Issuu on Google+

ΤΕΥΧΟΣ 09 Α' ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΤΙΜΗ 2, 5 €

09 09

Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΟΠΩΣ ΕΙΝΑΙ / Η ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΟΠΩΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ Από τον Κώστα Βαξεβάνη

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΛΥΝΤΗΡΙΟ


211 7008 014


Εκδότης

Κώστας Βαξεβάνης Αρχισυντάκτρια

Βιβή Μπλούτσου Αρθρογράφοι Θανάσης Καρτερός Πέτρος Τατσόπουλος Γιάννης Βαρουφάκης

περιεχόμενα

Art Direction gramma

6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012

TΕΥΧΟΣ 09

Ατελιέ Τζένη Αναστασοπούλου Διόρθωση Ανδρονίκη Μαστοράκη Αρχεία Φωτογραφιών Eurokinissi A. E. Εκτύπωση Χαϊδεμένος ΑΕΒΕ Εταιρία Το Κουτί της Πανδώρας Ε. Ε. Διεύθυνση Λεωφ. Κηφισίας 125-127, Αθήνα Τηλέφωνο 211 7008 014 Φαξ 211 7008 038 E-mail hotdocum@gmail. com Διανομή Πρακτορείο ΕΥΡΩΠΗ Α. Ε. Υπεύθυνος κυκλοφορίας Παναγιώτης Πασπαλιάρης Συνδρομές

211 7008 014

Το επόμενο Hot Doc στα περίπτερα και στο internet στις 20 Σεπτεμβρίου και κάθε δεύτερη Πέμπτη

10-23 Δημοσιογραφία «Πλυντήριο» Χρημάτων και Φήμης

25

ΚΕΕΛΠΝΟ Σωτηρία με το ζόρι και με το... αζημίωτο

32

Νικόλαος Μανιαδάκης Εισπράξεις Φαρμάκη

42

Νεποτισμός Βουλευτών Οικογενειακή ΒΟΥΛΗμία

48

Φωτοβολταϊκά Στα χέρια επενδυτών σκάει η φούσκα της πράσινης ανάπτυξης

55

Ευρωπαϊκή Ένωση Μήπως πρέπει να εξαφανιστεί η Ευρώπη;

58

Έλληνες Μετανάστες Όταν «Αλβανοί» ήταν οι Έλληνες

61

Παιδεία Στου «κασίδη το κεφάλι»


editorial

Ε

«

Του Κώστα Βαξεβάνη

Μα consulting, φυσικά

σείς τι επαγγέλλεστε, αν επιτρέπεται;» Θυμάμαι τον πατέρα μου, με αυτή την απορία που ισορροπούσε μεταξύ ευγένειας και περιέργειας, πάντα ουσιαστικής, ωστόσο, για τα συμπεράσματα που θα μπορούσε να βγάλει για τον άλλο. Ο ίδιος «επαγγελόταν» οικοδόμος. Ασβέστη και σκόνη, βρεγμένο τσιμέντο και πετρωμένο πηλό του τούβλου. Δεν ήταν υλικά μόνο, μυρωδιές ήταν. Και τις κουβαλούσε μαζί του, τόσο πειστικές όσο και η αγριάδα στα χέρια του, και εκείνο το «εγώ είμαι οικοδόμος». Φαινόταν, άλλωστε. Εκεί που μεγάλωσα, οι άνθρωποι κουβαλούσαν τις μυρωδιές απ’ τα επαγγέλματά τους. Κομμένο σανό, χώμα, ψημένο αλεύρι, μοσχοκάρφια μαζί με καπνίλα από ρέγκα. Ακόμα και ο δάσκαλος μύριζε τριμμένη κιμωλία και φρεσκοξυσμένο μολύβι. Αναρωτιέμαι πώς να μυρίζουν όλοι εκείνοι οι τύποι με τα αγγλικά προθέματα επαγγέλματος μπροστά στα ονόματά τους, με αυτή την αγωνία του τίτλου πριν από την ίδια τους την ύπαρξη. Η κοινωνία της τηλεόρασης δεν έφτιαξε μόνο νέα επαγγέλματα, αλλά και χιλιάδες τίτλους, για να σέρνεται πίσω τους η φιλοδοξία: Manager, account manager, executive manager. Αν συγκεντρώσεις τις καλαίσθητες visit cards με τους περίεργους τίτλους των πιο περίεργων επαγγελμάτων, φτιάχνεις έναν χάρτινο πύργο που μέχρι πρότινος ήταν το κάστρο της κοινωνικής ευημερίας. Χάρτινο, ωστόσο. Χάρτινα και τα επαγγέλματα. Χιλιάδες άνεργοι, που κάποτε ήταν κάτι σπουδαίο «στα αγγλικά» και μυρίζουν ακόμη από συνήθεια κάποιο ακριβό άρωμα και δερματίνη γραφείου. Δεν ήταν επαγγέλματα, αλλά μια αλληλουχία ρόλων που προσπαθούσε να δικαιολογήσει τις περισσότερες φορές τη διαδρομή του χρήματος. Τη φούσκα ενός θαύματος, στο οποίο έπρεπε να πιστέψουν όλοι. Οι περισσότεροι πια ψάχνουν για δουλειά μαζί με τους DJ των μαγαζιών, τους PR και τους κουρευτές σκύλων. Υπάρχει όμως ένα επάγγελμα που ακόμη κάνει θαύματα: Το consulting. Σύμβουλοι κάθε είδους, σε υπηρεσίες για όλους. Πίσω από τον όρο, στην Ελλάδα, κρύβονται οι μεγαλύτερες απάτες και η διακίνηση μαύρου χρήματος. Εταιρίες και σύμβουλοι που προσφέρουν αόριστες, ανύπαρκτες και πολλές φορές μεταχρονολογημένες υπηρεσί-

ες. Το δίκτυο των εταιριών consulter (συμβούλων) πολλές φορές δεν προσφέρει τίποτε άλλο παρά ένα τιμολόγιο που καλύπτει μαύρο χρήμα. Στην πραγματικότητα δεν παρέχεται καμία υπηρεσία που να μπορεί να ελεγχθεί. Ο δημοσιογράφος, ο πολιτικός, ο λιγδιάρης εμφανίζεται να παρέχει υπηρεσίες με βαθυστόχαστους προσδιορισμούς και να εισπράττει χωρίς κανέναν στοχασμό. Στην Ελλάδα μια χούφτα τέτοιων εταιριών αποτελούν το πλυντήριο της διαφθοράς. Αναλαμβάνουν δημόσιες σχέσεις για κόμματα, για εταιρίες που θέλουν βάλουν πόδι στην Ελλάδα, για εταιρίες που έκλεψαν και θέλουν να κρύψουν. Τα δίκτυά τους μπορούν να κρύψουν χρήμα, να χρηματίσουν, να χειραγωγήσουν. Δεν είναι κομπιναδόροι που παίζουν κρυφτό με τις offshore. Είναι τμήμα μιας ελίτ που συντάσσεται με τις κυρίαρχες απόψεις. Βγαίνουν στην τηλεόραση, γνωμοδοτούν στην κοινή γνώμη, την τρομάζουν ως ειδήμονες. Πρόκειται για μια ανταποδοτική σχέση. Τα media τούς καθιστούν έγκυρους και αυτοί επιστρέφουν στα media εκτός από χρήμα και το «επιστημονικό» υπόβαθρο για να φαντάζουν αξιόπιστα. Και συνήθως τρέφονται με κρατικό χρήμα, αν και εμφανίζονται με ακραίο αντικρατισμό. Κρατικοδίαιτοι της «ελεύθερης αγοράς». Οι μίζες δεν είναι πια μίζες, είναι υπηρεσίες συμβούλων. Ένας γιατρός μπορεί να χρηματίζεται από φαρμακευτική εταιρία υπογράφοντας συμβόλαια για παροχή συμβουλών, ένας τεχνοκράτης της κυβέρνησης μπορεί να τα παίρνει από εταιρίες που εξυπηρετεί με συμβόλαια consulting, και ένας δημοσιογράφος να χρηματίζεται δηλώνοντας πως κάνει δημόσιες σχέσεις. Αλήθεια, τι είναι αυτές οι δημόσιες σχέσεις; Ως δημοσιογράφος δεν μπορώ να το καταλάβω. Όπως και τη συναδελφική αλληλεγγύη χωρίς όρους. Αλληλεγγύη των δημοσιογράφων πρέπει να υπάρχει για την αποκάλυψη της αλήθειας, όχι για την κάλυψη. Η θρυλική φράση του Βουλγαράκη για το νόμιμο και το ηθικό δεν περιγράφει το ηθικό σύστημα του πρώην υπουργού. Περιγράφει το πώς το ηθικό τραβιέται και ξεχειλώνει για να χωράει τα πάντα. Το έχω ξαναγράψει: Αν ο υπόνομος δεν σου μυρίζει πια, αναρωτήσου μήπως εσύ είσαι η βρομιά. 


Τι είπες τώρα! ς, ΙΤ Τ ΣΜς της Γερμανία8/8/2012 Υ Ο Μ , ιο ΧΕΛ ν καγκελάρ ντευξή του άδα,

έ λλ έΠρώη οπτική συν την Ε ρ ε τούμετώρα θα π . χ ε σε τηλ δ ς α ι

ΜΙΤ ΡΟΜΝΕΪ

αχουσέτης Πρώην κυβερνήτης της Μασ άμα, κατά Ομπ του ιος ψήφ υπο συν και του τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, 9/8/2012

Αν εκλεγώ, οι ΗΠΑ δεν θα γίνουν Ελλάδα. e a damn Frankly, my dear, I don’t giv

ν κα ύνες μα η λάθος ξαμε Ήταν το διαπρά υμε τις ευθ γεννημέν όμως αναλάβο είναι μια πει ναέρκελ δεν δα, Η Μ παία. ε τάκαρ τε κα γεννήσατ ε ν Ευρω ρ ί α υ π ο ο π άθος μην τ Καλά ει και το λ χ ρ υπά ρκελ τη Μέ

ΑΛΕΞΑΝΤ

ΤΖΕΝΑ ΤΖΕΪΜΣΟΝ

φερόμενη Αμερικανίδα πορνοστάρ, ανα πλικάνων στον υποψήφιο των Ρεπουμ Μιτ Ρόμνεϊ, για την προεδρία των ΗΠΑ, 7/8/2012

έναν Όταν είσαι πλούσια, θέλεις Οίκο. Ρεπουμπλικάνο στον Λευκό ελέη Τάδε έφη μια πλούσια τα

ΕΡ ΝΤΟ Γενικός γρ αμματέας το ΜΠΡΙΝΤ υ κό σε συνέντευ ξή του σε γε μματος CSU, 23/7/2012 ρμανική εφ ημερίδα,

Με την Ελ λος του δρ λάδα έχουμε φτάσ περαιτέρω όμου. Δεν πρέπει ναει στο τέέχει τη θ βοήθεια. Μια χώρα υπάρξει όρους ή δέληση να εκπληρώ που δεν πρέπει να εν είναι ικανή να σει τους έχει μια ευ το καιρία εκτό κάνει, ς ευρώ. Τσάμπα τα Δεν διέκρ ταξίδια Βενιζέλου. ιν της χώρα αν την ευημερία ς

LOND

Εφημ ON TIM ερ E της για ίδα σε δημ S οσ σε αμ τη μεταφορ ίευμά ερικαν ά ικές τρ ρευστού τ η άπεζε Το μή ς, 5/8 ς Shell /2012 Η ευρνυμα από τ ω η

Αν κ ζώνη είν Shell είν σουν αι άλλες ε αι πλοίο π αι ξεκάθαρ τρέχα την τακτικπιχειρήσε ου βουλιά ο: εκπλη ’, τότε αυτ ή ‘πάρε τις ακολουθζει. α λεφ ρούμε ό θα ε ήξ τ νη πρ Στην οφητεελιχθεί σε ά και αυτοία. σύστ Ελλάδα υ η και τρ μα. Παίρν πάρχει το ε έχου ν οι ά ις τα λεφτ ανάποδο λλοι ά

ΚΩΣΤΑΣ ΣΚΑΝΔΑΛΙΔΗΣ

Βουλευτής ΠΑΣΟΚ, σε συνέντευξή του σε εφημερίδα, 5/8/2012

ΖΑΝ ΚΛOΝΤ ΓΙΟΥΝΓ

ΚΕΡ Επικεφαλής Eurogrou p, σε δήλωσή του σε ιταλική εφημερίδα , 31/7/2012

Οι Γερμανοί κάνουν πολιτική στην πλάτηεσωτερική του ευρώ. Άρα η Μέρκελ θέλε την πλάτη και όχι κά ι να μας πιάσει τι άλλο

ΛΟΣ ΟΠΟΥυνας, Ζ Τ Α μ 12 ΤΣΟΧ ικής Ά /8/20 ΆΚΗΣ πουργός Εθν εφημερίδα, 5 α

υ ε Ελλάδ Πρώην τευξή του σ σα τηνπιφανείς έν ν η υ τ σ έ ε ρ σ ξέι υπη ισα ε

ι τ ι γνώρ νες κα μίζω ό Σας θυ χρόνια καικούς, Έλληόσωπα και 0 ρ επί 3 ς και πολιτ γνωρίζω π υ έπαιξαν πολίτε Ασφαλώς, ον ρόλο πονόμαστε. νους. ατα και τ υμε και κρι μίζας πράγμΌλοι κρίνο ζα της έ ν ι όλοι. π ιλιπ τα, η Φ Μάλισ

ΡΑΣ ΥΡΝΑδήλωσή του, Ο Τ Σ ών, σε ΝΗΣ ΓΙΑΝ ς Οικονομικ γό Υπουρ 12 0 2 / 8 / 7

ν αίνου εν βγ υγά. δ α ρ εα ύμε ντως Τα νο ν σπάσουμ γά πά υ α ε τ βε αν δε ν κλέ παρό ο τ ς ο Πρ

Η τρόικα είναι μια ομάδα λογιστών που μετρά αριθμούς και προτείνει μέτρα στην ίδια πάντα νεοφιλελεύθερη πλατφόρμα, που στη χώρα μας απέτυχε. Τον λόγο έχουν τώρα οι ευρωπαϊκές πολιτικές ηγεσίες. Εκεί πρέπει να δοθεί η μάχη τώρα. Εκεί η Ελλάδα οφείλει να υψώσει ανάστημα. Φαντάζομαι πως την κρίσιμη περίοδο είχατε λουμπάγκο. . .

Σ ΙΑΔΗ ΕΩΡΓήλωσή του ότη Μαριά Γ Σ Ι ΆΔΩΝυτής ΝΔ, σε δόμενος στον Νίου ΘΕΟΔΩΡΟΣ

Πρώην αντιπρ ΠΑΓΚΑΛΟΣ όεδρος της κυ σε συνέντευ ξή του για το βέρνησης, νέο του βιβλ 14/8/2012 ίο,

Πολλοί που μεγαλύτερηκλέβουν λίγο, κάνουν που κλέβου ζημιά από λίγους ν πολύ. Άμα ξέρεις κ έχεις άποψ αλά ποιοι κλέβουν, η

Βουλε λή αναφερ υ νομοσχεδ ο ου στη Β ήτηση επί τ ζ 12 υ ι 0 σ 2 η / στ /8 ώ είμα ΑΕΙ, 1 αν εγ , ε για τα ίτ ε ε ρ

χω είς είστ ούσια! ε συγ σ Μα, μτούμπας, ε έντσι με μ α, ν ο α μέρ α λ μ κω τια Κο και μι ό ε τ ί ν ε ά τ ισ ηΝ ρυσ εν ξυρ ι το χ άμα δ άρουν κα ά λ α π Κ α σας δεν θ


“Πέτρα

ι”,

αριάζε τ ρ ο χ ν ε δ ι ε ά λ που κυ ιμία.

παρο λέει μια λαϊκή

Γ

ύς.

ι τρεις τροχο

ίκυκλο έχε ι’ αυτό, το Τρ

τις γεύσεις ε μ υ ο ν χ ά ψ νο, τας στον χρό ν ώ λ υ κ την τέχνη, , 7 , 9 ή ικ 19 σ υ το ο ό μ π Α ής Γης, τη . της Ελληνικ ανθρώπους ς υ ο τ ε μ ή την επαφ ική του αυλή δ ε μ 1, 3 19 υ ομο ινο κτίριο το στον πεζόδρ , ς ε ρ έ μ Σε ένα πέτρ ς έ καιριν κια, τις καλο ά ζ ε π α τρ ι Λαμπράκη. α κ του πάρκου . ν καφέ σας ο τ ή ό τ ο π το . το φαγητό, συναντήσεις ς έ ικ τ α μ λ Απολαύστε ε γ αγ φιλικές ή επ ε τ σ ώ ν α γ ρ Ο ωλείο φέ-μεζεδοπ α κ Ο Λ Κ Υ ΙΚ ι ΤΟ ΤΡ το μεσημέρ ανοιχτά από χρόνο. και όλο τον

Νέος οσάργους – ν υ Κ 1, υ ο τρ & Γεωμέ 32384, Πυθέου 34 Τηλ.: 210 92 totrikyklo.gr

Κόσμος, HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 • 7


Upόψεις Του Γιάννη Βαρουφάκη

Η τραγωδία του κου Draghi Οι «ήσυχες μέρες του Αυγούστου» κάθε άλλο από ήρεμες δεν ήταν. Στις 8 Αυγούστου ο κ. Draghi, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), αναγκάστηκε, από τις καταστροφικές εξελίξεις στην Ιταλία και την Ισπανία, να πει αυτό που κανείς «επίσημος» δεν τολμούσε να πει έως τότε: Ότι η ευρωζώνη κινδυνεύει με διάλυση.

8 • HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012

Β

έβαια, όπως συμβαίνει πάντα με τους κεντρικούς τραπεζίτες, ο κ. Draghi κατασκεύασε έναν έξυπνο ευφημισμό, ώστε να μην χρειαστεί να χρησιμοποιήσει τη λέξη «διάλυση».Εφηύρε τον νεολογισμό «κίνδυνος μετατροπής» (convertibility risk), ο οποίος, όπως δήλωσε, ελλοχεύει αυτές τις μέρες στην ευρωζώνη. Μετατροπής; Τι εννοούσε; Εννοούσε τη «μετατροπή» των τιμών από το ευρώ σε εθνικά ή νέα νομίσματα. Με άλλα λόγια, εννοούσε τη διάλυση της ευρωζώνης. Και υποσχέθηκε ότι η ΕΚΤ θα κάνει «ό,τι πρέπει» για να ξεπεραστεί αυτός ο κίνδυνος. Έξι μόλις μέρες μετά, στις 14 Αυγούστου, το πτωχευμένο ελληνικό δημόσιο εξέδωσε τριμηνιαία έντοκα γραμμάτια 4 δισεκατομμυρίων ευρώ. Με άλλα λόγια, εξέδωσε νέο χρέος, δανειζόμενο αυτό το υπέρογκο ποσό (υποτίθεται) από τους ιδιώτες με επιτόκιο 4%. Ποιος ιδιώτης όμως είναι αρκετά τρελός να δανείσει το πτωχευμένο κράτος μας; Τα γραμμάτια αυτά τα «αγόρασαν» οι εξαρτώμενες από το ελληνικό δημόσιο πτωχευμένες ελληνικές τράπεζες («εξαρτώμενες» στον βαθμό που το πτωχευμένο ελληνικό δημόσιο δανείζεται δεκάδες δις από την Ευρώπη για να τα δίνει στις τράπεζες). Με το που πήραν τα γραμμάτια αυτά, τα κατέθεσαν την ίδια στιγμή στην Τράπεζα της Ελλάδος, ως εχέγγυα, για δάνεια από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα με επιτόκιο 2,75%. Και τι έκανε το δημόσιο τα χρήματα αυτά, τέσσερα ολόκληρα δις, τα οποία δανείστηκε ουσιαστικά από την ΕΚΤ, μέσω των ελληνικών τραπεζών; Τη μερίδα του λέοντος (3,2 δις) τα έδωσε την ΕΚΤ, στις 20 Αυγούστου, αποπληρώνοντας έτσι κάποια ομόλογα που είχε στην κατοχή της η ΕΚΤ, για τα οποία μάλιστα η ΕΚΤ είχε καταβάλλει μόλις 2,3 δις για


να τα αγοράσει πριν 2 χρόνια περίπου. Αποδεχόμενη η κυβέρνηση αυτό το αλισβερίσι τραπεζών-ΕΚΤ-δημοσίου, με το οποίο αποπληρώθηκε η ΕΚΤ στο ακέραιο και με τρόπο που να θυμίζει κάτι μεταξύ τοκογλυφίας και πυραμίδας, η Ελλάδα έχασε το τελευταίο χαρτί άσκησης πίεσης προς την Ευρώπη για αλλαγές στη δανειακή μας συμφωνία που να καθιστούν την Ελλάδα ξανά βιώσιμη οικονομία. Μια μέρα μετά από αυτό το προσκύνημα υποτέλειας στην ΕΚΤ και στον ανορθολογισμό, Παρασκευή ήταν αν θυμάμαι καλά, η κα Μέρκελ δήλωνε ότι η Ελλάδα θα παραμείνει στο ευρώ. Δυο μέρες μετά, την Κυριακή, το ίδιο είπε και ο κ. Hollande. Η κα Μέρκελ μάλιστα προέτρεψε όλους όσοι μιλούν «άσχημα» για την Ελλάδα και την απειλούν με εκπαραθύρωση από το ευρώ, να πάψουν. Πέραν του ότι μια τέτοια παρότρυνση ήταν περίεργη, καθώς προερχόταν από την πολιτικό που κατεξοχήν (από τον Οκτώβριο του 2011) απειλεί πως θα μας πετάξει εκτός ευρωζώνης, το μέγα ερώτημα τίθεται ως εξής: Είναι συνεπές αυτό που είπε η κα Μέρκελ στις 21 Αυγούστου με τη βαρύγδουπη δήλωση του κ. Draghi της 8ης Αυγούστου, με την οποία κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τη διάλυση της ευρωζώνης (για

τον «κίνδυνο μετατροπής», όπως τον χαρακτήρισε); Ο κ. Draghi είναι ένας έξυπνος άνθρωπος: Γνωρίζει ότι η ΕΚΤ δεν θα μπορέσει να αντιμετωπίσει επιτυχώς τα προβλήματα που προκαλεί στην ευρωζώνη το φάσμα του «κινδύνου μετατροπής» όσο η Ελλάδα παραμένει νεκροζώντανη, και μάλιστα τείνει όλο και περισσότερο στο «νεκρό» παρά στο «ζωντανή». Γνωρίζει ότι ο μόνος τρόπος να νικήσει αυτόν το πόλεμο με τις αγορές είναι να αρθρώσει έναν πιστευτό λόγο, να αναγγείλει μια αξιόπιστη πολιτική, την οποία κατόπιν, βρέξει-χιονίσει, θα υπερασπιστεί βίαια και αποφασιστικά (κάνοντας χρήση του οπλοστασίου της ΕΚΤ). Γνωρίζει ότι κάτι τέτοιο δεν θα γίνει όσο από τη μία η Ελλάδα αργοπεθαίνει εντός του ευρώ ενώ από την άλλη η κα Μέρκελ δηλώνει ότι η χώρα μας θα μείνει εντός του ευρώ. Όσο γίνεται αυτό, οι κερδοσκόποι θα στοιχηματίζουν ότι ο «κίνδυνος μετατροπής» είναι κάτι παραπάνω από υπαρκτός – ότι πρώτα θα αναγκαστεί, εκ των πραγμάτων και άνευ προειδοποίησης, σε έξοδο η Ελλάδα και μετά θα ακολουθήσουν και οι υπόλοιποι των πτωχευμένων, έως ότου φύγει ακόμη και η Γαλλία.

Γνωρίζει πως ο μόνος τρόπος να ακυρώσει τον «κίνδυνο μετατροπής» είναι είτε με τη γρήγορη εκπαραθύρωση της Ελλάδας από την ευρωζώνη είτε με την πλήρη αλλαγή της δανειακής σύμβασης της Ελλάδας (έτσι ώστε η οικονομία μας να αναπνεύσει πραγματικά). Γνωρίζει, παράλληλα, ότι για την κα Μέρκελ είναι πιο εύκολο να κερδίσει τις εκλογές του 2013 ακρωτηριάζοντας την Ελλάδα από την ευρωζώνη παρά προσφέροντάς της μια πραγματική ευκαιρία ανάκαμψης. Κι εδώ έγκειται η τραγωδία του κ. Draghi: Παρά την ειλικρινή του διάθεση να ακυρώσει τον «κίνδυνο μετατροπής», γνωρίζει ότι τα χέρια του είναι δεμένα και η διάλυση της ευρωζώνης ελλοχεύει απειλητική όσο η Ελλάδα αργοπεθαίνει και η κα Μέρκελ επιμένει και πως η Ελλάδα θα μείνει στο ευρώ και πως το Μνημόνιο 2 είναι ιερό. 

HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 • 9


Δημοσιογράφοι

OTΑΝ ΤΡΩΝΕ

Χρηματίζονται οι δημοσιογράφοι; Αν κάποιος απαντήσει «όχι», είναι σαν να κλείνει τα μάτια στη διαφθορά που υπάρχει στην Ελλάδα και στον Τύπο. Αν απαντήσει «ναι», τότε κλείνει το μάτι με νόημα σε όλους αυτούς που προσπαθούν με τη γενίκευση να εξαφανίσουν τη συγκεκριμένη ευθύνη και κυρίως τη λύση. του Κώστα Βαξεβάνη

ΔΕΝ ΜΙ


ΛΑΝΕ Π

ριν από χρόνια η λέξη «διαπλοκή» απέδιδε σε γενικές γραμμές τη σχέση συμφερόντων που υπάρχουν μεταξύ πολιτικών, επιχειρηματιών και Μέσων Ενημέρωσης. Σήμερα η διαπλοκή είναι ένας ξεπερασμένος όρος. Οι παλιοί πρωταγωνιστές του, με τα χρόνια, αποτέλεσαν ένα κλειστό σύστημα εξουσίας, το οποίο δεν διαπλέκεται απλώς για να κερδίζει, αλλά θεσμοθετεί τη διαφθορά με νόμους, την αυθαιρεσία του με πολιτικές αποφάσεις και την εξουσία του με την σιωπή. Δεν είναι η εξουσία πια που εξυπηρετεί τη διαπλοκή, αλλά η διαπλοκή που είναι εξουσία. Στο σύστημα αυτό τα Μέσα Ενημέρωσης αποτελούν βασικό κρίκο. Όταν μιλάμε λοιπόν για χρηματισμό των δημοσιογράφων, δεν μιλάμε για τον διεφθαρμένο που ανοίγει το ένα χέρι για να γράψει με το άλλο «δυο καλές κουβέντες». Μιλάμε κυρίως για έναν εκμαυλισμό που διαστέλλει συνειδήσεις, που παρουσιάζει και παγιώνει το ανήθικο ως αναγκαίο. Ποτέ άλλοτε σε αυτή τη χώρα το «νόμιμο» δεν ήταν σε τόσο μεγάλη αντιδιαστολή με το «ηθικό». Συνεχώς παράγεται μια νομιμότητα που αντιστρατεύεται και τη λογική και την ηθική. Οι δημοσιογράφοι –κάποιοι δημοσιογράφοι– δεν εξυπηρετούν την εξουσία, αλλά είναι τμήμα της.

Τμήμα μιας ελίτ που εξουσιάζει. Και που για να τη διατηρήσουν μπορεί να κάνουν αυτό που παλιά έλεγε ο Κακαουνάκης: «Να σκοτώσουν και τη μάνα τους». Πόσο μάλλον να πουν κάποια ψέματα. Το χειρότερο είναι πως δεν αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους ως διεφθαρμένο, αλλά ως έναν επιχειρηματία που κάνει μια δουλειά και είναι νόμιμος αφού κόβει τιμολόγια. Εκατομμύρια μαύρου χρήματος διακινούνται προς δημοσιογράφους και νομιμοποιούνται μέσα από εταιρίες «παροχής υπηρεσιών», «διαμόρφωσης προφίλ», «επικοινωνιακής στρατηγικής» και άλλα πολλά αόριστα. Δημοσιογράφοι αναλαμβάνουν το ξέπλυμα τραπεζών, επιχειρήσεων, επιχειρηματιών, σκανδάλων, και πληρώνονται μέσω διαφήμισης σε εφημερίδες και (πλέον) sites, κόβοντας τιμολόγιο για «επικοινωνιακή πολιτική». Αν τους πεις πως είναι ανήθικο, θα σου απαντήσουν πως είναι νόμιμο. Δύο εταιρίες στην Ελλάδα ανέλαβαν με τη βοήθεια δημοσιογράφων να προωθήσουν την «αναγκαιότητα του μνημονίου». Η αμοιβή τους είναι μέσω κάποιας εταιρίας και κάποιας αόριστης, μη μετρήσιμης, παροχής υπηρεσιών. Μπορεί απλώς να εμφανίζονται πως διοργάνωσαν μια εκδήλωση. Και να σου ζητάνε και τα

ρέστα που δεν τους δίνεις το δικαίωμα να συμπληρώσουν το εισόδημά τους. Το σύνολο σχεδόν των ελληνικών ΜΜΕ δεν έγραψε το παραμικρό για τις αποκαλύψεις για την Πειραιώς από το Hot Doc και το Reuters. Αντίθετα είχαν ύμνους για την εξαγορά της ΑΤΕ από την Πειραιώς, δίπλα ακριβώς στις ακριβοπληρωμένες διαφημίσεις. Την περίοδο που ξέσπασε το σκάνδαλο της SIEMENS στη Γερμανία, οι ελληνικές εφημερίδες γέμισαν με διαφημίσεις της γερμανικής εταιρίας αντί για αποκαλύψεις. Το ίδιο έγινε και με το σκάνδαλο VODAFONE-υποκλοπές. Ο μεγαλύτερος εκμαυλιστής είναι η κυβέρνηση μέσω των κρατικών διαφημίσεων. Η Ελλάδα είναι η χώρα που έχει την παγκόσμια πρωτοτυπία, επί υπουργίας Θόδωρου Ρουσόπουλου, μια εφημερίδα που πουλούσε 280 φύλλα να πουλά διαφήμιση έναντι 1,5 εκατομμυρίου ευρώ, όταν οι πρώτες εφημερίδες με 300.000 πωλήσεις έπαιρναν πολύ λιγότερο. Μέσα σε ένα τέτοιο κλίμα δεν ανθεί ούτε η δημοσιογραφία ούτε η αλήθεια. Αναπτύσσονται το ψέμα και οι εκβιασμοί, το δεύτερο νοσηρό παράγωγο. Ένας από τους λόγους που μαζί με τη δημοσιογραφία καταρρέει και η διαφήμιση είναι αυτός. Η διαφήμιση χρησιμοποιήθηκε ως μέσο χρηματισμού και χειραγώγησης. Και όπως είναι γνωστό, «όταν τρώνε, δεν μιλάνε». 


Δημοσιογράφοι

Αν κάποιος υποθέσει πως το σκάνδαλο της SIEMENS στην Ελλάδα μπορεί να αποδοθεί με νούμερα, μάλλον κάνει λάθος. Το μέγεθος του σκανδάλου και η διαφθορά έχουν πιο απλά μέτρα. Κυρίως το θράσος και η φυσικότητα με την οποία χρηματίστηκαν όσοι χρηματίστηκαν. Όταν ένας υπουργός παραλαμβάνει μαύρη σακούλα στον δρόμο, ένας άλλος μετράει τη μίζα μέσα στο γραφείο τού Χριστοφοράκου και ένας δημοσιογράφος κάνει παραλαβή μισθού χωρίς να βγει καν από το αμάξι του στο πάρκινγκ της SIEMENS, τότε ναι, καταλαβαίνεις τι μέγεθος είχε το σκάνδαλο. Αλλά σκάνδαλο, ποιο σκάνδαλο; Ακόμη κι αν υπήρξε, σίγουρα δεν έχει το μέγεθος που πιστεύουμε, υποστηρίζουν δημοσιογράφοι στα τηλεπαράθυρα. Αυτά από τα οποία αυτοκτόνησε η αξιοπιστία του επαγγέλματος στη διάρκεια του σκανδάλου. Του Κώστα Βαξεβάνη

Τ

ον Νοέμβριο του 2006, οι γερμανικές αρχές οδήγησαν στην ανάκριση δύο υψηλόβαθμα στελέχη της SIEMENS, τους Κουτσενρόιτερ και Σίκατζεκ, υπεύθυνους για τα «μαύρα ταμεία» της επιχείρησης. Ο γερμανικός κολοσσός είχε προχωρήσει σε χρηματισμό πολιτικών, κρατικών λειτουργών και δημοσιογράφων σε ολόκληρο τον κόσμο για να εξασφαλίσει συμβόλαια 1,3 δις ευρώ. Η Ελλάδα ήταν στον κατάλογο της διαφθοράς, όπως άλλωστε και για την άλλη γερμανική εταιρία HDW, που είχε αναλάβει την πώληση υποβρυχίων στην Ελλάδα. Όσα προέκυψαν από τη γερμανική δικογραφία ήταν πάρα πολύ ενδιαφέροντα. Μια βεντάλια από υπεράκτιες εταιρίες και μια ομάδα από έλληνες δικηγόρους, επιχειρηματίες και τραπεζίτες, σχετίζονταν με το μαύρο χρήμα της εταιρίας στην Ελλάδα. Τα υπόγεια των κτιρίων 1702 και 1703 της Siemens στην οδό Hofmannstrasse ήταν γεμάτα από έγγραφα που πιστοποιούσαν τις λεγόμενες «χρήσιμες δαπάνες», δηλαδή τις μυστικές πληρωμές μαύρου χρήματος. Στην Ελλάδα όμως, στα Μέσα Ενημέρωσης δεν υπάρχουν σχετικά ρεπορτάζ. Αντίθετα, τις ημέρες που κλονίζεται ο γερμανικός κολοσσός, οι ελληνικές εφημερίδες δημοσιεύουν άφθονες καταχωρήσεις της SIEMENS, που διαφημίζει την προσφορά της στην Ελλάδα επί δεκαετίες. Ο ελληνικός Τύπος, μπουκωμένος από το χρήμα των διαφημίσεων, μάλλον δεν μπορεί να μιλήσει ταυτόχρονα και για το σκάνδαλο. Μαύρο χρήμα και λευκές περιστερές

12 • HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012

Πλυντήριο Siemens Στις 31 Ιανουαρίου 2003, στο εστιατόριο Alter Wirt του Μονάχου, πέντε άντρες μιλάνε χαμηλόφωνα την ώρα που γευματίζουν. Ανάμεσά τους είναι δύο από τα πιο ισχυρά στελέχη της SIEMENS, οι Σίκατζεκ και Κουτσενρόιτερ, υπεύθυνοι των μαύρων ταμείων της επιχείρησης. Η συζήτησή τους ήταν μια από τις πιο εμπιστευτικές διαδικασίες στη λειτουργία της SIEMENS, αλλά έγινε γνωστή τρία χρόνια αργότερα, όταν η εισαγγελία του Μονάχου άρχισε να μπαίνει βαθιά στην υπόγεια λειτουργία της SIEMENS. Τα στελέχη της SIEMENS είχαν συναντηθεί για να συμφωνήσουν τον ασφαλή τρόπο διανομής των κονδυλίων χρηματισμού στο εξωτερικό. Έως το 1998 τα κονδύλια διαφθοράς για το εξωτερικό θεωρούνταν στη Γερμανία νόμιμα και μάλιστα δικαιολογούνταν στην εφορία. Ψηφίστηκε όμως νόμος που απαγόρευε στις γερμανικές εταιρίες να έχουν τέτοιες λειτουργίες. Έτσι η SIEMENS

έπρεπε να βρει ασφαλή τρόμο για να χρηματίζει. Μέχρι το 1998 έφευγαν χρήματα από προσωπικούς λογαριασμούς στελεχών της εταιρίας και κατέληγαν στους αποδέκτες. Το σχέδιο που επεξεργάστηκε η ομάδα κρυφής λειτουργίας προέβλεπε πως δημιουργούνται μια σειρά από εταιρίες συμβούλων, οι οποίες θα κόβουν τιμολόγια για εικονική παροχή υπηρεσιών στη SIEMENS ή για παροχή έργου σε έργα που ήδη είχαν γίνει αλλά μεταχρονολογημένα. Αυτές οι εταιρίες συμβούλων πλήρωναν άλλες offshore εταιρίες, πάλι για παροχή συμβουλευτικού έργου, και αυτές με τη σειρά τους, μέσα από μια δαιδαλώδη διαδρομή, μετέφεραν χρήματα στους τελικούς αποδέκτες, που δεν ήταν άλλοι από πολιτικούς, στελέχη επιχειρήσεων και δημοσιογράφους. Οι τελευταίοι είχαν τον ρόλο της διαμόρφωσης της θετικής εικόνας για τη SIEMENS ή της αποσιώπησης αρνητικών ειδήσεων για την επιχείρηση. Το μεγάλο πλυντήριο μαύρου χρήματος λειτουργούσε μια χαρά,  


HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 • 13


Δημοσιογράφοι

αποδίδοντας ωσάν λευκές περιστερές διαφθορείς και διεφθαρμένους.

Η μέθοδος των τριών Το 1996, το τιμόνι της SIEMENS στην Ελλάδα αναλαμβάνει ο Μιχάλης Χριστοφοράκος, ο οποίος οργανώνει ένα ισχυρό και προστατευμένο δίκτυο διακίνησης μαύρου χρήματος, πρώτα στα δυο μεγάλα κόμματα και στη συνέχεια σε πρόσωπα. Επικεφαλής του δικτύου από το 2001 είναι ο πρώην Διευθυντής Τηλεπικοινωνιών της SIEMENS, Πρόδρομος Μαυρίδης. Το μαύρο χρήμα φτάνει με τρεις τρόπους στην Ελλάδα. Στο επίκεντρο της διακίνησης του μαύρου χρήματος είναι η Dreshner Bank. Η πρώτη μέθοδος είναι η πιο απλή, αλλά δεν μπορεί να επαναλαμβάνεται. Ο Μαυρίδης φαίνεται να παίρνει δάνειο από την τράπεζα στην Ελβετία με ενέχυρο τραπεζικούς λογαριασμούς εκεί. Στη συνέχεια κάνει ανάληψη του ποσού, ενώ η SIEMENS αποπληρώνει το δάνειο στην Ελβετία. Το 2002 φαίνεται με τον τρόπο αυτό να χρησιμοποιήθηκαν από τον Μαυρίδη 2 εκατομμύρια ευρώ. Η δεύτερη μέθοδος φαίνεται να είχε τη συνδρομή πολιτικών παραγόντων. Με το επιχείρημα της ανάγκης επαναπατρισμού κεφαλαίων από το εξωτερικό, δόθηκε φορολογική αμνηστία. Μπορούσε κάποιος να φέρει κεφάλαια από το εξωτερικό,

14 • HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012

ο Μιχάλης Χριστοφοράκος οργανώνει ένα ισχυρό και προστατευμένο δίκτυο διακίνησης μαύρου χρήματος, πρώτα στα δυο μεγάλα κόμματα και στη συνέχεια σε πρόσωπα

πληρώνοντας μόλις 3%, εξασφαλίζοντας πως δεν θα υπάρξει έλεγχος του πόθεν έσχες. Η SIEMENS έφερε με τον τρόπο αυτό μέσω Μαυρίδη 6 εκατομμύρια ευρώ το 2005. Η τρίτη μέθοδος ήταν πιο διαδεδομένη. Στέλεχος της Dresdner Bank έβρισκε με τη βοήθεια στελεχών ελληνικών τραπεζών Έλληνες οι οποίοι ήθελαν να βγάλουν λεφτά στο εξωτερικό από παράνομες δραστηριότητες αλλά δεν μπορούσαν, γιατί οποιαδήποτε τραπεζική συναλλαγή υπήρχε πιθανότητα

να ξεκινήσει έρευνα. Έτσι παρέδιδαν τα χρήματα στον Μαυρίδη, ο οποίος τα χρησιμοποιούσε για χρηματισμούς. Στη συνέχεια η SIEMENS μέσω δύο offshore εταιριών κατέθετε το αντίστοιχο ποσό σε λογαριασμό του παρένθετου προσώπου στο εξωτερικό. Κανένας δεν μπορούσε έτσι να συσχετίσει τα μαύρα κονδύλια με τη SIEMENS, αφού τα πρόσωπα που άνοιγαν λογαριασμούς δεν είχαν καμία σχέση με την εταιρία. Στοιχεία γι’ αυτά τα μαύρα κονδύλια βρέθηκαν στο ημερολόγιο της Κατερίνας Τσακάλου, έμπιστης γραμματέα του Χριστοφοράκου. Στο ημερολόγια υπάρχουν βέβαια ονόματα και δημοσιογράφων. Ο χρηματισμός δημοσιογράφων είχε, απ’ ό,τι φαίνεται, δύο μορφές: Τις απευθείας πληρωμές που έκανε ο Χριστοφοράκος και η ηγετική ομάδα της SIEMENS, και τα μαύρα κονδύλια που πληρώνονταν έμμεσα, μέσω εταιριών συμβούλων της SIEMENS. Οι εταιρίες συμβούλων είναι μια διεθνής πρακτική που χρησιμοποιούν εταιρίες σε όλο τον κόσμο για να χρηματίζουν «ευαίσθητες» συμμαχικές ομάδες όπως οι δημοσιογράφοι. Μια εταιρία, για παράδειγμα, μπορεί να έχει αναλάβει ένα έργο για τη SIEMENS, μη μετρήσιμο πάντα αντικειμενικά, όπως είναι η παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών, και στη συνέχεια, αφού πληρωθεί γι’ αυτό το έργο, να διανείμει το ποσό σε


FOR IMMEDIATE RELEASE

FOR IMMEDIATE RELEASE

23 December 2010

23 December 2010

Τον Δεκέμβριο του 2010

WPP PLC (“WPP”) η αμερικανική εταιρία Hill & Knowlton αγόρασε το πλειοψηφικό

H&K has agreed to acquire a majority stake in GLOBAL πακέτο της τουρκικής Global Tanitim H&K has agreed to acquire a majority stake in Halkla Iliskiler από in τηνTurkey CIVITAS WPP PLC (“WPP”)

Global Tanitim Halkla Iliskiler in Turkey

WPP announces that its wholly-owned operating company, Hill & Knowlton ("H&K"), the leading international communications consultancy, has agreed to acquire a majority stake in a public relations consultancy, Global Tanitim Halkla Iliskiler Arastirma ve Ozel Egitim ve Danismanlik Hizmetleri A.S. ("Global Tanitim") in Turkey.

WPP announces that its wholly-owned operating company, Hill & Knowlton ("H&K"), the leading international communications consultancy, has agreed to acquire a majority stake in a public relations consultancy, Global Tanitim Halkla Iliskiler Arastirma ve Ozel Egitim ve Danismanlik Hizmetleri A.S. ("Global Tanitim") in Founded in 1989, Global Tanitim is based in Istanbul and employs 28 people. Clients include easyJet, Ernst & Young, RIM (BlackBerry) and Siemens. Turkey. Global Tanitim’s unaudited gross revenues for the year ended 31 December 2009 were TL 4.8 million, with gross assets at the same date of approximately TL 2.0 million.

