Page 1

ΤΕΥΧΟΣ 36 Β' ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 ΤΙΜΗ 2,5€

36 36

Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΟΠΩΣ ΕΙΝΑΙ / Η ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΟΠΩΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ

Από τον Κώστα Βαξεβάνη

4.000 ΟΠΛΑ

ΚΑΙ Ο ΕΚΔΟΤΗΣ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ

«ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ»

Ποιους όπλισαν;

ΑΙΜΑ ΣΕ ΚΑΛΗ ΤΙΜΗ ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ


Εκδότης

Κώστας Βαξεβάνης

περιεχόμενα

Αρχισυντάκτρια

Βιβή Μπλούτσου Αρθρογράφοι Θανάσης Καρτερός Γιάννης Βαρουφάκης Art Direction gramma Ατελιέ Τζένη Αναστασοπούλου Διόρθωση Ανδρονίκη Μαστοράκη

26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013

TΕΥΧΟΣ 36

Αρχεία Φωτογραφιών Eurokinissi AE Εκτύπωση Χαϊδεμένος ΑΕΒΕ

*

Εταιρία Το Κουτί της Πανδώρας ΕΕ Διεύθυνση Αναχωρητών 8Α Άνοιξη 14569, Αττική Τηλέφωνο 210 621 7990 Φαξ 210 621 7992 E-mail hotdocum@gmail.com Διανομή Πρακτορείο ΕΥΡΩΠΗ ΑΕ Υπεύθυνος κυκλοφορίας Παναγιώτης Πασπαλιάρης Συνδρομές

210 621 7990

10-11

Αίμα σε καλή τιμή, Χρυσή Αυγή

13 16 23 26 28 32 34 37 42 46 49 57

Το επόμενο Hot Doc στα περίπτερα και στο internet στις 10 Οκτωβρίου και κάθε δεύτερη Πέμπτη

60

Αναστάσιος Πάλλης Χιλιάδες όπλα και μια συμπάθεια Τα δύο άκρα και η άκρη μιας παλιάς αλήθειας Τα αδέλφια Μιχαλολιάκου Χρυσή Αυγή: την απαγορεύουν ή την ξεπλένουν; Επιλεκτική δικαιοσύνη με αργά αντανακλαστικά Προκαλούν, απειλούν, αλλά δεν διώκονται Χρυσή Αυγή: συστηματικά συστημική Έκαναν mainstream τη Χρυσή Αυγή Αίμα, βία, πειθαρχία και φονική οπλοφορία «Χρυσή» προπαγάνδα με άλλοθι την εθνική Ελλάδος Στο μυαλό ενός φασίστα ΗΠΑ On line αγορά «μεταχειρισμένων» ανηλίκων Γεωπολιτική Το Κουρδικό διαμορφώνει τη Μέση Ανατολή


210 621 7990

Βρείτε το ηλεκτρονικό Hot Doc στο www.hotdoc.gr


editorial

Θ

α μπορούσε σήμερα να υπάρχει πετυχημένα η Αυριανή; Για όσους δεν θυμούνται το φαινόμενο, ήταν το μαντρόσκυλο του σύγχρονου φασισμού. Μην σας μπερδεύουν οι πολιτικοί χώροι. Ο φασισμός είναι διαχρονικός, βίαιος, γεμάτος λαϊκισμό, έτοιμος να αποδώσει ευθύνη και να ιδιοποιηθεί χρήμα. Η Αυριανή ήταν το ευαγγέλιο του φασισμού. Έβριζε, έφτυνε, σπίλωνε, κατέστρεφε οτιδήποτε έμπαινε στον δρόμο της. Ο δρόμος κατά περίπτωση ήταν ο Αντρέας Παπανδρέου, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής ή όποιος άλλος έκλεινε deal με την εφημερίδα του Κουρή. Αγανακτισμένοι «αναγνώστες» παρέδιδαν στη χλεύη 200.000 και πλέον αναγνωστών τον εχθρό και στοχοποιούσαν χωρίς έλεος. Ο Μάνος Χατζιδάκις είχε πει σε μια συναυλία για την Αυριανή: «Η Αυριανή είναι η πιο φασιστική βρομερή φυλλάδα που γνώρισε ο τόπος. Μολύνει τον ελλαδικό χώρο με αναίδεια χυδαιότητα και τραμπουκισμούς... Μου λένε ότι και σε άλλες χώρες υπάρχει το φαινόμενο. Και αυτό τι σημαίνει, επειδή υπάρχουν κι αλλού ανοιχτοί βόθροι θ’ αφήνουμε και τους δικούς μας; Η Αυριανή πρέπει να κλείσει». Την παντοδυναμία της Αυριανής την έκλεισε η ζωή. Ίσως πάλι να μην είχε μείνει κανένας για να κάνει συμφωνία μαζί του ο Κουρής. Αλλά ο αυριανισμός έμεινε. Τον συναντάς στα blogs,

6 • HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013

Του Κώστα Βαξεβάνη

Έχεις θέμα τον διακρίνεις στην εκλεπτυσμένη αλλά στοχευμένη δημοσιογραφία των συγκροτημάτων, μα πιο πολύ την βλέπεις στα μάτια των αδίστακτων νέων εκδοτών. Αυτοί δεν είναι σαν τους παλιούς. Βιάζονται, κλείνουν γρήγορα συμφωνίες και ακόμη πιο γρήγορα τις ανατρέπουν. Δεν έχουν κανένα πρόβλημα να υποστηρίξουν το αντίθετο από αυτό που έλεγαν πριν λίγο καιρό, με μια αναξιοπρέπεια που είναι ικανή να την βαφτίσουν διαλεκτική. Οι νέοι εκδότες δεν είναι θηρία, θέλουν απλώς πτώματα, πάνω στα οποία θα βάλουν το πόδι, θα ψηλώσουν και θα βγουν μια αναμνηστική φωτογραφία. Σήμερα δεν θα μπορούσε να υπάρχει η Αυριανή, όπως δεν μπορεί να υπάρχει μια αλεπού σε ένα δάσος με ύαινες έτοιμες να την κατασπαράξουν. Η υπόθεση της Χρυσής Αυγής ανάμεσα στα άλλα που έκανε είναι πως εξέθεσε και τις σύγχρονες «Αυριανές». Οι άνθρωποι τρόμαξαν και οι «Αυριανές» έπρεπε να δείξουν πιο τρομαγμένες. Το σύγχρονο βρόμικο πολιτικό παιχνίδι που παίζεται μέσα από media δεν απαιτεί να βγει η Δήμητρα Παπανδρέου γυμνή στα πρωτοσέλιδα. Ο σύγχρονος αυριανισμός απαιτεί αντιθέτως κουκούλωμα. Όσων κάνουν οι πολιτικοί, όσων κλέβουν οι διαφημιζόμενοι τραπεζίτες, και κυρίως όσων άνομα βγάζουν οι ίδιοι. Όταν το Πρώτο Θέμα έβγαλε στο πρωτοσέλιδο τον νεκρό

Παύλο Φύσσα και δέχτηκε δικαιολογημένα την επίθεση στο διαδίκτυο, περίμενα με περιέργεια αν η Ελλάδα θα το τιμωρήσει. Οι Έλληνες έδωσαν 35.000 επιπλέον φύλλα στην εφημερίδα. Αν θέλετε να το μεταφράσετε σε ευρώ, είναι πάνω από 100.000, χωρίς να υπολογίσουμε το credit που θα πάρει σε διαφημίσεις εξαιτίας της αυξημένης κυκλοφορίας. Ο άνθρωπος που κάποτε δήλωνε πως «η λίστα του Σίντλερ είναι βαρετή, γιατί ακόμη και τα γυμνά που έχει είναι γυμνά φούρνου», που πλύθηκε στην ίδια μπανιέρα με τον Μάκη και ξεπλύθηκε πληρώνοντας 1,5 εκατομμύριο στην Εφορία από τα 5 της βαλίτσας, που δημοσίευσε τους Τζέκου και Ζαχόπουλο και αγκάλιασε τον Βενιζέλο μετά από μια αγωγή εναντίον του, που έβαψε με όλα τα χρώματα του lifestyle το μαύρο των ναζί της Χρυσής Αυγής, δικαιώθηκε από τον ίδιο τον κόσμο. Από τον κόσμο που τρώει απ’ τα σκουπίδια ή έστω απ’ τα κουπόνια του Θέμου, που δεν τολμά να προβληματιστεί γιατί προτιμά να κοιτάει από την κλειδαρότρυπα ή ακόμη και από την οπή που άφησε η τρύπα στο φέρετρο. Ίσως εκτός από τους πολιτικούς να έχουμε και τους δημοσιογράφους που μας αξίζουν. Αλλά πολύ φοβάμαι πως και με τους αναγνώστες συμβαίνει το ίδιο. Αν δεν σε φοβίζει το τέρας, τότε ίσως το τέρας να είσαι πια εσύ.


HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 • 7


Upόψεις Του Γιάννη Βαρουφάκη

Σύμφωνα με τους δημοσκόπους, στις εκλογές της περασμένης Κυριακής προσήλθαν γερμανοί πολίτες που στη συντριπτική τους πλειοψηφία (70%) νιώθουν ευχαριστημένοι από την οικονομική κατάσταση της χώρας τους και, παράλληλα, ικανοποιημένοι από την κα Μέρκελ.

Α

πό μία σκοπιά φαίνεται λογικό: Ποτέ από την επανένωση των δύο Γερμανιών η ανεργία δεν ήταν χαμηλότερη απ’ ό,τι σήμερα (5,3%). Αν μάλιστα το δούμε συγκριτικά, ενώ στη Γερμανία η ανεργία των νέων κυμαίνεται στο 7,7%, στη γειτονική Γαλλία το ποσοστό αυτό ανέρχεται στο 26%, ενώ στην Ιταλία φτάνει το 40% (για Ισπανία και Ελλάδα καλύτερα να μην γίνεται λόγος). Αν συνδυάσει κανείς αυτούς τους αριθμούς με την παρατήρηση ότι η Γερμανία διατηρεί το μεγαλύτερο εμπορικό πλεόνασμα μη πετρελαιοπαραγωγικής χώρας παγκοσμίως (οι καθαρές εξαγωγές της βρίσκονται κάθε χρόνο στο 6% του ΑΕΠ της), ακούγεται λογικό ο μέσος Γερμανός να είναι ευχαριστημένος από την οικονομική απόδοση της χώρας του και ο μέσος μεσογειακός να ζηλεύει, ενστερνιζόμενος κατά βάθος τη φιλοδοξία να γίνει και η δική του χώρα μια μικρή Γερμανία – ή, τουλάχιστον, να γίνει εκείνος, κάποια στιγμή, πολίτης μιας... γερμανικής Ευρώπης. Εδώ όμως έγκειται το μέγα παράδοξο: Η πραγματική κατάσταση της γερμανικής οικονομίας είναι τέτοια που ο μέσος Γερμανός θα έπρεπε, αντί να

8 • HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013

νιώθει ικανοποίηση, να ανησυχεί βαθιά. Νομίζετε ότι υπερβάλλω; Καλώς. Μη με πιστέψετε. Κοιτάξτε όμως τι δήλωσε πρόσφατα ο γερμανός Γιοργκ Άσμουσεν, το μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ο οποίος διορίστηκε από το Βερολίνο): «Στα επόμενα 5 με 10 χρόνια η Γερμανία θα ξαναγίνει ο ευρωπαίος ασθενής». Τι εννοούσε ο κ. Άσμουσεν; Μια σειρά από πράγματα, τα οποία βέβαια δεν τα κατονόμασε (αυτό το κάνουμε εμείς αντ’ αυτού). Το γερμανικό χρέος είναι πολύ υψηλότερο απ’ όσο νομίζουμε. Επισήμως, βρίσκεται στο 81% του ΑΕΠ, χαμηλό για την εποχή μας επίπεδο. Όμως, στα θεμέλια της γερμανικής κοινωνίας υπάρχει θαμμένη μια δημογραφική βόμβα που θυμίζει εκείνη της Ιαπωνίας. Σε δύο δεκαετίες ο λόγος των εργαζόμενων που συνεισφέρουν στο κράτος πρόνοιας θα είναι μόλις 2 (εργαζόμενοι) προς 1 (μη συνεισφέροντα συνταξιούχο). Αν λάβουμε υπόψη τις δεσμεύσεις της γερμανικής ομοσπονδιακής κυβέρνησης απέναντι στους μελλοντικούς συνταξιούχους, η σημερινή πραγματική αξία του γερμανικού δημόσιου χρέους ξεπερνά το 190% του ΑΕΠ.

η άγ ν Αξίζει μάλιστα να σημειωθεί ότι το ιταλικό χρέος, που σήμερα είναι 130%, δεν θα επιβαρυνθεί με τέτοιο τρόπο, καθώς η Ιταλία έχει ήδη καταβάλλει το δημογραφικό της κόστος πριν από μία δεκαετία. Το εξωτερικό πλεόνασμα της χώρας, αν και μεγάλο, είναι άκρως επισφαλές. Καταρχάς σημειώστε ότι το 70% των εξαγωγών της Γερμανίας εξάγονται προς την υπόλοιπη Ευρώπη, με πρώτες την Ιταλία και την Ισπανία – τις χώρες που η πολιτική της γερμανικής κυβέρνησης εξαναγκάζει (μέσα από τα κρυφά και φανερά μνημόνια) να περιορίζουν δραστικά τις εισαγωγές τους από τη... Γερμανία (ελέω λιτότητας). Προς τις ασιατικές χώρες η Γερμανία έχει μεγάλο εμπορικό έλλειμμα. Αν και εξάγει όλο και περισσότερα υπερπολυτελή αυτοκίνητα και μηχανήματα/εξαρτήματα (κεφαλαιουχικά αγαθά, όπως τα αποκαλούν οι οικονομολόγοι), η Γερμανία εισάγει από την Ιαπωνία και την Κίνα πολύ περισσότερα, σε αξία, αγαθά. Για παράδειγμα, μόνο οι εισαγωγές φωτοβολταϊκών από την Κίνα έχουν γονατίσει τους γερμανούς παραγωγούς φωτοβολταϊκών. Και το χειρότερο; Την ώρα που οι μνημονιακές πολιτικές στην Ευρώπη σκοτώνουν


άγ νωστη

γερμανια τη ζήτηση γερμανικών προϊόντων, η Κίνα σταδιακά θα αρχίσει να αγοράζει όλο και λιγότερα από τα γερμανικά κεφαλαιουχικά αγαθά (καθώς δεν μπορεί, και δεν θέλει, να διατηρεί τους ξέφρενους ρυθμούς δημόσιων επενδύσεων σε υποδομές και οικοδομές), αυξάνοντας παράλληλα τις εξαγωγές λογιών-λογιών αγαθών προς τη Γερμανία. Η Γερμανία έχει χτίσει μια εντυπωσιακή, ενεργοβόρο, εξαγωγική βαριά βιομηχανία χωρίς να έχει κάποια αποτελεσματική ενεργειακή πολιτική. Για παράδειγμα, το ηλεκτρικό ρεύμα στη Γερμανία (που πληρώνουν καταναλωτές και βιομηχανίες) είναι κατά 30% ακριβότερο απ’ ό,τι στη Γαλλία, την Ιταλία και την Ισπανία. Όσο για το φυσικό αέριο, αυτό είναι τέσσερις (!) φορές πιο ακριβό στη Γερμανία απ’ ό,τι στις ΗΠΑ. Μπορεί όλοι να ομιλούν περί γερμανικής παραγωγικότητας, όμως οι αριθμοί λένε μια άλλη ιστορία: Από το 2000 μέχρι το 2010 η παραγωγικότητα ανά εργαζόμενο στη Γερμανία αυξανόταν κατά 0,6% ετησίως – την ώρα που στις υπόλοιπες αναπτυγμένες χώρες αυξανόταν κατά

1,4%. Κι όμως, η ανταγωνιστικότητα των γερμανικών προϊόντων αυξανόταν. Πώς εξηγείται αυτό; Πολύ απλά. Εξηγείται επειδή τα γερμανικά συνδικάτα μαζί με τα διοικητικά συμβούλια των μεγάλων επιχειρήσεων και την κυβέρνηση συμφώνησαν και επέβαλαν στους γερμανούς εργαζόμενους τη συμπίεση των πραγματικών μισθών τους. Για παράδειγμα, η μέση αύξηση των πραγματικών εισοδημάτων στη Γερμανία ήταν η μισή σε σχέση με την αντίστοιχη στη Γαλλία για όλη την περίοδο του ευρώ. Δεν είναι κάτι για το οποίο η Γερμανία πρέπει να είναι υπερήφανη! Ουσιαστικά λήστεψαν τους γερμανούς εργαζόμενους ώστε να συσσωρεύσουν τεράστια πλεονάσματα από την υπόλοιπη Ευρώπη και την Αμερική, σε βάρος τόσο των γειτόνων και εταίρων τους όσο και της βιωσιμότητας αυτών των πλεονασμάτων. Παράλληλα, δημιούργησαν το γνωστό θαύμα: Μια χώρα με το μικρότερο ποσοστό ανεργίας και το μέγιστο ποσοστό εργαζόμενων-πτωχών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Συμπέρασμα: Η κρίση επωφελεί βραχυπρόθεσμα τη συνολική οικονομική

κατάσταση της Γερμανίας, σε βάρος των πιο αδύναμων βέβαια Γερμανών. Για παράδειγμα, τα πρώτα τέσσερα χρόνια της κρίσης το γερμανικό κράτος επωφελήθηκε κατά 70 δισ. ευρώ (από τη μείωση των επιτοκίων δανεισμού που προκάλεσε η στροφή των επενδυτών από τα ομόλογα των υπόλοιπων χωρών στα γερμανικά), την ώρα που οι πτωχευμένες τράπεζες της Φρανκφούρτης πλημμύριζαν με 130 δισ. ευρώ καταθέσεων (που έρρευσαν από τις χώρες μας φοβούμενες κατάρρευση των περιφερειακών τραπεζικών συστημάτων). Παράλληλα, επωφελείται και από το... δημογραφικό πρόβλημα, καθώς η μείωση των νέων Γερμανών σημαίνει ότι είναι πιο εύκολο να μένει χαμηλά η ανεργία. Το μακροπρόθεσμο όμως κόστος για τη Γερμανία όλων αυτών των εξελίξεων θα είναι τέτοιο, που δεν είναι απίθανο να δούμε την κραταιά αυτή χώρα να κατρακυλά. Το δημογραφικό, που σήμερα κρατά την ανεργία χαμηλά, μεθαύριο θα πλήξει το κράτος πρόνοιας βάναυσα. Η ασφυξία την υπόλοιπης ευρωζώνης, σε συνδυασμό με τη μείωση των κινεζικών αγορών γερμανικών κεφαλαιουχικών αγαθών, θα διαταράξει την «ιερά συμμαχία» μεταξύ εργοδοτών, συνδικάτων και κυβέρνησης, που κρατά το ποσοστό των εργαζόμενων-πτωχών στα ουράνια, και παράλληλα θα τους μετατρέψει από εργαζόμενους-πτωχούς σε άνεργους-εξαγριωμένους-πτωχούς. Επίλογος: Ίσως το πιο ενδιαφέρον χαρακτηριστικό των πρόσφατων εκλογών είναι ότι τα δύο μεγάλα κόμματα έκαναν ό,τι μπορούσαν για να μην αναφερθούν καθόλου στην κρίση του ευρώ. Ήταν σαν να μην υπήρχε. Ο λόγος απλός: Από το 2008, τότε που συγκυβερνούσαν οι κ.κ. Μέρκελ, Στάινμπρουκ και Σόιμπλε, τα κόμματα εξουσίας είχαν συμφωνήσει μεταξύ τους να μην πουν ποτέ την αλήθεια στον γερμανικό λαό για το τι σήμαινε για το γερμανικό μοντέλο η μεγάλη κρίση της εποχής μας, το κραχ του 2008. Έχει πραγματικά ενδιαφέρον ότι, παρά τη μεταξύ τους σύγκρουση, ακόμη και τώρα, αυτή η σιωπηλή μεταξύ τους συμφωνία κρατά καλά.  HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 • 9


10 • HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013


ΑΙΜΑ

ΣΕ ΚΑΛΗ ΤΙΜΗ

ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ Ξεχάστε το αυγό του φιδιού. Δεν υπάρχει. Το αυγό έσπασε και το φίδι κυκλοφορεί ανάμεσά μας. Σκοτώνει, αλλά κυρίως δηλητηριάζει τα πάντα στην κοινωνία. Αυταπόδεικτες αλήθειες, κοινωνικές κατακτήσεις, η ίδια η ζωή, μπαίνουν σε διαπραγμάτευση με τον παραλογισμό του ναζισμού: Αν είναι ίσοι μεταξύ τους οι άνθρωποι, αν έκαψε 6 εκατομμύρια εβραίους ο Χίτλερ, αν η δημοκρατία πρέπει να αντικατασταθεί με τις θεωρίες του σκότους. Του Κώστα Βαξεβάνη

Τ

ίποτα δεν συνέβη ξαφνικά. Οι νεοναζί δεν είναι τα δηλητηριώδη μανιτάρια που φύτρωσαν αναπάντεχα στην υγρασία του πολιτικού δάσους. Η αναβίωση του ναζισμού εξαρτάται σίγουρα από κοινωνικούς, πολιτικούς ακόμη και ψυχολογικούς όρους. Αναρωτηθείτε, θα υπήρχε ναζισμός και Χρυσή Αυγή στην Ελλάδα αν η φτώχεια και η εξαθλίωση δεν της πρόσφεραν τον ρόλο του δίκαια διαμαρτυρόμενου; Θα υπήρχε, αν οι φουσκωμένοι από υπερηφάνεια και αναβολικά Χρυσαυγίτες δεν φάνταζαν τιμωροί απέναντι σε ένα σύστημα ατιμωρισίας; Θα αναβίωνε ο ναζισμός, αν υπήρχε κοινωνικό κράτος και κράτος δικαίου που ικανοποιεί τους πολίτες για να μην ζητάνε ικανοποίηση τα ένστικτα; Θα γινόταν τρίτο κόμμα, αν οι κυβερνώντες εφάρμοζαν τον νόμο απέναντι σε μια εγκληματική ομάδα που σφάζει

ανθρώπους, αντί να της κλείνουν το μάτι και πολλές φορές τα μάτια; Η Χρυσή Αυγή δεν θα ήταν αυτό που έγινε, αν τα εγκλήματά της δεν αποκρύπτονταν γιατί αφορούσαν αλλοδαπούς, αν δεν είχε διεισδύσει στις κρατικές δομές και στην Αστυνομία, αν δεν αντιμετωπιζόταν από την παραδοσιακή δεξιά ως ένα άτακτο παιδί που έχασε τον σωστό δεξιό προσανατολισμό. Οι ναζί δεν θα έμπαιναν στα σπίτια, αν δεν τους απενοχοποιούσαν τα media, παρουσιάζοντας γλυκανάλατες συνεντεύξεις καλής θέλησης και θεαματικότητας αντί για ρεπορτάζ με τα εγκλήματα. Και σίγουρα αν δεν τους χρηματοδοτούσαν μεγάλοι επιχειρηματίες, οι οποίοι θέλουν τους πολιτικούς τους μπράβους, τα νταϊ­λίδικα τσιράκια τους στη Βουλή και ταυτόχρονα ένα φοβιστικό ανάχωμα σε μια αλλαγή του πολιτικού σκηνικού.

Η Guardian δημοσίευσε πρόσφατα ρεπορτάζ, στο οποίο υποστηρίζει πως έλληνες εφοπλιστές χρηματοδοτούν τη Χρυσή Αυγή. Η πληροφορία αυτή, που υπάρχει εδώ και καιρό, φαίνεται πως είναι αληθινή. Από τη γέννησή της η Χρυσή Αυγή έχει μια δραστηριότητα που είναι δυσανάλογη με τα έσοδά της. Όπως χαρακτηριστικά έγραψε ο υπαρχηγός της οργάνωσης Χάρης Κουσουμβρής μετά την αποχώρησή του από τη Χρυσή Αυγή, «τα ταμεία δεν είχαν ούτε 300 ευρώ». Ο Μιχαλολιάκος κατέβαινε ωστόσο με μεγάλη άνεση στις εκλογές, αν και θεωρητικά τα μέλη του δεν είχαν να πληρώσουν ούτε τα παράβολα για να θέσουν υποψηφιότητα. Σύμφωνα με τον «μεγάλο αρχηγό» ως εκ θαύματος πάντα εμφανιζόταν κάποιος «δωρητής». Ο Μιχαλολιάκος δεν μπορεί πια να κοροϊδέψει κανέναν με τις δωρεές. Η Χρυσή Αυγή ανοίγει παντού γραφεία, μοιράζει χρήμα, έχει μηχανοκίνητα τμήματα, μηχανισμούς που δεν συμπεριφέρονται μόνο σαν στρατός, αλλά έχουν και τις ανάγκες στρατού. Σύμφωνα με πληροφορίες, εφοπλιστές είναι οι αιμοδότες της Χρυσής Αυγής για να μπορεί να χύνει αίμα. Επίσης υπάρχει ένας επιχειρηματίας στον τομέα του πετρελαίου, που πρόσφατα μάλιστα πλήρωσε τιμολόγια για τις ανάγκες   HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 • 11


Χρυσή Αυγή

Σύμφωνα με πληροφορίες, εφοπλιστές είναι οι αιμοδότες της Χρυσής Αυγής για να μπορεί να χύνει αίμα της Χρυσής Αυγής στα νέα γραφεία στο Ν. Ηράκλειο. Ένας ακόμη επιχειρηματίας, που έχει μετοχές σε μεγάλη εφημερίδα και ιδιαίτερο ενδιαφέρον για όπλα, ασφαλείς πηγές υποστηρίζουν ότι είναι από αυτούς που ενισχύουν τη ναζιστική οργάνωση, όχι μόνο οικονομικά. Σε πρόσφατες δηλώσεις του ο Κασιδιάρης είχε πει πως το πλεονέκτημα που έχουν ως βουλευτές είναι πως έχουν πια νόμιμα όπλα. Άρα παραδέχεται πως είχαν παράνομα. Η Χρυσή Αυγή είναι ένα συστημικό κόμμα. Στη Βουλή ψήφισε υπέρ των τραπεζιτών, υπέρ των ΠΑΕ, υπέρ των εφοπλιστών όταν ζητήθηκε να δώσουν μια κάποια εθελοντική φορολογία. Είναι πολύ λογικό κάποιοι από τους ευεργετηθέντες από τους νόμους που ψήφισε να επιστρέψουν τη χάρη. Έτσι έκανε πάντα ο φασισμός. Ακόμη και ο Χίτλερ ανέβηκε με τη χρηματοδότηση των οικονομικών κολοσσών της Bayer και της Krupp. Η δολοφονία του Παύλου Φύσσα προφανώς έκανε την κοινή γνώμη να συνειδητοποιήσει ότι οι ναζί είναι αυτό που κάνουν στο σκοτάδι και όχι αυτό που δείχνουν μπροστά στα φώτα και τις κάμερες. Τα media, που αρέσκονταν να παρουσιάζουν το lifestyle των ναζί αντί για τα εγκλήματά τους, με πρωτεργάτη το Πρώτο Θέμα, ξαφνικά ανακάλυψαν το μαύρο πρόσωπο του ναζισμού. Γιατί το έκαναν; Μήπως από ενοχές και φόβο; Μήπως τρόμαξαν και οι ίδιοι; Κάθε άλλο. Ήρθε η ώρα οι Χρυσαυγίτες να πάψουν να παρουσιάζονται σαν πρόσκοποι που πάνε με ασφάλεια γιαγιάδες στα ΑΤΜ (θυμάστε το στημένο ρεπορτάζ του Πρώτου Θέματος πριν από τις εκλογές;) και να γίνουν το θηρίο. Έτσι η κοινωνία θα φοβηθεί και θα προτιμήσει να ψηφίσει «απατεώνες και

12 • HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013

κλέφτες» αντί για θηρία. Το διεφθαρμένο πολιτικό σύστημα και η κυβέρνηση που καταλύει κάθε μέρα κάθε έννοια συνταγματικότητας θα φανούν εν μία νυκτί αρκετά δημοκράτες. Ακόμη και ο συνταγματολόγος της ατιμωρησίας θα γίνει τιμητής του συνταγματικού τόξου. Επίσης, μια χτυπημένη Χρυσή Αυγή με φοβισμένους ψηφοφόρους δεν θα ψηφίσει αριστερά, αλλά τη συγγενή δεξιά. Η κυβέρνηση ετοιμάζει ένα νομικό πλαίσιο για την αντιμετώπισης της Χρυσής Αυγής, ενώ εξετάζει ακόμη και το ενδεχόμενο να την θέσει εκτός νόμου. Η Χρυσή Αυγή χρειάζεται πρωτίστως να αντιμετωπίσει τον νόμο. Δεν τον αντιμετώπισε ποτέ. Οι αριστεροί συλληφθέντες με όπλα βαφτίζονταν τρομοκράτες. Οι Χρυσαυγίτες, απλοί οπλοφόροι. Αφήνονται ελεύθεροι και αντιμετωπίζονται με την ανέχεια των παραστρατημένων (πολιτικά) παιδιών. Εδώ και μερικές μέρες η Αστυνομία κάνει έρευνες σε Χρυσαυγίτες και βρίσκει ξαφνικά όπλα. Να υποθέσουμε πως μέχρι σήμερα έβρισκε Μπάρμπι και την «Καλύβα του μπαρμπα-Θωμά», αντί για όπλα και ρατσιστικά έντυπα; Η Χρυσή Αυγή είναι ένα συστημικό εργαλείο. Τα πιο αυταρχικά κομμάτια των κρατικών μηχανισμών το αντιλαμβάνονται ως κομμάτι του ίδιου του κράτους. Οι ναζί, ανεξάρτητα από τους λόγους που δυνάμωσαν, είναι εδώ για να τους χρησιμοποιούν. Τα πρωτοσέλιδα με τον νεκρό Παύλο είναι κομμάτι αυτής την χρήσης. Αν η οργή και ο θυμός στρέψουν κάποιους ενάντια στη Χρυσή Αυγή, θα αποδείξουν τη θεωρία των δύο άκρων. Αν δεν το κάνουν, τότε θα δημιουργήσουν την ένταση. Στα μέσα της δεκαετίας του '70 ομάδες ελλήνων φασιστών χρησιμοποιήθηκαν

για να δημιουργήσουν κλίμα ανωμαλίας στη χώρα με βομβιστικές επιθέσεις. Ο κόσμος φοβήθηκε και, αντί να αντισταθεί, συντηρητικοποιήθηκε. Κάποιοι από τα μέλη αυτών των ομάδων είχαν σχέση με την ΚΥΠ. Ο Νίκος Μιχαλολιάκος την εποχή εκείνη ανήκε σε αυτές τις ομάδες, συνελήφθη, αλλά έμεινε μερικούς μήνες στη φυλακή. Τα περισσότερα αδικήματά του παραγράφηκαν μέσα από περίεργες νομικές διαδικασίες. Ο Κώστας Πλεύρης, ιδεολογικός μέντορας αυτών των ομάδων, όπως αποδείχθηκε, είχε καρφώσει τους συνεργάτες του, δημιουργώντας έτσι μια επιτυχία για τις αρχές. Το ίδιο έκανε και ο Νίκος Μιχαλολιάκος (δείτε τεύχος 16 Hot Doc). Στη γειτονική Ιταλία την ίδια περίοδο οι φασίστες, οι οποίοι διατηρούσαν πολύ στενές σχέσεις με τους έλληνες φασίστες, έβαλαν χιλιάδες βόμβες σκοτώνοντας εκατοντάδες ανθρώπους. Η διαβρωμένη Αστυνομία δεν τους απέδωσε ποτέ ευθύνη και προσπάθησε να εξαφανίσει τα ενοχοποιητικά στοιχεία. Δεκαετίες μετά αποκαλύφθηκε από μερικούς επίμονους ιταλούς δικαστικούς πως οι βόμβες είχαν μπει σε συνεργασία με τις μυστικές υπηρεσίες προκειμένου να ικανοποιήσουν τη στρατηγική της έντασης. Δηλαδή να δημιουργήσουν κλίμα φόβου και ανωμαλίας, το οποίο (μαντέψτε) θα χρεωνόταν στην αντιπαράθεση των άκρων δεξιάς-αριστεράς. Οι φοβισμένοι πολίτες θα επέλεγαν έτσι μια συντηρητική κυβέρνηση, η οποία θα έπαιρνε ακόμη και αντιδημοκρατικά μέτρα με το επιχείρημα της προστασίας τους. Απέτρεψαν έτσι την ισχυρή αριστερά από το να πάρει την εξουσία. Η Χρυσή Αυγή είναι το σύγχρονο εργαλείο. Όσοι συμμετέχουν σε αυτή ή την ψηφίζουν προφανώς αγνοούν όχι μόνο την Iστορία, αλλά κυρίως τον ρόλο που άθελά τους παίζουν. Αυτός είναι ο λόγος που ετοιμάσαμε αυτή την έρευνα, όχι μόνο με στοιχεία για τη ναζιστική οργάνωση, αλλά και με ιστορικά στοιχεία που δεν είναι γνωστά και αποκαλύπτουν πως ο φασισμός, πέρα από θεωρία του σκότους, είναι πρακτική της εξουσίας. 


Αναστάσιος Πάλλης

ΧΙΛΙΑΔΕΣ ΟΠΛΑ

ΚΑΙ ΜΙΑ ΣΥΜΠΑΘΕΙΑ

Ο βρετανός συνεργάτης του Πάλλη έδωσε στις αρχές φωτογραφίες των όπλων που βρήκε στα κοντέινερ. Μεταξύ αυτών πολεμικά όπλα, τύπου Καλάσνικοφ, Μ-16, G3, Barrett και SA80.

Πάνω από 4.000 όπλα, βαρύς οπλισμός και σύγχρονα ηλεκτρονικά οπλικά συστήματα είναι πιθανό να κυκλοφορούν στην Ελλάδα, εγείροντας βεβαίως το μεγάλο ερώτημα: «Για να εξοπλίσουν ποιoν;» Η υπόθεση συνδέεται με καταγγελίες που έκανε άγγλος αξιωματικός, πρώην συνεργάτης τού επιχειρηματία Αναστάσιου Πάλλη, ο οποίος καταζητείται. Οι καταγγελίες έγιναν τον Απρίλιο και έως σήμερα τυγχάνουν συμβατικής αντιμετώπισης από τις αρχές. Ωστόσο η ανάλυση των στοιχείων που αφορούν τον Πάλλη και τη δραστηριότητά του θα έπρεπε να βάλει τις έρευνες σε μια ευρύτερη διάσταση. Όταν ο Ηλίας Κασιδιάρης της Χρυσής Αυγής δηλώνει «τώρα που είμαστε βουλευτές οπλοφορούμε πια με άδεια» (παραδέχεται δηλαδή πως οπλοφορούσαν χωρίς άδεια), το αν έχουν διοχετευτεί πραγματικά τόσα όπλα στην Ελλάδα ικανά να εξοπλίσουν ιδιωτικό στρατό δεν είναι θέμα έρευνας ενός απλού γραφείου της Αστυνομίας. Του Κώστα Βαξεβάνη

Ο

Βρετανός Έντουαρντ Πρινγκλ Στέισι, συνεργάτης των Βίκτω­ ρος Ρέστη και Αναστάσιου Πάλλη, τον Νοέμβριο του 2012 κατήγγειλε στην Ελληνική Αστυνομία πως απήχθη από ομάδα του Πάλλη όταν έφτασε στο αεροδρόμιο Ελευθέριος Βενιζέλος. Η απαγωγή του, υποστήριξε, έγινε για να μην αποκαλύψει στον Ρέστη τα πραγματικά οικονομικά στοιχεία της κοινής τους επαγγελματικής δραστηριότητας, που αφορούσε μια εταιρία ένοπλης φύλαξης πλοίων από πειρατεία. Τα στοιχεία από αυτή την υπόθεση είχε δημοσιεύσει το Hot Doc. Ο Αναστάσιος Πάλλης, σε επικοινωνία που είχαμε   HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 • 13


Στην κατάθεσή του, ο Έντουαρντ Πρινγκλ Στέισι αναφέρει πως ο Πάλλης έκανε εισαγωγές όπλων τα οποία συνόδευε με πλαστά πιστοποιητικά απενεργοποίησης. Στην πραγματικότητα εισήγαγε, όπως καταθέτει, ενεργά όπλα.

μαζί του, διέψευσε πως υπήρξε οποιαδήποτε επιχείρηση απαγωγής. Η ανάλυση ωστόσο των βίντεο από τις κάμερες του αεροδρομίου οδήγησαν την Εισαγγελία να ασκήσει δίωξη εναντίον του. Στις 21 Μαρτίου 2013, στο τεύχος 24 του Hot Doc, αποκαλύψαμε πως ο Πάλλης, ο εκδότης της εφημερίδας Πρώτο Θέμα, ο οποίος εμφανιζόταν ως εφοπλιστής, δεν είχε ποτέ στην κατοχή του πλοίο, αλλά φερόταν να έχει πλαστογραφήσει τα έγγραφα που τον εμφάνιζαν ως ιδιοκτήτη του πλοίου LOTUS, το οποίο ανήκε σε κάποιον Ιάπωνα. Ο επιχειρηματίας, πρώην σμηνίας της Πολεμικής Αεροπορίας, κατά καιρούς είχε εμφανιστεί ως δικηγόρος, αλλά και ως εκπρόσωπος επενδυτικού σχήματος στο γνωστό σκάνδαλο της μονής Τοπλού. Επίσης ξεκίνησε την καριέρα του με συστατικές επιστολές του Εφραίμ του Βατοπεδίου. Μαζί με τον Ρέστη αγόρασαν το 40% της εφημερίδας Πρώτο Θέμα, πράγμα που, όπως ανακοίνωνε τότε η εφημερίδα, ήταν η εγγύηση για την ανεξάρτητη λειτουργία της. Στην περίεργη καριέρα του Πάλλη μπορούσε να συμπεριλάβει κανείς και τη λειτουργία ενός πολεμικού μουσείου, από το οποίο παρέλαυναν υπουργοί, αστυνομικοί, ακόμη και ο πρόεδρος της Δημοκρατίας. Το μουσείο αυτό με σύγχρονα και βαρέα όπλα δεν είχε ελεγχθεί

14 • HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013

Τα παιδιά του βρετανού αξιωματικού με τα όπλα που υποστηρίζει πως φέρνει ο Πάλλης.

Όταν ο Πρίνγκλ είχε επισκεφτεί την Ελλάδα, υποστηρίζει πως ο Πάλλης τον κάλεσε στο μουσείο και του έδειξε δύο μπλε κοντέινερ γεμάτα με σύγχρονα όπλα. Επέτρεψε μάλιστα στον ίδιο και τα παιδιά του να περιεργαστούν τα όπλα φορώντας γάντια ποτέ. Αν δηλαδή φιλοξενούνται μόνο

τα νόμιμα όπλα και, πολύ περισσότερο, μόνιμα απενεργοποιημένα όπλα.

Τα δημοσιεύματα του περιοδικού είχαν προκαλέσει την επέμβαση της

Αστυνομίας. Στους ελέγχους που έγιναν

βρέθηκαν όπλα που δεν είχαν δηλω-

θεί, τα οποία αντιμετωπίστηκαν από

την Αστυνομία ως μια απλή παρατυπία. Είναι σημαντικό πως δεν ελέγχθηκαν από

τον στρατό τα βαρέα όπλα και τα άρματα

μάχης, για τα οποία δεν είχε καμιά αρμοδιότητα η Αστυνομία. Εναντίον του Αναστάσιου Πάλλη ασκήθηκε δίωξη για τα όπλα αυτά. Την ημέρα της εκδίκασης του αυτόφωρου εμφανίστηκε στο δικαστήριο ο συνεργάτης του Έντουαρντ Πρινγκλ, ο οποίος ζήτησε να καταθέσει αυθόρμητα για την υπόθεση των όπλων, προτάσσοντας ως επιχείρημα πως ο Πάλλης έχει κάνει εισαγωγή όπλων στην Ελλάδα με κοντέινερς, τα οποία ήταν ενεργά και όχι μουσειακά. Το δικαστήριο δεν δέχτηκε να καταθέσει ο μάρτυρας. Ο Πρινγκλ κατέθεσε στις 18 Απριλίου ένα υπόμνημα, στο οποίο περιέγραφε τον Πάλλη ως έμπορο λαθραίων όπλων. Λίγες μέρες μετά ο Βρετανός καταθέτει επισήμως στην Αστυνομία, αφού ενημερώνει τη βρετανική πρεσβεία. Στην κατάθεσή του υποστηρίζει πως ο Πάλλης, με κάλυψη των μουσειακών όπλων, εισάγει σύγχρονα όπλα. Αναφέρεται μάλιστα σε ένα περιστατικό με κοντέινερ με όπλα. Όταν ο Πρίνγκλ είχε επισκεφτεί την Ελλάδα, υποστηρίζει πως ο Πάλλης τον κάλεσε στο μουσείο και του έδειξε δύο μπλε κοντέινερ γεμάτα με σύγχρονα όπλα. Επέτρεψε μάλιστα στον ίδιο και τα παιδιά του να περιεργαστούν τα όπλα φορώντας γάντια. Τράβηξαν αναμνηστικές φωτογραφίες, στις οποίες φαίνονται και οι συνεργάτες του Πάλλη. Τα όπλα


Συνεργάτης του Πάλλη, με το παιδί του Βρετανού και φόντο τα κοντέινερ με τα όπλα. Η φωτογραφία είναι στη δικογραφία.

