «Χίτλερ, μια Ταινία από τη Γερμανία» δεν είναι ένα κλασικό ντοκιμαντέρ, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ο Ζίμπερμπεργκ δεν είχε στη διάθεσή του τόνους αρχειακού υλικού. Γνήσιο, όμως, καλλιτεχνικό τέκνο του Βάγκνερ, του Μπρεχτ, αλλά και του σουρεαλισμού, προσεγγίζει το μεγάλο θέαμα που ονομάζεται Ιστορία με μια ποικιλία τεχνικών: παραμύθια, τσίρκο, θρησκευτικά δράματα, μαγικές τελετουργίες, φιλοσοφικούς διαλόγους. Η ταινία είναι χωρισμένη σε τέσσερα μέρη, καθένα από τα οποία μπορεί να σταθεί αυτόνομα ως ξεχωριστό έργο. Οι προβολές θα γίνονται καθημερινά και οι θεατές θα μπορούν να επιλέξουν να δουν είτε ολόκληρη την ταινία και στα τέσσερα μέρη της είτε τμηματικά. Ολόκληρη η ταινία θα προβληθεί το Σάββατο 12/4, τη Μ. Τετάρτη 16/4 και τη Μ. Πέμπτη 17/4. Παραγωγής 1977. Σκηνοθεσία: Χανς Γιούργκεν Ζίμπερμπεργκ. Πρωταγωνιστούν: Χάρι Μπερ, Χάνιτς Σούμπερτ, Πέτερ Κερν. ΑΠΟ ΤΙΣ 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ, ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ NEW STAR ART CINEMA

Τονίνο Καροτόνε Ο ΜΠΟΥΦΟΣ, 1Ο ΑΠΡΙΛΙΟΥ

Σε ένα ατμοσφαιρικό ακουστικό live show, τον Τονίνο Καροτόνε θα συνοδεύουν η Piluka Aranguren στα φωνητικά και ο Ander Percaz del Barrio στην κιθάρα. Το τρίο θα παίξει όλα τα αγαπημένα τραγούδια του Τονίνο, αλλά και διασκευές των τραγουδιών που τόσο αγαπά να ερμηνεύει ο ίδιος.

Ομάρ Σουλεϊμάν GAGARIN 205, 11 ΑΠΡΙΛΙΟΥ

Περίπου πεντακόσια άλμπουμ έχουν κυκλοφορήσει με το όνομα του σύρου Ομάρ Σουλεϊμάν στο εξώφυλλό τους – τα περισσότερα από αυτά ήταν ηχογραφημένα στους γάμους όπου τραγουδούσε ο Ομάρ και τα έκανε ο ίδιος δώρο στο ζευγάρι. Πρόκειται για μια ιδιαίτερη περίπτωση καλλιτέχνη, και σίγουρα για μια διαφορετική εκδοχή του wedding singer που έχει στο μυαλό του ο δυτικός κόσμος.

Τα Κατά Ιωάννην Πάθη «Τα Κατά Ιωάννην Πάθη» του Γ.Σ. Μπαχ παρουσιάζονται στον πασχαλινό κύκλο συναυλιών του Μεγάρου Μουσικής, με τη σφραγίδα της αυθεντικής ερμηνείας του τσεμπαλίστα Μάρκελλου Χρυσικόπουλου. Η Καμεράτα - Ορχήστρα των Φίλων της Μουσικής σε όργανα εποχής, λαμπροί σολίστ και ένα μικρό χορωδιακό σύνολο αναβιώνουν την ατμόσφαιρα της εποχής που πρωτοπαρουσιάστηκε το έργο (1724). Πρόκειται για ένα από τα δύο σωζόμενα «Πάθη» – από τα συνολικά πέντε που πιθανολογείται ότι συνέθεσε ο Μεγάλος Κάντορας της Λειψίας. Το έργο θα ερμηνεύσουν η σοπράνο Μυρσίνη Μαργαρίτη, η μέτζο σοπράνο Μαίρη-Έλεν Νέζη, ο τενόρος Βασίλης Καβαγιάς, ο μπάσος Πέτρος Μαγούλας και στον ρόλο του Ευαγγελιστή ο Τζέισον Νταρνέλ. n Ernstsen. ΜΕΓΑΡΟ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ, 14 ΑΠΡΙΛΙΟΥ

11ος Ανοιξιάτικος Κύκλος Συναυλιών Οργάνου ΑΓΓΛΙΚΑΝΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΑΓΙΟΥ ΠΑΥΛΟΥ 11, 13 ΑΠΡΙΛΙΟΥ Στις 11 Απριλίου θα ακουστούν έργα θρησκευτικής μουσικής των Μπαχ, Βιβάλντι κ.ά. και στις 13 Απριλίου έργα θρησκευτικής μουσικής των Χέντελ, Μπαχ, Σκαρλάτι, Μαρτσέλο, Μπραμς, Βιβάλντι κ.ά.