Founded in 1989, Global Tanitim is based in Istanbul and employs 28 people. Clients Η «νοσοκόμα Ναϊράχ», μια νοσοκόμα include easyJet, Ernst & Young, RIM (BlackBerry) and Siemens.

This investment will continue WPP’s strategy of developing its networks in fast growing markets and sectors. Turkey is one of the fastest growing markets in the world, identified by Goldman Sachs as one of the Next 11 world economies to watch.

από το Κουβέιτ που περιέγραφε πώς οι

Global Tanitim’s unaudited gross revenues for the year ended 31 December ιρακινοί 2009 στρατιώτες έβγαλαν τα μωρά were TL 4.8 million, with gross assets at the same date of approximately TLαπό 2.0τις θερμοκοιτίδες και τα άφησαν million. μπροστά της να πεθάνουν στο κρύο

πάτωμα. Λίγο αργότερα αποκαλύφθηκε

ENDS

This investment will continue WPP’s strategy of developing its networks inπως fastήταν η κόρη του πρέσβη του growing markets and sectors. Turkey is one of the fastest growing markets inΚουβέιτ the σε μία από τις μεγαλύτερες For further information, contact: world, identified by Goldman Sachs as one of the Next 11 world economies to watch. απάτες στον τομέα της επικοινωνίας, Feona McEwan, WPP +44 (0)20 7408 2204 Email: fmcewan@wpp.com

στημένη από τη Knowlton

ENDS δημοσιογράφους που υποστηρίζουν την «εταιρική For πολιτική». δημοσιογράφοι, furtherΟι information, contact: με τη σειρά τους, θα κόψουν τιμολόγια Feona McEwan, WPP για παροχή υπηρεσιών ή συγγραφή εται+44 (0)20 7408 2204 ρικών κειμένων, ακόμη και για σεμινάρια Email: fmcewan@wpp.com ή εκπαίδευση προσωπικού. Όλα νόμιμα, αλλά ανήθικα.

«Intelligent report» κ.α. ιστορίες Ο ισχυρός άντρας της SIEMENS στην Ελλάδα διατηρούσε προσωπικά σχέσεις με αρκετούς δημοσιογράφους. Όπως αναφέρει άνθρωπος που συμμετείχε στο δίκτυο, οι δημοσιογράφοι που χρηματίζονταν από τον Χριστοφοράκο ήταν δύο κατηγοριών. Η μία ήταν οι προσωπικές του επιλογές, δηλαδή αυτοί τους οποίους γνώριζε ή θεωρούσε ικανούς να είναι διαμορφωτές της κοινής γνώμης. Κάποιοι απ�� αυτούς ήταν πραγματικά φίλοι του. Η άλλη κατηγορία ήταν δημοσιογράφοι τους οποίους χρημάτιζε χωρίς να τους έχει πραγματικά ανάγκη, μόνο και μόνο για να είναι στη σφαίρα επιρροής του. Για τους περισσότερους από αυτούς μιλούσε υποτιμητικά, όπως άλλωστε και για τους πολιτικούς. Στον κύκλο των ανθρώπων των μαύρων ταμείων, «ο κοντός υπουργός που την έστηνε στη γωνία για να πάρει τη μαύρη σακούλα» και ο «αθεόφοβος που μέτραγε μέχρι και τη μίζα μέσα στο γραφείο» ήταν μερικά από τα ανέκδοτα,

Ο χρηματισμός των δημοσιογράφων ήταν μια υπόθεση ρουτίνας για τη SIEMENS. Μερικοί τηλεφωνούσαν και πήγαιναν για να εισπράξουν όπως θα έκαναν για το λογιστήριο της δουλειάς τους

τα οποία όμως ανταποκρίνονταν στην πραγματικότητα. Ο χρηματισμός των δημοσιογράφων ήταν μια υπόθεση ρουτίνας για τη SIEMENS. Μερικοί τηλεφωνούσαν και πήγαιναν για να εισπράξουν όπως θα έκαναν για το λογιστήριο της δουλειάς τους. Την ομάδα που εισέπραττε μαύρα χωρίς αποδείξεις αποτελούσαν: Ο Κ.Π., διευθυντής μεγάλου ραδιοφωνικού σταθμού, ο οποίος ήταν γνωστός για τις σχέσεις του με την Εκκλησία και το Άγιο

Όρος. Ο χρηματισμός του άγγιζε τα όρια «δουλειάς Δημοσίου», αφού πήγαινε στο πάρκινγκ της SIEMENS και δεν έβγαινε καν από το αυτοκίνητο. Περίμενε απλώς να του πάνε τα χρήματα εκεί. Συνήθως 30.000 τη φορά. Ο Π.Τ. ήταν από αυτούς που εκτιμούσε ο Χριστοφοράκος. Γνωστός άνθρωπος της τηλεόρασης. Συνήθως πληρωνόταν μέσω της γυναίκας του, που εμφανιζόταν ότι παρέχει νομικές υπηρεσίες στον Χριστοφοράκο. Ο Τ.Μ., ο οποίος, παρότι δεν πρόσφερε ιδιαίτερες υπηρεσίες ως οικονομικός συντάκτης, συνέχισε να πληρώνεται κυρίως από συνήθεια. Η Ε.Ν., παρουσιάστρια στην τηλεόραση, με πολλές δημόσιες σχέσεις και ακόμη περισσότερες υποσχέσεις. Πρόσφατα απασχόλησε την κοινή γνώμη με άλλη υπόθεση χρηματισμού. Ο Α.Τ., φίλος του Χριστοφοράκου και σχετιζόμενος με τη μητρική εταιρία. Όταν ξεκίνησε το σκάνδαλο, ο Χριστοφοράκος του ζήτησε να μεταθέσει την ευθύνη του σκανδάλου στον Μαυρίδη. Η Μ.Μ., οικονομική-πολιτική συντάκτρια. Ήταν από τις ελάχιστες περιπτώσεις που αποκαλύφθηκαν μετά την κατάσχεση του σκληρού δίσκου του Χριστοφοράκου. Στο παρελθόν παρείχε υπηρεσίες   HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 • 15


Δημοσιογράφοι

O Μιχάλης Χριστοφοράκος, πρώην Διευθύνων Σύμβουλος της SIEMENS

σοκολάτες, άμυλο και οινόπνευμα, γεγονός που επιδεινώνει την κατάστασή του...» Δεκάδες δημοσιογράφοι ήταν επίσης στη «λίστα δώρων» της SIEMENS, εξασφαλίζοντας οικοσκευές, ηλεκτρονικά είδη και προϊόντα SIEMENS.

Η εταιρία CIVITAS O Γιώργος Φλέσσας, διευθύνων σύμβουλος της CIVITAS

Την περίοδο που ξεσπά στην Γερμανία το σκάνδαλο Siemens και γίνονται συλλήψεις στην Ελλάδα, η εταιρία CIVITAS μοιράζει διαφήμιση στα ελληνικά ΜΜΕ. «Δεν ήταν επιχείρηση εξαγοράς», λέει ο Γιώργος Φλέσσας

συμβούλου στον ΟΤΕ, αλλά και σε ιδιωτικές εταιρίες τηλεφωνίας. Είχε υπογράψει με την SIEMENS συμβόλαια προβολής της εταιρίας έναντι 30.000 ευρώ τον χρόνο. Έχει καταγραφεί αλληλογραφία της με την Κατερίνα Τσακάλου. Ανάμεσα στις υποχρεώσεις της ήταν η σύνταξη ενός «intelligent report», μέσω του οποίου φέρεται να δίνει πληροφορίες στον Χριστοφοράκο για διάφορα θέματα της πολιτικής σκηνής. Το συμβόλαιό της μάλιστα προέβλεπε πως ο Χριστοφοράκος μπορούσε να της αναθέσει σχετικές έρευνες «κατασκοπευτικής» φύσεως. Στις αναφορές που έχει στείλει, εμφανίζεται να δίνει πληροφορίες για την ψυχική υγεία του τότε πρωθυπουργού Κ. Καραμανλή και το Μέγαρο Μαξίμου. Λέει συγκεκριμένα σε ένα report: 14/12/07 «Ασθενεί και εξοργίζεται ο πρωθυπουργός. Η ψυχική υγεία του είναι κλονισμένη, έπαθε γρίπη και είναι εξοργισμένος και με τον Μαγγίνα και με τον Αλογοσκούφη, τους οποίους αποφάσισε τελικά να αντικαταστήσει. Αποφασίστηκε να συμμετέχει ο Σαμαράς στην κυβέρνηση. “Ο πρωθυπουργός δεν αισθάνεται πολύ καλά τελευταία”, είπε στενός συνεργάτης και προσωπικός ιατρικός σύμβουλος του Κ. Καραμανλή. Από τη συζήτηση που είχαμε

16 • HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012

Την περίοδο που ξεσπά το σκάνδαλο της SIEMENS στη Γερμανία, η CIVITAS μοιράζει στον Τύπο διαφήμιση εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ

μαζί του βεβαιωθήκαωζμε ότι η κακοδιαθεσία του δεν οφείλεται στις απεργιακές κινητοποιήσεις, αλλά όπως είπε η ίδια έγκυρη πηγή, “σε τίποτα συγκεκριμένο”. Το ψυχολογικό του σύστημα είναι σε άθλια κατάσταση, σε σημείο που φοβόμαστε πλέον όλοι να του μιλήσουμε για δυσάρεστα θέματα. Η κατάσταση αυτής της... ευαισθησίας προϋπήρχε, αλλά τώρα επιδεινώθηκε σε άσχημο βαθμό. Εκδηλώνεται με βουλιμικές περιόδους και αδυναμία σε

Είναι αδύνατον πρακτικά να διαπιστωθεί ποιοι δημοσιογράφοι χρηματίστηκαν από τη SIEMENS προκειμένου, όπως έλεγε ο Χριστοφοράκος, να γίνει η «καλλιέργεια του πολιτικού τοπίου» μέσα από εταιρίες που εμφανίζονταν να παρέχουν διάφορες υπηρεσίες στην εταιρία. Στην Εξεταστική Επιτροπή της Βουλής αναφέρθηκε από πολλούς μάρτυρες (υπάρχει ακόμη και στη δικογραφία του Μονάχου) πως η γερμανική εταιρία διαμόρφωνε την κοινή γνώμη και τις ευνοϊκές γι’ αυτήν συνθήκες δίνοντας τεράστια ποσά. Στην Εξεταστική Επιτροπή της Βουλής κλήθηκε να καταθέσει ο Γιώργος Φλέσσας, διευθύνων σύμβουλος της CIVITAS. Επρόκειτο για μια εταιρία δημοσίων σχέσεων, παροχής συμβουλών και επικοινωνιακής στρατηγικής, η οποία είχε επίσημη συνεργασία με τη SIEMENS έως το 2008. Την περίοδο που ξεσπά το σκάνδαλο της SIEMENS στη Γερμανία, η CIVITAS μοιράζει στον Τύπο διαφήμιση εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ. Σύμφωνα με την κατάθεση του Γ. Φλέσσα στην Επιτροπή της Βουλής, το μοίρασμα της διαφήμισης δεν ήταν απόπειρα να «εξαγοραστεί» ο Τύπος, απλώς συνέπεσε με την καμπάνια της εταιρίας την εποχή εκείνη για την κοινωνική προσφορά της SIEMENS στην Ελλάδα. Από τα στοιχεία που έχουν κατασχεθεί κατά τη διάρκεια της δικαστικής έρευνας του σκανδάλου SIEMENS προκύπτει πως, στα κομπιούτερ της εταιρίας, η CIVITAS υπάρχει ως προμηθευτής της SIEMENS, με κωδικό 50003846, ο οποίος ανοίχτηκε στις 17 Ιανουαρίου 2005. Την ίδια μέρα ανοίγει η καρτέλα ενός ακόμη προμηθευτή, του «ΦΛΕΣΣΑΣ», με κωδικό 50006821, ο οποίος δεν έχει ΑΦΜ ή άλλα στοιχεία. Η καταχώρηση προμηθευτή με ελλιπή στοιχεία είναι μάλλον αδιανόητη για έναν γερμανικό κολοσσό όπως η SIEMENS.


Στα κατασχεμένα ημερολόγια της Τσακάλου, γραμματέα του Χριστοφοράκου, στις 24 Μαΐου 2001, δίπλα στο όνομα «Φλέσσας» υπάρχει η σημείωση «τρόπος πληρωμής: όχι λογιστήριο». Το ερώτημα είναι: Ποιος είναι ο Φλέσσας για τον οποίο η SIEMENS ανοίγει καρτέλα χωρίς στοιχεία την ίδια μέρα με την CIVITAS και για τον οποίο ο Χριστοφοράκος δίνει εντολή να πληρωθεί εκτός λογιστηρίου, με τα μαύρα χρήματα που διέθετε άφθονα η εταιρία; Η σχέση CIVITAS και SIEMENS παρουσιάζει ένα ακόμη περίεργο στοιχείο. Η CIVITAS ως εταιρία που δίνει εντολή για διαφήμιση σε ΜΜΕ πρέπει να εισπράξει από αυτά επιστροφή χρημάτων τουλάχιστον 10% επί του συνολικού ποσού. Μερικές φορές οι επιστροφές φτάνουν το 25%. Η CIVITAS ωστόσο δεν φαίνεται να εισπράττει τα χρήματά της, εμφανίζεται δηλαδή να χαρίζει λεφτά στα ΜΜΕ. Σε έρευνα που πραγματοποίησε το ΣΔΟΕ στην εταιρία NOKIA SIEMENS INTERNATIONAL, προέκυψε πως η εταιρία έχει παραβάσεις ύψους 1.322.776 ευρώ. Η εταιρία συνεργάζεται με τις θυγατρικές της CIVITAS στη Ρουμανία και τη Βουλγαρία, και πληρώνει για δημόσιες σχέσεις στην Ελλάδα τις θυγατρικές στο εξωτερικό. Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί εξετάζουν τη σχέση που μπορεί να έχουν οι θυγατρικές της CIVITAS με ελληνικά Μέσα Ενημέρωσης και δημοσιογράφους.

Η CIVITAS, το ΔΝΤ, η πτώχευση και οι χρυσές δουλειές Η CIVITAS έκανε πρόσφατα αίτηση για να υπαχθεί στο άρθρο 99 του πτωχευτικού κώδικα. Η μητρική εταιρία δείχνει να αντιμετωπίζει δυσκολίες από τις μη πληρωμές του Δημοσίου. Μπορεί ωστόσο να κάνει δουλειές με τις θυγατρικές της στην Ελλάδα, την ώρα που ένα τμήμα της εταιρίας δείχνει να μην μπορεί να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του. Η CIVITAS υπήρξε η εταιρία που ανέλαβε τις πολιτικές προεκλογικές εκστρατείες της ΝΔ από το 2004 έως το 2009. Ανέλαβε επίσης την αντιμετώπιση κρίσεων για εταιρίες που βρέθηκαν στο επίκεντρο σκανδάλων. Συνεργάστηκε με τα ναυπηγεία την εποχή που ήταν στην ιδιοκτησία της HDW της

Οι περισσότεροι δημοσιογράφοι που χρηματίζονταν έπαιρναν απλώς μαύρα μετρητά από τα μυστικά ταμεία της SIEMENS. Κάποιοι όμως προτιμούσαν συμβάσεις για παροχή συμβουλών. Η δημοσιογράφος Μ.Μ. είχε αναλάβει τη σύνταξη ενός intelligence report για τη SIEMENS έναντι 30.000 ευρώ

εταιρίας με το σκάνδαλο των υποβρυχίων, με την Ericsson την περίοδο των υποκλοπών, με την ιδιοκτήτρια εταιρία του Sea Diamond που ναυάγησε στη Σαντορίνη και άλλους πολλούς. Όπως δήλωσε ο Γ. Φλέσσας στην Εξεταστική της Βουλής, δεν κάνει τίποτε άλλο από το να συμβουλεύει για μια επικοινωνιακή πολιτική. Στα ημερολόγια του Χριστοφοράκου, ο Φλέσσας αναφέρεται συχνά ως διοργανωτής media training, πράγμα που αρνείται ότι έκανε. Επίσης στο ημερολόγιο εμφανίζεται να διοργανώνει για τον Χριστοφοράκο δείπνα με δημοσιογράφους. Στην επιτροπή της Βουλής απαντά: «Δεν θυμάμαι. Στο πλαίσιο της γνωριμίας των πελατών μας με δημοσιογράφους με τα σχετικά ρεπορτάζ, συχνά πυκνά διοργανώνονται τέτοια πράγματα. Για τον Χριστοφοράκο δεν θυμάμαι τι έγινε, θα σας γελάσω». Πρόσφατα η CIVITAS του Γ. Φλέσσα ανέλαβε ένα μέρος της επικοινωνιακής πολιτικής του ΔΝΤ από την εταιρία EURO RSCG. Αρνείται πως αυτή η ανάθεση αφορά τη διαμόρφωση της κοινής γνώμης με επιρροή δημοσιογράφων. «Κάνουμε απλώς monitoring, παρακολουθούμε τι λένε τα ελληνικά Μέσα και τους το μεταφέρουμε», λέει στη Βουλή. Παραδέχεται όμως πως έκλεισε δείπνα σε δημοσιογράφους με εκπροσώπους του ΔΝΤ: «Μας ζητήθηκε κάποια στιγμή. Οι εκπρόσωποι της τρόικας θέλησαν να επικοινωνήσουν με τα Μέσα Ενημέρωσης και μας ανατέθηκε να πάρουμε τηλέφωνα κάποιους δημοσιογράφους να πάνε την τάδε ώρα στη Μεγάλη Βρετανία για να τους μιλήσουν». Βέβαια ο κύριος Φλέσσας δεν θυμάται ποιους

δημοσιογράφους έστειλε στα δείπνα με τον Χριστοφοράκο και με το ΔΝΤ. H CIVITAS αγόρασε μέσω των θυγατρικών της το 80% της τουρκικής εταιρίας GLOBAL ΤΑΝΙΤΙΜ για λίγο διάστημα. Τον Δεκέμβριο του 2010 η αμερικανική εταιρία Hill & Knowlton αγόρασε το πλειοψηφικό πακέτο της GLOBAL από την CIVITAS. Έχει σημασία ποια είναι η Hill & Knowlton. Πρόκειται για έναν επικοινωνιακό κολοσσό με πολλές αμαρτίες. Η Knowlton είναι η εταιρία που έστησε μια από τις μεγαλύτερες επικοινωνιακές προβοκάτσιες. To 1990 εμφάνισε στην αμερικανική τηλεόραση τη «νοσοκόμα Ναϊράχ», μια νοσοκόμα από το Κουβέιτ που περιέγραφε πώς οι ιρακινοί στρατιώτες, όταν εισέβαλαν στη χώρα της, έβγαλαν τα μωρά από τις θερμοκοιτίδες και τα άφησαν μπροστά της να πεθάνουν στο κρύο πάτωμα. Λίγο αργότερα αποκαλύφθηκε πως ήταν η κόρη του πρέσβη του Κουβέιτ σε μία από τις μεγαλύτερες απάτες στον τομέα της επικοινωνίας. Η Knowlton, η οποία έχει κατηγορηθεί για σχέσεις με τη CIA, τη δεκαετία του ’50 είχε αναλάβει για χάρη των καπνοβιομηχανιών να κάνει καμπάνιες που θα έπειθαν τον κόσμο ότι το τσιγάρο δεν σχετίζεται με τον καρκίνο. Φέρεται επίσης να πληρώνεται από κυβερνήσεις για να ενοχοποιεί ή να απενοχοποιεί για εγκλήματα πολέμου και σφαγές. Όλο αυτό το πλαίσιο λειτουργίας των εταιριών, προφανώς γίνεται με κάθε νομιμότητα. Η επιχειρηματικότητα εμφανίζεται ως το ζητούμενο και το κίνητρο. Και η «νομιμότητα» ως το δικαιολογητικό πλαίσιο. Με τρόπο που ακόμη και η SIEMENS, που κατέκλεψε την Ελλάδα, είναι νόμιμη.  HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 • 17


Δημοσιογράφοι

Ένας άνθρωπος με αναγνωρισιμότητα και επιρροή στην κοινή γνώμη μπορεί να αποτελέσει πραγματικό θησαυρό. Δεν είναι λίγες οι επιχειρήσεις που «βλέπουν» τέτοιους, μικρούς και μεγάλους, θησαυρούς στα πρόσωπα δημοσιογράφων με πρόσβαση σε δημοφιλή και προβεβλημένα ΜΜΕ, ώστε να προασπίζονται τα συμφέροντά τους και ενίοτε να κουκουλώνουν σκάνδαλα, κομπίνες δεκάδων εκατομμυρίων, υπόγεια αλισβερίσια και σκοτεινές διαδρομές μαύρου χρήματος, μέχρι και ψυχροπολεμικού τύπου υποθέσεις κατασκοπείας. Ένας κεκαλυμμένος εκπρόσωπος Τύπου που με γκεμπελικές μεθόδους θα φροντίζει να βγάζει «λάδι» την εταιρία που τον έχει στα μυστικά κονδύλια της, φουσκώνοντας παράλληλα τους προσωπικούς του λογαριασμούς σε κάθε πιθανό και απίθανο σημείο και φορολογικό παράδεισο του πλανήτη…

ΔημοσιοΜΗγράφε για τα σκάνδαλα και θα έχεις πακ€το

Του Στέφανου Γεωργίου

Τ

α «μυστικά» αυτά κονδύλια, ωστόσο, δεν είναι και τόσο μυστικά. Για να μπορέσουν να «νομιμοποιηθούν» παίρνουν τη μορφή διαφήμισης. Ενδεικτικό είναι ότι εφημερίδες με εξαιρετικά μικρή κυκλοφορία καταφέρνουν χρόνια τώρα να επιβιώνουν, έχοντας εξασφαλίσει δυσανάλογα προς τις πωλήσεις τους διαφημιστικά μπάτζετ. Αξιοσημείωτο είναι και το γεγονός ότι την πρωτοκαθεδρία στη διαφημιστική δαπάνη κάθε χρονιά την έχουν οι εταιρίες κινητής τηλεφωνίας και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, με τα πρώτα για το 2011 να έχουν καταβάλει στα ΜΜΕ 97,36 εκατ. ευρώ και τα δεύτερα 92,85 εκατομμύρια, από τα οποία το 55% οδηγήθηκε προς τις εφημερίδες.

«Άκρα του τάφου σιωπή» για τα «λαθραία» δάνεια της Πειραιώς Σ τ ι ς α ρχ έ ς Απ ρ ι λ ί ο υ π α ρ ατ η ρ ή θηκε μια παγκόσμια πρωτοτυπία στη

18 • HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012

δημοσιογραφία. Τα κεντρικά δελτία ειδήσεων σχεδόν όλων των καναλιών, εφημερίδες αλλά και δεκάδες ειδησεογραφικά site και αμφιλεγόμενα για τον πραγματικό τους ρόλο blogs (όπως το Hot Doc είχε αποκαλύψει στο 4ο και το 6ο τεύχος του) αφιέρωσαν εκτενή ρεπορτάζ για τη διάψευση μιας είδησης που δεν είχαν μεταδώσει! Με προσήλωση ιερομόναχου, σχεδόν όλα τα ΜΜΕ της χώρας αναπαρήγαγαν το Δελτίο Τύπου της Τράπεζας Πειραιώς σε απάντηση δημοσιεύματος του πρακτορείου Reuters, χωρίς ωστόσο να έχουν κάνει την παραμικρή αναφορά στο ίδιο του ρεπορτάζ του διεθνούς πρακτορείου. Η διάψευση ουσιαστικά ήταν στον αέρα, ενώ όσοι δεν είχαν παρακολουθήσει ενδελεχώς την ειδησεογραφία των ημερών θεώρησαν ότι έχασαν κάποιο ουσιώδες απόσπασμα του θέματος. Το δημοσίευμα του Στίβεν Γκρέι στρεφόταν κατά της οικογένειας Σάλλα και αφορούσε σε διάφορες offshore εταιρίες που είχαν

συστήσει μέλη της ισχυρής οικογενείας της Πειραιώς, μέσω των οποίων φέρονται να αγόραζαν ακίνητα με δάνεια από την ίδια την τράπεζα και εν συνεχεία να τα μεταπωλούν σε πολλαπλάσιες τιμές στην Πειραιώς (όπως είχε αποκαλύψει το Hot Doc στο 3ο τεύχος του). Λίγους μήνες αργότερα, στις 16 Ιουλίου, το πρακτορείο Reuters «ξαναχτύπησε» με τον ίδιο αποδέκτη. Σύμφωνα με το νέο ρεπορτάζ του ερευνητή-ρεπόρτερ Στίβεν Γκρέι, ο πρόεδρος μιας εκ των μεγαλύτερων ελληνικών τραπεζών, μαζί με την οικογένειά του, έχει πάρει δάνεια πάνω από 100 εκ. ευρώ για τη χρηματοδότηση της δικής του τράπεζας, με την επίμαχη αγορά να μην έχει δηλωθεί ποτέ στο Χρηματιστήριο Αθηνών, όπως ισχυρίζεται το δημοσίευμα. Η είδηση όλως παραδόξως για μια ακόμη φορά δεν είδε ποτέ το φως της δημοσιότητας στα «έγκυρα» μέσα ενημέρωσης του ελληνικού μικρόκοσμου.


και δημοσιογράφους, αποκτά μια αδιάβλητη ασπίδα προστασίας για το εταιρικό της προφίλ και μπορεί άφοβα πλέον να προχωρήσει με την ησυχία της σε όποια ενέργεια και αν θεωρεί προς το συμφέρον της. Ακόμη και αν αυτή «παίζει» με τα νομικά κενά ή σχοινοβατεί μεταξύ νομιμότητας και παρανομίας, έχει πλέον καταφέρει να διασφαλίσει το κύρος της και να σκεπάσει με ένα πέπλο σιωπής όποιους «σκελετούς» μπορεί να έχει στη ντουλάπα της.

Κατακρήμνισαν την αξία του ΟΠΑΠ πριν τις αποκρατικοποιήσεις

Εύλογα λοιπόν δημιουργείται η απορία. Πρόκειται για αμέλεια των «λαγωνικών» της συντακτικής ομάδας –συμπτωματικά– όλων των δελτίων και των περισσότερων εφημερίδων της χώρας, ή συμβαίνει κάτι άλλο; Είναι τουλάχιστον αφελές να θεωρεί κανείς ότι μια τράπεζα, η οποία σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, τα οποία η ίδια έχει δώσει στη δημοσιότητα, έχει φτάσει τη διαφημιστική της δαπάνη στα 26 εκατομμύρια ευρώ, θα βρεθεί αντιμέτωπη με ένα αρνητικό γι’ αυτήν ρεπορτάζ, την ώρα που όλα τα ΜΜΕ εποφθαλμιούν τα εκατομμύρια σαν μάννα εξ ουρανού. Για να αντιληφθεί κανείς το ύψος του μπάτζετ, αρκεί να αναλογιστεί ότι πρόκειται για το 1/3 του κόστους εξαγοράς ολόκληρης της ΑΤΕ από την Πειραιώς! Δεν πρόκειται για κάποια ανούσια σπατάλη από την πλευρά της τράπεζας, αλλά για βασικό πυλώνα της στρατηγικής της. Μοιράζοντας απλόχερα χρήματα, νομιμοποιημένα υπό τη μορφή της διαφήμισης, σε καναλάρχες

Στα τέλη Ιουλίου, εν μέσω θερινής «σιέστας», το διοικητικό συμβούλιο του ΟΠΑΠ ανακοίνωσε ότι αποφάσισε να βάλει ως συνέταιρο στα τυχερά παιχνίδια μέσω διαδικτύου, που αποτελεί μονοπώλιο και αποκλειστικό δικαίωμα του Οργανισμού, τον ιταλικό κολοσσό Lottomatica. Ουσιαστικά αυτό που έγινε είναι ότι ο ΟΠΑΠ αίφνης αποφάσισε να απεμπολήσει το μονοπωλιακό δικαίωμα που είχε στο συγκεκριμένο χρυσοφόρο προϊόν, στην πραγματικότητα χαρίζοντας μέρος των κερδών του, σε ποσοστό μάλιστα που οι ιθύνοντες του Οργανισμού θεώρησαν ότι δεν χρειάζεται να ανακοινώσουν στο σχετικό Δελτίο Τύπου! Το σκάνδαλο αποκτά ακόμα μεγαλύτερες διαστάσεις αν αναλογιστεί κανείς ότι αυτό γίνεται λίγο πριν το φιλέτο του ΟΠΑΠ, της πλέον κερδοφόρας επιχείρησης του Δημοσίου (μετέχει σε ποσοστό 34%) βγει στο σφυρί των αποκρατικοποιήσεων σε ποσοστό 25%. Και αυτό γιατί με την κίνηση αυτή οι ιθύνοντες του Οργανισμού κατάφεραν να ρίξουν πολύ την αξία του. Τα ερωτήματα που πλέον προκύπτουν είναι πώς γίνεται, ένα βήμα πριν το ξεπούλημα, η εταιρία να συνάπτει συμβάσεις που θα τη δεσμεύουν και μετά την εξαγορά και ποιος σοβαρός επενδυτής θα εκδηλώσει ενδιαφέρον για μια εταιρία που έχει βάρη. Εκτός αν η εταιρία που μπήκε ως συνέταιρος, εν προκειμένω η Lottomatica, έχει σκοπό να «χτυπήσει» τον ΟΠΑΠ στις αποκρατικοποιήσεις. Διότι αν αυτό το σενάριο αποδειχθεί αληθές, τότε θα πρόκειται για μια ενδελεχώς μεθοδευμένη υποτίμηση της αξίας του Οργανισμού με διπλό όφελος: Αφενός την εξασφάλιση κερδών εκ του μηδενός

Ο πρόεδρος της Lottomatica, Marco Sala, παραδέχεται λίγες ημέρες μετά το deal με τον ΟΠΑΠ, ότι δεν φοβάται ενδεχόμενη χρεοκοπία της Ελλάδας γιατί η συμφωνία δεν απαιτεί την επένδυση ούτε ενός ευρώ στην ελληνική αγορά!

και αφετέρου τη μελλοντική εξαγορά του ΟΠΑΠ σε πολύ χαμηλότερη τιμή από την πραγματική του. Ενδεικτική του παράδοξου της απόφασης του Δ.Σ. του Οργανισμού είναι και η αντίδραση της τρόικας στην ανακοίνωση της συμφωνίας. Συγκεκριμένα, ζήτησαν από το Μαξίμου και τον υπουργό Οικονομικών, Γιάννη Στουρνάρα, να ερευνηθούν οι αποφάσεις που έλαβε πρόσφατα η διοίκηση του ΟΠΑΠ για την ανάπτυξή της στο ίντερνετ, επιλέγοντας ως στρατηγικό εταίρο την εταιρία G2, συμφερόντων Lottomatica. Αμέσως μετά την ανακοίνωση της επίμαχης απόφασης, ο διευθύνων σύμβουλος της ιταλικής εταιρίας, Marco Sala, δήλωσε ευθαρσώς στο πρακτορείο Reuters ότι «η συμφωνία με τον ΟΠΑΠ δεν απαιτεί καμία επένδυση από τη μεριά της ιταλικής εταιρίας, επομένως δεν με απασχολεί μια πιθανή έξοδος της Ελλάδας από το ευρώ»! Η δήλωση από μόνη της αποτελεί βόμβα, επιβεβαιώνει όσους έκαναν λόγο για μια σκανδαλώδη σύμβαση που αντιτίθεται στα συμφέροντα του Οργανισμού και  

HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 • 19


Δημοσιογράφοι

το 2010 ο ΟΠΑΠ έδωσε μέσω διαφήμισης περισσότερα από 11 εκατομμύρια ευρώ, με το ποσό αυτό να αφορά όχι το σύνολο των ΜΜΕ, αλλά μόνο τις εφημερίδες! Η συνολική διαφημιστική δαπάνη του Οργανισμού ξεπερνά ετησίως τα 23 εκατομμύρια ευρώ, με το ποσό να έχει περιοριστεί τα τελευταία έτη λόγω οικονομικής κρίσης. Αυτό δεν περιορίζεται σε απευθείας διαφήμιση, καθώς θεωρείται ασύμβατη με τα κρατικά μονοπώλια από την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Για αυτό τον λόγο οι ιθύνοντες του Οργανισμού, κάνοντας μια ντρίμπλα που θα ζήλευε και ο Πελέ, στο παρελθόν προχώρησαν στη σύναψη χορηγικών συμβάσεων 12μηνης διάρκειας με εφημερίδες, κανάλια και ειδησεογραφικά site, ώστε να κατακλύσουν την αγορά με διαφημίσεις των προϊόντων του Οργανισμού, επιχειρώντας να ακυρώσουν στην ουσία την κυβερνητική απόφαση, κατόπιν κοινοτικών οδηγιών, για τη μερική απελευθέρωση του τζόγου και την είσοδο στην ελληνική αγορά και άλλων εταιριών τυχερών παιχνιδιών.

Το 2010 ο ΟΠΑΠ έδωσε μέσω διαφήμισης περισσότερα από 11 εκατομμύρια ευρώ, με το ποσό αυτό να αφορά όχι το σύνολο των ΜΜΕ, αλλά μόνο τις εφημερίδες υπό φυσιολογικές συνθήκες θα είχε κινητοποιήσει τις δικαστικές αρχές για διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης. Ωστόσο, η είδηση δεν είδε ποτέ το φως της δημοσιότητας και παρέμεινε ένα τηλεγράφημα του Reuters, σαν να μην αφορούσε ποτέ την Ελλάδα. Πώς έφτασε μία τέτοια είδηση-βόμβα, για την οποία δεκάδες δημοσιογράφοι θα σκότωναν, να μην γίνει ποτέ ευρέως γνωστή; Ο ΟΠΑΠ έχει ένα από τα μεγαλύτερα διαφημιστικά μπάτζετ στην Ελλάδα και αποτελεί ευσεβή πόθο όλων των ΜΜΕ, που τον βλέπουν σαν την κότα με τα χρυσά αυγά. Ενδεικτικό είναι ότι

20 • HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012

Vodafone: Ο «μεγάλος αδερφός» της πολιτικής ζωής Μια αμφισβητούμενη αυτοκτονία, μια αποκάλυψη που τάραξε συθέμελα ένα ολόκληρο πολιτικό σύστημα και συμπαρέσυρε τον τότε πρωθυπουργό, πράκτορες, υποκλοπές και ψυχροπολεμικά σκηνικά που παραπέμπουν περισσότερο σε κατασκοπευτική ταινία του Χόλυγουντ, παρά στη ζοφερή ελληνική πραγματικότητα, συνθέτουν το μωσαϊκό του σκανδάλου των υποκλοπών, που «έσκασε» στις αρχές του 2006 και αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα των τελευταίων δεκαετιών στην Ελλάδα. Ο θάνατος Τσαλικίδη, προϊσταμένου του Τμήματος Σχεδιασμού Δικτύου της εταιρίας Vodafone, που βρέθηκε απαγχονισμένος στο διαμέρισμά του (στις 9 Μαρτίου 2005), μία ημέρα πριν την καταγγελία του περιστατικού στο πρωθυπουργικό γραφείο από τον διευθύνοντα σύμβουλο Γ. Κορωνιά, δεν έγινε ποτέ αποδεκτός ως εγκληματική ενέργεια, παρά μόνο ως αυτοκτονία, και δεν συνδέθηκε ποτέ με το σκάνδαλο των υποκλοπών. Η αρμόδια Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής, παρά τη σωρεία στοιχείων που φωτογράφιζαν αμερικανικό

δάκτυλο, στις 22 Νοεμβρίου 2006 έδωσε στη δημοσιότητα το πόρισμα για τις τηλεφωνικές υποκλοπές, στο οποίο αναφέρεται ότι οι υποκλοπές έγιναν μέσω των ψηφιακών κέντρων της Vodafone, ενώ δεν απέκλειε πιθανή συνυπευθυνότητα της Ericsson. Αποτέλεσμα ήταν, στα μέσα Δεκεμβρίου, η Αρχή Διασφάλισης Απορρήτων Επικοινωνιών να επιβάλλει βαρύ πρόστιμο στη Vodafone, συνολικού ύψους 76 εκατομμυρίων ευρώ, επιρρίπτοντάς της ευθύνες και αποδίδοντάς της κατηγορίες, τόσο για το παράνομο λογισμικό που βρέθηκε στο δίκτυό της όσο και για άλλες ενέργειες στις οποίες προέβη μόλις εντόπισε το πρόβλημα. Η εταιρία απέρριψε εξολοκλήρου το σκεπτικό της Αρχής και θεώρησε τις επιβληθείσες κυρώσεις ως παράνομες, άδικες και παντελώς αναιτιολόγητες. Μετά το σκάνδαλο των υποκλοπών, η Vodafone είχε πληγεί ανεπανόρθωτα, με το εταιρικό προφίλ της να έχει καταβαραθρωθεί. Πληροφορίες αναφέρουν ότι η διοίκηση που ακολούθησε μετά την εποχή Κορωνιά βρήκε μια μεγάλη «μαύρη τρύπα» στην εταιρία, που δικαιολογήθηκε ως ειδικό κονδύλι για την αντιμετώπιση της κρίσης την περίοδο που ξέσπασε το σκάνδαλο των υποκλοπών. Εξαιτίας του μεγέθους του σκανδάλου, αλλά και της εθνικής σημασίας που αυτό ενείχε, δεν γινόταν να μην κερδίσει δεκάδες πρωτοσέλιδα και εκτενή ρεπορτάζ στα κεντρικά δελτία ειδήσεων. Εντύπωση ωστόσο προκάλεσε το γεγονός ότι, πέραν του ίδιου του σκανδάλου, ο θάνατος του Κώστα Τσαλικίδη ποτέ δεν έλαβε ιδιαίτερη αναφορά από τα ΜΜΕ και ουδέποτε εξετάστηκε ενδελεχώς το ενδεχόμενο να επρόκειτο για δολοφονία και όχι αυτοκτονία, όπως συνεχίζει να υποστηρίζει η οικογένεια του θανόντος. Επιπλέον, εμφανίστηκαν ελάχιστα ρεπορτάζ που να αφορούσαν σε ενδεχόμενη ποινική ευθύνη τόσο της εταιρίας όσο και του διευθύνοντος συμβούλου για την επίμαχη υπόθεση. Ενώ ήταν μια υπόθεση που η εταιρία έφερε ευθύνες, προσπάθησε να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι πρόκειται για ένα εθνικό σκάνδαλο. Η Vodafone συνεχίζει μέχρι σήμερα να είναι ένας εκ των μεγάλων χορηγών διαφήμισης σε εφημερίδες, περιοδικά, sites και προπαντός στην τηλεόραση. 


Δημοσιογράφοι

Η Όλγα δεν τρέμει τα όπλα Μπορούν οι δημοσιογράφοι να συμμετέχουν σε εταιρίες προώθησης οπλικών συστημάτων; Μπορούν να διοργανώνουν εκδηλώσεις οι οποίες θα εξωραΐζουν κανόνια, αεροπλάνα, πυραύλους και θα ευνοούν την πώλησή τους; Είναι προφανές πως ο καθένας μπορεί να διαθέσει τον εαυτό του όπως θέλει, αρκεί να ξεκαθαρίσει στο κοινό του ότι, εκτός από ειδήσεις, «πουλάει» και άλλα πράγματα, ώστε να μπορεί να τον κρίνει. Αν η πρώτη κυρία των δελτίων ειδήσεων υπογράφει μέσω εταιριών της συμβόλαια με εταιρίες όπλων, τότε ίσως ο ελάχιστα αμειβόμενος δημοσιογράφος να νομιμοποιείται να μεγαλώσει το εισόδημά του κάνοντας ληστείες. Του Γιάννη Χ. Ριζόπουλου


Αυτοκόλλητο που μοιραζόταν στην επίδειξη τoυ Eurofighter από τους ανθρώπους της ΕΑDS

Δημοσιογράφοι

«Κ

υρίες και κύριοι, καλησπέρα σας. Η Ελλάδα θα προχωρήσει στην αγορά υπερσύγχρονων μαχητικών αεροσκαφών τέταρτης γενιάς. Η ιστορική αυτή απόφαση θα θωρακίσει την άμυνά της». Αυτή είναι μια υποθετική είδηση, που εκφωνεί ένας παρουσιαστής στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του καναλιού όπου εργάζεται. Μία ώρα πριν, στο φαξ του γραφείου του δημοσιογράφου έχει φτάσει μια καταγγελία, η οποία περιγράφει με στοιχεία πως η νέα προμήθεια αεροσκαφών που ετοιμάζεται να κάνει η Ελλάδα είναι σκανδαλώδης. Τα νέα αεροσκάφη έχουν κριθεί ακατάλληλα για τον ελληνικό εναέριο χώρο. Ο ρόλος του δημοσιογράφου προφανώς και είναι να ελέγξει την καταγγελία και να μεταδώσει τα αποτελέσματα της έρευνας. Θα το κάνει αν στο υποθετικό σενάριο η εταιρία που καταγγέλλεται είναι ταυτόχρονα και χρηματοδότης σε άλλες δραστηριότητές του; Πρόκειται σίγουρα για ένα ηθικό δίλημμα, το οποίο το δημοσιογραφικό επάγγελμα διεθνώς δεν προσπαθεί να λύσει, αφήνοντάς το στη συνείδηση του καθενός. Θεσμοθετεί όμως κανόνες δεοντολογίας. Σύμφωνα με το άρθρο 5 του κώδικα δεοντολογίας της ελληνικής ΕΣΗΕΑ: «Η διαφάνεια στις οικονομικές σχέσεις αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο της αξιοπιστίας, του κύρους και της επαγγελματικής αξιοπρέπειας του δημοσιογράφου, ο οποίος οφείλει: Να μην επιδιώκει και να μη δέχεται αργομισθία ή έπ’ αμοιβή θέση συναφή με την ειδικότητά του σε Γραφεία Τύπου, δημόσιες υπηρεσίες ή ιδιωτικές επιχειρήσεις, που θέτει εν αμφιβόλω την επαγγελματική αυτονομία και ανεξαρτησία του. Να μην επιδιώκει και να μη δέχεται οποιεσδήποτε παροχές σε χρήμα και είδος, που θίγουν την αξιοπιστία και την αξιοπρέπειά του και επηρεάζουν την ανεξαρτησία και την αμεροληψία του». Ας αφήσουμε όμως τα σενάρια και ας πάμε σε πραγματικά γεγονότα.

Τα κακά EUROFIGHTER και η καλή επικοινωνία Το 1996, οι επιτελείς του υπουργείου Εθνικής Άμυνας αποφάσισαν πως η Ελλάδα έπρεπε να προμηθευτεί 60 πολεμικά αεροσκάφη τέταρτης γενιάς. Ανάμεσα

22 • HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012

Eurofighters.Τα «κακά» αεροσκάφη ήθελαν μια καλή επικοινωνιακή προώθηση.