αυτά δεν βρέθηκαν στις έρευνες της Αστυνομίας, πράγμα που σημαίνει πως είτε ο βρετανός αξιωματικός του στρατού έλεγε ψέματα είτε είχαν πουληθεί. Στην κατάθεσή του ο βρετανός αξιωματικός υποστηρίζει πως τα πιστοποιητικά απενεργοποίησης των όπλων που εμφανίζει ο Πάλλης στις ελληνικές αρχές είναι τις περισσότερες φορές πλαστά και κατασκευασμένα από τον ίδιο. Με τον τρόπο αυτό εισάγει ενεργά σύγχρονα όπλα, τα οποία εμφανίζει ως απενεργοποιημένα για μουσειακή χρήση. Την κατάθεση του βρετανού συνεργάτη του Πάλλη επιβεβαιώνει ο δικηγόρος του, Χρήστος Παπαγρηγορίου, μιλώντας στο Hot Doc: «Τα όπλα αυτά για τα οποία έδωσε και φωτογραφίες στις αρχές είναι σύγχρονα λειτουργικά όπλα όπως Καλάσνικοφ, G3, FN, FNL, M16, τα οποία ήταν σε κάσες στις εγκαταστάσεις του Πάλλη στο Κορωπί. Έχει καταθέσει πως υπήρχε και ένα σπάνιο όπλο, που δεν το βρίσκεις εύκολα, σύγχρονο, το SA 80. Δεν έκανε λάθος, ήταν αξιωματικός του βρετανικού στρατού. Κάποια στιγμή ο Πάλλης του ζήτησε αν μπορεί να βρει ένα όπλο Barrett, το οποίο είναι ικανό να διατρήσει θωράκιση άρματος. Όλα σύγχρονα όπλα, πάνω από 4.000. Και αναρωτιόταν συνεχώς πού πάνε αυτά τα όπλα». Η έρευνα για τα όπλα του Πάλλη είναι σε εξέλιξη. Η Εισαγγελία ερευνά ακόμη

"Τα όπλα αυτά για τα οποία έδωσε και φωτογραφίες στις αρχές είναι σύγχρονα λειτουργικά όπλα όπως Καλάσνικοφ, G3, FN, FNL, M16. Όλα σύγχρονα όπλα, πάνω από 4.000. Και αναρωτιόταν συνεχώς πού πάνε αυτά τα όπλα" υπόθεση ξεπλύματος χρήματος από τον Αναστάσιο Πάλλη. Η εφημερίδα Πρώτο Θέμα, της οποίας είναι μέτοχος, δεν έχει ανακοινώσει τι ακριβώς συμβαίνει με τον μέτοχο που εμφανιζόταν ως η εγγύηση της ανεξαρτησίας της. Ο Πάλλης καταζητείται και η εφημερίδα σιωπά και… εκδίδεται. Στα πραγματικά γεγονότα που αφορούν την υπόθεση Πάλλη πρέπει να προσθέσουμε κάτι ακόμη. Η εφημερίδα Πρώτο Θέμα συστηματικά παρουσιάζει την

Η κατάθεση με την οποία ο βρετανός αξιωματικός ενημερώνει πως ο Πάλλης φέρνει όπλα με προκάλυμμα το Μουσείο. «Ο πελάτης μου αναρωτιόταν πού τα διοχετεύει», λέει ο δικηγόρος του, Χρήστος Παπαγρηγορίου.

εγκληματική οργάνωση Χρυσή Αυγή ως την ομάδα των οργισμένων παιδιών των δρόμων που πολλές φορές γίνονται πρόσκοποι. Ποτέ φονιάδες. Στις σελίδες της εφημερίδας, τα ρεπορτάζ για την εγκληματική δράση των ναζί αντικαθιστούν τα ρεπορτάζ για μια Χρυσή Αυγή lifestyle. Ο Κασιδιάρης δεν είναι αυτός που μιλάει για όπλα, αλλά ο καλοφτιαγμένος νεαρός στην παραλία με ωραία συνοδεία και σβάστικα στο μπράτσο. Ο Μιχαλολιάκος δεν ακονίζει ξιφολόγχες, όπως ο ίδιος λέει, αλλά είναι ο συμπαθητικός Έλληνας που απαγορεύει στους βουλευτές του να βλέπουν τουρκικά σίριαλ. Η προέλευση της συμπάθειας της εφημερίδας προς τους ναζί είναι άγνωστη, όπως άγνωστο είναι αν συμπεριλαμβάνει τον καταζητούμενο Πάλλη. Αν πραγματικά τον συμπεριλαμβάνει λόγω ιδεολογικών ή επαγγελματικών σχέσεων, είναι ένας λόγος παραπάνω να αναζητηθεί η αλήθεια όσων καταθέτει ο άγγλος μάρτυρας. Σε κάθε περίπτωση η εισαγωγή 4.000 υπερσύγχρονων όπλων στη χώρα είναι για να εξοπλιστεί ένας στρατός. Η ελληνική Δικαιοσύνη οφείλει να ψάξει ποιος είναι αυτός ο στρατός. Και μια λεπτομέρεια: αυτοί που θα τον ψάξουν δεν μπορεί να είναι όσοι, όπως και στην περίπτωση των ερευνών για τη Χρυσή Αυγή, ήταν ιδιαίτερα φιλικοί απέναντί της.  HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 • 15


Χρυσή Αυγή

ΤΑ ΔΥΟ ΑΚΡΑ

ΚΑΙ Η ΑΚΡΗ

ΜΙΑΣ ΠΑΛΙΑΣ

ΑΛΗΘΕΙΑΣ

Ο Πλεύρης στην Ιταλία. Τα αντιστασιακά έντυπα του αποδίδουν κατηγορίες. Το σίγουρο είναι ότι συνεργάστηκε με τους φασίστες για πράγματα που δεν ερευνήθηκαν.

Η Ιστορία σίγουρα δεν επαναλαμβάνεται. Αλλά είναι υποταγμένη αρκετές φορές σε κανόνες που εφαρμόζουν οι άνθρωποι. Χωρίς να αναιρούνται οι εκπλήξεις, που μάλλον είναι ο μοναδικός δικός της σταθερός κανόνας, η Ιστορία είναι γεμάτη από επαναλήψεις συμπεριφορών. Κυρίως στην πολιτική. Όσο και να φαίνεται παράξενο, στην Ελλάδα οι πολιτικές συνθήκες επιτρέπουν την επανάληψη τακτικών που εφαρμόστηκαν πριν από πενήντα χρόνια. Εν ολίγοις, η θεωρία των δύο άκρων του συμβούλου του πρωθυπουργού Χρύσανθου Λαζαρίδη και του Ευάγγελου Βενιζέλου δεν είναι καινούριες. Το χειρότερο είναι πως αποτελούν αποτέλεσμα στρατηγικής μυστικών υπηρεσιών, κατά το παρελθόν τουλάχιστον. Η Ιταλία της δεκαετίας του '60 και η Ελλάδα της δεκαετίας του '70 γνώρισαν τη βία και την αποσταθεροποίηση, η οποία αποδόθηκε σε δύο άκρα. Το ένα ήταν οι φασίστες και το άλλο, επιλεγμένα, η αριστερά. Το συμπέρασμα που έβγαινε «αυθόρμητα» ήταν πως η κοινωνία ήταν όμηρος της βίας των άκρων και για την ασφάλειά της έπρεπε να επιλέξει έναν άλλο πόλο, που μπορούσε να εγγυηθεί τη σταθερότητα, περικόπτοντας ακόμη και τη δημοκρατία. Σε κάθε κοινωνική ανησυχία που έθετε σε αμφισβήτηση το σύστημα, οι φασίστες, με τη βοήθεια των μυστικών υπηρεσιών, φρόντιζαν να συνετίζουν την κοινωνία καλλιεργώντας τον φόβο και την ανασφάλεια. Το τραγικότερο όλων είναι πως μισό αιώνα σχεδόν μετά συναντάμε όχι μόνο την ίδια θεωρία, αλλά και τα ίδια πρόσωπα. Ασφαλώς και τον Νίκο Μιχαλολιάκο. Του Κώστα Βαξεβάνη

16 • HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013


Αριστερά: Στιγμιότυπο από την έκρηξη στο χώρο υποδοχής της Αγροτικής Τράπεζας του Μιλάνου, που σκότωσε δεκαεπτά ανθρώπους. Η Αστυνομία από την πρώτη στιγμή στρέφει τις έρευνές της στον χώρο της εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς, παρόλο που όλα τα στοιχεία δείχνουν τους φασίστες ως υπεύθυνους. Ο Ντάριο Φο γράφει το έργο «Ο τυχαίος θάνατος ενός αναρχικού». Τρία χρόνια μετά, κάποιοι απαγάγουν τη γυναίκα του Ντάριο Φο, Φράνκα Ράμε (βλ. φωτό), και την βιάζουν ομαδικά. Κάτω: Στις 2 Αυγούστου 1980, μια βόμβα στον σιδηροδρομικό σταθμό της Μπολόνια σκοτώνει 85 άτομα και τραυματίζει 200. Η μεγαλύτερη τρομοκρατική επίθεση που έγινε στην Ευρώπη. Σε όλες αυτές τις επιθέσεις προκύπτουν στοιχεία πως οι βομβιστές είναι φασίστες.

Σ

τις 12 Δεκεμβρίου 1969, πέντε βόμβες εξερράγησαν σχεδόν ταυτόχρονα στη Ρώμη και το Μιλάνο. Μία από τις βόμβες είχε μπει στον χώρο υποδοχής της Αγροτικής Τράπεζας του Μιλάνου, την ώρα που δεκάδες πελάτες περίμεναν για συναλλαγή. Δεκαεπτά άνθρωποι σκοτώνονται και ογδόντα οκτώ τραυματίζονται. Η Αστυνομία του Μιλάνου από την πρώτη στιγμή στρέφει τις έρευνές της στον χώρο της εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς, παρότι δεν υπάρχει κανένα στοιχείο. Συλλαμβάνεται ένας αναρχικός, σιδηροδρομικός υπάλληλος, ο Τζουζέπε Πινέλι. Κατά τη διάρκεια των ανακρίσεων ο Πινέλι σκοτώνεται πέφτοντας από το παράθυρο. Η Αστυνομία διαρρέει πως αυτοκτόνησε όταν κατάλαβε πως τα στοιχεία εναντίον του είναι συντριπτικά. Κανένας δεν πιστεύει την εκδοχή. Όλα τα στοιχεία δείχνουν τους φασίστες ως υπεύθυνους. Ο Πινέλι γίνεται σύμβολο των αντιφασιστών και ο Ντάριο Φο γράφει το έργο «Ο τυχαίος θάνατος ενός

αναρχικού». Τρία χρόνια μετά, κάποιοι απαγάγουν τη γυναίκα του Ντάριο Φο, Φράνκα Ράμε, και την βιάζουν ομαδικά. Χρόνια μετά αποκαλύπτεται πως ήταν φασίστες που έδρασαν με την προτροπή της Αστυνομίας. Οι ίδιοι φασίστες που

Οι φασίστες αυτοί "πηγαινοέρχονταν στην Ελλάδα και είχαν επαφές με την οργάνωση 4η Αυγούστου του Κώστα Πλεύρη"

ανήκουν στην αριστοκρατία της Ιταλίας θα κάνουν και άλλους βιασμούς. Σε έναν από αυτούς η μία κοπέλα πεθαίνει. Όπως αποκάλυψε μετά από χρόνια η έρευνα του δικαστή Γκουίντο Σαλβίνι, οι φασίστες αυτοί «πηγαινοέρχονταν στην Ελλάδα και είχαν επαφές με την οργάνωση 4η Αυγούστου του Κώστα Πλεύρη». Έως το 1980 η Ιταλία ζει τον τρόμο. Είναι τα μολυβένια χρόνια. Δεκάδες βομβιστικές επιθέσεις, εκατοντάδες θύματα. Στις 2 Αυγούστου 1980, μια βόμβα στον σιδηροδρομικό σταθμό της Μπολόνια σκοτώνει 85 άτομα και τραυματίζει 200. Η μεγαλύτερη τρομοκρατική επίθεση που έγινε στην Ευρώπη. Σε όλες αυτές τις επιθέσεις προκύπτουν στοιχεία πως οι βομβιστές είναι φασίστες. Σπάνια η Αστυνομία τους οδηγεί στη Δικαιοσύνη, και όταν αναγκάζεται να το κάνει, συνήθως αθωώνονται. Σε αντίθεση βέβαια με τις αριστερούς τρομοκράτες από τις Ερυθρές Ταξιαρχίες, που φυλακίζονται μαζικά και μάλιστα στην ιταλική έκδοση των λευκών κελιών, τα μεταλλικά κελιά.   HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 • 17


Χρυσή Αυγή

Ο Θόδωρος Καραμπέτσος στην Ιταλία. Φασίστας που πήρε μέρος στις επιχειρήσεις έντασης. Σήμερα αρθρογραφεί στη Χρυσή Αυγή.

Στα τέλη της δεκαετίας του '90 μια ομάδα δικαστών, μεταξύ των οποίων και ο Γκουίντο Σαλβίνι, με βάση νέα στοιχεία, ξανανοίγουν πολλούς από τους φακέλους των μακελειών. Οι έρευνες φέρνουν συγκλονιστικά στοιχεία. Οι βομβιστές ήταν μέλη νεοφασιστικών οργανώσεων που επιχειρούσαν είτε να χρεώσουν τις ενέργειες στην αριστερά είτε να δημιουργήσουν εικόνα αστάθειας. Στο έργο αυτό συμμετείχε μεγάλο τμήμα των αρχών, όπως η Αστυνομία και οι Εισαγγελείς και φυσικά η SID, η μυστική υπηρεσία της Ιταλίας. Το 2000, ο γερουσιαστής Αιμίλιο Ταβιάνι, σε μια κατάθεσή του στις δικαστικές αρχές (έχει καταγραφεί στο βιβλίο του Νίκου Κλειτσίκα «Φαινόμενα Τρομοκρατίας», του οποίου η επανέκδοση θα γίνει σύντομα από τις εκδόσεις PandoraBooks), παραδέχεται: «Η Στρατιωτική Μυστική Υπηρεσία γνώριζε πολύ καλά για τις βομβιστικές επιθέσεις που θα πραγματοποιούνταν στο Μιλάνο στις 12 Δεκεμβρίου 1969, αλλά καθυστέρησε κάθε ενέργεια για να περιορίσει τα τραγικά αποτελέσματα». Το ζητούμενο όλων αυτών τον επιθέσεων ήταν η στρατηγική της έντασης. Δηλαδή να δημιουργηθεί μια ανώμαλη κατάσταση, να τρομοκρατηθεί ο κόσμος και να αποδεχτεί ως λύση μια σιδηρά

18 • HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013

Ο Κώστας Πλεύρης στη Μαύρη Διεθνή.

Πολλοί από τους έλληνες φασίστες των ιταλικών πανεπιστημίων συνεχίζουν σήμερα τη σταδιοδρομία τους στη Χρυσή Αυγή κυβέρνηση. Να ανακοπεί δηλαδή η άνοδος της ιταλικής αριστεράς διά του φόβου.

Τα δικά μας παιδιά

Η έρευνα των ιταλικών αρχών για τα εγκλήματα της εποχής της έντασης απέδειξαν πως οι ιταλοί νεοφασίστες δεν ήταν μόνοι. Είχαν ως σύμμαχο, ίσως και συνεργό, ελληνικές φασιστικές ομάδες. Οι πιο πιστοί σύμμαχοι ήταν η ελληνική χούντα και ο Κώστας Πλεύρης, αρχηγός της φασιστικής οργάνωσης 4η Αυγούστου, που νοσταλγούσε τον φασισμό του Μεταξά. Είναι ο ίδιος Κώστας Πλεύρης που παρελαύνει σήμερα στα κανάλια, του οποίου τα αντισημιτικά βιβλία τηλεπωλεί με μεγάλη χαρά ο Άδωνις Γεωργιάδης.

Στις ιταλικές δικογραφίες υπάρχουν καταθέσεις των πρωταγωνιστών των εγκλημάτων, οι οποίοι παραδέχονται πως είχαν σχέση με τον χουντικό σύλλογο φοιτητών (ΕΣΕΣΙ) και τους έλληνες φασίστες. Οι Ιταλοί είχαν αναλάβει να μεταφέρουν όπλα που τους έστελναν από την Ελλάδα στην ΕΟΚΑ Β, την οργάνωση του Γρίβα στην Κύπρο, ενώ η χούντα τους παρείχε εκπαίδευση σε στρατόπεδα της ΚΥΠ. Πρόσωπο καθοριστικής σημασίας σε αυτή τη συνεργασία ήταν ο Κώστας Πλεύρης. Μέντορας του νεοφασιμού στην Ελλάδα και κουμπάρος του υπουργού της χούντας Λαδά, αποτελούσε ταυτόχρονα τον σύνδεσμο με τη Μαύρη Διεθνή του φασισμού. Σε μια συνέντευξή του στην Οριάνα Φαλάτσι το 1976 παραδέχεται τις σχέσεις του, λέγοντας μάλιστα με υπεροπτικό ύφος πως δεν πήγε αυτός στους ιταλούς φασίστες, αλλά εκείνοι ήρθαν σε αυτόν. Δηλώνει πως δεν έχει ιδιαίτερη συμπάθεια στους μισίνους (τα μέλη του MSΙ, του ιταλικού φασιστικού κόμματος), αλλά αγαπάει την φασιστική Ordine Nuovo, την οργάνωση δηλαδή που ευθυνόταν για πολλές από τις βομβιστικές ενέργειες. Η Ordine Nuovo και οι ιταλικές μυστικές υπηρεσίες είχαν ακόμη σχέσεις με τον ΕΣΕΣΙ, τον φοιτητικό σύλλογο των Ελλήνων. Πολλοί από τους έλληνες


Ο πρόεδρος του ΕΣΕΣΙ, Σπύρος Σταθόπουλος που πέθανε πρόσφατα και υπήρξε στέλεχος της Χρυσής Αυγής στο Αγρίνιο, ανήκε στη Μαύρη Διεθνή μαζί με τον Πλεύρη.

φασίστες των ιταλικών πανεπιστημίων συνεχίζουν σήμερα τη σταδιοδρομία τους στη Χρυσή Αυγή.

Το ταξίδι εκπαίδευσης στην Ελλάδα και η οικογένεια Μιχαλολιάκου

Στις 16 Απριλίου 1968, πενήντα εννιά ιταλοί φασίστες ταξίδεψαν από το Πρίντεζι της Ιταλίας στην Ελλάδα για να γιορτάσουν, σύμφωνα με την επίσημη εκδοχή, τα γενέθλια της ελληνικής χούντας. Όπως προέκυψε από τις καταθέσεις στους ιταλούς εισαγγελείς, οι νεοφασίστες έφτασαν στην Ελλάδα για να εκπαιδευτούν σε ένα στρατόπεδο της ΚΥΠ στην Κέρκυρα. Η χούντα όχι μόνο τους εκπαιδεύει, αλλά θέλει και την αλλαγή του καθεστώτος στην Ιταλία. Μετά την εκπαίδευση επιστρέφουν στην Ιταλία και λίγο αργότερα αρχίζει η στρατηγική της έντασης και οι βόμβες. Σκοπός είναι να διαμορφωθεί η αντίληψη πως χρειάζεται μια κυβέρνηση ατσάλινης πυγμής. Σε πολλές εφημερίδες της εποχής, πολλοί πολιτικοί που είναι στο παιχνίδι βάζουν το θέμα της αναγκαιότητας μιας «σταθερής Ιταλίας». Το 1970, οι ιταλοί φασίστες, εκπαιδευμένοι από τους έλληνες χουντικούς και παρακρατικούς, σχεδιάζουν την κατάληψη της εξουσίας. Τον ρόλο του ιταλού Παπαδόπουλου αναλαμβάνει να

Ο Τάκης Μιχαλόλιας είχε σχέσεις με τον κύκλο των ιταλών νεοφασιστών και ήταν αυτός που τον άνοιξε προς το μέρος του αδελφού του, Νίκου Μιχαλολιάκου παίξει ο πρίγκιπας Βαλέριο Μποργκέζε. Η επιχείρηση με τον κωδικό «Tora tora» αποτυγχάνει και ο Μποργκέζε καταφεύγει στην Κέρκυρα. Εκεί τον συναντά ο ομοϊδεάτης φοιτητής της Νομικής στην Ιταλία Τάκης Μιχαλολιάκος-Μιχαλόλιας, γνωστός ποινικολόγος τώρα και αδελφός του νυν αρχηγού της Χρυσής Αυγής. Όπως λέει σε συνέντευξή του στην Φαλάτσι και στο περιοδικό «Europeo» στις 26 Σεπτεμβρίου 1976: «Συνάντησα τον Μποργκέζε σε μια πλατεία στην Κέρκυρα κάτω από το άγαλμα του Αχιλλέα. Έμοιαζε μελαγχολικός. Τον πλησίασα για να τον συγχαρώ και μου είπε: Χάσαμε τα μάτια, τώρα προσπαθούμε να σώσουμε τα ματοτσίνορα». Ο Τάκης Μιχαλόλιας είχε σχέσεις με τον κύκλο των ιταλών νεοφασιστών και ήταν αυτός που τον άνοιξε προς το μέρος του

αδελφού του, Νίκου Μιχαλολιάκου, ο οποίος την εποχή εκείνη κυκλοφορούσε με ένα μαύρο μπλουζάκι, το οποίο θεωρούσε στοιχείο φασισμού. «Είμαι φασίστας γιατί φοράω μαύρα», συνήθιζε να λέει στα 14 του χρόνια.

Με διεθνή δράση πριν γίνουν χρυσαυγίτες

Στελέχη της φασιστικής 4ης Αυγούστου και του ΕΣΕΣΙ ανήκαν στη Μαύρη Διεθνή μαζί με τον Πλεύρη. Ένα διεθνές φασιστικό μόρφωμα, που η δράση του δεν είχε στόχο μόνο την επικράτηση του φασισμού, αλλά και την υπόγεια λειτουργία ως κέντρο προβοκάτσιας και τρομοκρατίας. Σε αυτή τη Διεθνή ανήκε επίσης ο πρόεδρος του ΕΣΕΣΙ Σπύρος Σταθόπουλος. Ο Σταθόπουλος πέθανε πρόσφατα και υπήρξε στέλεχος της Χρυσής Αυγής στο Αγρίνιο. Ένας από τους επιφανείς αρθρογράφους της Χρυσής Αυγής, ο Θόδωρος Καραμπέτσος, υπήρξε συνδεδεμένος με μία από τις πιο σκοτεινές φασιστικές οργανώσεις στην Ιταλία, την ROLA (Reparto Operazioni Lotta Anticommounista). Η οργάνωση, με εντολές από την Ελβετία και διεθνή κέντρα, βοηθούσε τους γιουγκοσλάβους αντικαθεστωτικούς της Κροατίας. Στο βιβλίο του με τίτλο «Οι Αντιδραστικοί» ο Καραμπέτσος ομολογεί πως είχε   HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 • 19


Χρυσή Αυγή

Τους συντρόφους του θα καρφώσει και ο Κώστας Πλεύρης (βλ. πάνω κέντρο), κι έτσι ο Αριστοτέλης Καλέντζης (βλ. πάνω αριστερά) θα βρεθεί φυλακή.

1968, Κωνσταντίνος Πλεύρης και Ιωάννης Λαδάς στο Υπουργείο Δημοσίας Τάξεως.

αναλάβει ως αποστολή την υλοποίηση του «Σχεδίου Q», το οποίο, όπως εξηγεί, ήταν βοήθεια προς γιουγκοσλάβους αντικομμουνιστές. Η βοήθεια στελνόταν από την Τεργέστη, όπου βρίσκονταν οι αποθήκες. Τι είδους βοήθεια όμως ήταν αυτή; Ο ιταλός δικαστής Γκουίντο Σαλβίνι, ερευνώντας την υπόθεση της δολοφονίας του αστυνομικού Καλαμπρέζι, έπεσε πάνω στον Θόδωρο Καραμπέτσο. Στις 17 Μαίου 1972 ο Λουίτζι Καλαμπρέζι δολοφονήθηκε. Οι υποψίες έπεσαν στις αριστερές ένοπλες οργανώσεις, γιατί ο Καλαμπρέζι ήταν ο αστυνομικός που έκανε τις έρευνες για τη βομβιστική επίθεση στην Πιάτσα Φοντάνα του Μιλάνου και φρόντισε να ενοχοποιήσει τον Πινέλι. Όπως κατέθεσε ο γιός του αστυνομικού Καλαμπρέζι κατά την νέα έρευνα, που ξεκίνησε το 1988, ο πατέρας του είχε ταξιδέψει στη βόρεια Ιταλία πριν δολοφονηθεί, όπου είχε ανακαλύψει αποθήκες με όπλα και πυρομαχικά, τα οποία ανήκαν σε φασιστικές οργανώσεις. Η έρευνα μετά την κατάθεση απέδειξε πως ο Καλαμπρέζι πριν σκοτωθεί είχε πραγματικά ταξιδέψει στην Τεργέστη και συναντήθηκε με στελέχη των φασιστών. Στην Τεργέστη είχε ανακαλύψει αποθήκες με όπλα, τα οποία στέλνονταν εκεί από νεοναζί της Γερμανίας και από εκεί στην Κροατία.

πρωταίτιοι. Στα μέσα της δεκαετίας του '70 η ελληνική Χωροφυλακή και η Αστυνομία Πόλεων ήταν γεμάτες από ένστολους που θεωρούσαν τον φασισμό ως την ύψιστη μορφή αντικομμουνισμού, άρα και πατριωτισμού. Ο Κώστας Πλεύρης πηγαινοερχόταν στα αστυνομικά τμήματα με την ίδια άνεση που το έκανε επί χούντας. Και πολλοί από τους αξιωματικούς του Ελληνικού Στρατού θεωρούσαν χρέος τους να προμηθεύουν με όπλα τους ομοϊδεάτες φασίστες. Στην Αθήνα έχουν καταφύγει και ζουν δύο από τους καταζητούμενους φασίστες της Ιταλίας, ο Έλιο Μασαγκράντε και ο Κλαούντιο Μπιζάρι. Οι δυο τους, μαζί με τον Αριστοτέλη Καλέντζη, έχουν το εστιατόριο «Verona». Στο Σύνταγμα, στα γραφεία ενός τουριστικού πρακτορείου, οι ιταλοί φασίστες λειτουργούν έναν ασύρματο. Το 1976, οι δύο Ιταλοί συλλαμβάνονται και λίγο αργότερα στην Αθήνα ξεσπά μια σειρά από βομβιστικές επιθέσεις με στόχο τα γραφεία του ΚΚΕ και λίγο αργότερα βιβλιοπωλεία και κινηματογράφους. Στις 16 Δεκεμβρίου 1976, στην κηδεία του βασανιστή της χούντας αστυνομικού Μάλλιου, οι φασίστες επιτίθενται σε δημοσιογράφους και τους τραυματίζουν. Συλλαμβάνεται ο Αριστοτέλης Καλέντζης και πολλοί ακόμη, μεταξύ των οποίων και ο Νίκος Μιχαλολιάκος.

20 • HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013

Ο Κώστας Πλεύρης πηγαινοερχόταν στα αστυνομικά τμήματα με την ίδια άνεση που το έκανε επί χούντας

Η δημοσίευση του βιβλίου του Θόδωρου Καραμπέτσου έδειχνε να ταυτίζει τις δύο ιστορίες. Το «Σχέδιο Q» και η βοήθεια προς τους αντικαθεστωτικούς δεν ήταν παρά η μεταφορά όπλων. Μετά την επιχείρηση Καραμπέτσου, πάντως, το καλοκαίρι του 1972, δεκάδες βόμβες εξερράγησαν στη Γιουγκοσλαβία, σε τρένα και κινηματογράφους, σκορπώντας το θάνατο. Ο δικαστής Σαλβίνι μετά τα νέα στοιχεία της έρευνας ζήτησε δικαστική συνδρομή από την Ελλάδα για την υπόθεση Καραμπέτσου, η οποία περιέργως δεν δόθηκε.

Η θεωρία των άκρων του '70

Μετά τη μεταπολίτευση, στο ελληνικό στράτευμα και τα σώματα ασφαλείας δεν έγινε καμία αποχουντοποίηση. Με μεγάλη προσπάθεια δικάστηκαν οι


Ενώ ο Νίκος Μιχαλολιάκος είναι υπόδικος, Σε συνέντευξή του, ο Τάκης Μιχαλόλιας αποκαλύπτει πως «Συνάντησα τον Μποργκέζε... γίνεται έφεδρος αξιωματικός του Ελληνικού Τον πλησίασα για να τον συγχαρώ και μου είπε: Χάσαμε τα μάτια, τώρα προσπαθούμε να Στρατού. Το 1978, σε μια κατάθεσή του στην σώσουμε τα ματοτσίνορα». Αστυνομία, θα καρφώσει τους ομοϊδεάτες του.

Η στρατηγική της έντασης έχει μεταφερθεί στην Ελλάδα. Η ομάδα Καλέντζη παραπέμπεται σε δίκη, αλλά η υπόθεση Μιχαλολιάκου διαχωρίζεται και τελικά παραγράφεται. Ενώ ο Μιχαλολιάκος είναι υπόδικος, γίνεται έφεδρος αξιωματικός του Ελληνικού Στρατού. Το 1978, σε μια κατάθεσή του στην Αστυνομία, θα καρφώσει τους ομοϊδεάτες του, λέγοντας τα πάντα στην Αστυνομία. Τους συντρόφους του θα καρφώσει και ο Κώστας Πλεύρης, κι έτσι ο Αριστοτέλης Καλέντζης θα βρεθεί φυλακή. Ακόμη και στη φυλακή, ο Πλεύρης με τη βοήθεια της ΚΥΠ θα τον παγιδεύσει με μικρόφωνα για να τον ενοχοποιήσει. Ο Καλέντζης θα μείνει 12 χρόνια στη φυλακή. Μετά την αποφυλάκισή του, σε μία από τις πρώτες του συνεντεύξεις θα μου πει πως η σύλληψή του ήταν μια προσπάθεια της κυβέρνησης ΚαραμανλήΑβέρωφ να εμφανιστεί δημοκρατική. Να χτυπήσει δηλαδή κάποιους φασίστες για να καλύψει την αποχουντοποίηση που δεν έκανε και τα μέτρα που έπαιρνε. Σε όλη τη δεκαετία του ' 70 το ένα άκρο, αυτό του φασισμού, από τη μία παρείχε την εικόνα του δημοκράτη στον Καραμανλή, θυμίζοντας τι σημαίνει πιο δεξιά από αυτόν, και από την άλλη έκανε να φαντάζει αναγκαία μια συντηρητική σταθερότητα. Αφού οι επιθέσεις γίνονταν στα γραφεία της αριστεράς,

Η στρατηγική της έντασης, πέρα από κάθε έννοια δημοκρατίας, μετατρέπεται στη θεωρία των δύο άκρων, με το ίδιο όχημα, τον φασισμό αυτό διαμόρφωνε αυτόματα ένα δίπολο έντασης, πέρα από το οποίο έπρεπε να μείνουν οι ανησυχούντες πολίτες. Η ιστορία δείχνει να επαναλαμβάνεται. Οι ίδιοι άνθρωποι με τον ίδιο τρόπο δημιουργούν τα ίδια φαινόμενα. Ακόμη και ο σκοπός φαίνεται ίδιος. Αν οποιοσδήποτε θυμωμένος πολίτης ή έστω προβοκάτορας απαντήσει στις προκλήσεις της τόσο παλιάς Χρυσής Αυγής, τότε αυτόματα θα επιβεβαιώσει τη θεωρία των δύο άκρων. Η στρατηγική της έντασης, πέρα από κάθε έννοια δημοκρατίας, μετατρέπεται στη θεωρία των δύο άκρων, με το ίδιο όχημα, τον φασισμό.

Και μια ιστορία

Στις αρχές της δεκαετίας του '80, δύο ελληνόπουλα, φίλοι και φοιτητές,

αποφάσισαν να κάνουν μια μικρή κομπίνα. Βρήκαν τον τρόπο να κλέβουν την εταιρία τηλεπικοινωνιών και να τηλεφωνούν δωρεάν στην Ελλάδα. Η κομπίνα έγινε αντιληπτή όμως, και την υπόθεση ανέλαβε το FBI. Οι δύο έλληνες φοιτητές συνελήφθησαν και αντιμετώπιζαν ποινές φυλάκισης αρκετών χρόνων. Τότε κάποιος τους πλησίασε και τους πρότεινε να τους βγάλει από τον εφιάλτη της φυλακής, αρκεί να δούλευαν γι' αυτόν. Συμφώνησαν και οι δύο. Σήμερα ο ένας είναι πολιτικός και προωθεί τη θεωρία των δύο άκρων και ο άλλος δημοσιογράφος και κάνει έντονα το ίδιο. Έπαψαν και οι δύο τους φυσικά αρκετά χρόνια τώρα να λένε πως τους γοητεύουν οι αριστερές ιδέες των νεανικών τους χρόνων. Είναι άραγε έγκυρη αυτή η ιστορία και έχει καμιά σημασία να την χρησιμοποιείς δημοσιογραφικά, αν δεν μπορείς να την αποδείξεις; Ας πούμε πως είναι ένα φανταστικό παράδειγμα που θυμίζει απλώς πως η πολιτική σκοπιμότητα πατάει ακόμη και σε πτώματα. Όπως έλεγε και ο Πλεύρης στη συνέντευξή του στην Οριάνα Φαλάτσι το 1976: «Εγώ εναντιώνομαι στο έλεος όταν πρόκειται για πολιτική δράση. Με άλλα λόγια, δεν μου αρέσει να χύνω αίμα, αλλά αν αυτό είναι αναγκαίο, είμαι έτοιμος να περπατήσω σε πτώματα».  HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 • 21


Χρυσή Αυγή Του Νίκου Κλειτσίκα

Ο ακριβής εντοπισμός της ανάπτυξης του φαινομένου της τυφλής, δολοφονικής νεοφασιστικής τρομοκρατίας στη δυτική Ευρώπη, που ονομάστηκε στρατηγική της έντασης, έχει βαθιές ρίζες. Η έκφραση επινοήθηκε και καθιερώθηκε στην ιστοριογραφία τον Δεκέμβρη του 1969 από τη βρετανική εβδομαδιαία εφημερίδα The Observer, μετά την αιματηρή σφαγή στην Πιάτσα Φοντάνα, με τη βομβιστική επίθεση στην Αγροτική Τράπεζα του Μιλάνου, που άνοιξε τον δρόμο στη στρατηγική της έντασης.

22 • HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013

Η ζοφερή τέχνη διατήρησης της εξουσίας H

συμμετοχή του ελληνικού νεοφασισμού δεν διερευνήθηκε ποτέ έως σ ή μ ερ α , μ ι α ς κα ι η κ υ β έρ ν η σ η Καραμανλή της μεταπολίτευσης αρνήθηκε τη δικαστική συνδρομή στην ιταλική δικαιοσύνη και συγκάλυψε το νεοφασιστικό δίκτυο. Η στρατηγική της έντασης αποτελεί μια εξέλιξη των νατοϊκών δικτύων Stay Behind, που αναπτύχθηκαν μετά τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο για την αντιμετώπιση της ΕΣΣΔ και που εδραίωναν στις χώρες της Δύσης κυβερνήσεις αρεστές στις ΗΠΑ. Για πρώτη φορά έχουμε πλήρη εξέλιξη εφαρμογής της στρατηγικής της έντασης με την τυφλή δολοφονική επίθεση στην Πιάτσα Φοντάνα, την Παρασκευή 12 Δεκέμβρη 1969. Είναι η απάντηση της δεξιάς στο κύμα των λαϊκών κοινωνικών αγώνων (1968-1969) και την εκλογική επιτυχία του Κομμουνιστικού Κόμματος Ιταλίας, που είχε αναδειχθεί πρώτο κόμμα. Μια απάντηση δεξιάς, ακροδεξιάς, νεοφασιστικών οργανώσεων και μεγάλου μέρους του κρατικού μηχανισμού, σε συνεργασία με διεθνείς οργανώσεις, με κυρίαρχη την ελληνική συμμετοχή και μέχρι σήμερα χωρίς τιμωρία. Η εμπλοκή των ελλήνων νεοφασιστών στη στρατηγική της έντασης και την τρομοκρατία που αιματοκύλισε τη γειτονική Ιταλία είναι σημαντική, και πολλοί από τους σημερινούς νεοφασίστες της Χρυσής Αυγής, αλλά και άλλοι που θητεύουν σε κόμματα του περιβόητου συνταγματικού τόξου, έχουν τη δική τους συμμετοχή. Αρκεί να σκεφτούμε ότι οι πρώτοι ιταλοί νεοφασίστες που ξεκίνησαν τη στρατηγική της έντασης εκπαιδευτήκαν στην Ελλάδα των συνταγματαρχών και κάτω από νατοϊκή επίβλεψη, με το ταξίδι που πραγματοποίησαν στις 16 Απρίλη 1968. Σήμερα στην Ελλάδα το μνημονιακό μέτωπο εγκαινίασε τη δική μας στρατηγική της έντασης. Πρόκειται για μια στρατηγική που στοχεύει στο να διατηρηθεί η εξουσία από τα μνημονιακά

κόμματα και ν’ αποφευχθεί η άνοδος στην κυβέρνηση κομμάτων που δεν έχουν εξαρτήσεις. Ο φόνος του αντιφασίστα Παύλου Φύσσα, οι κραυγές του Χ. Λαζαρίδη για τον ΣΥΡΙΖΑ, του νεοφασίστα Μ. Βορίδη για το ΚΚΕ, και οι επιθέσεις ακόμη και με δικαστικούς λειτουργούς στον Πάνο Καμμένο, δεν είναι τυχαία γεγονότα και στοχεύουν: 1. Να οδηγήσουν –αυτοί που δεν σεβάστηκαν το Σύνταγμα– τα αντιμνημονιακά πολιτικά κοινοβουλευτικά κόμματα σε μια συνεργασία-συναίνεση θεσμοθέτησης μέτρων που θα μειώνουν ακόμη περισσότερο τα εναπομείναντα δημοκρατικά δικαιώματα. 2. Να εμφανίσουν στην κοινή γνώμη ότι τα κόμματα του συνταγματικού τόξου μπορούν να συνεννοούνται, και συνεπώς τα μνημόνια και η δυστυχία του λαού είναι δευτερεύον ζήτημα. Στην Ιταλία το ΚΚΙ με την πολιτική του ιστορικού συμβιβασμού συναίνεσε με τη δεξιά για την καταστολή, ελπίζοντας στη διακυβέρνηση. Το πλήρωσε με την εξαφάνισή του. Σήμερα δεν υπάρχει ούτε ένας κομμουνιστής βουλευτής στην ιταλική βουλή. Σήμερα στην Ελλάδα θα πέσουν στην παγίδα της δεξιάς κυβέρνησης τα αντιμνημονιακά κόμματα; Να λάβουμε υπόψη ότι το τέλος των μολυβένιων και αιματηρών χρόνων για την Ιταλία δεν το έδωσε η καταστολή, που αντιθέτως τροφοδότησε τη βία. Το τέλος έδωσε η κοινωνική πολιτική: Δωρεάν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, δωρεάν παιδεία και ολοήμερα σχολεία με δωρεάν παροχή γευμάτων στους μαθητές, και άλλα πολλά. Τα αντιμνημονιακά κόμματα στην Ελ λάδα, πέρα από τις διαφορές τους, οφείλουν να δώσουν τη δική τους απάντηση στις προκλήσεις του καταστροφικού για την πατρίδα μας μνημονιακού μετώπου. 


ΤΑ ΑΔΕλΦΙΑ

ΜΙΧΑΛΟΛΙΑΚΟΥ

Ο Νίκος Μιχαλολιάκος είναι ο άνθρωπος που ξέρει να ακονίζει τις ξιφολόγχες στα πεζοδρόμια, που υπόσχεται εν είδει φύρερ σε ορδές οπαδών, που θεωρούν τους εαυτούς τους πιστούς απογόνους του κινηματογραφικού Λεωνίδα, ότι «μία ημέρα θα επιστρέψουμε και η γη θα τρέμει», που πετάει καρύδες σε τηλεοπτικά πάνελ για να περάσει το προφίλ του αντισυστημικού που θα χτυπήσει το κατεστημένο. Σε αντίθεση με τον Νίκο, ο αδερφός του, Τάκης Μιχαλόλιας, γνωστός ποινικολόγος, κατάφερε, με διασυνδέσεις σε όλη την ελίτ της χώρας, να περάσει στα ψιλά γράμματα το ακροδεξιό παρελθόν του. Χαμηλότερο προφίλ και από τους τρεις διατηρεί πάντα ο τρίτος αδερφός, Γιάννης Μιχαλολιάκος, ο οποίος προήχθη σε αντιστράτηγο και α΄ υπαρχηγό ΓΕΣ την περίοδο που υφυπουργός Εθνικής Άμυνας ήταν ο εξάδελφός του, Βασίλης Μιχαλολιάκος. Του Στέφανου Γεωργίου

Νίκος Μιχαλολιάκος

Ο Νίκος Μιχαλολιάκος είναι ο Βενιαμίν μιας τρίτεκνης οικογένειας από τη Μάνη. Έζησε τα παιδικά του χρόνια φτωχικά στο Παγκράτι, στη συνοικία του Αγίου Αρτεμίου. Με πατέρα υπαξιωματικό στις φυλακές, τα τρία αδέρφια μεγάλωσαν με στρατιωτική πειθαρχία και έντονα μιλιταριστικά βιώματα. Η ίδρυση της 4ης Αυγούστου από τον μεταξικό Κώστα Πλεύρη βρίσκει τον Νίκο Μιχαλολιάκο στα 16 του χρόνια και σηματοδοτεί την έναρξη του πολιτικού-φασιστικού του βίου. Η πρώτη φορά που καμαρώνει το όνομά του στις εφημερίδες είναι στις 17 Δεκεμβρίου 1976, στην κηδεία του βασανιστή της χούντας Ευάγγελου Μάλλιου, στην οποία παραβρέθηκε σύσσωμη η αφρόκρεμα των νοσταλγών της χούντας. Κατά τη διάρκεια της κηδείας και κατόπιν συνθήματος του Γεωργαλά ξεκινούν επίθεση κατά των δημοσιογράφων που κάλυπταν το γεγονός, τραυματίζοντας 6 άτομα. Ανάμεσα στους 29 κατηγορούμενους είναι και ο Νίκος Μιχαλολιάκος, ο οποίος τελικά δεν δικάζεται ποτέ. Τον Ιούλιο 1978 ο στρατιώτης Μιχαλο­ λιάκος συλλαμβάνεται μαζί με άλλα 8 άτομα για βομβιστικές επιθέσεις σε πολλά σημεία της Αθήνας, οι οποίες οδήγησαν στον τραυματισμό 43 ανθρώπων. Οι κατηγορίες που αντιμετωπίζουν είναι αυτές της συμμετοχής σε τρομοκρατική οργάνωση. Στη δεύτερη, συμπληρωματική κατάθεση, ο «ιδεολόγος» Μιχαλολιάκος κατονομάζει όλους τους συνεργούς του. Όταν φτάνει η ώρα να δικαστεί, για μία ακόμη φορά στέκεται τυχερός, αφού οι κατηγορίες που βαραίνουν μόνο αυτόν μετατρέπονται και αφορούν την κατοχή όπλων και εκρηκτικών. Πρωτόδικα ο Μιχαλολιάκος δικάζεται σε 13 μήνες φυλάκιση και στο Εφετείο η ποινή πέφτει στους 11 μήνες. Τον Σεπτέμβριο του   HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 • 23


Χρυσή Αυγή Το περιοδικό «Νέα Ενιαία Δεξιά», αναφερόμενο στον δολοφονηθέντα από τη 17 Νοέμβρη βασανιστή Μάλλιο: «Εμείς είμαστε περήφανοι γι' αυτόν». Από κάτω διακρίνεται επικριτικό σχόλιο για τον τίτλο της Καθημερινής.