Από την Όπερα στο Βυζάντιο GAZARTE, 16 ΑΠΡΙΛΙΟΥ

Μια βραδιά αφιερωμένη στην αγάπη, την πίστη και την ευγνωμοσύνη, ντυμένη με θρησκευτικά κείμενα, και έργα των Μπαχ, Περγκολέζι, Βέρντι και Γκουνό εμπνευσμένα από τη Μεγάλη Εβδομάδα, βυζαντινούς ψαλμούς, gospel και spiritual, αλλά και γνωστά θέματα από τον κόσμο της όπερας. Με τους: Κάτια Πάσχου, Μαρισία Παπαλεξίου, Παναγιώτη Τερζάκη και Απόστολο Παληό.

HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 • 73


Βιβλιοπροτάσεις

Πέτρος Μπιρμπίλης

φωτογραφία: Γιώργος Λοβέρδος

«Δεν χρειάζεται ο κόσμος άλλα σκουπίδια» Συγγραφέας, δημοσιογράφος, κινηματογραφιστής και κάποια στιγμή υποψήφιος δημοτικός σύμβουλος. Ποια ταυτότητα υπερισχύει;

«Θεωρώ ότι η πολιτική, όπως εφαρμόζεται σε ολόκληρο τον πλανήτη αυτή τη στιγμή, με τον καλπάζοντα καπιταλισμό και την παγκοσμιοποίηση, είναι ενάντια στον άνθρωπο. Δεν βλέπω ελπίδα για τον κόσμο αν συνεχίσουμε έτσι. Ας κάνει ο καθένας μας ότι μπορεί για να σώσει την ψυχή του. Μόνο αυτό. Αυτό κάνω κι εγώ», λέει στο Hot Doc ο Πέτρος Μπιρμπίλης, συγγραφέας με παρελθόν στη δημοσιογραφία και στη σκηνοθεσία. Μας μιλά για τα ζόμπι που κυκλοφορούν δίπλα μας, για το αντίτιμο της μεγάλης ζωής, αλλά και για τη «Μέρα που χάνεται μέσα σε μια άλλη» –τίτλος της τελευταίας του συλλογής ποιημάτων–, ένα βιβλίο έκπληξη μετά τον «Ξυπόλητο» και το «Έχω μόνο εσένα». Από τη Δήμητρα Αθανασοπούλου

74 • HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

Για μένα η ζωή είναι μια ιστορία που εξελίσσεται όπως σε μια κινηματογραφική ταινία ή σε ένα μυθιστόρημα. Θέλουμε δεν θέλουμε, έτσι μόνο περιγράφεται η ζωή του καθενός μας. Διαφορετικά δεν βγαίνει νόημα. Η δική μου ταινία θέλησα από πολύ νεαρός να έχει τον χαρακτήρα της περιπέτειας. Στην πορεία, από περιπέτεια έγινε υπαρξιακή, αισθηματική, δραματική, θρίλερ, κωμωδία, ακόμη και πολιτική. Η πολιτική εκδοχή, αν παιζόταν στις αίθουσες, θα ήταν μια σκέτη αποτυχία. Πάλι καλά, φύλαξε ο Θεός. Με παρέσυρε η συγγραφική περιέργειά μου, που με έχει οδηγήσει και σε άλλα ατοπήματα. Ευτυχώς ωρίμασα αρκετά τα τελευταία χρόνια. Είμαι πολύ πιο συνειδητοποιημένος.