«Η τελευταία λέξη» της Όλγας Τρέμη

στα υποψήφια ήταν τα αμερικανικά F 16 και τα Eurofighter, το δημιούργημα μιας κοινοπραξίας των πολεμικών βιομηχανιών Γερμανίας, Βρετανίας, Ιταλίας, Ισπανίας. Τον Απρίλιο του 1999, το ΚΥΣΕΑ αποφάσισε να προμηθευτεί το ευρωπαϊκό μαχητικό. Τα περιοδικά Άμυνας όμως ήταν γεμάτα με κακές κριτικές για το Eurofighter. Οι ίδιες οι επιτροπές του γερμανικού Κοινοβουλίου είχαν ενημερώσει τις γερμανικές αρχές πως το αεροσκάφος της Κοινοπραξίας έχει σοβαρά προβλήματα πτήσης. Έως και το 2003 τα Eurofighter είχαν περάσει με επιτυχία μόλις τα 47 από τα 780 τεστ αποδοχής. Όπως σημειώνει η επίσημη γερμανική έκθεση, είχαν προβλήματα ευελιξίας, αντοχών κινητήρα, μέγιστου επιτρεπόμενου ύψους πτήσης, συστήματος πολλαπλών εκτοξεύσεων ρουκετών, ραντάρ, και άλλα. Το σημαντικότερο ήταν πως τα Eurofighter μπορούσαν να πετάξουν μόνο αν υπήρχε αεροδρόμιο σε απόσταση 20 λεπτών πτήσης. Η ακαταλληλότητα των αεροσκαφών δημιούργησε έναν υπόγειο πόλεμο των εταιριών και βέβαια έναν επικοινωνιακό πόλεμο δημοσιευμάτων. Η κατασκευάστρια εταιρία EADS (European Aeronautic Defence & Space Company) αποφάσισε πως έπρεπε να ενισχυθεί η επικοινωνιακή πολιτική της εταιρίας στην Ελλάδα. Στο τιμόνι της εκπροσώπησης της βιομηχανίας όπλων στην Ελλάδα, της EADS Hellas, ήταν ο Γιώργος Πατεράκης, ο οποίος τα επόμενα χρόνια απασχόλησε τα Μέσα για τη στενή του φιλία με τον Θόδωρο Ρουσόπουλο. Τον Σεπτέμβριο του 1999, η ετα��ρία Quattro Management Στρατηγική Επικοινωνίας ΑΕ υπογράφει με την εταιρία του Γιώργου Πατεράκη σύμβαση για την προώθηση και την επικοινωνία της EADS AE, δηλαδή των πολεμικών αεροσκαφών

Ποια είναι όμως η Quattro Management; Μερικές μέρες μετά την απόφαση αγοράς των «βαλόμενων» Eurofighter, η εταιρία UNIFINANCE CONSULTING SA μετονομάζεται σε Quattro. Αντικείμενό της, σύμφωνα με το καταστατικό της, είναι: «Η προώθηση, οργάνωση και πραγματοποίηση δημοσίων σχέσεων, εκδηλώσεων, εκθέσεων, συνεδρίων, σεμιναρίων και κάθε είδους παρεμφερείς δραστηριότητες. Η παροχή υπηρεσιών αναφορικά με τη σχέση πελατών με τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και η εκπροσώπηση των πελατών στα ΜΜΕ. Ο στρατηγικός σχεδιασμός επικοινωνίας τρίτων. Η ανάληψη, ο σχεδιασμός και η εκτέλεση επικοινωνιακών προγραμμάτων. Οι εργασίες διεύθυνσης έργου ολοκληρωμένων προγραμμάτων επικοινωνίας». Στις 20 Αυγούστου 1999, στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης ανακοινώνεται το ΔΣ της εταιρίας. Πρόεδρος είναι ο Γεώργιος Χαραλαμπόπουλος, γιος του πρώην υπουργού Άμυνας και Εξωτερικών, και από το 2009 βουλευτής και μέλος της επιτροπής Άμυνας της Βουλής. Αντιπρόεδρος της Quattro είναι η δημοσιογράφος Όλγα Τρέμη. Η εταιρία αναλαμβάνει την προώθηση των στόχων της πολεμικής βιομηχανίας EADS, δηλαδή των Eurofighters, στην Ελλάδα. Όπως παραδέχεται ο Γιώργος Χαραλαμπόπουλος: «Η Quattro Management είχε υπογράψει με την EADS AE του κυρίου Γιώργου Πατεράκη σύμβαση, τον Σεπτέμβριο του 1999, για ένα χρόνο. Το αντικείμενο της σύμβασης ήταν η προώθηση των θέσεων της EADS στα ελληνικά ΜΜΕ. Μεταξύ του αντικειμένου της σύμβασης ήταν και η προβολή του Eurofighter στη Γιορτή της Πολεμικής Αεροπορίας στην Τανάγρα, όπου πραγματοποιήθηκε και Airshow με Eurofighter που ήρθε στην Ελλάδα για τον σκοπό αυτό. Τον Απρίλιο του 2001, η κυβέρνηση Σημίτη αποφάσισε να επανεξεταστεί το θέμα μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004. Και


Η Όλγα Τρέμη το 2003

το 2005 η κυβέρνηση Καραμανλή προχώρησε στην αγορά των F-16». Η άφιξη του πρώτου Eurofighter με διακριτικά DA-5 European Aeronautic Defence & Space Company είχε αντιμετωπιστεί με διθυράμβους από πολλά Μέσα Ενημέρωσης. Στα πλαίσια της επικοινωνιακής πολιτικής, αρκετές μεγάλες εφημερίδες όπως και περιοδικά είχαν φιλοξενήσει συνεντεύξεις του Γιώργου Πατεράκη, που μιλούσε για το ευρωπαϊκό θαύμα στην πολεμική βιομηχανία. Ελάχιστες εφημερίδες (ΕΘΝΟΣ) είχαν κάνει δημοσιεύματα με τα τρωτά του νέου αεροσκάφους. Η Όλγα Τρέμη την εποχή εκείνη παρουσίαζε στον ΑΝΤ1 την τηλεοπτική εκπομπή «Η τελευταία λέξη». Ήταν μια πολύ γνωστή δημοσιογράφος, η οποία μόλις είχε αποχωρήσει από τον Flash, τον μεγαλύτερο ραδιοσταθμό της χώρας, όπου παρουσίαζε το κεντρικό μαγκαζίνο.

Οικογενειακή υπόθεση το επιχειρείν Η προώθηση του Eurofighter έγινε μια οικογενειακή υπόθεση, αφού μέτοχος της εταιρίας Quattro, που την ανέλαβε, ήταν και ο Θόδωρος Καλούδης, δημοσιογράφος και παλιός διευθυντής εφημερίδων. Ο Καλούδης ήταν αυτός που παρουσίασε τα νέα αεροσκάφη σε μια μεγάλη εκδήλωση στο ξενοδοχείο Μεγάλη Βρετανία, όπου κλήθηκε κυρίως ο δημοσιο­γραφικός κόσμος. Το 2003 ήταν δεδομένο πως τα Eurofighter δεν θα είχαν καμιά τύχη στην Ελλάδα. Ο

H κυρία Τρέμη ήταν αντιπρόεδρος της Quattro την εποχή που υπογράφηκε σύμβαση δεκάδων εκατομμυρίων με την πολεμική βιομηχανία για την προβολή και προώθησή της διευθύνων σύμβουλος της EADS στην Ελλάδα, Γιώργος Πατεράκης, εγκατέλειψε την εταιρία για να καταφύγει λίγο αργότερα στην άλλη γερμανική εταιρία που ενεπλάκη με το σκάνδαλο των υποβρυχίων, την Thyssen Groupp HDW. Την ίδια εποχή που το όραμα της προμήθειας των Eurofighters ξεφτίζει, κλείνει και η εταιρία Quattro που ανέλαβε την προώθησή τους. Αναζητήσαμε την Όλγα Τρέμη για να μας δώσει τη δική της άποψη σχετικά με τη συμμετοχή της σε εταιρία που προωθούσε τους στόχους μιας εταιρίας όπλων. Η κυρία Τρέμη απέφυγε αρκετές φορές στα τηλεφωνήματά μας να μας δώσει απαντήσεις, ζητώντας κάθε φορά να την καλέσουμε αργότερα. Τελικά, λίγο πριν το Hot Doc φύγει για το τυπογραφείο, ο δικηγόρος Θόδωρος Μαντάς, ως πληρεξούσιος της Όλγας Τρέμη, μας τηλεφώνησε για να μας πει

ότι: «Η κυρία Τρέμη δεν κρύβεται. Απλώς είχε μια περιορισμένη συμμετοχή στην έναρξη λειτουργίας της συγκεκριμένης εταιρίας. Η εταιρία είναι ΕΠΕ και συστήθηκε για να παρέχει υπηρεσίες δημοσίων σχέσεων σε φυσικά πρόσωπα και εταιρίες, στην οποία δεν ήταν καν διαχειρίστρια η κ. Τρέμη. Μετά από διάστημα ολίγων μηνών, ατόνησε η συμμετοχή της στην εταιρία, αφού διαπίστωσε ότι δεν παρουσιάζει κάποιο επαγγελματικό ενδιαφέρον και προοπτική». Η αλήθεια βέβαια είναι πως επρόκειτο για μια Ανώνυμη Εταιρία, και όχι ΕΠΕ, στην οποία η κυρία Τρέμη ήταν μάλιστα αντιπρόεδρος την εποχή που υπογράφηκε σύμβαση δεκάδων εκατομμυρίων με την πολεμική βιομηχανία για την προβολή και προώθησή της. Είναι επίσης προφανές πως η κυρία Τρέμη δεν έκανε αμισθί δημόσιες σχέσεις για «Το χαμόγελο του Παιδιού», αλλά για πολεμικά συστήματα, επιχειρώντας να αναπληρώσει επικοινωνιακά τα τεχνολογικά τους μειονεκτήματα. Όλα αυτά είναι ξεκάθαρα και αποτελούν πραγματικά γεγονότα. Αυτό που δεν είναι ξεκάθαρο και πρέπει να το απαντήσει η Όλγα Τρέμη είναι αν αυτή η δραστηριότητά της μπορεί να συμβαδίζει με δημοσιογραφική της ιδιότητα. Αν δηλαδή ήταν η παρουσιάστρια στο υποθετικό παράδειγμα στην αρχή του ρεπορτάζ, θα προτιμούσε την αλήθεια ή τη σύμβαση; Όχι τη σύμβαση ως αντίληψη συγκάλυψης, αλλά ως οικονομική δραστηριότητα και απολαβή. Γιατί γι’ αυτό μιλάμε, και όχι για δέκα σελίδες υπογραμμένων χαρτιών.  HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 • 23


Upόψεις Του Μάκη Ανδρονόπουλου

12 ερωτήματα εξηγούν γιατί δεν έχουμε ακόμη Εθνικό Σχέδιο Σωτηρίας Έχουν περάσει τρεις σχεδόν μήνες από τότε που ανέλαβε τις τύχες της χώρας η κυβέρνηση Σαμαρά και πάνω από δυόμισι χρόνια από τότε που η βόμβα του χρέους έσκασε στα χέρια του Γιώργου Παπανδρέου, και η Ελλάδα εξακολουθεί να μην διαθέτει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο σωτηρίας, παρά το γεγονός ότι όλα τα κόμματα κάνουν λόγο γι' αυτό. Το μέγα ερώτημα είναι γιατί μας συμβαίνει αυτό; Είμαστε τόσο ανίκανοι ή κάτι άλλο συμβαίνει;

Δ

υστυχώς, συμβαίνουν και τα δύο. Και ανίκανοι είμαστε και συμβαίνουν τα μύρια όσα. Γι' αυτό και αφήσαμε το πηδάλιο στους ξένους, που μας κατευθύνουν εκεί που θέλουν, γνωρίζοντας πολύ καλά τα μειονεκτήματά μας. Τα ξέρουν άλλωστε εδώ και διακόσια χρόνια και τα εκμεταλλεύονται. Αλλά αυτά είναι γνωστά και χιλιοειπωμένα. Τι είναι όμως σχέδιο; Τι σημαίνει; Και γιατί δεν μπορούμε να φτιάξουμε ένα; Σχέδιο είναι η μελέτη της πορείας που πρέπει να ακολουθήσεις για να πετύχεις ένα στόχο ή μια δέσμη στόχων, η οποία σταθμίζει το περιβάλλον μέσα στο οποίο θα γίνει η προσπάθεια και περιλαμβάνει εναλλακτικά σενάρια. Εθνικό σχέδιο είναι το σχέδιο που έρχεται να υλοποιήσει ένα εθνικό όραμα. Το εθνικό όραμα πηγάζει από τον λαό και εκφράζει τις προσδοκίες του για το παρόν και το μέλλον, και προσβλέπει στην αναγνώρισή του στο διεθνές περιβάλλον ως ένα θετικό παράγοντα στην πορεία της ανθρωπότητας. Ενσωματώνει τις κοινές αξίες και διαπερνά με θετικό τρόπο όλη την κοινωνία, τους εργαζόμενους, τη νεολαία, τον πνευματικό κόσμο, τους επιστήμονες, τους επιχειρηματίες, τους εκπαιδευτικούς, το εθνικό κεφάλαιο. Το εθνικό όραμα, για να είναι εφικτό και λειτουργικό, προϋποθέτει μια βαθιά και επεξεργασμένη αίσθηση του εθνικού συμφέροντος και του αυτονόητου πατριω­τικού καθήκοντος. Εννοείται ότι το εθνικό σχέδιο δεν μπορεί να αφορά μόνο το δημοσιονομικό πρόβλημα και το χρέος, ιδιαίτερα στην κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει η χώρα. Περισσότερο σαν ένα σχέδιο πολυμέτωπου πολέμου θα πρέπει να μοιάζει, παρά με τις εξετάσεις του Σεπτεμβρίου ενός μετεξεταστέου μαθητή. Προς το παρόν, έχουμε την επιβεβαίωση του

πρωθυπουργού ότι η ύφεση μάλλον θα φτάσει το 7% και ότι ανάκαμψη θα δούμε από το 2014! Γιατί άραγε; Γιατί δεν είναι ώριμες οι ιδιωτικοποιήσεις; Γιατί το ΕΣΠΑ δεν μπορεί να πάρει μπροστά; Γιατί περιμένουμε τους επόμενους μήνες να νοσήσουν και οι επιχειρήσεις που έχουν μέχρι σήμερα κρατηθεί; Γιατί η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών δεν μπορούσε να γίνει πριν από το φθινόπωρο; Κάτι δεν πάει καλά. Ή η κυβέρνηση δεν έχει αντιληφθεί πως είμαστε σε πόλεμο, ή ο πόλεμος έχει χαθεί και δεν ανακοινώνεται. Πάντως η κυβέρνηση δεν αποπνέει την αίσθηση του δραματικού αδιεξόδου που βιώνει η πλειοψηφία των Ελλήνων. Αυτή η απόσταση αντίληψης της πραγματικότητας μεταξύ πολιτικής και κοινωνίας κάποια στιγμή θα προκαλέσει κάποιο νέο ρήγμα. Το αντιλαμβάνεται άραγε αυτό η πολιτική τάξη; Τα πράγματα είναι οριακά, άσχετα αν υπάρχει ακόμη μαύρο χρήμα που προκαλεί οφθαλμαπάτες στους ιθύνοντες. Η αφαίμαξη των μεσαίων και χαμηλών εισοδηματικών στρωμάτων έφτασε στο τέλος της, και θα φανεί με τους φόρους που ήρθαν ή έρχονται. Οι 9 άτοκες δόσεις του φόρου εισοδήματος που λανσάρουν οι τράπεζες είναι για να σωθούν τα προσχήματα του μεσοπρόθεσμου, όχι για να σωθεί η οικονομία. Από τότε που η χώρα απέκτησε κυβέρνηση, έγινε πιο ευκρινές ότι δεν διαθέτει ηγεσία, πολιτική και πνευματική. Τα πολιτικά πρόσωπα και οι άνθρωποι του πνεύματος που ανακυκλώνονται στα κανάλια και στα μίντια φαίνεται ότι δεν μπορούν να εμπνεύσουν και να κινητοποιήσουν την ελληνική κοινωνία σε μια μεγάλη εθνική προσπάθεια. Αυτό προϋποθέτει, εκτός από εθνικό σχέδιο, και ένα New Deal. Κι αυτό ποιος θα το εμπνευστεί, ο Μπομπ Τράα ή ο κ. Ρέσλερ; 


ΚΕΕΛΠΝΟ

Σωτηρία με το ζόρι και με το... αζημίωτο Της Αντιγόνης Μιχοπούλου

Έ

να σκάνδαλο που θυμίζει αμερικανική ταινία επιστημονικής φαντασίας με πινελιές από ιταλική μαφιόζικη υπερπαραγωγή διαδραματίζεται στον χώρο της Υγείας. Το σενάριο του σκανδάλου έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς γράφεται τα τελευταία 30 χρόνια, με βασικούς πρωταγωνιστές ιούς που απειλούν να καταστρέψουν την ανθρωπότητα, αλλά και επιστήμονες που βάζουν τα δυνατά τους ώστε να τη σώσουν… με το αζημίωτο. Στο πλάι τους είναι πάντα οι υπουργοί ή οι σύμβουλοι αυτών, που βάζουν την υπογραφή τους ώστε να παρακαμφθεί κάθε νόμιμη διαδικασία που θα προκαλέσει εμπόδια στη… σωτηρία

της ανθρωπότητας. Βασικό στοιχείο: Ούτε ο χρόνος, αλλά ούτε και η Δικαιοσύνη τους άγγιξε. Ο ιό ς του Νείλου, το Κ Ε Ε Λ Π Ν Ο , τα 1 0.0 0 0 δωρεάν αντιδρ αστήρια και οι συμβάσεις του γενικού μορια­κού ελέγχου του αίματος. Δέκα χιλιάδες test μοναδιαίου ελέγχου αίματος, που άλλους τους ανεβάζουν και άλλους τους ρίχνουν στα τάρταρα. Πώς μια καταγραφή των γεγονότων από το 2006 έως σήμερα –που αφορούν την προμήθεια αντιδραστηρίων τα οποία κοστίζουν εκατοντάδες εκατομμύρια– δείχνει ότι το έργο των συμφερόντων επαναλαμβάνεται ανά τακτά χρονικά διαστήματα.  

HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 • 25


ΚΕΕΛΠΝΟ

Η επιστημονική σύμβουλος του ΚΕΕΛΠΝΟ, κ. Πολίτη, ενημερώνει το ΕΚΕΑ για το πρώτο φετινό κρούσμα του ιού του Νείλου και ζητά άμεση εφαρμογή του μοριακού ελέγχου του αίματος. Στην επιστολή της, ανάγει σε κομβικό σημείο το Παλαιό Φάληρο, προκειμένου να πείσει ότι όλο το λεκανοπέδιο κινδυνεύει με πανδημία.

26 • HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012

Τ

ο Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕΕΛΠΝΟ), παρά τις δικογραφίες που καταμαρτυρούν κατασπατάληση δημοσίου χρήματος, έπειτα από την αγορά διπλάσιας ποσότητα εμβολίων για τον Η1Ν1 αλλά και την αγορά των ακριβότερων αντιδραστηρίων τόσο για τον γενικό μοριακό έλεγχο του αίματος όσο και για τον ιό του Νείλου, παραμένει στο απυρόβλητο. Στο προηγούμενο τεύχος του Hot Doc άρχισε μια δημοσιογραφική έρευνα που αφορούσε το ΚΕΕΛΠΝΟ. Συγκεκριμένα, με αφορμή τον ιό του Νείλου, το Κέντρο Λοιμώξεων εμφανίστηκε να ζητά απεγνωσμένα να προμηθευτεί το κράτος αντιδραστήρια, ώστε να ελέγχονται τα δείγματα αίματος. Να σημειωθεί ότι η «απόγνωση» του ΚΕΕΛΠΝΟ προέκυψε παρότι σε 100.000 ελέγχους αίματος που πραγματοποιήθηκαν βρέθηκαν μόνο 5 θετικά κρούσματα. Μέχρι εδώ όλα καλά, έστω και αν η τιμή που θα προμηθευόταν η Ελλάδα τα αντιδραστήρια ήταν διπλάσια απ' ό,τι σε όλες τις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης. Ο λόγος για την κατά πολύ επιβαρυμένη τιμή αφορά στην εμμονή των ελλήνων εισηγητών υγείας να προτείνουν στους υπουργούς την πιο ακριβή διαδικασία έλεγχου του αίματος (τεστ μοναδιαίου δότη). Παράλληλα, σύνηθες φαινόμενο είναι οι συγκεκριμένοι εισηγητές να εμφανίζουν μπροστά στον υπουργό Υγείας τα πολυμεταγγιζόμενα άτομα, ώστε εκείνα να θέτουν όλους τους κινδύνους που παραμονεύουν αν επιλεγεί η φθηνή διαδικασία

έλεγχου του αίματος (mini pool) κι εκείνος να αποφασίζει με γνώμονα το κοινωνικό του προφίλ. Την ίδια ώρα που σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες ο έλεγχος του αίματος γίνεται με τη φθηνή διαδικασία, η οποία είναι εξίσου ασφαλής με την ακριβή. Να σημειωθεί ότι την ακριβή διαδικασία την χρησιμοποιούν στο εξωτερικό για μεμονωμένες περιπτώσεις και όχι για το σύνολο των ελέγχων. Τι συμβαίνει όμως με την Ελλάδα και τους συγκεκριμένους επιστήμονες του ΚΕΕΛΠΝΟ, που εδώ και πολλά χρόνια δείχνουν έναν υπερβάλλοντα ζήλο να προστατέψουν καταρχάς τα πολυμεταγγιζόμενα άτομα και κατ' επέκταση τον ελληνικό λαό επιλέγοντας τις πιο ακριβές διαδικασίες ελέγχου; Γιατί αυτό τον υπερβάλλοντα ζήλο δεν τον έχουν άλλες ευρωπαϊκές χώρες που φημίζονται για τις υπηρεσίες υγείας τους;

H αρχή του νήματος Η δημοσιογραφική έρευνα ξεκίνησε όταν το «Κουτί της Πανδώρας», σε τηλεοπτική εκπομπή του 2006, ασχολήθηκε με τον γενικό μοριακό έλεγχο του αίματος. Ήταν η χρονιά που ένα πολυμεταγγιζόμενο άτομο στη Θεσσαλονίκη μολύνθηκε με τον ιό του AIDS. Επρόκειτο για ένα 16χρονο κορίτσι, πάνω στο ανεπιβεβαίωτο δράμα του οποίου στήθηκε ένα κερδοσκοπικό πανηγύρι με καθυστέρηση 6 μηνών μετά το περιστατικό. Κανείς δεν έμαθε τι απέγινε αυτό το παιδί, ωστόσο όλοι έμαθαν για τη γενική κινητοποίηση του υπουργείου Υγείας και του ΚΕΕΛΠΝΟ με σκοπό η χώρα μας να προμηθευτεί αντιδραστήρια για τον μοριακό έλεγχο του αίματος. Εννοείται ότι όλος ο πανικός που προκλήθηκε με την ιστορία του νεαρού κοριτσιού δεν άφηνε περιθώρια να ακολουθηθούν οι νόμιμες διαδικασίες. Όλα έγιναν με τη διαδικασία του κατεπείγοντος. Έτσι σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα υπογραφήκαν δύο μνημόνια και με τις δύο εταιρίες που προμηθεύουν την αγορά με αντιδραστήρια για μονήρη έλεγχο (ώστε να μην είναι κάνεις δυσαρεστημένος), συνολικού κόστους 250 εκ. ευρώ. Να σημειωθεί ότι η τιμή του κάθε αντιδραστηρίου ήταν 50 ευρώ, ενώ στην Πολωνία ήταν 9 ευρώ από τις ίδιες ακριβώς εταιρίες. Φήμες λένε ότι την ημέρα που υπογράφηκαν τα δύο μνημόνια, σε ορισμένα γραφεία του


υπουργείου Υγείας άνοιξαν σαμπάνιες για το μεγάλο πάρτι. Το ελεγκτικό συνέδριο όμως δεν πήρε μέρος στο πάρτι εκατομμύριων που είχαν στήσει «άνθρωποι της αιμοδοσίας» σε συνεργασία με συνεργάτες του τότε υπουργού, με αποτέλεσμα να επιβάλλει τη σύσταση διακομματικής επιτροπής, η οποία θα πραγματοποιούσε διαγωνισμό ώστε να βρεθεί ο μειοδότης. Ωστόσο, ακόμα και μετά τη σύσταση της επιτροπής, οι γνωστοί εισηγητές αλλά και επιστήμονες που ασχολούνται δεκαετίες με την αιμοδοσία προσπαθούσαν να πείσουν τα μέλη της διακομματικής επιτροπής να μην πραγματοποιηθεί διαγωνισμός και να προχωρήσουν σε απευθείας ανάθεση. Τελικά η τιμή ανά μονάδα έκλεισε στα 45 ευρώ, αντί για 50 που αρχικά ανέφερε το μνημόνιο. Τα εκατομμύρια έρρεαν προς τις εταιρίες, αλλά και προς τους φίλους αυτών που έκαναν τα αδύνατα δυνατά ώστε να επιλεγούν με απευθείας ανάθεση.

Το αυτοδιοίκητο ΚΕΕΛΠΝΟ Στις αρχές τις δεκαετίας του '80 το AIDS κάνει τη δυσάρεστη εμφάνισή του και στη χώρα μας. Μέχρι τότε βρισκόταν πολύ μακριά μας. Οι γιατροί που μέχρι τότε ασχολούνταν με την ηπατίτιδα στράφηκαν περισσότερο στη λοίμωξη του ιού HIV, η οποία αποτελούσε μεγάλη πρόκληση. Κάπως έτσι στήθηκε το ΚΕΕΛ, το οποίο μετά από χρόνια μετονομάστηκε σε ΚΕΕΛΠΝΟ. Στόχος του Κέντρου Λοιμώξεων ήταν, μεταξύ άλλων, να αντιμετωπίζει τους έκτακτους κινδύνους κατά της Δημόσιας Υγείας και να προστατεύει τη Δημόσια Υγεία μέσω της ενημέρωσης του κοινού και τη χάραξη εθνικής στρατηγικής για την πρόληψη της μετάδοσης νοσημάτων. Στην πραγματικότητα, η πορεία του ΚΕΕΛΠΝΟ έχει αφήσει πολλά μελανά σημάδια, από το παρελθόν μέχρι και σήμερα. Ο ιατρικός κόσμος που δεν είχε καμία εμπλοκή με το ΚΕΕΛΠΝΟ το χαρακτηρίζει «μαγαζί γωνία», ή ακόμα και «πλυντήριο μαύρου χρήματος», το οποίο δεν το άγγιξε καμία ηγεσία του υπουργείου Υγείας. Την ίδια ώρα, το παράδοξο είναι ότι στην πλειοψηφία τους τα στελέχη του Κέντρου δεν έχουν αλλάξει, έστω και αν έχουν περάσει πολλοί υπουργοί διαφορετικών αποχρώσεων από το υπουργείο της

οδού Αριστοτέλους. Θα μπορούσε κανείς να τους χαρακτηρίσει αναντικατάστατους και πολύ ικανούς, ωστόσο αυτό διαψεύδεται από τη δικογραφία που έχει σχηματιστεί. Η δικογραφία 3.500 σελίδων, η οποία περιγράφει αξιόποινες πράξεις για πολλά στελέχη του ΚΕΕΛΠΝΟ, όπως απάτη, ψευδείς βεβαιώσεις και παράβαση καθήκοντος, παραμένει από το 2009 στα χεριά ανακριτή. Παρ' όλα αυτά, τα στελέχη που εισηγούνται κατά καιρούς για υπέρογκες παραγγελίες αντιδραστηρίων, εμβολίων κλπ. παραμένουν στις θέσεις τους παρότι έχουν ασκηθεί ποινικές διώξεις από τη Δικαιοσύνη για κατασπατάληση δημοσίου χρήματος κ.ά.

Γνωστό και… εξαιρετέο Το ΚΕΕΛΠΝΟ είναι ένα κέντρο που προστατεύεται από όλους τους υπουργούς, από τις αρχές της δεκαετίας '90 και μετά. Τον Οκτώβριο του 1993 δημοσιεύεται απόφαση στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης, σύμφωνα με την οποία το ΚΕΕΛ εξαιρείται από τις διατάξεις που αφορούν τον δημόσιο τομέα. Δύο χρόνια αργότερα, τον Ιούνιο του 1995, με απόφαση που συνυπογράφει ο υπουργός Υγείας Δημήτρης Κρεμαστινός, το ΚΕΕΛΠΝΟ εξαιρείται από τη διαδικασία προμηθειών του δημοσίου, την όποια επιβάλλεται να ακολουθούν όλες οι υπόλοιπες υπηρεσίες. Αξίζει να σημειωθεί ότι ακόμη και τώρα στο «Διαύγεια» υπάρχουν ελάχιστες δημοσιευμένες δαπάνες του ΚΕΕΛΠΝΟ. Το 2006, το ΚΕΕΛΠΝΟ γίνεται ο παράδεισος όλων εκείνων που θέλουν να βολευτούν στο δημόσιο χωρίς ΑΣΕΠ. Η μοναδική προϋπόθεση ήταν να έχουν περάσει έστω και λίγο από το ΚΕΕΛΠΝΟ. Με απόφαση που υπογράφει ο τότε υπουργός Υγείας Νικήτας Κακλαμάνης, «ιατρικό και λοιπό προσωπικό του ΚΕΕΛΠΝΟ μπορεί να διατίθεται σε φορείς του ευρύτερου δημόσιου τομέα κατόπιν υπογραφής προγραμματικής σύμβασης του ΚΕΕΛΠΝΟ και του αντίστοιχου φορέα, στην οποία θα ρυθμίζονται οι όροι της συνεργασίας, ο σκοπός της, ο αριθμός των εργαζομένων που διατίθενται». Η τελευταία κίνηση ώστε το Κέντρο να γίνει ξέφραγο αμπέλι έρχεται με τον νόμο 3812 του 2009, επί υπουργίας Μαριλίζας Ξενογιαννακοπούλου, ο οποίος δίνει το δικαίωμα να πραγματοποιούνται  

Ιταλική έρευνα, στην οποία αναφέρεται ότι η εταιρία Chiron διαθέτει αντιδραστήρια mini pool, τα οποία αρνείται να προσφέρει στην Ελλάδα. Η Chiron εκπροσωπείται στην Ελλάδα από την εταιρία Safe Blood, που προμηθεύει την Ελλάδα με τα δαπανηρά μοναδιαία tests.

HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 • 27


ΚΕΕΛΠΝΟ

1

η γραφική ύλη κόστισε 200.000 ευρώ για το 2011.

Οι προσλήψεις και η Τσέκου

2

3

1. Τo πιστωτικό τιμολόγιο της Safeblood, στο οποίο η εταιρία παραδέχεται πως είχε δωρίσει το 2011 τα 10.000 tests. 2. Οι οφειλές του υπουργείου Υγείας προς της εταιρία Safe blood για το 2011, όπου φαίνεται πως το Δημόσιο δεν οφείλει να πληρώσει επιπλέον 242.310 ευρώ για την περσινή προσφορά των 10.000 tests. 3. Η Safeblood ζητά με επιστολή της προς τον υπουργό να εξοφληθεί για το 2011. Στο χρηματικό ποσό που ζητά περιλαμβάνεται και το ποσό των 242.310 ευρώ, το οποίο αντιστοιχεί στα 10.000 tests που είχε προσφέρει δωρεάν την ίδια χρονιά.

προσλήψεις εκτός ΑΣΕΠ. Έτσι η εικόνα του αυτοδιοίκητου στο ΚΕΕΛΠΝΟ θυμίζει Άγιο Όρος. Από τη μια πλευρά οι δαπάνες του δεν δημοσιοποιούνται και κατ' επέκταση δεν ελέγχονται, αφού οι προσλήψεις δεν έχουν καμία σχέση με την αξιοκρατία, και από την άλλη πλευρά η χρηματοδότησή του συνεχίζει να πραγματοποιείται από τα ταμεία του υπουργείου Υγείας. Σύμφωνα με τον τροποποιημένο προϋπολογισμό του ΚΕΕΛΠΝΟ για το έτος 2011, από τον κρατικό προϋπολογισμό έλαβε 47.650.000 ευρώ. Για τις αποδοχές του προσωπικού και αμοιβές προς τρίτους δόθηκαν 18.800.000, ενώ οι δαπάνες λειτουργίας έφτασαν τα 4.408.000. Αξίζει να σημειωθεί ότι μόνο τα τηλέφωνα του ΚΕΕΛΠΝΟ κόστισαν 385.000 ευρώ, ενώ η έντυπη και

28 • HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012

Το Κέντρο Λοιμώξεων έγινε γνωστό για τις περίεργες προσλήψεις του κατά το 2007, όταν δημοσιεύματα της εποχής ανέφεραν ότι η τότε 34χρονη Εύη Τσέκου, από την υπόθεση Ζαχόπουλου, επρόκειτο να προσληφθεί στο ΚΕΕΛΠΝΟ. Τα δημοσιεύματα έλεγαν ότι ο Χρήστος Ζαχόπουλος είχε έρθει σε συνεννόηση με τον τότε πρόεδρο του Κέντρου, ώστε να προσληφθεί η Τσέκου, με σκοπό να σταματήσει να τον πιέζει. Η 34χρονη θα εργαζόταν για τρία χρόνια ως συμβασιούχος, ενώ μετά το πέρας της τριετίας θα διοριζόταν ως μόνιμη. Όπως υποστήριζε τότε ο κ. Πιερρουτσάκος (πρώην πρόεδρος ΚΕΕΛΠΝΟ), η πρόσληψη δεν ήταν τετελεσμένο γεγονός και ο ίδιος δεν έδωσε ποτέ καμία υπόσχεση. «Τους είπα ότι εγώ δεν μπορώ να προσλάβω την κυρία σε μόνιμη θέση, εκτός αν το 2008 κάποια στιγμή προκηρυχθούν θέσεις. Τότε, είπα, να υποβάλλει υποψηφιότητα και να κριθεί», είπε ο κ. Πιερρουτσάκος. «Και το δεύτερο που είπα ήταν ότι από τις αρχές του χρόνου, εφόσον μπορώ, να τη βοηθήσω για τον ιδιωτικό τομέα ή για κάποιο πρόγραμμα, αλλά όχι σε μόνιμη θέση». Από την πλευρά της, η Εύη Τσέκου, σύμφωνα με πληροφορίες, δήλωσε στην κατάθεσή της σχετικά με το θέμα ότι ύστερα από 2,5 χρόνια εργασίας επεδίωκε να μονιμοποιηθεί: « Έψαχνα απεγνωσμένα για δουλειά, καθώς η σύμβασή μου έληγε στο τέλος του χρόνου. Ήταν δυνατόν να αρνηθώ τη δουλειά που μου πρόσφεραν;», σημείωσε χαρακτηριστικά. Από αυτό το περιστατικό και μετά ξεκινούν να δημιουργούνται ερωτήματα. Πώς γίνονται οι προσλήψεις στο Κέντρο και με ποιες προϋποθέσεις; Σύμφωνα με πληροφορίες που έρχονται μέσα από το ΚΕΕΛΠΝΟ, το Κέντρο είναι δέκτης πολλών φαξ από πολιτικά και υπουργικά γραφεία για ρουσφέτια. Άλλωστε δεν υπάρχει κανένα εμπόδιο στις προσλήψεις, καθώς έχει εξαιρεθεί από τον ΑΣΕΠ. Αυτή η εξαίρεση δίνει τη δυνατότητα τα κριτήρια των προσλήψεων να έχουν μόνο αποχρώσεις και όχι γνώσεις. Με έναν εξίσου παράξενο τρόπο προσλήφθηκε και ο γιος του γενικού επιθεωρητή υγείας του


Ο τροποποιημένος προϋπολογισμός του ΚΕΕΛΠΝΟ για το 2011. Το Κέντρο λαμβάνει από τον κρατικό προϋπολογισμό 47.650.000 ευρώ Για τις αποδοχές του προσωπικού και αμοιβές προς τρίτους δόθηκαν 18.800.000, ενώ οι δαπάνες λειτουργίας έφτασαν τα 4.408.000. Αξίζει να σημειωθεί ότι μόνο τα τηλέφωνα του ΚΕΕΛΠΝΟ κόστισαν 385.000 ευρώ, ενώ η έντυπη και η γραφική ύλη κόστισε 200.000 ευρώ για το 2011.

ΣΕΥΠ, κ. Σαμπατακάκη. Το ηθικό ερώτημα που δημιουργείται είναι κατά πόσο ο κ. Σαμπατακάκης θα μπορέσει να ελέγξει το Κέντρο στο οποίο εργάζεται ο γιος του. Ανάλογη είναι και η περίπτωση του Σ.Γ., ο οποίος αμείβεται με μηνιαίοι μισθό 1.300 ευρώ χωρίς κανένας να τον έχει δει στο ΚΕΕΛΠΝΟ, ενώ παράλληλα δεν έχουν δει ούτε δείγμα της δουλειάς του. Εντωμεταξύ επιβεβαιώνεται ακόμα μια πρόσληψη στο ΚΕΕΛΠΝΟ, του Γ.Α., που κάνεις δεν γνωρίζει τι απέγινε μετά την πρόσληψή του.

Η ιστορία επαναλαμβάνεται Τον Αύγουστο του 2013 λήγουν οι συμβάσεις που υπέγραψε το υπουργείο Υγείας για την προμήθεια αντιδραστηρίων για τον γενικό μοριακό έλεγχο του αίματος το 2008. Όπως αναφέρουν πληροφορίες του Hot Doc, γίνεται ένας μεγάλος αγώνας από την πλευρά των εισηγητών που ασχολούνται δεκαετίες με την αιμοδοσία και βασικών στελεχών του ΚΕΕΛΠΝΟ οι συμβάσεις να ανανεωθούν με τις ίδιες εταιρίες, ώστε να συνεχιστεί ο ίδιος τρόπος ελέγχου αίματος (μονήρες), καθώς τα συμφέροντα είναι τεράστια. Ο ιατρικός κόσμος χαρακτηρίζει τον θόρυβο που έχει ξεσπάσει με τον ιό του Νείλου και τα αντιδραστήρια ως μια πρόβα τζενεράλε για την ανανέωση των συμβάσεων με τις εταιρίες για τον γενικό μοριακό έλεγχο. Αξίζει να σημειωθεί ότι πληροφορίες αναφέρουν ότι οι διαδικασίες δρομολογούνται ώστε να μην γίνει διαγωνισμός για τον γενικό μοριακό έλεγχο, αλλά οι εταιρίες που τον έχουν αναλάβει από το

2008 να πάρουν παράταση 2-3 ετών, διατηρώντας τις ίδιες επιβαρυμένες τιμές, με την προϋπόθεση ότι θα δείξουν ένα «καλό πρόσωπο» σχετικά με την προμήθεια των αντιδραστηρίων για τον ιό του Νείλου. Επιπλέον, στην αγορά των προμηθευτών εμφανίζονται έλληνες εκπρόσωποι διεθνών εταιριών, οι οποίες στις υπόλοιπες χώρες πουλάνε αντιδραστήρια mini pool, να αρνούνται να τα φέρουν στην Ελλάδα, λέγοντας ότι δεν είναι αρκετά ασφαλή και ισχυριζόμενοι ηθικούς λόγους για το ότι αρνούνται να δώσουν προσφορές σε διαγωνισμούς που αφορούν τα συγκεκριμένα αντιδραστήρια. Λίγους μήνες πριν ξεσπάσει ο θόρυβος με τα δημοσιεύματα για την προμήθεια αντιδραστηρίων του ιού του Νείλου με απευθείας ανάθεση από την υφυπουργό Υγείας Φωτεινή Σκοπούλη, τον Μάρτιο του 2012, το ΕΚΕΑ με επιστολή του ζητά από το υπουργείο Υγείας καθοδήγηση σε σχέση με την αντιμετώπιση του ιού του Νείλου για τους καλοκαιρινούς μήνες που έρχονταν. Λίγο πριν από τις επαναληπτικές εκλογές, σε απάντησή του το υπουργείο αναφέρει ότι δεν υπάρχουν λεφτά για αγορά αντιδραστηρίων και προτείνει στο ΕΚΕΑ να προχωρήσει σε εναλλακτικό σχέδιο αντιμετώπισης (με αποκλεισμό περιοχών από την αιμοδοσία). Τον Ιούλιο, εμφανίζεται το πρώτο κρούσμα του ιού του Νείλου για το 2012, στο Παλαιό Φάληρο, και αμέσως με επιστολή του το ΚΕΕΛΠΝΟ προς το ΕΚΕΑ, την οποία υπογράφει η κ. Κωνσταντίνα Πολίτη, επικεφαλής του Κέντρου Αιμοεπαγρύπνισης,  

Τα δημοσιεύματα έλεγαν ότι ο Χρήστος Ζαχόπουλος είχε έρθει σε συνεννόηση με τον τότε πρόεδρο του ΚΕΕΛΠΝΟ, ώστε να προσληφθεί η Τσέκου, με σκοπό να σταματήσει να τον πιέζει.

HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 • 29


ΚΕΕΛΠΝΟ Η υφυπουργός Υγείας, Φωτεινή Σκοπούλη

αναφέρεται στο μοναδικό κρούσμα λέγοντας τα εξής: «Επειδή η περιοχή του Παλαιού Φαλήρου, όπου σημειώθηκε το κρούσμα από τον ιό του Νείλου, είναι αστική, πολύ πυκνοκατοικημένη, έχει διακίνηση υψηλού αριθμού εργαζομένων και επισκεπτών και επιπλέον δεν διαχωρίζεται από τον υπόλοιπο αστικό ιστό της Αθήνα και του Πειραιά, η ευρύτερη περιοχή της πρωτεύουσα και του Πειραιά θα πρέπει να θεωρηθεί ενιαία και πληγείσα περιοχή από τον ιό του Νείλου. Για τον λόγο αυτό προτείνεται η εφαρμογή μέτρων πρόληψης της μετάδοσης του ιού του Νείλου με το αίμα σε ολόκληρο τον Νομό Αττικής ως εξής: Άμεση εφαρμογή του ελέγχου αίματος με ΝΑΤ. Συνιστάται επίσης αναδρομικός έλεγχος με ΝΑΤ των αποθηκευμένων δειγμάτων από τον Ιούλιο του 2012. Ενώ απαγορεύεται η χρήση αίματος που έχει συλλεγεί από την 9η Ιουλίου μέχρι να εφαρμοστεί ο έλεγχος αίματος ΝΑΤ». Με αυτό τον τρόπο η μέχρι τότε αντιμετώπιση του ιού του Νείλου με τον αποκλεισμό των περιοχών που είχαν πληγεί περνά σε δεύτερη μοίρα και τη θέση της παίρνει η ανάγκη για άμεση προμήθεια αντιδραστηρίων. Λίγες μέρες αργότερα συνεδριάζει η ομάδα αντιμετώπισης του ιού του Νείλου, στην οποία συμμετέχει η υφυπουργός κ. Σκοπούλη, η κ. Πολίτη και εκπρόσωπος του ΕΚΕΑ. Σύμφωνα με πληροφορίες, στην εν λόγω σύσκεψη προκλήθηκε ένταση μεταξύ της κ. Σκοπούλη και της κ. Πολίτη, κατά την οποία η δεύτερη επέμενε να προμηθευτούμε αντιδραστήρια για μοριακό έλεγχο του αίματος και η πρώτη έλεγε να συνεχιστεί η αντιμετώπιση με τον αποκλεισμό των περιοχών. Το θέμα παγώνει για λίγες ημέρες, αλλά στις αρχές Αυγούστου με επιστολή του το ΕΚΕΑ προς το υπουργείο αναφέρει ότι αυξάνονται τα κρούσματα και πρέπει να βρεθεί λύση. Η απάντηση έρχεται από τον υπουργό Υγείας κ. Λυκουρέντζο, ο οποίος ζητά από το ΚΕΕΛΠΝΟ να δώσει στο ΕΚΕΑ 300.000 ευρώ για την αγορά αντιδραστηρίων. Το ΚΕΕΛΠΝΟ παρότι μέχρι εκείνη τη στιγμή επιτάχυνε τις διαδικασίες για την προμήθειας των αντιδραστηρίων, δεν προχωρά στην αγορά αλλά ζητά από το ΕΚΕΑ να θέσει τις προϋποθέσεις και να διαπραγματευτεί με τις εταιρίες. Οι προσφορές

30 • HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012

Σε σύσκεψη για την αντιμετώπιση του Ιού του Νείλου προ­κλήθηκε ένταση μεταξύ της κ. Σκοπού­λη και της κ Πολίτη κατά την οποία η δεύτερη επέμενε να προμηθευτούμε αντιδραστήρια για μοριακό έλεγχο του αίματος και η πρώτη έλεγε να συνεχιστεί η αντιμετώπιση με τον αποκλεισμό των περιοχών

που καταθέτουν οι εταιρίες στο ΕΚΕΑ είναι οι εξής: Η εταιρί�� Roche προσφέρει για μονήρη έλεγχο 16 ευρώ τη μονάδα και η εταιρία Chiron, μέσω του ελληνικού εκπροσώπου της Safeblood, 17,22 ευρώ ανά μονάδα. Όσον αφορά τον έλεγχο με μικροδεξαμενές, από τη μια πλευρά η εταιρία Safeblood δεν καταθέτει προσφορά, καθώς αρνείται να προμηθεύσει την Ελλάδα με τέτοιου είδους αντιδραστήρια, και από την άλλη πλευρά η εταιρία Roche προσφέρει 7,5 ευρώ ανά μονάδα αίματος για τα mini pool.