Το όνομα του γνωστού ποινικολόγου Παναγιώτη (Τάκη) Μιχαλόλια διακρίνεται στην ταυτότητα του περιοδικού «Νέα Ενιαία Δεξιά» κάτω από την επιγραφή «Δημόσιες Σχέσεις».

1984 ο Μιχαλολιάκος διορίστηκε από τον έγκλειστο στον Κορυδαλλό τέως δικτάτορα Γεώργιο Παπαδόπουλο στη θέση του αρχηγού της νεολαίας της ΕΠΕΝ (Εθνική Πολιτική Ένωσις). Η προσωπική γνωριμία του Μιχαλολιάκου με τον Παπαδόπουλο συνέβη την περίοδο που ο νέος εθνικοσοσιαλιστής ήταν κρατούμενος στις φυλακές Κορυδαλλού. Το καλοκαίρι του 1998 δέκα ακροδεξιοί ξυλοκοπούν σχεδόν μέχρι θανάτου τρεις φοιτητές. Τηλεφώνημα αγνώστου στις αρχές καρφώνει τον Αντώνη Ανδρουτσόπουλο, γνωστό ως «Περίανδρο». Ο τελευταίος εξαφανίζεται για επτά χρόνια, ώστε να αποφύγει τη σύλληψη για τον ξυλοδαρμό του Δημήτρη Κουσουρή. Το 2005 κι ενώ στο όνομά του υποστηρικτές της Χρυσής Αυγής βλέπουν έναν ήρωα, ο Ανδρουτσόπουλος παραδίδεται κι έκτοτε το κόμμα τον εγκαταλείπει. Μάλιστα, ενώ στο δικαστήριο δεν εμφανίστηκε κανένας μάρτυρας από τη Χρυσή Αυγή, στο Εφετείο ξαφνικά κάνουν την εμφάνισή τους ορδές μελανοχίτωνων που τον αποθεώνουν και βρίζουν τους δικαστές. Αποτέλεσμα είναι οι πρώην υποστηρικτές του να προσφέρουν στην έδρα του δικαστηρίου από μόνοι τους την κατηγορία ότι ο «Περίανδρος» είναι μέλος μιας φασιστικής, δολοφονικής οργάνωσης.

24 • HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013

Μοναδικός ωφελημένος από την καταδίκη για 21 χρόνια του Ανδρουτσόπουλου είναι ο Μιχαλολιάκος, που δέχθηκε με ανοιχτές αγκάλες την εξόντωση του ειδωλοποιημένου υπαρχηγού του, από τον οποίο ένιωθε ότι απειλείται η κυριαρχία του. Ο Νίκος Μιχαλολιάκος δεν είναι μόνο ηγέτης των ναζιστών, αλλά και επιχειρηματίας. Όπως προκύπτει από το σχετικό ΦΕΚ, τόσο ο ίδιος όσο και η σύζυγός του και βουλευτής Ελένη Ζαρούλια είναι από το 1993 μέλη του ΔΣ του ξεχοδοχείου ημιδιαμονής «New Dream» στην πλατεία Αττικής. Η αρνητική στάση της οργάνωσης απέναντι σε επιχειρήσειςσκούπες στην περιοχή που βρίσκεται το ξενοδοχείο, σε αντίθεση με τον Άγιο Παντελεήμονα, αφήνει πολλά ερωτήματα μετέωρα...

Τάκης Μιχαλόλιας

Μέχρι πριν από λίγο καιρό λίγοι γνώριζαν ότι ο γνωστός ποινικολόγος Τάκης Μιχαλόλιας είναι αδερφός του γ.γ. της Χρυσής Αυγής. Ο λόγος που τα δύο αδέλφια δεν έχουν το ίδιο επώνυμο παρέμεινε άγνωστος για πολλά χρόνια. Στη Μάνη είθισται, όταν ένας γιος πάρει το όνομα Παναγιώτης (Τάκης) και έχει το επώνυμο Μιχαλολιάκος, να το αλλάζει σε Μιχαλόλιας προς τιμήν του παλαιού

οπλαρχηγού Τάκη Μιχαλόλια. Η άγνοια της κοινής γνώμης για τον δεσμό αίματος με τον Νίκο Μιχαλολιάκο δεν φαίνεται να τον ενοχλούσε κιόλας, καθώς είχε καταφέρει να κρατήσει θαμμένες στη δεκαετία του ‘70 τις σχέσεις του με την ακροδεξιά και την ένταξή του από νεαρή ηλικία στο χουντικό κόμμα 4η Αυγούστου του Κωνσταντίνου Πλεύρη. Ο γνωστός δικηγόρος υπερσκίαζε πάντοτε τον Νίκο Μιχαλολιάκο, γεγονός που έκανε τον τελευταίο να βλέπει στο πρόσωπο του αδερφού του ένα είδωλο. Κατά τη διάρκεια της επταετίας ο Τάκης Μιχαλόλιας, ιδρυτικό μέλος του κόμματος που ίδρυσε ο Παπαδόπουλος από τις φυλακές Κορυδαλλού, μαζί με τον Πλεύρη αποκτούν διαύλους επικοινωνίας με ιταλούς φασίστες από την οργάνωση Ordine Nuovo. Οι τελευταίοι μάλιστα, σύμφωνα με τις αποκαλύψεις του βιβλίου «Φαινόμενα τρομοκρατίας, ο ελληνικός νεοφασισμός μέσα από τα απόρρητα έγγραφα των Μυστικών Υπηρεσιών», εκπαιδεύτηκαν σε στρατόπεδο της Κρατικής Υπηρεσίας Πληροφοριών στην Κέρκυρα για την ανατροπή του ιταλικού καθεστώτος κατά τα ελληνικά πρότυπα της εποχής. Αργότερα ο δικηγόρος πλέον Μιχαλόλιας εμφανίζεται να είναι εκείνος που έβγαλε από τη φυλακή και το ηχογραφημένο μήνυμα του δικτάτορα, το


ακροδεξιάς εφημερίδας Ελεύθερη Ώρα Γρηγόρη Μιχαλόπουλου, αλλά και του εφοπλιστή και σημερινού προέδρου του πειραϊκού συλλόγου Βαγγέλη Μαρινάκη. Πρόσφατο δημοσίευμα του αμερικανικού περιοδικού Vice βλέπει στο πρόσωπο του ποινικολόγου τον άνθρωπο που «φέρεται να έχει αναλάβει το βαρύ έργο να στρατολογεί στελέχη από δικηγορικούς κύκλους, επιχειρηματίες και ακαδημαϊκούς, συνήθως επαγγελματίες οι οποίοι είναι λίγο παραπάνω από λάτρεις της χούντας και των στρατηγών που έριξαν την ελληνική κυβέρνηση το 1967».

Γιάννης Μιχαλολιάκος

Ο Τάκης Μιχαλόλιας

οποίο ακούστηκε στη συγκέντρωση στο Κάραβελ στις 29 Ιανουαρίου 1984. Νωρίτερα, το 1976, ο Τάκης Μιχαλόλιας ήταν από τους πρωτεργάτες (μαζί με τους Καραμπέτσο και Σταθόπουλο) της έκδοσης και υπεύθυνος δημοσίων σχέσεων του ακροδεξιού περιοδικού «Νέα Ενιαία Δεξιά». Ενδεικτικό των θέσεων που εκπροσωπούσε το συγκεκριμένο περιοδικό είναι το γεγονός ότι φιλοξενούσε συχνά συνεντεύξεις χουντικών υπουργών, όπως του Παύλου Μανωλόπουλου, έβαζε λεζάντες σε φωτογραφίες του Μεταξά που σημείωναν «κάτι τέτοιοι φασίστες είναι πρώτα απ’ όλα πατριώτες», ενώ αναφερόταν στον βασανιστή Μάλλιο με φράσεις όπως «ένας νεκρός δικός μας. Ακόμη ένα πένθος για μια απόφασι κι έναν όρκο». Με την ενασχόλησή του με τη δικηγορία και το ποινικό δίκαιο ο Τάκης Μιχαλόλιας σκαρφαλώνει γρήγορα στο κοινωνικό status quo, κάνοντας γνωριμίες και ισχυρές συμμαχίες με μερικούς από τους πλέον ισχυρούς παράγοντες και επιχειρηματίες της χώρας. Ενδεικτικό είναι ότι ο ποινικολόγος έχει διατελέσει συνήγορος του Γιώργου Κοσκωτά, επί χρόνια νομικός σύμβουλος του Σωκράτη Κόκκαλη και της ΠΑΕ Ολυμπιακός, του ηγούμενου Εφραίμ, του προφυλακισμένου Άκη Τσοχατζόπουλου, του εκδότη της

Το αμερικανικό περιοδικό Vice βλέπει στο πρόσωπο του ποινικολόγου τον άνθρωπο που "φέρεται να έχει αναλάβει το βαρύ έργο να στρατολογεί στελέχη από δικηγορικούς κύκλους, επιχειρηματίες και ακαδημαϊκούς, συνήθως επαγγελματίες οι οποίοι είναι λίγο παραπάνω από λάτρεις της χούντας και των στρατηγών που έριξαν την ελληνική κυβέρνηση το 1967"

Η ύπαρξη του τρίτου γιου στην οικογένεια Μιχαλολιάκου παραμένει μέχρι και σήμερα σχεδόν άγνωστη στο μεγαλύτερο μέρος του ευρύ κοινού. Ο Ιωάννης Μιχαλολιάκος είχε μια σπουδαία σταδιοδρομία στις τάξεις των Ενόπλων Δυνάμεων. Κατά μία δεκαετία μεγαλύτερος από τον νυν ηγέτη της Χρυσής Αυγής, μπήκε στη σχολή Ευελπίδων μέσα στην επταετία και αποφοίτησε το 1972. Ο απόστρατος σήμερα Ιωάννης Μιχα­ λολιάκος έφτασε μέχρι τον ανώτατο βαθμό του αντιστράτηγου. Εντύπωση και ποικίλα σχόλια είχε προκαλέσει το γεγονός ότι πήρε τον βαθμό αυτό το 2006, όταν υφυπουργός Άμυνας της πρώτης κυβέρνησης Καραμανλή ήταν ο εξάδελφός του και νυν δήμαρχος Πειραιά, Βασίλης Μιχαλολιάκος. Όταν είχε συλληφθεί ο Νίκος Μιχαλο­ λιάκος για τις βομβιστικές επιθέσεις το 1978, ο τότε νεαρός αξιωματικός αποκάλυψε ότι ο αδελφός του «έγινε έφεδρος ανθυπολοχαγός, ενώ ήταν υπόδικος για την υπόθεση των επεισοδίων που έλαβαν χώρα κατά την κηδεία του απότακτου αστυνομικού Μάλλιου». Ωστόσο, παρείχε πλήρη στήριξη τόσο στον αδερφό του όσο και στους υπόλοιπους οκτώ συλληφθέντες, σημειώνοντας ότι «ο αδελφός μου υπηρετεί ως ανθυπολοχαγός σε μονάδα Πεζικού στη Μυτιλήνη. Νομίζω ότι δεν υπάρχει θέμα παραπομπής ή όχι του αδελφού μου, αλλά και των άλλων κρατουμένων σε δίκη, διότι δεν έχουν καμία σχέση με τις βόμβες».  HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 • 25


Χρυσή Αυγή

Την απαγορεύουν ή την ξεπλένουν; Η εν ψυχρώ δολοφονία του Παύλου Φύσσα από τα χέρια ενός Χρυσαυγίτη προκάλεσε αλυσιδωτές αντιδράσεις σε πολιτικό επίπεδο. Ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη Νίκος Δένδιας ανακοίνωσε επίσημα την πρόθεση της κυβέρνησης να τεθεί η Χρυσή Αυγή εκτός νόμου, ενώ παράλληλα διαβίβασε προς την εισαγγελία του Αρείου Πάγου 32 περιστατικά παράνομης δράσης μελών, στελεχών και βουλευτών της Χρυσής Αυγής, καθώς επίσης και δημοσιεύματα του Τύπου που περιλαμβάνουν αποκαλυπτικές πληροφορίες για παράνομες δραστηριότητές της. Τι όμως ισχύει τελικά; Μπορεί όντως η Χρυσή Αυγή να τεθεί εκτός νόμου και, αν ναι, τι σημαίνει αυτό ως προς την κοινοβουλευτική της παρουσία; Μήπως μια ενδεχόμενη απαγόρευση θα ξεπλύνει τη Χρυσή Αυγή και θα της δώσει τη δυνατότητα να επιστρέψει πιο δυνατή και απαλλαγμένη από τις αμαρτίες του παρελθόντος; Του Βαγγέλη Τριάντη

Δ

εν είναι λίγοι αυτοί που θεωρούν ότι μια ενδεχόμενη απαγόρευση της Χρυσής Αυγής θα σημάνει και το τέλος της κοινοβουλευτικής της παρουσίας, τόσο την τρέχουσα κοινοβουλευτική περίοδο όσο και στις επόμενες εκλογές. Κορυφαίοι συνταγματολόγοι καταθέτουν στο Hot Doc τις απόψεις τους πάνω στο θέμα και επισημαίνουν τους πιθανούς κινδύνους που εγκυμονεί για το πολιτικό σύστημα και τη Δημοκρατία κάτι τέτοιο. Όπως επίσης και ότι ίσως τελικά μια απαγόρευση να μην καταφέρει να δώσει λύση στο καθαυτό πρόβλημα: Την ανερχόμενη δυναμική της Χρυσής Αυγής. Καταρχάς, το να τεθεί εκτός νόμου η Χρυσή Αυγή δεν σημαίνει ότι παύει αυτόματα η κοινοβουλευτική της παρουσία. Ότι δηλαδή ξαφνικά οι 21 βουλευτές του κόμματος θα εγκαταλείψουν το κοινοβούλιο και θα στερηθούν το δικαίωμα του εκλέγεσθαι για τα επόμενα χρόνια. Το ίδιο το Σύνταγμα δεν προβλέπει καμία διαδικασία απαγόρευσης και ούτε μπορεί να προβλέψει κάτι τέτοιο. Κάτι που σημαίνει ότι η Χρυσή Αυγή θα συνεχίσει να έχει κοινοβουλευτική παρουσία και να διεκδικεί την ψήφο του ελληνικού λαού και στις επόμενες εκλογές.

26 • HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013

Όπως επισημαίνει στο Hot Doc ο συνταγματολόγος, καθηγητής Δημοσίου Δικαίου στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Γιώργος Κατρούγκαλος: «Δεν υπάρχει συνταγματική δυνατότητα να βγει ένα κόμμα εκτός Βουλής, και ορθώς δεν υπάρχει. Αυτό που πρέπει να γίνει είναι να διαχωριστεί η εγκληματική δραστηριότητα των μελών της Χρυσής Αυγής από αυτή της κοινοβουλευτικής δραστηριότητας». Παρόμοια είναι η άποψη και του καθηγητή Συνταγματικού Δικαίου της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών Ανδρέα Δημητρόπουλου, ο οποίος θεωρεί ότι η όλη συζήτηση του να τεθεί η Χρυσή Αυγή εκτός νόμου δεν έχει καμία ουσία. «Υπάρχουν δύο πλευρές από την πλευρά του Συντάγματος, μία ουσιαστική και μία τυπική. Η τυπική έχει να κάνει με το γεγονός ότι το Σύνταγμα δεν προβλέπει καμία διαδικασία απαγόρευσης, αλλά και ούτε μπορεί να προβλέψει κάτι τέτοιο. Η ουσιαστική αφορά την ατομική ευθύνη των μελών που αποτελούν ένα κόμμα. Είτε είναι βουλευτής είτε μέλος του κόμματος, είτε είναι ηθικός είτε φυσικός αυτουργός, έχει την ποινική ευθύνη

και πρέπει να υποστεί τιμωρία, αρκεί οι νόμοι να εφαρμοστούν».

Η υπάρχουσα νομοθεσία επαρκεί

Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η όλη συζήτηση από την πλευρά της κυβέρνησης περισσότερο γίνεται για επικοινωνιακούς λόγους παρά για την ουσία. Το ήδη υπάρχον νομοθετικό πλαίσιο είναι υπεραρκετό ώστε να μπορέσουν να αντιμετωπιστούν ποινικά οι πράξεις της Χρυσής Αυγής. Χρειάστηκε να χυθεί το αίμα ενός αθώου πολίτη προκειμένου να κινητοποιηθεί η κυβέρνηση, παρά το γεγονός ότι η εγκληματική δράση της Χρυσής Αυγής ήταν γνωστή τόσο στα πολιτικά κόμματα όσο και στις αρμόδιες αρχές. Οι καταγγελίες πολιτών που έχουν δει κατά καιρούς το φως της δημοσιότητας είναι ουκ ολίγες. Κανένας όμως δεν φρόντισε να δώσει την απαιτούμενη προσοχή. «Η ολιγωρία της κυβέρνησης προκύπτει από την κίνηση του κ. Δένδια, που ενώ από το 2001 υπάρχει το υπάρχον νομικό πλαίσιο δεν το έχει εφαρμόσει», υπογραμμίζει στο Hot Doc ο κ. Κατρούγκαλος. Εάν είχαν εφαρμοστεί όσα προβλέπει ο ποινικός κώδικας και ο


Ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Ανδρέας Δημητρόπουλος

Ο συνταγματολόγος, καθηγητής Δημοσίου Δικαίου στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Γιώργος Κατρούγκαλος

αντι­τρομοκρατικός νόμος, τότε αρκετά μέλη της Χρυσής Αυγής θα βρίσκονταν αντιμέτωπα με την ποινική δικαιοσύνη. Ξυλοδαρμοί, επιθέσεις, σπάσιμο πάγκων, απειλές, εξυβρίσεις, επιθέσεις σε μετανάστες, οτιδήποτε για το οποίο έχουν κατηγορηθεί ουκ ολίγες φορές . Τα άρθρα 187, 187Α και 195 του Ποινικού Κώδικα περί «εγκληματικής οργάνωσης» παρέχουν τη δυνατότητα στις ελληνικές αρχές να κινηθούν κατά της Χρυσής Αυγής. «Τα νομικά όπλα υπάρχουν, δεν χρειάζεται να εισαχθεί νομοθεσία. Η νομοθεσία που υπάρχει είναι ικανή να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα. Υπάρχει ποινική πρόβλεψη στην αντιτρομοκρατική νομοθεσία, μετά από σύσταση συμμορίας κτλ.», τονίζει στο Hot Doc ο κ. Δημητρόπουλος.

Κίνδυνος να την ξεπλύνουν και να την γιγαντώσουν

Στο μεταξύ, μια ενδεχόμενη απαγόρευση της Χρυσής Αυγής, εκτός του ότι δεν προβλέπεται συνταγματικά, εγκυμονεί και άλλους κινδύνους. Όπως, για παράδειγμα, ο κίνδυνος να δημιουργηθεί προηγούμενο και να χρησιμοποιηθεί κάτι τέτοιο και σε άλλες περιπτώσεις

"Τα νομικά όπλα υπάρχουν, δεν χρειάζεται να εισαχθεί νομοθεσία. Η νομοθεσία που υπάρχει είναι ικανή να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα" κομμάτων, ακόμη και αν δεν έχουν την ίδια εγκληματική δραστηριότητα με τη Χρυσή Αυγή. «Σε περίπτωση που εφαρμοστεί κάτι ανάλογο, σαφώς και ελλοχεύει ο κίνδυνος να χρησιμοποιηθεί και σε άλλες περιπτώσεις», σημειώνει ο κ. Κατρούγκαλος. Οι πρόσφατες δηλώσεις του κ. Χρύσανθου Λαζαρίδη περί συνταγματικού τόξου αποτελούν ένα τρανό παράδειγμα για περιπτώσεις που κάποιος θα θελήσει να εξοντώσει πολιτικά ένα αντίπαλο κόμμα μόνο και μόνο για να κρατηθεί στην εξουσία. Μια ενδεχόμενη απαγόρευση όμως της Χρυσής Αυγής δίχως την ποινική αντιμετώπισή της ίσως τελικά όχι μόνο δεν

λύσει το πρόβλημα, αλλά γυρίσει και μπούμερανγκ. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, το Συνταγματικό Δικαστήριο της χώρας απαγόρεψε το ναζιστικό κόμμα το 1952. Τέσσερα χρόνια μετά κάτι ανάλογο συνέβη και για το Κομμουνιστικό Κόμμα της χώρας. Δεν κράτησε όμως για πολύ και ούτε έδωσε τη λύση, καθώς λίγο μετά εμφανίστηκαν παραπλήσια κόμματα με διαφορετική ονομασία. Δεν αποκλείεται κάτι τέτοιο να συμβεί και εδώ με τη Χρυσή Αυγή. Δηλαδή η απαγόρευση να ξεπλύνει ουσιαστικά την οργάνωση από τις παλιές της αμαρτίες. Να επιστρέψει με διαφορετική δομή και λειτουργία, αποκηρύσσοντας το φιλοναζιστικό της παρελθόν και στα μάτια της ελληνικής κοινωνίας και των οπαδών της να εμφανιστεί ως νικητής απέναντι στο πολιτικό σύστημα. «Με λίγα λόγια, αυτό το οποίο συζητάμε για να τεθεί κάποιος εκτός νόμου δεν έχει καμία ουσία. Πολύ απλά διότι όταν έγινε κάτι αντίστοιχο στη Γερμανία με το Ναζιστικό και το Κομουνιστικό Κόμμα, εμφανίστηκαν ομοειδή κόμματα παρόμοιου ιδεολογικού χαρακτήρα αλλά με άλλο όνομα. Κάτι τέτοιο μπορεί να γίνει εδώ με τη Χρυσή Αυγή», υπογραμμίζει στο Hot Doc ο κ. Δημητρόπουλος.  HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 • 27


Χρυσή Αυγή

ΕΠΙΛΕΚΤΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ

ΜΕ αργα ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΤΙΚΑ

Η

ε γ κ λη μ ατ ι κ ή δρ ά σ η τ η ς Χρυσής Αυγής είναι γνωστή στο πανελλήνιο από τη σύστασή της. Εξίσου γνωστά και τα αποτελέσματά της. Η ειδοποιός διαφορά, ωστόσο, της περασμένης Τρίτης είναι ότι, από όσο γνωρίζουμε τουλάχιστον, η Χρυσή Αυγή έστρεψε το μαχαίρι της εναντίον ενός Έλληνα και τον σκότωσε. Έπρεπε να χυθεί ελληνικό αίμα για να κινητοποιηθεί ολόκληρος ο κρατικός μηχανισμός και να ξεθάψει ο αρμόδιος υπουργός από τα συρτάρια του τον επίμαχο φάκελο; Το ερώτημα μπορεί να βασανίζει συγγενείς των θυμάτων, απογοητευμένους ψηφοφόρους που βρήκαν καταφύγιο στο χωνευτήρι του Μιχαλολιάκου, αλλά όπως φαίνεται σίγουρα όχι την πολιτική ηγεσία του υπουργείου και το Μαξίμου. Ουσιαστικά, με την αποστολή των υποθέσεων στη Δικαιοσύνη, μόλις έπεσε νεκρός ο Παύλος Φύσσας, ο κ. Δένδιας εμμέσως πλην σαφώς περιβάλλει με ένα μανδύα ατιμωρησίας τις επιθέσεις κατά μεταναστών που έχουν προηγηθεί. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι στις 32 υποθέσεις που έφτασαν την Πέμπτη στην Εισαγγελία του Αρείου Πάγου συγκαταλέγονται δολοφονικές επιθέσεις κατά μεταναστών από τα μέσα του 2012 μέχρι και σήμερα. Είναι ηλίου φαεινότερο ότι αυτές οι υποθέσεις αποτελούν σταγόνα στον ωκεανό της φασιστικής

28 • HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013

Στις 19/9/2013, δύο μόλις ημέρες μετά τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα και μετά από μεγαλόστομες δηλώσεις του υπουργού Προστασίας του Πολίτη, Νίκου Δένδια, ο τελευταίος απέστειλε στην Εισαγγελία του Αρείου Πάγου 32 υποθέσεις που αφορούν αξιόποινες πράξεις υποστηρικτών και βουλευτών της Χρυσής Αυγής που «φαίνεται να προσιδιάζουν σε σύσταση εγκληματικής οργάνωσης και στην άσκηση οργανωμένης εγκληματικής δραστηριότητας». Σκοπός, όπως ανακοίνωσε η πολιτική ηγεσία του υπουργείου, πετώντας την «καυτή πατάτα» στο υπουργείο Δικαιοσύνης, είναι να διερευνηθεί κατά πόσο υπάρχει ηθική αυτουργία από το κόμμα της Χρυσής Αυγής. Ξεφυλλίζοντας το φάκελο μπορεί να συναντήσει κανείς τα μισά αδικήματα του ποινικού κώδικα. Από μαχαιρώματα, ξυλοδαρμούς και φθορές μέχρι και δύο δολοφονίες. Λειτουργούν τόσο καλά τα αντανακλαστικά του κ. Δένδια ή δυστυχώς υπάρχει και μία δεύτερη, πιο ενδελεχής ανάγνωση; Του Νίκου Ανδριόπουλου

μισαλλοδοξίας της Χρυσής Αυγής, αφού οι αντίστοιχες κακουργηματικές πράξεις εναντίον μεταναστών βρίσκονται εδώ και χρόνια στην ημερήσια διάταξη. Αν στα θύματα των επιθέσεων αυτών που δημοσιοποιούνται από τον Τύπο προστίθεντο και οι επιθέσεις κατά μεταναστών που βρίσκονται χωρίς χαρτιά στη χώρα και οι οποίοι δεν φτάνουν ούτε μέχρι το νοσοκoμείο, ο φάκελος του κ. Δένδια

σίγουρα θα ήταν κατά πολύ ογκωδέστερος. Αλλά ακόμα και για αυτές τις 32 υποθέσεις, 15 μήνες φαντάζουν πολλοί για να διανύσει κανείς τη διαδρομή Κατεχάκη-Αλεξάνδρας...

Ασθενής μνήμη...

Δεν είναι λίγοι αυτοί που χαρακτήρισαν προσχηματική την αποστολή των υποθέσεων στην Εισαγγελία του Αρείου Πάγου


μετά τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα. Εντύπωση προκαλεί ωστόσο το γεγονός ότι από τον φάκελο λείπουν, εκτός από τις εκατοντάδες επιθέσεις κατά μεταναστών που έχουν καταγραφεί από οργανώσεις όπως η Διεθνής Αμνηστία, και ορισμένες πολύκροτες υποθέσεις που απασχόλησαν τον Τύπο και τις Αρχές. Συγκεκριμένα, ήσσονος σημασίας φαίνεται πως θεωρήθηκε η υπόθεση με τους τρεις νεαρούς που, αφού συνελήφθησαν με αυτοσχέδιους εκρηκτικούς μηχανισμούς, ένας εξ αυτών ομολόγησε ότι είχε σκοπό να πυρπολήσει τόπο λατρείας μουσουλμάνων. Το περιστατικό συνέβη στον Βόλο στις 15 Νοεμβρίου 2012 και οι 3 συλληφθέντες παραδέχθηκαν ότι, αν και δεν είχαν ιδιαίτερες σχέσεις μεταξύ τους, συναντιόντουσαν συχνά στα γραφεία της Χρυσής Αυγής στον Βόλο. Μάλιστα, όπως προέκυψε, οι τρεις νεαροί επισκέπτονταν συχνά τα εν λόγω γραφεία, γιατί το κόμμα φρόντιζε να τους εξασφαλίζει τακτικά κάποια μεροκάματα σε αγροτικές εργασίες. Αντίθετα με ό,τι αναμενόταν, το κατηγορητήριο, που είχε βασιστεί στο άρθρο 187, γνωστό και ως «τρομονόμο», δεν έκανε λόγο για σύσταση τρομοκρατικής οργάνωσης. Όπως είχε τονίσει στο Hot Doc ο διακεκριμένος ποινικολόγος Γιώργος Αγιοστρατίτης, σε περίπτωση που είχε συμβεί αυτό «η ποινή που θα τους είχε επιβληθεί θα ήταν πολύ

Αν στα θύματα των επιθέσεων αυτών που δημοσιοποιούνται από τον Τύπο προστίθεντο και οι επιθέσεις κατά μεταναστών που βρίσκονται χωρίς χαρτιά στη χώρα και οι οποίοι δεν φτάνουν ούτε μέχρι το νοσοκoμείο, ο φάκελος του κ. Δένδια σίγουρα θα ήταν κατά πολύ ογκωδέστερος. Αλλά ακόμα και για αυτές τις 32 υποθέσεις, 15 μήνες φαντάζουν πολλοί για να διανύσει κανείς τη διαδρομή ΚατεχάκηΑλεξάνδρας...

μεγαλύτερη και δεν θα είχαν αφεθεί έστω και προσωρινά ελεύθεροι, αλλά θα είχαν προφυλακιστεί». Στις 17 Ιουλίου 2012, είκοσι άνθρωποι

με διακριτικά της Χρυσής Αυγής λεηλά-

τησαν επτά σπίτια και χτύπησαν τους

μετανάστες που κατοικούσαν σε αυτά

στο Μενίδι. Σύμφωνα με καταγγελία και μήνυση που κατέθεσαν θύματα

όταν ήρθε η αστυνομία, οι δράστες βρί-

σκονταν σε παρακείμενα σπίτια και δεν σταμάτησαν παρά μία ώρα αργότερα.

Παρόμοια συμπεριφορά επέδειξαν αστυ-

νομικές δυνάμεις σε επίθεση κατά του Πακιστανού Γκανζαφάρ Αλί, ο οποίος

δέχθηκε επίθεση από μαυροντυμένα

άτομα στο Περιστέρι στις 27 Ιουλίου 2012. Όταν έφτασε το περιπολικό, το οποίο

βρισκόταν σε απόσταση λίγων μέτρων,

οι αστυνομικοί συνέλαβαν τον κ. Αλί και, αφού τον μετέφεραν στο τμήμα, του

είπαν, σύμφωνα με τη μετέπειτα κατατεθείσα μήνυση, «φύγε και μην πεις τίποτα

για ό,τι έγινε».

Στις υποθέσεις αυτές προστίθενται δεκά-

δες, οι οποίες ποτέ δεν είδαν το φως της

δημοσιότητας και δεν απασχόλησαν τον

Τύπο. Αυτές ωστόσο οι υποθέσεις δεν πληρούσαν ως φαίνεται τα κριτήρια του

υπουργού Προστασίας του Πολίτη για να αποσταλούν στην Εισαγγελία. 

HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 • 29


Χρυσή Αυγή

Οι 32 υποθέσεις βίας που συσχέτισε η ΡΑΦΗΝΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ

Την 7/9/2012, 30 άτομα πεζή µε επικεφαλής τους βουλευτές της Χρυσής Αυγής ΗΛΙΟΠΟΥΛΟ Παναγιώτη και ΓΕΡΜΕΝΗ Γεώργιο σταμάτησαν μπροστά από πάγκο μικροπωλητή αλλοδαπού και τον αναποδογύρισαν. Την 11/9/2012, 7 άτοµα µέλη της Χρυσής Αυγής επιτέθηκαν σε κοµµωτήριο αλλοδαπού. Έριξαν μολότοφ και μαχαίρωσαν πελάτη.

Λ.ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

Την 22/9/2012 µέλος της Χρυσής Αυγής επιτέθηκε µε μαχαίρι σε 2 αλλοδαπούς που βρίσκονταν σε στάση λεωφορείου στη Λ. Ηρακλείου, τραυματίζοντας τον έναν σοβαρά. Συνελήφθη ο δράστης.

ΛΥΚΟΒΡΥΣΗ

Την 22/9/2012, µέλη της Χρυσής Αυγής έκοψαν την πορεία σε μοτοσικλέτα που επέβαιναν αλλοδαποί και τους την αφαίρεσαν. Συνελήφθη ο ένας δράστης.

ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΛΑΥΡΙΟ ΚΑΤΩ ΠΕΤΡΑΛΩΝΑ

Την 22/9/2012, µέλη της Χρυσής Αυγής επιτέθηκαν µε μαχαίρι σε 3 αλλοδαπούς και τραυμάτισαν 2 από αυτούς. Συνελήφθη ο ένας δράστης. Την 5/10/2012, Ι.Χ.Φ. αυτ/το προσέγγισε πλυντήριο-λιπαντήριο αυτοκινήτων, εξήλθαν περίπου δέκα (10) άτομα, τα οποία φορούσαν µαύρα ρούχα, εκ των οποίων οι δύο μπλούζες που έφεραν τα διακριτικά ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ, και επιτέθηκαν στους αλλοδαπούς εργαζόμενους. Την 17/1/2013, 2 µέλη της Χρυσής Αυγής επέφεραν µε μαχαίρι θανάσιμο τραυµατισµό σε υπήκοο Πακιστάν. Οι δράστες συνελήφθησαν και προφυλακίστηκαν, ο ένας εκ των οποίων ήταν πυροσβέστης. Την 6/3/2013 υποβλήθηκε στον κ. Εισαγγελέα Πληµµελειοδικών Αθηνών οπτικοακουστικό υλικό της τηλεοπτικής εκπομπής ΣΚΑΙ ΤΩΡΑ, η οποία προβλήθηκε τις µεσηµβρινές ώρες της 6/3/2013 μέσω του τηλεοπτικού σταθμού ΣΚΑΙ και προέβαλε απόσπασμα ντοκιμαντέρ του βρετανικού τηλεοπτικού σταθμού Channel 4, στο οποίο εμφανίζεται υποψήφιος βουλευτής του πολιτικού κόµµατος της Χρυσής Αυγής να εκφράζει προφορικά ιδέες προσβλητικές κατά αλλοδαπών, λόγω της φυλετικής ή εθνικής τους καταγωγής. Όπως προέκυψε, πρόκειται για τον υποψήφιο βουλευτή ΠΛΩΜΑΡΙΤΗ-ΚΑΡΑΜΠΕΛΑ Αλέξανδρο του Νικολάου και της Εριφίλης, γεν. 10/8/1959 στην Αθήνα, κατ. Αθηνών.

ΑΘΗΝΑ

Την 2/5/2013, στην πλατεία Συντάγµατος, ο βουλευτής της Χρυσής Αυγής Γ. Γερµενής συνεπλάκη µε άντρες της φρουράς του δήμαρχου Γ. Καµίνη, µε αποτέλεσμα να τραυματιστεί ένα κοριτσάκι.

……..

Σύμφωνα με ένορκη καταγγελία εκπαιδευτικού, δέχθηκε κλήση µε απόκρυψη αριθμού από κάποιον άγνωστο άνδρα, ο οποίος της είπε τα εξής: «…Χρυσή Αυγή… να διώξετε τα παιδιά από το Πακιστάν και την Ινδία και τους άλλους αλλοδαπούς, διότι έχει δοθεί εντολή να κόψουν τα αυτιά και να απαγάγουν τους εκπαιδευτικούς και τους συνοδούς τους. Ευχαριστώ πολύ». Στο ανωτέρω Νηπιαγωγείο φοιτούν συνολικά 47 νήπια, εκ των οποίων τα 3 κατάγονται απ’ την Αλβανία, το 1 από Ουκρανία και τα υπόλοιπα είναι ημεδαπά. Στο νηπιαγωγείο εργάζονται συνολικά τρείς εκπαιδευτικοί, ενώ στο παρελθόν δεν είχαν ποτέ δεχθεί ξανά απειλή, ούτε είχε δημιουργηθεί κάποιο πρόβλημα µε τα αλλοδαπά νήπια, ενώ το νηπιαγωγείο δεν διαθέτει κάποιο σχολικό λεωφορείο και τα νήπια τα παραλαμβάνουν οι γονείς τους ή άτομα που οι γονείς έχουν υποδείξει.

………….

Την 12/6/2013 και ώρα 11:30, η ……. κατήγγειλε ενόρκως ότι την 5/6/2013 και περί ώρα 11:00 άγνωστος άνδρας ηλικίας τηλεφώνησε στο 2ο και της είπε «Χρυσή Αυγή, αν υπάρχουν παιδιά από το Πακιστάν και την Ασία στο νηπιαγωγείο, θα σας κάνουμε ντου και έφοδο», πλην όµως δεν πρόλαβε να ολοκληρώσει την πρότασή του, καθώς αυτή του έκλεισε το τηλέφωνο.

…………

Πέντε άτομα, τα οποία επέβαιναν σε τρεις µοτ/τες και φορούσαν µαύρες µπλούζες µε τα διακριτικά της ΧΡΥΣΗΣ ΑΥΓΗΣ, χτύπησαν µε ένα ρόπαλο στην πλάτη αλλοδαπό και εν συνεχεία, αφού τον έριξαν στο έδαφος, άπαντες τον χτυπούσαν µε γροθιές στο πρόσωπο και στον σβέρκο του, και ένας εξ αυτών συνέχισε να τον χτυπάει µε το ρόπαλο στον αριστερό του αγκώνα, µε αποτέλεσμα να του προκαλέσει εκδορές. Αυτεπάγγελτη προανάκριση κατόπιν καταγγελίας του ανωτέρω. Δράστες άγνωστοι.

30 • HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013


ε η Αστυνομία με τη Χρυσή Αυγή ΚΕΡΑΤΣΙΝΙ

Την 18/9/2013 και ώρα 00:13, 45χρονος, µέλος της Χρυσής Αυγής, τραυμάτισε θανάσιμα µε µαχαίρι 34χρονο ημεδαπό.

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Την 7/11/2012 συνελήφθησαν 2 ημεδαποί µέλη της Χρυσής Αυγής για επίθεση κατά 2 φοιτητών µελών της ΚΝΕ που βρίσκονταν στον εξωτερικό χώρο του ΕΠΑΛ.

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Την 27/5/2013, 10 άτομα που φορούσαν μπλουζάκια της Χ.Α τραυμάτισαν µε μαχαίρι αλλοδαπό.

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Την 26/8/13 συνελήφθη ημεδαπός, ο οποίος δήλωσε ότι είναι πρώην µέλος της Χρυσής Αυγής, διότι εξύβρισε και απείλησε αλλοδαπούς.

ΞΑΝΘΗ

Την 6/8/2012, 40 µέλη της Χρυσής Αυγής εκφώνησαν συνθήµατα έξωθεν οικίας βουλευτή Αλ. ΚΟΝΤΟΥ. Προσήχθη ένα άτοµο, αλλά ο βουλευτής δεν επιθυµούσε την ποινική δίωξη.

ΞΑΝΘΗ

Την 10/3/2013, κατά τη διάρκεια συµπλοκής 50 ατόµων του Α/Αχώρου και 20 µελών της Χ.Α., τραυµατίστηκε ένας µαθητής λυκείου που ανήκε στον Α/Αχώρο και 2 µέλη της Χ.Α.

ΣΕΡΡΕΣ

Την 3/10/2012, 2 άτοµα που φορούσαν µπλούζες της Χρυσής Αυγής επιτέθηκαν σε ηµεδαπό τραυµατίζοντάς τον ελαφρά.

ΒΕΡΟΙΑ

Την 9/6/2012, 25 άτοµα της Χρυσής Αυγής επιτέθηκαν σε άτοµα που βρίσκονταν σε κατάστηµα, προκαλώντας σωµατικές βλάβες.

ΚΟΖΑΝΗ

Την 15/12/12, 3 ηµεδαποί που βρίσκονταν σε καφετέρια στέκι ατόµων του Α/Αχώρου δέχθηκαν επίθεση από άτοµα που φορούσαν µπλούζες της Χρυσής Αυγής.

ΒΟΛΟΣ ΙΣΤΙΑΙΑ ΙΤΕΑ

Την 28/3/2013, 2 µέλη της Χρυσής Αυγής πέταξαν πέτρα και µολότοφ σε τράπεζα. Την 26/11/2012, ερωτήσεις µελών Χρυσής Αυγής σε καταστήµατα και µικροπωλητές γιατί απασχολούν αλλοδαπούς. Κατά την επιστροφή ατόµων της Χ.Α από το µνηµείο Θερµοπυλών, σε στάση τους σε καφετέρια, χτύπησαν θαµώνα που πέταξε εναντίον τους µπουκάλι.

ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ

∆έκα ηµεδαποί, µεταξύ των οποίων βουλευτής του Λαϊκού Συνδέσµου ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ και ένας αρχιφύλακας προσωπικής ασφάλειας προέβησαν σε διενέργεια ελέγχων σε αλλοδαπούς µετανάστες µικροπωλητές προκαλώντας ζηµιές σε βάρος τους.