Η ένταση ενός καινούριου έρωτα εξαρτάται από τη μοναξιά που προηγήθηκε. Το ίδιο συμβαίνει και με τη γραφή, έλεγε κάπου η Μαλβίνα, της οποίας υπογράψατε τη βιογραφία best seller. Έτσι είναι. Αν δεν έχεις φορτώσει, αν δεν έχεις αναγκαστεί να περπατήσεις μέσα στα σκοτάδια, πώς θα εκτιμήσεις το φως; Αν δεν εκτιμήσεις το φως, καλύτερα να μην γράψεις. Να κάτσεις στα αυγά σου. Δεν χρειάζεται ο κόσμος άλλα σκουπίδια. Για μένα η γραφή είναι μια μάσκα οξυγόνου. Στα δέκα μου έγραψα και τα πρώτα ποιήματα, που καμιά φορά τα διαβάζω και συγκινούμαι. Σχεδόν με λυπάμαι. Αντί να πάω να παίξω ξύλο με κανένα συνομήλικο, εγώ περιέγραφα πώς νιώθουν τα αγριολούλουδα στον γκρεμό.

Ποια μπορεί να είναι η «μέρα που χάνεται μέσα σε μια άλλη»; Όλες οι μέρες και όλα τα δευτερόλεπτα. Είναι η ζωή που χάνεται, που μας προσπερνά. Όλα αυτά που θα μπορούσαμε να κάνουμε και δεν τα γνωρίζουμε καν. Οι περισσότεροι άνθρωποι, ειδικά αυτοί που δεν έχουν αντιμετωπίσει πότε κάποιο σοβαρό πρόβλημα, θεωρούν ότι η ζωή είναι δεδομένη. Ότι τους χρωστάει. Και έτσι φτάσαμε να κυκλοφορούμε σαν ζόμπι ανάμεσα σε ζόμπι. Δίχως συνείδηση, δίχως κριτική σκέψη. Ώσπου κάποτε αποτραβιέται το χαλάκι κάτω από τα πόδια μας, καλή ώρα όπως τώρα με την οικονομική κρίση, και θέλουμε να πεθάνουμε. Πιο πολύ οι κακομαθημένοι. Διότι όσοι ήδη δυσκολεύονταν έχουν αποκτήσει αντοχή στη θλίψη.

Ποια είναι η άποψη σας για το ξεπεσμένο πλέον life style και για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όπου εμφανίζεστε ιδιαίτερα δραστήριος; Το life style σήμερα, περισσότερο από πότε, μου φαίνεται σαν μια μεγάλη ανθρώπινη αδυναμία. Το να επιδιώκεις και να αποζητάς την άνεση και την ομορφιά είναι μια χαρά. Όμως συνδέσαμε την ομορφιά και την άνεση με την υπερβολή και το ξεσάλωμα. Έτσι, οτιδήποτε πνευματικό θυσιάστηκε στον βωμό της αγοράς. Θεωρώ ότι το μόνο life style, το μόνο στιλ ζωής δηλαδή, όπως υποδηλώνει και ο αμερικανόφερτος ορισμός, είναι να μην ακολουθείς τα στιλ που σου προτείνουν. Να κάνεις ό,τι σου λέει η καρδιά σου, αρκεί να μην είναι σε βάρος των άλλων. Όσο για τα κοινωνικά δίκτυα, τα απολαμβάνω, διότι με βοηθούν να εκφράζω τα εσώψυχά μου δημοσίως. Μέσα από αυτή την έκθεση εκτονώνομαι, αποβάλω περιττές σκέψεις, με λίγα λόγια ψυχαναλύομαι. Επίσης μου δίνει την ευκαιρία να γράφω κάθε μέρα και συνεχώς. Άλλο που δεν θέλω. 


Ανεκπλήρωτοι φόβοι

Συγγραφέας: Χρήστος Αρμάντο Γκέζος Εκδότης: Πολύτροπον ISBN: 978-960-684-037-1 Σελ: 56 | Τιμή: 09,00 € Μια ποιητική συλλογή γεμάτη μεταφυσικές ανησυχίες της επίγειας ζωή μας, δίχως φτιασιδωμένες λέξεις, με έντονο βιωματικό χαρακτήρα και λιτή μοντέρνα φόρμα. Η μοναξιά, η απώλεια, ο χρόνος, ο φόβος, η μνήμη και ο θάνατος –δίχως αυτό να σημαίνει πως απουσιάζει ο ερωτισμός, η ελπίδα και το χιούμορ–, είναι τα κυρίαρχα θέματα της συλλογής του Χρήστου Αρμάντου Γκέζου, ο οποίος τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα 2013.