Να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη τιμή είναι η φθηνότερη της Ευρώπης. Μετά από τις προσφορές, το ΕΚΕΑ καταλήγει στη φθηνότερη τιμή και στη φθηνότερη διαδικασία έλεγχου του αίματος (της Roche) και αμέσως ενημερώνει για την απόφασή του το ΚΕΕΛΠΝΟ. Σύμφωνα με πληροφορίες, στη σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στο ΚΕΕΛΠΝΟ για την τελική έγκριση της απόφασης του ΕΚΕΑ, έσπασαν τα τηλέφωνα των παρευρισκομένων ώστε να μην δοθεί. Τα παρεμβατικά τηλεφωνήματα προκάλεσαν τη δυσαρέσκεια των παρευρισκόμενων, καθώς ήταν ξεκάθαρο ότι αυτή ήταν η φθηνότερη λύση, ενώ παράλληλα η Ελλάδα μετά από πολλά χρόνια θα ακολουθούσε τη διαδικασία ελέγχου του αίματος με μικροδεξαμενές, κάτι που συμβαίνει σε όλες τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες και έχει κατά πολύ χαμηλότερο κόστος. Ένα 24ωρο μετά δημοσιοποιείται το πρώτο Δελτίο Τύπου από το γραφείο του αναπληρωτή υπουργού Υγείας κ. Μάριου Σαλμά, στο οποίο αναφέρεται ότι «…στα πλαίσια της εξοικονόμησης και ορθολογικότερης διαχείρισης των πόρων και στον τομέα της Υγείας, ο αναπληρωτής υπουργός Υγείας, κ. Μάριος Σαλμάς, ξεκίνησε διαπραγμάτευση με τις εταιρίες που υλοποιούν τον Μοριακό Έλεγχο, βάση 5ετούς συμβάσεως (2008-2013), στα εννέα Κέντρα Αίματος στην Ελλάδα. Ήδη η μια από τις δύο εταιρίες πρόσφερε έκπτωση της τάξεως του 10% από την 1η Σεπτεμβρίου έως το τέλος της σύμβασης το 2013. Επιπλέον, η συγκεκριμένη εταιρία πρόσφερε 10.000 test για τον μοριακό έλεγχο του ιού του δυτικού Νείλου ΔΩΡΕΑΝ. Τέλος, η εταιρία δέχτηκε απομείωση των χρεωστικών υπολοίπων των εξετάσεων για τον ιό του δυτικού Νείλου που έγιναν κατά το έτος 2011, κατά την αξία 10.000 test. Αναμένεται η απάντηση και της δεύτερης εταιρίας στο πλαίσιο της ίδιας διαπραγμάτευσης». H εταιρία που προσέφερε τα 10.000 τεστ δωρεάν ήταν η Safeblood. Πρόκειται για την εταιρία που δεν επιλέχτηκε στη διαπραγμάτευση του ΕΚΕΑ διότι δεν είχε τη φθηνότερη τιμή, καθώς η ίδια δεν προμηθεύει την Ελλάδα με αντιδραστήρια για έλεγχο του αίματος με μικροδεξαμενές.


Ο αναπλη­ρωτής υπουργός Υγείας, Μάριος Σαλμάς

Να επισημάνουμε ότι στις 20 Ιουλίου, με επιστολή της η συγκεκριμένη εταιρία προς τον υπουργό Υγείας, είχε προτείνει να δώσει δωρεάν 20.000 αντιδραστήρια, με την προϋπόθεση ότι θα εξοφληθεί έως το τέλος Αυγούστου με το ποσό των 838.247 ευρώ που ήδη εκκρεμεί από το έτος 2011. Το παράδοξο είναι ότι οι οφειλές προς την εταιρία ήταν 595.937 και όχι 838.247 διότι, η διαφορά των 242.310 ευρώ αφορούσε 10.000 δείγματα δωρεάν που είχε προσφέρει η ίδια για το έτος 2011 στην περσινή συμφωνία. Παρ' όλα αυτά, η Safeblood φαίνεται να ζητά να πληρώσει το υπουργείο τις οφειλές του αλλά και το «δώρο» που είχε προσφέρει η ίδια πέρυσι, παρουσιάζοντάς το φέτος ως προσφορά 10.000 δειγμάτων. Την ίδια μέρα που ο κ. Σαλμάς ανακοινώνει ότι, μετά από δική του διαπραγμάτευση με την εταιρία, 10.000 αντιδραστήρια θα δοθούν στα κέντρα αιμοδοσία, η Safeblood επανέρχεται με νέα επιστολή, αυτή τη φορά προς το ΕΚΕΑ, στην οποία αναφέρει μεταξύ άλλων ότι «έχουμε ήδη προσφέρει στην ηγεσία του υπουργείου Υγείας 10.000 αντιδραστήρια δωρεάν» και πληροφορεί το ΕΚΕΑ ότι «σε περίπτωση που αποφασίσει να προμηθευτεί περαιτέρω ελέγχους, το κόστος επανακαθορίζεται σε 13 ευρώ συν ΦΠΑ». Το ΕΚΕΑ ζητά επαναδιατύπωση της επιστολής, καθώς θεωρεί ότι η εταιρία εμφανίζεται να επιβάλλει τη συνέχιση της συνεργασίας λόγω του δώρου που πρόσφερε, και η εταιρία επαναδιατυπώνει με τον εξής τρόπο: «Μετά από συμφωνία της Διοίκησης της εταιρίας μας SafeBlood Bio Analytica με τον αναπληρωτή υπουργό Υγείας κ. Σαλμά, είμαστε στην ευχάριστη θέση να σας παραδώσουμε δωρεάν 10.000 τεστ μοναδιαίου δότη». Παράλληλα η Safeblood, μία ημέρα νωρίτερα, μετά από πιέσεις μηνών από την πλευρά του ΕΚΕΑ, εκδίδει το πιστωτικό τιμολόγιο του 2011 των 10.000 δειγμάτων δωρεάν. Στις 28 Αυγούστου, με νέα ανακοίνωσή του ο κ Σαλμάς εμφανίζεται να συνεχίζει τη διαπραγμάτευση με την εταιρία και να κερδίζει από αυτήν άλλα 10.000 δείγματα δωρεάν, τα οποία μέχρι και τη δημοσίευση της συγκεκριμένης έρευνα δεν έχουν παραδοθεί στο ΕΚΕΑ.

Τα ερωτήματα που δημιουργούνται από την άμεση διαπραγμάτευση του κ. Σαλμά με την εταιρία Safeblood Bio Analytica είναι πολλά

Τα ερωτήματα που δημιουργούνται από την άμεση διαπραγμάτευση του κ Σαλμά είναι πολλά. Σύμφωνα με τον ιδρυτικό νόμο του Εθνικού Κέντρου Αιμοδοσίας 3402/2005, «το ΕΚΕΑ είναι ο αρμόδιος φορέας που καθορίζει τις εξετάσεις που πρέπει να διενεργούνται πριν από κάθε αιμοληψία στους δότες, όπως επίσης είναι αυτό που πρέπει να μεριμνά για την έγκαιρη εφαρμογή των νέων εξετάσεων σύμφωνα με τις διεθνείς επιστη­μονικές εξελίξεις». Μολονότι το ΕΚΕΑ διά νόμου είναι το αρμόδιο θεσμικό όργανο που διαπραγματεύεται και θέτει τις προϋποθέσεις για την προμήθεια αντιδραστηρίων, το Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας δεν παραβρέθηκε στη διαπραγμάτευση του κ Σαλμά με την εταιρία Safeblood. Μπορεί η διαπραγμάτευση του κ. Σαλμά, σύμφωνα με πολλά δημοσιεύματα, να χαρακτηρίστηκε ως απόλυτα επιτυχημένη, καθώς πρόσφερε δωρεάν τεστ,

ωστόσο δεν είναι η πιο συμφέρουσα. Στην αρχική διαπραγμάτευση που πραγματοποίησε το ΕΚΕΑ η εταιρία Safeblood ήταν η ακριβότερη, ενώ ακόμη και μετά την προσφορά των δωρεάν δειγμάτων η έκπτωση που πρόσφερε για την περίοδο από την 1η Σεπτέμβρη έως το τέλος της σύμβασης το 2013 είναι μικρότερη από εκείνη της Roche. Αναλυτικά, η Roche κάνει έκπτωση της τάξεως του 33% για τις επόμενες παραγγελίες αντιδραστηρίων, ενώ η έκπτωση της Safeblood για την ίδια περίοδο είναι μόνο 10%. Αξίζει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με πληροφορίες, την ώρα που το ΚΕΕΛΠΝΟ ζητούσε απεγνωσμένα αντιδραστήρια για το ιό του Νείλου διότι είχε εμφανιστεί το πρώτο κρούσμα (αρχές Ιουλίου), ο κ. Σαλμάς πραγματοποιούσε ραντεβού με τις εταιρίες με σκοπό να μιλήσουν για τις συμβάσεις του γενικού μοριακού έλεγχου και όχι του ιού του Νείλου. Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν πως οι εταιρίες του είπαν ότι «είναι πολύ νωρίς να μιλήσουμε γι' αυτό το θέμα, καθώς η σύμβαση λήγει σε ένα χρόνο από τώρα». Σε κάθε περίπτωση, η απλή καταγραφή των γεγονότων προκαλεί απορίες. Την ώρα που παρουσιάζεται το πρώτο κρούσμα του ιού του Νείλου και οι κάτοικοι των νοτίων προαστίων πανικοβάλλονται από τις περιγραφές των ειδικών του ΚΕΕΛΠΝΟ, με αποτέλεσμα ο μοριακός έλεγχος να θεωρηθεί αναγκαίος, ο κ. Σαλμάς κουβεντιάζει με τις εταιρίες για τις συμβάσεις του γενικού μοριακού έλεγχου που λήγουν σε ένα χρόνο και κοστίζουν εκατομμύρια ευρώ. Από την άλλη πλευρά, ενώ έχει πραγματοποιηθεί μια διαπραγμάτευση από το αρμόδιο όργανο (ΕΚΕΑ) για τον ιό του Νείλου, η οποία έχει καταλήξει στη φθηνότερη λύση, ο κ. Σαλμάς την επόμενη μέρα παίρνει μέρος σε μια διαπραγμάτευση για τον ιό του Νείλου και καταλήγει στην άλλη εταιρία, η οποία δεν προμηθεύει την Ελλάδα με αντιδραστήρια mini pool. Το μόνο σίγουρο είναι ότι θα έχει ιδιαίτερο να ενδιαφέρον να παρακολουθήσουμε τι ακριβώς θα γίνει με τις συμβάσεις του γενικού μοριακού έλεγχου τον Αύγουστο του 2013 αλλά και που θα καταλήξουν οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των εταιριών και των υπουργικών γραφείων. Η έρευνα συνεχίζεται.  HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 • 31


Report

Εισπράξεις Φαρμάκη Όταν σε κύκλους του υπουργείου Υγείας εδώ και μήνες αναφέρουν τη λέξη «φαρμάκι», δεν εννοούν τίποτα σχετικό με την υγεία. Ούτε φάρμακα, ούτε τις τιμές τους. Η λέξη παραπέμπει στην ομόηχη που αποτελεί το επίθετο της γνωστής τραγουδίστριας Χριστίνας Φαρμάκη. Η κυρία Φαρμάκη έχει την τιμητική της στους κύκλους της Υγείας. Όχι για τα τραγούδια της, αλλά για κάποιες συμβάσεις με φαρμακευτικές. Ακόμη όμως και το γεγονός πως μια λαϊκή τραγουδίστρια ασχολείται πλέον με φαρμακοβιομηχανίες δεν θα είχε ιδιαίτερη σημασία, αν ο σύζυγος της κυρίας Φαρμάκη δεν ήταν ένας από αυτούς που διαμορφώνουν την πολιτική του φαρμάκου ως διαπραγματευτής με την τρόικα και σύμβουλος του υπουργείου. Αν δεν φαρμάκωνε δηλαδή τις «καλές προθέσεις» και την αξιοπιστία της πολιτικής ηγεσίας.

Του Κώστα Βαξεβάνη

«Π Η τραγουδίστρια Χριστίνα Φαρμάκη με τον σύζυγό της, Νίκο Μανιαδάκη. Σύντροφοι στη ζωή και συνιδιοκτήτες σε εταιρία που κλείνει συμφωνίες με φαρμακο­βιομηχανίες.

32 • HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012

ού βρίσκεται η Χριστίνα Φαρμάκη;» Απαντώντας σε αυτό το ερώτημα, τα περιοδικά και οι εφημερίδες πριν μερικά χρόνια περιέγραφαν το νέο κεφάλαιο της ζωής της. Η γνωστή τραγουδίστρια, η οποία είχε αποσυρθεί από τις πίστες, είχε παντρευτεί με τον Νίκο Μανιαδάκη, έναν νεαρό επιστήμονα με σπουδές στα Οικονομικά Υγείας. Έκτοτε, δεν υπήρξε καμία αναφορά στη Χριστίνα Φαρμάκη στον Τύπο χωρίς να συμπληρώνεται με τα στοιχεία του βιογραφικού του συζύγου της. Η κυρία Φαρμάκη θύμιζε σε όλους –ή οι δημοσιογράφοι, έστω– πως ο Νίκος Μανιαδάκης έχει σπουδάσει σε Αγγλία και Δανία και είχε υπηρετήσει μεγάλες φαρμακοβιομηχανίες, όπως οι Searle, Pharmacia, Pfizer και Lilly, ως διευθυντικό στέλεχος. Ο Νίκος Μανιαδάκης διορίστηκε διοικητής στα νοσοκομεία Ηρακλείου και Ρίου, και είχε μια γρήγορη εξέλιξη που τον έφερε

πρόσφατα στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων. Ήταν ένα από τα μέλη της ομάδας των σοφών που δημιούργησε ο Ηλίας Μόσιαλος, η οποία ανέλαβε να επεξεργαστεί μια νέα πολιτική για το φάρμακο. Τον Ιούνιο του 2006 ο Νίκος Μανιαδάκης ορίστηκε επικεφαλής της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης με την τρόικα για την πολιτική του φαρμάκου. Στην εφημερίδα ΕΠΕΝΔΥΤΗΣ, στις 30 Ιουνίου 2012, ανακοινώνεται πως «Σε πολιτικό επίπεδο, η αναδιαπραγμάτευση θα γίνει προφανώς μεταξύ των Γ. Στουρνάρα, Ανδρ. Λυκουρέντζου και Μ. Σαλμά με τα ανώτερα στελέχη της τρόικας, όπως οι Πολ Τόμσεν και Ματίας Μορς. Σε τεχνικό επίπεδο, από ελληνικής πλευράς το κύριο βάρος έχει αναλάβει ο καθηγητής Διοίκησης και Υπηρεσιών Υγείας της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας, Νίκος Μανιαδάκης, ο οποίος φέρεται να απολαμβάνει της εμπιστοσύνης και του Μεγάρου


Ο Νίκος Μανιαδάκης διατέλεσε διευθυντής σε εταιρία εμπορίας ιατρικών προϊόντων, στην έδρα της οποίας συστεγάζεται η εταιρία ΧΡΥΣΑΝΘΗ ΦΑΡΜΑΚΗ και ΣΙΑ της συζύγου του, αλλά και δικής του.

Μαξίμου. Στο πλευρό του θα βρίσκεται ο Χρυσόστομος Γούναρης, ο οποίος ανέλαβε σύμβουλος του Ανδρέα Λυκουρέντζου». Ο καθηγητής της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας συνοδεύει τον αναπληρωτή υπουργό Υγείας Μάριο Σαλμά στο Συμβούλιο Υπουργών Υγείας στην Κύπρο, στις 4 Ιουλίου 2012, και είναι αυτός που καλεί τους εκπροσώπους των φαρμακοβιομηχανιών για διαπραγματεύσεις. Όπως χαρακτηριστικά λένε στελέχη του υπουργείου, ο Νίκος Μανιαδάκης «είναι το δεξί χέρι του Μάριου Σαλμά».

Κραυγές και ψίθυροι Η εμφάνιση του Νίκου Μανιαδάκη στο υπουργείο Υγείας δημιούργησε πολλούς ψιθύρους. Αρκετοί αντιμετώπιζαν με καχυποψία το γεγονός πως ένα στέλεχος πολυεθνικών του φαρμάκου έπρεπε να διαπραγματευτεί με πρώην εργοδότες του για το πώς θα μειώσει τα έσοδά τους. Αργότερα

στις υπηρεσιακές συσκέψεις ήρθαν και οι κραυγές. Στελέχη του υπουργείου έφτασαν κοντά στη σύγκρουση με τον Νίκο Μανιαδάκη, ο οποίος, παρότι θιασώτης της τρόικας, δεν φαινόταν να αποδέχεται την πρότασή της να επιστρέψουν χρήματα στο ελληνικό κράτος οι φαρμακοβιομηχανίες. Αντί γι' αυτό, η πολιτική ηγεσία άρχισε να διαπραγματεύεται για κάποιες επιστροφές χρημάτων εκ μέρους των φαρμακοβιομηχανιών με αντάλλαγμα να μπουν στη λίστα φαρμάκων. Ένα ακόμη σημείο διαφωνίας ήταν η απόφαση να αναγράφεται μόνο η δραστική ουσία. Παρά τις δεσμεύσεις στην τρόικα πως οι γιατροί θα συνταγογραφούν δραστική ουσία και ο φαρμακοποιός θα δίνει το φθηνότερο φάρμακο που την περιέχει, η ελληνική ομάδα διαπραγμάτευσης έδειχνε να προκρίνει περικοπές στα νοσοκομεία, αλλά συνέχισε να επιτρέπει συνταγογράφηση φαρμάκων εταιριών.

Απέναντι στις αντιδράσεις, ο Νίκος Μανιαδάκης αντέτασσε τους επιστημονικούς του τίτλους και τη γνώση του αντικειμένου στον τομέα του φαρμάκου. Όλα αυτά θα ήταν ίσως αντιδικίες και διαφορετικές απόψεις σε γραφεία συσκέψεων, αν δεν υπήρχε ισχυρή σχέση του καθηγητή Μανιαδάκη με τις βιομηχανίες φαρμάκου και σοβαρά έσοδα από αυτές.

ΧΡΥΣΑΝΘΗ ΦΑΡΜΑΚΗ και ΣΙΑ Ο Νίκος Μανιαδάκης, παρότι συμμετείχε στην επιτροπή σοφών που υπέβαλε προτάσεις για την πολιτική φαρμάκου και συνεχίζει να συμμετέχει σε όργανα που διαμορφώνουν αυτή την πολιτική, έχει εισοδήματα που προέρχονται από τις φαρμακοβιομηχανίες. Τα έσοδα αυτά μάλιστα είναι μεγάλα, την εποχή που έχει αυτόν τον ρόλο. Η εταιρία ΧΡΥΣΑΝΘΗ ΦΑΡΜΑΚΗ και ΣΙΑ ΕΕ λειτουργεί επί πέντε χρόνια, κλείνοντας συμφωνίες  HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 • 33


Report

Ο Νίκος Μανιαδάκης ταξιδεύει μαζί με τον αναπληρωτή υπουργό Υγείας Μάριο Σαλμά στην Κύπρο, προκειμένου να συμμετάσχουν στο Συμβούλιο Υπουργών Υγείας.

Ο Νίκος Μανιαδάκης εκπροσωπεί το ελληνικό υπουργείο Υγείας ως τεχνοκράτης στις διαπραγματεύσεις με την τρόικα.

34 • HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012

με φαρμακοβιομηχανίες, που αφορούν διάφορα έργα μελέτης. Διαχειριστής της εταιρίας είναι η κυρία Χρυσάνθη Φαρμάκη, η οποία κατέχει το 10% των μετοχών της εταιρίας. Πρόκειται για τη σύζυγο του Νίκου Μανιαδάκη, η οποία είναι γνωστή με το καλλιτεχνικό όνομα Χριστίνα. Το υπόλοιπο 90% της εταιρίας κατέχει ο ίδιος ο Νίκος Μανιαδάκης. Η εταιρία δηλώνει ως έδρα της την οδό Μουσών 29 στην Αθήνα, και έχει δύο καταχωρήσεις κινητών τηλεφώνων με αυτή τη διεύθυνση. Στο διαδίκτυο υπάρχει ένα ακόμη τηλέφωνο ως τηλέφωνο της εταιρίας, το οποίο όμως αντιστοιχεί στο τηλέφωνο του σπιτιού της οικογένειας Μανιαδάκη. Στην οδό Μουσών 29, όμως, δεν υπάρχει πολυκατοικία, αλλά το ιδιόκτητο κτίριο της εταιρίας ΨΗΜΙΤΗΣ ΑΕ, η οποία εμπορεύεται ιατρικά υλικά, απεινιδωτές, βηματοδότες κλπ. Στην εταιρία αυτή ο Νίκος Μανιαδάκης διατέλεσε διευθυντής, και σύμφωνα με την ιδιοκτήτρια της εταιρίας, Ελίνα Ψημίτη, η Χρυσάνθη Φαρμάκη και ΣΙΑ έχει νοικιάσει ένα γραφείο στο κτίριο, με νόμιμα συμβόλαια, τα οποία έληξαν τον Ιούνιο του 2012, με μηνιαίο μίσθωμα 300 ευρώ. Μέσω της εταιρίας «Φαρμάκη», ο Μανιαδάκης έχει εισπράξει εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ από τις φαρμακοβιομηχανίες, υπογράφοντας συμβάσεις έργων ή παρέχοντας υπηρεσίες επί πληρωμή. Το θέμα βεβαίως δεν είναι αν οι συμβάσεις είναι νόμιμες και συνοδεύονται από παραστατικά, αλλά αν το έργο αυτό είναι πραγματικό. Όπως χαρακτηριστικά λέει στο Hot Doc στέλεχος φαρμακοβιομηχανίας, «ο συνηθέστερος τρόπος με τον οποίο οι φαρμακοβιομηχανίες χρηματίζουν γιατρούς είναι να υπογράφουν μαζί τους λογικοφανείς και νόμιμες συμβάσεις για συμμετοχή σε συνέδρια ή μελέτες που δεν μπορούν να ελεγχθούν. Έτσι ο γιατρός κόβει κάποιο παραστατικό και όλα φαίνονται όχι μόνο νόμιμα αλλά και αρκετά επιστημονικά».

Σε κάθε περίπτωση, μπαίνει σοβαρό θέμα ηθικής και δεοντολογίας για το αν κάποιος που συμμετέχει στη διαμόρφωση της πολιτικής του ελληνικού κράτους με «απέναντι» πλευρά τις φαρμακοβιομηχανίες μπορεί ταυτόχρονα να εισπράττει από αυτές, έστω και νόμιμα. Αντίστοιχο ζήτημα ηθικής τάξης τίθεται και για τη Σχολή Δημόσιας Διοίκησης, όπου διδάσκει ο κύριος Μανιαδάκης.

Σαλμάς: «Δεν είναι σύμβουλός μου» Αυτό ακριβώς το θέμα θέσαμε στον αναπληρωτή υπουργό Μάριο Σαλμά, ο οποίος αρνήθηκε πως ο Νίκος Μανιαδάκης είναι άτυπος σύμβουλός του. «Χρησιμοποίησα κατά καιρούς τον κύριο Μανιαδάκη, όπως και άλλους από τη Σχολή Δημόσιας Υγείας, οι οποίοι παρείχαν ως υπάλληλοι του υπουργείου τη βοήθειά τους. Στο ταξίδι στην Κύπρο για το Συμβούλιο Υπουργών ο Μανιαδάκης αντικατέστησε απλώς άλλον συνάδελφό του», μας είπε ο κύριος Σαλμάς. Απέναντι στην άποψη του κυρίου Σαλμά υπάρχουν όχι μόνο μαρτυρίες αλλά και τα πρακτικά των συναντήσεων με την τρόικα, στα οποία ο Νίκος Μανιαδάκης εκπροσωπεί το ελληνικό υπουργείο ως τεχνοκράτης. Στις πρόσφατες συσκέψεις για την αντιμετώπιση της εξάπλωσης του ιού του δυτικού Νείλου, ο Νίκος Μανιαδάκης ήταν αυτός που εκπροσώπησε το υπουργείο Υγείας και τον υπουργό και απηύθυνε μάλιστα επισήμως προσκλήσεις στο Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας (ΕΚΕΑ) και στις φαρμακοβιομηχανίες για διαπραγμάτευση. Ο Νίκος Μανιαδάκης, το 2004, είχε διοριστεί από την κυβέρνηση Καραμανλή διοικητής του πανεπιστημιακού νοσοκομείου Ηρακλείου, όπου μετά την αποχώρησή του αποκαλύφθηκε πως το νοσοκομείο είχε προμηθευτεί χειρουργικά ράμματα σε τιμές 400% πάνω από τις πραγματικές. Ράμματα με τον ίδιο κωδικό στο νοσοκομείο της Σύρου είχαν αγοραστεί στο ένα τέταρτο της τιμής. Ο Νίκος Μανιαδάκης είχε αντικρούσει τότε τις κατηγορίες για τις υπερτιμολογήσεις, λέγοντας πως είχαν μεν τον ίδιο κωδικό, αλλά επρόκειτο για διαφορετικά ράμματα.  


Η απάντηση του Νίκου Μανιαδάκη

Έχω συνεργαστεί με πλήθος φαρμακευτικών επιχειρήσεων στη διάρκεια της πολύχρονης σταδιοδρομίας μου. Δεν κατανοώ την επιμονή σας να με συνδέσετε με οποιονδήποτε άλλο τρόπο με το υπουργείο Υγείας από αυτόν που υπηρεσιακά υφίσταται και τον γνωρίζουν οι πάντες. Σας εξήγησα αναλυτικά και επαναλαμβάνω ότι ως καθηγητής της ΕΣΔΥ και υπαγόμενος υπηρεσιακά στο υπουργείο Υγείας όφειλα, και σε ορισμένες περιπτώσεις έχω κληθεί, να εκφέρω άποψη ή να συμμετάσχω σε συναντήσεις ή εκδηλώσεις που αφορούν την ειδικότητα και την εξειδίκευσή μου, αλλά δεν υπήρξα σύμβουλος υπουργού Υγείας. Εργάστηκα για μια τριετία ως σύμβουλος πολλών επιχειρήσεων σε διαφορετικούς τομείς στον ιδιωτικό τομέα, παρέχοντας υπηρεσίες με την καθόλα νόμιμη επιχείρηση που αναφέρατε, και η οποία πράγματι εδρεύει και ενοικιάζει γραφεία στη διεύθυνση την οποία αναφέρατε, σε γραφεία επιχείρησης της οποίας υπήρξα σύμβουλος και στην οποία καταβάλλεται κανονικά ενοίκιο που συνοδεύεται από τα απαραίτητα παραστατικά. Είναι προφανές ότι κατά την επάνοδό μου στην Ελλάδα, πριν από μια δεκαετία και πριν την εμπλοκή μου σε όποια θέση στη χώρα μας, είχα ήδη αποκτήσει διεθνή εμπειρία και φήμη και παρείχα συμβουλευτικές υπηρεσίες σε πολλές πολυεθνικές επιχειρήσεις στην ημεδαπή και την αλλοδαπή. Οι συνεργασίες μου αυτές είναι αυτονόητο και προφανές ότι προέκυψαν λόγω των σπουδών μου, της εξειδίκευσης και της εμπειρίας μου στον τομέα του φαρμάκου. Πιο συγκεκριμένα, εξαιτίας των γνώσεών μου, ορίστηκα μέλος της Ανεξάρτητης Επιτροπής εμπειρογνωμόνων για την Υγεία στα πλαίσια παρακολούθησης της πορείας εφαρμογής του μνημονίου, στην οποία αναφερθήκατε. Η Επιτροπή αυτή παρέμεινε, εξαιτίας των υποχρεώσεων του προέδρου της, ο οποίος ορίστηκε υπουργός Επικρατείας, στην ο��σία ανενεργή για πάρα πολλούς μήνες. Τελικά παρέδωσε το τελικό συλλογικό της υπόμνημα πολύ εκπρόθεσμα σε σχέση με τον προγραμματισμό και κατά συνέπεια δεν επηρέασε καμία πολιτική απόφαση. Δεν προκύπτει από πουθενά ότι οι όποιες εισηγήσεις υποστήριξαν πολιτικές και για τον λόγο αυτό στο τελευταίο μνημόνιο υποβαθμίστηκε σημαντικά ο ρόλος της. Τα παραπάνω προκύπτουν από την επισκόπηση του εφαρμοστικού νόμου του μνημονίου για τον τομέα της Υγείας (4052/2012), ο οποίος δεν έχει σχέση με το πόρισμα και τις εισηγήσεις της ως άνω επιτροπής και στου οποίου

την προετοιμασία δεν συμμετείχε μέλος της ως άνω επιτροπής. Όσον αφορά τις καταγγελίες περί εικονικότητας των συμβάσεων από την εταιρία μου, τα έργα που υλοποιούμε στην εταιρία αφορούν σε πολλές περιπτώσεις μελέτες εκτίμησης της επιδημιολογίας και του φόρτου διάφορων ασθενειών για το σύστημα Υγείας, καθώς και της σχέσης κόστουςοφέλους των θεραπειών. Οι μελέτες αυτές απαιτούν πολύμηνη προσπάθεια για την ολοκλήρωσή τους από πλήθος μελετητών-ερευνητών, οι οποίοι αμείβονται. Για παράδειγμα, αφορούν υλοποίηση ερευνών παρακολούθησης εκατοντάδων ασθενών για έναν ή πολλούς μήνες, κατά τη διάρκεια των οποίων ερευνητές τούς επισκέπτονται και συλλέγουν στοιχεία για την κατανάλωση υγειονομικών υπηρεσιών και την ποιότητα της ζωής τους. Επίσης, δύναται να αφορούν τη δειγματοληψία και τη διενέργεια τηλεφωνικών συνεντεύξεων με χρήση ανεξάρτητων ειδικών call centers, τα οποία τηλεφωνούν σε χιλιάδες νοικοκυριά ανά την επικράτεια και συλλέγουν πληροφορίες. Αντιλαμβάνεστε, φαντάζομαι, ότι οι διατιθέμενοι προϋπολογισμοί καλύπτουν πλήθος δαπανών για ανθρώπινο δυναμικό (στατιστικούς, συνεντευκτές, μαθηματικούς, ιατρούς, νοσηλευτές, κ.ά.), αναλώσιμα, διαμονή, σίτιση και μετακίνηση. Στα πλαίσια αυτά, τα σχετικά συμβόλαια και τα παραστατικά προηγούνται κατά πολύ των αναλύσεων και παρουσιάσεων σε διεθνή συνέδρια και περιοδικά. Αφορούν πλήθος ερευνητών, οι οποίοι αμείβονται με δελτίο παροχής υπηρεσιών και οι οποίοι εμπλέκονται σε όλο τον κύκλο διενέργειας των μελετών, και αυτό προκύπτει επιπρόσθετα από τη συμμετοχή τους στις παρουσιάσεις σε διεθνή φόρα και σε δημοσιεύσεις σε έγκριτα περιοδικά. Συμπερασματικά, οι μελέτες και οι αναλύσεις αυτές έχουν συγκεκριμένο περιεχόμενο και χρονοδιάγραμμα και παρουσιάζονται σε επίσημα διεθνή φόρα, και σε αυτές συμβάλει πλήθος ερευνητών. Επίσης, σε πολλές περιπτώσεις αφορούν άλλες χώρες και όχι την Ελλάδα. Σε κάθε περίπτωση, απορρέουν από την εξειδίκευση και τη φήμη της ομάδας που τις διενεργεί. Έτσι, οι καταγγελίες είναι παντελώς ανυπόστατες, δεν υφίσταται δε ουδεμία εικονικότητα συμβάσεων, γεγονός που είναι αυταπόδεικτο από όσα αναλυτικά σας εξέθεσα ανωτέρω. Οι καταγγελίες που σας υποβλήθηκαν είναι ανακριβείς, συκοφαντικές, και έχουν προφανώς στόχο να με πλήξουν επαγγελματικά και ηθικά.

Απάντηση ΗΟΤ DOC Στην απάντησή του ο κ. Μανιαδάκης υποστηρίζει δύο πράγματα: ότι δεν είναι σύμβουλος του υπουργείου Υγείας και ότι οι σχέσεις του με τις εταιρίες σχετίζεται με το καλό βιογραφικό του. Σε ό,τι αφορά το αν είναι σύμβουλος ή όχι, φαίνεται από τα ρεπορτάζ και από δεκάδες μαρτυρίες. Σε ό,τι αφορά τη σχέση του με τις φαρμακευτικές, ακόμη και αν οφείλεται στο επιστημονικό του έργο, δεν παύει να τίθεται θέμα ηθικής τάξης. Επειδή ο κ. Μανιαδάκης είναι, ως καθηγητής της Σχολής Δημόσιας Υγείας, δημόσιος υπάλληλος, προφανώς τίθεται θέμα και ποινικών ευθυνών. Ο κ. Μανιαδάκης, σε επικοινωνία που είχαμε μαζί του, είχε δεσμευτεί ότι θα μας προσκομίσει όλα τα στοιχεία για τις συμβάσεις με τις φαρμακευτικές εταιρίες που καταρχάς αποδεικνύουν ότι έκανε πραγματικό έργο για αυτές και όχι εικονικό. Τελικώς δεν το έκανε.

HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 • 35


Masqué. Doc Του Θανάση Καρτερού

Μανόλης Κεφαλογιάννης Αν είστε πέντε, φύγετε, αν είστε δέκα, ελάτε…

Μ

Ο Μανόλης, πρώην υπουργός του Κώστα Καραμανλή, πρώην διαγραμμένος από τον Σαμαρά, νυν και αεί γόνος της αειθαλούς και πολυκλάδου πολιτικής οικογένειας των Κεφαλογιάννηδων, συγγενούς και φίλης της επίσης αειθαλούς και πολυκλάδου επιχειρηματικής οικογένειας των Βαρδινογιάννηδων, είναι ο νέος γραμματέας της ΝΔ. Με την αξία του κι όχι με ξένες πλάτες. Εξ ου και προτρέχουμε να αναφωνήσουμε, μαζί με το κόμμα που τον εξέλεξε και τον αρχηγό που τον πρότεινε και τον στήριξε: Άξιος, άξιος!

36 • HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012

άλιστα, άξιος. Διότι, πρώτον, ο Μανόλης φημίζεται για την ευφυΐα του. Ιδού ένα δείγμα της, αλιευμένο από την ανάλυσή του για τις αιτίες της σημερινής ελληνικής τραγωδίας: «Με την επί δεκαετίες σοβιετικού τύπου παρεμβατική πολιτική του κράτους στην οικονομία, φτάσαμε στην κατάρρευση του συστήματος, αλλά και του κοινωνικού κράτους. Οι ιδέες του Μπρέζνιεφ φταίνε συνεπώς για όσα τραβάμε». Ποιος το σκέφτηκε αυτό; Και τίνος το θηριώδες IQ αποδεικνύει; Δεύτερον, ο Μανόλης εδραίωσε την πολιτική του επιρροή με την παροιμιώδη πολιτική του σωφροσύνη. Διαφώνησε με την υποστήριξη από τον Σαμαρά του δευτέρου μνημονίου, διαγράφτηκε, μπερδεύτηκε σε συζητήσεις με τον Καμμένο για τη δημιουργία των Ανεξάρτητων Ελλήνων, αλλά η σωφροσύνη του τελικά επικράτησε. Έκανε εγκαίρως τη δήλωση μετανοίας που του ζητήθηκε, επέστρεψε ταπεινά στην παράταξη, ψήφισε όλους τους εφαρμοστικούς νόμους του μνημονίου που είχε καταψηφίσει, και φυσικά ανταμείφθηκε από τον αρχηγό και το κόμμα του. Έτσι που να μπορεί σήμερα να δηλώνει με αποφασιστικότητα, απαντώντας σε ερώτηση αν θα μπορέσει να πείσει τους συναδέλφους του να ψηφίσουν τα σκληρά μέτρα, με δεδομένο ότι διαφώνησε πριν λίγο καιρό με τον καταστατικό τους χάρτη – το μνημόνιο: «Εύκολη λύση δεν υπάρχει. Δύσκολες αποφάσεις θα υπάρξουν για όλους μας». Κατά τα άλλα τον καλύπτει, όπως διέρρευσε από το περιβάλλον του, η ρήση του Σαμαρά: «Ουδείς αναμάρτητος». Τρίτον, ο Μανόλης προέρχεται από οικογένεια με ανεπίληπτη εθνικοφροσύνη, που υπηρέτησε και υπηρετεί την πατρίδα από θέσεις εξουσίας και εθνικής ευθύνης εδώ και πολλά χρόνια. Δύο τουλάχιστον θείοι του διατέλεσαν υπουργοί, η

ξαδέλφη Όλγα είναι νυν υπουργός τουρισμού και ο ξάδελφος Γιάννης βουλευτής. Η οικογένεια έχει τόσο βαθιές ρίζες στην τοπική κοινωνία, ώστε ο μακαρίτης ο Γιάννης, υπουργός και κολλητός του Καραμανλή του νεότερου, να καταδικαστεί γιατί πιάστηκε να προστατεύει ακριβώς κάποιες ρίζες –από χασίσι– και τον διωκόμενο καλλιεργητή τους. Και τέλος, last but not least, η πολιτική οικογένεια των Κεφαλογιάννηδων έχει δεσμούς αίματος με την αδαμάντινη επιχειρηματική οικογένεια των Βαρδινογιάννηδων, γεγονός που δεν υπονομεύει φυσικά την αξιοκρατία στο κόμμα της ΝΔ, αποτελεί όμως πιστοποιητικό προσήλωσης στην πατρίδα και στην παράταξη. Με όλα αυτά τα προτερήματα είναι φυσικό ο Μανόλης να δηλώνει με γενναιότητα (αν είστε πέντε, φύγετε, αν είστε δέκα, ελάτε…) ότι στόχος του είναι να τα αλλάξει όλα στη ΝΔ, για να μπορέσει η ΝΔ να αλλάξει την Ελλάδα. Αλλά δεν αρκείται σ’ αυτό. Στόχος του είναι επίσης να αλλάξει και τη νοοτροπία όσων ακολουθούν τον ΣΥΡΙΖΑ, πράγμα για το οποίο δεσμεύτηκε στην πρώτη συνέντευξη μετά την εκλογή του, χαρακτηρίζοντας όσους υπέκυψαν εκλογικά στη γοητεία της αριστεράς βραδυπορούν τμήμα του συστήματος και της κοινωνίας. Ανακάλυψε μάλιστα αναλογίες –η ευφυΐα που λέγαμε– μεταξύ Χίτλερ και ΣΥΡΙΖΑ, τις οποίες ουδείς μέχρι σήμερα είχε διακρίνει. Με αποτέλεσμα να γίνει σαφής όχι μόνο ο φιλόδοξος στόχος του, αλλά και τα μέσα τα οποία είναι έτοιμος να χρησιμοποιήσει για να τον πετύχει. Διαφωνεί λοιπόν κανείς ότι η ΝΔ του Σαμαρά έχει επιτέλους τον γραμματέα που της αξίζει;  


Πνεύμα Αντιλογίας Του Πέτρου Τατσόπουλου

Στον κήπο με τα θηρία Ε Η ιστορία επαναλαμβάνε­ ται ως φάρσα, σύμφωνοι, αλλά όχι πάντοτε. Η αλήθεια είναι ότι επαναλαμβάνεται –όταν επαναλαμβάνεται– σε πλείστες όσες παραλλαγές. Άλλοτε ως τραγωδία χειρότερη από την αρχική, άλλοτε ως δράμα με στοιχεία κωμωδίας, άλλοτε ως σπαρταριστή παρωδία κ.ο.κ. Δεκάδες ανεξάρτητες μεταβλητές, με κυρίαρχη ανάμεσά τους την ιστορική μνήμη, ορίζουν πόσο καλά ή πόσο άθλια θα ανέβει εκ νέου η παλιά παράσταση.

38 • HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012

άν η ιστορική μνήμη ενός λαού βρίσκεται στα μαύρα της τα χάλια, σκόπιμο είναι να μην περιμένει έλεος από την ίδια την ιστορία. Σαν εκείνο το παλικάρι που βασανίζουν απάνθρωπα οι γκεσταπίτες χωρίς να του αποσπούν λέξη, κι εκείνο κάθε βράδυ στο κελί του χτυπάει το κεφάλι του στον τοίχο και μουρμουρίζει: «Θυμήσου, ρε μαλάκα, θυμήσου...». Πυροδότησε αυτές τις σκέψεις –και άλλες, πιο δυσοίωνες– το εκπληκτικό non fiction novel του Έρικ Λάρσον «Στον Κήπο με τα Θηρία» (Μεταίχμιο), που διάβασα φέτος το καλοκαίρι. Ο Λάρσον ακολουθεί αφηγηματικά κατά πόδας τον καλών προθέσεων αμερικανό πρεσβευτή Ντοντ και τη νυμφομανή κόρη του στο Βερολίνο, την κρίσιμη περίοδο 1933-34, λίγους μήνες μετά την ανάληψη της εξουσίας από τον Χίτλερ, όταν κανένας ακόμη δεν γνωρίζει πόσο σοβαρά θα πρέπει να πάρει τον καραγκιοζάκο με το μουστάκι του Τσάρλι Τσάπλιν. Στα άδυτα του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών δύο εκ διαμέτρου αντίθετες ομάδες συγκρούονται: Εκείνοι που θέλουν να τρίξουν τα δόντια στον Φύρερ (ανάμεσά τους και ο κατά τα λοιπά χαμηλότονος Ντοντ) κι εκείνοι που θέλουν να καταπραΰνουν τα νεύρα του, να τον πάρ��υν με το μαλακό, μπας και τον φέρουν με τα νερά τους. Πρωτεύοντα λόγο μεταξύ των δεύτερων έχουν οι αμερικανοί τραπεζίτες. Το χρέος της Γερμανίας προς τις αμερικανικές τράπεζες είναι δυσθεώρητο, και οι τραπεζίτ ε ς δ ι κ α ί ω ς ε ι κ ά ζο υ ν ότ ι έ να ς εξαγριωμένος Χίτλερ από ηθικοπλαστικά κηρύγματα περί δημοκρατίας θα είναι ίσως λιγότερο πρόθυμος να το ξεχρεώσει. Εάν όλα αυτά σας θυμίζουν κάτι, καλώς κάνουν και σας το θυμίζουν. Ο Λάρσον δεν προβαίνει σε ετεροχρονισμένες κρίσεις –μια τόσο συνήθη παγίδα για την πλειονότητα των ιστορικών– και δεν χρησιμοποιεί την ύστερη γνώση μας για το μονοπάτι που ακολούθησαν οι εξελίξεις.