ΖΑΚΥΝΘΟΣ

Την 6/4/2013, µέλη του ΠΑΜΕ, κατά τη διάρκεια διανοµής συσσιτίου από µέλη της Χρυσής Αυγής, συνεπλάκησαν µε αστυνοµικές δυνάµεις.

ΑΓΡΙΝΙΟ ΛΟΥΤΡΑΚΙ

Την 8/5/2013, δημοσιογράφος τοπικών μέσων ενηµέρωσης κατήγγειλε ότι απογευματινές ώρες της 8/5/2013 τον εξύβρισε και τον απείλησε τηλεφωνικά ο ΜΠΑΡΜΠΑΡΟΥΣΗΣ Κων/νος. Την 25/2/13, κατά την κατάθεση στεφάνου στην πλατεία ηρώων, οµάδα αριστεριστών επιχείρησε να εµποδίσει τον βουλευτή της Χ.Α ΜΠΟΥΚΟΥΡΑ. Επενέβη η αστυνοµία συλλαµβάνοντας 2 µέλη της Χρυσής Αυγής και 2 αριστεριστές.

ΜΕΛΙΓΑΛΑΣ

Την 15/9/2013, κατά τη διάρκεια µνηµόσυνου για τα θύµατα της Πηγάδας, µέλη της Χρυσής Αυγής προκάλεσαν επεισόδιο µε µέλη του ΛΑΟΣ και του Πατριωτικού Εθνικού Συνδέσµου.

ΧΙΟΣ

Την 10/10/2012, Πακιστανός δέχθηκε απειλές από οµάδα 9 ατόµων που µπήκαν στο σπίτι του λέγοντας ότι ήταν µέλη της Χρυσής Αυγής και να φύγει από το νησί. Αναγνωρίστηκε από τον παθόντα 1 λιµενικός.

ΛΕΣΒΟΣ ΙΕΡΑΠΕΤΡΑ

Την 26/7/2013, µέλος της Χρυσής Αυγής υπέβαλε µήνυση κατά 4 ατόµων, τα οποία τον εξύβρισαν και τον χτύπησαν. Την 13/2/2013, µέλη της Χρυσής Αυγής επιτέθηκαν σε 3 αλλοδαπούς προκαλώντας τους σωµατικές βλάβες. Συνελήφθη ένας εκ των δραστών.

HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 • 31


Χρυσή Αυγή

ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ

ΑΠΕΙΛΟΥΝ ΑΛΛΑ ΔΕΝ ΔΙΩΚΟΝΤΑΙ Του Μάριου Αραβαντινού Τον Οκτώβριο του 2010 η Χρυσή Αυγή γίνεται γνωστή στο ευρύ κοινό με την εκλογή του Νίκου Μιχαλολιάκου στο δημοτικό συμβούλιο του Δήμου Αθηναίων. Λίγο καιρό νωρίτερα είχαν αρχίσει να γίνονται γνωστές και οι ναζιστικές αντιλήψεις του κόμματός του, στελέχη του οποίου σε μια μη διωκόμενη από την ελληνική νομοθεσία πράξη αποστρέφονταν τη Δημοκρατία και το Κοινοβούλιο, το οποίο σήμερα εκμεταλλεύονται για να προβληθούν, δεν δίσταζαν όμως ακόμη και να απειλούν με δημόσιες δηλώσεις τους, πράξη για την οποία προβλέπεται αυτεπάγγελτη δίωξη. Ακόμη λοιπόν κι αν υποθέσουμε ότι, τουλάχιστον μέχρι η Χρυσή Αυγή να εκπροσωπηθεί αρχικά στον Δήμο Αθηναίων και αργότερα στην ελληνική Βουλή, οι πολιτειακές αρχές αγνοούσαν την εγκληματική δράση και τις ναζιστικές τάσεις της, ακόμη κι αν υποθέσουμε ότι αυτή η άγνοια αποτελούσε τροχοπέδη στην ποινικοποίηση της οργάνωσης, πώς άραγε να εξηγήσουμε το γεγονός ότι ακόμη και σήμερα καμιά εισαγγελική αρχή δεν έχει παρέμβει -παρά σε ελάχιστες περιπτώσεις- για άκρως εμπρηστικές, συχνά και ποινικά κολάσιμες δηλώσεις μελών της, βουλευτών της, ακόμη του αρχηγού της και μάλιστα 32 • HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013

για αδικήματα, όπως αυτό της απειλής, τα οποία διώκονται αυτεπάγγελτα; Αυτό δεν συνέβη άλλωστε και στην περίπτωση του Πάνου Καμμένου, ο οποίος σ’ ένα πηγαδάκι με οπαδούς των Ανεξαρτήτων Ελλήνων, προκάλεσε, μιλώντας για λιντσάρισμα του Χρήστου Πάχτα; Τα στελέχη της Χρυσής Αυγής δείχνουν όχι απλώς να μη φοβούνται, αλλά να αδιαφορούν επιδεικτικά για τους νόμους, με τον ίδιο τρόπο που οι... νόμοι αδιαφορούν επιλεκτικά για αυτούς. Και τα παραδείγματα είναι πολλά. Η αδράνεια των αρχών απέναντι σε τέτοιες δηλώσεις και πρακτικές προκαλεί σημαντικά ερωτηματικά για τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται τον νόμο και λειτουργούν για το κοινό συμφέρον. Μήπως θεωρείται πως -αν όχι όλες, σίγουρα αρκετέςαπό τις προκλήσεις της Χρυσής Αυγής δεν εμπίπτουν στις διατάξεις του ποινικού κώδικα; Μήπως το μόρφωμα το Νίκου Μιχαλολιάκου πρέπει να παραμένει ισχυρό γιατί κάποιον εξυπηρετεί; Μήπως τελικά πλοκάμια της Χρυσής Αυγής έχουν παρεισφρήσει στους κόλπους της δικαιοσύνης και τρομάζουν εκείνους οι οποίοι καλούνται να εφαρμόσουν το νόμο; Το δεδομένο είναι ένα. Η νομοθεσία υπάρχει. Το ζητούμενο είναι η εφαρμογή της.

Σ

επτέμβριος 2010. Ο Νίκος Μιχαλολιάκος εμφανίζεται στην εκπομπή «Πρόσωπο με πρόσωπο» του Νίκου Χατζηνικολάου στο Alter, για να αναπτύξει το πρόγραμμά του ως υποψήφιος δήμαρχος Αθηναίων. Μεταξύ άλλων λέει: «Θα φτιάξουμε ιδιωτικές εταιρίες ασφάλειας από μέλη του κόμματός μας, θα ζητήσουμε άδειες οπλοφορίας. Γιατί να μην έχει και ο Δήμος Αθηναίων 200 ενόπλους να προστατεύουν τη ζωή των πολιτών;» Είναι η πρώτη φορά που ο ίδιος ο αρχηγός της Χρυσής Αυγής δηλώνει δημόσια την αντίληψή του περί όπλων και βίας. Ο ίδιος, μιλώντας τον Αύγουστο του 2012 –ενώ ήδη η Χρυσή Αυγή αποτελεί μέλος του Κοινοβουλίου– στις Θερμοπύλες σε οπαδούς του και υπερασπιζόμενος τα τάγματα εφόδου, τα οποία ο Νίκος Δένδιας είχε δεσμευτεί ότι θα συντρίψει, αποστρεφόταν κάθε έννοια Δημοκρατίας, δήλωνε ότι αηδιάζει με το Κοινοβούλιο και απειλούσε ότι οι ξιφολόγχες θα ακονίζονται στα πεζοδρόμια. «Εσείς είστε τα τάγματα εφόδου της Χρυσής Αυγής. Ας έρθουν να μετρηθούμε και να δούμε πόσα απίδια βάζει ο σάκος», έλεγε στο συγκεντρωμένο πλήθος και συμπλήρωνε σε έξαλλη κατάσταση: «Δεν αισθανόμαστε καθόλου καλά μέσα στο Κοινοβούλιο. Αισθανόμαστε άβολα. Αισθανόμαστε εκεί μέσα μια σιχασιά και μια αηδία. Αν θέλουν το εγκαταλείπουμε ανά πάσα στιγμή και βγαίνουμε στους δρόμους.


Ο βουλευτής της Χρυσής Αυγής, Γιάννης Λαγός

Ο βουλευτής της Χρυσής Αυγής, Ηλίας Κασιδιάρης

Ο βουλευτής της Χρυσής Αυγής, Χρήστος Παππάς Ο βουλευτής της Χρυσής Αυγής, Ηλίας Παναγιώταρος

Να δουν τι σημαίνει τάγματα εφόδου. Τι σημαίνει μάχη. Τι σημαίνει αγώνας. Τι σημαίνει οι ξιφολόγχες να ακονίζονται στα πεζοδρόμια». Τον Οκτώβριο της ίδιας χρονιάς οι βουλευτές της Χρυσής Αυγής Παναγιώταρος και Παππάς, συμμετείχαν μαζί με παραθρησκευτικές ομάδες σε διαμαρτυρία κατά της παράστασης Coprus Cristi στο θέατρο Χυτήριο στην Ιερά Οδό. Οι δύο άνδρες αποδείκνυαν την αντίθεσή τους στη Δημοκρατία και την ελευθερία του λόγου, βρίζοντας όποιον τολμούσε να εκφράσει τη διαφωνία του, ενώ ο Ηλίας Παναγιώταρος ακουγόταν σε βίντεο να απειλεί κάποιον ο οποίος τον κατέγραφε με την κάμερά του ότι «θα έρθει κι εκείνου η ώρα του». Το επόμενο μήνα, ο Ηλίας Κασιδιάρης, μιλώντας σε ανοιχτή εκδήλωση στα Χανιά, δηλώνει τη χαρά του γιατί ως βουλευτής θα οπλοφορεί νόμιμα και σε περίπτωση που εμπλακεί σε κάποιο επεισόδιο δεν θα κινδυνεύει με αυτόφωρο. «Εκμεταλλευόμαστε ορισμένα προνόμια της βουλευτικής ιδιότητας. Οπλοφορούμε πλέον με άδεια. Δεν υπάρχει και αυτόφωρο σε περίπτωση που γίνει κάποιο επεισόδιο και είμαστε πιο άνετοι στις κινήσεις μας», λέει χαμογελαστός ο εκπρόσωπος Τύπου της Χρυσής Αυγής, όμως ουδείς αρμόδιος παρεμβαίνει. Ο ίδιος αρνείται δημοσίως, λίγους μήνες μετά, το Ολοκαύτωμα των εβραίων, σημειώνοντας με αφορμή την άρνηση

Ο Ηλίας Κασιδιάρης, μιλώντας σε ανοιχτή εκδήλωση στα Χανιά, παραδέχεται ότι "Εκμεταλλευόμαστε ορισμένα προνόμια της βουλευτικής ιδιότητας. Οπλοφορούμε πλέον με άδεια. Δεν υπάρχει και αυτόφωρο σε περίπτωση που γίνει κάποιο επεισόδιο και είμαστε πιο άνετοι στις κινήσεις μας", λέει χαμογελαστός, όμως ουδείς αρμόδιος παρεμβαίνει του ισραηλινού επιχειρηματία Σάμπι Μιωνή να παραστεί στην προανακριτική επιτροπή για τη Λίστα Λαγκάρντ, με την αιτιολογία ότι σε αυτή συμμετέχουν αρνητές του Ολοκαυτώματος, ότι «ασφαλώς και συμμετέχουν αρνητές

του Ολοκαυτώματος στην Επιτροπή». Ο Ηλίας Κασιδιάρης φωτογράφιζε ασφαλώς τον εαυτό του. Τον Ιούλιο του 2013 ο Χρήστος Παππάς προχωρά σε μια άνευ προηγουμένου στα κοινοβουλευτικά χρονικά τοποθέτηση. Με αφορμή την επέτειο της αποκατάστασης της Δημοκρατίας, δηλώνει στην Ολομέλεια της Βουλής ότι η πτώση της χούντας αποτελεί πραξικόπημα. «Ετοιμάζεστε να γιορτάσετε την 24η Ιουλίου, ανώμαλη εξέλιξη ήταν και ένα πραξικόπημα», λέει, αφήνοντας άφωνους τους βουλευτές που παρακολουθούν τη συζήτηση. Στις αρχές του περασμένου Αυγούστου σειρά παίρνει ο βουλευτής Πειραιά Γιάννης Λαγός, ο οποίος απειλεί τους εκπροσώπους του ΚΚΕ με εξαφάνιση. Ο Λαγός επισκέπτεται τη ναυπηγοεπισκευαστική ζώνη του Περάματος και συνομιλεί με ομοϊδεάτες του, εργαζόμενους τους οποίους καλεί να ζητήσουν βοήθεια από τη Χρυσή Αυγή. Σε δήλωσή του στην κάμερα, η οποία προβλήθηκε από το σύνολο των Media στη χώρα μας, φαίνεται να λέει: «Οι λακέδες του ΠΑΜΕ και του ΚΚΕ, οι οποίοι καπηλεύονται τόσα χρόνια αυτή την κατάσταση, θα εξαφανιστούν από εδώ μέσα». Περίπου έναν μήνα μετά, στις 13 Σεπτεμβρίου, μέλη του ΚΚΕ και της ΚΝΕ δέχονται άνανδρη επίθεση από χρυσαυγίτες στο Πέραμα.  HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 • 33


Χρυσή Αυγή

Συστηματικά

συστημική

«Ο εθνικοσοσιαλισμός απελευθέρωσε τον γερμανό εργάτη από τη μέγγενη ενός δόγματος (σ.σ. του κομμουνιστικού) που ήταν βασικά εχθρικό τόσο για τον εργοδότη όσο και για τον εργαζόμενο. Ο Αδόλφος Χίτλερ επέστρεψε τον εργάτη στο έθνος του. Τον μετέτρεψε σε πειθαρχημένο στρατιώτη της εργασίας και συνεπώς σύντροφό μας», έλεγε σε μια ομιλία του το 1934, έναν χρόνο μετά την εκλογή του Χίτλερ στην εξουσία, ο βιομήχανος Άλφρεντ Κρουπ, εκ των στυλοβατών του ναζιστικού καθεστώτος. Ήταν η πρώτη φορά που κάποιος παραδεχόταν ότι ο εθνικοσοσιαλισμός είναι κατά βάθος το μακρύ χέρι του συστήματος και όχι εκείνος που το πολεμά. Του Μάριου Αραβαντινού

Ο

Αδόλφος Χίτλερ και οι αντιλήψεις του αποτελούν τη βάση της ναζιστικής ιδεολογίας της Χρυσής Αυγής. Κι όσο κι αν τα στελέχη της προσπαθούν να αποποιηθούν τις ιδέες και τις πρακτικές του, τα γεγονότα τους διαψεύδουν. Η Χρυσή Αυγή είναι το μακρύ χέρι του συστήματος που κατηγορεί και οι πρακτικές της αποδεικνύουν του λόγου το ασφαλές. Το ναζιστικό μόρφωμα του Νίκου Μιχαλολιάκου αποτελεί, τόσο θεσμικά όσο και εξωθεσμικά, όργανο του συστήματος. Όχι μόνο γιατί η ολοένα αυξανόμενη βία που προκαλεί οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια τον τρομαγμένο πολίτη στην αγκαλιά ενός συστήματος που δήθεν του παρέχει ασφάλεια, αλλά και γιατί η ίδια η πολιτική της Χρυσής Αυγής αποτελεί συνέχεια της διεφθαρμένης αντίληψης που διέπει μεγάλο μέρος του πολιτικού κόσμου.

Μες στη ΣΑΛΛΑτα της Επιτροπής

Ιούλιος 2012. Η Χρυσή Αυγή έχει μόλις συμπληρώσει έναν μήνα παρουσίας στο

34 • HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013

ελληνικό κοινοβούλιο και καλείται να δώσει για πρώτη φορά τα αντισυστημικά της διαπιστευτήρια. Είναι η περίοδος που η Αγροτική Τράπεζα χωρίζεται σε καλή και κακή, για να ξεπουληθεί έναντι ευτελούς για τα τραπεζικά δεδομένα τιμήματος, 97 εκατ. ευρώ, στην Τράπεζα Πειραιώς του Μιχάλη Σάλλα. Οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ ζητούν την κλήση του υπουργού Οικονομικών Γιάννη Στουρνάρα και του επικεφαλής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιώργου Προβόπουλου στη Διαρκή Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων, προκειμένου να αποκαλυφθούν οι λεπτομέρειες της συμφωνίας και να δοθούν εξηγήσεις. Κατά της πρότασης τάσσονται, όπως αναμενόταν, οι μετέχοντες στην Επιτροπή βουλευτές των τριών κομμάτων που στήριζαν τότε την κυβέρνηση και, ω του θαύματος, οι βουλευτές της Χρυσής Αυγής, ενώ υπέρ της πρότασης είναι οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ, των Ανεξάρτητων Ελλήνων και του ΚΚΕ. Ο απαραίτητος αριθμός υπογραφών τελικά συγκεντρώνεται και οι δύο άνδρες καλούνται στην Επιτροπή στις 3 Αυγούστου,

προκειμένου να απαντήσουν στις ερωτήσεις των βουλευτών. Η Χρυσή Αυγή έχει ήδη δηλώσει την αντίθεσή της στην κλήση τους, δεδομένου όμως ότι η πρόταση των βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ έχει εγκριθεί, καλείται διά του εκπροσώπου της να υποβάλει ερώτηση. Ο Ηλίας Παναγιώταρος παίρνει τον λόγο και υποβάλλει τέσσερα ερωτήματα, το τελευταίο εκ των οποίων αφήνει άναυδους τους παριστάμενους βουλευτές. Το ερώτημα είναι «αν υπάρχει μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της παλιάς Αγροτικής που μετέφερε από τον προσωπικό του λογαριασμό 8 εκατ. ευρώ στο εξωτερικό». Ο Ηλίας Παναγιώταρος αποχωρεί από την αίθουσα και λίγα λεπτά μετά ο Γιώργος Προβόπουλος απαντά ότι «υπάρχουν καταγγελίες ότι πολύ υψηλόβαθμο στέλεχος της τράπεζας αυτής (σ.σ. Αγροτικής) είχε βγάλει στο εξωτερικό τους τελευταίους μήνες περί τα 10 εκατ. ευρώ». «Μπορώ να σας βεβαιώσω», συνέχιζε ο κ. Προβόπουλος, «ότι τα ευρήματα αυτά έχουν σταλεί στις αρμόδιες αρχές για να διερευνηθούν». Ο Γιώργος Προβόπουλος δεν αποκαλύπτει


το όνομα του στελέχους, φωτογραφίζει όμως τον διοικητή της Αγροτικής Θεόδωρο Πανταλάκη, ο οποίος αντιδρά έντονα στο ξεπούλημα της τράπεζας, καθότι είναι ο μόνος που διαθέτει στοιχεία για το πώς έγινε το stress test, για το πώς απαγορεύτηκε η ανακεφαλαιοποίηση της τράπεζας και για το πώς τελικά ευνοήθηκε η Πειραιώς. Ο Πανταλάκης καθίσταται αυτομάτως αφερέγγυος και η όποια αντίδρασή του φαντάζει πια ως προσπάθεια εξυπηρέτησης προσωπικών συμφερόντων. Η Χρυσή Αυγή αποδεικνύει για πρώτη φορά ότι δεν αποτελεί παρά το μακρύ χέρι του συστήματος και συμβάλλει με τον τρόπο της στην άρση των όποιων αντιδράσεων στο ξεπούλημα της Αγροτικής. Αυτή ήταν μόνο η αρχή.

Παίζοντας το παιχνίδι των εφοπλιστών

Δεν έχει συμπληρωθεί ένας μήνας και η Χρυσή Αυγή φροντίζει να αποδείξει ξανά την αφοσίωσή της στο σύστημα, ψηφίζοντας μια φτιαγμένη στα μέτρα των ιδιοκτητών αθλητικών ανωνύμων εταιριών τροπολογία, η οποία

Η Χρυσή Αυγή αποδεικνύει για πρώτη φορά ότι δεν αποτελεί παρά το μακρύ χέρι του συστήματος και συμβάλλει με τον τρόπο της στην άρση των όποιων αντιδράσεων στο ξεπούλημα της Αγροτικής. Αυτή ήταν μόνο η αρχή

συμπεριλαμβάνεται σε νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης. Πρόκειται για τροπολογία η οποία δίνει το δικαίωμα σε ΠΑΕ, ΚΑΕ και ΤΑΑ να προσκομίζουν φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα στην Επιτροπή Επαγγελματικού Αθλητισμού ακόμη κι ένα μήνα μετά από την έναρξη του πρωταθλήματος, ενώ μέχρι εκείνη τη στιγμή προβλεπόταν οι ενημερότητες να προσκομίζονται πριν από την έναρξη της αγωνιστικής περιόδου. Έτσι, ακόμη κι αν ένα επαγγελματικό σωματείο είναι βουτηγμένο στα χρέη, μπορεί να συμμετέχει στο πρωτάθλημα. Η Χρυσή Αυγή ψηφίζει την τροπολογία, με τον Γιώργο Γερμενή να λέει κατά την αγόρευσή του στη Βουλή ότι το κόμμα του είναι υπέρ του ενός μηνός παράτασης που δίνεται στις ΠΑΕ και στις ΚΑΕ. Σημειωτέον, και χωρίς αυτό να είναι απαραιτήτως μεμπτό, ότι ο αδελφός του Νίκου Μιχαλολιάκου, Τάκης Μιχαλόλιας, είναι δικηγόρος του προέδρου της ΠΑΕ Ολυμπιακός Βαγγέλη Μαρινάκη. Η «αντισυστημικότητα» της Χρυσής Αυγής θα αποδεικνυόταν ξανά το   HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 • 35


Χρυσή Αυγή

απόγευμα της 18ης Σεπτεμβρίου, όταν θα καταψήφιζε ρύθμιση για το πλωτό μουσείο «Νεράιδα» του Ιδρύματος Λάτση, το οποίο θα περνούσε στην αιγίδα του υπουργείου Ναυτιλίας ως Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου. Η Χρυσή Αυγή αντιτάχθηκε, ενώ ο Ηλίας Παναγιώταρος δήλωνε: «Σε ένα νομοσχέδιο για περιστολή δημοσίων δαπανών δεν μπορεί να μπαίνει ένα άσχετο θέμα, όπως είναι η ίδρυση πλωτού μουσείου, το οποίο δωρίζεται από έναν εκ των πλουσιότερων ανθρώπων της γης [...] Θα μπορούσε κάλλιστα αυτό το μουσείο να κάνει πολύ καλή δουλειά ευρισκόμενο στα χέρια του Ιδρύματος Λάτση». Η δήλωση Παναγιώταρου είχε προκαλέσει την αντίδραση του Νίκου Καραθανασόπουλου από πλευράς ΚΚΕ, ο οποίος σχολίασε σχετικά: «Όταν πρόκειται για τους προστάτες, για τα αφεντικά, η Χρυσή Αυγή βγαίνει και μιλά για δωρεά του Λάτση προς το δημόσιο».

Στις 5 Νοεμβρίου, η Χρυσή Αυγή θα λειτουργούσε ξανά ως φερέφωνο της εφοπλιστικής κοινότητας. Ήταν η περίοδος κατά την οποία η κυβέρνηση ζητούσε από τους εφοπλιστές να συνδράμουν στην ελληνική οικονομία, προσφέροντας οικειοθελώς το ποσό των 80 εκατ. ευρώ 36 • HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013

Περίπου δύο μήνες μετά, στις 5 Νοεμβρίου, η Χρυσή Αυγή θα λειτουργούσε ξανά ως φερέφωνο της εφοπλιστικής κοινότητας. Ήταν η περίοδος κατά την οποία η κυβέρνηση ζητούσε από τους εφοπλιστές να συνδράμουν στην ελληνική οικονομία, προσφέροντας οικειοθελώς το ποσό των 80 εκατ. ευρώ. Ο Γιώργος Γερμενής, μιλώντας για λογαριασμό της Χρυσής Αυγής, απέρριπτε την πρόταση, λέγοντας ότι «την ίδια μέρα που θα εφαρμοστεί το μέτρο, τα περισσότερα αν όχι όλα τα πλοία του εμπορικού στόλου θα υποστείλουν την ελληνική σημαία και με μεγάλη ευκολία θα επιλέξουν μια άλλη που θα εξυπηρετεί καλύτερα τα συμφέροντά τους». Συμπλήρωνε μάλιστα ότι «ενώ ο κλάδος της ναυτιλίας έχει στηρίξει την ελληνική οικονομία κατά το παρελθόν, η κυβέρνηση συμβάλλει καθοριστικά στην καταστροφή του». Ο Γιώργος Γερμενής πιθανώς αγνοούσε τις 56 φοροαπαλλαγές που απολαμβάνει ο κλάδος των εφοπλιστών, όπως αγνοούσε και το γεγονός ότιμ σύμφωνα με τον προϋπολογισμό του 2013, θα περικόπτονταν, μεταξύ άλλων, και 82 εκατ. ευρώ από τους ανάπηρους. «Ο ακτιβισμός σας φτάνει έως εκεί που σας επιτρέπουν τα αφεντικά σας», απαντούσε στον Χρυσαυγίτη βουλευτή ο Βαγγέλης Διαμαντόπουλος του ΣΥΡΙΖΑ, καταδεικνύοντας με εμφατικό τρόπο τη συστημικότητα της κατά τ’ άλλα αντισυστημικής νεοναζιστικής οργάνωσης.

Της λίστας τα παράξενα

Η Χρυσή Αυγή έχει αποδείξει, σε περίπου έξι μήνες παρουσίας της στο ελληνικό Κοινοβούλιο, ότι δεν αποτελεί παρά μέρος του συστήματος το οποίο κατηγορεί. Θα περίμενε κανείς, τουλάχιστον στην υπόθεση της Λίστας Λαγκάρντ, να είχε διαφορετική στάση. Στάση που θα δικαίωνε τις προεκλογικές κορώνες περί αντισυστημικότητας και διαφθοράς που πρέπει να λάβει τέλος. Φευ! Στις 19 Δεκεμβρίου συνεδριάζει η Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας για τη συνέχιση των ερευνών γύρω από την υπόθεση της λίστας. Οι μετέχοντες βουλευτές καλούνται να ψηφίσουν αν η Επιτροπή τους θα συνεχίσει να ερευνά

την υπόθεση ή αν αυτή θα παραπεμφθεί στην Επιτροπή Ελέγχου Πόθεν Έσχες. Έξι βουλευτές, μεταξύ των οποίων ακόμη και ο Μανώλης Κεφαλογιάννης της Νέας Δημοκρατίας, ψηφίζουν υπέρ της συνέχισης των ερευνών, ενώ κατά ψηφίζουν επτά. Ανάμεσά τους και ο εκπρόσωπος της Χρυσής Αυγής Μιχάλης Αρβανίτης, ο οποίος εκ των υστέρων είπε ότι έκανε λάθος. Άραγε οφείλονται σε λάθος και οι μέχρι σήμερα συμβιβασμοί της Χρυσής Αυγής με το σύστημα, ή μήπως η ίδια είναι το σύστημα που θέλει να αποστρέφεται; Σαν να μην έφταναν αυτά, τον Μάρ­ τιο του 2013 η Χρυσή Αυγή υποστήριξε εμμέσως πλην σαφώς τη σκανδαλώδη επένδυση της «Ελληνικός Χρυσός» στη Χαλκιδική. Τότε οι βουλευτές Κασιδιάρης, Ζησιμόπουλος και Γρέγος επισκέφθηκαν τους εργαζόμενους στα μεταλλεία Κασσάνδρας για να δηλώσουν τη στήριξή τους στους ίδιους, αλλά και στη συνέχιση των εργασιών της εταιρίας συμφερόντων Μπόμπολα, η οποία, όπως ανέφερε η Χρυσή Αυγή σε ανακοίνωσή της, «δίνει εργασία σε χιλιάδες οικογένειες του νομού». Η Χρυσή Αυγή αναμάσησε τα επιχειρήματα της εταιρίας και της υποστηρικτικής προς αυτήν κυβέρνησης, τάχθηκε στο πλευρό των εργαζομένων, οι οποίοι, όπως επεσήμαινε το κόμμα του Μιχαλολιάκου στην ανακοίνωσή του, «δέχονται απειλές από αριστερούς κύκλους» και στο τέλος, θέλοντας προφανώς να μη διαγράψει εντελώς το αντισυστημικό προφίλ το οποίο πλασάρει, σημείωνε ότι: «Η δραστηριότητα δεν πρέπει να παύσει μεν, αλλά να γίνεται από εταιρία που θα ελέγχεται κατά πλειοψηφία από το δημόσιο». Τέλος, η Χρυσή Αυγή, έκανε αισθητή τη συστημική παρουσία της τον περασμένο Ιούνιο, με αφορμή το κλείσιμο της ΕΡΤ, όταν ναι μεν δήλωσε τη στήριξή της στους εργαζομένους που παλεύουν για το μεροκάματο, προτάσσοντας όμως το επιχείρημα του αποκλεισμού της από τον δημόσιο διάλογο, υποστήριξε ούτε λίγο ούτε πολύ ότι η Δημόσια Τηλεόραση «δεν σέβεται ένα εκατ. έλληνες πολίτες που την υποστηρίζουν και τους υβρίζει διαρκώς ως νεοναζί». 


ΕΚΑΝΑΝ

mainstream ΤΗ ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ Του Μπάμπη Προτοψάλτε

Μερικοί έτρεξαν να ανασκευάσουν, άλλοι τείνουν να εκπαραθυρώσουν τον Ηλία Κασιδιάρη από εκπρόσωπο Τύπου του κόμματος. Όπως και να έχει, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, με δηλώσεις στήριξης στη Χρυσή Αυγή ή με την καλλιέργεια ενός κλίματος πόλωσης, με την ακροδεξιά ατζέντα και τη θεωρία των άκρων, όλοι τους έχουν έναν κοινό παρονομαστή. Έστρωσαν με ροδοπέταλα το δρόμο στον μελανοχίτωνα βραχίονα του συστήματος, για να κοιτούν «εμβρόντητοι» λίγο καιρό αργότερα το αίμα του Παύλου Φύσσα να στάζει από το μαχαίρι των «προσκόπων» που αυτοί προμόταραν. HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 • 37


Χρυσή Αυγή

Ο σύμβουλος του πρωθυπουργού και πρώην ιδρυτικό μέλος της ακροδεξιάς οργάνωσης Δίκτυο 21, Χρύσανθος Λαζαρίδης, μία ημέρα μετά τη δολοφονία στο Κερατσίνι πυροδοτεί εκ νέου το διχαστικό κλίμα, ισχυριζόμενος ότι «ο ΣΥΡΙΖΑ βρίσκεται εκτός συνταγματικού τόξου». Προσκεκλημένος στο κανάλι του Φαλήρου ο κ. Λαζαρίδης, όταν κλήθηκε να σχολιάσει τη Χρυσή Αυγή, ξεπέταξε σε λίγα δευτερόλεπτα το ναζιστικό μόρφωμα και αφιέρωσε σχεδόν ολόκληρη τη συνέντευξή του για να πείσει πόσο ακραίο κόμμα είναι ο ΣΥΡΙΖΑ.

Ο Θάνος Τζήμερος, ιδρυτής του κόμματος Δημιουργία Ξανά, μετά την έκρηξη αυτογνωσίας σε δημόσια δήλωσή του στο facebook ότι είναι «προδότης, δοσίλογος, γερμανοτσολιάς και σκουλίκι», ξαναχτύπησε και προειδοποιεί: «Αν η Χρυσή Αυγή είναι το αυγό, ο ΣΥΡΙΖΑ είναι το φίδι».

38 • HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013

Μπάμπης Παπαδημητρίου O Μπάμπης Παπαδημητρίου από το βήμα του ΣΚΑΙ δήλωνε: «Γιατί όχι μία σοβαρότερη Χρυσή Αυγή, να τη δεχτούμε να υποστηρίξει μια συντηρητική συμμαχία. Σε τελευταία ανάλυση, ο εθνικισμός δεν είναι ντροπή!» Μετά τη δολοφονία Φύσσα ο κ. Μπάμπης, όπως αποκαλείται συνήθως, έσπευσε να ανασκευάσει, καταδικάζοντας το φασιστικό μόρφωμα.

Άρης Πορτοσάλτε Ο Άρης Πορτοσάλτε σε ρόλο συμβουλάτορα προτρέπει τον Ηλία Κασιδιάρη από τη ραδιοφωνική συχνότητα του ΣΚΑΙ, μία ημέρα μετά τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα: «Βρείτε έναν τρόπο να μην σας πιάνουν στο στόμα τους».

Βύρωνας Πολύδωρας Αίσθηση και εσωκομματικές έριδες προκάλεσαν οι δηλώσεις του πρώην υπουργού Προστασίας του Πολίτη Βύρωνα Πολύδωρα, σύμφωνα με τις οποίες «η Χρυσή Αυγή δεν είναι απειλή για τη Δημοκρατία». Λίγο αργότερα ο γαλάζιος υπουργός έγνεψε καταφατικά σε ενδεχόμενο συνεργασίας της ΝΔ με τη Χρυσή Αυγή, λέγοντας «βεβαίως και συνεργασία με τη Χρυσή Αυγή».

Θάνος Πλεύρης «Όπως κάποιες οργανώσεις συλλέγουν τρόφιμα για κάποια παιδιά στην Αφρική και κανείς δεν τους ρωτάει γιατί δεν τα δίνουν στα ελληνόπουλα που πεινάνε, έτσι και ένα κόμμα έχει δικαίωμα να κάνει τις επιλογές του και να δίνει μόνο σε Έλληνες», δήλωσε ο άρτι διορισθείς από τον Άδωνι Γεωργιάδη αντιπρόεδρος του ΕΟΦ και νομικός σύμβουλος στο υπουργείο Υγείας Θάνος Πλεύρης, γιος του χουντικού Κωνσταντίνου Πλεύρη.


Φαήλος Κρανιδιώτης Ένα άλλο στέλεχος του Δικτύου 21, νυν μέλος της Πολιτικής Γραμματείας της ΝΔ και σύμβουλος του Αν. Σαμαρά, ο Φαήλος Κρανιδιώτης, είναι ο άνθρωπος που με τις εμπρηστικές-μιλιταριστικές του απόψεις πολλές φορές έχει κάνει τον «λαγό» του Μαξίμου, ξεδιπλώνοντας την ακροδεξιά του ατζέντα. Αναφερόμενος στη Χρυσή Αυγή μετά τη δολοφονία Φύσσα, ο πολλά βαρύς κ. Κρανιδιώτης σημείωσε ότι «χαρακτηρίζεται κατά πολλούς από σκληρό ακτιβισμό».

ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΡΑΓΚΑΣ Ο Γιώργος Τράγκας χάρισε σε πέντε βουλευτές της Χρυσής Αυγής άπλετο τηλεοπτικό χρόνο για να στηθεί μια αγιογραφία τους. «Έχουν έρθει οι άνθρωποι (εννοεί τους Χρυσαυγίτες) σε πλήθος εκπομπών μου και μου έχουν πει ότι δεν είναι ναζιστικό κόμμα, έχουν διαψεύσει όλες τις σχέσεις με νεοναζιστικές οργανώσεις που επικαλούνται διάφοροι…», σημείωσε ο γνωστός δημοσιογράφος. Λίγο αργότερα στην ίδια εκπομπή, που άφησε 5 ναζιστές να παραληρούν χωρίς κανέναν αντίλογο και τους παρουσίασε ως ακίνδυνα «προσκοπάκια», φρόντισε να ξεπλύνει τελείως το κόμμα του Νίκου Μιχαλολιάκου: «Εγώ κυρίες και κύριοι, αν λάβω υπόψη μου ότι η ΧΑ είναι εκτός συνταγματικού τόξου, πρέπει να πω ότι 1 εκατομμύριο άνθρωποι στην Ελλάδα είναι εκτός συνταγματικού τόξου». Παναγιώτης Ψωμιάδης Ο έκπτωτος νομάρχης Θεσσαλονίκης, Παναγιώτης Ψωμιάδης προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, υπογραμμίζοντας σε δηλώσεις του ότι «Νέα Δημοκρατία και Χρυσή Αυγή είναι αδελφά κόμματα».

Η αγιογραφία του Θεοδωράκη

Τον Μάιο του 2012 ο Σταύρος Θεοδωράκης αφιερώνει ένα επεισόδιο των «Πρωταγωνιστών» στη Χρυσή Αυγή και τον Νίκο Μιχαλολιάκο. Ο γνωστός δημοσιογράφος, όπως μόνο ο ίδιος ξέρει, φιλοτεχνεί την αγιογραφία του επαναστάτη για τον φυρερίσκο της διπλανής πόρτας και ως επισφράγισμα χρησιμοποιεί συνεντεύξεις ανθρώπων που ψήφισαν Χρυσή Αυγή επειδή, όπως διατείνονται εμφατικά μπροστά στον τηλεοπτικό φακό, τους έλυσε τα προβλήματα με τους μετανάστες και την ανεξέλεγκτη εγκληματικότητα και τους κάλυψε το αίσθημα της ανασφάλειας. Με λίγα λόγια, μέσα από την εκπομπή περνούν αφιλτράριστα όλα τα ευφυολογήματα που σκαρώνει η Χρυσή Αυγή για να εκμεταλλευτεί τις σημερινές κοινωνικοοικονομικές συνθήκες.

HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 • 39


Χρυσή Αυγή

Το πρώτο αίμα και οι προσφορές του Στις δηλώσεις αυτές προστίθεται φυσικά η στάση που έχει τηρήσει συγκεκριμένη μερίδα του Τύπου, άλλοτε με πρωτοσέλιδα και στημένα ρεπορτάζ για τους «προσκόπους» Χρυσαυγίτες που συνοδεύουν τις γιαγιάδες στο ΑΤΜ, άλλοτε για την εξίσωση της εγκληματικής οργάνωσης με δημοκρατικά κόμματα του ελληνικού κοινοβουλίου και άλλοτε με lifestyle ρεπορτάζ για τις ερωτικές συντρόφους του Κασιδιάρη και τις κοινωνικές εκδηλώσεις που παραβρίσκεται ο κάθε υπόδικος Χρυσαυγίτης. Τον ρόλο αυτό έχει υιοθετήσει ανερυθρίαστα εδώ και σχεδόν τρία χρόνια κατά κόρον το Πρώτο Θέμα των κ.κ. Θέμου Αναστασιάδη και Αναστάσιου Πάλλη, έχοντας ουσιαστικά μετατραπεί σε γκεμπελική φυλλάδα του Νίκου Μιχαλολιάκου.

40 • HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013

Ντόρα Μπακογιάννη Η Ντόρα Μπακογιάννη, σχολιάζοντας τη φωτογραφία που έκανε τον γύρο του διαδικτύου, που έδειχνε την πρώην υπουργό να… φλερτάρει με τον βουλευτή της Χρυσής Αυγής Ηλία Παναγιώταρο, όπως μετέδωσε ο Βηματοδότης, σημείωσε χαρακτηριστικά: «Εμένα η Χρυσή Αυγή μου φέρεται με το “σεις και με το σας”».

Ανδρέας Λοβέρδος Ο Ανδρέας Λοβέρδος είναι ένας αυθεντικός πολιτικός, και ως τέτοιος σε συνέντευξή του, παραδόξως πάλι στο ΣΚΑΙ, σημείωσε ότι «η Χρυσή Αυγή είναι το πρώτο κίνημα που γεννιέται αυθεντικά μετά τη μεταπολίτευση και με τον ακτιβισμό παράγει την εμπιστοσύνη της κοινωνίας και απολαμβάνει δημοσκοπικά οφέλη».


ΑΟΙΔΟΙ ΚΑΙ ΑΗΔΙΕΣ

Πέτρος Γαϊτάνος Ο γνωστός από τα θρησκευτικά του τραγούδια κάθε Πάσχα Πέτρος Γαϊτάνος επεφύλασσε το πιο εύηχο άσμα του για το Νίκο Μιχαλολιάκο: «Θεωρώ ότι η Χρυσή Αυγή εν μέρει καλά πράττει! Μ’ αρέσει ο τσαμπουκάς της».

Γιάννης Μπέζος Ο γ νω σ τ ό ς η θο π ο ι ό ς Γι άν ν η ς Μπέζος, λίγο μετά το χτύπημα του Η. Κασιδιάρη στη Λιάνα Κανέλλη στον τηλεοπτικό αέρα του ΑΝΤ1, φρόντισε να προσδώσει συμβολικό χαρακτήρα στην πράξη του εκπροσώπου Τύπου της Χρυσής Αυγής: «Το χαστούκι δεν σημαίνει ότι κάποιος χαστούκισε κάποιον συνάνθρωπό μας. Συμβολίζει χτυπάω κάτι κατεστημένο.»

Γιάννης Πλούταρχος Ποιος είπε ότι οι καλλιτέχνες δεν έχουν κοινωνικοπολιτικές ανησυχίες; Μια μερίδα δημοφιλών ανθρώπων της τέχνης φρόντισε να χαρίσει και μια... καλλιτεχνική πινελιά στη ναζιστική οργάνωση. Έτσι μέσα από ταμπλόιντ μάθαμε ότι ο Γιάννης Πλούταρχος θα ψήφιζε Χρυσή Αυγή, αν ήταν να έβγαζε τη χώρα από το αδιέξοδο. Αργότερα διέψευσε ότι η δήλωσή του υποστήριζε τη Χρυσή Αυγή.

Νότης Σφακιανάκης Καλεσμένος –που αλλού;– στην τηλεοπτική συχνότητα του ΣΚΑΙ και την εκπομπή του Κ. Μπογδάνου, υπεραμύνθηκε της... άριας καταγωγής του: «Η Χρυσή Αυγή ουσιαστικά αφυπνίζει αυτό που πρέπει να κάνουμε μόνοι μας. Να μην επιτρέπουμε σε κανέναν να έρθει να μας βιάσει».