Το δημοκρατικό σχέδιο Συγγραφέας: Ντέιβιντ Γκρέμπερ Εκδότης: Λιβάνης ISBN: 978-960-142-793-5 Σελ: 368 | Τιμή 13,99 €

Ένα βιβλίο επανεξέταση της ιδέας της δημοκρατίας και επαναπροσδιορισμού του τρόπου με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τις καθοριστικές ιστορικές στιγμές – από τη γέννηση της Αθηναϊκής Δημοκρατίας και την ίδρυση των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής μέχρι τις παγκόσμιες επαναστάσεις του 20ού αιώνα και την ανάδυση μιας νέας γενιάς ακτιβιστών. Ο Ντέιβιντ Γκρέμπερ, ένας από τους σημαντικότερους επιστήμονες και ακτιβιστές της γενιάς του, οδηγεί τους αναγνώστες σε μια αναζήτηση που αφηγείται την ιστορία της ανθεκτικότητας του δημοκρατικού πνεύματος και της προσαρμοστικότητας της ιδέας της δημοκρατίας.

Η μέρα που χάθηκε μέσα σε μία άλλη

Συγγραφέας: Πέτρος Μπιρμπίλης Εκδότης: BIBLIOTHEQUE ISBN: 978-618-805-693-0 Σελ. 145 | Τιμή: 05,41 €

«H μέρα που χάθηκε μέσα σε μια άλλη» κυκλοφόρησε στη σειρά «Ποίηση Γυμνή» των εκδόσεων Bibliothèque. O Πέτρος Μπιρμπίλης υπογράφει σαγηνευτικά τραγούδια για γενναίους απολογισμούς, για ξεχασμένους ηρωισμούς και για αφόρητους αποχαιρετισμούς. Ποίηση σεμνή, λακωνική, αισιόδοξη, μεταφυσική, σκέψεις και λέξεις-πυγολαμπίδες, που εκρήγνυνται εκκωφαντικά στο χαρτί.

Η σιωπή των ζώων

Για την πρόοδο και άλλους νεωτερικούς μύθους Συγγραφέας: John Gray Εκδότης: Οκτώ 2013 ISBN: 978-618-5077-00-6 Σελ: 215 | Τιμή: 13,80 €

Η «Σιωπή των Ζώων» είναι η συνέχεια ενός στοχασμού που ξεκίνησε στα «Αχυρένια σκυλιά». Ο Τζον Γκρέι, μέσα από την εξέταση των μυθολογιών της ψυχανάλυσης, των φιλοσοφικών τεχνασμάτων και των πολιτικών κοινωνικών και θρησκευτικών συστημάτων που χρησιμοποίησαν οι άνθρωποι για να αναζητήσουν το νόημα της ύπαρξης και να νοηματοδοτήσουν το χάος, μας παροτρύνει να στοχαστούμε τη θέση μας στον κόσμο. Ο συγγραφέας παραθέτει αποσπάσματα από απομνημονεύματα, ποιήματα, μυθιστορήματα και φιλοσοφικά έργα, από συγγραφείς όπως ο Μπόρχες, ο Όργουελ, ο Μπάλαρντ, ο Μαλαπάρτε κ.ά.

Ο ξένος στο χώμα

Συγγραφέας: Γουίλιαμ Φώκνερ Εκδότης: Καστανιώτης ISBN: 978-960-03-5690-8 Σελ. 272 | Τιμή: 17,04 €

Το μοναδικό αστυνομικό μυθιστόρημα του βραβευμένου με Νόμπελ συγγραφέα είναι ένα μωσαϊκό ανθρώπινων χαρακτήρων, μια βαθιά και σοφή ανατομία του ανθρώπινου ψυχισμού όταν έρχεται αντιμέτωπος με το θηρίο του τυφλού ρατσιστικού μίσους. Ένας ηλικιωμένος μαύρος, ο Λούκας Μποσάν, συλλαμβάνεται με την κατηγορία της δολοφονίας ενός λευκού στη φανταστική κομητεία Γιουκναπατάουφα. Την υπεράσπισή του αναλαμβάνει ένα δεκαεξάχρονο λευκό αγόρι, ο Τσαρλς–Τσικ.

HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 • 75


ΑΠΟΤΥΠΟΜΑΤΑ Της Ματίνας Παπαχριστούδη

Βγαίνουν στις αγορές οι μιντιάρχες Γ

ιατί υπάρχει έκπληξη για το νέο ομολογιακό δάνειο που εξασφάλισε το συγκρότημα Μπόμπολα; Αδυνατώ να το καταλάβω. Όπως και ο ΔΟΛ πριν από λίγο καιρό, το Mega, στο οποίο μετέχουν τόσο ο Μπόμπολας όσο και ο Σταύρος Ψυχάρης, κέρδισε με το σπαθί του το εισιτήριο της ανάπτυξης. Κατάφερε δηλαδή να βγει στις αγορές, να εγγυηθεί πως διαθέτει πυγμή στην καταστροφή των εργασιακών σχέσεων και τη μείωση του κόστους εργασίας και έτσι να λάβει δάνειο. 80 εκατομμύρια παρακαλώ. Από τα οποία, τα 65 εκ. ευρώ και κάτι προορίζονται για τις δόσεις παλαιότερων δανείων, για την περίφημη δηλαδή αναχρηματοδότηση της εταιρίας, και τα υπόλοιπα για την ίδια την εταιρία. Όπως ακριβώς συμβαίνει και στη χώρα. Στην οποία τα ΜΜΕ των παραπάνω συγκροτημάτων ξελαρυγγιάστηκαν τέσσερα χρόνια τώρα να ουρλιάζουν στα παράθυρα πως δεν μπορεί ο έλληνας πολίτης, η ελληνική κοινωνία, να ζούνε με δανεικά. Πως είναι αδύνατον οι πιστωτές να εμπιστευτούν την Ελλάδα αν δεν αλλάξει και γι' αυτό της δάνειζαν με υπέρμετρο τόκο. Κι αφού έγιναν όλες οι θυσίες, αφού σφαγιάστηκε κυριολεκτικά η ελληνική κοινωνία στον βωμό του ευρώ και της ευρωπαϊκής ένωσης, τώρα, ξαφνικά, μπορεί να δανειστεί. Το επιχείρημα «βγαίνουμε στις αγορές» –ζήτω και ζήτω μας– έγινε σημαία της κυβερνητικής επιτυχίας. Έτσι ακριβώς και τα mediaμ αφού ισοπέδωσαν κυριολεκτικά το προϊόν τους, την ενημέρωση, αφού ξεπάστρεψαν με τη δημοσιογραφία και τους ανθρώπους της, αφού μετέτρεψαν τα Μέσα τους από επιχειρήσεις ενημέρωσης σε συμπληρωματικούς μηχανισμούς καταστολής της σκέψης, μπορούν να δανειστούν. Στην περίπτωση του συγκροτήματος Μπόμπολα, όπως και στο Mega πριν δυο χρόνια, ο εκδότης «αναγκάστηκε» να δώσει εγγυήσεις. Αυτός είναι ο εκσυγχρονισμός. Αντί να δίνουν οι τράπεζες αβέρτα δάνεια χωρίς εγγυήσεις, όπως γινόταν παλιά στα media, τότε που η Ελλάδα κακώς ζούσε από δανεικά, τώρα που σώθηκαν με την εγγύηση του ευρωπαϊκής τράπεζας, της τρόικα και του ΔΝΤ, ζητάνε εγγυήσεις. Στο Mega πήραν ως υποθήκη τον τίτλο και τη βιντεοθήκη του καναλιού (Τρεις Χάριτες κλπ.). Στο συγκρότημα Μπόμπολα πήραν ένα ακίνητο και επίσης τους τίτλους. Άυλα περιουσιακά στοιχεία δηλαδή. Καμία σημασία δεν έχει αν γι' αυτά τα άυλα στοιχεία μπήκε φυλακή ο Κώστας Γιαννίκος του Alter, το οποίο είχε ζημιές και χρέη περί τα 400 εκατ. ευρώ. Τώρα, είπαμε, επιστρέφουμε στις αγορές, άρα μπορούν και τα media να χρωστάνε πολύ περισσότερα. Όπως ακριβώς η χώρα. Δάνειο όμως θα λάβουν. Γιατί πρέπει να συνεχίσουν να καθοδηγούν τους πολίτες προς τη στάνη των σιωπηρών αμνών. Κι αυτή την υπηρεσία ξέρουν να την παρέχουν άριστα τα εγχώρια ΜΜΕ. Πήραν εξάλλου το ελεύθερο και από τους ξένους δανειστές.