Μοιράζεται με τους ήρωές του την ίδια αγωνία και τις ίδιες αμφιβολίες, μετατρέποντας έτσι ένα ιστορικό ανάγνωσμα σε θρίλερ. Θα διολισθήσουμε στον Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο ή θα τον αποφύγουμε; Θα συμφιλιωθεί ο έξαλλος ηγέτης με τη φωνή της σωφροσύνης ή θα μεθύσει (αυτός που δεν άγγιζε ούτε ποτήρι κρασί) από τις επαγγελίες του και θα επιχειρήσει να τις πραγματώσει μ’ ένα βαγκνερικό λουτρό αίματος; Η Νύχτα των Μεγάλων Μαχαιριών, τον Ιούνιο του 1934, τουτέστιν η εκκαθάριση –κατ’ εντολή του Χίτλερ– των ναζιστικών Ταγμάτων Εφόδου από την ακραία ηγεσία τους, τον Ερνστ Ρεμ και τους τραμπούκους του, θα «αναγνωστεί» από τους ξένους παρατηρητές ως σπονδή του Φύρερ στη μετριοπάθεια, όπως φαινομενικά μοιάζει να είναι, ή ως προεόρτια της μεγαλύτερης σφαγής που γνώρισε ποτέ η ανθρωπότητα, όπως διαισθάνεται ο Ντοντ; Εδώ σε θέλω, κάβουρα. Η Δημοκρατία της Βαϊμάρης, που εκείνη τη χρονιά πνέει τα λοίσθια, έχει πολλές ομοιότητες με τη δική μας δημοκρατία, αλλά και άλλες τόσες διαφορές – δεν μας περισσεύει εδώ χώρος για να τις παραθέσουμε. Επισημαίνουμε μονάχα μία ομοιότητα, που διατρέχει από αρχής μέχρι τέλους την αφήγηση – και είναι ανατριχιαστική. Δεν τεστάρουν μόνο οι ξένοι τον Χίτλερ. Τεστάρει και ο Χίτλερ τους ξένους. Με μικρά, προσεχτικά βήματα αποθράσυνσης δοκιμάζει διαρκώς «ως πού τον παίρνει», έως ποιο σημείο οι ξένοι θα επαναπαύονται σε διπλωματικά διαβήματα διαμαρτυρίας και από ποιο σημείο θα αναλάβουν δράση εναντίον του. Είναι ίσως αυτή η πιο εκκωφαντική προειδοποίηση από το βιβλίο του Λάρσον. Σημασία δεν έχει ως πού είναι αποφασισμένος ο μανιακός να προχωρήσει. Σημασία έχει ως πού εσύ του επιτρέπεις.  


Εκδοροσφαγεύς

Στη λύση Λιάτσου κατέληξαν για την ΕΡΤ. Αυτό σημαίνει ένα από τα δύο: Ή δεν είχαν άλλο, ή τον θεωρούν τον καλύτερο. Αν δεν είχαν άλλο, να τους θυμίσω πως υπάρχει και η τηλεοπτική παρτενέρ του Αιμίλιου, Τζούλια. Αν τον θεωρούν τον καλύτερο, τότε να ρωτήσω τι έχει ο Τσιλιμπουνιδάκης.

Δύο σκηνές θα μείνουν ανεξίτηλες από την τηλεοπτική πορεία του πρωτοπόρου παρουσιαστή. Η μία που η Πετρούλα σηκώνει το βρακάκι της αφήνοντάς τον να ατενίζει λάγνα την hardcore ενημέρωση. Η άλλη όταν γονατίζει μπροστά στη Βίσση. Και δεν είναι που γονάτισε. Την σήκωσε αγκαλιά, την φίλησε και, πριν προλάβει να κάνει οτιδήποτε άλλο, η Άννα ρώτησε: «Καλά τι πίνεις;» Και ο ετοιμόλογος anchorman απάντησε: «Εγώ Dewars, εσύ;» Τελικά η Ελλάδα περιστρέφεται γύρω από τη Βίσση. Ο Σαμαράς που είχε παρτίδες μαζί της έγινε πρωθυπουργός. Και ο Αιμίλιος ίσα που γονάτισε μπροστά της κι έγινε διευθυντής στην ΕΡΤ. Άντε να δω τον Καρβέλα πρόεδρο Δημοκρατίας. «Ακόμη και τον Ιησού να βάζαμε στην ΕΡΤ, πάλι δεν θα άρεσε», είπε ο Σίμος Κεδίκογλου για να υπεραμυνθεί την επιλογή Λιάτσου. Και αφού δεν μπορούν να βάλουν τον Ιησού, είπαν να δοκιμάσουν κανένα Λάζαρο. Το επίτευγμα του Σίμου Κεδίκογλου είναι άλλο: Επανέφερε στις μετρήσεις ραδιοφώνου την αμαρτωλή Focus Bari. Την είχε πετάξει από τα μητρώα ο Ραγκούσης, γιατί την τσάκωσε να έχει στο μετοχικό της

40 • HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012

Ευτυχώς η ΕΡΤ δεν λειτουργεί με βιογραφικά. Θα χρειαζόταν ένα φορτηγό για να μεταφέρει ο Λιάτσος τις δημοσιογραφικές επιτυχίες. Η Άντζελα, η Τζούλια, η Πετρούλα…

διαφημιστική. Ε αφού έβγαλε τη διαφημιστική, σου λέει ο Σίμος, έγινε και τίμια. Ε ναι, άμα βάλει σταυρουδάκι στον λαιμό ο κλέφτης μπορεί και ν’ αγιάσει. Η Όλγα εδώ και μέρες τρέμει. Αποκαλύφθηκε πως είχε εταιρία μέσω της οποίας έκανε δημόσιες σχέσεις για εταιρίες οπλικών συστημάτων. Αυτό θα πει μάχιμη δημοσιογραφία. Τζουκ μποξ ήταν παλιά ένα μηχάνημα που έριχνες κέρμα και έπαιζε ό,τι τραγούδι ήθελες. Μεγάλη εφεύρεση. Και με μεγάλη πέραση. Ο Γιώργος Παπανδρέου είχε τη μεγαλύτερη επιτυχία της ζωής του. Έβαλε υποψηφιότητα για πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς χωρίς αντίπαλο και κατάφερε να βγει. Στην οποία Διεθνή εμφανίστηκε με τροπικό μαύρισμα. Διακοπές; Δεν νομίζω. Αντιρατσιστικός συμβολισμός. Το Πρώτο Θέμα υποστηρίζει πως κατάφερε να νοικιάσει τον Γιώργο για ομιλία με 46.000 δολάρια την ώρα. Τα γεύματα και οι χαιρετούρες είναι μια δωρεάν προσφορά, δεν τιμολογείται. Τώρα καταλαβαίνω γιατί πληρώσαμε τόσα λεφτά ως χώρα. Ακούγαμε τον Γιώργο επί ώρες και αυτός χρέωνε.

Ο Σαμαράς πήρε τον Δένδια και πήγαν να πιουν έναν καφέ στην Ομόνοια. Για να δουν, λέει, αν καθάρισε. Βρέθηκε τυχαία μάλιστα κάποιος και είπε στον Σαμαρά: «Μόνο εσύ θα μας σώσεις». Πληροφορίες λένε πως ήταν ξάδερφος αυτού που ήθελε να δώσει τη σύνταξή του στον Γιώργο για το κράτος. Χάλασε και η Ομόνοια. Δεν φτάνανε τα πρεζάκια και τα κλεφτρόνια, τώρα μαζεύονται και πολιτικοί. Μετά το επαναστατικό ΠΑΣΟΚ και το βαθύ ΠΑΣΟΚ, πάμε στο ευαγγελικό ΠΑΣΟΚ. Στο οποίο τον ρόλο του Αντρέα θα τον παίζει ο Αντρέας Λοβέρδος. Ραγδαίες και αποφασιστικές αλλαγές θα κάνει ο Βενιζέλος. Κάνει τις ακτίνες στον ήλιο του ΠΑΣΟΚ από εννιά, επτά. Είναι πιστός στη λογική να κάνει τα τρία, δύο. 


Τα «δικά μας παιδιά» στον ρουσφετολογικό… μύλο της πλατείας Συντάγματος


Νεποτισμός Βουλευτών

Οικογενειακή ΒΟΥΛΗμία Η πατρωνία στην Ελλάδα αποτελεί δυστυχώς, κατά γενική ομολογία, τον ακρογωνιαίο λίθο της νεότερης –και όχι μόνο– πολιτικής ιστορίας του τόπου. Η λογική του «βύσματος» και του «μπάρμπα στην Κορώνη» έχει αναθρέψει γενιές ολόκληρες, διαμορφώνοντας μια ζοφερή πραγματικότητα, ένα αίσθημα μοιρολατρικής αποδοχής της φυσικής εξέλιξης των πραγμάτων, όταν έχει κανείς τις κατάλληλες γνωριμίες, ή ακόμη περισσότερο την τύχη να συνδέεται συγγενικά με ανθρώπους που βρίσκονται στο προσκήνιο της πολιτικής ζωής του τόπου. Στρατιές χιλιάδων «δικών μας παιδιών» έχουν παρελάσει στους διαδρόμους της Βουλής, εξασφαλίζοντας σε καιρούς «παχιών αγελάδων» διόλου ευκαταφρόνητες μηνιαίες απολαβές, εφ’ όρου ζωής εξασφάλιση, παχυλά εφάπαξ και δεκάδες άλλα σκανδαλώδη προνόμια. Του Νίκου Ανδριόπουλου

Η

οικονομική εξαθλίωση των ημερών μας, ωστόσο, με τις αλλεπάλληλες περικοπές σε μισθούς και συντάξεις, σε σημείο που η απλή καθημερινή επιβίωση να φαντάζει άθλος και ο κοινωνικός ιστός να έχει γίνει κυριολεκτικά κουρέλια, θα περίμενε κανείς ότι θα έβαζε –έστω προσωρινά– ένα τέλος στο πελατειακό σύστημα των προσλήψεων μετακλητών υπαλλήλων, οι οποίοι εν συνεχεία μονιμοποιούνται από την πίσω πόρτα και ουσιαστικά εξισώνονται με τους επιτυχόντες του ΑΣΕΠ. Την ώρα όμως που η εσωτερική τρόικα, με τις ευλογίες και την κάλυψη της «κακής ξενόφερτης τρόικας», ετοιμάζεται να πετσοκόψει εκ νέου διά της μεθόδου του Προκρούστη ό,τι έχει απομείνει από το υστέρημα μισθωτών και συνταξιούχων, ορισμένοι πολιτικοί φροντίζουν να θυμίζουν προκλητικά πώς φτάσαμε σε αυτό το τέλμα… Νέοι μετακλητοί υπάλληλοι, οι οποίοι τυγχάνει να είναι και στενοί

συγγενείς βουλευτών, βολεύονται στα… ουρί του Παραδείσου του ελληνικού Κοινοβουλίου. Οι πρακτικές διορισμού ανθρώπων του στενού οικογενειακού περιβάλλοντος βουλευτών σχοινοβατούν στη λογική του «ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό;», και είναι γνωστές σε όλα τα μέλη του Κοινοβουλίου. Παρά τις πρωτόγνωρες οικονομικές συγκυρίες και τη λαϊκή κραυγή για ένα –επιτέλους– κράτος δικαίου, ισονομίας και αξιοκρατίας, δεν έχουν προκαλέσει αντιδράσεις και, με εξαίρεση την πρόσφατη επιστολή 16 βουλευτών της ΔΗΜΑΡ, περνούν χωρίς να ανοίξει ρουθούνι και δεν ανακαλούνται, με τους ίδιους τους βουλευτές να μην έχουν καν την ευθιξία να απολογηθούν, πόσο μάλλον να υποβάλλουν την παραίτησή τους. Πρόκειται για διακομματικές πρακτικές που ακολουθούνται χρόνια τώρα, κυρίως από τα δύο κόμματα εξουσίας. Μετακλητούς υπαλλήλους στη Βουλή δικαιούνται οι: πρόεδρος της Βουλής,

αντιπρόεδροι, γενικός γραμματέας, ειδικός γραμματέας, πρώην πρόεδροι της Βουλής, πρόεδροι των Κοινοβουλευτικών Ομάδων, πρώην πρωθυπουργοί που διατέλεσαν βουλευτές και αρχηγοί κόμματος, πρώην αντιπρόεδροι κυβερνήσεων και πρώην πρόεδροι Κοινοβουλευτικών Ομάδων. Αποτέλεσμα αυτού του δικαιώματος είναι να επιβαρύνεται ο ετήσιος προϋπολογισμός της Βουλής, σύμφωνα με τον σχετικό κωδικό, με 2.791.700 ευρώ για περισσότερους από 150 μετακλητούς «ημετέρους» στα γραφεία όσων πληρούν τις προαναφερθείσες προϋποθέσεις. Σε αυτούς προστίθενται και δεκάδες άλλοι, οι οποίοι έχουν κατά καιρούς διοριστεί από βουλευτές και εν συνεχεία απέκτησαν τη δημοσιοϋπαλληλική μονιμότητα με το νόμο Σιούφα του 2009, που λειτούργησε εν προκειμένω ως «κολυμβήθρα του Σιλωάμ».  

HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 • 43


Νεποτισμός Βουλευτών

Γιάννης Τραγάκης

Π

ώς γίνεται ο αντιπρόεδρος του ελληνικού Κοινοβουλίου να έχει προχωρήσει προκλητικά στον διορισμό όχι ενός αλλά τεσσάρων μελών ��ης οικογένειάς του στη Βουλή και να παραμένει στη θέση του, χωρίς να υπάρχει καμία απολύτως συνέπεια τόσο για τον ίδιο όσο και για τους διορισθέντες, την ώρα που στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων βρίσκονται οι απολύσεις δεκάδων χιλιάδων υπαλλήλων του Δημοσίου με τον φερετζέ της εφεδρείας; Ο πρώτος αντιπρόεδρος της Βουλής και πρώην πρόεδρος της εξεταστικής επιτροπής για την πολύκροτη υπόθεση των TOR M1 είχε φροντίσει να αποκαταστήσει στο παρελθόν την κόρη του και τον γαμπρό του. Η κόρη του, Αργυρώ Τραγάκη-Λεοντή,

Βύρων Πολύδωρας απασχολείτο στο πολιτικό του γραφείο και μονιμοποιήθηκε στη Βουλή με τον νόμο Σιούφα, το 2009. Ο σύζυγος της κόρης του, Αναστάσιος Λεοντής, είχε προσληφθεί σε δημοτικό ραδιόφωνο το 1985 και στη συνέχεια ως διά μαγείας αποσπάστηκε στο Κανάλι της Βουλής, για να μονιμοποιηθεί και ο ίδιος αργότερα, επίσης με τον νόμο Σιούφα. Στις 31-07-2012, δηλαδή εν μέσω διαπραγματεύσεων για αιματηρές περικοπές και απολύσεις και λίγες ημέρες μετά την ανάληψη της αντιπροεδρίας της Βουλής, ο κ. Τραγάκης φρόντισε να αποκαταστήσει επαγγελματικά και την αδελφή του γαμπρού του στο ρουσφετολογικό χωνί που ονομάζουν Κοινοβούλιο. Με απόφαση λοιπόν του προέδρου της Βουλής, στο γραφείο του κ. Τραγάκη διορίστηκε η Καλλιόπη Λεοντή, αδελφή του γαμπρού του Αναστάσιου Λεοντή. Η ασυδοσία και το πάρτι διορισμών όμως, όπως φαίνεται, δεν σταματά εκεί, αφού η σύζυγος του γιου του τυγχάνει να είναι και αυτή μόνιμη υπάλληλος της Βουλής. Η δικηγόρος Έσμη ΚρουστάληΤραγάκη διορίστηκε ως μετακλητή υπάλληλος στη Βουλή το 2004, για να συνδράμει στο έργο της εξεταστικής επιτροπής που διερευνούσε το σκάνδαλο TOR-M1. Πρόεδρος της εξεταστικής ήταν ο κ. Τραγάκης. Η κ. Κρουστάλη-Τραγάκη μονιμοποιήθηκε, όπως και το… σόι της, με τον καθαρτήριο νόμο Σιούφα.

44 • HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012

Τ

ην πεπατημένη αυτή είχε ακολουθήσει νωρίτερα και ο έτερος γαλάζιος αντιπρόεδρος, Βύρων Πολύδωρας, ο οποίος εκτέλεσε χρέη αντιπροέδρου για κάτι περισσότερο από… 24 ώρες! Ο κ. «στρατηγός άνεμος» πρόλαβε την πρώτη και μοναδική ημέρα της προεδρίας του, στις 23-72012, με το υπ’ αριθ. ΦΕΚ 344/23-7-2012, υπ’ αριθμ. 8 5 74 / 6 1 0 0 / 1 1 - 7 - 2 0 1 2 , να διορίσει σε οργανική θέση μετακλητού υπαλλήλου στο γραφείο του την κόρη του. Ο διορισμός της Μαργαρίτας Πολύδωρα στο γραφείο του πατέρα της, Βύρωνα Π ολύ δ ω ρ α , ω ς πρ ώ ην προέδρου της Βουλής, επανεπιβεβαιώθηκε, μετά τις δεύτερες εκλογές, από τον

νέο πρόεδρο της Βουλής, Β. Μεϊμαράκη, στις 11-7-2012. Τουλάχιστον προκλητική μπορεί να χαρακτηριστεί η ανύπαρκτη αντίδραση του προέδρου της Βουλής, αφού ο κ. Πολύδωρας προφανώς δεν αισθάνθηκε υποχρεωμένος να απολογηθεί για το θέμα και επέλεξε την υπερασπιστική γραμμή της σιωπής, ευελπιστώντας πιθανότατα ότι το ζήτημα απλώς θα ξεχαστεί. Παλαιότερα, όσο βρισκόταν στο τιμόνι του υπουργείου Δημόσιας Τάξης, επί πρωθυπουργίας Καραμανλή, ο κ. Πολύδωρας είχε αποσπάσει τις δύο κόρες του στο υπουργικό του γραφείο. Μάλιστα, όταν το εν λόγω θέμα είδε το φως της δημοσιότητας, ο κ. Πολύδωρας είχε υπερασπιστεί την επιλογή του, αρνούμενος τις κατηγορίες περί ευνοιοκρατίας, υποστηρίζοντας σε συνέντευξή του στο περιοδικό «Ταχυδρόμος» ότι «Τις έχω εδώ για να εκπαιδεύονται στη σύγχρονη διοικητική γραφειοκρατία. Κυρίως τις θέλω εγώ κοντά μου και μάλιστα η αμοιβή τους είναι, εν παρενθέσει, ένας μισθός και για τις δύο. Όχι δύο, αλλά ένας ταπεινός μισθός».


…Και τα άλλα παιδιά

Φίλιππος Πετσάλνικος

Ο

ι διορισμοί από βουλευτές συγγενών και κοντινών οικογενειακών προσώπων δεν είναι όμως επ’ ουδενί αποκλειστικό προνόμιο της ΝΔ. Ο πρώην πρόεδρος της Βουλής και παλαιό στέλεχος του ΠΑΣΟΚ, το όνομα του οποίου είχε ακουστεί και για την ανάληψη της πρωθυπουργίας μετά την αποχώρηση του Γ. Παπανδρέου, Φίλιππος Πετσάλνικος, έχει προχωρήσει στην πρόσληψη της μνηστής του ανιψιού του ως μετακλητής υπαλλήλου στο γραφείο του στη Βουλή. Συγκεκριμένα, ο κ. Πετσάλνικος, με το ΦΕΚ 367/31-7-2012, λίγες ημέρες δηλαδή μετά τον διορισμό της κόρης του κ. Πολύδωρα και ενώ ο ίδιος δεν ήταν πλέον καν

βουλευτής, διόρισε την Όλγα Καλύβα του Χρήστου, απόφοιτο Λυκείου και μνηστή του ανιψιού του και γιου τού πρώην δημάρχου Μακεδνών, Κωνσταντίνου Πετσάλνικου, στο γραφείο που διατηρεί στη Βουλή ως πρώην πρόεδρος.

Ο

ι περιπτώσεις όμως του βολέματος «ημετέρων», τις πιο πολλές φορές με τη δικαιολογία ότι πρόκειται για θέσεις ευθύνης και απόλυτης εμπιστοσύνης που δεν μπορούν εύκολα να καλυφθούν, σε συνδυασμό με την ασάφεια και την ανυπαρξία σχετικού νομοθετικού πλαισίου, δεν σταματούν εδώ. Ενδεικτικές είναι οι περιπτώσεις της ανιψιάς του πρώην αντιπροέδρου της Βουλής και βουλευτή του ΛΑΟΣ Βαΐτση Αποστολάτου, η ανιψιά της Έλσας Παπαδημητρίου, η κόρη του πρώην υπουργού Πέτρου Μολυβιάτη, η κόρη του κουνιάδου και ο γιος του κουμπάρου του ανθρώπου που φρόντισε να μονιμοποιήσει, ασχέτως

κομματικής απόχρωσης, τους μετακλητούς υπαλλήλους το 2009, Δημήτρη Σιούφα, καθώς και η κόρη του πρώην αντιπροέδρου της κυβέρνησης Παπανδρέου, Θεόδωρου Πάγκαλου, η οποία μετά τη δημοσιοποίηση του διορισμού της παραιτήθηκε. Η περίπτωση Τραγάκη προκάλεσε, έστω και για το θεαθήναι, την αντίδραση του πρωθυπουργού, ο οποίος έδωσε εντολή να θεσμοθετηθεί η απαγό ρ ε υ σ η π ρ ο σ λήψ ε ω ν συζύγων και συγγενών μέχρι 2ου βαθμού για το σύνολο των κρατικών λειτουργών, που δύνανται να προσλαμβάνουν μετακλητούς δημόσιους υπαλλήλους, αφήνοντας ωστόσο για το μέλλον την εξέταση των λεπτομερειών για τη θεσμοθέτηση των περιορισμών που θα αφορούν το καθεστώς προσλήψεων μετακλητών δημόσιων υπαλλήλων. Αυτό όμως που πέρασε στα ψιλά γράμματα είναι ότι η πρωτοβουλία Σαμαρά δεν θα έχει αναδρομική ισχύ, καθώς και ότι από τις 17 Ιουλίου έως τις 28 Αυγούστου στο πρωθυπουργικό γραφείο στη Βουλή διορίστηκαν 11 μετακλητοί υπάλληλοι… 

HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 • 45


Θεωρίες συνομωσίας Της Lady Lilith

Είναι η ιστορία, ηλίθιε Κάθε συνωμοσιολόγος που σέβεται τον εαυτό του γνωρίζει ότι η οικονομική κρίση είχε προβλεφθεί πριν από 40 αιώνες! Οι πραγματικά πεφω­ τισμένοι συνωμο­σιολόγοι, και όχι εκείνοι που ψάχνουν τη Νέα Τάξη Πραγμάτων στα κιτάπια των Illuminati, γνωρίζουν ότι η οικονομική κρίση που βιώνει ο πλανήτης είχε προβλεφθεί πριν από 4.000 χρόνια και δεν οφείλεται σε μυστικές οργανώσεις που γεννήθηκαν μόλις τον 18ο αιώνα. Παρά το γεγονός ότι πλασάρουν μια εύπεπτη θεωρία για τους «Πεφωτισμένους», η αλήθεια είναι αλλού.

Γ

ιατί είναι, τουλάχιστον, αφελές στους κύκλους των συνωμοσιολόγων να πιστεύει κανείς ότι μια μυστική οργάνωση που ιστορικά έδρασε μόνο για εννέα χρόνια, από το 1776 έως το 1785, συνεχίζει ακόμη και σήμερα να ελέγχει τους πάντες και τα πάντα, από θρησκείες μέχρι κυβερνήσεις, τράπεζες και εξωγήινους, ή ό,τι άλλο τραβάει η φαντασία σας. Η Novus Ordo Seclorum, η Νέα Τάξη Πραγμάτων, δεν είναι μυστική, αλλά πάντα στην πρώτη γραμμή της δημοσιότητας. Και η μέθοδός της είναι ανίκητη, αν και δεν έχει αλλάξει στο παραμικρό τους τελευταίους 40 αιώνες. Τα οικονομικά εργαλεία που χρησιμοποιεί είναι γνωστά και δοκιμασμένα εδώ και χιλιάδες χρόνια. Και είναι, μόλις, πέντε!

Χρέος Είναι γνωστό εδώ και 4.000 χρόνια ότι τα χρέη πρέπει περιοδικά να διαγράφονται, διαφορετικά ολόκληρη η οικονομία θα καταρρεύσει. Ο Michael Hudson, πρόεδρος του Institute for the Study of Long-Term Economic Trends (ISLET), σε άρθρο του επισημαίνει ότι στη Βαβυλωνία, χώρα της Μεσοποταμίας, η οικονομική σκέψη ήδη από το 2000 π.Χ. στηριζόταν σε πολύ πιο ρεαλιστικές μαθηματικές θεωρίες απ' ό,τι η σημερινή. Οι Βαβυλώνιοι γνώριζαν ότι με την πάροδο του χρόνου το χρέος γιγαντώνεται και η αδυναμία αποπληρωμής του έχει ως αποκορύφωμα τη συγκέντρωση της ιδιοκτησίας στα χέρια των πιστωτών. Οι Βαβυλώνιοι είχαν εντοπίσει επίσης την αντιστρόφως ανάλογη σχέση του χρέους με τη λεγόμενη σήμερα «πραγματική» οικονομία, αφού όσο το χρέος αυξανόταν με γεωμετρική πρόοδο τόσο έπεφτε η ταχύτητα ανάπτυξης της οικονομίας.

Ανισότητα Είναι γνωστό εδώ και 1.900 χρόνια ότι η αχαλίνωτη ανισότητα καταστρέφει τις κοινωνίες. Το έχει πει άλλωστε ο Πλούταρχος: «Η ανισορροπία μεταξύ πλούσιων και φτωχών είναι η παλαιότερη

46 • HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012

και πιο θανατηφόρα ασθένεια σε όλες τις δημοκρατίες».

Ατιμωρησία Είναι γνωστό εδώ και εκατοντάδες χρόνια ότι η ατιμωρησία καταστρέφει την οικονομία, αφού διαλύει την εμπιστοσύνη στο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Παρ' όλα αυτά, ακόμη και σήμερα επικρατεί ο μύθος ότι η ελεύθερη αγορά δεν χρειάζεται κανόνες. Ο πατέρας του καπιταλισμού και της ελεύθερης αγοράς, βέβαια, ο Άνταμ Σμιθ, ήταν υπέρ της υιοθέτησης κανόνων και ρυθμίσεων για τις τράπεζες, αφού θεωρούσε την εμπιστοσύνη στο χρηματοπιστωτικό σύστημα ζωτικής σημασίας για μια υγιή οικονομία. Άλλωστε ο Σμιθ ήταν κατά των μονοπωλίων, εξαιτίας της διεφθαρμένης κυριαρχίας τους.

Κρατικές εγγυήσεις Είναι γνωστό εδώ και αιώνες ότι οι εταιρίες και οι τράπεζες ρισκάρουν εκ του ασφαλούς, αφού είτε οι κυβερνήσεις εγγυώνται για τα δάνειά τους είτε όταν πνίγονται στα χρέη πιέζουν να τα αναλάβουν οι κυβερνήσεις. Ο Τόμας Τζέφερσον, ο τρίτος πρόεδρος των ΗΠΑ και κύριος συντάκτης της Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας, το είχε επισημάνει, λέγοντας ότι, εάν ο αμερικανικός λαός επιτρέψει κάποτε στις ιδιωτικές τράπεζες να ελέγξουν τη χρηματική ρευστότητα, πρώτα με τον πληθωρισμό και ύστερα με την ύφεση, θα στερήσουν από τον λαό όλη την περιουσία του.

Πληθωρισμός Η ανθρωπότητα γνωρίζει εδώ και 80 χρόνια ότι ο πληθωρισμός είναι επί της ουσίας κρυφός φόρος. Χαρακτηριστική είναι η ρήση του Τζον Κέινς, εκ των σημαντικότερων οικονομολόγων του 20ού αιώνα: «Με μια μέθοδο συνεχούς πληθωρισμού, μια κυβέρνηση μπορεί να κατάσχει μυστικά και απαρατήρητα ένα σημαντικό μέρος από τον πλούτο των πολιτών της και ούτε ένας άνθρωπος στο εκατομμύριο δεν θα μπορέσει να αντιληφθεί την κλοπή». 


Φωτοβολταϊκά

Στα χέρια επενδυτών σκάει η φούσκα της πράσινης ανάπτυξης

«Η απάντηση στην κρίση είναι η πράσινη ανάπτυξη», έλεγε τον Μάιο του 2010 ο τότε πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου, κατά τη διάρκεια ομιλίας του στο Ετήσιο Συνέδριο για το Κλίμα και την Ενεργειακή Ασφάλεια στην Ευρώπη. Δύο χρόνια μετά, η πράσινη ανάπτυξη ηχεί στα αυτιά των περισσότερων επενδυτών σαν μύθος, ή μάλλον σαν μια καλοστημένη φούσκα. Με τη μόνη διαφορά ότι, όπως διδάσκει η οικονομική θεωρία, οι φούσκες δημιουργούνται για να σκάσουν μετά από κάποιο χρονικό διάστημα.

Σ

τις αρχές Ιουνίου, οι παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας από φωτοβολταϊκά αποφάσισαν να προσφύγουν στη Ρυθμιστική

Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ), προκειμένου να διεκδικήσουν τα ποσά που τους οφείλει ο «Λειτουργός της Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας ΑΕ» (ΛΑΓΗΕ). Οι οφειλές ανέρχονται σε δεκάδες εκατομμύρια ευρώ, ενώ εδώ και τρεις περίπου μήνες ο ΛΑΓΗΕ έχει κηρύξει άτυπη στάση πληρωμών, με αποτέλεσμα χιλιάδες μικροεπενδυτές να βρίσκονται σε απόγνωση. Η ίδια η πολιτεία, που τόσο εύκολα τους εξώθησε στο να επενδύσουν

τις οικονομίες μιας ζωής στα φωτοβολταϊκά, αποδεικνύεται ανίκανη να τους προστατέψει και να τους επιστρέψει τις

Του Βαγγέλη Τριάντη

νόμιμες αποζημιώσεις τους. Ήδη αρκετοί ηλεκτροπαραγωγοί από φωτοβολταϊκά βρίσκονται σε οριακό σημείο. Όπως αναφέρει στο Hot Doc ιδιοκτήτης εταιρίας που δραστηριοποιείται στην αγορά των φωτοβολταϊκών, «Η κατάσταση πλέον είναι οριακή. Δεν συζητάμε πλέον για περαιτέρω

48 • HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012

ανάπτυξη του κλάδου, αλλά όπως πάει θα μας πάρουν και τα σπίτια οι τράπεζες».

Το κόλπο γκρόσο Το κόλπο γκρόσο της πράσινης ανάπτυξης καλλιεργήθηκε συστηματικά τα τελευταία χρόνια. Στο παιχνίδι συμμετείχαν οι συνήθεις ύποπτοι που κινούνται στις παρυφές της εξουσίας: Κυβερνητικά στελέχη, συνδικαλιστικοί φορείς, τράπεζες, ΜΜΕ, οτιδήποτε ίσως αποτελεί τον βραχίονα του μεταπολιτευτικού συστήματος. Σε πολλούς η ιστορία θυμίζει την περίπτωση του χρηματιστηρίου. Στον αγροτικό κόσμο καλλιεργήθηκε εσφαλμένα η αίσθηση του φθηνού και εύκολου χρήματος. Για πρώτη φορά η αγρανάπαυση μπορούσε να αποδειχθεί χρυσοφόρα, αρκεί κάποιος να επένδυε τις οικονομίες του σε αυτή την κατεύθυνση. Σε ολόκληρη την ελληνική επαρχία επικράτησε φρενίτιδα. Τα φωτοβολταϊκά άρχισαν να ξεφυτρώνουν παντού σαν μανιτάρια, όπως επίσης και οι διάφοροι καλοθελητές που υπόσχονταν να τακτοποιήσουν τους φακέλους των αγροτών έναντι αδράς αμοιβής. Δεκάδες μελετητικά γραφεία έκαναν


την εμφάνισή τους σε ολόκληρη τη χώρα. Οι αμοιβές τους προσέγγιζαν αστρονομικά επίπεδα, που μπορεί να έφταναν και τα 10.000 ευρώ ανά περίπτωση. Άλλωστε το τέρας της γραφειοκρατίας προσφέρει πάντοτε επικερδείς διεξόδους σε καλοθελητές. Το υψηλό κόστος για την τακτοποίηση των φακέλων θορύβησε τον αγροτικό κόσμο. Στο παιχνίδι μπήκαν ξαφνικά και οι αγροτικοί συνεταιρισμοί, οι οποίοι άρχισαν να αναλαμβάνουν την τακτοποίηση των φακέλων με κόστος σημαντικά μικρότερο, που κυμαίνονταν από 3.000 έως 4.000 ευρώ. Οι αγροτοπατέρες έστρεφαν τον αγροτικό κόσμο στη φούσκα της πράσινης ανάπτυξης. Κανείς δεν φρόντισε να προειδοποιήσει για τον κίνδυνο που εγκυμονούσε η μαζική επένδυση στην αγορά των φωτοβολταϊκών. Όπως άλλωστε συνέβη και την περίοδο του χρηματιστηρίου, οι σκελετοί από τα ντουλάπια βγήκαν κατόπιν εορτής. Την ίδια ώρα, η φρενίτιδα συνεχιζόταν με αμείωτο ρυθμό. Στα κατά τόπους υποκαταστήματα της ΔΕΗ οι αιτήσεις έφθαναν κατά χιλιάδες. Σε πολλές περιπτώσεις ο όγκος των αιτήσεων ξεπερνούσε τις δυνατότητες που

Τα φωτοβολταϊκά άρχισαν να ξεφυτρώνουν παντού σαν μανιτάρια, όπως επίσης και οι διάφοροι καλοθελητές που υπόσχονταν να τακτοποιήσουν τους φακέλους των αγροτών έναντι αδράς αμοιβής

μπορούσε να αντεπεξέλθει το δίκτυο της ΔΕΗ. Κάποιες φωνές που άρχισαν να κάνουν την εμφάνισή τους, περί αδυναμίας εξυπηρέτησης του όγκου των αιτήσεων, δεν βρήκαν ευήκοα ώτα στα κυβερνητικά γραφεία.

Καμπανάκι περί κορεσμού δικτύων Πριν από ενάμιση περίπου χρόνο, 16 βουλευτές του ΠΑΣΟΚ ταράζουν την τότε κοινοβουλευτική ομάδα του κόμματος, καταθέτοντας ερώτηση προς τους υπουργούς Περιβάλλοντος Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής και Αγροτικής Ανάπτυξης αναφορικά με τα φωτοβολταϊκά και το δίκτυο της ΔΕΗ. Αιτία; Το έγγραφο που απέστειλε η ΔΕΗ προς τη ΡΑΕ, το οποίο έκρουε τον κώδωνα του κινδύνου σε 16 νομούς αναφορικά με τις δυνατότητες του δικτύου και τις επενδύσεις σε φωτοβολταϊκά. Όπως ανέφερε το έγγραφο, η συνολική αιτηθείσα ισχύς, μόνο για φωτοβολταϊκούς σταθμούς, υπερβαίνει την ταυτοχρονισμένη μέγιστη ζήτηση του νομού, με αποτέλεσμα να υπάρξει κορεσμός δικτύων και αδυναμία ικανοποίησης αιτημάτων με εύλογο κόστος.   HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 • 49


Οι πρώην ιδιοκτήτες των εταιριών Energa και Hellas Power, Αριστείδης Φλώρος και Βασίλης Μηλιώνης

Φωτοβολταϊκά

Η επισήμανση αυτή της ΔΕΗ αφορούσε τους νομούς Βοιωτίας, Καρδίτσας, Φθιώτιδας, Ευρυτανίας, Καστοριάς, Κιλκίς, Κοζάνης, Ξάνθης, Φλώρινας, Αιτωλοακαρνανίας, Άρτας, Πρέβεζας, Μεσσηνίας, Ηλείας, Αρκαδίας και Λακωνίας. Το θέμα όμως γρήγορα υποβαθμίζεται, τα στόματα κλείνουν και τα στελέχη της ΔΕΗ λαμβάνουν την οδηγία να προχωρήσουν στην τακτοποίηση όλο και περισσότερων αιτήσεων. Τα λόγια στο Hot Doc στελέχους της ΔΕΗ που γνωρίζει όσο λίγοι το θέμα των φωτοβολταϊκών είναι χαρακτηριστικά: «Το γεγονός ότι το δίκτυο της ΔΕΗ αδυνατεί να αντεπεξέλθει στον τεράστιο όγκο των αιτήσεων των αγροτών είναι κάτι που αποτελεί κοινό μυστικό στην αγορά».

Στο παιχνίδι και οι τράπεζες Εκτός όμως από το ανεπαρκές δίκτυο, σημαντικό δεκανίκι της φούσκας των φωτοβολταϊκών αποτέλεσαν και οι ίδιες οι τράπεζες. Με το που άρχισε να καλλιεργείται ο μύθος της πράσινης ανάπτυξης, αμέσως έκαναν την εμφάνισή τους τραπεζικά προϊόντα που υπόσχονταν να χρηματοδοτήσουν ένα σημαντικό τμήμα της πραγματοποιούμενης επένδυσης. Άλλωστε οι επενδύσεις αυτού του είδους ήταν εντάσεως κεφαλαίου, με αποτέλεσμα ο τραπεζικός δανεισμός να καθίσταται μονόδρομος για αρκετούς αγρότες, καθώς δεν διέθεταν τα χρήματα. Η οικονομική κρίση όμως, που ακολούθησε, γρήγορα μετέτρεψε τα τραπεζικά δάνεια σε θηλιά στον λαιμό χιλιάδων αγροτών. Η αδυναμία εξυπηρέτησης των δανείων οδήγησε σε επαναδιαπραγμάτευση των όρων αποπληρωμής τους με τις τράπεζες, με αποτέλεσμα τα επιτόκια να εκτοξευτούν σε διψήφιο ποσοστό, που φτάνει και το 11%. Επιπλέον, αρκετοί αγρότες έκαναν το λάθος να πληρώσουν τους όρους και τις δαπάνες σύνδεσης προκειμένου να κατοχυρώσουν την εγγυημένη τιμή που πρόσφερε η πολιτεία. Η έλλειψη ρευστότητας όμως έχει ως αποτέλεσμα αρκετοί να μην διαθέτουν τους απαραίτητους πόρους για να συνεχίσουν. Με τον τρόπο αυτό αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο να χάσουν όχι μόνο την εγγυημένη τιμή αλλά και τις εγγυητικές επιστολές των 15.000 ευρώ.

50 • HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012

Το κανόνι της KlT Energy

Γύρω στις 200 οικογένειες από τη βόρεια Ελλάδα, που πίστεψαν στο όνειρο της πράσινης ανάπτυξης, όχι μόνο δεν είδαν την επένδυσή τους να πραγματοποιείται, αλλά πλέον καλούνται να καλύψουν εγγυήσεις ύψους 27 εκατ. ευρώ, που είχαν δώσει προς την εταιρία

Τα ήρεμα μέχρι πρότινος νερά της αγοράς των φωτοβολταϊκών τάραξε πριν από λίγους μήνες το κανόνι της KLT Energy, μιας εταιρίας με μεγάλη εμπειρία στην κατασκευή πάρκων μεσαίας ισχύος. Η είδηση έσκασε σαν βόμβα. Γύρω στις 200 οικογένειες από τη βόρεια Ελλάδα, που πίστεψαν στο όνειρο της πράσινης ανάπτυξης, όχι μόνο δεν είδαν την επένδυσή τους να πραγματοποιείται, αλλά πλέον καλούνται να καλύψουν εγγυήσεις ύψους 27 εκατ. ευρώ, που είχαν δώσει προς την εταιρία. Ο γολγοθάς τους ξεκίνησε στις αρχές του 2009, όταν αποφάσισαν να επενδύσουν στο όραμα της πράσινης ενέργειας. Στην πλειοψηφία τους αγρότες, ελεύθεροι επαγγελματίες ή επιχειρηματίες με μικρές εταιρίες, απευθύνθηκαν στην Klt Energy. Αρχικά έδωσαν μια προκαταβολή της τάξεως των 30.000-70.000 ευρώ και στη συνέχεια εξέδωσαν μεταχρονολογημένες επιταγές για ποσά 60.000-300.000 ευρώ (ανάλογα και με την ισχύ του κάθε πάρκου), οι οποίες χρησιμοποιήθηκαν ως εγγυήσεις ώστε η KLT να αντλήσει κεφάλαια κίνησης από τις τράπεζες και να αρχίσει τα έργα. Ξαφνικά όμως, τον περασμένο Σεπτέμβριο, η εταιρία ζήτησε να ενταχθεί στο άρθρο 99. Στο μεσοδιάστημα είχε κατορθώσει να προεισπράξει τις επιταγές έναντι του έργου που θα υλοποιούσε. Με παρέμβαση των επενδυτών, η αίτηση της εταιρίας απορρίφθηκε. Και ξαφνικά βρέθηκαν με διαταγές πληρωμής από τις τράπεζες και προσημειώσεις στα ακίνητά τους και τα σπίτια τους.