Σταμάτης Γονίδης Ο Σταμάτης Γονίδης, έτσι, γιατί περίεργα την είδε, έβγαλε τα συμπεράσματά του για τις αιτίες ανόδου της Χρυσής Αυγής στη χώρα: «Κάθε φορά κάποιον πρέπει να κάψουν για να αποδεικνύουν ότι είναι δημοκράτες. Να λοιπόν γιατί ο λαός που δεν μασάει κουτόχορτο ψηφίζει Χρυσή Αυγή.»

Νίκος Βέρτης «Η Χρυσή Αυγή από τα 100 που θα πει μπορεί τα 10 να είναι καλά». HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 • 41


Χρυσή Αυγή

ΑΙΜΑ, ΒΙΑ, ΠΕΙΘΑΡΧΙΑ

και φονική οπλοφορία Βία, αίμα, στολές, άρβυλα, στρατιωτικές παραλλαγές, εκπαίδευση στρατιωτικού τύπου, πειθαρχία. Τα όσα συμβαίνουν πίσω από τις κλειστές πόρτες των δεκάδων οργανώσεων της Χρυσής Αυγής ανά τη χώρα θυμίζουν κάτι από οργάνωση στρατιωτικού τύπου. Παραγγέλματα που θυμίζουν εκπαίδευση πεζοναυτών, στρατιωτικές παρελάσεις, ύμνοι, εικόνες που παραπέμπουν περισσότερο σε μιλιταριστική οργάνωση που λειτουργεί στις παρυφές της εξουσίας παρά σε πολιτικό κόμμα που έχει διεκδικήσει την ψήφο του ελληνικού λαού. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι από μία οργάνωση αυτού του τύπου λείπουν μόνο τα όπλα. Είναι όμως έτσι; Του Βαγγέλη Τριάντη

Π

ριν από τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα, τα δελτία ειδήσεων είχαν κατακλυστεί από τα πρωτοφανή επεισόδια στο Μελιγαλά. Ομάδες Χρυσαυγιτών, ντυμένοι με μαύρα μπλουζάκια με το έμβλημα του κόμματος, γκρι παντελόνι παραλλαγής και άρβυλα, παρατεταγμένοι με τρόπο που θα ζήλευαν και οι άντρες των ειδικών δυνάμεων, δέχονταν τα στρατιωτικά παραγγέλματα του βουλευτή του κόμματος Ηλία Κασιδιάρη. Η Χρυσή Αυγή σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να συγκριθεί με τα υπόλοιπα κόμματα που απαρτίζουν την ελληνική πολιτική σκηνή. Η οργάνωση διαθέτει ένα κεντρικό στρατηγείο και δεκάδες τοπικές οργανώσεις σε ολόκληρη τη χώρα, οι οποίες ξεφυτρώνουν σαν μανιτάρια. Το να γίνει κανείς μέλος μιας τοπικής οργάνωσης δεν είναι και τόσο απλό όσο φαίνεται. Ειδικά στις πιο σκληροπυρηνικές οργανώσεις, όπως για παράδειγμα αυτή της Νίκαιας, θα πρέπει πρώτα να αποδείξει την πίστη και την ικανότητά του. Απαραίτητη προϋπόθεση

42 • HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013

είναι να περάσει το υποψήφιο μέλος από κάποιες δοκιμασίες. Όχι όμως σαν και αυτές που θα περίμενε κανείς από ένα κόμμα το οποίο βρίσκεται στο ελληνικό κοινοβούλιο. Οι δοκιμασίες αφορούν τον ξυλοδαρμό μεταναστών ή τη συμμετοχή σε επιθέσεις εναντίον αντιπάλων: αριστεριστών και αντιεξουσιαστών. Όσοι καταφέρουν να ξεχωρίσουν, γίνονται δεκτοί στους κόλπους της οργάνωσης. Η αφοσίωση που δείχνουν στους επικεφαλής τους είναι πρωτοφανής και ξεπερνά κάθε φαντασία. Οι νεοσύλλεκτοι αποτελούν απλώς πειθήνια όργανα των επικεφαλής τους. Η ιεραρχία είναι διακριτή, όπως επίσης και οι ρόλοι του καθενός. Ανάθεμα σε όποιον τολμήσει να αψηφήσει την ιεραρχία και τους κανόνες. Οι ποινές μπορεί να είναι ιδιαίτερα βαριές, όπως επίσης και οι αντίστοιχες επιβραβεύσεις. Όπως αποκάλυψε στο Έθνος το πρώην μέλος της Χρυσής Αυγής, οι επιδόσεις όλων καταγράφονται σε ειδικό τετράδιο. Επιδόσεις οι οποίες μπορεί να αφορούν τον ξυλοδαρμό Πακιστανών, συνθήματα

σε τοίχους ή οτιδήποτε απάνθρωπο μπορεί να ζητηθεί. Και αυτά από ένα κόμμα που βρίσκεται εντός του κοινοβουλίου και υποτίθεται ότι υπηρετεί το Σύνταγμα και τη Δημοκρατία. Ένα ενδεικτικό παράδειγμα του απάνθρωπου τρόπου με τον οποίο λειτουργούν είναι και αυτό που αποκάλυψε στο Hot Doc ένοικος πολυκατοικίας στο κέντρο της Αθήνας. Στο υπόγειο της συγκεκριμένης πολυκατοικίας κατοικούσε μια ομάδα μεταναστών, πακιστανικής καταγωγής. Οι ένοικοι, προφανώς ενοχλημένοι, ζήτησαν από τους Πακιστανούς να το εγκαταλείψουν. Οι Πακιστανοί δεν δέχτηκαν όμως, καθώς στις υποχρεώσεις τους ήταν κάτι παραπάνω από εντάξει και ουδέποτε είχαν δημιουργήσει το παραμικρό πρόβλημα. Οι ένοικοι πίεζαν συνεχώς, οι αλλοδαποί όμως είχαν διαφορετική γνώμη. Μέχρι και τη στιγμή που ανέλαβε δράση η Χρυσή Αυγή. Ξαφνικά ένα πρωί το σπίτι των Πακιστανών άδειασε από κόσμο. Όχι όμως και από το νοικοκυριό τους, καθώς όλα τους τα πράγματα είχαν μείνει εκεί ανέπαφα. Λες και για κάποιο λόγο εγκατέλειψαν το σπίτι άρον άρον. Κανείς από τότε δεν τους ξαναείδε και κανείς δεν επέστρεψε ποτέ για να πάρει τα πράγματα. Σημαντική λεπτομέρεια; Για μέρες ολόκληρες πάνω στο καλοριφέρ του σπιτιού ήταν χαραγμένη μια σβάστικα. Προφανώς κάποιοι είχαν περάσει από εκεί και είχαν αφήσει το μήνυμά τους.

Τάγματα εφόδου αλά Χίτλερ

Όσοι διακρίνονται στις επιθέσεις περνούν στο επόμενο στάδιο. Γίνονται μέλη


των ταγμάτων εφόδου. Πρόκειται για το πολεμικό κομμάτι των οργανώσεων της Χρυσής Αυγής. Ή αλλιώς, το τμήμα εκείνο που αναλαμβάνει να κάνει όλη τη βρόμικη δουλειά. Ο όρος τάγματα εφόδου δεν είναι καινούριος. Αν μελετήσει κανείς την πορεία του φασισμού, όλα τα καθεστώτα είχαν τα δικά τους τάγματα εφόδου. Αδόλφος Χίτλερ, Μπενίτο Μουσολίνι, Ιωάννης Μεταξάς, όλοι τους χρειάστηκαν τους δικούς τους μπράβους για τον βίαιο δρόμο προς την εξουσία. Τα χιτλερικά τάγματα εφόδου, για παράδειγμα, δημιουργήθηκαν με σκοπό την περιφρούρηση των εκδηλώσεων του κόμματος. Γρήγορα όμως η δράση των χιτλερικών ταγμάτων ξεπέρασε κατά πολύ τα όρια μιας απλής περιφρούρησης. Σταδιακά διείσδυσαν στη γερμανική κοινωνία, εκμεταλλεύτηκαν το οικονομικό κλίμα της εποχής, στρατολόγησαν ανέργους και, όταν έγιναν πανίσχυρα, έθεσαν σε εφαρμογή το σχέδιο τους: Εξοντώσεις Εβραίων, κλίμα τρομοκρατίας και διάδοσης της ναζιστικής ιδεολογίας του μίσους, στρώνοντας το έδαφος για την επικράτηση του ναζισμού και του Αδόλφου Χίτλερ. Τα τάγματα εφόδου της Χρυσής Αυγής δημιουργήθηκαν με την ίδια δικαιολογία: Την περιφρούρηση των εκδηλώσεων και των οργανώσεων του κόμματος. Γρήγορα όμως η δράση τους ξεπέρασε

Τα τάγματα εφόδου λειτουργούν πάντοτε σύμφωνα με τις εντολές του επικεφαλής. Ακόμη και στις περιπτώσεις εκείνες που μπορεί να υπάρξει εμπλοκή, αμέσως ειδοποιείται ο επικεφαλής, ο οποίος δίνει και το τελικό ok κατά πολύ τα στενά όρια μιας απλής περιφρούρησης: Επιθέσεις, εκφοβισμοί, ξυλοδαρμοί, με τους Χρυσαυγίτες να δημιουργούν σταδιακά ένα κλίμα τρομοκρατίας για όσους τολμήσουν να υψώσουν διαφορετική φωνή. Τα τάγματα εφόδου διαθέτουν συγκεκριμένη δομή και οργάνωση, όπως επίσης και αντανακλαστικά που θα τα ζήλευαν και οι πιο άρτια εκπαιδευμένες δυνάμεις καταστολής. Τα μέλη ενός τάγματος φορούν συγκεκριμένη ενδυμασία, στρατιωτικά παντελόνια και μαύρα μπλουζάκια, τα οποία τις περισσότερες

φορές δεν φέρουν το λογότυπο της Χρυσής Αυγής, μόνο και μόνο για να μη στιγματίσουν την οργάνωση. Συχνά τα μέλη ενός τάγματος εφόδου περνούν από συγκεκριμένη εκπαίδευση: Μαθήματα αυτοάμυνας, πολεμικές τέχνες, ασκήσεις που παραπέμπουν σε νεοσύλλεκτους.

Επέμβαση σε καταστάσεις εμπλοκής

Τα τάγματα εφόδου λειτουργούν πάντα κατόπιν εντολής. Συνήθως οι επιθέσεις που πραγματοποιούν σχεδιάζονται μία ημέρα πριν και είναι τυφλές. Κανείς δεν ξέρει ποιος ή τι είναι ο στόχος, ή τον τόπο της επίθεσης. Τα πάντα μαθαίνονται συνήθως καθ' οδόν . Ως ορμητήριό τους χρησιμοποιούν συγκεκριμένους χώρους. Κάποιες φορές μπορεί να είναι τα γραφεία μιας τοπικής οργάνωσης και άλλες το σπίτι κάποιου πρωτοπαλίκαρου της οργάνωσης. Εκεί προμηθεύονται με όλα τα απαραίτητα: Κράνη, ασπίδες, στιλέτα, κοντάρια. Τα τάγματα εφόδου λειτουργούν πάντοτε σύμφωνα με τις εντολές του επικεφαλής. Ακόμη και στις περιπτώσεις εκείνες που μπορεί να υπάρξει εμπλοκή, δηλαδή κάποιο μέλος της οργάνωσης να εμπλακεί με αντίπαλες ομάδες και να χρειαστεί ενισχύσεις, αμέσως ειδοποιείται ο επικεφαλής, ο οποίος δίνει και το τελικό ok.   HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 • 43


Χρυσή Αυγή

Τα μέλη του τάγματος τότε έχουν συγκεκριμένη αποστολή. Κάθε ένα από αυτά αναλαμβάνει να ενημερώσει άλλα δύο, και αυτά με τα σειρά τους από δύο το καθένα. Με τον τρόπο αυτό σε σύντομο χρονικό διάστημα έχει μαζευτεί μία μεγάλη ομάδα ατόμων, που συνήθως υπερτερεί αριθμητικά έναντι των αντιπάλων τους.

Tα μηχανοκίνητα τάγματα εφόδου

Εκτός όμως από τα συνηθισμένα τάγματα εφόδου υπάρχουν και τα μηχανοκίνητα. Στην περίπτωση της Νίκαιας αυτά λέγονται «Innova», από τα συγκεκριμένα μηχανάκια που οδηγούν τα μέλη της Χρυσής Αυγής. Τα μηχανοκίνητα τμήματα έχουν το πλεονέκτημα ότι μπορούν να κινηθούν γρήγορα και αποτελεσματικά οπουδήποτε τους ζητηθεί. Μηχανοκίνητες ομάδες με καλυμμένους αριθμούς κυκλοφορίας φτάνουν σε χρόνο ρεκόρ στους στόχους που έχουν αποφασίσει οι επικεφαλής και ακολουθούν δολοφονικές επιθέσεις. Ένας μικρός διαχωρισμός υπάρχει αναφορικά με τα ανήλικα μέλη της οργάνωσης, κυρίως εφήβους που

44 • HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013

προσχωρούν στη Χρυσή Αυγή και αναλαμβάνουν το δύσκολο κομμάτι του προσηλυτισμού. Όπως αποκάλυψε το Έθνος, η ομάδα αυτή της Νίκαιας ονομάζεται «Κένταυροι», μία ονομασία που παραπέμπει στη σκληροπυρηνική ομάδα της ONNEΔ της δεκαετίας του ‘80 έως και τα μέσα του ‘90, που είχε πραγματοποιήσει ουκ ολίγες επιθέσεις. Οι «Κένταυροι» πηγαίνουν στα σχολεία και αποστολή τους είναι στρατολογήσουν και άλλους νέους. Μάλιστα ένας «Κένταυρος» που είναι και άριστος μαθητής έχει αναλάβει να κάνει μαθήματα ελληνικής ιστορίας στα μέλη της τοπικής οργάνωσης.

Πληρώνουν γυμναστήρια και χρησιμοποιούν χάκερ

Προκειμένου να στρατολογήσει όλο και περισσότερα μέλη, η οργάνωση είναι ικανή να κάνει τα πάντα, από το να συνοδεύει ηλικιωμένους για να εισπράξουν με ασφάλεια τις συντάξεις τους, να κάνει συσσίτια μίσους μόνο για Έλληνες, μέχρι και να πληρώνει συνδρομές σε σχολεία και γυμναστήρια. Το 2008, το Μέτωπο Νεολαίας της Χρυσής Αυγής έδωσε την εξής κατεύθυνση προς τα μέλη

του: «Αγώνα σε σχολεία, στα γυμναστήρια, όπου συχνάζουν παιδιά και νέοι». Τα μέλη έπιασαν κατευθείαν δουλειά. Σε πολλά γυμναστήρια Χρυσαυγίτες αναλαμβάνουν να πληρώσουν τις συνδρομές νέων μελών, σε μια προσπάθεια να προσελκύσουν όλο και περισσότερα μέλη και κυρίως με φουσκωμένους μύες, χρήσιμους για τις ανάγκες της οργάνωσης. Σε αρκετά γυμναστήρια επικρατεί κλίμα τρομοκρατίας. Κανείς δεν τολμά να πει κουβέντα εναντίον της Χρυσής Αυγής, λες και πρόκειται για γκέτο Χρυσαυγιτών. Π α ρ ό μ ο ι α κατ ά σ τ α σ η ε π ι κ ρ ατ ε ί και σε πολλά σχολεία της χώρας. Οι «Κένταυροι» φαίνεται ότι έχουν κάνει δουλειά και αρκετοί μαθητές είτε ασπάζονται τις ιδέες της Χρυσής Αυγής είτε φοβούνται να μιλήσουν. Άλλωστε, όσοι τολμήσουν και αρθρώσουν κουβέντα εναντίον της Χρυσής Αυγής αντιμετωπίζουν τη μήνη των Χρυσαυγιτών. Το παράδειγμα μαθητή στο Παλαιό Φάληρο είναι χαρακτηριστικό. Ο μαθητής εξέφρασε σε μια συμμαθήτριά του τις επιφυλάξεις του για τη σχέση της με ένα μέλος της Χρυσής Αυγής. Λίγες μέρες μετά ο μαθητής δέχτηκε επίθεση με μαχαίρι από τρία μέλη της Χρυσής Αυγής. Περιστατικό


που δεν ήταν και το μοναδικό. Ενδεικτικό του κλίματος τρομοκρατίας είναι ότι σε κάποια σχολεία οι καθηγητές δεν τολμούν καν να μαλώσουν παιδιά που ανήκουν στη Χρυσή Αυγή, επειδή ακριβώς και οι γονείς τους είναι Χρυσαυγίτες. Εκτός όμως από τα φουσκωμένα μπράτσα και τα σχολεία, η Χρυσή Αυγή έχει προσελκύσει στις τάξεις της και άτομα που έχουν σχέση με την τεχνολογία και μπορεί να φανούν χρήσιμα για τις ανάγκες του κόμματος. Χάκερς κυρίως, οι οποίοι αναλαμβάνουν βρόμικες δουλειές. Τα όσα ανέφερε στη συνέντευξή του στο Έθνος το πρώην μέλος της Χρυσής Αυγής σοκάρουν. Ο συγκεκριμένος χάκερ μπήκε στο προφίλ του στο Facebook, άλλαξε τους κωδικούς και διέγραψε κείμενα και συνομιλίες που είχε με άλλα μέλη της οργάνωσης. Πρακτικές που παραπέμπουν σε λειτουργία μυστικών υπηρεσιών και όχι πολιτικού φορέα.

Το οπλοστάσιο της Χρυσής Αυγής

Από μια τέτοιου είδους παραστρατιωτική οργάνωση θα περίμενε κανείς ότι θα λείπουν μόνο τα όπλα. Αν και σε μια τέτοια περίπτωση τα πράγματα θα έπαιρναν

H Χρυσή Αυγή διαθέτει το δικό της οπλοστάσιο: Μαχαίρια, στιλέτα, πτυσσόμενα γκλομπ, κοντάρια, αυτοσχέδιες ασπίδες, σπρέι πιπεριού, κροτίδες πολύ διαφορετική τροπή και θα παρέπεμπαν σε τελείως διαφορετικές εποχές, σκοτεινές για τη χώρα και τη δημοκρατία. Η αλήθεια είναι πως η Χρυσή Αυγή διαθέτει το δικό της οπλοστάσιο: Μαχαίρια, στιλέτα, πτυσσόμενα γκλομπ, κοντάρια, αυτοσχέδιες ασπίδες, σπρέι πιπεριού, κροτίδες. Ένα πλούσιο πολεμικό υλικό, το οποίο φυλάσσεται καλά κρυμμένο και χρησιμοποιείται στις διάφορες επιθέσεις που πραγματοποιούν τα μέλη της Χρυσής Αυγής. Το παράξενο είναι ότι μέχρι στιγμής στους διάφορους ελέγχους που πραγματοποίησε η Αστυνομία σε διάφορες τοπικές οργανώσεις του κόμματος

ουδέποτε βρήκε το παραμικρό. Λες και κάποιοι γνώριζαν για τους επικείμενους ελέγχους και φρόντιζαν να κρύψουν το αποδεικτικό υλικό. Χρειάστηκε να χυθεί το αίμα ενός αθώου ανθρώπου για να αποδειχτεί το προφανές: Ότι η οργάνωση διαθέτει το δικό της οπλοστάσιο. Πριν από λίγες μέρες πέντε μέλη της οργάνωσης συνελήφθησαν στη Θεσσαλονίκη για οπλοκατοχή. Στην κατοχή τους βρέθηκαν δύο σουγιάδες, τρία πτυσσόμενα γκλομπ, τέσσερα σπρέι πιπεριού και μία κροτίδα. Λίγο πριν είχε πέσει στα χέρια της ΕΛΑΣ και ο 26χρονος οδηγός του αρχηγού της Χρυσής Αυγής, Νίκου Μιχαλολιάκου. Σε έρευνα που πραγματοποίησαν στο σπίτι του οι αστυνομικοί βρέθηκαν ένα αεροβόλο πιστόλι, δύο μεγάλες κροτίδες και ένα στιλέτο τύπου πεταλούδα. Αντικείμενα που δεν αρμόζουν στον οδηγό του αρχηγού ενός κοινοβουλευτικού κόμματος, αλλά μιας παραστρατιωτικής οργάνωσης. Το ποια είναι η χρησιμότητα ενός οπλοστασίου τέτοιου είδους είναι κάτι που μπορούν να απαντήσουν όχι μόνο τα μέλη της Χρυσής Αυγής, αλλά και η ιστορία των ταγμάτων εφόδου του Χίτλερ και του Μουσολίνι.  HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 • 45


Χρυσή Αυγή

«ΧΡΥΣΗ» ΠΡΟΠΑΓΑΝΔΑ

ΜΕ ΑΛΛΟΘΙ

ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΛΛΑΔΟΣ

Ο Γιόζεφ Γκέμπελς, ο υπουργός Προπαγάνδας του Χίτλερ και νούμερο δύο της κυβέρνησής του, εκμεταλλευόταν, κυρίως τη δεκαετία του ’30, πριν από την έναρξη του Β’ Παγκοσμίου πολέμου, κάθε αθλητικό γεγονός για να καταδείξει τη ρώμη και την υπεροχή της άριας φυλής έναντι των υπολοίπων. Εκμεταλλεύτηκε ακόμη και την άγνοια αθλητών του Καναδά και της Γαλλίας, οι οποίοι, στους τελευταίους προπολεμικούς Ολυμπιακούς Αγώνες στο Βερολίνο, το 1936, χαιρέτησαν το πλήθος ναζιστικά. Ο Γκέμπελς δήλωσε τότε ότι «υπάρχουν σύμμαχοι σε όλο τον κόσμο» και οι εθνικά καταρρακωμένοι Γερμανοί τον πίστεψαν. Η υπεροχή τους αποδεικνυόταν πρωτίστως μέσα στα στάδια, εκεί όπου το εθνικό τους φρόνημα εξυψωνόταν ξανά. Του Μάριου Αραβαντινού

Ο

Γκέμπελς ήταν αναμφίβολα ο πατέρας της προπαγάνδας, του μοναδικού μέσου που μπορεί να χρησιμοποιήσει μια νεοναζιστική με εγκληματικές τάσεις οργάνωση στις μέρες μας για να πείσει τον αγανακτισμένο πολίτη να την ακολουθήσει. Και είναι αναμφίβολα, ίσως μαζί με τον Μπενίτο Μουσολίνι, ο οποίος καταδυνάστευε την Ιταλία από τις αρχές της δεκαετίας του ’20, ο άνθρωπος που καθοδήγησε τα επόμενα χρόνια κάθε ακραίο εθνικοσοσιαλιστή, κομμουνιστή ή απλώς παράφρονα ηγέτη, όπως ο Φράνκο, ο Βιδέλα ή ακόμη και οι δικοί μας Παπαδόπουλος, Παττακός και Μακαρέζος. Ο Νίκος Μιχαλολιάκος ήταν

46 • HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013

ο καλύτερος μαθητής και ταυτόχρονα ο καλύτερος δάσκαλος για τη νέα γενιά των ελλήνων νοσταλγών του Γ’ Ράιχ. Ο ναζισμός στη σύγχρονη Ελλάδα ψάχνει πρόσφορο έδαφος για να ωριμάσει. Προσπαθεί να αποτινάξει τον λεκέ του εγκληματία και να μιλήσει για ηθικές και εθνικές αξίες. Στην πραγματικότητα ψάχνει ανθρώπους που θα μπορέσουν μέσω της προπαγάνδας και της βίας να πείσουν για εκείνο που κάποιοι τους επιβάλλουν ως σωστό, τίμιο και ηθικό. Η εξέδρα αποτελεί αναμφίβολα τον ιδανικό χώρο. Χώρο στον οποίο συνωστίζονται ως επί το πλείστον προερχόμενοι από φτωχά κοινωνικά στρώματα νέοι, με ανάγκη να αποδείξουν την υπεροχή τους

έναντι του αντιπάλου τους, όποιος κι αν είναι αυτός, και πιθανώς με έφεση στη βία. Χώρο στον οποίο η άγνοια του οπαδού μετατρέπεται σε όπλο του φασίστα. Η Χρυσή Αυγή επιχειρεί εδώ και περισσότερο από μια δεκαετία να εισβάλει στα γήπεδα. Και το καταφέρνει χρησιμοποιώντας ως άλλοθι κυρίως την Εθνική Ελλάδος. Οι οργανωμένοι οπαδοί των ομάδων ισχυρίζονται ότι απομονώνουν με επιτυχία ακροδεξιούς πυρήνες. Ίσως να είναι κι έτσι. Το δεδομένο πάντως είναι ένα. Οι νεοναζί επιχειρούν να προσηλυτίσουν νέους, όπως ακριβώς το έκαναν οι δάσκαλοί τους, μέσω της περηφάνιας και της ψυχικής ανάτασης που προσφέρει η υπεροχή της ομάδας τους. Η ιστορία της ακροδεξιάς και της εισβολής της στα ελληνικά γήπεδα έχει τις ρίζες της στα τέλη της δεκαετίας του ’70, τότε που δημιουργήθηκε η Ναζιστική Οργάνωση Παναθηναϊκών Οπαδών (ΝΟΠΟ), την οποία χρόνια μετά διέλυσε ο Γιώργος Βαρδινογιάννης. Η ΝΟΠΟ δεν θα μπορούσε να έχει σχέση με τη Χρυσή Αυγή, η οποία δεν υφίστατο την εποχή εκείνη, αποτελούσε όμως μια πρώτη προσπάθεια των νεοναζί να επηρεάσουν την εξέδρα. Ήταν η εποχή δημιουργίας των οπαδικών συνδέσμων και μιας πρώτης τάξης ευκαιρία για τη δημιουργία ακροδεξιών πυρήνων μέσα


στα γήπεδα. Το εγχείρημα της ΝΟΠΟ ήταν αποτυχημένο. Άλλωστε, όπως εξηγούν στο Hot Doc αντιφασίστες φίλοι του Παναθηναϊκού, «η ΝΟΠΟ ουσιαστικά δεν υπήρξε ποτέ. Ήταν μια μόδα, δίχως ιδεολογικό υπόβαθρο». Το μέλλον θα αποδείκνυε ότι αυτή η αποτυχία δεν θα αποτελούσε εμπόδιο για μια νέα προσπάθεια εισβολής στην κερκίδα.

Καμουφλαρισμένη Χ.Α. στην εξέδρα της Εθνικής Η Χρυσή Αυγή ήταν άγνωστη στο ευρύ κοινό μέχρι περίπου το 2008. Προϋπήρχε βέβαια, και μάλιστα από τις αρχές της δεκαετίας του 2000 είχε αρχίσει να κάνει αισθητή την παρουσία της στα γήπεδα. Αφορμή γι’ αυτό στάθηκε ένα επεισόδιο που σημειώθηκε σε αγώνα της Ελλάδας με την Αλβανία το 2000, στο πλαίσιο της προκριματικής φάσης του τότε Παγκοσμίου Κυπέλλου. Μερίδα αλβανών φιλάθλων που βρέθηκαν στο Ολυμπιακό Στάδιο της Αθήνας έκαψε ελληνικές σημαίες, προκαλώντας την οργή του πλήθους. Το επεισόδιο δεν είχε συνέχεια, ήταν όμως η αφορμή για τη δημιουργία του πρώτου συνδέσμου της Εθνικής μας ομάδας. Επρόκειτο για τη Γαλάζια Στρατιά, της οποίας ηγήθηκε ο άγνωστος τότε Ηλίας Παναγιώταρος. Η Στρατιά του Παναγιώταρου έδωσε τα πρώτα δείγματα γραφής τον Νοέμβριο

Το φθινόπωρο της ίδιας χρονιάς η Γαλάζια Στρατιά κάνει ξανά αισθητή την παρουσία της, με αφορμή μια ήττα της Ελλάδας από την Αλβανία στα Τίρανα. Ένας 20χρονος Αλβανός νεκρός στη Ζάκυνθο και πολλοί ακόμη τραυματίες σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη ήταν ο απολογισμός της ταραχώδους νύχτας του 2001, όταν μέλη της πραγματοποίησαν πορεία στα γραφεία της Ελληνικής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας στη λεωφόρο Συγγρού και, διαμαρτυρόμενοι για το ενδεχόμενο συνδιοργάνωσης του Euro 2008 από την Ελλάδα και την Τουρκία, έκαψαν μια σημαία της γείτονος. Ο εθνικιστικός σύνδεσμος του Ηλία Παναγιώταρου έμεινε στην αφάνεια

μέχρι το 2004, οπότε τα δεδομένα άλλαξαν, με την κατάκτηση από την άσημη μέχρι τότε Ελλάδα του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος. Η έξαρση της εθνικής περηφάνιας καθιστούσε το έδαφος για γηπεδική προπαγάνδα πιο γόνιμο από ποτέ. Το φθινόπωρο της ίδιας χρονιάς η Γαλάζια Στρατιά κάνει ξανά αισθητή την παρουσία της, με αφορμή μια ήττα της Ελλάδας από την Αλβανία στα Τίρανα. Μεθυσμένοι από την επιτυχία τους απέναντι στην πρωταθλήτρια Ευρώπης, Αλβανοί στην Αθήνα και την περιφέρεια βγαίνουν στους δρόμους για να πανηγυρίσουν. Εκείνο το ξημέρωμα της 5ης Σεπτεμβρίου 2004 σημειώθηκαν εκτεταμένα επεισόδια σχεδόν σε κάθε γωνιά της χώρας. Ένας 20χρονος Αλβανός νεκρός στη Ζάκυνθο και πολλοί ακόμη τραυματίες σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη ήταν ο απολογισμός της ταραχώδους νύχτας. Υποκινητής των επεισοδίων ήταν, σύμφωνα με μεγάλη μερίδα του κόσμου και του Τύπου, η Γαλάζια Στρατιά, η οποία πάντως αρνήθηκε οποιαδήποτε ανάμειξη. Ο ίδιος ο Παναγιώταρος πάντως, σε συνέντευξή του το 2004 σε καθημερινή εφημερίδα, είχε δηλώσει μεταξύ άλλων για τον σύνδεσμο του οποίου ηγείτο: «Ο σύλλογος αυτός εξυπηρετεί τον εθνικισμό. Αν θέλουν να μας   HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 • 47


Χρυσή Αυγή

Εκείνοι που κατά βάση καταγγέλλονται για τις σχέσεις τους με ναζιστικές ομάδες είναι οι φίλοι του Ολυμπιακού λόγω των καλών σχέσεων της Θύρας 7 με τους Delije, τους οργανωμένους οπαδούς του Ερυθρού Αστέρα (ομάδα της Σερβίας). Αποτελεί κοινό μυστικό ότι ηγετικό στέλεχος της Θύρας 7 ήταν παράλληλα μέλος της Χρυσής Αυγής αποκαλούν φασίστες, δεν τους χαλάμε χατίρι. Οι σχέσεις μας με τη Χρυσή Αυγή είναι πολύ καλές. Μας βοηθάνε και τους βοηθάμε». Επιβεβαίωνε έτσι το

48 • HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013

ακροδεξιό προφίλ της Γαλάζιας Στρατιάς, η οποία πάντως ουδέποτε κατάφερε να κρύψει τις ναζιστικές καταβολές της. Άλλωστε τον γύρο του κόσμου είχαν κάνει φωτογραφίες μελών της να χαιρετούν ναζιστικά και να υψώνουν πανό με ρατσιστικά συνθήματα, όπως «Τούρκος καλός μόνο νεκρός» σ’ έναν αγώνα Ελλάδας-Τουρκίας τον Μάρτιο του 2007 στο γήπεδο Καραϊσκάκη. Η Χρυσή Αυγή είχε καταφέρει, χρησιμοποιώντας ως άλλοθι την Εθνική ομάδα, να εισβάλλει στην εξέδρα, να προπαγανδίσει και εντέλει να προσηλυτίσει ιδίως νέους ανθρώπους, οι οποίοι σταδιακά εντάχθηκαν στη Χρυσή Αυγή. Ήταν άλλωστε γεγονός, κατά τον ίδιο τον Παναγιώταρο, ότι πολλά μέλη της Γαλάζιας Στρατιάς ήταν και μέλη της Χρυσής Αυγής.

Απόπειρες εκφασισμού με υπογραφή Παναγιώταρου Ο βουλευτής Παναγιώταρος, πριν ασχοληθεί με τη Χρυσή Αυγή και τη γηπεδική της προέκταση, ήταν οργανωμένος σε σύνδεσμο της Θύρας 13. Γνωστός στους κόλπους των παναθηναϊκών οπαδών ως Rabbit, υπήρξε μέλος συνδέσμου στη δεκαετία του ’90, όπως όμως λένε στο Hot Doc μέλη της Θύρας 13, «προτίμησε

να αφοσιωθεί στη Χρυσή Αυγή». «Οι μετέπειτα προσεγγίσεις του στη Θύρα 13 είχαν να κάνουν είτε με οικονομικούς λόγους (εμπόριο και κατασκευή εκτυπώσεων σε είδη ρουχισμού) είτε με προσηλυτισμό νεαρών οπαδών στις τάξεις της οργάνωσής του», εξηγούν. Σύμφωνα με τους ίδιους, απειροελάχιστες προσπάθειές του ευδοκίμησαν. «Κατά την περασμένη δεκαετία ο Rabbit μπήκε δύο φορές στην Θύρα 13 με ομάδα φασιστών προκειμένου να δημιουργήσει προϋποθέσεις για σύσταση εθνικιστικού πυρήνα. Η άμεση επέμβαση ηγετικών μορφών της Θύρας 13 τότε τον εκτόπισαν και αυτόν και τους ομοίους του», λένε, διευκρινίζοντας παράλληλα ότι έκτοτε ο Παναγιώταρος περιόρισε τις γηπεδικές του δραστηριότητες μόνο στη Γαλάζια Στρατιά. Οι προσπάθειές του να δημιουργήσει ναζιστική ομάδα μέσα στη Θύρα 13, πάντως, αποδείκνυαν για μια ακόμη φορά την ανάγκη της άκρας δεξιάς να κυριαρχήσει στην εξέδρα, δημιουργώντας οπαδικούς στρατούς. Οι φίλοι του Τριφυλλιού παραδέχονται, τέλος, ότι στα τέλη της δεκαετίας του ’90 και στις αρχές της επόμενης ορισμένοι «εμποράκοι», όπως τους αποκαλούν, «εκμεταλλευόμενοι το φάντασμα της ΝΟΠΟ έβγαζαν μπλουζάκια και καπέλα με τριφύλλια και στόχους, τα οποία έβρισκαν ανταπόκριση κυρίως σε πιτσιρικάδες». Εκείνοι πάντως που κατά βάση καταγγέλλονται για τις σχέσεις τους με ναζιστικές ομάδες είναι οι φίλοι του Ολυμπιακού. Όχι τόσο γιατί υπάρχουν απτά στοιχεία, αλλά περισσότερο λόγω των καλών σχέσεων της Θύρας 7 με τους Delije, τους οργανωμένους οπαδούς του Ερυθρού Αστέρα (ομάδα της Σερβίας), οι οποίοι είναι γνωστοί για τις δεξιές τους καταβολές. Οι φίλοι των δύο ομάδων αυτοαποκαλούνται «ορθόδοξα αδέλφια» και πολλές φορές οι μεν συνδράμουν τους δε, ακόμη και σε επεισόδια. Αποτελεί πάντως κοινό μυστικό ότι ηγετικό στέλεχος της Θύρας 7 ήταν παράλληλα μέλος της Χρυσής Αυγής. Ο συγκεκριμένος, λέει στο Hot Doc φίλος του Ολυμπιακού, έχει διαγραφεί, όχι όμως για λόγους ιδεολογικούς. 


ΣΤΟ ΜΥΑΛΟ

ΕΝΟΣ ΦΑΣΙΣΤΑ «Ο φασισμός είναι ένας πολύ σοβαρός και ύπουλος κίνδυνος. Δεν μπορεί να τον πραγματευτεί κανείς με απλές αναλογίες. Ο φασισμός είναι ένα αντικείμενο που μας υποχρεώνει να τον στοχαστούμε κυριολεκτικά, αναλυτικά, πολιτικά», είχε σημείωσε πριν από σχεδόν τρεις δεκαετίες ο γάλλος διανοητής Ρολάν Μπαρτ, επηρεασμένος από τη γλωσσολογία του Σοσίρ, τη δομική ανθρωπολογία του Λέβι Στρος και τη λακανική ψυχανάλυση.

Της Δήμητρας Αθανασοπούλου

Τ

ο πιο νοσηρό πρόσωπο της ελληνικής κοινωνίας, ο φασισμός και η ιδεολογία του, ιστορικό και κοινωνικό σύμπτωμα της σύγχρονης Ελλάδας, δεν θα μπορούσε να αποφύγει το ντιβάνι. Όταν ένας γιος μεταναστών δηλώνει στην προσωπική του ιστοσελίδα σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης πως το επάγγελμά του είναι «εθνικιστής», επιβεβαιώνει τη φροϊδολακανική θεωρία περί ξενοφοβίας και ρατσισμού, σύμφωνα με την οποία «ο φόβος του ξένου, του αλλοδαπού, του μετανάστη δεν είναι παρά ο φόβος επιστροφής σε κάτι το οποίο προϋπήρξαμε».

Όταν όμως ένας γιος μεταναστών δεν επιτίθεται μονάχα λεκτικά, αλλά εκτελεί εν ψυχρώ τόσο τον ξένο όσο και τον συμπατριώτη του, τότε ο ρατσισμός ταυτίζεται με την τυφλή βία, τον ναζισμό και την τρομοκρατία, ενώ παράλληλα επιβεβαιώνει πως η ψυχαναλυτική δομή μιας φασιστικής οργάνωσης είναι παρανοϊκή. «Ο Φρόιντ, ο οποίος είχε ο ίδιος υποφέρει από την άνοδο του ναζισμού, είχε επιχειρήσει να εξηγήσει τον ρατσισμό με τον ψυχικό μηχανισμό της προβολής. Η προβολή συνίσταται στην ασυνείδητη διαδικασία σύμφωνα με την οποία το άτομο προβάλλει στον άλλο στοιχεία

που θεωρεί αρνητικά και που έχει ο ίδιος, αλλά δεν αναγνωρίζει ως δικά του. Με αυτόν τον τρόπο το κακό, όπως το ονόμασε ο Λακάν, προβάλλεται στον χώρο του άλλου και το άτομο εξασφαλίζει τη δική του καθαρότητα. Πρόκειται για έναν μηχανισμό χαρακτηριστικό της παρανοϊκής προβληματικής. Ο ρατσιστής, πιστεύοντας ότι ο άλλος, ο ξένος, ο μελαμψός, ο ομοφυλόφιλος κλπ. είναι ο βρόμικος, ο κακός, ο κατώτερος, ο λιγότερο άντρας, διασφαλίζει στον ίδιο την καθαρότητα της φυλής, του αίματος και του φύλου. Έτσι εξηγείται και το παράδοξο να είναι ρατσιστές και άνθρωποι που είναι οι ίδιοι δεύτερης γενιάς μετανάστες. Μη μπορώντας να συμφιλιωθούν με τις ρίζες τους, επιχειρούν να εξαγνιστούν προβάλλοντας σε κάποιον άλλο το χαρακτηριστικό του ξένου», αναλύει στο Hot Doc η κλινική ψυχολόγος-ψυχαναλύτρια Μαρίνα Φρανγκιαδάκη. Ποιοι είναι εκείνοι που προσελκύονται από ένα φασιστικό κίνημα με μορφή παρακρατικής, παραστρατιωτικής οργά­ν ωσης και δομή εγκληματικής συμμορίας; Αν λάβουμε   HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 • 49


Χρυσή Αυγή

υπόψη τον παρανοϊκό μηχανισμό της προβολής που διέπει μια φασιστική οργάνωση, τότε γίνεται ακόμη πιο σαφής ο λόγος για τον οποίο προσελκύονται άτομα με χαμηλή υποκειμενικότητα, δηλαδή άτομα-οπαδοί, τα οποία ακολουθούν και προσκολλώνται πάνω στην υποκειμενικότητα του άλλου, αφού δεν έχουν δική τους θέση ή η υποκειμενική τους θέση αλλοιώνεται με εξαιρετική ευκολία. Αυτά τα άτομα είναι επιρρεπή στο να ασπαστούν τη φασιστική φαντασίωση ενός σώματος καθαρού και εξαγνισμένου από κάθε τέτοιο «κακό». Κι ας έρχεται σε αντίθεση με το πραγματικό παρουσιαστικό τους, το συνήθως σκούρο ελληνικό χρώμα. Τα παραδείγματα είναι πολλά και δεν χρειάζεται να αναφερθούμε στο καθένα ξεχωριστά. Όπως δεν χρειάζεται να αναφερθούμε εκτενέστερα στην ενδεχόμενη καταπιεσμένη σεξουαλικότητα των μελών μιας τέτοιας οργάνωσης, για την οποία είχε κάνει λόγο ο αυστριακός ψυχαναλυτής Βίλχελμ Ράιχ και συγγραφέας της «Μαζικής Ψυχολογίας του Φασισμού», στην προσπάθειά του να αναλύσει ψυχαναλυτικά το ναζιστικό κίνημα στη Γερμανία του '30. Και δεν ήταν ο μόνος που συνέδεσε την προβληματική σεξουαλικότητα με τον φασισμό. Κάποτε και ο ιταλός δραματουργός ποιητής και κινηματογραφιστής Πιερ Πάολο Παζολίνι επέλεξε να ταυτίσει, στο φιλμ Σαλό, το πολιτικό φασιστικό σύστημα με τη σεξουαλική διαστροφή, σαν να είναι ένας φορέας της φασιστικής ιδεολογίας σεξουαλικά διεστραμμένος. Άλλωστε, ως γνωστόν, ό,τι καταπιέζεται και απωθείται αναπόφευκτα επιστρέφει υπό μια άλλη διεστραμμένη μορφή. Η πραγματικότητα της Χρυσής Αυγής, με τη δομή της παραστρατιωτικής οργάνωσης, όπου τα μέλη του κλειστού πυρήνα υποχρεούνται να έχουν ένα βιβλιαράκι για τους επιδόσεις τους, να δέχονται τα πάντα, σαν να είναι μηδενικά, να μην έχουν γνώμη και να κάνουν ό,τι τους λένε, επιβεβαιώνει τη θεωρία περί ταύτισης του φασίστα με ένα κοινωνικό σκουπίδι. Η Χρυσή Αυγή ενσαρκώνει την ανάγκη τους για προστασία. Η δομή των ταγμάτων ασφαλείας, ο τρόπος δράσης των

50 • HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013

Αυτά τα άτομα διατηρούν τη φαντασίωση πως η ομάδα στην οποία ανήκουν τους προστατεύει και τους δυναμώνει. Ό,τι κάνουν δεν το κάνουν ως άτομα, αλλά στο όνομα της ομάδας

ομάδων εφόδων, ενισχύουν το αίσθημα της παντοδυναμίας τους απέναντι στον κοινό απόλυτο εχθρό, ενώ τα στρατιωτικά ταπεινωτικά γυμνάσια στα οποία υποβάλλονται στην πραγματικότητα τούς κρατούν καθηλωμένους στο ψυχικό στάτους του κοινωνικού απορρίμματος. Απλώς ο τρόπος που επανδρώνουν τα

τάγματα ασφαλείας και η μεταξύ τους επικοινωνία σε μορφή πυραμίδας, με την περίφημη τριαδική ενημέρωση που με ένα τηλεφώνημα συγκεντρώνει τριάντα άτομα, τους δίνει την ψευδαίσθηση της ισχύος εξαιτίας του πλεονεκτήματος της μαζικής επίθεσης. Οι πράξεις τους ντύνονται συνήθως με άλλα σημαίνοντα. Γι’ αυτό και το έγκλημα του εκτελεστή του Κερατσινίου λαμβάνει χώρα σε δημόσιο χώρο, μπροστά στις δυνάμεις ασφαλείας, χωρίς καμία αίσθηση ευθύνης ή ενοχής. Αυτά τα άτομα διατηρούν τη φαντασίωση πως η ομάδα στην οποία ανήκουν τους προστατεύει και τους δυναμώνει. Ό,τι κάνουν δεν το κάνουν ως άτομα, αλλά στο όνομα της ομάδας. Γίνονται οι ίδιοι πρωταγωνιστές της φαντασίωσης ενός ομοιογενούς, στρατιωτικοποιημένου σώματος με έναν κοινό, απόλυτο, πλην φανταστικό εχθρό. Έτσι επιτυγχάνεται η σύσφιξη των δικών τους σχέσεων, ενώ το κοινό τους παρουσιαστικό –φουσκωμένοι, μαυροφορεμένοι και στρατιωτικά συντεταγμένοι– τους δίνει ακόμη περισσότερη εξουσία και δύναμη απέναντι στην παρανοϊκά μεγεθυμένη απειλή. Εξάλλου, ως γνωστόν, ο άκρατος φόβος


μεταμφιέζεται σε μανία καταδίωξης, με αποτέλεσμα το άτομο να στρέφει την ψυχική ενέργειά του προς τα έξω υπό μορφή επιθετικότητας, προκειμένου να εξασφαλίσει την ελάχιστη ψυχική οργάνωση.