76 • HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

Από τα παράθυρα στα έδρανα, ένα σόου δρόμος

Η υποψηφιότητα της Μαρίας Σπυράκη με τη ΝΔ αποκάλυψε για μια ακόμη φορά τους στενούς δεσμούς ελεγχόμενης δημοσιογραφίας και πολιτικής. Πέρα από το προφανές, ότι οι ίδιοι δημοσιογράφοι-υποψήφιοι παραδέχονται πως ποτέ δεν ήταν έγκυροι και αποστασιοποιημένοι από τα κέντρα εξουσίας, αξίζει να επισημανθεί η χρησιμότητά τους στο πολιτικό σύστημα. Το οποίο τα τελευταία χρόνια κυριαρχίας της τηλεδημοκρατίας έχει ενσωματώσει πλήρως τους όρους του σόου στον πολιτικό λόγο και την πολιτική παρουσία. Είναι πολύ πιο εύκολο για έναν δημοσιογράφο σόουμαν να υπηρετήσει στο κοινοβούλιο τα ποικιλώνυμα συμφέροντα, γνωρίζοντας ήδη τους κανόνες του μάρκετινγκ και της επικοινωνίας, παρά σε έναν άλλο υποψήφιο που θα πρέπει να μάθει τους κανόνες αυτούς σε ειδικά σεμινάρια.

Ευτυχώς δηλαδή που έκλεισε η ΕΡΤ

Ξεπερνάει πλέον τα όρια της φαιδρότητας η ιστορία λειτουργίας της «ανεξάρτητης» και «διαφανούς» ΝΕΡΙΤ. Αν δεν ήταν οι απολύσεις των 2.900 εργαζομένων, θα μπορούσε κάποιος να γελά με τα καμώματα των διαφόρων συμβούλων. Μια από τις πρώτες τηλεοπτικές παραγωγές που θα είναι μάλιστα εσωτερική παραγωγή, κοστίζει ημερησίως πάνω από 1.500 ευρώ για την πληρωμή μόλις 13 ανθρώπων. Πρόκειται για την εκπομπή «Επιμένουμε Ελλάδα», που θα βγει στη ΔΤ, αν και πληρώνει η ΝΕΡΙΤ. Στο κόστος αυτό δεν συμπεριλαμβάνεται το κόστος της τηλεοπτικής παραγωγής. Μάθαμε από την απόφαση του ΔΣ της ΝΕΡΙΤ πως χρειάζονται δυο δημοσιογράφοι για να διαβάζουν και να γράφουν μηνύματα στο face book, οι οποίοι θα πληρωθούν για 50 μέρες το ποσό των 2.500 ευρώ μεικτά.

Στον αέρα τα πολιτικά debate

Ακόμη κι αν βγει η ΝΕΡΙΤ στον αέρα στις 27 Απριλίου, όπως διαβεβαίωσε τα στελέχη της EBU ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρίας Γιώργος Προκοπάκης, είναι αβέβαιο αν η νέα αυτή κρατική τηλεόραση χωρίς προσωπικό θα μπορέσει να αναλάβει τη διοργάνωση και φιλοξενία του προεκλογικού debate. Το σενάριο να δοθεί σε εξωτερικούς συνεργάτες η παραγωγή των πολιτικών debate προκαλεί ήδη από τώρα πονοκέφαλο λόγω των αντιδράσεων που θα ξεσπάσουν. Ειδικά πάντως για τις ευρωεκλογές μαθαίνουμε πως εξετάζεται η πιθανότητα διενέργειας debate στο Ζάππειο!

Η Digea θέλει και το δίκτυο πομπών της ΝΕΡΙΤ!

Η πληροφορία είναι έγκυρη. Η εταιρία των τηλεοπτικών καναλιών πανελλαδικής εμβέλειας, που λειτουργεί ως πάροχος δικτύου και πήρε όλες τις ψηφιακές τηλεοπτικές συχνότητες της χώρας, θέλει να αναλάβει και το δίκτυο της ΝΕΡΙΤ. Το επιχείρημα είναι ακαταμάχητο: Επειδή πρέπει να γίνει οπωσδήποτε η ψηφιακή τηλεόραση και η ΝΕΡΙΤ δεν έχει κόσμο και δεν προλαβαίνει να στήσει πομπούς σε όλη τη χώρα, θα πληρωθεί η Digea για να το αναλάβει αυτή. Έτσι ξεκαθαρίζει και το κλείσιμο της ΕΡΤ, που όχι μόνο είχε τη δυνατότητα να λειτουργήσει ψηφιακό δίκτυο, αλλά είχε βγάλει –σε αντίθεση με τα ιδιωτικά κανάλια– και τηλεόραση υψηλής ευκρίνειας.


ν , στορία μέλλο Ι

τος

ΤΙΤΛΟΙ

GUTENBERG

HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 • 77


78 • HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014


HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 • 79


80 • HOTDOC. • 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

HOT DOC Τευχος 50  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you