Energa και Hellas Power Κι ενώ η αγορά των φωτοβολταϊκών ταλανίζεται από την κατάρρευση της KLT Energy, ένα νέο σκάνδαλο έρχεται αυτή τη φορά να ταράξει τα νερά της εγχώριας παραγωγής ρεύματος. Στις αρχές του περασμένου Γενάρη, οι άδειες δυο εταιριών-παρόχων ηλεκτρικού ρεύματος, οι οποίες κάλυπταν τις υποχρεώσεις περισσότερων από 200.000 οικογενειών, ανακαλούνται ξαφνικά από τη ΡΑΕ. Σύμφωνα με τις πρώτες ενδείξεις, οι δύο εταιρίες φέρονται να μετέφεραν χρήματα που εισέπρατταν από τους καταναλωτές στο εξωτερικό, αντί να τα αποδίδουν στο ΔΕΣΜΗΕ. Οι υποψίες επιβεβαιώνονται από το πόρισμα της Αρχής για την καταπολέμηση μαύρου


χρήματος. Οι δύο εταιρίες είχαν βγάλει στο εξωτερικό περί τα 120 εκατ. ευρώ. Αμέσως κινητοποιούνται οι εισαγγελικές αρχές. Με εντολή της προϊσταμένης της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Ελένης Ραίκου, οι δύο εταιρίες μπαίνουν στο μικροσκόπιο και διενεργείται προκαταρκτική εξέταση για τα ποσά που δεν αποδόθηκαν στο ΔΕΣΜΗΕ. Την έρευνα αναλαμβάνει η εισαγγελέας Πόπη Παπανδρέου. Ένα μήνα μετά, η κ. Παπανδρέου προχωρά στην άσκηση ποινικών διώξεων για τρεις κατηγορίες σε βάρος 11 προσώπων, τόσο των δύο εταιριών όσο και μελών του ΔΕΣΜΗΕ. Η δίωξη αφορά τα κακουργήματα της υπεξαίρεσης σε βάρος του Δημοσίου από κοινού, της απιστίας στην υπηρεσία, σε συνδυασμό με τις επιβαρυντικές περιστάσεις του νόμου περί καταχραστών του Δημοσίου και της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομη δραστηριότητα. Να σημειωθεί ότι οι εταιρίες Energa και Hellas Power ανήκαν στους επιχειρηματίες Αριστείδη Φλώρο και Βασίλη Μηλιώνη, αντίστοιχα. Πλέον, οι δύο εταιρίες έχουν μεταβιβαστεί στην Ρωσοαραβικών συμφερόντων εταιρία Worldwide Energy. Η υπόθεση τέθηκε στο αρχείο για τα επτά μέλη της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας (ΡΑΕ),

που στο πλαίσιο της προκαταρκτικής είχαν κληθεί ως ύποπτοι. Μάλιστα, για πέντε από τους κατηγορημένους –εκπροσώπους των δύο εταιρειών– η εισαγγελέας εξέδωσε διάταξη απαγόρευσης εξόδου από τη χώρα.

Νομική φόρμουλα Την ίδια ώρα, οι πρώην πελάτες των δύο εταιριών έχουν αρχίσει να αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα διακοπής των ηλεκτροδοτήσεών τους. Για ακόμη μια φορά η ελληνική πολιτεία στάθηκε ανίκανη να προστατέψει τις οικονομίες τους. Η ανάκληση των αδειών των δύο εταιριών έχει προκαλέσει τριγμούς στον κλάδο της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Πέρα από την έλλειψη εμπιστοσύνης που προκάλεσε στο επενδυτικό κοινό, είχαν αρχίσει να προκαλούνται και σημαντικά προβλήματα ρευστότητας και ενεργειακού ανεφοδιασμού της χώρας. Μπροστά στον άμεσο κίνδυνο, η Εισαγγελία κινητοποιείται. Έπειτα από πρόταση της κ. Παπανδρέου, η Εισαγγελία του Αρείου Πάγου έκρινε πως μπορεί να γίνει χρήση του νόμου 4022/2011, ο οποίος αφορά υποθέσεις με μεγάλη κοινωνική σπουδαιότητα. Με τον τρόπο αυτό θα αποδεσμεύονταν 40

εκατ. ευρώ από τους παγωμένους τραπεζικούς λογαριασμούς των δύο εταιριών, τα οποία και θα έμπαιναν άμεσα στα ταμεία του κράτους. Ωστόσο, η πρόταση απορρίπτεται. Με βούλευμά του το Συμβούλιο Πλημμελειοδικών έκρινε ότι δεν υφίσταται το απαραίτητο νομοθετικό πλαίσιο προκειμένου να ευοδωθεί η πρόταση της κ. Παπανδρέου και για τον λόγο αυτό πρέπει να υπάρξει νομοθετική ρύθμιση. Οι δικαστές έκριναν ότι η πρόταση της κ. Παπανδρέου δεν είναι νόμιμη, καθώς δεν είναι δυνατόν προϊόν εγκλήματος που έχει δεσμευτεί να αποδοθεί, πριν την έκδοση οριστικής απόφασης, στους φερόμενους ως παθόντες. Την ίδια ώρα, τα προβλήματα στην εγχώρια αγορά ενέργειας παραμένουν. Οι υποσχέσεις περί πράσινης ανάπτυξης αποδείχθηκαν φρούδες, όπως και οι διαβεβαιώσεις των τότε κυβερνητικών στελεχών. Η όλη ιστορία θυμίζει τα λόγια του αμερικανού οικονομολόγου Milton Friedman: «Πολλοί ζητούν η κυβέρνηση να προστατέψει τον καταναλωτή. Ένα πολύ πιο επείγον πρόβλημα είναι να προστατευτεί ο καταναλωτής από την κυβέρνηση». 

HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 • 51


Αλιάδα | Έμμετρη Ποιητική Μεσοτοιχία, μέρος βββββ! |

Του Αλί Μπούρμπα

Στη προηγούμενο: Το Αλί, μετά από ένα καυτό σεξ στο τουαλέτα, κλέβει το Ελένη, γυναίκα φίλο υπουργού, και κρύβονται μαζί στη Εξάρχεια. Εκεί βρίσκουν υποστήριξη από φίλοι αναρχικοί και Συριζαίοι. Το υπουργοί μαζεύονται και αποφασίζουν τη μέτρα τους…

52 • HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012

Τη υπουργοί μαζεύτηκαν και κάναν κουβεντούλα Πακιστανό ανεπίτρεπτο να κλέψει Ελένη τσούλα, μπήκε μέσα παράνομα και κάνει και τη μάγκα, πηδάει και γυναίκες μας, μας παίρνει και τη φράγκα. Τη Σαμαρά σηκώθηκε μια λόγο για να βγάλει, μα Βενιζέλο είπε «όλο μιλάς» άσε να πουν κι οι άλλοι. Κι έβγαλε λόγο η χοντρός μέχρι τη δύο τη βράδυ σταμάταγε κάθε 10λεπτο και έτρωγε μια αχλάδι.

«Εμείς λοιπόν, συνάδελφοι πρέπει κάνουμε κάτι, ένα φίλη θυσιάσουμε για να τους βγει τη μάτι. Όπως παλιά τη Αγαμέμνονα βρήκε το Ιφιγένεια, έτσι κι εμείς σφάξουμε μια, κι ας είναι και με γένια. Μια φίλο ρίξουμε στη φυλακή με Ψωμιάδη Μάκη» και τότε ένα πετάχτηκε και πρότεινε την Άκη. Το ποιητή δε νοιάζεται καθόλου δεν τη μέλλει, αλλά το φίλο που μαρτύρησε γουστάρει τη Κουβέλη.

Αχλάδι βάφτισαν τη υπουργοί κοψίδια απ’ το Λαμία αλλά και το κλεψιά τη βάφτισαν, το λεν δημοκρατία. Ώρες ολόκληρους μιλούν, μα ως το συνηθίζουν απόφαση δε βγάλανε, κι όλο τη κοσκινίζουν. Να κάνουμε ντου, βρε πονηροί, είπε Χρυσοχοΐδη κανένα όμως δεν άκουσε, γιατί ήταν κουνουπίδι, τη Παπουτσή ξεθάρρεψε κι είπε να ρίξει αέρια λεφτά μπορεί μην είχανε, πορδή όμως είχαν πλέρια.

Τη Άκη τη κακόμοιρο δεν είχε καταλάβει κι έδινε Βίκη τη λεφτά, μη μουρμουράει τη βράδυ. Βίκυ ωραίο ήταν μωρό, αλλά δεν είχε τσίπα, ρουφούσε τα χιλιάρικα σα να 'ταν μαύρη τρύπα. Έτσι κακόμοιρο Άκη κλείσανε στη φυλακή για πάντα κρίμα αυτή κατάληξη τέτοιο ψηλό ομορφάντρα. Και… το μικρό Κουβέλη χορεύει τσιφτετέλι χορεύει τσιφτετέλι, το μικρό Κουβέλη.

Πάγκαλο τότε χτύπησε χέρι στη τραπέζι, τραπέζι κόπηκε στη δυο μα τώρα ποιος τη χέζει. «Τι λέτε, φίλοι σύντροφοι, πώς δείρουμε εμείς Αλί; Γιαούρτια φάμε ένα σωρό σα βγούμε απ’ το Βουλή. Πρέπει πάλι να πούμε ψέματα κανείς μην καταλάβει γρι, αλλά αυτό εύκολο ήταν πάντοτε, τη κόσμο είναι χαζή». Κάθε καρέκλα κι υπουργό, κάθε υπουργό και χάχας βαρύ βγάλανε αναστεναγμό, «Τι λέει αυτό το σάχλας;»

Στη μεταξύ στη Εξάρχεια κόσμο είχε φλιπάρει Τσίπρα τη Αντρέα παρίστανε, ποιος ξέρει τι είχε πάρει. Αποφάσισε ΣΥΡΙΖΑ κόμμα δεν ήτανε καλή και άξια κι είπε κοπιάρει τη ΠΑΣΟΚ που για λαό ήταν άγια. «Καλύτερα μια μέρα γίνουμε σαν Τσουκάτο παρά σαράντα χρόνια άφραγκοι και στην πάτο». Και… το μικρό Κουβέλη, που απ’ όλους ήταν το πιο καλό κοπέλι να τη ταΐζουν Σαμαρά και μέλι, να μη θυμάται να ξεχνάει τι θέλει. Λα λα λα λα λα….  


HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 • 53


Διεθνή Παρασκήνια Της Ρένας Ακριτίδου

Συντηρητικοσοσιαλιστική μεταρρύθμιση

17 Σεπτέμβρη, Occupy Wall Street. . . . Το παγκόσμιο κίνημα Occupy Wall Street, που ξεκίνησε στο Μανχάταν τον περασμένο χρόνο, θα γιορτάσει την πρώτη του επέτειο περικυκλώνοντας το Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης. Σύμφωνα με διοργανωτές, πολίτες θα επιχειρήσουν να συλλάβουν τραπεζίτες, μάλιστα κάποιοι διαδηλωτές θα έχουν μαζί τους και χειροπέδες. Κατά τον 32χρονο χημικό Σον ΜακΚίον, θα δοθεί στους τραπεζίτες «ευκαιρία μετάνοιας για τα αμαρτήματά τους». Παρά την παγκόσμια εξάπλωση του κινήματος, ωστόσο, η κόπωση φέτος είναι εμφανής. Και παρότι περίσσεψαν οι αποκαλύψεις για τραπεζικά σκάνδαλα (Balkleys, Standard Chartered, HSBC, JP Morgan Chase &Co), η ορμή της οργής έχει υποχωρήσει. Αυτό έχει να κάνει και με εσωτερικές διαφωνίες του κινήματος. Κάποιοι, που μιλούν για ανατροπή του καπιταλισμού, δεν διαθέτουν την παραμικρή συμπάθεια για τις

δυσκολίες της λεγόμενης μεσαίας τάξης. Άλλοι, όπως ο πρώην λέκτορας κοινωνικής οργάνωσης του πανεπιστημίου Κολούμπια, Πολ Γκέτσος, ρωτούν: «Θέλει το κίνημα συμμετοχή 99%, με βαθύ και ουσιαστικό τρόπο; Ή να μετάσχουν μόνο οι πιο ριζοσπάστες και ταγμένοι;» Ακτιβιστές που μετείχαν στις περσινές κινητοποιήσεις σημειώνουν πως ένα κίνημα που ήδη έχει αρνηθεί ηγέτες, κεντρική ιστοσελίδα, ενιαίες απόπειρες συγκέντρωσης πόρων, διοικητικό κέντρο ή πανεθνική καμπάνια, χάνει εκ των πραγμάτων τη δυναμική του. Ορισμένους αυτό δεν τους ενοχλεί. Δείχνουν τις εκστρατείες προώθησης τοπικής γεωργίας, κατά του φοιτητικού χρέους κ.ά. ως μοντέλα αποκεντρωμένου ακτιβισμού. Στον πυρήνα του κινήματος, ανέφεραν οργανωτές, είναι οι αναρχικοί. «Κατά κάποιο τρόπο, το περιθώριο, είναι ο πυρήνας».

Πολίτες θα επιχει­ ρήσουν να συλλά­βουν τραπεζίτες, μάλιστα κάποιοι διαδη­λωτές θα έχουν μαζί τους και χειρο­ πέδες.

“Πολλοί μακροχρόνια άνεργοι στην Ισπανία δεν θα δικαιούνται πλέον το σχετικό επίδομα, καθώς στα πλαίσια των μέτρων λιτότητας που λαμβάνει η συντηρητική κυβέρνηση Ραχόι, αυτό θα δίδεται μόνο σε όσους δεν ζουν με τους γονείς τους... Το Λαϊκό Κόμμα βέβαια χρυσώνει το πικρό χάπι, ανεβάζοντας από 400 σε 450 ευρώ το επίδομα για τους μακροχρόνια ανέργους με τουλάχιστον δύο παιδιά ή εξαρτώμενους γονείς. Σύμφωνα με την αντιπρόεδρο της κυβέρνησης, Σοράγια Σάεντζ δε Σανταμαρία, στόχος είναι να δοθούν περισσότερα στους πιο αδύναμους άνεργους. Ο προϋπολογισμός για το πρόγραμμα αυτό παραμένει ο ίδιος. Η υπουργός Εργασίας, Φατίμα Μπάνιες, ανέφερε ότι η μεταρρύθμιση στο πρόγραμμα «Plan Prepara» είχε σχεδιαστεί από τη σοσιαλιστική κυβέρνηση Θαπατέρο... Την ίδια ώρα, η El Pais έγραφε ότι ο βουλευτής του Λαϊκού Κόμματος Γκιγιέρμο Κογιάρτε εξέφρασε τη λύπη του για τη δήλωση ότι «δεν τα βγάζει πέρα» με αποδοχές 5.100 ευρώ το μήνα, που λαμβάνει ως μέλος του Κογκρέσου και ως δημοτικός σύμβουλος στο Κερένσε της Γαλικίας.

Δυσανεξία Τούτου για τον Μπλερ Ο νομπελίστας πρώην αρχιεπίσκοπος Ντέσμοντ Τούτου αποχώρησε από διεθνή διάσκεψη κορυφής για προσέλκυση επενδύσεων, που επρόκειτο να πραγματοποιηθεί την προηγούμενη εβδομάδα στο Γιοχάνεσμπουργκ. Όπως ανέφερε, δεν ήθελε να μοιραστεί το βήμα με τον Τόνι Μπλερ, τον οποίο χαρακτήρισε «ηθικά αδικαιολόγητο» σε ό,τι αφορά τα πεπραγμένα του στο Ιράκ. Ο Τούτου, που είχε λάβει το νόμπελ Ειρήνης το 1984 για την εκστρατεία

54 • HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012

του κατά του απαρτχάιντ στη Νότια Αφρική, μετά την εισβολή στο Ιράκ είχε καλέσει τον Μπλερ να απολογηθεί για τη λαθεμένη του κρίση, θύμισε ο Independent... «Αδύναμοι και ανασφαλείς άνθρωποι, σπανίως λένε συγνώμη. Ο πρόεδρος Μπους και ο πρωθυπουργός Μπλερ θα ανακτούσαν αξιοπιστία και σεβασμό, αν μπορούσαν να πουν ‘ναι, κάναμε λάθος’». Το γραφείο του κ. Μπλερ εξέφρασε λύπη για την απόφαση του αρχιεπισκόπου, ενώ σχετικά με τη διαφωνία

τους για τη βίαιη απομάκρυνση του Σαντάμ, τη χαρακτήρισε «γνώρισμα υγιούς δημοκρατίας». Δυσαρέσκεια για τον Μπλερ εξέφρασε και το μουσουλμανικό κόμμα Αλ Τζάμα, ανακοινώνοντας μάλιστα ότι θα επιχειρούσε να τον συλλάβει κατά την άφιξή του στο Γιοχάνεσμπουργκ, «για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας». Στη διάσκεψη του Γιοχάνεσμπουργκ είχε προγραμματιστεί να μετάσχει και ο ρώσος πρωταθλητής του σκάκι, Γκάρι Κασπάροφ.


Ευρωπαϊκή Ένωση

Το ευρωπαϊκό όνειρο ευμάρειας έχει ήδη ξεθωριάσει... Η Ευρώπη μοιάζει να έχει συρρικνωθεί πια σε ένα νόμισμα, που γίνεται ολοένα πιο αδύναμο. Το ευρωπαϊκό όραμα αφανίζεται αργά και σταθερά. Παράλληλα εγκαθιδρύεται ένα νέο σχήμα «Βορείων και Νοτίων». Ο ευρωπαϊσμός έχει παραγκωνιστεί ντροπιασμένος και τη σκυτάλη μοιάζει να έχει λάβει δυναμικά και με θράσος ο εθνικισμός, που χαράζει ανοδική πορεία απ’ άκρη σ’ άκρη της γηραιάς ηπείρου. Η υποτίμηση του ευρωπαϊκού ιδεώδους δεν θα μπορούσε παρά να κυοφορήσει μια αμφιβολία-γίγαντα περί της αναγκαιότητας ύπαρξής της… Μήπως λοιπόν πρέπει να εξαφανιστεί η Ευρώπη; Το παραπάνω ερώτημα, μαζί με την απολογία των ευρωπαϊστών, ξετυλίγεται στις σελίδες του διεθνούς Τύπου μέσα από τα βλέμματα ευρωπαίων στοχαστών και δημοσιογράφων.

Της Δήμητρας Αθανασοπούλου

Μήπως πρέπει να εξαφανιστεί η Ευρώπη;

Η

Ευρώπη βιώνει μια πρωτ ό γ νω ρ η υπ α ρ ξ ι α κ ή κρίση, πέρα τόσο από την οικονομική όσο και από τη θεσμική, και στο όνομα του περίφημου «εγωισμού των εθνών», όπως διατείνονται οι ειδήμονες, θυσιάζεται το αλλοτινό μεγαλόπνοο ευρωπαϊκό σχέδιο πολιτισμού. «Η Ευρώπη θα πρέπει να αγωνιστεί πολύ για να μην εξαφανιστεί, δεδομένου πως το συμφέρον του υπόλοιπου κόσμου είναι η εξαφάνισή της. Η κρίση δεν είναι τίποτε άλλο από μια μορφή σύγχρονου πολέμου των ΗΠΑ και της Κίνα, οι οποίοι δεν θέλουν ούτε μια Ευρώπη δυνατή ούτε ένα δυνατό ευρώ. Οι διαφορές και οι

δυσλειτουργίες την έχουν ήδη κάνει εξαιρετικά εύθραυστη, και η εξαφάνισή της θεωρείται ότι θα είναι η βασική κατάληξη του παγκόσμιου οικονομικού πολέμου», εξηγεί στο Hot Doc η Ρόζα Μενέσες, βραβευμένη δημοσιογράφος της ισπανικής εφημερίδας El Mundo.

Η ευρωπαϊκή ιδέα απολογείται Από τη μεριά τους οι ευρωπαίοι διανοούμενοι, που κάποτε πίστεψαν στην ευρωπαϊκή ουτοπία, αναπτύσσουν μια διαλεκτική απολογίας – την «απολογία της ευρωπαϊκής ιδέας», όπως χαρακτηρίζεται στις σελίδες του διεθνούς Τύπου. Άλλωστε, για εκείνους δεν υπάρχει Ευρώπη   HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 • 55


Ευρωπαϊκή Ένωση

που δεν αντιμετωπίζεται πρώτα απ’ όλα ως «ιδεολογικός τόπος». «Ας σώσουμε τους ευρωπαϊκούς λαούς από τους σωτήρες τους», προτείνει ο γάλλος φιλόσοφος Αλέν Μπαντιού. Κανένας από τους ευρωπαϊστές δεν δείχνει να επιθυμεί μια Ευρώπη χωρίς την Ελλάδα. Προτιμότερη είναι η κατεδάφισή της και η οικοδόμησή της πάνω σε νέα θεμέλια. «Η Ευρώπη χωρίς την Ελλάδα θα είναι σαν το βλέμμα του Κύκλωπα, που θα πονά για πολύ καιρό για ένα μέλος-φάντασμα», δηλώνει σχετικά η συγγραφέας και φιλόσοφος Αν Καρολίν Πρεβό Ζιγιάρ, η οποία υποστηρίζει πως πρέπει επιτέλους να «τελειώνουμε με τους μαθητευόμενους μάγους». Όπως πρέπει να τελειώνουμε με όλους εκείνους που διαχειρίζονται την Ευρώπη σαν μια «χυδαία πολυεθνική». Γιατί απλώς θα εξαφανιστεί... Στο μεσοδιάστημα η υπέργηρη ήπειρος γίνεται ολοένα πιο «ψυχρή». Έτσι τη χαρακτηρίζουν οι γάλλοι στοχαστές. Σαν μια κουρασμένη παγερή γυναίκα. Σαν μια ανάπηρη μάνα που δεν μπορεί να θηλάσει και να ταΐσει τα παιδιά της, αφού αδυνατεί ολοένα περισσότερο να παρέχει επαρκή υγειονομική κάλυψη, συντάξεις στους ηλικιωμένους και εργασία στους νέους.

Υπέργηρη, η γηραιά ήπειρος;

αποδοτικότητας, επιτυχίας και ωφε-

Μισητοί οι ευρωπαϊκοί θεσμοί

Μονάχα που η Ευρώπη δεν είναι μόνο νομισματική ή οικονομική ένωση, αλλά και πολιτισμική. Όμως η ευρωπαϊκή κουλτούρα έχει πολλάκις κατηγορηθεί τελευταία πως αργοπεθαίνει, ή τουλάχιστον πως παρακμάζει. Ποια είναι η σχέση της πολιτικής και της οικονομίας με την κουλτούρα, και συνεπώς και με την παρακμή της;«Πρώτα απ’ όλα, αφού τίθεται το θέμα των τρόπων διάδοσης της κουλτούρας μας από το πανεπιστήμιο, τον Τύπο, τα βιβλία, τα ΜΜΕ, αναρωτιόμαστε πλέον ποια είναι η σημερινή εικόνα της ευρωπαϊκής κουλτούρας, αν οι ίδιοι οι Ευρωπαίοι υπερασπίζονται πια τις πολιτιστικές τους αξίες. Άρα, προτού να αναφερθούμε στην ευθύνη που έχουν οι Αμερικανοί για τον λεγόμενο “θάνατο της ευρωπαϊκής κουλτούρας”, φυσικά και θα πρέπει να δούμε την κατάσταση μέσα στην Ευρώπη. Όταν τα ιδανικά των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων είναι ιδανικά

λιμισμού, ο πολιτισμός παύει να είναι

Κάποτε οι Ευρωπαίοι καυχιόντουσαν για το κράτος πρόνοιας και τις κοινωνικές κατακτήσεις τους, αντιπαραβάλλοντάς τα με περίσσια περηφάνια απέναντι στο νεοφιλελεύθερο αμερικανικό μοντέλο που στερείτο ευνοϊκών συνθηκών. Η αντίστροφη μέτρηση για το ευρωπαϊκό στοίχημα ξεκίνησε πριν από δύο χρόνια, όταν το 2010 ανακηρύχθηκε για τους Ευρωπαίους «έτος φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού». Το τέλος εποχής, λοιπόν, για την «υπερδύναμη της άνετης ζωής», όπως συνηθίζεται να χαρακτηρίζεται η Ευρώπη στην αντίπερα όχθη του Ατλαντικού, προσυπογράφτηκε. Στην περίφημη κρίση ελλείμματος, που συμπαρασύρει ολοένα περισσότερα κράτη, προστίθεται η «γήρανση» της γηραιάς ηπείρου, δεδομένης της διαρκώς αυξανόμενης υπογεννητικότητας. Την ίδια στιγμή, οι άνεργοι συνεχίζουν να πολλαπλασιάζονται με ιλιγγιώδη ταχύτητα,

56 • HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012

προτεραιότητα και εξαφανίζεται σταδιακά. Δεν απελπιζόμαστε, όμως. Δεν πρέπει να δούμε τίποτα το μοιραίο σε αυτή την παρακμή. Η ιστορία δεν γράφεται εκ των προτέρων», δηλώνει στο Hot Doc o Σερζ Κοτέ, καθηγητής ψυχανάλυσης και φιλοσοφίας. Ίσως τελικά η δυναμική επιστροφή της ευρωπαϊκής ιδέας να περνά από την επιμειξία, αφού πλέον η γηραιά ήπειρος έχει μετατραπεί σε ένα πολυεθνικό παζάρι τέχνης, μουσικής και γραφής. «Δεν πιστεύω στην παγκόσμια κουλτούρα. Και θα απαντήσω αφού πρώτα διαχωρίσουμε την κουλτούρα των μαζών, η οποία περνά από τα Medias, από μια πιο ελιτιστική κουλτούρα. Δεν πιστεύω πως η ευρωπαϊκή ιδέα και κουλτούρα θα επιστέψει μέσω της επιμειξίας», προσθέτει ο Σερζ Κοτέ.


πλουσιοπάροχων κρατικών συστημάτων. Δίχως ωστόσο να υπάρχει υποδομή. Ακόμη και το σκανδιναβικό μοντέλο –αλλοτινό παράδειγμα προς μίμηση– συμπαρασύρθηκε, απόδειξη πως το ευρωπαϊκό μεταπολεμικό ευρωπαϊκό μοντέλο δεν θα μπορούσε να συνεχίσει να ισχύει δίχως να επαναπροσδιοριστεί. Ακόμη και το υποδειγματικό γαλλικό κράτος πρόνοιας δεν δείχνει να εξαιρείται αυτή τη φορά, στο όνομα της περίφημης «γαλλικής εξαίρεσης». Η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση, που προέβλεπε, μεταξύ άλλων, αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης, δρομολογήθηκε παρά τη λαϊκή οργή. Κάποτε τα νομοθετημένα δικαιώματα στην υγεία και την εκπαίδευση είχαν καταστήσει την Γαλλία ένα από τα πιο θαυμαστά Κράτη Πρόνοιας. Η σύγχρονη όμως εικόνα του κράτους, όπου τα οράματα του διαφωτισμού ενέπνευσαν τις μεγάλες ιδέες της ελευθερίας, της αδελφότητας, της ισότητας, έχει μετασχηματιστεί στη μετα-Σαρκοζί εποχή.

Η Ευρώπη αυτο-ακρωτηριάζεται

ενώ παράλληλα οι ευρωπαϊκές βιομηχανίες μεταναστεύουν μαζικά στην Ασία. Η κρίση, αφού έλαβε διαστάσεις επιδημίας, δεν θα μπορούσε παρά να υποσκάψει τα θεμέλια του άλλοτε ένδοξου ευρωπαϊκού κοινωνικού κράτους. Στη σύγχρονη Ευρώπη τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης έχουν λάβει ανοδική πορεία, οι κοινωνικές παροχές έχουν μειωθεί και οι μισθοί έχουν ψαλιδιστεί. Η μοίρα της Ευρώπης βρίσκεται περισσότερο από ποτέ στα γαλλογερμανικά χέρια. Η γερμανική κυβέρνηση απέδειξε πως είχε βάλει στόχο την κατάλυση του ευρωπαϊκού κράτους πρόνοιας, που οικοδομήθηκε πάνω στην αρχή πως θα προσφέρει σε όλους τους πολίτες δωρεάν υπηρεσίες. Εν συνεχεία, η απογοήτευση των λαών αποτυπώθηκε στην άνοδο του εθνικισμού, ακόμη και εκείνων που χαίρουν οικονομικής ευμάρειας. Η αρπαγή των κεκτημένων γεννά φόβο. Ο φόβος γεννά θυμό. «Ο θυμός των λαών θρέφει είτε την άκρα αριστερά είτε

«Η Ευρώπη χωρίς την Ελλάδα θα είναι σαν το βλέμμα του Κύκλωπα, που θα πονά για πολύ καιρό για ένα μέλος-φάντασμα» την άκρα δεξιά», σημειώνει το γαλλικό περιοδικό Marianne. Και τα δύο πολιτικά ρεύματα των άκρων εμφανίζονται ενάντια στην ιδέα της Ευρώπης. Όχι άδικα, αφού «οι ευρωπαϊκοί θεσμοί είναι πια μισητοί», όπως αναφέρει το ίδιο δημοσίευμα. Οι πρώτοι που επλήγησαν ήταν οι νότιοι λαοί. Στην πραγματικότητα, όμως, τ�� κράτη της Μεσογείου είχαν υιοθετήσει πρόωρα ευρωπαϊκά δημοκρατικά ιδεώδη που προέβλεπαν την οικοδόμηση

«Κατασκευάσαμε μια παγίδα – την παγίδα των εθνικών κυριαρχιών. Με αυτή τη λογική, η Ευρώπη αυτο-ακρωτηριάζεται», υπογραμμίζει ο γάλλος φιλόσοφος Πολ Τιμπό. Η ευρωπαϊκή καταδίκη προσυπογράφεται σχεδόν ευλαβικά από τους μη ευλαβείς, και ο αργός θάνατος μιας γερασμένης ηπείρου έχει ήδη έχει διαγνωστεί. Το ερώτημα είναι για πολλούς αν μπορεί να αναχαιτιστεί μέσω μιας αποτελεσματικής θεραπείας. Αν μπορεί τελικά να συμβεί το θαύμα... Άλλωστε, «οι εποχές των θαυμάτων δεν πέρασαν και ούτε θα περάσουν ποτέ», όπως σημείωνε και ο σκοτσέζος συγγραφέας Τόμας Καρλάιλ. Αν και Ευρώπη δεν εξαρτάται ούτε από ένα θαύμα ούτε από ένα νόμισμα, αλλά μάλλον από τη διαχρονικότητα της ευρωπαϊκής ιδέας, τις αντοχές των θεμελίων του ευρωπαϊκού πολιτισμού και ενδεχομένως τον εύστοχο επαναπροσδιορισμό της ταυτότητας του Ευρωπαίου – που ναι μεν έρχεται από μακριά, αλλά βρίσκεται υπό καθεστώς μεταμόρφωσης, ενώ παράλληλα δίνει εξετάσεις ενώπιον αδέκαστων βαθμολογητών...   HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 • 57


Έλληνες Μετανάστες

Όταν «Αλβανοί» ήταν οι Έλληνες Multi-Culti προκαταλήψεις Επικίνδυνες «αποστάσεις», έχθρα και στερεότυπα για τους «ξένους» σε μια Ελλάδα που αιμορραγεί για άλλη μια φορά από κύμα μαζικής μετανάστευσης, αλλά ξεχνά την εποχή που η λέξη «Έλληνας» για χρόνια ισοδυναμούσε με τη λέξη «εγκληματίας». Της Ρένας Ακριτίδου

Ο Στους Times της Νέας Υόρκης δημοσιευόταν, στις 8 Αυγούστου 1872, ανεπίσημη αλληλογραφία μεταξύ των κ. Μελετόπουλου και Φράνσις, σχετικά με ψευδή δημοσιεύματα στον αμερικανικό Τύπο, τα οποία υποστήριζαν ότι η Ελλάδα έστελνε στις ΗΠΑ εγκληματίες από την Κέρκυρα... Στην απάντηση επιχειρείται δικαιολόγηση του αμερικανικού Τύπου και αναφέρεται, μεταξύ άλλων, ότι οι εικασίες αυτές είχαν πρωτοδημοσιευτεί σε ιταλική εφημερίδα, στην Αγκόνα...

ι λέξεις ξενιτιά, εμιγκρές, νόστος, είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με οικονομικές και κοινωνικοπολιτικές εξελίξεις, βαθιές τομές και αναταράξεις στο νεοελληνικό κράτος. Χαραγμένες στο εθνικό μας DNA, ό,τι κι αν σημαίνει αυτό, μέσα από διηγήσεις, μυθιστορίες, τραγούδια, κινηματογραφικές ταινίες, διαμορφώνουν ένα κομμάτι μιας όχι και τόσο μακρινής ελληνικής παράδοσης. Από τις «Νύφες» στην Αυστραλία, τις «Φάμπρικες της Γερμανίας και του Βελγίου τις στοές», μέχρι το «Μιλώ για τα παιδιά μου και ιδρώνω», αναδύονται ιστορίες ανθρώπων – ανάσες και ασφυξίες ανάγκης, έλλειψης, λαχτάρας και αφόρητης νοσταλγίας, διατυπωμένες στα ελληνικά. Θα μπορούσαν να αφορούν –σίγουρα αφορούν– πολλές κουλτούρες και γλώσσες. Την ιρλανδική, για παράδειγμα, ή την ιταλική –ευρωπαϊκές χώρες με ανάλογη μεταναστευτική πληγή–, αλλά και την ινδική, την πακιστανική...

Λουκέτα, χαράτσια, οργή και βία «ΚΛΕΙΝΟΥΜΕ Σας ευχαριστούμε για την εμπιστοσύνη σας τόσα χρόνια»... Περπατώντας στους δρόμους της Θεσσαλονίκης, είναι σίγουρο πως το μάτι σου θα πέσει σε πολλές ανάλογες πρόχειρες επιγραφές. Λύπη, για το φαινόμενο που μοιάζει να γενικεύεται, συγκίνηση, αν το

κατάστημα που αποχαιρετά είναι στη γειτονιά σου και δεν σε συνδέει μ' αυτό μόνο το προϊόν που εμπορευόταν, αλλά και πολλοί σκόρπιοι, ευχάριστοι συνήθως, διάλογοι με τον καταστηματάρχη, την καταστηματάρχισσα. Ακούς ότι κάποιοι απ' αυτούς έχουν ήδη αναχωρήσει στο εξωτερικό. Μετανάστες, λοιπόν, χιλιάδες Έλληνες. Αδιευκρίνιστα ακόμη τα επίσημα στοιχεία, ήδη όμως, μόνο μετρώντας στον περίγυρό μας, γνωρίζουμε ότι ο αριθμός είναι μεγάλος. Στις τηλεοράσεις οι ανακοινώσεις «τελευταίων» οικονομικών μέτρων, χαρατσιών και περικοπών συνεχίζονται, εναλλασσόμενες με άγριες επιθέσεις εναντίον ξένων μεταναστών, που για ένα καθόλου ευκαταφρόνητο ποσοστό του πληθυσμού «κλέβουν τις δουλειές». Βία με εθνικότητα, ιδίως μετά τη δολοφονική επίθεση κατά της 15χρονης στην Πάρο. «Τάγματα εφόδου» της Χρυσής Αυγής στην Κόρινθο, επιθέσεις κατά πλανόδιων στο Ηράκλειο, καταγγελία πακιστανών εργατών για κακοποίησή τους από αστυνομικούς της «Δίας» στη διάρκεια ελέγχου στο Αιγάλεω. Ρουτίνα, αδιανόητες άλλοτε ειδήσεις όπως: «Αιγύπτιος εργάτης γης βασανίστηκε στην Μανωλάδα της Ηλείας από δύο ντόπιους. Οι δύο δράστες τον χτύπησαν στο κεφάλι και στα χέρια, σφήνωσαν το κεφάλι του 22χρονου ανάμεσα στην πόρτα του αυτοκινήτου και τον έσυραν για περίπου ένα


ΔΙΑΒΟΗΤΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ 

«Ελληνική Μαφία» στη Φιλαδέλφεια Μια χαμηλού προφίλ εγκληματική οργάνωση Ελληνοαμερικανών που φέρεται να διατηρούσε σχέσεις με ιταλική «φαμίλια» στη Φιλαδέλφεια. Συστάθηκε στη νότια Ελλάδα από τον αρχικό αρχηγό, Στιβ Κοντογιάννη, που κατά την wikipedia είχε ισχυρούς δεσμούς με την οικογένεια Ευθυμιάδη, η οποία καταγόταν από τη Μακεδονία. Όταν εξέλιπε η εξουσία της οικογένειας Ευθυμιάδη, στη δεκαετία του '60, ο Κοντογιάννης αποφάσισε να μεταφέρει τις επιχειρήσεις του στην Αμερική. Κι όταν ο ίδιος καταδικάστηκε σε ισόβια για φόνο, την ομάδα ανέλαβε ο Τσ. Μπούρας.  

χιλιόμετρο στον δρόμο και τον παράτησαν αιμόφυρτο…» Πράγματι, η ελληνική κοινωνία, τα κόμματα, πιάστηκαν απροετοίμαστα, αντιδρούν σπασμωδικά, αμήχανα. Απροκάλυπτος ρατσισμός φόρα παρτίδα. Και δεν έχει πάντα τα ξεκάθαρα χαρακτηριστικά του φασιστικού εξαμβλώματος, που πήρε τα πάνω του και εκλογικά. Σε ξαφνιάζει ακόμη και η γειτόνισσα, αγαθή γυναίκα που την ξέρεις όσο ζεις. Με τον άνεργο γιο. Που ξαφνικά βλέπει αλλιώς τον αλβανό μετανάστη, όταν μέχρι προχθές κερνούσε καραμέλες τα παιδιά του και παίνευε τη νοικοκυροσύνη του... Συχνά, όταν κάποιοι θυμίζουν τους έλληνες απόδημους, πολλοί εξ όσων υιοθετούν τη στάση «δεν είμαι ρατσιστής, αυτοί είναι επικίνδυνοι, μας παίρνουν τις δουλειές» απαντούν πως οι Έλληνες, όπου πήγαν, ήταν υπόδειγμα, σέβονταν την κουλτούρα και τη χώρα όπου βρέθηκαν. Και σε μεγάλο βαθμό αυτό ισχύει. Αλλά ούτε οι έλληνες μετανάστες ήταν εξαρχής «νομοταγείς άγγελοι» και αρεστοί στον πληθυσμό της καινούργιας τους πατρίδας.

«Βρομοέλληνες»... Στο «Αρμενίζοντας προς το αμερικανικό όνειρο», ο Κώστας Ρόζος καταγράφει την ιστορία της μετανάστευσης των Ελλήνων στις αρχές του 20ού αιώνα προς τις ΗΠΑ. Μισό εκατομμύριο Έλληνες, οι περισσότεροι στοιβαγμένοι σε αμπάρια της τρίτης

θέσης ατμοκίνητων «υπερωκεάνειων» αποβιβάστηκαν στο νησί Έλλις, που μετονομάστηκε και σε «νησί των δακρύων και του φόβου». Δεν ήταν λίγοι οι Αμερικανοί που τους αποκαλούσαν «λιγδιάρηδες» («greaseballs») και «βρομοέλληνες» («dirty Greeks»). «Λίγοι Ελληνο-Αμερικανοί της μεταπολεμικής γενιάς γνωρίζουν ότι οι πρωτοπόροι Έλληνες μετανάστες ήταν μεταξύ των πιο μισητών μειονοτήτων στην Αμερική, γιατί τους θεωρούσαν τραχείς και μη πατριώτες μισο-Ευρωπαίους, που κατέφευγαν συχνά σε βίαια μέσα για να διευθετήσουν προσωπικές –και πολιτικές– διαμάχες», γράφει ο Νταν Γεωργάκας σε δοκίμιο με τίτλο, «Οι Έλληνες στην Αμερική». «Ενώ οι Ελληνοαμερικανοί είναι ενήμεροι για το ότι Έλληνες μετανάστες εξυπηρέτησαν ως απεργοσπάστες, συνήθως δεν γνωρίζουν ότι συχνά, αυτοί οι ίδιοι εργάτες, ήταν και πρωτοπόροι σε αγώνες αμερικανικών συνδικάτων. Ελληνοαμερικανοί που ταυτίζονταν αυτομάτως με τη λευκή Αμερική στη διάρκεια των ταραχών της δεκαετίας του ΄60 για τα ατομικά δικαιώματα, δεν γνώριζαν ότι το πρώτο κύμα Ελλήνων είχε αναγκαστεί να παλέψει, ακόμη και με όπλα, κατά της Κου Κλουξ Κλαν και πολιτοφυλακών, για να κατοχυρώσει τα πολιτικά του δικαιώματα. Μια ομάδα Ελλήνων, στη δεκαετία του 1920, έφτασε μέχρι του σημείου να κάψει αμερικανική σημαία, σε μια χειρονομία πολιτικής οργής». 

Οικογένεια Βελέντζα  Η Οικογένεια Βελέντζα είναι μια εγκληματική οργάνωση που δρούσε στην περιοχή της Νέας Υόρκης, κυρίως στο πεδίο του τζόγου, κατά τις δεκαετίες '80 και '90.  Η οργάνωση παραμένει ενεργή και σήμερα, συνεργαζόμενη με την ιταλική Φαμίλια Λουτσέζε.   Η ομάδα προέκυψε από τη συμμορία Κουράκου, που καταγόταν από τη Μάνη και είχε επικεφαλής τον Πιτ δε Γκρικ, Πέτρο Κουράκο. Κυριάρχησε όμως υπό τον Σπύρο Βελέντζα, ιδιαίτερα στην περιοχή Κουίνς της Αστόρια. Διαθέτοντας πάνω από 30 μέλη, η ομάδα είχε δύναμη σε γειτονιές του Μπρούκλιν και του Κουίνς, όπου οργάνωσε παράνομους χαρτοπαικτικούς αγώνες, ζάρια και στοιχήματα ιπποδρομιών. Φήμες που φουσκώνουν τον μύθο του Σπύρου Βελέντζα τον θέλουν να χρησιμοποιούσε δορυφόρους για να παρακολουθεί ιπποδρομίες ανά τον κόσμο και να προλαβαίνει στοιχήματα. Στις 20 Ιουνίου 1992, ο Βελέντζας, ή “Σακαφιάς”, κρίθηκε ένοχος για φόνο, τοκογλυφία, χαρτοπαιξία και φοροδιαφυγή. Μαζί του είχαν συλληφθεί και οι Πίτερ Δρακούλης και Μάικ  Γκρίλο. Ο Βελέντζας καταδικάστηκε σε υπερ20ετή φυλάκιση για όλες τις κατηγορίες, εκτός εκείνης για δολοφονία αντίπαλου χαρτοπαίκτη, που φέρεται να είχε παραγγείλει η Φαμίλια Λουτσέζε. Ο Σπυρίδων κρίθηκε ένοχος και καταδικάστηκε σε ισόβια για τον φόνο του Σαρέτσο Νάλο, ή “Σάμι του Άραβα”.   Ντόναλντ ή “Τόνι δε Γκρικ” Ο Τζορτζ Φράγκος, που είχε γεννηθεί το 1938 στο Νιου Τζέρσι, ήταν Ελληνοαμερικανός, συνεργάτης της Φαμίλιας Λουτσέζε και εκτελεστής βάσει συμβολαίων.   Το 1974, δολοφόνησε τον συνεργάτη της Φαμίλιας Λουτσέζε, Ρίτσαρντ Μπιλέγιο. Ενόσω ήταν φυλακισμένος, υποστήριξε ότι είχε λάβει μέρος σε φόνους μελών συμμοριών εκτός φυλακής, αξιοποιώντας παραθυράκια που άφηναν διεφθαρμ��νοι αξιωματούχοι των φυλακών. Υποστήριξε μάλιστα ότι είχε λάβει μέρος στη δολοφονία του πολύ Τζίμι Χόφα, με ομάδα κρούσης την οποία απάρτιζαν ο ίδιος και οι Ιρλανδοαμερικανοί Τζον Σάλιβαν και Τζέιμς Κούναν. Σύμφωνα με τον Φράγκο, ο Χόφα παγιδεύτηκε από τον στενό του φίλο Τσάκι Ο'Μπράιαν να πάει στο σπίτι ενός μέλους συμμορίας του Ντιτρόιτ, του Άντονι Τζιακολόνε. Μόλις έφτασε, τον πυροβόλησαν με 22άρια που διέθεταν σιγαστήρα ο Κούναν και ο Φράγκος, και κατόπιν το πτώμα διαμελίστηκε από τους ίδιους και τον Σάλιβαν και μεταφέρθηκε σε ψυγείο στο υπόγειο του σπιτιού, όπου παρέμεινε επί πολύ καιρό και έβραζαν συζητήσεις για το πώς θα το ξεφορτωθούν. Αργότερα, το πτώμα του Χόφα παρέλαβε ένας τέταρτος εκτελεστής, ο Τζόζεφ Σάλιβαν, που φέρεται να το έκλεισε σε βαρέλι και να το έθαψε κάτω από το στάδιο των Giants στο Νιου Τζέρσι. Παρά τις έρευνες, δεν βρέθηκε τίποτα σχετικό κάτω από το στάδιο.