Το πείραμα του Μίλγκραμ Η εκτέλεση στο Κερατσίνι επαληθεύει επιπλέον, τουλάχιστον μερικώς, το συμπέρασμα του ψυχολογικού πειράματος του Μίλγκραμ, σύμφωνα με το οποίο η τυφλή υπακοή απέναντι σε κάποιον με κύρος οδηγεί στο έγκλημα, ιδίως κάτω από συνθήκες πίεσης. Το πείραμα του κοινωνικού ψυχολόγου Μίλγκραμ, που ξεκίνησε για να ερμηνεύσει τη συμμετοχή απλών πολιτών στο ναζιστικό κίνημα, είχε αποδείξει πως το μεγαλύτερο ποσοστό των ανθρώπων είναι ικανό να βασανίσει και να θανατώσει, μη αισθανόμενο καν την ευθύνη, αφού απλώς εκτελεί εντολές. Ψυχικές αναπηρίες λοιπόν, ευκόλως εκμεταλλεύσιμες από έναν αρχηγό μιας φασιστικής οργάνωσης αρκετά ευφυή για οικοδομήσει με ευλάβεια την οργάνωσή του πάνω στον παρανοϊκό μηχανισμό της προβολής που αναλύσαμε παραπάνω. «Ο αρχηγός της Χρυσής Αυγής είναι ένας σύγχρονος φύρερ. Γι’ αυτό και υπάρχει μια μεταβίβαση προς το πρόσωπό του, μια αγάπη που προκαλεί σχεδόν τύφλωση τόσο στους ήδη εγκληματίες όσο και στους απλούς οπαδούς. Ο Χίτλερ μαζί με τον Μουσολίνι ήταν οι επινοητές του πολιτικού σόου. Οι μετανάστες λαμβάνουν σήμερα τη θέση των υπανθρώπων εκείνων που εξαπατούν και καταχρώνται, όπως ακριβώς οι Εβραίοι στη ναζιστική Γερμανία του Χίτλερ. Έτσι γίνονται ιστορικό σύμπτωμα, όπως ο αντισημιτισμός τότε. Τα ιστορικά συμπτώματα τώρα είναι η καπιταλιστική παγκοσμιοποίηση και το ρεύμα των μεταναστών από τις φτωχές στις πιο πλούσιες ζώνες. Μαζί με την εθνική ταπείνωση της Ελλάδας. Η βάρβαρη ναζιστική απάντηση βρίσκει έτσι απήχηση», εξηγεί στο Hot Doc ο γάλλος ψυχίατρος-ψυχαναλυτής Χερβέ Χιουμπέρ, ο οποίος ολοκλήρωσε στο Παρίσι ένα ψυχαναλυτικό σεμινάριο

για τον Χίτλερ, το οποίο αναμένεται να κυκλοφορήσει σε βιβλίο.

Tο βασικό μέσο του νεοφασίστα Πράξεις που θα δημιουργήσουν τρόμο. Ο φόβος της επανάληψής τους θα δημιουργήσει απειλή. Και αυτό εγκαθιστά έναν ψυχολογικό φόβο στο εχθρικό γκρουπ. Στο μυαλό ενός φασίστα λοιπόν... Ένας φασίστας μπορεί τελικά να είναι τρομοκράτης; Η απάντηση μοιάζει να είναι θετική. «Ο μεγαλύτερος αριθμός των θυμάτων των τρομοκρατικών επιθέσεων στην Ιταλία του 1970 δεν συνδέονταν με τις Ερυθρές Ταξιαρχίες, αλλά με φασιστικές ομάδες. Ο φασίστας βρίσκεται σε μια μεταβίβαση-προβολή συναισθήματος αγάπης κι ενίοτε μίσους προς τον απόλυτο καθοδηγητή, όπως τον φύρερ στη Γερμανία, τον ντούτσε στην Ιταλία. Ο τρομοκράτης βρίσκεται σε μεταβίβαση προς μια απόλυτη ιδέα. Η μεταβίβαση προς την άκρα δεξιά εξηγείται μέσω της φροϊδικής θεωρίας του κοινωνικού απορρίμματος. Ο φασίστας-τρομοκράτης θέλει να απαλλαγεί από αυτό το συναίσθημα ταπείνωσης που τον κάνει να αισθάνεται ένα τίποτα», συμπληρώνει ο γάλλος ψυχίατρος-ψυχαναλυτής. Το φαινόμενο ανάπτυξης ενός φασιστικού κινήματος, τόσο ιδεολογικά όσο και συμπεριφορικά, καθώς και η κατακόρυφη άνοδός του μπορεί να εξηγηθεί τόσο με μαρξιστικά (κοινωνικοπολιτικά) εργαλεία όσο και με φροϊδολακανικά (ψυχαναλυτικά) εργαλεία. Μόνο που τελικά όχι μόνο δεν είναι αντίθετα, αλλά προκύπτουν αλληλένδετα. Μπορεί για κάποιους η νίκη του ναζισμού να θεωρείται αποτέλεσμα της εξαπάτησης και του εκβιασμού της πλειοψηφίας του πληθυσμού από μια μειοψηφία, ενώ για άλλους οι αληθινές πηγές του φασισμού να πρέπει να αναζητηθούν στην ανθρώπινη ψυχή και όχι στην οικονομία. Τελικά όμως οι ψυχολογικοί παράγοντες διαμορφώνονται από κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες. Και η εξάπλωση ενός τέτοιου κινήματος δεν μπορεί παρά να καταλήξει στο ντιβάνι. Το επιβεβαιώνει ο ελληνογάλλος πανεπιστημιακός και ερευνητής κοινωνικών ζητημάτων Μάρκος Ζαφειρόπουλος

(Μarkos Zafiropoulos, CNRS), ο οποίος εξηγεί στο Hot Doc πως: «Όταν εμφανίζεται και αναπτύσσεται μια οικονομική κρίση που απαιτεί θυσίες και λιτότητα, τότε αναπτύσσονται τα εθνικά ιδεώδη που φέρουν μαζί τους την αγάπη για τον πολίτη του ίδιου έθνους και το μίσος για τον ξένο. Έτσι εξηγείται η επιτυχία της άκρας δεξιάς στο σύνολο της Ευρώπης». Το πιο σοκαριστικό είναι πως έπρεπε να χυθεί ελληνικό αίμα για να αφυπνιστεί τόσο η ελληνική κοινωνία όσο και η ελληνική κυβέρνηση. Και αυτό δεν είναι μόνο ευθύνη της ναζιστικής οργάνωσης. Ο ελεύθερος χώρος που τους προσφέρθηκε για να εξελιχθεί τόσο η νεοφασιστική ρητορική όσο και η ανεξέλεγκτη δράση τους αποκαλύπτει το σύμπτωμα ενός λαού που δεν έχει υπάρξει αποικιοκρατικός, αλλά ούτε όμως έμαθε ποτέ να ζει και να εξελίσσεται μέσα από ζυμώσεις με τον ξένο, τον διαφορετικό. Η κρίση διόγκωσε τους φόβους του απέναντι στον αλλοδαπό, με αποτέλεσμα η φασιστική ιδεολογία να βρει απήχηση σε μεγαλύτερη μάζα από ό,τι συνήθως, ενώ η τυφλή υπακοή σε έναν ηγέτη και το μίσος κατά των φυλετικών μειονοτήτων και πολιτικά αντίθετων ιδεολογιών να βρουν φανατικούς οπαδούς, μαχητές, μισθοφόρους, διατεθειμένους και έτοιμους να εγκληματήσουν. Οι ψυχαναλυτές δεν πιστεύουν πως υπάρχουν «γεννημένοι ναζί». Με άλλα λόγια, δεν υπάρχει ένα ενιαίο προφίλ ναζί ούτε στη Γερμανία του 1933 ούτε στην Ελλάδα του 2013. Αυτό δεν σημαίνει ωστόσο πως όλοι μπορούν να γίνουν φασίστες και εκτελεστές. Ούτε πως, ακόμη και αν ασπαστούν τη ναζιστική ιδεολογία, δεν μπορούν στη συνέχεια να διαφοροποιηθούν και να αποχωρήσουν. Το είδαμε να συμβαίνει. Όπως είδαμε το πέρασμα στην πράξη των Χρυσαυγιτών να έχει ξαφνικά μεγαλύτερο ειδικό βάρος από τον κενό λόγο των πολιτικών. Το παρανοϊκής δομής φασιστικό σύμπτωμα ή, για την ακρίβεια, η εξάπλωσή του δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ξεχωριστά από τον πολιτικό αυτισμό.  HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 • 51


Masqué. Doc Του Θανάση Καρτερού

Ο Μύλος του Χρύσανθου Ο Χρύσανθος Λαζαρίδης δεν είναι τυπικός δεξιός που γεννήθηκε νοικοκύρης, διαπαιδαγωγήθηκε νοικοκύρης, σπούδασε νοικοκύρης και πιστεύει ότι είναι ο νοικοκύρης της χώρας. Σε αντίθεση με τον Σαμαρά, παραδείγματος χάρη, και την παρέα του Μαξίμου, ο Χρύσανθος δεν έχει τις ιδεολογικές ρίζες και τις προκαταλήψεις (πατρίςθρησκεία-οικογένεια) των νοικοκυραίων.

52 • HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013

Υ

πήρξε αγωνιστής κατά της δικτατορίας, κομμουνιστής, στέλεχος του ΚΚΕ Εσωτερικού επί σειρά ετών. Και μεταπήδησε με την άνεση εργολάβου που ανέλαβε ένα καινούριο έργο από τη γραμμή του Μαρξ στη γραμμή του Φρίντμαν, όταν ήρθε το πλήρωμα του χρόνου και τον κάλεσε ο Σαμαράς να σώσουν τη χώρα. Ένα τέτοιο βιογραφικό είναι φυσικό να προκαλεί εκρήξεις περιφρόνησης τόσο στην αριστερά που υπηρέτησε όσο και στη δεξιά που υπηρετεί. Δεν έχει και πολλές συμπάθειες ο Χρύσανθος – αυτή είναι η μαύρη αλήθεια. Κάτι ωστόσο που δεν φαίνεται να τον ενοχλεί, ούτε και να ανακόπτει τον οίστρο του στην πολιτική κακοποίηση των παλιών του συντρόφων και στην υπεράσπιση με κάθε μέσο της πολιτικής Σαμαρά. Η οποία εξάλλου εν πολλοίς είναι πολιτική Λαζαρίδη, διότι και τα μισά αν πιστέψει κανείς από όσα ψιθυρίζονται στους διαδρόμους της παράταξης και της κυβέρνησης, ο Χρύσανθος δεν είναι απλώς ένας σύμβουλος του πρωθυπουργού. Είναι ο σύμβουλος του οποίου οι συμβουλές ζητούνται σε όλες τις κρίσιμες στιγμές και συνήθως εισακούγονται. Επί της ουσίας, ό,τι κι αν υπήρξε στο παρελθόν, σήμερα είναι ένας τεχνικός της εξουσίας που η θητεία του στην αριστερά του δίνει τη δυνατότητα να σκέφτεται καλύτερα από τους κολλημένους δεξιούς και η θητεία του στη δεξιά τη δυνατότητα να ασκεί εξουσίες που ούτε στον ύπνο τους βλέπουν οι κυνηγημένοι αριστεροί. Και ως τεχνικό της εξουσίας, σύμβουλο και επιτελάρχη του Μαξίμου, αυτουργό συγκεκριμένων πλευρών της κυβερνητικής πολιτικής, πρέπει να τον αντιμετωπίζουν εχθροί και φίλοι. Διότι ο Χρύσανθος σκέφτεται για λογαριασμό

του Σαμαρά, μιλάει για λογαριασμό του Σαμαρά και χαράζει στρατηγικές για λογαριασμό του Σαμαρά. Αν στο πρόσφατο παρελθόν αυτού του παραγωγικού παρόντος του ξεχωρίζει το πραξικόπημα της ΕΡΤ, τις τελευταίες μέρες διέπραξε την εφεύρεση που θα χαρακτηρίζει εφεξής το τεχνικό βιογραφικό του: Κατασκεύασε τον μύλο, ο οποίος θα μείνει στην ιστορία ως Μύλος του Χρύσανθου. Και ο οποίος έχει τη μοναδική ιδιότητα ό,τι κι αν του βάλεις μέσα, διαδηλωτές και ΜΑΤ, απεργούς και τραμπούκους, τον φασίστα δολοφόνο και τον αντιφασίστα δολοφονημένο, το μαχαίρι και το αίμα, τον Μιχαλολιάκο και την Κωνσταντοπούλου, να παράγει μια εύπεπτη και εύγευστη πρώτη ύλη που προορίζεται για το ψωμί των νοικοκυραίων: Την ενοχή της Αριστεράς! Έτσι η θεωρία των άκρων απέκτησε με τον Χρύσανθο τον καλό τον μύλο που όλα τα αλέθει. Είναι άλλο θέμα φυσικά αν το κοινό, ακόμη και οι νοικοκυραίοι, θα εκτιμήσουν την εφεύρεση και θα εξακολουθήσουν να σιτίζονται με ψωμάκι που έχει γεύση αίματος. Κι ακόμη περισσότερο αν υπάρχουν αρκετοί στη σημερινή Ελλάδα να δεχτούν τον Χρύσανθο και τον εργοδότη του ως εγγυητές της ομαλότητας και εκπροσώπους των ίσων αποστάσεων, όταν είναι φανερό πόσο δεξιά γέρνει ο μύλος τους. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, ο Χρύσανθος Λαζαρίδης απέδειξε τις τελευταίες μέρες ότι δεν φοβάται, ως άξιος του τίτλου του τεχνικού της εξουσίας, να λερώσει τα χέρια του προκειμένου να κάνει τη βρόμικη δουλειά για τον εργοδότη του... 


HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 • 53


Θεωρίες συνωμοσίας Της Lady Lilith

Η ερωμένη του βασιλιά Τι σχέση μπορεί να έχει ο Λουδοβίκος ΙΕ΄ και η μαντάμ ντε Πομπαντούρ με τον Αντώνη Σαμαρά και τον Νίκο Μιχαλολιάκο; Το ερώτημα αυτό απασχολεί τον τελευταίο χρόνο εντόνως την κρεμ ντε λα κρεμ των οπαδών των θεωριών συνωμοσίας. Η υπόθεση εργασίας που έχει τεθεί προς συζήτηση έχει δύο σκέλη. Το πρώτο έχει άμεση σχέση με την ιστορική φράση: «Après moi, le déluge» – σε ελεύθερη μετάφραση: «Μετά από μένα το χάος». Το δεύτερο έχει σχέση με το ποιο θα είναι το δίλημμα που θα τεθεί στους έλληνες ψηφοφόρους στις επόμενες εκλογές.

54 • HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013

Ο

ι κορυφαίοι των συνωμοσιολόγων είναι χωρισμένοι σε δύο ομάδες. Την πρώτη ομάδα συγκροτούν οι λεγόμενοι «λουδοβικιστές» ή «σαμαρικοί» και τη δεύτερη οι λεγόμενοι «πομπα­ντουρικοί» ή «χρυσαυγουλίτες». Οι πληροφορίες λένε ότι και οι δύο ομάδες έχουν συμφωνήσει στο ποιο θα είναι το δίλημμα. Διαφωνούν όμως στο ποιος θα πρέπει να πάρει τα εύσημα της ιστορικής έμπνευσης. Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή.

«Λουδοβικιστές» ή «σαμαρικοί»

Η ομάδα αυτή αποδίδει την ιστορική φράση «Μετά από μένα το χάος» στον Λουδιβίκο ΙΕ΄. Επρόκειτο αρχικά για έναν εκ των δημοφιλέστερων βασιλέων της Γαλλίας, που κατάφερε να γίνει από τους πλέον μισητούς στον λαό του. Το κύριο πρόβλημά του ήταν ότι δεν κατάφερε να ξεπεράσει τα σοβαρά δημοσιονομικά προβλήματα που αντιμετώπιζε το βασίλειό του, ενώ παράλληλα στάθηκε ανίκανος να αντιμετωπίσει τα αντικρουόμενα συμφέροντα που είχαν αναπτυχθεί στο περιβάλλον του. Η ομάδα αυτή των συνωμοσιολόγων, απαντώντας στο δεύτερο σκέλος της υπόθεσης εργασίας, προτείνει να χρησιμοποιηθεί η ιστορική φράση ως το δίλημμα των επόμενων εκλογών, με στόχο την εκλογική εκμετάλλευση της ναζιστικής βίας, τη θεωρία των δύο άκρων και τη διασπορά ενός νέου φόβου στους πολίτες. Όπως λένε, εάν οι προηγούμενες εκλογές έγιναν υπό τον φόβο της εξόδου από την ΕΕ και της χρεοκοπίας, οι επόμενες πρέπει να γίνουν υπό τον φόβο αιματηρών κοινωνικών συγκρούσεων και εμφύλιου σπαραγμού. Και προτείνει, βεβαίως, τα εύσημα να αποδοθούν στον Αντώνη Σαμαρά, που ως ήρεμη δύναμη θα ξεπατώσει τα δύο άκρα, θα εγγυηθεί την κοινωνική ειρήνη,

το 3ο, 4ο και 5ο μνημόνιο και θα μείνει στην ιστορία ως ο ηγέτης που έβγαλε τη χώρα από το τέλμα.

«Πομπαντουρικοί» ή «χρυσαυγουλίτες»

Η ομάδα αυτή αποδίδει την ιστορική φράση «Μετά από μένα το χάος» όχι στον Λουδοβίκο ΙΕ΄, αλλά στην επίσημη ερωμένη του, τη μαντάμ ντε Πομπαντούρ. Όπως λένε, εκείνη ξεστόμισε την ιστορική φράση που ανοήτως η ιστορία χρέωσε στον βασιλιά-ερωμένο της. Και όπως επιμένουν, επειδή ο πονηρός Λουί την έκλεψε, πρέπει να αποκατασταθεί η ιστορική αλήθεια. Οι «πομπαντουρικοί» ή «χρυσαυ­γουλίτες» προτείνουν, όπως και οι «λουδοβικιστές» ή «σαμαρικοί», η φράση αυτή να είναι το δίλημμα των επόμενων εκλογών. Μόνο που επιμένουν με νύχια και με δόντια να λάμψει η αλήθεια και να αποδοθεί όχι στον «βασιλιά», αλλά στην «ερωμένη» του… Να αποδοθεί, δηλαδή, στον αρχηγό της Χρυσής Αυγής ο σχεδιασμός της νίκης, η στρατηγική της εξολόθρευσης του εχθρού μέσα από την ανάπτυξη νέων και ισχυρών φόβων που θα ακινητοποιήσουν τα πολιτικά αντανακλαστικά των πολιτών. Αυτή η δεύτερη ομάδα επιμένει ότι η δεδομένη σχέση στοργής και προδέρμ μεταξύ των σύγχρονων, ιδιότυπων «λουδοβίκων-πομπαντούρ» δεν μπορεί να μείνει κρυφή από την ιστορία και δεν μπορεί για δεύτερη φορά να διαπραχθεί ένα σημαντικό ιστορικό λάθος σε σχέση με τους πραγματικούς εγκεφάλους των διλημμάτων και τη σχέση τους. Προσθέτουν, μάλιστα, ότι δεν είναι δυνατόν το 1745 ο Λουί να επιβάλλει επισήμως την ερωμένη του και το 2013 να επικρατεί πολιτικός πουριτανισμός… 


Μόλις

κυκλοφόρησε!

Μια επίκαιρη περιγραφή της επιρροής των μειονοτήτων και της εισαγωγής καινοτόμων ιδεών στο ευρύ κοινωνικό σύνολο. Για αναγνώστες που θέλουν να κατανοήσουν σημαντικά φαινόμενα της σύγχρονης πραγματικότητας. Εκδόσεις Πεδίο Α.Ε. Συντ. Δαβάκη 10 & Μυλοποτάμου, 11526, Αμπελόκηποι • Τηλ.: 210 3390204-5-6 • Fax: 210 3390209

Κεντρική διάθεση-βιβλιοπωλείο: Στοά του Βιβλίου, Πεσμαζόγλου 5, 10564, Αθήνα • Τηλ.: 210 3229620 • Fax: 210 3390209 HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 • 55

e-mail: info@pediobooks.gr | www.pediobooks.gr


Διεθνή Παρασκήνια Της Ρένας Ακριτίδου

Εκπαιδευτικές ανησυχίες Το ρωσικό εκπαιδευτικό σύστημα υφίσταται μεγάλες περικοπές και γίνονται συγχωνεύσεις σχολείων, στο όνομα της αποτελεσματικότητας της κυβερνητικής εκστρατείας για περιστολή κρατικών δαπανών, σύμφωνα με το Moscow News. Πριν λίγες μέρες, δεκάδες μαθητές, συνοδευόμενοι από γονείς και καθηγητές, εισέβαλαν στα γραφεία διοίκησης μιας περιοχής στα βόρεια της Μόσχας, διαμαρτυρόμενοι για το κλείσιμο δημόσιου σχολείου, του μόνου στη συνοικία Μολτζανίνοβο – το οποίο μάλιστα είχε πρόσφατα ανακαινιστεί με κόστος 12 εκατομμυρίων ρουβλίων. Οι αρχές το έκλεισαν, επικαλούμενες ανησυχίες για την ασφάλεια κατασκευής, και πρότειναν στους μαθητές να φοιτήσουν σε άλλο σχολείο, σε απόσταση 15 χιλιομέτρων. Πάντως, δεν απάντησαν πώς το οίκημα κρίθηκε ασφαλές ώστε να λειτουργήσει ως εκλογικό τμήμα για περιφερειακές εκλογές στις 8 Σεπτέμβρη. Γονείς μαθητών, μιλώντας στο Rusplt.ru, υποστήριξαν πως το κτίριο έχει καταδικαστεί να κατεδαφιστεί, επειδή κατασκευαστές έδειξαν ενδιαφέρον για το οικόπεδο όπου βρίσκεται.

Το κτίριο έχει «καταδικαστεί» να κατεδαφιστεί, επειδή κατασκευαστές έδειξαν ενδιαφέρον για το οικόπεδο όπου βρίσκεται

Δίωξη με χρονοκαθυστέρηση

Τζιχάντ του σεξ

Δύο γάλλοι αστυνομικοί θα δικαστούν για τον θάνατο δύο εφήβων το 2005 από ηλεκτροπληξία, μετά την απόφαση ανώτατου δικαστηρίου να ακυρώσει προηγούμενες αποφάσεις που απέτρεπαν τη δίωξη των αστυνομικών. Οι δύο έφηβοι, 15 και 17 ετών, είχαν κυνηγηθεί από τους αστυνομικούς στο προάστιο Κλισίσιρ-Μπουά, όπου ζουν κυρίως βορειοαφρικανοί μετανάστες, και σκοτώθηκαν όταν κατέφυγαν σε υποσταθμό ηλεκτρικού ρεύματος. Μετά τον θάνατό τους είχαν ξεσπάσει μεγάλες ταραχές σε γαλλικές συνοικίες, και μάλιστα ο τότε πρόεδρος Σιράκ είχε κηρύξει κατάσταση εκτάκτου ανάγκης. Οι δύο αστυνομικοί κατηγορούνται ότι δεν βοήθησαν ανθρώπους σε κίνδυνο, ενώ φέρονται να τους είχαν κυνηγήσει χωρίς ιδιαίτερο λόγο.

Κατάπληξη προκάλεσαν οι δηλώσεις του τυνήσιου υπουργού Εσωτερικών στο κοινοβούλιο, ότι γυναίκες της πατρίδας του ταξιδεύουν στη Συρία για να εξυπηρετήσουν ως σκλάβες του σεξ ισλαμιστές μαχητές που πολεμούν το καθεστώς Άσαντ. Σύμφωνα με τον υπουργό Λοτφί Μπεν Τζεντού, οι γυναίκες συνευρίσκονται με 20, 30, 100 μαχητές στο όνομα σεξουαλικού ιερού πολέμου και καθίστανται έγκυες. Ο υπουργός δεν ανέφερε πόσες γυναίκες επέστρεψαν στην Τυνησία έγκυες, ούτε πόσες συνολικά έχουν πάει στη Συρία γι' αυτό τον σκοπό. Μέσα ενημέρωσης κάνουν λόγο για εκατοντάδες. Ο Τζεντού είπε ακόμη πως από τον Μάρτιο, που ανέλαβε τα καθήκοντά του, αποτράπηκε η έξοδος έξι χιλιάδων νεαρών Τυνησίων στη Συρία, καθώς εντάθηκαν οι μεθοριακοί έλεγχοι.

Διείσδυση νεοναζί Όταν ο Πολ Κρεγκ Κομπ εμφανίστηκε προ διετίας στη μικρή κοινότητα Λιθ της Βόρειας Ντακότα, κα νείς από τους 24 κατοίκους δεν υποψιάστηκε τι είχε κατά νου. Άρχισε να α γοράζει γη, συγκεντρώνοντας συνολικά 12 στρέμματα. Στόχος του ήταν εξαρχ ής η δημιου ρ γ ία ν ε ο ν αζισ τικ ής κοινότητας και μάλιστα θα την οικοδομούσε ησύχως με τη βοήθεια του Αμερικανικού Εθνικοσοσιαλιστικού Κ ι ν ή μ α τ ο ς κ α ι τ η ς Αν τ ί σ τ α σ η ς

56 • HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013

Λευκών Αρείων (WAR). Σε εξέλιξη βρίσ κε ται διαδικασία με ταφοράς α γροτεμα χίων του Κομπ σ τον διοικητή των Εθνικοσοσιαλισ τών Τζεφ Σ εμπ, σ το π ρ ώη ν μ έ λ ο ς τ ης Κου Κ λουξ Κ λα ν Τομ Μέρτζερ και στην Έιπρι λ Γ κε ν τ, ιδρύτρια της νεοναζισ τικής Εθ νικής Πρωτοπορίας. Ο 61χρονος Κομπ ήταν ήδη καταζητούμε νος σ τον Κα ναδά για προώθηση μίσους μέσω μπλογκ. Στο Λιθ, μετά από αίτημα των κατοίκων για βοήθεια,

αναμένονταν ακτιβιστές του αντιρατσισ τικού κινήματος. Ο δήμαρχος Ράιαν Σοκ ανέφερε στην Guardian πως οι κάτοικοι είναι θορυβημένοι. Δημιού ρ γ ησα ν ταμ είο, π ρ οκειμ ένου να δεχτεί ο Κομπ να αποζημιωθεί και να ε γ κατα λ είψει τ ην πόλη. Η άλ λη πλευρά προσπαθεί να εμφανίσει τον Κομπ ως θύμα ακροαριστερών εξτρεμιστών που προσπαθούν να τον διώξουν από το σπίτι του. Η συνέχεια θα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον…


ΗΠΑ

On line αγορά «μεταχειρισμένων» ανηλίκων Η on line διακίνηση θετών παιδιών από τα πέντε σημεία του ορίζοντα πραγματοποιείται από τους θετούς τους γονείς μέσω μερικών διαδικτυακών κλικ. Ηχεί σαν υπερσύγχρονο μαύρο εμπόριο second hand αντικειμένων... άχρηστα πια είδη για τους δότες τους, που καταλήγουν να γίνουν ωστόσο μικροί θησαυροί για τους νέους παραλήπτες τους. Μόνο που οι μικροί θησαυροί έχουν σάρκα, οστά και ψυχή, και τις περισσότερες φορές δεν είναι απλώς used, δηλαδή χρησιμοποιημένοι, αλλά abused, δηλαδή κακοποιημένοι. Της Δήμητρας Αθανασοπούλου

Σ

ύμφωνα με τις αρχές της ψυχαναλυτικής θεωρίας, ένα παιδί πριν ακόμα τη γέννηση του είναι φορέας μιας ασυνείδητης επιθυμίας. Κάτι ανάλογο ισχύει συνήθως πριν από την υιοθέτησή του από μια ανάδοχη οικογένεια. Τι είναι όμως ένα ήδη υιοθετημένο παιδί που υποβάλλεται στη διαδικασία ιδιωτικής επανα-υιοθέτησης (private re-homing), όπως αποκαλείται αυτή η μεταμοντέρνα αμερικανική πρακτική μέσω διαδικτύου; Προφανώς κατέχει τη θέση αντικειμένου μέσα στην εκάστοτε οικογένεια, όπου είτε δεν εκπλήρωσε την αρχική της φαντασίωση είτε βγήκε ελαττωματικό. Η διακίνηση

παιδιών με συνήθεις χώρες προέλευσης την Κίνα, τη Ρωσία, την Αιθιοπία, την Ουκρανία, τη Λιβερία, την Ταϊβάν από ανθρώπους που, αφού τα υιοθέτησαν, αποφάσισαν να απαλλαγούν από αυτά σαν να μην πληρούσαν τις προϋποθέσεις της ετικέτας, πραγματοποιείται με βασικό εργαλείο το διαδίκτυο. Τα παιδιά, ηλικίας συνήθως από 6 έως 14 ετών,διαφημίζονται στο ίντερνετ σαν να ήταν προϊόντα προς πώληση και διακινούνται από οικογένεια σε οικογένεια σαν να ήταν κατοικίδια που κούρασαν το αφεντικό τους. Στην «Ανταλλαγή παιδιών» –εκτενή αναφορά με την υπογραφή της δημοσ ι ο γ ρ ά φ ο υ Μ έ γ κ α ν Το υ χ έ ι τ ο υ ειδησεογραφικό πρακτορείο Reuters– καταγράφεται και αναλύεται ο τρόπος με τον οποίο αμερικανοί θετοί γονείς χρησιμοποιούν το ίντερνετ για να εγκαταλείψουν τα θετά τους παιδιά. Στο ρεπορτάζ, που διήρκεσε 18 μήνες και φώτισε τις άγνωστες πλευρές του private re-homing, αποκαλύφθηκε πως οι γονείς χρησιμοποιούσαν φόρουμ σε Yahoo και Facebook για να διαφημίσουν τα παιδιά τους και να τους βρουν ένα νέο σπίτι. Τις περισσότερες φορές τα παραχωρούσαν σε οικογένειες που δεν είχαν ποτέ τους συναντήσει. Και τα παιδιά στις

περισσότερες περιπτώσεις δηλώνονταν αγνοούμενα, για ευνόητους λόγους… Το πρακτορείο Reuters, το οποίο ανέλυσε 5.100 αγγελίες που δημοσιεύτηκαν τα πέντε τελευταία χρόνια σε πλατφόρμα του Yahoo, υπολογίζει πως έλαβαν χώρα τουλάχιστον 261 ανταλλαγές παιδιών. «Ντρέπομαι να το πω, αλλά πραγματικά σιχαίνομαι αυτό το αγόρι», γράφει χαρακτηριστικά μια γυναίκα από τη Νεμπράσκα, που είχε υιοθετήσει ένα εντεκάχρονο αγόρι από τη Γουατεμάλα. Είναι μία από τις απειράριθμες αγγελίες που αναρτήθηκαν πριν την κοινοποίηση της έρευνας.

Μεταμοντέρνες υιοθεσίες

Ενδεικτική είναι η περίπτωση της Κουίτα, μιας έφηβης από τη Λιβερία, η οποία έγινε αίφνης ενοχλητική για τους θετούς της γονείς Τοντ και Μελίσα Πουχάλα, έπειτα από δύο χρόνια ζωής μαζί τους. Χρειάστηκαν όμως μονάχα δύο ημέρες διαδικτυακής αναζήτησης για να καταλήξει η μικρή Αφρικανή στην οικογένεια Ίσον, μια οικογένεια υποδοχής «σεξουαλικά καταχρηστική», η οποία είχε συνολικά υιοθετήσει μια ντουζίνα παιδιά από το διαδίκτυο. Οι Νικόλ και Κάλβιν Ίσον είχαν όμως και βιολογικά παιδιά. Μόνο που η Πρόνοια είχε φροντίσει να τα απομακρύνει από εκείνους,   HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 • 57


ΗΠΑ

αφού κρίθηκαν ακατάλληλοι. Στα επικίνδυνα χέρια τους και στο νοσηρό κρεβάτι τους είχαν μείνει μόνο τα ανεπιθύμητα παιδιά που μεταμορφώθηκαν στο Ιλινόις σε σεξουαλικά αντικείμενα. Η Κουίτα δηλώθηκε φυσικά εξα­­φανισμένη αμέσως μετά την επαναυιοθέτησή της, όπως και η πλειονότητα των θετών παιδιών που υπόκεινται σε αυτή την πρακτική. Διαφορετικά, για να αναλάβει κάποιος νόμιμα την κηδεμονία ενός παιδιού στις ΗΠΑ μέσω του συστήματος αναδοχής, θα πρέπει να υποβληθεί τουλάχιστον σε έλεγχο ποινικού μητρώου και επιθεώρηση κατοικίας. Σε αρκετές μάλιστα πολιτείες είναι απαραίτητο να προηγηθεί μια ειδική εκπαίδευση των επίδοξων γονέων. Στη συνέχεια, αφού εγκριθεί η αναδοχή, οι κοινωνικοί λειτουργοί διατηρούν το δικαίωμα να επισκέπτονται συστηματικά τις οικογένειες για να διασφαλίσουν την ασφαλή διαβίωση των παιδιών. Παρά τα αυστηρά μέτρα για τις νόμιμες υιοθεσίες στις ΗΠΑ, όπως προκύπτει από την αποκαλυπτική έρευνα του Reuters, είναι εξαιρετικά εύκολη η παραχώρηση της κηδεμονίας ενός παιδιού σε τρίτο πρόσωπο, καθώς απαιτείται μονάχα ένα απλό πληρεξούσιο έγγραφο του προηγούμενου κηδεμόνα, συχνά δίχως καν την ενημέρωση των αρμόδιων αρχών, ιδίως στην περίπτωση των διεθνών υιοθεσιών. Οι Αμερικανοί άλλωστε συνηθίζουν να υιοθετούν παιδιά από άλλες χώρες. Από τα τέλη της δεκαετίας του '90 μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί περισσότερες από 243.000 υιοθεσίες αλλοδαπών παιδιών. Αφού το πρακτορείο Reuters ανακάλυψε πως στα φόρα, όπως το Adopting-fromDisruption, υπήρχαν εκτός από τους ενδιαφερόμενους και αρκετοί μεσολαβητές που διαφήμιζαν τα διαθέσιμα προς υιοθεσία παιδιά, στη συνέχεια διαπίστωσε πως ελάχιστοι από αυτούς είχαν κάποια σχέση με το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας. Τόσο οι υστερόβουλοι κερδοσκόποι όσο και οι φιλάνθρωποι καλών προθέσεων. Όπως η Μέγκαν Έξον, η οποία ήθελε απλώς να βοηθήσει τα ανεπιθύμητα παιδιά δίχως σταθερή οικογένεια να βρουν ένα νέο σπίτι. Δεν

58 • HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013

1

2

3

1. Η θετή μητέρα της Κουίτα, Μελίσα Πουχάλα. 2,3. Οι Νικόλ και Κάλβιν Ίσον, η «σεξουαλικά καταχρηστική» οικογένεια υποδοχής, η οποία είχε συνολικά υιοθετήσει πάνω από δέκα παιδιά από το διαδίκτυο. 4. Το σπίτι των Ίσον. 5. Η φωτογραφία της Κουίτα, που χρησιμοποιήθηκε στο διαδίκτυο για να επανα-υιοθετηθεί. 6. Η Κουίτα Πουχάλα σήμερα.

είχε κρατική εξουσιοδότηση, ούτε γνώσεις κοινωνικού λειτουργού, μονάχα την προσωπική εμπειρία υιοθέτησης ενός μικρού αγοριού από την Ταϊβάν μέσω ίντερνετ. Η Μέγκαν Έξον ήταν εκείνη που συνέστησε δύο οικογένειες στο ζευγάρι Νικόλ και Κάλβιν Ίσον. Δεν σκέφτηκε πως ήταν δική της αρμοδιότητα να ελέγξει την ανάδοχη οικογένεια, με αποτέλεσμα να παιδιά να καταλήξουν να γίνουν σεξουαλικά αντικείμενα των Ίσον, μιας οικογένειας με ψυχιατρικά προβλήματα και βίαιες τάσεις, όπως είχε διαγνωστεί. Όταν η Μέγκαν ενημερώθηκε για την πραγματική ταυτότητα των Ίσον, έσπευσε να τους καταγγείλει και να σώσει τα παιδιά. Επιπλέον, σταμάτησε τη διαδικτυακή της δράση και

ομολόγησε δημόσια τους κινδύνους της διαδικτυακής ανταλλαγής παιδιών. Αξίζει να αναφέρουμε πως, σύμφωνα με την έρευνα του Reuters, σε 29 πολιτείες των ΗΠΑ υπάρχουν νόμοι που καθορίζουν πώς μπορεί να διαφημίζεται ένα παιδί για υιοθεσία: «σε πολλές από αυτές τις πολιτείες, εκείνοι που βοηθούν να γίνει μια υιοθεσία πρέπει να έχουν συγκεκριμένη άδεια», σημειώνει η αναφορά του πρακτορείου. Όσο για το είδος των αγγελιών; Το Reuters, το οποίο κάνει λόγο για διακίνηση κατά μέσο όρο ενός παιδιού την εβδομάδα, που βρέθηκε στα αζήτητα μόνο μέσω του φόρουμ Adoption-fromDisruption, δημοσιεύει ενδεικτικά:


4 www.dimkat.com

5

6

ΜΕΛΕΤΗΤΙΚΗ-ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

• εφαρμογές Α.Π.Ε. «Γεννημένο τον Οκτώβριο του 2000, αυτό το όμορφο αγόρι, ο Ρικ, ήρθε από την Ινδία το προηγούμενο έτος και είναι υπάκουο και πρόθυμο να σας ευχαριστήσει», «Υιοθετήσαμε ένα οκτάχρονο κορίτσι από την Κίνα… Δυστυχώς δυσκολευόμαστε να τα βγάλουμε πέρα μετά από πέντε μέρες στο σπίτι»,«Έχω ένα 16χρονο κορίτσι που ήρθε από την Αϊτή… Πρέπει να βρούμε κάποιον διαθέσιμο να την πάρει… Κανένας μας δεν τη θέλει πίσω». Οι παραπάνω αγγελίες-διαφημίσεις αναρτήθηκαν σε τουλάχιστον οκτώ ειδικές ιστοσελίδες –groups σε Facebook και Yahoo– με ελάχιστο ή ανύπαρκτο κρατικό έλεγχο και πολύ συχνά εντελώς παράνομα. Η Yahoo έβαλε λουκέτο στο φόρουμ Adoption-from-Disruption, αφού πληροφορήθηκε για το περιεχόμενό του από το Reuters. Στη συνέχεια κατέβασε άλλες πέντε διαδικτυακές ομάδες, σύμφωνα πάντα με την καθοδήγηση του πρακτορείου. Ήταν όμως ήδη αργά για χιλιάδες παιδιά που πρόλαβαν να βιώσουν τον

Γολγοθά της μεταφοράς από σπίτι σε

σπίτι, εισπράττοντας τη μη αποδοχή

και συχνά υποβαλλόμενα σε μικρά και

μεγάλα βασανιστήρια. Όπως η δεκα-

οχτάχρονη πλέον Άννα από τη Ρωσία,

που άλλαξε τρεις οικογένειες, μεταξύ

των οποίων και οι Ίσον, από τα 14 έως τα

• συστήματα εξοικονόμησης ενέργειας • αντλίες θερμότητας • Η/Μ διατάξεις • ψηφιακά συστήματα

16 της χρόνια. «Με έδιναν από σπίτι σε

σπίτι σαν να ήμουν σκύλος», καταθέτει.

Αξίζει να αναφέρουμε πως το Facebook αρνήθηκε να κατεβάσει τις αντίστοιχες

σελίδες, με επιχείρημα πως «το ίντερνετ είναι μια αντανάκλαση της κοινωνίας

και πως οι άνθρωποι το χρησιμοποιούν

για κάθε είδους επικοινωνία και ρύθμιση κάθε είδους προβλημάτων». Και

δεν έχει άδικο. Οι ρίζες του φαινομένου

T 801 700 7797 Κ 6946 46 6058

νικοπολιτικές. Στο διαδίκτυο απλώς

F 22620 30962

δεν είναι διαδικτυακές, αλλά κοινω-

αντανακλάται το νοσηρό πρόσωπο της

αμερικανικής κοινωνίας, που καταβρο-

E info@dimkat.com

χθίζει με ιμπεριαλιστικές ορέξεις παιδιά

και μετά τα ξερνάει. 

HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 • 59


Γεωπολιτική

Το Κουρδικό ΔΙΑΜΟΡΦΩΝΕΙ

ΤΗ ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ Μέχρι πριν από κάποιους μήνες θεωρείτο ένας από τους μάγους της διπλωματίας. Ο λόγος για τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, που έφτασε κάποια στιγμή να βάλει στο ίδιο τραπέζι Σύρους και Ισραηλινούς να διαπραγματευτούν. Οι πρόσφατες ταραχές στην Τουρκία με αφορμή το πάρκο Γκεζί δεν ήταν μόνο μια αντίδραση των τούρκων πολιτών στην ισλαμική ατζέντα Ερντογάν, αλλά και τα απόνερα μιας παρεμβατικής πολιτικής στη Συρία που κατέστρεψε ό,τι χτίστηκε τα προηγούμενα χρόνια και μετέτρεψε σε ρυθμιστή των εξελίξεων στην ευρύτερη περιοχή το κουρδικό ζήτημα. Με μια προσεκτική ματιά θα καταλάβει κανείς ότι ποτέ άλλοτε το κουρδικό δεν ήταν τόσο ψηλά στη διεθνή ατζέντα και ποτέ μέχρι τώρα οι Κούρδοι δεν βρέθηκαν σε τόσο ισχυρή διαπραγματευτική θέση. Συνοπτικά, η κατάσταση στην περιοχή καθορίζεται από δύο σημαντικές εξελίξεις. Πρώτον, την επικράτηση –όπως δείχνουν τα πράγματα– του PYD (που είναι το συριακό παρακλάδι του PKK) στη βόρεια Συρία και τη δημιουργία αυτόνομης περιοχής στα πρότυπα του ιρακινού Κουρδιστάν. Δεύτερον, το ειρηνευτικό σχέδιο αποχώρησης του PKK από την Τουρκία που βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε εξέλιξη. Του Κώστα Πλιάκου

60 • HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013

Η

Άγκυρα έχει μεν τον πρώτο λόγο στο κουρδικό, αλλά η εξέλιξή του περνά από το Ερμπίλ και τον πρόεδρο της Κουρδικής Περιφερειακής Κυβέρνησης του Ιράκ, Μασούντ Μπαρζανί. Έχοντας διαρρήξει τις σχέσεις του με την κυβέρνηση της Βαγδάτης, ο Ερντογάν βρήκε στους Κούρδους του Ιράκ –ποιος θα το πίστευε– τον καλύτερο σύμμαχο στην περιοχή, όχι μόνο επειδή ως πολιτική οντότητα η Κουρδική Περιφερειακή Κυβέρνηση μπορεί να επηρεάσει το κουρδικό, αλλά και για οικονομικούς λόγους,

που έχουν να κάνουν με το εμπόριο και φυσικά την ενέργεια. Το ιρακινό Κουρδιστάν είναι το μέσο που θα απελευθερώσει την Τουρκία από τη ρωσική εξάρτηση για πετρέλαιο, και ο Ερντογάν προχωρά σε αυτή την κατεύθυνση ακάθεκτος, παρά τις αντιρρήσεις των Αμερικανών. (Στην πρόσφατη επίσκεψή του στην Άγκυρα ο αμερικανός ΥΠΕΞ εξέφρασε τις αντιρρήσεις του για τη δημιουργία αγωγού που θα φέρνει πετρέλαιο από το ιρακινό Κουρδιστάν στην Τουρκία.) Η Τουρκία είναι για το Ερμπίλ ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος. Το μεταξύ τους εμπόριο αγγίζει τα 9 δισεκατομμύρια δολάρια τον χρόνο (είναι το 70% των τουρκικών εξαγωγών στο Ιράκ), αλλά όπως είπαμε το πετρέλαιο είναι εκεί που στοχεύει ο Ερντογάν, αλλά και ο Μπαρζανί. Ο Ερντογάν γιατί θα απεξαρτηθεί από τους Ρώσους και από το Ιράν, και ο Μπαρζανί γιατί θα παρακάμψει ακόμη περισσότερο την κυβέρνηση της Βαγδάτης (από την οποία σήμερα εισπράττει μόνο το 17% των εσόδων από το πετρέλαιο), η οποία ωρύεται και αντιδρά στο σχέδιο του αγωγού. Σημειωτέον, ο αγωγός θα είναι έτοιμος σε μερικούς μήνες και η δυναμικότητά του θα είναι 300.000 βαρέλια ημερησίως. Η εξέλιξη αυτή αποτελεί στρατηγική νίκη του Ερμπίλ έναντι της Βαγδάτης,


διαρρηγνύει εντελώς τις σχέσεις Άγκυρας-Βαγδάτης, αφήνοντας περισσότερο χώρο στην ιρανική επιρροή στο Ιράκ, προς απογοήτευση των Αμερικανών. Στο κέντρο αυτής της γεωπολιτικής σκακιέρας βρίσκονται οι Κούρδοι, κρατώντας το μυστικό της παρτίδας. Για να προχωρήσουν οι φιλοδοξίες του Ερντογάν, θα πρέπει να λυθεί το κουρδικό και να υπάρξει τάξη και ασφάλεια στην περιοχή. Με λίγα λόγια, οι δύο εμπλεκόμενοι να κάνουν υποχωρήσεις στις κουρδικές απαιτήσεις. Ο Μπαρζανί έχει μπροστά του τον δύσκολο στόχο να ενσωματώσει τα στοιχεία αυτά του PKK που θα αποχωρήσουν από την Τουρκία. Σύντομα ίσως βρεθεί αντιμέτωπος με μια ισχυρή αντιπολίτευση. Από την άλλη, το θετικό γι' αυτόν είναι ότι, πρώτον, κρατά ανοιχτές τις πόρτες της Τουρκίας για συνέχιση της στρατηγικής συνεργασίας και, δεύτερον, γίνεται ο κύριος εκφραστής του κουρδικού ζητήματος, αποκτώντας τη δύναμη να διαπραγματεύεται για ένα ευρύτερο Κουρδιστάν. Δυσκολότερα είναι τα πράγματα για το Ιράν. Η Τεχεράνη βλέπει να χάνει έναν ακόμη καλό πελάτη για το πετρέλαιό της, όπως την Τουρκία, αλλά πολύ φοβάται ότι σύντομα θα έχει πολιτικό πρόβλημα με τους Κούρδους. Η κυβέρνηση του Ιράν έχει καταλήξει εδώ και χρόνια σε συμφωνία με το ιρανικό PKK και η έλευση Κούρδων από την Τουρκία εκφράζονται

Oι Κούρδοι ως οντότητα, παρότι πολυκερματισμένοι, είναι πλέον ο νέος ισχυρός παίχτης στη Μέση Ανατολή

φόβοι ότι θα δημιουργήσει κλίμα αλυτρωτισμού και θα διαταράξει το ειρηνικό κλίμα στο βόρειο κομμάτι της χώρας. Τελευταίος σταθμός του κουρδικού ζητήματος, η Βόρεια Συρία. Πριν από δύο χρόνια οι Κούρδοι της περιοχής ούτε μπορούσαν να φανταστούν ότι σήμερα θα έχουν αυτονομία. Το συριακό παρακλάδι του PKK διατηρεί μια μετριοπαθή στάση, τηρώντας όσο το δυνατόν τις εντολές του Αμντουλάχ Οτζαλάν να μην πολεμά την κυβέρνηση Άσαντ, ενώ παράλληλα αποτρέπει τους αντάρτες να δρουν στα εδάφη του. «Οι Κούρδοι θέλουν να πάρουν θέση για την επόμενη μέρα στη Συρία. Η Τουρκία δεν έχει πρόβλημα με αυτό», υπογραμμίζει στο Hot Doc o καθηγητής του πανεπιστημίου Yildirim Beyazit και

πρόεδρος του Ινστιτούτου Στρατηγικών Επιστημών της Άγκυρας, Γιαζίν Ακτάι. «Το πρόβλημα για την Τουρκία είναι ο οπορτουνισμός και ο αλυτρωτισμός, και αυτό που φοβάται η Άγκυρα είναι η δημιουργία ενός de facto ανεξάρτητου κράτους στα βόρεια τη Συρίας. Η αυτονομία των Κούρδων της βόρειας Συρίας στο πλαίσιο ενός ομόσπονδου κράτους δεν θεωρώ ότι είναι πρόβλημα», καταλήγει ο κ. Ακτάι. Η Τουρκία θα ήθελε στην παρούσα φάση να θέσει το PYD υπό τη σκέπη του Κουρδικού Εθνικού Συμβουλίου του Ιράκ. Γι' αυτό και έχει ανάγκη τον Μπαρζανί. Ένα ιδανικό σενάριο θα ήταν ένα ομόσπονδο συριακό κράτος με αυτόνομο τον συριακό βορρά, αλλά το PYD ευθυγραμμισμένο στην πολιτική Μπαρζανί, δηλαδή της ήπιας διπλωματίας και της καλής γειτονίας με την Άγκυρα. Εν κατακλείδι, είναι πολύ νωρίς να πει κανείς πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα με τη Συρία, και ο Ερντογάν δεν έχει αποφασίσει ακόμη αν θα πρέπει να βάλει το συριακό ζήτημα στις διαπραγματεύσεις του με το PKK. Το σίγουρο είναι ότι, μετά και τις εξελίξεις στη Συρία, οι Κούρδοι ως οντότητα, παρότι πολυκερματισμένοι, είναι πλέον ο νέος ισχυρός παίχτης στη Μέση Ανατολή και ο όποιος σχεδιασμός θα πρέπει να τους λαμβάνει σοβαρά υπόψη.   HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 • 61


συνέντευξη

Γεωπολιτική

Φεχίμ Ταστεκίν πολιτικός αναλυτής, αρθρογράφος της εφημερίδα Ραντικάλ

Σε ποιο σημείο βρίσκεται αυτή τη στιγμή το κουρδικό και γιατί η κυβέρνηση Ερντογάν αναζητά απελπισμένα μια λύση;

Η κυβέρνηση Ερντογάν βρισκόταν κάτω από μεγάλη εσωτερική αλλά και εξωτερική πίεση πριν ξεκινήσει η ειρηνευτική διαδικασία με το PKK. Η εσωτερική πίεση οφειλόταν στο γεγονός ότι ο PKK κατάφερε να δημιουργήσει ζώνες ελέγχου εντός τουρκικού εδάφους, και η εξωτερική πίεση λόγω των εξελίξεων σε Ιράκ και Συρία. Το PYD, παρακλάδι του PKK στη Συρία, κατάφερε να αποκτήσει την αυτονομία του και να διοικεί τις περιοχές του, γεγονός που αποτελεί μία ακόμη απειλή για την Τουρκία. To ότι όμως η βόρεια Συρία ελέγχεται από τους Κούρδους, αυτό δεν σημαίνει πως λύνεται και το κουρδικό ζήτημα, και για την Τουρκία αυτή η εξέλιξη περιπλέκει τα πράγματα. Έχοντας αποτύχει να χτίσει μια καλή σχέση με την κυβέρνηση του Ιράκ, η Τουρκία έμαθε να συνδιαλλάσσεται και τελικά κατάφερε να χτίσει μια στρατηγική συμμαχία με την κουρδική κυβέρνηση του βόρειου Ιράκ. Οι σχέσεις με τον Μεσούτ Μπαρζανί συνέβαλαν καθοριστικά στην ιδέα του ειρηνευτικού σχεδίου με το PKK

Σε ποιο βαθμό ο εμφύλιος στη Συρία επηρεάζει το κουρδικό ζήτημα; Πρόσφατα είδαμε ότι οι Κούρδοι της Συρίας σχεδιάζουν τη διοικητική αυτονόμησή τους. Τι σημαίνει αυτό για την Τουρκία;

Η Τουρκία δεν είναι καθόλου ικανοποιημένη με αυτή την εξέλιξη, και υπάρχει έντονος προβληματισμός. Η Άγκυρα θεωρεί ότι οι πολιτικές και οργανωτικές δομές των Κούρδων στη βόρεια

62 • HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013

Πόσο δυσκολεύει την Τουρκία μια πιθανή αυτονόμηση των Κούρδων στη Συρία και τΙ επιλογές έχει η τουρκική κυβέρνηση; Ο πολιτικός αναλυτής, δημοσιογράφος και σχολιαστής Φεχίμ Ταστεκίν, με βαθιά γνώση του γεωπολιτικού χάρτη στις περιοχές οπου κυριαρχεί το κουρδικό στοιχείο, μιλά στο Hot Doc και καταθέτει τη δική του οπτική γωνία.

Συρία είναι τμήμα του PKK. Aν τελικά δημιουργηθεί μια αυτόνομη κουρδική επαρχία στη βόρεια Συρία, η Τουρκία θα έχει μεγάλη δυσκολία να επιλύσει το δικό της κουρδικό. Το ίδιο πρόβλημα περίπου έχει και το Ιράν, αλλά το Ιράν λόγω της δομής του κράτους δεν έχει πρόβλημα να αποκαλεί Κουρδιστάν τη βόρεια επαρχία του. Η δημιουργία ενός Κουρδιστάν στη Συρία θα είναι εφιάλτης για την τουρκική κυβέρνηση, γιατί, πέρα από τους ουσιαστικούς λόγους, ο Ερντογάν θα κατηγορηθεί ότι με τη συμβολή του στη στρατικοποίηση της περιοχής και στην κρίση στη Συρία προκάλεσε τη δημιουργία κουρδικής αυτόνομης περιοχής. Και αυτό στις εκλογές σίγουρα θα μετρήσει. Από την άλλη, αν ο Ερντογάν αναγνωρίσει την κουρδική αυτόνομη περιοχή, ίσως επιταχυνθούν οι εξελίξεις προς μια θετική κατεύθυνση και για το κουρδικό στην Τουρκία. Για να το πετύχει όμως αυτό, θα πρέπει να αντισταθεί στις εθνικιστικές φωνές και να πάρει ρίσκα.

Το εθνικό ζήτημα των Κούρδων στην ευρύτερη περιοχή εμφανίζει μια δυναμική άνευ

προηγουμένου. Βλέπετε πιθανή μια «Κουρδική Άνοιξη»;

Μια Κουρδική Άνοιξη ανάλογη της Αραβικής Άνοιξης αποκλείεται. Οι Κούρδοι είναι ήδη σε επαγρύπνηση, με πολιτική συνείδηση και με συγκεκριμένα αιτήματα. Με λίγα λόγια, η Κουρδική Άνοιξη είναι ήδη παρούσα εδώ και χρόνια, και αυτό που προσπαθούν να κάνουν τώρα οι Κούρδοι είναι να διεκδικήσουν αυτά τα αιτήματα εντός ενός νόμιμου πλαισίου…

Τι θα συμβεί αν ο Ερντογάν αποτύχει στις διαπραγματεύσεις; Τι θα σημάνει αυτό για τον ίδιο και το κόμμα του;

Αν οι διαπραγματεύσεις καταρρεύσουν, αυτό θα είναι καταστροφικό για όλους, όχι μόνο για τον Ερντογάν και το κόμμα του. Οι Κούρδοι ψυχολογικά βρίσκονται στα όριά τους και, αν οι διαπραγματεύσεις δεν προχωρήσουν, θα αναζητήσουν άλλες διεξόδους, και ίσως νέος κύκλος αίματος να ανοίξει στην περιοχή. Για τον λόγο αυτό ο Ερντογάν πρέπει να συνεχίσει στον δρόμο που άνοιξε. 


Tech.doc Από τον Γιάννη Καρτερό

Το τέλος του facebook;

Ίσως είναι λίγο νωρίς να μιλάμε για κάτι τέτοιο, το γεγονός όμως παραμένει. Τον τελευταίο χρόνο πάνω από 11 εκατομμύρια χρήστες σε ΗΠΑ και Αγγλία έσβησαν τους λογαριασμούς τους στο δημοφιλές μέσο κοινωνικής δικτύωσης. Το 48% φοβήθηκε για τα προσωπικά του δεδομένα (τα οποία οι ίδιοι βέβαια είχαν ανεβάσει), το 13% δεν ήταν ευχαριστημένο, το 12% βαρέθηκε τις ρηχές συζητήσεις, ενώ το 6% παραδέχτηκε πως φοβήθηκε τον εθισμό.

Ανακαλύφθηκε το πρώτο έμβιο γρανάζι Ανήκει στο έντομο Issus coleoptratus, που έχει το μισό μέγεθος από ένα μυρμήγκι. Πρόκειται για έναν μηχανισμό με δύο γρανάζια, που κλειδώνει τα πίσω του πόδια ώστε να είναι έτοιμα για άλμα οποιαδήποτε στιγμή. Ο μηχανισμός αυτός μπορεί και επιταχύνει το έντομο μόλις σε 2 μιλισεκόντ, αγγίζοντας τα 14 χιλιόμετρα την ώρα, με τις δυνάμεις που του ασκούνται να ξεπερνάνε τα 400 G, περίπου 20 φορές πάνω από όσα μπορεί να αντέξει ο άνθρωπος.

Νεκρή σε 1,7 δισ. χρόνια η Γη Λίγα ή πολλά; Σύμφωνα με αποκάλυψη του περιοδικού Astrobiology, η Γη θα είναι κατοικήσιμη για τα επόμενα 1,75 με 3,25 δισεκατομμύρια χρόνια. Από εκεί και έπειτα ο πλανήτης μας θα εισέλθει στη θερμή ζώνη του Ήλιου, με θερμοκρασίες αρκετά υψηλές ώστε να εξατμιστούν οι ωκεανοί. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι άνθρωποι θα έχουν επιβιώσει μέχρι τότε. Μια μικρή αύξηση της θερμοκρασίας αρκεί για να μας αφανίσει. Στο τέλος θα επιβιώσουν μόνο μικρόβια και μικροοργανισμοί.

Το ξέρατε

ότι...

Τον Αύγουστο του 2012 το Voyager 1, έπειτα από 35 χρόνια περιπλάνησης στο διάστημα, έφυγε από το ηλιακό μας σύστημα και πλέον βαδίζει σε δρόμους που κανένας προκάτοχός του δεν έχει πάει;

Σύμφωνα με έρευνα του πανεπιστημίου της Καλιφόρνια, οι άνθρωποι με πλατύ πρόσωπο είναι πιο πιθανό να κλέψουν ή να πουν ψέματα με σκοπό το οικονομικό όφελος;!

Ήρθε το Google Drive Ο Άντονι Λεβαντόφσκι κάθε μέρα κάθεται στη θέση του οδηγού του λευκού του Lexus και πηγαίνει 45 μίλια διαδρομή μέχρι τα γραφεία του. Μικρή παρένθεση, δεν οδηγάει ο ίδιος. Έχει σοφέρ, και ο σοφέρ είναι ρομπότ: Το Google Drive. Σύμφωνα με τα στατιστικά, θα περάσουν περίπου 50.000 χιλιόμετρα μέχρι το ρομπότ να κάνει κάποιο σφάλμα τόσο σοβαρό ώστε να χρειαστεί επέμβαση του επιβάτη/οδηγού. Η Google αναφέρει ότι τα αμάξια της έχουν διανύσει 500.000 μίλια χωρίς σύγκρουση. Πώς το ξέρουν; Οι υπάλληλοί της το χρησιμοποιούν, όπως ο Άντονι, που πρόκειται για τον επικεφαλής του προγράμματος. HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 • 63


@tweets

ακολουθείστε μας στο twitter

@hotdoc_mag

@Diastimovlaxos

Υπάρχει νόμος που λέει ότι αν χτυπάς το τηλεκοντρόλ στο μπούτι σου φορτίζουν οι μπαταρίες του;

@petrossgardelis

Το επόμενο νόμπελ φυσικής χημείας θα πάει σε αυτόν που θα ανακαλύψει τι είπε το άτομο.

@Antidrasex

Σύγχρονη Δημοσιογραφία είναι αυτή που εδώ και χρόνια βάζει τίτλο «Ταλαιπωρία για τους πολίτες» όταν η είδηση είναι «Απεργία με αίτημα τάδε» @Ypatia1

Ελπίζω να μην ξανακούσω «ε, τους ψήφισα επειδή ήταν υποψήφιος ο γιος της Μαριγούλας»!

C

M

Y

@antouanK @KrinostoKtinos

Στην επόμενη ΔΕΘ ο πρωθυπουργός απλά θα περάσει με το αεροπλάνο πάνω απ την Θεσσαλονίκη και ο πιλότος θα κορνάρει.

Ήρθε και ο λογαριασμός της ΔΕΗ. Λογικά ο ανεμιστήρας που είχα ανοιχτό όλο το καλοκαίρι, ήταν από Boeing 737. Δεν εξηγείται αλλιώς.

@FREEDYBRUNA

@kurosawa7

Βγήκε η απέναντι με το μαγιό να απλώσει έχουμε βγει όλοι στα μπαλκόνια και ποτίζουμε, εγώ που δεν έχω φυτά εδώ και πέντε λεπτά ποτίζω τη σφουγγαρίστρα. @mahas0

Στο Mega προετοιμάζονται για να σπάσουν την Χρυσή Αυγή σε καλή και κακή. Η κακή θα τεθεί εκτός νόμου και την καλή θα την πάρει ο Σάλλας.

MY

CY

CMY

K

@harisstav

Το καλό με τα προϊόντα της Siemens είναι πως τα κρύβεις σπίτι και δε τα βλέπει κανένας σε αντίθεση με τα πουκάμισα Burberry που τα βλέπουν όλοι.

CM

Πολύ δύσκολο να φτιάξω το σπίτι των ονείρων μου. Συνέχεια μου τελειώνουν τα καφέ lego και δεν μπορώ να τελειώσω τη στέγη... @rogampf

«Δυστυχώς το συμβάν στο Κερατσίνι μας αποπροσανατολίζει από τα πραγματικά προβλήματα του τόπου, όπως είναι το πουκάμισο του Τσίπρα.» #skai @KOPRITHS

Ο Λαζαρίδης φοίτησε στο Κολέγιο Αθηνών! Η μαμά είπε: και ο Αντώνης! Και ο Βορίδης! Κλείστε το, το ρημάδι!

@killbill_kovou

9 σκαλιά, γλίστρησα κ τα μέτρησα έναένα με τον κώλο. Η όμορφη γειτόνισσα του κάτω ορόφου κοιτάει,σηκώνομαι με στιλ κ της ψιθυρίζω «παρκούρ».


Ολοκληρωμένα σχολικά βοηθήματα Ελληνική Μυθολογία Γεωγραφία Ελλάδας Γεωγραφία Ευρώπης & Κόσμου Επιμέλεια και σχεδιασμός

Πάνος Κωνσταντόπουλος

C

M

Y

CM

MY

CY

MY

5€

13€

10€

K

2€

Χάρτης Ελλάδας, Χάρτης Ευρώπης & Κόσμου

Aναδιπλούμενοι χάρτες , διπλής όψης, 70 x 100 τυπωμένοι σε οικολογικό χαρτί, με σκληρή θήκη

www.grammabooks.gr

ΜΙΧ. ΚΑΡΑΟΛΗ 69, 16121 ΚΑΙΣΑΡΙΑΝΗ ΤΗΛ.: 210 7299745


Hot Sports Από τον Μάριο Αραβαντινό

Μπερίσα κατά ΠΑΟΚ και νεοναζί «Για τους αλβανόφοβους, ένα μπλουζάκι με το έμβλημα του UCK είναι χειρότερο από τη φωτογραφία του Χίτλερ». Αυτό έγραψε στην προσωπική του σελίδα στο facebook ο Αλβανός πρώην πρωθυπουργός Σαλί Μπερίσα, σχολιάζοντας την απόφαση του ΠΑΟΚ να βάλει στον πάγο τον 20χρονο διεθνή ποδοσφαιριστή Έργκους Κάτσε, ο οποίος ανάρτησε στο διαδίκτυο φωτογραφία στην οποία φοράει φανέλα με το έμβλημα της παραστρατιωτικής οργάνωσης των Αλβανών του Κοσόβου, UCK. Ο Μπερίσα σημειώνει στο σχόλιό του ότι ο Κάτσε δέχτηκε καταιγίδα ρατσιστικών σχολίων, σε μια μάχη την οποία ξεκίνησαν έλληνες ναζί. «Ο ΠΑΟΚ θέλει να τιμωρήσει με μεσαιωνικό τρόπο τον ποδοσφαιριστή, κάτω από την πίεση των ναζί ή των αλβανόφοβων. Αν αποδειχτεί ότι αυτή η απόφαση είναι αποτέλεσμα τέτοιας πίεσης, αυτό θα είναι καταστροφή για τον σύλλογο, αλλά και τη φιλόξενη πόλη της Θεσσαλονίκης. Ένα μπλουζάκι του UCK δεν μπορεί να αποτελέσει απειλή για κανέναν».

4 Οκτωβρίου 1987

Όπου Ελλάδα και βάθρο 66 • HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013

«Σκεφτείτε να το έκαναν αυτό στα παιδιά σας» «Τι φταίει η Μαρία για τα λάθη τα δικά σας, σκεφτείτε να το έκαναν αυτό ρε στα παιδιά σας». Με αυτό το σύνθημα οπαδοί της ΑΕ Λεμεσού εξέφρασαν τη στήριξη τους στην 9χρονη καρκινοπαθή Μαρία Μόκκα, για τη θεραπεία της οποίας είχε συγκεντρωθεί ποσό 500.000 ευρώ με πρωτοβουλία του ελλαδίτη τερματοφύλακα του ΑΠΟΕΛ Σάκη Χιώτη, το οποίο κούρεψε η τρόικα, παρά το γεγονός ότι προσκομίστηκαν όλα εκείνα τα στοιχεία που αποδείκνυαν τους λόγους για τους οποίους συγκεντρώθηκαν τα χρήματα. Oι αριστερών πεποιθήσεων φίλοι της ΑΕΛ έβαλαν στην άκρη τα πολιτικά τους πιστεύω και σε αγώνα κόντρα στον άρρηκτα συνδεδεμένο με τη δεξιά ΑΠΟΕΛ διαδήλωσαν για να σωθεί η ζωή της μικρής Μαρίας. Γιατί αλίμονο αν η ζωή ενός ανθρώπου είναι λιγότερο σημαντική από τις πολιτικές ή οπαδικές διαφορές.

Τρεις μήνες μετά την κατάκτηση του ευρωπαϊκού πρωταθλήματος από την εθνική μπάσκετ στην Αθήνα, τη σκυτάλη παίρνει η ομάδα του βόλεϊ. Τα παιδιά του Θανάση Μαργαρίτη ταξιδεύουν στη Γάνδη ως αουτσάιντερ. Η άσημη Εθνική Ελλάδας δεν καταλύει σε ξενοδοχείο, αλλά σε γηροκομείο, αφού αυτό τον χώρο τής είχαν παραχωρήσει οι διοργανωτές. Παρά τις αντικειμενικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν, καταφέρνουν να φτάσουν στον ημιτελικό, όπου βρίσκουν μπροστά τους τη μετέπειτα πρωταθλήτρια Ευρώπης Σοβιετική Ένωση. Η Ελλάδα χάνει και καλείται στον μικρό τελικό, απέναντι στη μεγάλη Σουηδία του Μπεν Γκούσταφσον, να διεκδικήσει το χάλκινο μετάλλιο και να γράψει με χρυσά γράμματα τ’ όνομά της στη βίβλο του παγκόσμιου βόλεϊ. Οι διεθνείς μας επικρατούν με 3-2 στο παιχνίδι με τη μεγαλύτερη διάρκεια σε όλο το τουρνουά και βγάζουν ξανά την Ελλάδα στους δρόμους. Ο φωτογραφικός φακός αιχμαλωτίζει τη μεγαλύτερη στιγμή του ελληνικού βόλεϊ. Τη στιγμή που η μικρή Ελλάδα μεγάλωσε!


Περασμένα μεγαλεία, διηγώντας τα να κλαις Επιστροφή στα δύσκολα της προπερασμένης δεκαετίας για τις ελληνικές ομάδες, οι οποίες χάνουν, όπως όλα δείχνουν, το δικαίωμα συμμετοχής τους στους ομίλους του Champions League χωρίς προκριματικά. Οι κακές ευρωπαϊκές πορείες των τελευταίων ετών και τα συνεχή αρνητικά αποτελέσματα φέρνουν την Ελλάδα στη 13η θέση της ευρωπαϊκής κατάταξης, 825 βαθμούς πίσω από τη 12η Ελβετία, της οποίας οι ομάδες εντυπωσιάζουν τόσο στην πρώτη τη τάξει ευρωπαϊκή διασυλλογική διοργάνωση όσο και στο Europa League. Τα προβλήματα για τις ελληνικές ομάδες και κυρίως για τον πρωταθλητή, ο οποίος θα καλείται να παίζει προκριματικά προκειμένου να συμμετέχει στους ομίλους του Champions League για πρώτη φορά από τη σεζόν ’98-’99, θα ξεκινήσουν, αν δεν αλλάξει κάτι δραματικά μέχρι το τέλος της τρέχουσας σεζόν, από την περίοδο 2015-2016.

Περιμένοντας τον από μηχανής θεό Αποτυχημένη εκ του αποτελέσματος κρίνεται η πορεία της Εθνικής μας ομάδας στο Ευρωμπάσκετ της Σλοβενίας. Η Eλλάδα δεν κατάφερε να μπει στην εξάδα, με αποτέλεσμα να τίθεται σε κίνδυνο η συμμετοχή της στο παγκόσμιο της Ισπανίας σε λιγότερο από έναν χρόνο. Για να βρεθεί εκεί, θα πρέπει να λάβει τη λεγόμενη wild card από τη παγκόσμια ομοσπονδία, η οποία δίνει τη δυνατότητα σε τέσσερις ομάδες να συμμετέχουν στην κορυφαία διοργάνωση, χωρίς να έχουν περάσει από προκριματικούς. Σχεδόν βέβαιο θεωρείται ότι δύο κάρτες θα μοιραστούν σε Κίνα και Βραζιλία κυρίως για λόγους οικονομικούς, αφού αμφότερες απευθύνονται σε μια τεράστια αγορά. Σημαντικότεροι αντίπαλοι της Ελλάδας είναι η Ρωσία και η Τουρκία, ενώ ελπίδες έχουν Ιταλία και Γερμανία. Δεδομένου πάντως ότι η Εθνική μας ομάδα είναι τέταρτη στην παγκόσμια κατάταξη, η πιθανότητες να λάβει το δώρο της FIBA, κάθε άλλο παρά λίγες είναι. HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 • 67


Ιστορία

Ο

ι σοσιαλιστές χωρισμένοι σε δύο παρατάξεις, το Ανεξάρτητο Σοσιαλιστικό Δημοκρατικό Κόμμα της Γερμανίας (USPD) και το πλειοψηφούν Σοσιαλιστικό Δημοκρατικό Κόμμα της Γερμανίας (SPD), έριζαν για την εξουσία. Το USPD ζητούσε τον σοσιαλιστικό έλεγχο της βιομηχανικής παραγωγής και την άμεση υπογραφή της συνθηκολόγησης. Το SPD ζητούσε κοινοβουλευτικό πολίτευμα και ήταν ακόμα προσανατολισμένο στην πολεμική προσπάθεια. Παράλληλα, θαυμαστές της σοσιαλιστικής επανάστασης της Ρωσίας, οι Σπαρτακιστές,

όπου μεγαλούργησαν ο Γκέτε και ο Σίλερ, την πόλη όπου την ίδια αυτή χρονιά ο Βάλτερ Γκρόπιους εγκαινίαζε το κίνημα του Bauhaus. Στις 11 Αυγούστου και μετά από πολλές αντεγκλήσεις ψηφίστηκε το πιο φιλελεύθερο και δημοκρατικό Σύνταγμα της εποχής. Η Γερμανία ενώθηκε στη βάση 17 τοπικών κοινοβουλίων που έστελναν αντιπροσώπους στη Reichstag του Βερολίνου, το ομοσπονδιακό κοινοβούλιο. Τα μετριοπαθή κόμματα που συμμετείχαν στη Βαϊμάρη απέσπασαν το 80% της λαϊκής ψήφου. Πολιτικά η Βαϊμάρη υπήρξε μια ανάσα, μια ανάσα

ρήξη αυτή έμελλε να σημαδέψει την ιστορία της Ευρώπης για τον επόμενο αιώνα. Το SPD και στη συνέχεια όλα τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα της ηπείρου αποσπάστηκαν από τη ριζοσπαστική πτέρυγα του σοσιαλισμού και συνδιαμόρφωσαν μαζί με το κέντρο και την κεντροδεξιά την άρχουσα πολιτική τάξη της Ευρώπης, την αστική δημοκρατία.

Ο πληθωρισμός

Το πιο σημαντικό πρόβλημα που κλήθηκε να αντιμετωπίσει η Δημοκρατία της Βαϊμάρης ήταν αυτό του πληθωρισμού. Το μάρκο υποτιμήθηκε ραγδαία

Η δημοκρατία της Βαϊμάρης Η ήττα της Γερμανίας στο μέτωπο μετά από 4 χρόνια καταιγιστικών συγκρούσεων και πολέμου χαρακωμάτων δημιούργησε συνθήκες χάους στο εσωτερικό της χώρας. Οι πολιτικές δυνάμεις ανασυντάχθηκαν και διεκδίκησαν την εξουσία για τον εαυτό τους. Οι φιλοβασιλικοί αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν στις απαιτήσεις του λαού για έκπτωση του κάιζερ Βίλχεμ ΙΙ. Από τον Παναγιώτη Πασπαλιάρη

με αρχηγούς τον Καρλ Λίμπνεχντ και την Ρόζα Λούξεμπουργκ, προσπάθησαν να οργανώσουν σε όλη τη χώρα συμβούλια εργατών κατά το πρότυπο των Μπολσεβίκων. Η αρχή έγινε στο Κίελο με επανάσταση των ναυτικών σωμάτων. Η νεόκοπη αστική δημοκρατία, χρησιμοποιώντας παραστρατιωτικές μονάδες, τα Freicorps, διέλυσε με τη βία τους κομμουνιστικούς θύλακες στις πόλεις και δολοφόνησε τους δύο σπαρτακιστές ηγέτες αμέσως μετά τη σύλληψή τους.

Το σύνταγμα της Βαϊμάρης

Υπό το κράτος των βίαιων συγκρούσεων στο Βερολίνο και άλλες μεγάλες πόλεις, οι δημοκρατικές και φεντεραλιστικές δυνάμεις της Γερμανίας, βαλλόμενες εκ δεξιών από τους μοναρχικούς και εξ αριστερών από το USPD και τους Σπαρτακιστές, συνεδρίασαν το 1919 στη Βαϊμάρη της Θουριγγίας, την πόλη

68 • HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013

όμως ενός καχεκτικού και με κακή προοπτική επιβίωσης βρέφους. Στο εξωτερικό μέτωπο η Γερμανία έχασε και άλλα εδάφη από τους γείτονές της, κυρίως τη βιομηχανική και πλούσια κοιλάδα του Σάαρλαντ, που υπάχθηκε στη δικαιοδοσία της Κοινωνίας των Εθνών. Στο εσωτερικό μέτωπο οι μοναρχικοί που ταυτίζονταν με την άκρα δεξιά κατηγορούσαν τους σοσιαλιστές και τους εβραίους ότι έμπηξαν μαχαίρι στην πλάτη της Γερμανίας συνωμοτώντας με τον εχθρό. Έφτασαν στο σημείο να δολοφονήσουν τον εβραϊκής καταγωγής υπουργό εξωτερικών Βάλτερ Ράτεναου, που έσπευσε να συμμαχήσει με τους Σοβιετικούς και να δημιουργήσει ρήγμα στην απομόνωση της Γερμανίας. Από την άλλη μεριά οι κομμουνιστές και η άκρα αριστερά κατηγορούσαν το SPD ότι πρόδωσε τη σοσιαλιστική προοπτική της γερμανικής κοινωνίας. Η

από το 1919 έως το 1923. Τα πιο παραγωγικά εργοστάσια της χώρας ήταν αυτά που τύπωναν χρήμα. Όταν αποφασίστηκε η νομισματική επανεκκίνηση στις 15 Νοεμβρίου 1923, ένα καινούριο μάρκο αντιστοιχούσε σε 1 τρισ. παλιών μάρκων. Ο υπερπληθωρισμός ήταν το φυσικό επακόλουθο της αδυναμίας της Γερμανίας να εξάγει προϊόντα και με το συνάλλαγμα που θα εισέρρεε στη χώρα να πληρώνει τις υπέρογκες πολεμικές αποζημιώσεις προς τις νικήτριες δυνάμεις του μεγάλου πολέμου. Η λύση που δόθηκε ήταν δίκοπο μαχαίρι. Ο καγκελάριος των 100 ημερών Γούσταβ Στρέζεμαν ήρθε σε συνεννόηση με νεοϋορκέζους τραπεζίτες και ενεχυρίασε τις πιο δυνατές γερμανικές επιχειρήσεις, όπως τους γερμανικούς σιδηροδρόμους, με αντάλλαγμα ομολογιακά δάνεια. Συνολικά 12,5 δισ. γερμανικά μάρκα, από τα 20 του πραγματικού χρέους των αποζημιώσεων, τιτλοποιήθηκαν στο αμερικανικό χρηματιστήριο. Οι πληρωμές προχώρησαν κανονικά τα επόμενα χρόνια και η δημοκρατία μπόρεσε να ξαναβάλει τα γερμανικά προϊόντα στις διεθνείς αγορές. Ακολούθησαν 6 χρόνια ανακούφισης και ελπίδας για τον γερμανικό λαό, η χρυσή δεκαετία του ’20 όπως την είπαν. Η κοιλάδα του Ρουρ επέστρεψε στην Ομοσπονδία, ο Στρέζεμαν τιμήθηκε με το νόμπελ ειρήνης ως


27 Φεβρουαρίου 1933, Η Reichstag καίγεται.

υπουργός Εξωτερικών πια της Γερμανίας, οι τέχνες και οι επιστήμες γνώρισαν πραγματική άνθιση.

Ο αποπληθωρισμός

Τον Σεπτέμβρη του 1929 το χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης κατέρρευσε και ξεκίνησε η μεγάλη περιπέτεια του κόσμου που ονομάστηκε το «μεγάλο κραχ». Μέρος του προβλήματος ήταν ασφαλώς και τα δάνεια προς τη Γερμανία, τα οποία ούτε να συνεχιστούν μπορούσαν ούτε να αποπληρωθούν. Η γερμανική οικονομία έμπαινε και πάλι σε δύσβατη ατραπό. Το 1930 ο πρόεδρος της Δημοκρατίας, ο μοιραίος πολιτικός άνδρας Πάουλ φον Χίντενμπουργκ, διόρισε τον συντηρητικό οικονομολόγο Χάινριχ Μπρούνινγκ καγγελάριο της Γερμανίας. Το επείγον πρόβλημα που έπρεπε να αντιμετωπίσει ήταν η αδυναμία του κράτους να δανειστεί. Μη μπορώντας να αγοράσουν πρώτες ύλες, ούτε να πουλήσουν έτοιμα προϊόντα, τα εργοστάσια έκλειναν το ένα μετά το άλλο, οδηγώντας εκατομμύρια Γερμανών στην ανεργία. Η λύση που θα επέλεγε ένα κράτος με καλπάζουσα ανεργία θα ήταν ασφαλώς η υποτίμηση του νομίσματος, έτσι ώστε σε μία μόνο ημέρα τα προϊόντα της χώρας αυτής να ήταν πιο φτηνά στις διεθνείς αγορές. Η επικρατούσα θεωρία θέλει την Αγγλία και τη Γαλλία να μην επιτρέπουν την ορθολογική αυτή υποτίμηση, προσπαθώντας να εξασφαλίσουν οι ίδιες συνάλλαγμα από τις διεθνείς αγορές. Η λύση που επιλέχθηκε ήταν η εσωτερική υποτίμηση. Ο Μπρούνινγκ μείωσε σταδιακά τους μισθούς και τις συντάξεις κατά 20%. Η πολιτική αυτή του αποπληθωρισμού βύθισε την οικονομία σε ακόμα μεγαλύτερη ύφεση. Υπολόγιζε ο Μπρούνινγκ ότι στο τέρμα της εσωτερικής αυτής υποτίμησης το κόστος των γερμανικών προϊόντων θα ήταν και πάλι ανταγωνιστικό. Υπολόγιζε όμως χωρίς να μετρά τη λαϊκή αντίδραση.