Έλληνες Μετανάστες

Ο. . . φορτηγατζής Ο http://argos.wordpress.com, φίλος που βρίσκεται ήδη στο εξωτερικό και αναζητά εργασία, περιέγραφε πρόσφατα την εμπειρία του από συνέντευξη για δουλειά:

«Δεν μοιάζετε με ΙΤ Manager» Ώπα, λέω, και με τι μοιάζω; Πώς μοιάζουν οι ΙΤ στην Γερμανία;

«Πιο πολύ με φορτηγατζή. Εννοώ τα δάχτυλά σας δεν είναι λεπτά όπως των ΙΤ, όπως και ο σωματότυπός σας…» Του λέω, είναι επειδή οι Έλληνες ΙΤ εκτός από το να μανατζάρουν κουβαλάνε και κανάν υπολογιστή.

Πετάγεται και η βοηθός του και μου λέει: «Ναι και το χρώμα στο πρόσωπό σας…»

Γκαπ. Τι έγινε, ρε παιδιά; Τη φωτογραφία μου δεν την είχανε δει στο βιογραφικό μου; Δεν διαβάσανε ότι έρχομαι από τον νότο κι εδώ όταν μας βλέπει ο ήλιος μαυρίζουμε ενώ αυτοί κοκκινίζουνε;

Την κοιτάω και τις λέω: «Τι να κάνουμε; Ήμουν στην Ελλάδα με 46 βαθμούς». Γελάει.

Ο άλλος συνεχίζει, οπότε και του το κόβω λέγοντας: «Σε τελική ανάλυση, δεν παίζω πιάνο και δεν χρειάζομαι λεπτά δάχτυλα».

Το σταματά και με ρωτά αν έχω φιλοδοξίες για κάποιον άλλο τομέα ή μόνο για ΙΤ.

Είπα να του απαντήσω για φορτηγατζής, αλλά το συνέχισα ήρεμα. Τέλειωσε η κουβέντα και έφυγα. Έντεκα και είκοσι...

Σήμερα μου στείλανε mail. Δεν τους κάνω για τη θέση, αλλά ζητάνε αν μπορούν να με χρησιμοποιήσουνε για άλλους πελάτες. Πιθανόν σε εταιρίες logistics στα φορτηγά τους…

Πολυσέλιδη ομώνυμη έκθεση που παρου- εβδομάδες του 1909, οι 78 (ποσοστό 52,3%) σιάστηκε στις ΗΠΑ το 1931 από την αφορούσαν πραγματικά εγκληματικά περιεπιτροπή Wickersham, έπειτα από εντολή στατικά με δράστες έλληνες μετανάστες. του αμερικανού προέδρου Χέρμπερτ Οι ειδήσεις αφορούσαν από κλοπές τσαΧούβερ, για διερεύνηση της εγκληματικό- ντών μέχρι βιασμούς και δουλεμπόριο τητας στις ΗΠΑ, και κατόπιν μελετών που ανηλίκων, σωματεμπορία, απεργοσπασία, διήρκεσαν περίπου 3 χρόνια, περιείχε σειρά αλλά και βρομιά. στοιχείων και για έλληνες μετανάστες. Η πρώτη αναφορά για Έλληνες που είχαν Κοντινό παρελθόν, απ' το παρόν μπλεξίματα με τον Νόμο ήταν το 1890, Σε πρόσφατη συνέντευξή του σε περιοόταν τρεις ομοεθνείς συνελήφθησαν με δικό αποδήμων, ο καθηγητής Πολιτικής παραχαραγμένα νομίσματα. Η τελευταία Φιλοσοφίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, περιβόητη περίπτωση είναι εκείνη της Γιώργος Ρούσης, σημείωνε πως «όταν Ελληνικής Συμμορίας (Greek Mob) που περνάς καλά στη χώρα σου δεν σηκώνεσαι δραστηριοποιήθηκε στη Φιλαδέλφεια των να φύγεις. Εκτός εάν είναι από ανάγκη ή ΗΠΑ από τη δεκαετία του ’60 μέχρι τη εάν είσαι απατεώνας και τυχοδιώκτης. Και δεκαετία του ’90. Μέσα σε αυτήν συγκα- λίγοι είναι αυτοί που ανήκουν στη δεύτερη ταλέγονται φίρμες όπως οι Pete the Greek, ομάδα». Ο ίδιος θύμισε ότι οι Ιταλοί που Prokos the Greek, Steve Bouras, Satto πήγανε στην Αμερική ήταν από τον φτωχό the Greek και Anton the Greek, οι οποίοι ιταλικό νότο, ενώ οι Έλληνες που πήγανε πρωταγωνίστησαν σε υποθέσεις με ναρκω- στο Βέλγιο κατάγονταν από τις πιο εξατικά, τοκογλυφία, τζόγο, αλλά και άλλες θλιωμένες περιοχές της βόρειας Ελλάδας. «Τέλη της δεκαετίας του 1960. Υπήρξαν μορφές οργανωμένου εγκλήματος”. Στη σελίδα 107 της έκθεσης Wickersham ταμπέλες σε μαγαζιά που έγραφαν αναφέρεται ότι «…σε 20 από τις 30 πόλεις “Απαγορεύεται η είσοδος σε έγχρωμους μη οι Έλληνες είχαν δείκτη εγκληματικότη- συνοδευόμενους από λευκή γυναίκα”. Στο τας μεγαλύτερο από των ντόπιων. Το ίδιο Βέλγιο αυτό. Μιλάμε για το 1968». ισχύει για τους Ιταλούς και τους Πολωνούς «Ο Ανατολίτης» του Ηλία Καζάν είναι για τις 13 από τις 30 υπό εξέταση πόλεις…». ένα από τα πιο χαρακτηριστικά αναγνώΕνδιαφέρον παρουσιάζει και το πώς εμφα- σματα για τη μετανάστευση των Ελλήνων νιζόταν σε αμερικανικές και ομογενειακές στις ΗΠΑ: «Όλα γύρω του ήταν ξένα και εφημερίδες της εποχής η εικόνα του εκεί εχθρικά... η αμερικάνικη κοινωνία, τ' αφεΈλληνα, ως επιρρεπή στην εγκληματικό- ντικά του στη δουλειά, οι γυναίκες. Κι ο τητα. Στη στήλη « Έλληνες εν Αμερική» Σταύρος Τσοπούζογλου έπρεπε να φέρει της εφημερίδας «Ελληνικός Αστήρ» του εις πέρας την αποστολή που του 'χε αναΣικάγου, που περιείχε ως επί το πλείστον θέσει ο πατέρας του: έπρεπε να μαζέψει αναδημοσιεύσεις από τον τοπικό Τύπο διά- λεφτά για να πάρει τους γονείς και τ' αδέρφορων περιοχών: σε σύνολο 149 ειδήσεων φια του κοντά του, να εξασφαλίσουν το που δημοσιεύτηκαν κατά τις 12 πρώτες μέλλον τους…». 


Παιδεία

Εκπαιδευτική Μεταρρύθμιση στην Ελλάδα

Στου «κασίδη το κεφάλι» Πάνω σ' αυτό το κεφάλι εκατοντάδων χιλιάδων μαθητών και των οικογενειών τους στήθηκαν οι εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις της ελληνικής Παιδείας: Όλες είχαν στόχο να περάσουν από τη χοάνη του Λυκείου τις επιθυμίες και φιλοδοξίες της ελληνικής κοινωνίας για σπουδές ανώτατου επιπέδου. Ο μοναδικός σκοπός του Γυμνασίου και του Λυκείου ήταν η δημιουργία ενός συστήματος ανταγωνισμού, που δημιουργούσε και συνεχίζει να δημιουργεί πελατειακές σχέσεις ανάμεσα σε μαθητές και εκπαιδευτικούς. Της Στελίνας Μαργαριτίδου

Φ

ροντιστήρια, ιδιαίτερα και άφθονο μαύρο χρήμα με σκοπό την κατάκτηση μιας θέσης σε κάποιο Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα. Μοναδικός χαμένος σε αυτή την περίφημη μάχη νομοσχεδίων, ή μάλλον χαρακωμάτων, η ίδια η μάθηση, και φυσικά μαζί μ' αυτήν, ο μαθητής. Αποτέλεσμα; Ένας νεκρός, χιλιάδες ώρες εκπαίδευσης χαμένες σε καταλήψεις, εκατοντάδες χιλιάδες νέοι που αποφεύγουν τα βιβλία, που θεωρούν τα σχολεία φυλακές, και ένα καταρρακωμένο εκπαιδευτικό σύστημα που πετά στα σκουπίδια χωρίς ούτε καν δεύτερη σκέψη τα... δευτερεύοντα μαθήματα, όπως ο Αθλητισμός και οι Τέχνες, ή αυτά της... επιλογής, όπως η Αστρονομία, η Ψυχολογία, η Φιλοσοφία, ακόμη και η ουσιαστική εκπαίδευση στα σύγχρονα μέσα επικοινωνίας... Αλήθεια, μήπως έχει συνειδητοποιήσει κανείς απ' όλους εμάς που φοιτήσαμε στα δημόσια σχολεία της χώρας ότι η

Γυμναστική δεν είναι χάσιμο χρόνου, αλλά ουσιαστικό θέμα ισορροπίας για τον άνθρωπο; Πως οι αυλές των σχολείων δεν είναι σιδερόφραχτοι τσιμεντένιοι χώροι όπου το καλοκαίρι καίγεσαι από τον ήλιο και όταν έχει καλό καιρό δεν μπορείς ποτέ να παίξεις μπάλα για να μην σπάσει κανένα παράθυρο; Ποιο δημόσιο σχολείο, αλήθεια, μέχρι σήμερα έχει κλειστό γυμναστήριο ώστε να μην κάνουν τα παιδιά μάθημα στο μωσαϊκό μπροστά από το κυλικείο όταν βρέχει; Πόσους υπολογιστές έχει κάθε σχολείο; Πόσα εργαστήρια φυσικής για πειράματα; Πόσα βιβλία στη βιβλιοθήκη του; Σε λίγο θ' αναρωτιόμαστε και πόσα βιβλία έχει για τους μαθητές... Η μόνη επιτυχία των εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων, η καθεμία από τις οποίες έφερνε και όνομα του υπουργού Παιδείας που τις στοχάστηκε, είναι ότι δημιούργησε στέρεες βάσεις για την εδραίωση της φροντιστηριακής παιδείας. Σε ένα κράτος που κινείται πολλές δεκαετίες τώρα  HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 • 61


Παιδεία

στις ράγες του ΠΑΡΑ-, η δημόσια και δωρεάν παιδεία δεν θα μπορούσε ν' αποτελέσει εξαίρεση. Γι' αυτό και το τελευταίο σύνθημα που προτάχθηκε στον νόμο Διαμαντοπούλου για τη δημόσια εκπαίδευση, «ΠΡΩΤΑ Ο ΜΑΘΗΤΗΣ», τώρα που δεν υπάρχουν πια ούτε βιβλία ούτε σχολεία μοιάζει με μια κακόγουστη φάρσα... «Το σχολείο που θέλεις είναι στο χέρι σου», γράφει το φυλλάδιο που κρατώ στα χέρια μου και δείχνει την κατάληξη μιας πορείας δεκαετιών για την πολύφερνη δωρεάν δημόσια παιδεία που κατέληξε φροντιστηριακή, ιδιωτική υπερεκπαίδευση. Μια πολυεθνική εταιρία αναψυκτικών αναλαμβάνει να αναμορφώσει ένα από τα 14 συνολικά σχολικά κτίρια και αυλές, αρκεί να ψηφιστούν μέσα από εκατοντάδες ή και χιλιάδες άτομα μέσα από το Facebook. Αρκεί να μπει κανείς στη συγκεκριμένη διεύθυνση του ίντερνετ και να κάνει…share! Προς το παρόν, εμείς ας μοιραστούμε μερικές από τις σημαντικές εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις που δημιούργησαν τη σημερινή κατάσταση στην ελληνική Παιδεία! 1981 ΚΑΤΑΡΓΕΙΤΑΙ Η ΣΧΟΛΙΚΗ ΠΟΔΙΑ Η μεταρρύθμιση του 1976 καθιέρωνε την εννιάχρονη υποχρεωτική εκπαίδευση, τη δωρεάν παιδεία –στοιχεία που έχουν θεσπιστεί και στο Σύνταγμα–, τη δημοτική γλώσσα, τη διδασκαλία αρχαίων κειμένων από μετάφραση, τη στροφή προς την τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση... Το κύριο δικαιολογητικό όλων των μεταρρυθμίσεων ήταν η θέσπιση προϋποθέσεων για την είσοδο στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Στο πνεύμα αυτό, ο περιβόητος νόμος του 1978 καθιέρωνε τις Πανελλήνιες Εξετάσεις και η... ελεύθερη είσοδος (;) στα πανεπιστήμια γίνονταν με διπλές εξετάσεις στη Β και Γ Λυκείου... Αυτή την κατάσταση στο εκπαιδευτικό σύστημα βρήκε το 1981 η θρυλική «Αλλαγή» του ΠΑΣΟΚ. Έτσι ο Ανδρέας Πα��ανδρέου αναμόρφωσε συμβολικά τη δημόσια εκπαίδευση με μια εντυπωσιακή κίνηση, ελευθερώνοντας γενιές ολόκληρες από τα... δεσμά της και καταργώντας τις σχολικές ποδιές, την ομοιομορφία και δίνοντας χώρο στην ατομικότητα να εκφραστεί ελεύθερα.

62 • HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012

Ο καθηγητής Μαθηματικών και μέλος του Εργατικού Αντι-ιμπεριαλιστικού Μετώπου ΕΑΜ, Νίκος Τεμπονέρας, πέφτει θανάσιμα τραυματισμένος από τον σιδερολοστό του Ι. Καλαμπόκα. Μια ανελέητη πολιτική κόντρα που στοιχίζει σε ζωές, αλλά και σε συνειδήσεις

Εδώ κάπου άρχισε να αναπτύσσεται αυτή η ιδιόμορφη νεοαστικοσυμπλεγματική ατομικότητα όχι μόνο του μαθητή, αλλά και της ελληνικής οικογένειας, που μέσα στο πλαίσιο της ευδαιμονίας και του ανταγωνισμού με τον γείτονα πρόταξε την υπερεκπαίδευση ως κοινωνικό αίτημα. Ο υπουργός Παιδείας Λευτέρης Βερυβάκης, με το ΠΔ 297/82, καταργεί το πολυτονικό και καθιερώνει το μονοτονικό σύστημα. Παράλληλα, ο νόμος 1304/82 καταργεί τον «Επιθεωρητή» και εισάγει τον «Σχολικό Σύμβουλο». Ταυτόχρονα, δημιουργούνται τα σχολικά συμβούλια, τα οποία κυρίως ασχολούνται με τη διεκδίκηση σχολικών εκδρομών... Μέσα σ' αυτό το καθεστώς γενικής ευφορίας και ελευθερίας, την επόμενη χρονιά, επί υπουργίας Κακλαμάνη, η εκπαιδευτική αλλαγή μπαίνει στο... κυρίως θέμα, δηλαδή στο σύστημα εξετάσεων για την εισαγωγή στα ΑΕΙ. Η εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση γίνεται με τις θεσμοθετημένες «Γενικές Εξετάσεις», μέσω του συστήματος τεσσάρων δεσμών, οι οποίες καθιερώνονται στην τελευταία τάξη του Λυκείου και αντιστοιχίζονται σε σχολές της τριτοβάθμιας. Τα μαθήματα της Γ' Λυκείου χωρίζονται σε «δέσμης» και «κορμού», και οι υποψήφιοι εξετάζονται σε τέσσερα μαθήματα ανά δέσμη. Από το 1988 η βαθμολογία του Λυκείου δεν παίζει ρόλο στην εισαγωγή στην τριτοβάθμια, ορίζεται ένα βασικό μάθημα σε κάθε δέσμη με ειδικό συντελεστή βαρύτητας, και η


βαθμολογία στις Γενικές Εξετάσεις γίνεται με 80βάθμια κλίμακα.

Η πολυτάραχη δεκαετία του '90 Η δεκαετία του 1990 ξεκινά με τον σχηματισμό της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας. Πρωθυπουργός της χώρας είναι ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης και υπουργός Παιδείας ορκίζεται ο Βασίλης Κοντογιαννόπουλος. Τρία προεδρικά διατάγματα επαναφέρουν τις εξετάσεις και την αριθμητική βαθμολογία στο Δημοτικό, τις εξετάσεις στο Γυμνάσιο, ενώ καθιερώνονται οι μονάδες παιδαγωγικού ελέγχου που θα χαρακτηρίζουν τη διαγωγή των μαθητών. Ο κ. Κοντογιαννόπουλος θέλει να επαναφέρει όπως φαίνεται την τάξη και την ασφάλεια στη σχολική κοινότητα, γι' αυτό επαναφέρει την ομοιομορφία στα σχολεία (δηλαδή την ποδιά), καταργεί τις αδικαιολόγητες απουσίες και τις μαθητικές συνελεύσεις, μειώνει τη συμμετοχή των φοιτητών στα όργανα συνδιοίκησης των ΑΕΙ, καταργεί το πανεπιστημιακό άσυλο και υιοθετεί ένα νέο αξιολογικό σύστημα πρόσληψης εκπαιδευτικών με προσωπική συνέντευξη. Ταυτόχρονα με τη δημοσίευση των Προεδρικών Διαταγμάτων, οι μαθητές Γυμνασίων και Λυκείων στο Ηράκλειο, την Κέρκυρα, την Πάτρα και τη Θεσσαλονίκη προχωρούν σε καταλήψεις σχολείων. Λίγο αργότερα κινητοποιούνται και οι μαθητές της Αττικής, και σε λιγότερο από ένα μήνα ο Βασίλης Κοντογιαννόπουλος καταφέρνει

να βγάλει στον δρόμο το 65% της εκπαιδευτικής κοινότητας στην Ελλάδα. Στις 8-1-1991, κατά τη διάρκεια της κατάληψης του 3ου Λυκείου Πατρών, 30 στελέχη της ΟΝΝΕΔ Πάτρας με επικεφαλής τον τοπικό πρόεδρο της οργάνωσης Ιωάννη Καλαμπόκα «κάνουν ντου» με καδρόνια και λοστούς εναντίον του Πολυκλαδικού Λυκείου της περιοχής, χωρίς να καταφέρουν να διαλύσουν την κατάληψη. Έξω από το σχολείο συγκεντρώνονται γονείς, δημοτικοί σύμβουλοι, ο δήμαρχος Πάτρας Α. Καράβολας και ο βουλευτής Αχαΐας του ΠΑΣΟΚ Α. Φούρας. Ομάδα καθηγητών και γονέων επιχειρούν να μπουν στο κτίριο, όταν δέχονται επίθεση με σιδερολοστούς από μέλη της ΟΝΝΕΔ. Ο καθηγητής Μαθηματικών και μέλος του Εργατικού Αντι-ιμπεριαλιστικού Μετώπου ΕΑΜ, Νίκος Τεμπονέρας, πέφτει θανάσιμα τραυματισμένος από τον σιδερολοστό του Ι. Καλαμπόκα. Μια ανελέητη πολιτική κόντρα που στοιχίζει ζωές, αλλά και συνειδήσεις, έχει φουντώσει για μία ακόμη φορά. Τα πνεύματα επιχειρεί να κατευνάσει ο νέος υπουργός Παιδείας Γ. Σουφλιάς. Προσπαθεί να διατηρήσει ισορροπίες μεταξύ συμφερόντων και συντεχνιών, πατώντας σε σαθρό έδαφος... Ο νόμος 2083 έχει ρυθμιστικό χαρακτήρα και προσπαθεί να ανακατανείμει εξουσίες, κυρίως μέσα στον χώρο των πανεπιστημίων. Μια τόσο μεγάλη κοινωνική αναταραχή, όπως αυτή που προκάλεσε ο Βασίλης Κοντογιαννόπουλος με το επιχειρούμενο νομοσχέδιό του, δεν ανατράπηκε ουσιαστικά, αφού ο ν. 2083 του νεοαφιχθέντα Γ. Σουφλιά θεσμοθετούσε τις γραπτές προαγωγικές εξετάσεις από την Ε΄ στη ΣΤ΄ Δημοτικού και στις τρεις τάξεις του Γυμνασίου, καθώς και γραπτές απολυτήριες εξετάσεις στο τέλος του Δημοτικού. Αξίζει να σημειωθεί ότι στη διάρκεια της τριετίας που είναι υπουργός Παιδείας ο Γιώργος Σουφλιάς γίνεται για πρώτη φορά λόγος για την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων. Μάλιστα συστήνεται και ειδική ομάδα εργασίας για να εξετάσει τυχόν νομικά κωλύματα.

Κάτσε καλά Γεράσιμε! Οι μεταρρυθμίσεις που επιχείρησε ο υπουργός Παιδείας Γεράσιμος Αρσένης το 1998, όταν πλέον το ΠΑΣΟΚ είχε επανέλθει στην εξουσία, άγγιξαν και πάλι τις δύο μεγάλες πληγές της ελληνικής Παιδείας. Πληγές που έχουν κακοφορμίσει και έχουν δημιουργήσει ήδη απόστημα, καθώς αφορούν αφενός το κύκλωμα παραπαιδείας και μαύρου χρήματος που πλέον (ακόμη και τώρα, σε περίοδο οικονομικής κρίσης) έχει εδραιωθεί στην ελληνική συνείδηση, αλλά και τον τρόπο διορισμού των εκπαιδευτικών. Ο Αρσένης επαναφέρει τις εξετάσεις σε 14 μαθήματα στη Β΄ και Γ΄ Λυκείου. Θεσπίζονται έτσι οι πανελλαδικού τύπου εξετάσεις που ισχύουν μέχρι και τώρα, και δημιουργείται ταυτόχρονα ο Ενιαίος Τύπος Λυκείου. Το κυνήγι του βαθμού αποκτά νέες διαστάσεις. Ένας ιδιότυπος ανταγωνισμός βαθμοθηρίας ξεκινά από το καλοκαίρι της Γ΄ Γυμνασίου. Τα φροντιστήρια ξεφυτρώνουν σε κάθε γειτονιά όπως τα... περίπτερα, και οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί του δημόσιου Λυκείου γεμίζουν τις ατζέντες τους με ώρες ιδιαίτερων... Θα μπορούσε, λοιπόν, ο τότε υπουργός Παιδείας Γ. Αρσένης να μην ανοίξει μέτωπο, τουλάχιστον με τους εκπαιδευτικούς, αφού το σύστημα που οραματίστηκε ευνοούσε τελικά την παραπαιδεία. Όμως (φευ) καταργεί την επετηρίδα, το σύστημα που αποδεικνύει άλλη μια χρεοκοπία της ελληνικής κοινωνίας, και επιχειρεί να θεσμοθετήσει την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών, γεγονός που σημαίνει από μόνο του την κήρυξη πολέμου, κυρίως με την ΟΛΜΕ. Ο νόμος 2525/1997, γνωστός και ως νόμος Αρσένη, ενώνει το μαθητικό και συνδικαλιστικό κίνημα, και οι καταλήψεις γίνονται σημαία αντίστασης όλων σχεδόν των δημόσιων σχολείων της χώρας. Στα θετικά του νόμου, που κανείς δεν μπορεί να θυμηθεί πλέον, καθώς η περίοδος '97-'98 βρήκε ουσιαστικά όλη την εκπαιδευτική κοινότητα στον δρόμο, ήταν η θέσπιση της ενισχυτικής διδασκαλίας στο σχολείο, το ολοήμερο σχολείο, το ανοιχτό πανεπιστήμιο... Οι επόμενοι υπουργοί Παιδείας Π. Ευθυμίου και Ευ. Γκεσούλης περνούν...   HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 • 63


Παιδεία

απαρατήρητοι, καθώς προσπαθούν τουλάχιστον στο δικό τους υπουργείο να μην κάνουν άλλο... θόρυβο. Ήδη οι τριγμοί στο ΠΑΣΟΚ από τη φούσκα του Χρηματιστηρίου ακούγονται πολύ δυνατά.

Γιαννάκου – Διαμαντοπούλου = Ιδιωτική Εκπαίδευση Τα ιδιωτικά ΑΕΙ ιδρύονται «για την άρση της μονοπωλιακής λειτουργίας της Ανώτατης Εκπαίδευσης και την ανάπτυξη ενός υγιούς ανταγωνισμού, που θα οδηγήσει και το δημόσιο πανεπιστήμιο σε περαιτέρω αναβάθμιση των σπουδών του». Με αυτή τη φράση στο πρόγραμμα της ΝΔ περιγράφεται η μεταρρύθμιση στην ανώτατη παιδεία που επιχειρείται λίγο αργότερα, με υπουργό Παιδείας τη Μαριέττα Γιαννάκου. Τόσο η κ, Γιαννάκου όσο και η κ. Διαμαντοπούλου, που την ακολούθησε, συντάχθηκαν πίσω από τις δεσμεύσεις των συνθηκών της Μπολόνιας και της Λισαβόνας, οι οποίες έτσι γενικά αναφέρονται στην «προσαρμογή της εκπαίδευσης στην αγορά». Η άποψη της Μαριέττας Γιαννάκου για τη δημόσια παιδεία και κυρίως για την ανώτατη δημόσια δωρεάν παιδεία είχε φαίνεται σμιλευτεί μέσα από τις εκθέσεις του ΟΟΣΑ και τα δόγματα των ευρωπαίων τεχνοκρατών, που λίγα χρόνια αργότερα θα έγραφαν (σε εκθέσεις που πλήρωσε το ελληνικό

64 • HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012

Οι αλλαγές βέβαια στο εκπαιδευτικό σύστημα ξεκινούν από τους δύσμοιρους μαθητές των Λυκείων που διαπιστώνουν για μία ακόμη φορά ότι ο τρόπος εισαγωγής στα περίφημα Πανεπιστήμια αλλάζει

κράτος!) ότι το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα έχει πολλές ώρες διδασκαλίας, ενώ οι έλληνες εκπαιδευτικοί είναι πολλοί στον αριθμό, αμείβονται πολλά και εργάζονται ελάχιστες ώρες. Το τρίπτυχο στο οποίο κινήθηκε η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση των δύο σιδηρών κυριών της εκπαίδευσης (Γιαννάκου-Διαμαντοπούλου) είναι η ιδιωτικοποίηση των ΑΕΙ και ένταξή τους στους νόμους της αγοράς και της ζήτησης, στα πρότυπα των αμερικανικών κολεγίων, συγχωνεύσεις σχολείων και αύξηση των ωρών

διδασκαλίας, και κατακερματισμός της εκπαίδευσης με την εισαγωγή του όρου της κατάρτισης και της αναβάθμισης (αρχικά) των ΙΕΚ. Με τον νόμο πλαίσιο 3549/2007 ρυθμίζεται η διάρκεια των σπουδών στα ΑΕΙ και απομακρύνονται οι αιώνιοι φοιτητές, ενώ τίθενται οι βάσεις για την κατάργηση του πανεπιστημιακού ασύλου. Συγκροτούνται νέα όργανα που θα ασχολούνται με τον στρατηγικό αναπτυξιακό σχεδιασμό των ΑΕΙ, προωθείται μοντέλο δυαδικής διοίκησης των ΑΕΙ, και για την είσοδο στην τριτοβάθμια εκπαίδευση εισάγεται η βάση του 10. Οι αλλαγές βέβαια στο εκπαιδευτικό σύστημα ξεκινούν από τους δύσμοιρους μαθητές των Λυκείων, που διαπιστώνουν για μία ακόμη φορά ότι ο τρόπος εισαγωγής στα περίφημα πανεπιστήμια αλλάζει. Οι πανελλαδικές εξετάσεις περιορίζονται στην Γ΄ Λυκείου, κι έτσι αυτόματα η τελευταία χρονιά στο σχολείο μετατρέπεται σε 100άρι για εκατοντάδες χιλιάδες μαθητές και τις οικογένειές τους. Χαρακτηριστική εικόνα της στρεβλής δημόσιας δωρεάν παιδείας, τα άδεια θρανία της Γ΄ Λυκείου σε όλα σχεδόν τα Γενικά Λύκεια της χώρας αμέσως μετά τις διακοπές του Πάσχα. Το Τεχνικό Επαγγελματικό Λύκειο, αφού μετατράπηκε σε Τεχνικό Επαγγελματικό Εκπαιδευτήριο (το οποίο όμως δεν χορηγούσε απολυτήριο, αλλά πτυχίο ειδικότητας) επί


Αρσένη, γίνεται Επαγγελματικό Λύκειο επί Γιαννάκου, με ενισχυμένα πλέον τα μαθήματα γενικής παιδείας και μειωμένα αισθητά εκείνα της ειδικότητας. Το κόστος της τεχνικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα μειώνεται δραματικά, αφού από τις 41 ειδικότητες των ΤΕΕ μένουν μόνο οι 17. Στη συνέχεια, βέβαια, η μέχρι πρότινος υπουργός Παιδείας Άννα Διαμαντοπούλου αναλαμβάνει να συνθλίψει τελείως ό,τι απέμεινε από το δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα, καταργώντας οριστικά όχι απλώς ειδικότητες επαγγελματικών λυκείων, αλλά ολόκληρες σχολικές μονάδες.

Πρώτα ο μαθητής: Ο τελευταίος να κλείσει την πόρτα! Όταν ακούγαμε το σύνθημα «πρώτα ο μαθητής», σκεφτόμασταν ευάερα και ευήλια σχολεία, με αυλές που μοιάζουν πάρκα, αθλητικές εγκαταστάσεις, χώρους ψηφιακών υπολογιστών κ.ά. Αντί γι' αυτό, φέτος τον Σεπτέμβριο χιλιάδες μαθητές στα αστικά κέντρα και στην περιφέρεια θ' αναγκαστούν να περπατήσουν λίγο παραπάνω για να φτάσουν στο σχολείο τους, να στριμωχτούν σε αίθουσες 30 ατόμων για να κάνουν μάθημα, και να αγκαζάρουν ένα φωτοτυπικό για να βγάλουν κόπιες σε δόσεις από τα σχολικά βιβλία των προηγούμενων ετών. Παρ' όλα αυτά, σύμφωνα με τις τροϊκανές επιταγές, αυξάνεται το ωράριο των

εκπαιδευτικών, εισάγεται το μάθημα των Αγγλικών στο πρόγραμμα του σχολείου από την Α΄ Δημοτικού, οι τάξεις και τα τμήματα ένταξης και η ενισχυτική διδασκαλία καταργούνται στην πρωτοβάθμια και τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση... Το νέο σχολείο πιστεύει στην κατάργηση: Των μισθών, των θέσεων των εκπαιδευτικών, των αθλητικών και καλλιτεχνικών σχολείων, της επιλογής δεύτερης γλώσσας σε ατομικό και όχι σε συλλογικό επίπεδο. Το «νέο» Λύκειο υποτάσσεται στους νόμους της αγοράς. Το νέο μοντέλο αξιολόγησης μαθητών είναι συστηματικό και σε καθημερινή βάση, αφού δεν στηρίζεται σε εξετάσεις, έλεγε η τότε υπουργός Παιδείας Άννα Διαμαντοπούλου, η οποία πιθανόν είχε στο μυαλό της το εκπαιδευτικό σύστημα του International Baccalaureate, με το οποίο φαίνεται πιο... εξοικειωμένη. Όσο για τις εισαγωγικές εξετάσεις στα ΑΕΙ και ΤΕΙ, ναι, αυτές αποσυνδέονται από τα φροντιστήρια της Γ΄ Λυκείου και επεκτείνονται σε φροντιστήρια γενικώς σε όλες τις βαθμίδες Λυκείου, προκειμένου να αποκτηθούν οι πολυπόθητοι βαθμοί, αλλά και στο πρώτο έτος σπουδών του πανεπιστημίου, αφού η εισαγωγή των φοιτητών θα γίνεται σε Σχολή και στη συνέχεια το κάθε πανεπιστημιακό τμήμα θα ορίζει πόσους φοιτητές θα μπορεί να δεχθεί. Τίποτα όμως απ' όλα αυτά δεν δυναμίτισε την κατάσταση στον χώρο της εκπαίδευσης

όσο οι αλλαγές που θεσπίζονται στον χώρο της ανώτατης παιδείας. Η ανώτατη εκπαίδευση αλλάζει ριζικά. Αναλυτικά: Το αυτοδιοίκητο των πανεπιστημίων μετατρέπει τα ιδρύματα σε αυτόνομες επιχειρήσεις. Οι πρυτάνεις ασχολούνται μόνο με εκπαιδευτικά ζητήματα, ενώ καθιερώνεται ένα Συμβούλιο Διοίκησης στο οποίο μετέχουν και εξωπανεπιστημιακοί. Αυτού του είδους η... αυτονομία ξεσηκώνει θύελλα αντιδράσεων εκ μέρους των πανεπιστημιακών, το βασικό όμως θέμα είναι ότι μέσα από μια σειρά άρθρων του νέου νόμου η ανώτατη παιδεία ιδιωτικοποιείται πλήρως. Έτσι οι μεταπτυχιακές σπουδές, όπως και οι κύκλοι σπουδών φοίτησης μέσα στα πανεπιστήμια για όσους είναι επαγγελματίες και θέλουν να βελτιώσουν τις γνώσεις τους, γίνονται πλέον έναντι αντιτίμου... Η αξιολόγηση είναι μετά από τις περικοπές και τις συγχωνεύσεις μία ακόμη λέξη-κλειδί για τον νόμο Διαμαντοπούλου, που ψηφίστηκε από τα 2/3 της προηγούμενης Βουλής. Οι σχολικές μονάδες, οι εκπαιδευτικοί, οι μαθητές, οι φοιτητές, οι καθηγητές, τα διοικητικά συμβούλια των ΑΕΙ και ΤΕΙ αξιολογούνται συνεχώς για τις επιδόσεις τους. Εκείνοι που δεν αξιολογούνται ποτέ είναι οι πολιτικοί. Και κυρίως οι υπουργοί Παιδείας... Γι' αυτούς ισχύει ακόμη το πολιτικό άσυλο...   HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 • 65


@tweets

ακολουθείστε μας στο twitter

@hotdoc_mag

@karapsaras

Ενώ βλέπουμε τους λύκους, ψάχνουμε τα χνάρια τους, αυτοί είμαστε

@cocobilly

Η πιο τραγική φιγούρα στη ζωή μου είναι η μάνα μου που εξακολουθεί να πιστεύει ότι θα την κάνω περήφανη για κάποιο λόγο.

@pepikokkali

Φώναζαν πιτσιρίκια στο δρόμο και βγήκα να δω τι γίνεται, εμείς παίζαμε “Κλέφτες και Αστυνόμοι’’ κι αυτά έπαιζαν “Χρυσαυγίτες και Μετανάστες’’. @lympouridis

Το ΠΑΣΟΚ διασπάστηκε περίπου όπως η Αγροτική: το κακό κομμάτι του συγχωνεύτηκε με το ΣΥΡΙΖΑ και το άχρηστο με το Βενιζέλο. @philosofos @eVan_GiAn

To Ελλάδα- Ιταλία στο πόλο καθυστέρησε να ξεκινήσει γιατί ο διαιτητής δεν ήξερε τι κέρμα να στρίψει στη σέντρα. Ευρώ, δραχμή ή λιρέτα. @iKantTweet

Βγήκα στο μπαλκόνι με το σώβρακο ενώ περνούσε ένα γκρουπ τουριστών. Ρούφηξα την κοιλιά μου αλλά ο τουρισμος είχε ήδη δεχθεί το πλήγμα.

Αν το κράτος θα σωθεί από τα 30 ευρώ του συνταξιούχου του ΟΓΑ, τότε αυτό το κράτος δεν αξίζει να σωθεί.

@KrinostoKtinos

Εγώ γιατί νόμιζα ότι ο Στoυρνάρας είναι κάτι σαν μπάτλερ που έκανε τα ρεπό του Ζαμπούνη;

@toRamfos

Άντε να περάσει το καλοκαίρι, να αρχίσουν να ντύνονται οι γυναίκες μπας και οργιάσει πάλι η φαντασία μας.

@fdelafraga

Ντύθηκαν αστυνομικοί και έκλεψαν κοσμηματοπωλείο. Σιγά το πράμα. Εδώ άλλοι ντύνονται πολιτικοί και κλέβουν όλη τη χώρα.

@diamantakimou

Για τους Έλληνες η επιχείρηση ονομάζεται “Ξένιος Δίας’’, για τους Πακιστανούς “γαμιέται ο Δίας’’.

@EOrfanidu

Όσοι βλέπουν πίσω από το “Πακιστανός’’ και “εγκληματίας, να χειροκροτήσουν και το “τεμπέλης’’ και “άχρηστος’’ πίσω από το “ Έλληνας’’ της Bild.

@Tourta_sardela

“Μην πατάς εκεί, έχω σφουγγαρίσει! Ούτε εκεί, έχω σφουγγαρίσει! Ούτε εκεί!’’, είπε η Ελληνίδα μάνα και κάπως έτσι γεννήθηκε το τριπλούν.


HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 • 67


Χρονολόγιο Του Δημήτρη Μαρούλη

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 1965

31 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1958 Συλλαμβάνονται από την Αστυνομία οι δύο πρώτοι «διαπιστευμένοι» τεντιμπόηδες... Οι νεαροί είχαν γιαουρτώσει μητέρα, η οποία, αντιλαμβανόμενη ότι φλερτάρουν την κόρη της, σε αθηναϊκό κινηματογράφο, τους προσέβαλε δημοσίως και χαστούκισε τον μικρότερο από τους δύο... Όταν ο Ευάγγελος Καλαντζής, υφυπουργός Εσωτερικών της κυβέρνησης της ΕΡΕ του Κωνσταντίνου Καραμανλή, πληροφορήθηκε το περιστατικό, κάλεσε τον αστυνομικό διευθυντή Αθηνών, Θεόδωρο Ρακιντζή, και διέταξε: «Κούρεμα, ψαλίδισμα των ρεβέρ και ταμπέλα... Έπειτα, Εισαγγελία»... Η υπουργική εντολή λαμβάνει σάρκα και οστά στο Ζ΄ Αστυνομικό Τμήμα Κυψέλης, απ’ όπου οι νεαροί εξέρχονται, προς διαπόμπευση, με κρεμασμένη στο στήθος την ταμπέλα που έγραφε: «ΕΙΜΕΘΑ ΤΕΝΤΥ-ΜΠΟΫΣ... ΠΕΤΑΞΑΜΕ ΓΙΑΟΥΡΤΙ ΚΑΤΑ ΓΥΝΑΙΚΟΣ»... 

Κυκλοφορεί το 2ο τεύχος του περιοδικού «ΛΑΪΚΟΣ ΛΟΓΟΣ», το οποίο ήταν ένα «ΜΗΝΙΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΣ» που εξέδιδαν και διηύθυναν ο ποιητής, θεατρικός συγγραφέας, κριτικός και μεταφραστής Βασίλης Ρώτας και η σύντροφός του Βούλα Δαμιανάκου, πεζογράφος, ποιήτρια και μεταφράστρια... Στο τεύχος αυτό, που το μεγαλύτερο μέρος του ήταν εμπνευσμένο από την πολιτική επικαιρότητα εκείνης της χρονικής περιόδου (Αποστασία, Ιουλιανά ), ο κατά Γιάννη Ρίτσο «μπάρμπα Βασίλης ο Αβασίλευτος» σημείωνε, σαρκάζοντας, για τους δημόσιους άντρες: «Οι δημόσιοι άντρες δεν υπάγονται σε ηθικούς κανόνες, τους ίδιους με τους ιδιώτες... Και είναι λάθος έναν πολιτικό να τον κρίνουμε με τα ίδια ηθικά μέτρα που κρίνουμε κι όλους τους άλλους πολίτες... Από τους άρχοντες και τους εξουσιαστές δεν πρέπει να ζητάμε παρά μόνο να είναι ικανοί να κρατάνε την εξουσία, με οποιοδήποτε μέσο... Να μην πέφτουν... Τα άλλα είναι ατομική τους υπόθεση... Λ.χ. να έχουν φιλότιμο, να νιώθουν ντροπή, να είναι τίμιοι, να κρατάνε λόγο κι άλλα τέτοια... Όχι, μ’ αυτά δεν ζυγιάζονται οι δημόσιοι άντρες... Σ’ αυτό οι δημόσιοι άντρες είναι σαν τις δημόσιες γυναίκες, που ούτε αυτές είναι υποχρεωμένες να έχουν τιμή, ντροπή, φιλότιμο, συνείδηση, αδιάφορο αν συχνά περνάνε κι αυτές ηθικές κρίσεις... Πάντως, στο σημείο τούτο, τουλάχιστον, έχει γίνει η ισότητα των δυο φύλων»...

13 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1968 Στις 7:40 του πρωινού εκείνης της ημέρας, ο λιποτάκτης Αλέκος Παναγούλης αποπειράθηκε να σκοτώσει τον Γεώργιο Παπαδόπουλο, πυροδοτώντας ισχυρό εκρηκτικό μηχανισμό, με τον οποίο είχε παγιδεύσει ένα τμήμα του δρόμου Αθηνών-Σουνίου, τη στιγμή που διερχόταν η αυτοκινητοπομπή του δικτάτορα... Το εγχείρημα απέτυχε, όπως απέτυχε και η προσπάθεια διαφυγής του από τη θάλασσα... Ο Παναγούλης συνελήφθη, βασανίστηκε και καταδικάστηκε δις εις θάνατον, ποινή που δεν εκτελέστηκε ποτέ λόγω των ισχυρών πιέσεων της διεθνούς κοινότητας... «Είστε οι εκπρόσωποι της τυραννίας και ξέρω πως θα με στείλετε στο εκτελεστικό απόσπασμα... Ξέρω όμως ότι για κάθε αγωνιστή της ελευθερίας, το καλύτερο τραγούδι είναι ο θάνατος από το εκτελεστικό απόσπασμα», είχε πει στους στρατοδίκες κατά τη διάρκεια της απολογίας του... Έζησε πέντε χρόνια μέσα σ' ένα τσιμεντένιο κελί –ενάμισι μέτρο επί τρία– και αποφυλακίστηκε το 1973, όταν το καθεστώς των πραξικοπηματιών παραχώρησε γενική αμνηστία στους πολιτικούς κρατούμενους...