Το Εθνικοσοσιαλιστικό Γερμανικό Κόμμα των Εργατών

Το 1920 μια γραφική φιγούρα του γερμανικού πολιτικού συστήματος προσπάθησε από μια μπυραρία του Μονάχου να

οργανώσει επανάσταση που θα του έδινε την εξουσία. Το πραξικόπημά του απέτυχε παταγωδώς και ο Αδόλφος Χίτλερ καταδικάστηκε σε 5 χρόνια φυλάκιση. Το 1930, όμως, το κόμμα του πήρε το 18,3% των ψήφων. Τον Ιούλιο του 1932 πήρε το 37,2% και τον Νοέμβριο του ίδιου έτους το 33,1%, ποσοστό που του επέτρεψε όμως να αποσπάσει από τον Χίντενμπουργκ τη δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης. Η φωτιά στο κοινοβούλιο στις 27 Φεβρουαρίου 1933 του έδωσε τη δυνατότητα να απαιτήσει από τον Χίντενμπουργκ την κατάλυση πολλών άρθρων του Συντάγματος. Ο πρόεδρος ενέδωσε και πάλι. Ο Χίτλερ ξεκίνησε από τους κομμουνιστές, τους οποίους θεώρησε υπεύθυνους για τη φωτιά, και συνέχισε με τους εβραίους, τους τσιγγάνους, τους ομοφυλόφιλους και όλους όσοι δεν ήταν Γερμανοί και μάλιστα υποτακτικοί σε αυτόν. Στο βιβλίο του «Αδόλφος Χίτλερ, ο παιδικός μου φίλος» ο Άουγκουστ Κούμπιτσεκ περιγράφει ίσως καλύτερα από οποιονδήποτε άλλο την ψυχοσύνθεση του Χίτλερ. Από τη στιγμή που τον απέρριψαν από τη σχολή Καλών Τεχνών του Μονάχου είχε τόση συσσωρευμένη οργή μέσα του που χειριζόταν τα πράγματα μόνο θέτοντας εκβιαστικά διλήμματα.

«Αν δεν με κάνετε αρχηγό σας, θα αποχωρήσω», ήταν το μόνιμο επιχείρημά του. Επρόκειτο για μια συνεχιζόμενη στα όρια της παρωδιάς μπλόφα. Το ζήτημα είναι πώς μια ολόκληρη δημοκρατία, η Δημοκρατία της Βαϊμάρης, επέτρεψε σε έναν μπλοφατζή να την καταλύσει και να οδηγήσει έναν ολόκληρο λαό στην καταστροφή. Έχουν δοθεί πολλές απαντήσεις. Έχουν πει για τη μυωπία των νικητριών δυνάμεων και τις απαιτήσεις τους απέναντι στη Γερμανία. Έχουν μιλήσει για τις μοιραίες πολιτικές προσωπικότητες, όπως τον Μπρούνινγκ, τον Πάπεν, τον Χίντενμπουργκ. Έχουν μιλήσει για τον πληθωρισμό και τον αποπληθωρισμό. Η άποψή μας είναι ότι ισχύουν όλα τα παραπάνω. Περισσότερο από όλα όμως ισχύει το ότι η Δημοκρατία της Βαϊμάρης επέτρεψε στον εαυτό της να καταλυθεί από έναν παλιάτσο εκβιαστή, ακριβώς γιατί δεν ήταν δημοκρατία. Ήταν μια συμμαχία παλιών και νέων αρχόντων της χώρας. Μια ολιγαρχία μικροσυμφερόντων, που στους δύσκολους καιρούς που περνούσε ο γερμανικός λαός ούτε να δώσει ελπίδα μπορούσε, ούτε να ενώσει τον λαό, ούτε καν να τον προστατέψει από τους τρελούς.  HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 • 69


Χρονολόγιο Του Δημήτρη Μαρούλη

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ

1988

Στο 12ο τεύχος του περιοδικού ΔΙΦΩΝΟ ο Γιώργος Μαρίνος, συνεντευξιαζόμενος στον Σωτήρη Κακίση, σημείωνε: «Οι τραγουδιστές, και πριν αλλά και μετά, με τη Μεταπολίτευση, εκμεταλλεύτηκαν πολύ τις πολιτικές τους τοποθετήσεις κι εξαργύρωσαν με τον καλύτερο τρόπο όλη αυτή την ιστορία. Γιατί, βέβαια, η Αριστερά πιο πολύ απ΄ όλα τα κόμματα έστελνε τον κόσμο της. Σ΄εκείνους που κι αυτοί την πρόδωσαν αμέσως μετά. Που μόλις κάνανε τη δουλειά τους, ξεχνάγανε μετά πως είχανε δηλώσει κομμουνιστές βέροι και τέτοια, και γίνονταν αβασάνιστα κάτι άλλο ύστερα. Ακόμη τ΄ακούω αυτό στην τηλεόραση, να λένε μερικοί "εμείς είχαμε κι ένα δημοκρατικό παρελθόν", κι άλλα παρόμοια, εξίσου φλου κι...αεροδυναμικά».

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ

Από ανυπόγραφο δημοσίευμα στην 77η σελίδα του 15ου τεύχους του περιοδικού CINE 7 πληροφορούμαστε ότι «η κτηνωδία των μπάτσων άρχισε πια να ξαναεκδηλώνεται απροκάλυπτα! Το ξύλο, οι βασανισμοί, η φάλαγγα, το ηλεκτροσόκ κατά πολιτών, από τα όργανα των διωκτικών αρχών, βρίσκονται σε ημερήσια διάταξη. Οι περιπτώσεις, που βγήκαν στη δημοσιότητα μόνο, πέρασαν τη δεκάδα τον τελευταίο μήνα. Ιδιαίτερη δραστηριότητα επιδεικνύεται στο κάτεργο-χειρουργείο της Ασφάλειας Θεσ/ νίκης της οποίας ο Αρχιμπάτσος Διευθυντής Αστυνομίας Θεσ/νίκης μάς δουλεύει κανονικότατα, δηλώνοντας πως "βασανιστήρια σε κλεφτρόνια δεν γίνονταν ούτε στη χούντα". Μιά εικόνα χίλιες λέξεις, λένε οι Κινέζοι. Ε, την παραθέσαμε».

24 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ

1980 18 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ

Έγχρωμη φωτογραφία της «τελετουργικής ασπίδας του Φιλίππου Β΄, που βρέθηκε στον βασιλικό τάφο της Βεργίνας. Αποτελείται από εφτά επάλληλα στρώματα. Η αποκατάσταση στην αρχική της μορφή συνεχίζεται στο πρότυπο εργαστήρι της Βεργίνας».

70 • HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013

1996

2000

Περιοδικό ΕΨΙΛΟΝ. Τεύχος 494. Ο τότε πρόεδρος της Εμπορικής Τράπεζας, Γιάννης Στουρνάρας, μιλούσε στη Ντόρα Νταϊλιάνα για τον Κ. Σημίτη και τον Γ. Παπαντωνίου: «Η συμμετοχή μου (ως στέλεχος) στις κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ οφείλεται στον Γιάννο Παπαντωνίου. Είναι φίλος και κουμπάρος μου, συνδεόμαστε από την εποχή που εγώ ήμουν φοιτητής και εκείνος δίδασκε στο Οικονομικό τμήμα του Πανεπιστημίου Αθηνών. Ο Κ. Σημίτης και ο Γ. Παπαντωνίου εισήγαγαν μια δόση καλβινισμού στην οικονομική πολιτική, που έδρασε καταπραϋντικά στο μεσογειακό ταμπεραμέντο μας. Η επιμονή και υπομονή των 2 αυτών ανδρών είναι πρωτοφανείς για τα ελληνικά πολιτικά δεδομένα. Η στοχοπροσήλωσή τους δεν χαρακτηρίζει τον μέσο έλληνα πολιτικό. Ο Κ. Σημίτης έχει εισαγάγει τη σημασία της συστηματικότητας στην ελληνική πολιτική ζωή. Τον ενδιαφέρει κυρίως η ουσία των πραγμάτων. Δεν προσπαθεί να είναι ευχάριστος και φιλικός. Είναι πολύ αυστηρός και θέλει, όταν του μιλάς, να είσαι πολύ ακριβής. Καμμιά φορά σε τρομάζει. Είναι αυτό που λέμε άνθρωπος που δεν σηκώνει πολλά πολλά! Νομίζω ότι ο τόπος τον χρειάζεται για μια τετραετία ακόμα, τουλάχιστον».


1971 23 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ Απόσπασμα από το ρεπορτάζ της εφημερίδας ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ την επομένη της κηδείας του Γιώργου Σεφέρη, η οποία είχε μετατραπεί σε αντιχουντική διαδήλωση: «Μετά την νεκρώσιμον ακολουθίαν, αι χιλιάδες των παρευρισκομένων, με χειροκροτήματα και κραυγάς, ως "Αθάνατος, αθάνατος", ήρχισαν πεζή ακολουθούντες το φέρετρον του νεκρού ποιητού. Κατά την διάρκειαν της πορείας εις το Α΄ νεκροταφείον οι συνοδεύοντες τον νεκρόν, εις την πλειοψηφίαν των νέοι φοιτηταί και εργαζόμενοι, έψαλλον γνωστούς στίχους του ποιητού, οι οποίοι έχουν μελοποιηθή από τον μουσικοσυνθέτην Μίκη Θεοδωράκη. Οι στίχοι αυτού ήσαν από τα ποιήματα του Γ. Σεφέρη "Άρνηση" και από τις "Θαλασσινές σπηλιές". Εκτός τούτων όμως εψάλησαν, κατ΄επανάληψιν, η γνωστή κρητική μαντινάδα "Πότε θα κάνη ξαστεριά" καθώς επίσης και ο εθνικός ύμνος. Κατά την διάρκειαν της πορείας μέχρι το Α΄ νεκροταφείον οι συνοδεύοντες εκραύγαζον και διάφορα συνθήματα ως "Ελευθερία", "Αθάνατος", "Δημοκρατία" και άλλα».

15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ

1946

Με αφορμή «την παρούσαν έντασιν της διεθνούς καταστάσεως, μεταξύ της Ρωσσίας και των Δυτικών Δυνάμεων, διά τον έλεγχον επί της Μεσογείου, όπου η Ελλάς κατέχει την κεντρικήν και δεσπόζουσα θέσιν εις το όλον αμυντικόν σύστημα των Δυτικών Δυνάμεων», η εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ αναδημοσίευε το πρωτοσέλιδο του αμερικανικού περιοδικού Newsweek της 9/9/1946, στο οποίο εικονιζόταν ο «Έλλην εύζωνος, με την σημείωσιν ότι ευρίσκεται έξω του σιδηρού τείχους, μόνος υπέρμαχος της αληθούς δημοκρατικής ελευθερίας εις τα Βαλκάνια».

1929 22 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ

Φωτορεπορτάζ -με ειρωνική γραφή- της εφημερίδας ΣΚΡΙΠ, με τίτλο ‘’Οι νεωτερισμοί εν τη εκκλησία’’:«Ο Μοντέρνος Πατριάρχης Αλεξανδρείας κύριος Μελέτιος μετέδωσε το προοδευτικόν πνεύμα του εις όλην την εκκλησίαν Αλεξανδρείας. Ο εν τη φωτογραφία φαινόμενος μουσοτραφής Κύριος είναι ο Πανοσιολογιώτατος ιερομόναχος κ.Παΐσιος, ηγούμενος της εν Καΐρω Ιεράς Μονής Αγίου Γεωργίου. Ταξιδεύων πρός αναψυχήν παραθέρισε εις Τήνον, όπου ηθέλησε να απαθανατήση την κοσμοπολιτικήν διάβασίν του, φωτογραφούμενος εις εν μνημείον της Τήνου μετά της...παρέας του. Ο ηγέτης των Εκκλησιαστικών μεταρρυθμιστών κ.Μεταξάκης, ενεδύθη πολιτικήν αμφίεσιν, όταν μετέβη εις το εξωτερικόν. Οι όπαδοί του ιερομόναχοι και ηγούμενοι, μεταμορφούνται εις κομψούς Ευρωπαίους όταν έρχονται εις την Ελλάδα. Ας παρακληθούν από την Διοικούσαν Εκκλησίαν της Ελλάδος να παραμείνουν περισσότερον εν Ελλάδι ίνα διδάσκουν και τους διψώντας από ευρωπαϊκόν πολιτισμόν και προοδευτικότητα Έλληνας κληρικούς τον τρόπον του ζήν και του συμπεριφέρεσθαι μετά των κοσμικών, πάντων και πασών».

HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 • 71


Hot Doculture Από τους Κωνσταντίνο Καϊμάκη, Παναγιώτη Φρούντζο

Μίκης και Μάνος in Jazz Όταν οι μελωδίες του Μίκη Θεοδωράκη και του Μάνου Χατζιδάκη συναντιούνται στα μονοπάτια της τζαζ, το αποτέλεσμα είναι κάτι παραπάνω από ιδιαίτερο. Η όλη μουσική πρόταση με έργα των δύο κορυφαίων συνθετών του τόπου μας κάτω από τον ιερό βράχο της Ακρόπολης θα παρουσιαστεί από το κουιντέτο του Δημήτρη Καλαντζή, με τη συμμετοχή της αφρόκρεμας της ελληνικής τζαζ σκηνής, πλαισιωμένη από το ηχητικό περιβάλλον που δημιουργεί η Ορχήστρα Πατρών εμπλουτισμένη με τρία χάλκινα πνευστά υπό τη διεύθυνση του Μίλτου Λογιάδη. Τη συναυλία συνοδεύει με τη φωνή της η διάσημη τραγουδίστρια Ντούλτσε Πόντες.

Pink Martini

Οι Pink Martini επιστρέφουν στην Αθήνα, αυτήν τη φορά και με αφορμή την κυκλοφορία της καινούριας δουλειάς τους «Get Happy». Όσοι αγαπούν αυτόν το σπάνιο συνδυασμό διαφορετικών μουσικών χαρμανιών –μια διαδρομή που ακολουθεί πιστά τους σταθμούς της μουσικής από τη μεγάλη (την επονομαζόμενη και κλασική) μέχρι τη σύγχρονη χορευτική ποπ– θα δώσουν ραντεβού στο θέατρο Λυκαβηττού για να ακούσουν αγαπημένα τραγούδια, όπως τα «Amado Mio», «Sympatique», «Una notte a Napoli», «Anna», «City of night», «Let’s fall in love», αλλά και εκείνα από τη νέα τους δισκογραφική δουλειά. Αν και το εισιτήριο είναι αρκετά ακριβό για τα δεδομένα της εποχής (35 ευρώ και 25 ευρώ το μειωμένο), είναι βέβαιο πως οι fans της αισθαντικής φωνής της Στορμ Λαρτζ θα βρουν τρόπο να την ακούσουν. ΘΕΑΤΡΟ ΛΥΚΑΒΗΤΤΟΥ, 28 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ

72 • HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013

Παρασκευή 27 Σεπτεμβρίου:

«Αριστουργήματα στο Μουσείο Ακρόπολης»: στις 18:00 στα αγγλικά και στις 20:00 στα ελληνικά. «Αρχαϊκά Χρώματα»: στις 11:00 στα αγγλικά και στις 12:00 στα ελληνικά.

Σάββατο 28 Σεπτεμβρίου & Κυριακή 29 Σεπτεμβρίου:

«Αριστουργήματα στο Μουσείο Ακρόπολης»: στις 11:30 στα αγγλικά και στις 12:30 & 17:30 στα ελληνικά. «Αρχαϊκά Χρώματα»: στις 13:00 στα αγγλικά και στις 14:00 στα ελληνικά.

Το Μουσείο Ακρόπολης γιορτάζει την Παγκόσμια Ημέρα Τουρισμού, Παρασκευή 27 Σεπτεμβρίου, και τις Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς, Σάββατο 28 Σεπτεμβρίου και Κυριακή 29 Σεπτεμβρίου, με θεματικές παρουσιάσεις από τους αρχαιολόγουςφροντιστές για τα αριστουργήματα του μουσείου και τα χρώματα των αρχαϊκών αγαλμάτων. Την Παρασκευή 27 Σεπτεμβρίου το μουσείο θα παραμείνει ανοιχτό από τις 8:00 έως τις 22:00 και η είσοδος θα είναι ελεύθερη για τους επισκέπτες από τις 19:00 έως τις 22:00. Το Σάββατο 28 Σεπτεμβρίου και την Κυριακή 29 Σεπτεμβρίου το μουσείο θα παραμείνει ανοιχτό από τις 8:00 έως τις 20:00 και η είσοδος θα είναι ελεύθερη για τους επισκέπτες από τις 17:00 έως τις 20:00. ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ, 27-29 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ

STOMP - Οι Βασιλιάδες του Ρυθμού

ΩΔΕΙΟ ΗΡΩΔΟΥ ΑΤΤΙΚΟΥ, 3 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Τενεκέδες, κουβάδες, βαρέλια, σπιρτόκουτα, άδεια κουτάκια μπίρας, εφημερίδες, σκουπόξυλα και παλιοσίδερα, ακόμη και νεροχύτες ή κομμάτια παλιών αυτοκινήτων και ό,τι άλλο μπορεί να φανταστεί κανείς γίνονται αυτοσχέδια όργανα μουσικής στα χέρια των performers, οι οποίοι σκηνοθετούν μια άκρως εντυπωσιακή παράσταση, ένα πολυθέαμα ήχου, κίνησης, σκηνικών, φωτισμού κλπ., που μαγεύει το κοινό. Το συγκρότημα, που δημιουργήθηκε το 1991 στο Μπράιτον, κατάφερε μέσα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα να ξεπεράσει κάθε προσδοκία και να αποκτήσει διεθνή ακτινοβολία. «STOMP» σημαίνει χτυπάω το πόδι δυνατά. Θυμίζει κωμωδία του βωβού κινηματογράφου, αφού απουσιάζει ο λόγος, αλλά δεν είναι. Θυμίζει tap dancing, το στιλ χορού του Φρεντ Αστέρ, αλλά δεν είναι. Το σόου των STOMP είναι ένας συνδυασμός κρουστών, ρυθμικής κίνησης και οπτικής κωμωδίας και πρόκειται για την πιο ευφάνταστη επινόηση στον χώρο των μουσικών τεχνών.

BADMINTON, ΜΕΧΡΙ 29 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ


Νυχτερινό Τρένο για τη Λισαβόνα Πολιτική-δραματική του Μπιλ Όγκαστ, με τους Τζέρεμι Άιρονς, Σαρλότ Ράμπλινγκ, Κρίστοφερ Λι, Λένα Όλιν. Μια γυναίκα αποπειράται να αυτοκτονήσει ένα κρύο πρωινό στη Βέρνη. Μέσα στο παλτό της κρύβεται το βιβλίο ενός πορτογάλου συγγραφέα και ένα εισιτήριο τρένου για τη Λισαβόνα. Αυτά τα ελάχιστα στοιχεία, σε συνδυασμό με τη συναρπαστική ιστορία του βιβλίου, παρακινούν τον συνήθως συνετό καθηγητή λατινικών Ράιμουντ Γκρεγκόριους (Τζέρεμι Άιρονς) να ταξιδέψει απρόσμενα στη Λισαβόνα... Ο δανός σκηνοθέτης Μπιλ Όγκαστ παίζει στα δάχτυλά του τις κινηματογραφικές διασκευές διάσημων best sellers, γνωρίζοντας πώς να ιντριγκάρει τον θεατή και να κρατάει αμείωτο το ενδιαφέρον μέχρι το τέλος. Στο «Νυχτερινό Τρένο για τη Λισαβόνα» συνεργάζεται ξανά με τον Άιρονς, ύστερα από το προ 20ετίας «Σπίτι των Πνευμάτων», μετατρέποντας τη Λισαβόνα σε πεδίο δράσης ενός τραγικού ερωτικού τριγώνου, αλλά και σε σκοτεινό φόντο της σύγχρονης πορτογαλικής ιστορίας, αφού τα μυστικά που ανακαλύπτει ο Γκρεγκόριους σχετίζονται άμεσα με τη δικτατορία του Αντόνιο Σαλαζάρ. Το μυστήριο είναι βαλμένο στις σωστές δόσεις, η πολιτική ιδεολογία αμφιταλαντεύεται όταν μπαίνει στο προσκήνιο ο απρόβλεπτος έρωτας και τα ζόρικα διλήμματα για τους νεαρούς ήρωες του αυτοβιογραφικού βιβλίου δεν λαμβάνουν ποτέ εύκολες απαντήσεις. Το σενάριο της ταινίας είναι βασισμένο στο ομότιτλο best seller του βραβευμένου ελβετού συγγραφέα Πασκάλ Μερσιέ, ένα από τα πιο επιτυχημένα γερμανόφωνα μυθιστορήματα των τελευταίων ετών. ΑΠΟ ΤΙΣ 3 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ

Η Τέχνη της Φιλοξενίας Εκατόν πέντε ζωγραφισμένοι δίσκοι του 19ου αιώνα από την Ελλάδα και την Τουρκία παρουσιάζονται σε μια πρωτότυπη έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη στο Κολωνάκι. Η πλούσια διακόσμηση, τα σημάδια της καθημερινής χρήσης –τα χτυπήματα από ποτήρια και φλιτζάνια μαρτυρούν ότι σε αυτούς τους δίσκους παρέλασαν αμέτρητοι καφέδες, τσάγια και γλυκά του κουταλιού–, ακόμη και οι νοητές μυρωδιές καθιστούν τα σκεύη αυτά πολύτιμα εργαλεία για τον ιστορικό ερευνητή. Οι εικονογραφίες τους παρήχθησαν σύμφωνα με την τεχνική japanning στην Ευρώπη, που μιμείται τη δημοφιλή στην Άπω Ανατολή τεχνική της λάκας, και απεικονίζουν όμορφα πορτρέτα, αστικά τοπία, εικόνες της καθημερινότητας, πορτρέτα βασιλιάδων κ.ά. ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ - ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΚΤΙΡΙΟ, 25 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ-17 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ

Ο Άνδρας που Γελά ΙΔΡΥΜΑ ΜΙΧΑΛΗ ΚΑΚΟΓΙΑΝΝΗ, 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ Στο κλείσιμο του 4ου Φεστιβάλ Βωβού Κινηματογράφου θα προβληθεί η ταινία του Πάουλ Λένι, σε μουσική επιμέλεια της Ελένης Μητσιάκη. Έτος παραγωγής: 1928.

Carmen Flamenco ΑΛΣΟΣ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ, 27 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ Η ομάδα Danza Flamenca grupo του Βασίλη Σκεπετάρη παρουσιάζει τη χοροθεατρική παράσταση «Carmen Flamenco». Σαράντα χορευτές επί σκηνής σε ένα υπερθέαμα γεμάτο πάθος και συναίσθημα, σε συνδυασμό flamenco και κλασικής μουσικής. Η παράσταση είναι βασισμένη στην όπερα του Ζορζ Μπιζέ.

Nigerian Culture Festival ΤΕΧΝΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ, 2 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ To φεστιβάλ θα τιμήσει με την παρουσία του ο σπουδαίος νιγηριανός καλλιτέχνης Keziah Jones, αλλά και το National Troupe of Nigeria, ομάδα κορυφαίων μουσικών και χορευτών από τη Νιγηρία. Στο line up συμμετέχουν και ο Adedeji Adetayo με το 11μελές συγκρότημά του και τον γνωστό έλληνα καλλιτέχνη νιγηριανής καταγωγής MC Yinca, που θα συμπράξει μαζί τους επί σκηνής!

Καμεράτα - Οι Εποχές ΣΤΕΓΗ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ & ΤΕΧΝΩΝ, 5 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Η Καμεράτα σε ένα μαραθώνιο μουσικό αφιέρωμα στις εποχές του χρόνου: Αντόνιο Βιβάλντι, Φίλιπ Γκλας, Άστορ Πιατσόλα και Λεονίντ Ντεσιάτνικοφ, Μαξ Ρίχτερ, Τζον Κέιτζ, Ραλφ Βον Ουίλιαμς, Πιοτρ Ίλιτς Τσαϊκόφσκι. 

HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 • 73


Βιβλιοπροτάσεις

Γιάννης Μακριδάκης

«Οι περισσότεροι έλληνες συγγραφείς, άβουλοι γόνοι της παρακμής» «Μ σεις κι επαφές», τονίζει ο νησιώ-

ε τα συγγραφιλίκια δεν θέλω σχέ-

O 42χρονος Γιάννης Μακριδάκης, από τη μυροβόλο Χίο, όπου μεγάλωσε και αποφάσισε να μην την παρατήσει ποτέ, στέλνει και μέσω του Hot Doc ένα ηχηρό μήνυμα ανυπακοής στο σύστημα. Από τον Γιάννη Συμεωνίδη

74 • HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013

της δημιουργός, προσθέτοντας πως στην Ελλάδα η οικονομική κρίση είναι το κερασάκι στην τούρτα της πολύχρονης παρακμής μας ως κοινωνίας καταναλωτών: «Οι περισσότεροι έλληνες συγγραφείς είναι γεννήτορες και άλλοι είναι άβουλοι γόνοι αυτής της παρακμής. Γι’ αυτό τώρα, αυτή την κρίσιμη εποχή, που ο κάθε άνθρωπος, πόσο μάλλον ο ασχολούμενος με έργο πνευματικό, έχει χρέος να πάρει θέση σαφή απέναντι από το σύστημα και πλάι στον άνθρωπο, αυτοί παραμένουν κατά την προσφιλή τους συνήθεια σιωπηροί, μήπως και πάρουν βραβεία, οι πιο αλαζόνες και τιποτένιοι μάλιστα από αυτούς συντάσσονται απροκάλυπτα και ξεδιάντροπα με τον φασισμό του καπιταλισμού, ενάντια στον άνθρωπο». Ο Γιάννης Μακριδάκης γεννήθηκε το 1971 στη Χίο και σπούδασε μαθηματικά. Από το 1997, όταν ίδρυσε το Κέντρο Χιακών Μελετών με σκοπό την έρευνα, αρχειοθέτηση, μελέτη και διάδοση των τεκμηρίων του νησιού του, οργανώνει τα ερευνητικά κι εκπαιδευτικά προγράμματα του Κέντρου, επιμελείται τις εκδόσεις του και διευθύνει το τριμηνιαίο περιοδικό «Πελινναίο». Στο πλούσιο συγγραφικό του έργο πρωταγωνιστεί η Χίος. Θα έγραφε αν κατοικούσε οπουδήποτε αλλού ή είναι το νησί της μαστίχας ο κυριότερος λόγος που παίρνει στα χέρια του μολύβι και χαρτί; «Η λογοτεχνία μου είναι πολιτική. Επειδή κατοικώ στη Χίο και από εδώ αντλώ τα ερεθίσματα, η Χίος φαίνεται ως πρωταγωνίστρια στο έργο, αν και στα περισσότερα βιβλία το νησί δεν κατονομάζεται, ούτε καν εννοείται. Όταν είσαι πολιτικό ον κι έχεις συνειδητή στάση ζωής, γράφεις όπου κι αν είσαι, επειδή αλλιώς θα εκραγείς, δεν παίζει ρόλο ο τόπος».

Μακριά από άδικες εξισώσεις, ο Μακριδάκης διαχωρίζει τη συλλογική από την ατομική ευθύνη για την κρίση που βιώνουμε: «Η μετάλλαξη του ανθρώπου σε καταναλωτή, η άκρατη αστικοποίηση, η απομάκρυνση από το φυσικό περιβάλλον μας, η μη επαφή μας με τους φυσικούς πόρους, δηλαδή με τα αρχέγονα αγαθά κοινοκτημοσύνης των ανθρώπων, η απαξίωση των αρχέγονων αξιών και η αναγωγή του χρήματος σε υπέρτατη αξία και μοναδικό φυσικό πόρο είναι η συλλογική μας ευθύνη. Η ατομική ευθύνη είναι η ύβρις που διαπράττει καθημερινά όποιος έχει βάλει ενέχυρο τη ζωή του στο χρηματοοικονομικό σύστημα και περιμένει να ζήσει όταν κι αν προλάβει να βγει στη σύνταξη. Κι έτσι, δυστυχώς, μαθαίνει και τα παιδιά του να ζουν». Ο Μακριδάκης, εξάλλου, σημειώνει πως ό,τι αποκόπτεται από τη φύση είναι καρκίνωμα και πως το ίδιο ισχύει και για τον σύγχρονο καταναλωτή, ο οποίος δεν έχει μέλλον μακριά από το φυσικό του βιότοπο και γι’ αυτό προσπαθεί να υποκαταστήσει το οικοσύστημα με το πλαστό και ανήθικο χρηματοοικονομικό σύστημα, πράγμα που σημαίνει αυτοκαταστροφή. Στο ίδιο πλαίσιο, ο χιώτης συγγραφέας θα ήθελε την Ελλάδα ένα άθροισμα μικρών παραδείσων, όπως την έβλεπε πριν μερικές δεκαετίες: «Ας δώσουμε τέλος στην ανάπτυξη του γιγαντισμού και ας επιστρέψουμε στο μέτρο, στα έργα με σεβασμό στην κλίμακα του τόπου, στη φυσιογνωμία του, στο φυσικό και πολιτισμικό του κεφάλαιο. Η αποανάπτυξη, ακόμη και με τους οικονομικούς όρους του καπιταλισμού αν την δει κανείς, είναι πολύ πιο συμφέρουσα από την ανάπτυξη, η οποία βέβαια μας έφερε ως εδώ και θα μας πάει στην ολοσχερή καταστροφή»… 


The Killing

Συγγραφέας: David Hewson Μετάφραση: Χρήστος Καψάλης Εκδότης: Λιβάνης ISBN: 978-960-142-695-2 Σελ. 920 | Τιμή: 14,40 €

Όταν η οικονομική σκέψη δεν αρκεί

Ταξιδιωτικός οδηγός

Πώς η οικονομική σκέψη μπόρεσε να πέσει τόσο έξω; Ο διακεκριμένος κοινωνιολόγος Πολ Ζοριόν καταλήγει στο συμπέρασμα πως η οικονομική επιστήμη δεν είναι επιστήμη, αλλά απλώς μια θεωρία που έως πρόσφατα λιβάνιζε τη «μηχανή συγκέντρωσης του πλούτου», και καταρρίπτει τα κατεστημένα δόγματα, διακηρύσσοντας πως έφτασε πλέον ο καιρός της αλληλεγγύης.

Πρόκειται για το δεύτερο βιβλίο του ζωγράφου Γιάννη Βούρου. Τα κείμενα είναι άλλοτε καθαρά πεζού λόγου και άλλοτε με μια ποιητική διάθεση. Ιστορίες άλλοτε βιωματικές και άλλοτε μυθοπλασίας, σχεδόν πάντα σε πρώτο πρόσωπο. Η γλώσσα του είναι λιτή και απέριττη, χωρίς πολλά καλολογικά μπιχλιμπίδια, που υποδηλώνει εστίαση στο περιεχόμενο και λιγότερο στη φόρμα.

Συγγραφέας: Γιάννης Βούρος Εκδότης: IANOS ISBN: 978-960-688-280-7 Σελ. 144 | Τιμή: 6,00 €

Συγγραφέας: Paul Jorion Μετάφραση: Γιάννης Καυκιάς Εκδότης: Μεταίχμιο ISBN: 978-960-566-096-3 Σελ. 392 | Τιμή: 15,50 €

Η Λουντ ορίζεται επικεφαλής των ερευνών της δολοφονίας μιας μαθήτριας. Την ώρα που η οικογένεια της Νένα παλεύει για να αντιμετωπίσει την απώλεια, ο πολιτικός Τρολς Χάρτμαν διεξάγει προεκλογικό αγώνα για τη δημαρχία της Κοπεγχάγης. Όταν έρχονται στο φως στοιχεία τα οποία συνδέουν το δημαρχείο με τη δολοφονία της νεαρής, η υπόθεση παίρνει εντελώς διαφορετική τροπή. Το βιβλίο βασίζεται στην ομώνυμη δανέζικη τηλεοπτική σειρά σε σενάριο του Soren Sveistrup.

Του Θεού το μάτι

Συγγραφέας: Γιάννης Μακριδάκης Εκδότης: Εστία ISBN: 978-960-051-561-9 Σελ. 144 | Τιμή: 12,00 €

Καθώς το κατασκευάζει, ο Πεπόνας αφηγείται στο σκιάχτρο του την πολυκύμαντη ζωή του, που τώρα πια, μετά από τη σύνταξη, ολοκληρώνεται στο κτηματάκι του. Στην αφήγησή του παρελαύνουν αλλόκοτοι άνθρωποι με ονόματα ζώων ή φυτών, πουλιά και διάφορα άλλα ζωντανά με ονόματα ανθρώπινα, αλλά και ψυχωμένα άψυχα, σαν τον Διομήδη το σκιάχτρο.

Ο μικρός Έλληνας

Συγγραφέας: Βασίλης Αλεξάκης Εκδότης: Εξάντας ISBN: 978-960-256-711-1 Σελ. 312 | Τιμή: 16,50€

Υπάρχουν άραγε όρια ανάμεσα στον κόσμο της φαντασίας και αυτόν που θεωρούμε πραγματικό; Αυτό είναι το βασικό ερώτημα που απασχολεί τον Βασίλη Αλεξάκη στο νέο του βιβλίο, στο οποίο ο κεντρικός ήρωας είναι ένας προσωρινά ανάπηρος συγγραφέας που περιφέρεται στον Κήπο του Λουξεμβούργου στο Παρίσι. Εκεί συναντά όλους τους ήρωες της παιδικής του ηλικίας, από τον Γιάννη Αγιάννη μέχρι τον δον Κιχώτη.

HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 • 75


ΑΠΟΤΥΠΟΜΑΤΑ Της Ματίνας Παπαχριστούδη

Στο κλειστό επάγγελμα του καναλάρχη... O

λα μπορούν να συμβούν. Ακόμη και να μετατραπεί ένας τηλεοπτικός σταθμός από περιφερειακός σε πανελλαδικό. Αρκεί να υπάρχει η αναγκαία πολιτική βούληση και το θεσμικό όργανο που θα βρει την αναγκαία λύση. Στη μοναδική χώρα του κόσμου όπου η ιδιωτική τηλεόραση λειτουργεί περισσότερα από 23 χρόνια χωρίς να έχουν δοθεί άδειες λειτουργίας και να έχουν υπογραφεί συμβάσεις για την παραχώρηση της δημόσιας περιουσίας των συχνοτήτων, η απόκτηση τηλεοπτικού καναλιού υπόκειται στους νόμους της κλειστής και απόλυτα ελεγχόμενης πολιτικά και επιχειρηματικά αγοράς. Κανείς, όσο ισχυρός κι αν είναι, δεν μπορεί να αποκτήσει νόμιμα τηλεοπτικό σταθμό εάν προηγουμένως δεν περάσει από το κατώφλι της διαπλεκόμενης κλειστής αγοράς, αγοράζοντας μια ήδη λειτουργούσα τηλεοπτική επιχείρηση. Η έμμεση αδειοδότηση του καναλιού του Γιώργου Καρατζαφέρη ΑΡΤ TV από το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης, που του επιτρέπει να εκπέμπει ψηφιακά από τη Θεσσαλονίκη, αποτελεί ένα ακόμη από τα γνωστά-άγνωστα σκάνδαλα στο κλειστό επάγγελμα του καναλάρχη. Τα μέλη του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης, αφού αρχικά ανέκρουσαν πρύμνα στην ψηφιακή αδειοδότηση του ΑΡΤ TV για να κατευνάσουν τις μεγάλες αντιδράσεις, επανήλθαν και μ’ ένα κολπάκι που θα ζήλευε ο καλύτερος ταχυδακτυλουργός βάφτισαν το κανάλι του Γ. Καρατζαφέρη πανελλαδικό. Με δεδομένο ότι ο τηλεοπτικός σταθμός ΑΡΤ TV, πρώην Τηλεάστυ, αναφέρεται σε όλες τις αποφάσεις και προσωρινές αδειοδοτήσεις ως «πανελλαδικής εμβέλειας», τα μέλη του ΕΣΡ αποδέχτηκαν έγγραφο της εταιρίας από την αλληλογραφία του πρώην υπουργείου Τύπου επί Θοδωρή Ρουσόπουλου. Από το έγγραφο αυτό, που στάλθηκε το 2004, προκύπτει ως αποδέκτης στον κατάλογο των πανελλαδικής εμβέλειας καναλιών το Τηλεάστυ. Το ΕΣΡ δεν εξέτασε αν το κανάλι αναγράφεται και σε επόμενα τού 2004 έγγραφα του υπουργείου Τύπου ως πανελλαδικός σταθμός. Δεν χρειαζόταν. Ο στόχος να περάσει το ΑΡΤ TV οπωσδήποτε είχε επιτευχθεί. Με το πράσινο φως από το ΕΣΡ, το κανάλι του Γ. Καρατζαφέρη αποκτά ισχυρό προβάδισμα ενόψει της ψηφιακής τηλεόρασης και μια μοναδική περιουσία. Το ζήτημα είναι τι ακριβώς ανταλλάσσει με το ΛΑΟΣ το μέγαρο Μαξίμου για να μην υπάρξει καμία απολύτως αντίδραση – είναι ένα ερώτημα που αξίζει να τεθεί.

76 • HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013

Κωδικός προεδρία στην ΕΕ

Σαν πρόσκρουση με παγόβουνο παρομοιάζεται η αργοπορημένη συνειδητοποίηση του μεγάρου Μαξίμου πως η χώρα αδυνατεί να αντεπεξέλθει στις αυξημένες υποχρεώσεις της τηλεοπτικής κάλυψης της προεδρίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση από την 1η Ιανουαρίου. Την ΕΡΤ, που ετοιμαζόταν για αυτό προ της 11ης Ιουνίου, την έκλεισαν, η ΝΕΡΙΤ παραμένει μακρινός στόχος για το μέλλον, το μόρφωμα της ΔΤ δεν μπορεί να καλύψει ούτε καν τις εμφανίσεις του Αντώνη Σαμαρά. Η ανησυχία αυξήθηκε όταν στον διεθνή Τύπο γράφτηκε πως ίσως η Ελλάδα δεν τα καταφέρει για την προεδρία. Και τότε μόνο ο Αντ. Σαμαράς αποφάσισε να διαπιστώσει ο ίδιος τι συμβαίνει με τη δημόσια τηλεόραση και να ζητήσει συνάντηση με τον Παντελή Καψή. Γιατί δεν ρωτάει τους συμβούλους που εισηγήθηκαν το λουκέτο στην ΕΡΤ να του βρουν λύση;

Πυρήνες φασισμού στα ΜΜΕ;

Η δολοφονία του Παύλου Φύσσα άνοιξε το μείζον θέμα των σχέσεων της Χρυσής Αυγής με τα ΜΜΕ και τους δημοσιογράφους. Το φασιστικό κόμμα έχει νομιμοποιηθεί εδώ και δύο χρόνια με τη συνεχή προβολή του από τα έντυπα και ηλεκτρονικά Μέσα. Δημοσιογράφοι εφημερίδων περήφανοι υπέγραφαν ρεπορτάζ για το lifestyle των φασιστών, τα μέλη του ναζιστικού κόμματος προβάλλονταν ως παράδειγμα. Μετά τις αποκαλύψεις για τις υπόγειες σχέσεις της ΧΑ με κρατικούς μηχανισμούς προστασίας, μήπως πρέπει και στον δημοσιογραφικό κλάδο να ελεγχθεί το πόθεν των σχέσεων γνωστών δημοσιογράφων με το φασιστικό κόμμα;

Στήριξη στο Mega με περικοπές

Η απόφαση θεωρείται ειλημμένη. Οι δύο από τους τρεις μεγαλομέτοχους του Mega, τα συγκροτήματα του ΔΟΛ και του Πηγάσου, θα στηρίξουν τη συνέχιση λειτουργίας του καναλιού τους. Δίνοντας περισσότερα από όσα τους αναλογούν για να αντιμετωπίσει το Mega το μεγάλο πρόβλημα ρευστότητας που έχει αυτή τη χρονιά. Όπως είναι γνωστό, έμειναν αδιάθετες μετοχές ύψους 3,1 εκατ. ευρώ στην τελευταία αύξηση μετοχικού κεφαλαίου. Το ποσό θα καλυφθεί με παράλληλο νέο κύμα περικοπών σε αμοιβές και λειτουργικό κόστος κατά 30%.

Εκτός μνημονίου το Κανάλι της Βουλής

Πέρασε σχεδόν απαρατήρητο, αλλά έχει τη σημασία του. Η κυβέρνηση ΝΔ-ΠΑΣΟΚ απέρριψε την πρόταση να κλείσει το τηλεοπτικό κανάλι της Βουλής, με το οποίο θα εξοικονομούνταν ορισμένα εκατομμύρια ευρώ. Παρά το γεγονός ότι η Βουλή TV δεν προβάλλει τις κοινοβουλευτικές διαδικασίες, αλλά μόνο την ολομέλεια, κάποιοι χρειάζονται το κανάλι για την προσωπική τους προβολή. Αν δεν ίσχυε αυτό, το κανάλι θα εξυπηρετούσε την κοινοβουλευτική λειτουργία πραγματικά, όπως στην Ευρώπη.


HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 • 77


έ

& µελέτης

Κέντρο ξ

γλ ωσ σ ώ ν ν νω

t r o p s s Pa

ο ν έ μ η χ υ ιτ π ε α ν έ ια γ ς α σ ύ Το διαβατήριο του παιδιο της σύγχρονης γνώσης. ταξίδι στον κόσμο

Διεύθυνση: Σωκράτους & Κουντουριώτου 2Γ, Παλαιό Φάληρο, Τ.Κ.:17 563 τηλ.: 210 9888410 • @ passport@on.gr • www.passport2knowledge.gr


«Δεν θα μπορούσα να συνεχίσω να ζω στο Ισραήλ χωρίς να γράψω αυτό το βιβλίο. Δεν πιστεύω ότι τα βιβλία μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο, αλλά όταν ο κόσμος αρχίσει να αλλάζει, αναζητά διαφορετικά βιβλία». sHLOmO sanD

κυκλοφορεί στα βιβλιοπωλεία από τις εκδόσεις

80 • HOTDOC. • 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013


HOT DOC Τευχος36  

HOT DOC Τευχος36

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you