68 • HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012


3 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1972

Tις πρώτες πρωινές ώρες εκείνης της ημέρας, φεύγοντας από το μαγαζί που εμφανιζόταν με τον Βασίλη Τσιτσάνη, για να πάει στη Σαλαμίνα, σκοτώνεται σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα, στο Πέραμα, ένας από τους θεμελιωτές του λαϊκού τραγουδιού μας, ο Γιάννης Παπαϊωάννου... Τη σχέση του με τη μουσική την χρωστούσε στο ποδόσφαιρο... Έπειτα από ένα σοβαρό τραυματισμό, η μητέρα του τού έκανε δώρο ένα μαντολίνο, για να σταματήσει να παίζει μπάλα... Η ζωή του όμως άλλαξε όταν άκουσε σε μια ταβέρνα το «Μινόρε του τεκέ», του Γιάννη Χαλκιά.... Ερωτεύτηκε το μπουζούκι και το υπηρέτησε πιστά μέχρι το τέλος της ζωής του... Στο πάλκο πρωτανέβηκε το 1933, και στην πολύχρονη καλλιτεχνική του πορεία έγραψε πάνω από 800 τραγούδια, περιόδευσε σε Ελλάδα και Αμερική και συνεργάστηκε με εξαίρετους μουσικούς, στιχουργούς και ερμηνευτές.... «Η Φαληριώτισσα», «Ξανθιά Μικρούλα», «Καπετάν Αντρέα Ζέππο», «Πέντε Έλληνες στον Άδη», «Πριν το χάραμα», «Σβήσε το φως να κοιμηθούμε», είναι μερικά μόνο από τα διαχρονικά τραγούδια που άφησε ως κληρονομιά...

4 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1988

Ψηφίζεται από τους βουλευτές του ΠΑΣΟΚ ο νόμος 1806, που αφορούσε τον έλεγχο των τραπεζών και το πόθεν έσχες σε τραπεζίτες και εκδότες, ο γνωστός ως «κουτσονόμος»... Σύμφωνα με το άρθρο 40 του νόμου αυτού, που είχε κατατεθεί στη Βουλή από τον τότε αντιπρόεδρο της κυβέρνησης και υπουργό Δικαιοσύνης Μένιο Κουτσόγιωργα, απαγορευόταν στην Τράπεζα της Ελλάδος να ανοίγει τους λογαριασμούς των μελών των Διοικητικών Συμβουλίων των τραπεζών, γεγονός που δυσχέραινε τον έλεγχο στην Τράπεζα Κρήτης, που είχε παραγγελθεί ένα μήνα νωρίτερα από τον εισαγγελέα Εφετών Δημήτρη Τσεβά, και θεωρήθηκε ως προνομιακή μεταχείριση στον υπό εξέταση μεγαλομέτοχο της τράπεζας, Γιώργο Κοσκωτά... Στις 20 Μαρτίου 1989, και αφού ο Μ. Κουτσόγιωργας είχε παραιτηθεί από την κυβέρνηση, ο δικηγόρος του Κοσκωτά, Γιάννης Μαντζουράνης, με ιδιόχειρο σημείωμά του 20 σελίδων, που έφθασε στις εφημερίδες από τις φυλακές του Κορυδαλλού όπου βρισκόταν προφυλακισμένος, κατήγγειλε ότι, ως αντάλλαγμα για την τροπολογία περί τραπεζικού απορρήτου στον νόμο 1806/88, ο Μ. Κουτσόγιωργας εισέπραξε από τον Κοσκωτά δύο εκατομμύρια δολάρια, τα οποία κατατέθηκαν σε λογαριασμό του ίδιου και μελών της οικογένειάς του, σε ελβετική τράπεζα...

23 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1996 Εγκαινιάζοντας την προεκλογική περίοδο, ο τότε πρωθυπουργός και πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Κώστας Σημίτης, μιλώντας στην κοινή συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής και της κοινοβουλευτικής ομάδας του κινήματος, τόνιζε: «Ο εκσυγχρονισμός της κοινωνίας θα σημάνει μια νέα εποχή για τη χώρα... Η λαϊκή ετυμηγορία θα δώσει νέα νίκη στο ΠΑΣΟΚ, το οποίο μπορεί να χαράξει καινούργια, ιστορική πορεία και να επιχειρήσει έφοδο του ελληνισμού στο μέλλον»... Το ίδιο βράδυ, μιλώντας στα Χανιά, ο πρόεδρος της Πολιτικής Άνοιξης, εκείνη τη χρονική περίοδο, Αντώνης Σαμαράς, υποστήριζε ότι «σ’ αυτές τις εκλογές οι Έλληνες θ’ αποφασίσουν εάν με την ψήφο τους θα δώσουν παράταση στην απάνθρωπη λιτότητα, που κάνει κάποιους λίγους να γεμίζουν τις τσέπες τους και τους πολλούς να υποφέρουν», υπογραμμίζοντας παράλληλα πως «το ερώτημα σ’ αυτές τις εκλογές είναι αν οι περήφανοι Έλληνες θα υποταχτούν στις αποφάσεις των ξένων κέντρων συμφερόντων»...

13 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2004

Μία ημέρα μετά από την εμπλοκή του Κ. Κεντέρη και της Κ. Θάνου σε τροχαίο ατύχημα, ενώ είχαν κληθεί να περάσουν από έλεγχο ντόπινγκ, πραγματοποιείται στο Ολυμπιακό Στάδιο, στο Μαρούσι, η τελετή έναρξης των 28ων Ολυμπιακών Αγώνων, που φιλοξενήθηκαν στην Αθήνα από τις 13 έως τις 29 Αυγούστου... Δημιουργοί της φαντασμαγορικής τελετής, που παρουσίαζε την ιστορία του ελληνικού πολιτισμού, ήταν ο χορογράφος και σκηνοθέτης σκηνής Δημήτρης Παπαϊωάννου και οι συνεργάτες του... Το επόμενο βράδυ, πάντως, ήταν ακόμα πιο λαμπερό σε ορισμένα προάστια της πρωτεύουσας, καθώς, όπως ενημέρωνε τους έλληνες πολίτες το γραφείο τύπου του Πυροσβεστικού Σώματος, «υπό έλεγχο τέθηκε στις 23:40 σήμερα η πυρκαγιά που εκδηλώθηκε στις 23:10, στην περιοχή Τουρκοβούνια Αττικής, η οποία προκλήθηκε από ρίψη πυροτεχνημάτων που εκτοξεύθηκαν από την οικία του ζεύγους Θεόδωρου και Γιάννας Αγγελοπούλου, κατά τη διάρκεια εκδήλωσης»... Από την πυρκαγιά κάηκε ένα στρέμμα δασικής έκτασης...

16 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2009

Σε ειδική έκδοση της εφημερίδας «ΤΟ ΒΗΜΑ», για τη συμπλήρωση 40 χρόνων από την πραγματοποίηση του Φεστιβάλ Γούντστοκ, ο υπουργός Πολιτισμού εκείνης της περιόδου, Αντώνης Σαμαράς, φοιτητής στις ΗΠΑ από το 1970, έγραφε: «Αυτή η κορυφαία αντίφαση ανάμεσα σε βακχικές εξάρσεις και πυθαγόρειες αρμονίες σημάδεψε το Γούντστοκ και το στίγμα που άφησε στις ψυχές όσων το έζησαν, από κοντά και από μακριά... Χωρίς να πολυκαταλαβαίνουν γιατί.... Από φόβο;... Από κρυφή υπερηφάνεια ή από μιαν αίσθηση νοσταλγίας για τα νιάτα μας που φεύγουν, αφήνοντας πίσω κρυφές φωτιές που σιγοκαίνε;... Το Γούντστοκ είναι μια τέτοια κρυφή φωτιά για τη δική μας γενιά... Και όσο καίει, η ζωή μας θα έχει νόημα... Και αυτά που δεν κάναμε ακόμη θα είναι ισχυρότερα και σπουδαιότερα από τις τύψεις μας»... Ο ντράμερ Αντώνης Σαμαράς...


Ένας για 10

στάσεις που μέσα στον χρόνο δεν μας πρόδωσαν, δεν μας κορόιδεψαν. Την σιγουριά αυτή μας την πρόσφεραν όλα αυτά τα χρόνια γενναιόδωρα μεγάλοι δημιουργοί και πνευματικοί άνθρωποι. Το δικό τους έργο ανακαλούμε κάθε φορά που αισθανόμαστε να διακυβεύεται η οντότητα μας, η ύπαρξή μας...

5 Φανταστείτε τη Δήμητρα Γαλάνη

να εργάζεται σε τμήμα πρωτοκόλλου μιας δημόσιας υπηρεσίας. . .

Θα έκανα τη δουλειά μου με εξαιρετική ευθύνη και ζήλο. Θα είχα βρει μέσα μου σίγουρα τον λόγο για τον οποίο θα έπραττα έτσι.

Δήμητρα Γαλάνη

6 Η σχέση σας με την πικρή αλήθεια;

Της Αντιγόνης Μιχοπούλου

1 Τι φοβάστε περισσότερο;

Τους εξαθλιωμένους αλλοδαπούς στους δρόμους ή τους πολικούς;

Ο μεγαλύτερος φόβος μου είναι η υποκρισία, η σκοτεινιά, η ηλιθιότητα και η αμορφωσιά, αλλά και η αναλγησία όλων αυτών που θέλουν να αποκαλούνται «πολιτικοί» και που δυστυχώς επιλέγονται για να ασκούν «πολιτική». Μόνη λύση είναι πάλι η πολιτική, χωρίς εισαγωγικά αυτή τη φορά.

2 Τα περιστατικά βίας αποτελούν

πλέον την καθημερινότητά μας. Περιμένετε τα χειρότερα;

Αν υπήρχε ένας τρόπος να καταλάβουμε πόσο σημαντικό είναι αυτή τη στιγμή να είμαστε ενωμένοι, ανεξάρτητα από τις όποιες απόψεις μας, όλα θα ήταν διαφορετικά. Δυστυχώς, όμως, σχεδόν από παντού καλλιεργείται ένα εμφυλιακό κλίμα, που κατά τη γνώμη μου είναι εξαιρετικά επικίνδυνο...

3 Έχετε νιώσει την ανάγκη να αποθηκεύσετε ρύζι και μακαρόνια στο υπόγειο για ώρα ανάγκης;

Δεν έχω καμία σχέση εγώ με αυτού του τύπου τις αντιδράσεις. Αυτά μου είναι τελείως άγνωστα και την ίδια στιγμή εντελώς παράλογα.

4 Από την επαφή με το κοινό στις φετινές σας συναυλίες τι λαμβάνετε;

Την ανάγκη όλων μας να πατήσουμε σε κάτι στέρεο, άρα και ουσιαστικά διαχρονικό. Την ανάγκη μας να έχουμε απέναντί μας πρόσωπα και κατα-

Όσο κρύβεται κανείς από την αλήθεια καταφέρνει μόνο να γίνεται όλο και πιο φοβικός, άρα και εξαιρετικά αδύναμος και ευάλωτος. Η ζωή δεν μου αρέσει από αυτή την οπτική, από την οπτική του φοβισμένου. Θέλω να είμαι μάχιμη και πάντα έτοιμη για όλα.

7 Ποιο πολιτικό πρόσωπο σας βγάζει την περισσότερη οργή;

Η οργή μου δυστυχώς είναι τόσο μεγάλη που χρειάζεται κάθε φορά τεράστια προσπάθεια για να την κατευθύνω σωστά. Διότι αυτό που στην ουσία μάς εξοργίζει είναι ο εαυτός μας, που κάνει μεγάλα λάθη. Όπως το να ψηφίζει αυτούς που ξέρει ότι τον εξαπατούν κατ’ εξακολούθηση...

8 Ο λαός λέει: «Οι καλοί είναι στη φυλακή». Συμφωνείτε;

Επειδή κυκλοφορούν ελεύθερα μεγαλοαπατεώνες και εγκληματίες, αυτό δεν «αθωώνει» τους μεγαλοαπατεώνες και εγκληματίες που βρίσκονται μέσα. Δεν μου αρέσουν οι γενικεύσεις, ιδιαίτερα όταν μιλάμε για θεσμούς όπως η Δικαιοσύνη.

9 Είναι δύσκολο να είσαι δημόσιο πρόσωπο;

Για μένα δεν είναι καθόλου. Εξαρτάται από το πώς το βιώνει καθένας...

10 Πού προτιμάτε να ζείτε,

στην ανοργάνωτη Ελλάδα ή στην οργανωμένη Σουηδία;

Δεν υπάρχει χώρα που θα διάλεγα να ζήσω εκτός της Ελλάδας, γατί δεν υπάρχει πουθενά στον κόσμο τέτοια ομορφιά. Γιατί ό,τι και να συμβαίνει, από εδώ πάντα θα αναδύεται φως. Και γιατί αυτό που αναζητάω στη ζωή μου διαρκώς είναι το φως.

1960

Παίρνει στα χέρια της την πρώτη της κιθάρα

1968

Γνωρίζει τον Δήμο Μούτση και υπογράφει το πρώτο της συμβόλαιο με την Columbia EMI.

1970

Συμμετέχει στον δίσκο ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ του Μάνου Χατζηδάκη και του Νίκου Γκάτσου, τον οποίο ενορχη­ στρώνει ο Δήμος Μούτσης.

1973

Η πρώτη συνεργασία με τον Βασίλη Τσιτσάνη.

1979

Συναυλίες με τη Σωτηρία Μπέλου και τον Νίκο Ξυλούρη σε πανελλαδική περιοδεία του Σταύρου Ξαρχάκου.

1999

Η εταιρία Universal εκδίδει ένα δεκαπλό άλμπουμ για τα 30 χρόνια παρουσίας της στο τραγούδι.


HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 • 71


Ιστορία

«Το μαρτύριο του Άγιου Ιππόλυτου», πίνακας του Dieric Bouts.

καρπούς και τις κνήμες, ολόγυμνο και αδύνατο να κουνηθεί. Το βάρος του σώματος έπεφτε στα σημεία που ήταν τα σίδερα. Αφηνόταν μέρες για να πεθάνει από δίψα, από εξάντληση, από τα άγρια σκυλιά ή τα όρνεα που περιφέρονταν, ή από την ψυχική διολίσθηση προς τον θάνατο. Συχνά τα «τύμπανα» καρφώνονταν κατακόρυφα σε δημόσιους και πολυσύχναστους δρόμους, έξω από τις πόλεις ή σε εμφανή σημεία. Ο παραδειγματισμός συναντούσε την αγριότητα της εξουσίας, και αυτή, την αχρειότητα της ανθρώπινης ψυχής. Γιατί πώς αλλιώς μπορεί κανείς να δικαιολογήσει το ότι ο βασανισμός και η σφαγή λογιζόταν κάποτε ως επάγγελμα; Τα θύματα παραδίδονταν στον δήμιο, τον λεγόμενο και «δημόσιο» ή «δημόκοινο».

Ρωμαίοι βασανιστές

Δήμιοι και μηχανές Ποιοι είναι αυτοί οι άνθρωποι που σήμερα παρουσιάζονται ως τιμητές των πάντων, ως υπερασπιστές της καθαρότητας του έθνους, ως δημόσιοι εκδικητές των εγκλημάτων των πολιτικών ή των ξένων; Είναι ένα νέο είδος πολιτικού ή μήπως οι ιερείς μιας πανάρχαιας θρησκείας, όπου ο πόνος, η βία και η φρίκη λατρεύονται ως θεότητες; Μήπως είναι απλώς οι συνεχιστές ενός αρχαίου επαγγέλματος; Τι εννοούν με αυτά που λένε και τι κρατούν στα χέρια τους και στα κρυφά δώματά τους; Του Παναγιώτη Πασπαλιάρη 72 • HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012

Σ

την αρχαία Ελλάδα ο ύποπτος ενός εγκλήματος δενόταν σε έναν τροχό, που όταν γύριζε εξάρθρωνε τα άκρα, τα στρέβλωνε ή τα συνέθλιβε. Στις φυλακές υπήρχαν άλλα εργαλεία ανάκρισης, όπως η «ποδοκάκκη» και η «ποδοστράβη». Υπήρχε ακόμη το «ξύλον», μια σανίδα με τρύπες ανά διαστήματα, όπου έμπαιναν τα άκρα του κρατουμένου που ασφαλίζονταν με σιδεριές, αλυσίδες και κλειδαριές. Ο «κλοιός», ένα σιδερένιο περιλαίμιο, ήταν εξίσου αποτελεσματικό για τη φύλαξη των κρατουμένων. Για όσους ομολογούσαν ή καταδικάζονταν, η ποινή ήταν άμεση και σκληρή. Η πιο σκληρή από αυτές ήταν ο «αποτυμπανισμός». Το θύμα δενόταν σε σανίδα με χαλκάδες γύρω από τον λαιμό, τους

Στη ρωμαϊκή εποχή ο δήμιος, ο carnifex, εξακολουθούσε να μένει εκτός της πόλης και να τρέφεται από αυτήν. Επειδή μάλιστα θεωρείτο ανοσιότητα να εκτελείται μια άγουρη κόρη (ένας Θεός ξέρει για ποιο έγκλημα), του δινόταν το δικαίωμα να τη βιάσει πριν την στραγγαλίσει. Tene! Claude! Comprime! Abde! Κράτα καλά! Σφίξε! Πάτα! Τράβα! Ανάμεσα στον ήχο των αλυσίδων και τα ξεφωνητά των θυμάτων, ακούγονται καθαρές οι κραυγές των δήμιων και τα προστάγματα του ενός στον άλλον, έγραφε ο Αμμιανός Μαρκελλίνος τον 4o αι. μ.Χ. Το νέο όπλο των βασανιστών ήταν ο equelus (αλογάκι), μια τάβλα στην οποία ξάπλωναν το θύμα, και με σκοινιά και τροχαλίες το έκαναν να μιλήσει ή να καταλήξει μέσα σε φρικτούς πόνους. Ο τροχός επίσης απέκτησε μεγάλη ποικιλομορφία όσον αφορά τις επιφάνειες στις οποίες ακουμπούσε με ενδιάμεσο το ανθρώπινο σώμα: Λόγχες, καρφιά, φωτιά. αΚι όλοι οι βασανισμοί, ανεξαρτήτως μηχανής, έπρεπε να συνοδεύονται από το φραγγέλιο ή σκορπιό, ένα μαστίγιο που στα λουριά του έφερε ακίδες. Το φραγγέλιο το χρησιμοποιούσαν ευρέως ως μέσο σωφρονισμού των ρωμαίων εφήβων. Αργότερα, όταν αυτοί μεγάλωναν, είχαν εξοικειωθεί μαζί του και ανταπέδιδαν πολλαπλάσια στα σώματα των παραβατών ή των εχθρών.


Ο θάνατος στα αυτοκρατορικά χρόνια επιβαλλόταν συνήθως μέσω της αρχαίας ανατολίτικης τελετουργίας της σταύρωσης. Τα χέρια του μελλοθάνατου δένονταν σε ένα μακρύ ξύλο, το patibulum, που στεκόταν στον σβέρκο του. Το κουβαλούσε μέχρι τον πάσσαλο ή σταυρό ή σκόλοπα, που ήταν στημένος όπως παλιά έξω από την πόλη, για λόγους υγιεινής. Και πάντα σε περίοπτη θέση, για λόγους άλλοτε τρομοκράτησης του εχθρού και άλλοτε αναψυχής του λαού. Το patibulum κουβαλούσε κατά πάσα πιθανότητα και ο Χριστός, και όχι ολόκληρο τον σταυρό. Με σκοινιά και σκάλες, ο δήμιος και οι βοηθοί του ανέβαζαν το θύμα τους στον στύλο και κάρφωναν σε σχήμα «T» τα δύο ξύλα μαζί. Ανάμεσα στα σκέλια υπήρχε και άλλη προεξοχή, για να συγκρατεί το βάρος του σώματος και να παρατείνει το μαρτύριο. Αν το θύμα ήταν δεμένο με σκοινιά ή καρφωμένο στους καρπούς, πέθαινε μετά από μέρες από αναπνευστική αδυναμία. Αν του έκοβαν τις κνήμες, το μαρτύριο έπαιρνε γρήγορα τέλος.

Βυζαντινοί και Οθωμανοί Η σταύρωση αντικαταστάθηκε τον 5ο αιώνα μ.Χ. από τη φούρκα, ένα διχαλωτό στύλο στον οποίο ακουμπούσε ο λαιμός του θύματος. Το σώμα αφηνόταν ελεύθερο να αιωριστεί και γρήγορα το βάρος του εξάρθρωνε τη σπονδυλική στήλη. Το φούρκισμα (από το λατινικό infurcare) ήταν δημοφιλέστατο στους χρόνους του Βυζαντίου. Στις πηγές αναφέρονται όλων των ειδών οι φρικαλεότητες. Κάθε θάνατος που μπορεί κανείς να φανταστεί έχει υπάρξει. Ο σαδισμός είναι το ίδιο παλιός με την εξουσία. Ακρωτηριασμοί, ευνουχισμοί, βγάλσιμο των δοντιών ή των ματιών, αλλά και λιθοβολισμοί, ροπαλισμοί, κατασπάραξη από πεινασμένα ζώα, κατακρήμνιση από τείχη πόλεων ή γκρεμούς, αποκεφαλισμός, δέσιμο σε τσουβάλι μαζί με δηλητηριώδες φίδι και πέταγμα στη θάλασσα, δηλητηρίαση, εντοιχισμός, θάψιμο ενόσω είναι ακόμα ζωντανό το θύμα. Οι Οθωμανοί ξεπέρασαν ίσως τους πάντες. 20.000 παλούκια έφερε από την Πόλη ο κεχαγιάμπεης που θα ξεπάστρευε τους κλέφτες της Πελοποννήσου το 1806. Και

ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ Το ελληνικό πανεπιστήμιο ορισμένες φορές εκπλήσσει με τον νεποτισμό και τον αυτισμό του. Άνετα μοιράζει θέσεις και οφίτσια σε συγγενείς μελών του, ενώ σοβαρούς επιστήμονες με ταλέντο και θέληση τους καταδικάζει ως εξωπανεπιστημιακούς. Μια τέτοια περίπτωση είναι και αυτή του μεγάλου ιστοριοδίφη μας, του Κυριάκου Σιμόπουλου (19212001). Ο Σιμόπουλος, με την ακάματη εργατικότητά του και το ιστορικό ένστικτο, έφτιαξε μια σειρά βιβλίων κόσμημα για την ιστορία των Ελλήνων.

αυτά δεν ήταν για τους κλέφτες, αλλά για τους χωρικούς, αν οι τελευταίοι δεν συνεργάζονταν μαζί του. Το παλούκωμα γινόταν τεχνηέντως μέχρι η σούβλα να βγει από τον σβέρκο χωρίς να έχει πεθάνει το

θύμα. Καρφωνόταν ύστερα στη γη, ή το θύμα ψηνόταν ως σφάγιο. Η ιστορία της pax ottomanica αντηχεί τις κραυγές και τις οιμωγές των μελλοθάνατων. Οι δήμιοι εξακολούθησαν να μένουν εκτός πόλης και να είναι χρήσιμοι. Μια ξεχωριστή κατηγορία ανθρώπων, σαν υπερασπιστές ενός αρχαίου τελετουργικού που δεν άλλαξε ποτέ. Η δύση έφερε την κρεμάλα, την γκιλοτίνα και το κάψιμο στην πυρά στην επιφάνεια. Και βέβαια έκανε θεσμό τα βασανιστήρια με την Ιερά Εξέταση. Ο 20ός αιώνας έφερε την τεχνολογία στο προσκήνιο: Τον θάλαμο αερίων, τα πειράματα του Μέγκελε, τα βιολογικά όπλα, το Γκουαντάναμο.

Στις μέρες μας Κι αν αναρωτιέται κανείς γιατί τέτοια επιλογή θέματος και τέτοια εξιστόρηση φρικαλεοτήτων: Μα φυσικά για να στρέψουμε το βλέμμα του αναγνώστη στην επανεμφάνιση των δήμιων στα πράγματα της σύγχρονης Ελλάδας. Μιλάμε για τους ανθρώπους των οποίων η ζωτική γραμμή από τη σεξουαλικότητα μέχρι την πολιτική τους συμπεριφορά έχει παιδιόθεν γεμίσει με βίαια ξεσπάσματα και φρικαλέες εικόνες. Μιλάμε για όσους θέλουν να ξεπαστρέψουν τους άλλους, όποιοι κι αν είναι οι άλλοι, με μαχαίρια, ρόπαλα, όπλα, θανατικές καταδίκες ή νάρκες. Δεν πρόκειται για φορείς ενός λαμπρού αρχαίου πνεύματος, δεν πρόκειται για λάτρεις της πατρίδας, της εθνικής καταγωγής, της δικαιοσύνης ή της προστασίας των αδυνάτων. Πρόκειται για τους ανθρώπους αυτούς που στην προσωπική ζωή τους αποφεύγουμε ωσάν μιάσματα, και στη δημόσια ζωή εμφανίζονται ως τιμωροί, ως στυλοβάτες της κοινωνίας. Με τα ίδια ρούχα όπως παλιά, με την ίδια όψη όπως παλιά, με τα ίδια κεφάλια και κουρέματα, με ρόπαλα στα χέρια, τριγυρίζουν στις γειτονιές, στα κανάλια, στη Βουλή. Δεν είναι πολιτικοί. Είναι δήμιοι. Αποβάλλετέ τους τώρα!  Όλες οι πληροφορίες του κειμένου έχουν αντληθεί από το βιβλίο του «Βασανιστήρια και Εξουσία, από την Ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα, το Βυζάντιο και την Τουρκοκρατία ως την εποχή μας», Εκδόσεις Πιρόγα.

HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 • 73


Βιβλιοπροτάσεις

Για τον Μεγάλο Δάσκαλο, Χρίστο Τσολάκη

Σ «Με τις λέξεις ο ανθρώπινος εγκέφαλος αιχμαλωτίζει το σύμπαν. Μέσα στις φόρμες των λέξεων γεννιούνται οι σκέψεις. Όπως τα ρεύματα των υδάτων κινούνται στην κοίτη του ποταμού και, αν δεν υπάρχει αυτή, σκορπίζουν και χάνονται, έτσι και οι σκέψεις κινούνται στην κοίτη της γλώσσας και χάνονται, όταν χάνεται εκείνη. Από την ώρα που ο άνθρωπος αποκτά τις λέξεις, η κοίτη της σκέψης του γίνεται λεκτική. Η σκέψη χωρίς τη γλώσσα είναι βουβή, αλλά και η γλώσσα χωρίς τη σκέψη γίνεται κραυγή. Χρίστος Τσολάκης, Τη γλώσσα μου έδωσαν ελληνική γ’ τόμος, εκδόσεις Νησίδες

Του Παναγιώτη Πασπαλιάρη

74 • HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012

αράντα μόνο μέρες πάλεψες στα μαρμαρένια αλώνια του Διγενή, γεννήτορα της γλώσσας μας. Μόνο σαράντα μέρες. Μάχη σκληρή. Μάχη άνιση. Στο νοσοκομείο, όπου περίμενε τη σειρά του για το δηλητήριο που θα σκότωνε το κακό μέσα του, ο κόσμος τον αναγνώριζε και του μιλούσε. Εκείνος έσκυβε το κεφάλι πάνω από την καρέκλα του διαδρόμου και βούρκωνε. Τι κι αν τηλεφωνούσε ο Μανόλης Κριαράς, 107 χρόνων σήμερα, στη γυναίκα του την κα Στάσα και της έλεγε: «Να πάρει εμένα, όχι αυτόν!» Ο χάρος τον είχε βάλει γερό σημάδι. Ξεκινούσε από τη γωνία Ικτίνου και Τσιμισκή κάθε πρωί στις 6:00 και έφτανε Χαριλάου, και πάλι πίσω. Δεν κάπνιζε και πρόσεχε. 77 ετών ήταν. Δεν ήταν μεγάλος, ήταν Μεγάλος. Γιατί το έργο που άφησε πίσω του –η μεταρρύθμιση που έλυσε το γλωσσικό ζήτημα, ο «Φιλόλογος», οι χιλιάδες δάσκαλοι που πέρασαν από τα χέρια του, οι διαλέξεις που έδινε σε κάθε κουτσοχώρι της Ελλάδας και της υφηλίου, για δύσκολα θέματα με τρόπο που να καταλαβαίνουν οι πολλοί– ήταν ιδιαίτερο και μοναδικό. Όποιος γνωρίζει δεν θα φέρει αντίρρηση στο να μπει ο Χρίστος Τσολάκης δίπλα στον Μανόλη Τριανταφυλλίδη, τον Αχιλλέα Τζάρτζανο και τον Ιωάννη Κακριδή. Αλλά και πάλι, πώς να ορίσεις μια τέτοια απώλεια; Ίσως αν καταλάβεις τι είναι αυτό που τον μετέτρεπε από μεγάλο επιστήμονα σε ακόμα μεγαλύτερο δάσκαλο. Να τον σκεφτείς σαν φαινόμενο γραμματικό. Να φανταστείς πως δεν πέθανε

αυτός, αλλά οριστικά και αμετάκλητα η πτώση η δοτική. Κι έμειναν μόνο οι ονομαστικές που ονειρεύονται να γίνουν κλητικές. Έμειναν οι γενικές και ιδιαίτερα οι κτητικές. Έμειναν πάνω απ' όλες οι αιτιατικές της πτώσης μας. Δευτέρα 11:27 το πρωί της 30ής Ιουλίου 2012, έσωσα ένα κείμενο γι’ αυτόν, αυτό που θα παρουσιαζόταν σε αυτή τη στήλη του Hot Doc. Πίστευα πως θα τα κατάφερνε: «Και η σημερινή μνεία σε αυτόν και το πεντάτομο έργο του (που λίγο ακόμα και θα γίνει εξάτομο) δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια προσευχή. Προσευχή σε ό,τι και όποιον πιστεύει κανείς. Να κάνει τον δάσκαλό μας καλά. Τον δάσκαλο όλων μας. Τώρα που αγκομαχά για τη ζωή του, τώρα που τίποτε άλλο δεν μένει παρά αυτός και η γραμματική τού Τριανταφυλλίδη, οι κανόνες του Τζάρτζανου, τα χορικά των αρχαίων τραγωδιών, όλα αυτά που απαγγέλλει όντας κλινήρης, στο κατώφλι εκεί που βρίσκεται, τώρα εύχομαι πιο πολύ απ' όλα κάπου στις λέξεις αυτές να βρίσκεται κι ένα ξόρκι, ένας κανόνας, ένας τέλειος συνδυασμός λέξεων που θα τον πείσει να ξαναβρεθεί μαζί μας, να συνεχίσει από εκεί που σταμάτησε. Κάπου στα χαρτιά του θα βρίσκεται μια μισοτελειωμένη φράση, μια μισοτελειωμένη λέξη. Από εκεί να ξαναπιάσει τον μίτο της γλώσσας και να γυρίσει κοντά μας». Μια ώρα αργότερα έμαθα πως η προσευχή μου ήταν άχρηστη. Ίσως γιατί οι προσευχές δεν πιάνουν όταν δεν πιστεύεις όσο πρέπει. Και πού να βρεις τώρα κάτι να πιστέψεις! 


Steve Jobs η επίσημη βιογραφία

Συγγραφέας: Walter Isaacson Εκδότης: Ψυχογιός ISBN: 978 960 496 497 0 Σελ. 540 | Τιμή: 19, 90 €

Η ζωή δεν θα μπορούσε να είναι πιο περίεργη, πιο μεγαλειώδης, πιο τρομαχτική από τη ζωή αυτού του Σύριου στην καταγωγή παιδιού από την Καλιφόρνια, που μας γέμισε με έξυπνες μηχανές, με applications, με όμορφα σχεδιασμένα καταναλωτικά αγαθά. Ένα ακόμη παράδειγμα ότι ο κόσμος συγχωρεί τις μικρές ή μεγάλες αμαρτίες (στις οποίες είναι κι ο ίδιος βουτηγμένος) για χάρη της εξαιρετικής διάνοιας. Συνολικά μια ενδιαφέρουσα, πραγματική βιογραφία και όχι αγιογραφία, από τον Walter Isaacson, για τον σημαντικότερο χίπη που γεννήθηκε ποτέ σε αυτόν τον κόσμο. Την ξαναδιάβασα στις διακοπές και την προτείνω σε όσους δεν το έχουν κάνει.

Η εταιρία

Συγγραφείς: Τζον Μικλεθουέιτ, Αντριάν Γούλντριτζ Εκδότης: Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης, Προοπτικές ISBN: 978-960-5243-85-2 Σελ. 389 | Τιμή: 12 €

Οι Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης επιστρέφουν με ένα βιβλίο από αυτά που μπορούν να σου αλλάξουν τις βεβαιότητες. Οι δύο συγγραφείς ερευνούν τη δομή της πολυμετοχικής εταιρίας και συγκεκριμένα τον αντίκτυπο της περιορισμένης ευθύνης των μετόχων στην εξέλιξη της οικονομίας. Θεωρούν πως ο θεσμός αυτός μεγαλώνοντας σήκωσε και τα συγκεκριμένα κράτη που τον ενσωμάτωσαν στη νομοθεσία τους και τα έφερε στην κορυφή των οικονομιών παγκοσμίως. Το ερώτημα που γεννάται όμως είναι τι γίνεται με τον γιγαντισμό των τελευταίων εθνών. Είναι προάγγελος νέων επιτευγμάτων για τον άνθρωπο ή απλώς ο εκπεσών άγγελος της εποχής μας;

Γιατί γεννήθηκε το κράτος εξουσία, ιδεολογία και θεσμοί στην αυγή της νεότερης Ευρώπης

Συγγραφέας: Τζόζεφ Ρ. Στρέγερ Εκδότης: Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης, Προοπτικές ISBN: 978-960-5243-75-3 Σελ. 182 | Τιμή: 9 €

Θεωρώ τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης τις καλύτερες στην Ελλάδα απλώς επειδή έχω διαβάσει από αυτές τα καλύτερα βιβλία της ζωής μου. Το «Γιατί γεννήθηκε το κράτος» δεν ήταν, όμως, ένα από αυτά. Ο καθηγητής Joseph Strayer (1904-1987) διερεύνησε την ίδρυση των σύγχρονων ευρωπαϊκών κρατών και των θεσμών τους μέσα στη μεσαιωνική δύση. Δεν βρήκα μια μεγάλη ιδέα, ή τη λογική των λίγων αιτίων που δένουν τα εκατοντάδες γεγονότα που παρατίθενται. Το δυτικό κράτος γεννήθηκε ως μια τυχαία αλληλουχία γεγονότων και όχι ως αναγκαιότητα εσωτερικών δυνάμεων και εξ ανατολών επιρροών, ενώ δεν αντιμετωπίζεται ως δομή ελέγχου της πληροφορίας, άρα συνυφασμένη με την ανάπτυξη των συγκοινωνιών και της επικοινωνίας των ανθρώπων.

HOTDOC. • 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 • 75


Οι «νεκροζώντανοι» των ΜΜΕ

ΑΠΟΤΥΠΟΜΑΤΑ Της Ματίνας Παπαχριστούδη

Πίσω εισαγγελέας, μπροστά εισαγγελέας, στη μέση η επιμήκυνση!

Λ

έμε να αρχίσουμε το ρεπορτάζ για τη συμφωνία-μαμούθ της ΕΡΤ με την ΤΕΑΜ για τα τηλεοπτικά δικαιώματα του Champions League 2012-2015 ύψους 32,4 εκατ. ευρώ, αυτή που σκανδάλισε εν μέσω θερμού Αυγούστου ΜΜΕ και πολιτική σκηνή, από την ανάποδη. Από την υποχρέωση του Mega να πληρώσει έως τον Οκτώβριο τη χρωστούμενη δόση 5 εκατ. ευρώ στην ΤΕΑΜ για τα δικαιώματα που διατηρούσε έως φέτος. Το Μega βρίσκεται σε αγώνα δρόμου για την πληρωμή μετά την αύξηση μετοχικού κεφαλαίου 10 εκατ. ευρώ, αφού προηγείται η πληρωμή των θυγατρικών εταιριών των μετόχων του καναλιού! Το κανάλι των εκδοτών, βεβαίως, κατέθεσε νέα προσφορά στην ΤΕΑΜ, μόλις 2 εκατ. ευρώ, και αμέσως μετά η υπόθεση της ΕΡΤ κατέληξε στον εισαγγελέα με καταθέσεις στελεχών ιδιωτικής τηλεόρασης να λοιδορούν την κρατική τηλεόραση για την επιλογή της. Δεν ρωτήθηκαν–δεν απάντησαν για το ότι στην προηγούμενη σύμβαση με την TEAM, Mega-ΕΡΤ και ΝΟVA είχαν αποδεχθεί να πληρώσουν αθροιστικά 65 εκατ. ευρώ! Τη νέα σύμβαση κατήγγειλε στον εισαγγελέα ο τότε βουλευτής της ΝΔ και νυν αρμόδιος για την ΕΡΤ υφυπουργός Σίμος Κεδίκογλου. Οπότε είναι απολύτως λογικό ότι το θέμα άνοιξε πάλι με εξαιρετικό θόρυβο. Παρά τις κραυγές, η νέα διοίκηση της κρατικής TV, μετά από γνωμοδότηση νομικού γραφείου, τηρεί τη σύμβαση με την ΤΕΑΜ, αναγγέλλοντας δημόσια «επαναδιαπραγμάτευση» για το ύψος των τηλεοπτικών δικαιωμάτων. Σιωπηρά απλώς ελπίζει σε επιμήκυνση πληρωμής του ποσού των 32,4 εκατ.

ευρώ, στα πρότυπα της κυβέρνησης του Αντώνη Σαμαρά για την επιμήκυνση του ελληνικού χρέους. Σε αντίθεση με την Άνκελα Μέρκελ, τα στελέχη της ΤΕΑΜ άκουσαν τις αιτιάσεις των στελεχών της ΕΡΤ στο αίτημά τους για «μείωση» του κόστους. Αυτό βεβαίως δεν σημαίνει ότι θα το αποδεχθούν. Ο λόγος προφανής: Στην οικονομική κατάσταση της Ελλάδας βρίσκεται η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Ιταλία. Οπότε σε μια πιθανή μείωση της σύμβασης, στην UEFA θα ξεσπάσει καταιγισμός αιτημάτων μείωσης των συμβάσεων τηλεοπτικών δικαιωμάτων. Από τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή του το Hot Doc, η κάτοχος των δικαιωμάτων, η ΤΕΑΜ, βρίσκεται στη θέση ισχύος. Το συμπέρασμα της νομικής γνωμοδότησης στην οποία συμφώνησε και ο αρμόδιος υπουργός είναι σαφές. Οι συνέπειες σε μια πιθανή καταγγελία της σύμβασης από την ΕΡΤ είναι καταστροφικές: «Η ενέργεια αυτή θα προκαλέσει ιδιαίτερα μεγάλη ζημία στην ΕΡΤ, όχι μόνο οικονομική, αλλά και επιχειρηματική (κύρος, φήμη), και ενδεχομένως να γεννήσει ποινικές και αστικές ευθύνες για τη διοίκηση της ΕΡΤ, που δεν έλαβε τα απαιτούμενα μέτρα για να την αποφύγει». Δηλαδή πάλι εισαγγελέας για τη μη τήρηση της συμφωνίας! Η «χάρη» που έκανε τελικά η ΤΕΑΜ στην ΕΡΤ, κατανοώντας το πολιτικό ζήτημα, είναι να μην ενεργοποιήσει τις ρήτρες της σύμβασης, αφού δεν πληρώθηκαν στην ώρα τους οι δόσεις. Οι οποίες είναι καταγεγραμμένες με ακρίβεια: Για τη σεζόν 2012-2013, το 30% στις 5 Ιουλίου (δεν πληρώθηκε), το 20% στις 30 Σεπτεμβρίου, το 50% στις 15 Ιανουαρίου 2013. Οπότε αυτό που ελπίζει τώρα η διοίκηση της ΕΡΤ με τη συζήτηση-διαπραγμάτευση είναι ότι το 50% της σύμβασης, κάτι περισσότερο από 15 εκατ. ευρώ, θα καταφέρει να το πληρώσει έως το 2018!

Τα λουκέτα σε τίτλους ΜΜΕ συνεχίζονται, οι επιχειρήσεις ωστόσο διατηρούνται σε νεκροζώντανη λειτουργία, χωρίς κανείς από το κράτος και τους αρμό­ διους μηχανισμούς ελέγχου να συγκινείται. Tο Alter θα ξανασυζητηθεί υποτίθεται στα μέσα Σεπτεμβρίου, με κατάθεση έκθεσης του ελεγκτή που όρισε το δικαστήριο στο πλαίσιο του άρθρου 99. Για την «Ελευθεροτυπία» απλώς δεν ακούγεται άχνα. Από την κατάρρευση των δυο αυτών Μέσων χάθηκαν 1.500 θέσεις εργασίας και απέμειναν χρέη πάσης φύσεως ύψους 570 εκατ. ευρώ. Εν μέσω θέρους έβαλαν λουκέτο και δύο ακόμη εβδομαδιαίες εφημερίδες, η «Ισοτιμία», συμφερόντων Λ. Λαυρεντιάδη, και η «Παρασκευή &13», του Αιμίλιου Λιάτσου. Και έπεται συνέχεια.

Ανοίγει ο χορός των συμφερόντων Περί τηλεοπτικών αδειών και πάλι ο λόγος, καθώς δόθηκε σε δημόσια διαβούλευση ο ψηφιακός χάρτης συχνοτήτων. Οκτώ άδειες στο πολύτιμο ραδιο­ τηλεοπτικό φάσμα προβλέπονται για τους παρόχους δικτύων, απ' όπου θα νοικιάζουν χωρητικότητα οι ιδιωτικοί τηλεοπτικοί σταθμοί. Το «αίτημα» που θα σκανδαλίσει έως το τέλος του έτους είναι να μην πληρώσουν για χρήση φάσματος όσοι θα εκπέμπουν ελεύθερα (χωρίς πληρωμή) τηλεοπτικά προγράμματα. Όσο για τις άδειες, έχουμε έως το 2015 καιρό.

Η «ήπια ισχύς» της Τουρκίας Με αυτό τον τίτλο καταγράφεται στα διεθνή media η μεγάλη επιτυχία της τουρκικής τηλεοπτικής παραγωγής. Σε αντίθεση με την Ευρώπη, στη γείτονα αναμένεται διπλασιασμός της διαφημιστικής δαπάνης από 1 δισεκ. ευρώ σε 2 δισεκ. Κάθε χρόνο π��ράγονται από την ανθηρή πλέον τηλεοπτική βιομηχανία 80 με 100 παραγωγές σαπουνόπερας, οι οποίες και μεταδίδονται σε περισσότερες από 40 χώρες του κόσμου. Η τηλεοπτική παραγωγή αλλάζει την εικόνα της Τουρκίας στον κόσμο, είναι το δόγμα που επικρατεί και το οποίο εισάγαγε και υποστήριξε πριν χρόνια αθόρυβα ο Ταγίπ Ερντογάν. Καλό είναι όλα αυτά να τα έχουμε υπόψη όταν ξεσπάσει η αναμενόμενη ταραχή από την κυριαρχία του “Σουλεϊμάν του μεγαλοπρεπή” που αγόρασε και προβάλλει από την περασμένη Δεύτερα ο ΑΝΤ1 στηζ ζώνη υψηλής τηλεθέασης.



Hot doc τευχος 9