Issuu on Google+

Rozwoi felietonistykina świecie |iczyprawieĘ wieki.Pierurszeteksty,nosząces|adyH 3 Historiafe|ietonistyki ,,stylufelietonowegol,jednak )eszcze nienazwanefelietonami,zna|azłySię * r '' _ ichautorami periodyku by|iĘ AddisoniJĘ Stee|e,vl{ N"!/f,, |atach1711-1714 ,,Spectator!w Termin felietonzacząłbyc uzywanyw 1803 roku,kiedyBu|łe#€ ' t'iq Geoffroy*"fiil .U eksperyment. des debatsTprzeprowadził francuskimczasopiŚmie,,Journa| H"/ I.. }kłóry| ,

-

\l

rl

przedłuzeniuo dodatkowąkańkę ko|umńygazety, na ktoĘ zamieŚciłlF Vo,n do|egałVna Termin felietonpochodzi od francuskiegofeuille,eo dodatek literacko-rozrywkowy2. oznaczaViśtfeuitletonnatomiastto ,,kańkafoŻona na c'*oro|. Nazwa ma związekylr'lT.' kreskąi z faktem,iż.Ów dodatekbyłoddzie|onyod górnejczęŚci tekstutypograficzną jako odrębnagraficzniei redakcyjniecałość3. Nazwa;ĘĘ!91d otyczyłaĄĘ funkcjonował treści. zatem pewnegofragmentuczasopisma,w którym znależcsię mogłyokreś|one w tej odciętej Wkrotce pojawiłysię autonomiczneteksty, ktore da|ejfunkcjonowały kreską przestrzeni gazety, ale juŻ same nazywane bvłv.Ę!plgnąu, Byłyto przede wszystkim re|acje z podroŻy,opowiadania, recenzje, repeńuar teatrów, przeg|ąd mody, ogłoszenia4. Stasińskiswspomina, Że na początkuX|X wieku fe|ietonybyły stałym działem W gazecie codziennej, w ktorym zamieszczano dla rozrywki podawanew |ekkisposob. Zapotrzebowaniena ku|tura|ne, czytelnikówwiadomości ten rodzaj tekstu rosło,poniewazw prasie stawałsię powoli odczuwa|nynadmiar informacji.Ponadto felieton,z racji swojego lekkiego, przyjemnegocharakteru, przyciągał nowych czyte|nikow.

iąniaĆ

urLni.f cr tematyk atr{r$gi i*v"-";

poruszanaw fe|ietonacny'fl mode|mozaikowoŚci, co l czyniłou. czyniłoV.iłt |aczął"dominowaĆ HilT z fe|ieton nieprzewidywalnymi

pozwa|ało często dawaĆ wrazenie nowości, .^ ^ ...^

!

-t

v (/

zapobiegającznudzeniu.Dawałoto takzewrazeniewolnoŚci,poniewazdobortematu byłdowo|nyi za|eŻnyoo autora..ŁęjigtoJbyłteŻ- jak pisze Stasiński - intrygującyrr..n.-n przez to, Że łamałlinearność |ektury_ Wymagałrozkładaniaciągow tekstowych zgodnie z graficznymi sugestiami i ponownego ich składania na nowych, 1Mozdżonek A,, Mistrzo',tlliefelietorut, Warszawa l999, s. 5. t lbidem. ] Por' Chudziński E., Felieton. Geneza i ewolucja gatunht,[w:f Dziennikarstwo i światmediów,rcd.Bauer Z., ChudziriskiE., Kraków 2000' s. l97. a Por. Wojtak M., Gatunki prasowe) Lublin 2004, s. 203. Wojtak pisze tu, żeforma i temaĘka ówczesnych felietonów odbiegĄ maęznie od dzisiaj znatych.Dziś zapewnetego typu teksty opatrzonoby nagłówkiem ..Rozmaitości... 5 StasińskiP., op.cit.,s. 6.


kontekstualnychzasadach, w celu zrozumieniacałości.Fe|ietonpozwa|ałtakze i sformalizowanie tekstow zamieszczanych w prasie. złamac instytucjona|nośc o d c i ę c i efe|iet o nuk res k ąs uge r ow ał o|Foonieoficj a|nydą charakter.

u

Rozwój felietonistyki w Polsce W Po|sce,podobniejak we Francji,stosowanotermin felietonna okreŚ|enie zamieszczonychpod kreskąw czasopismach,jak tez J'' zarówno roznych,,drobiazgówT konkretnychtekstow, dających się wyodrębnic spoŚrod innych na podstawie 6. specyficznychcech zewnętrznychi wewnętrznych teksty,mającecharakterfe|ietonow,ale |-{ r{ Eb{gn,€ W itzner7 podaje,ze pienłvsze U nie występujące jeszcze pod tą nazwą, to utwory Krasickiego i Bohomolca,

w sobieJ..*\ ..ll^tko"A Te zańob|iweutworyłączyły drukowanena łamach,,Monitora1ft4765..{+84{. tematykę rozrywkową, anegdoty i przeg|ądy mod paryskich. Podobne formy u fe|ietonowe zna|afy się W ,,KuznicyT,piśmiez okresu Sejmu Wie|kiego.W f

,t'6s-47&.

Brukowycht(wilno' 1816-1822) zamieszczanotekstyfelietonow",T., ,,WiadomoŚciach

r.to,"@tematowrozrywkowych,a|epolitycznych,obyczajowy"h,La fi|ozoficznych i oŚwiatowych8. byłjuŻ znanym terminem' Zostalttakżestałym ł\-./ry e|ementemprasy satyrycznej.obecny był w takich tytułachjak ,,Pszonka''na w Krakowieg. w Królestwie,,,Diabeł'' i ,,Sowizdrzał'' emigracji,,,Wo|neŻarty,,,,,Mucha'' W połowieX|X wieku

Fe|ietonyo tematyceniesatyrycznejzamieszczały ,,DziennikLiteracki''(Ałg€ | .J€ } ełł/l H9 Łoziński), ',DziennikPoznański'' (powieściKraszewskiegow odcinkach,fe|ietony Po|ski''1o.Ten}fr{ ><q ]właaysłał#{Rabskiegoibanrsłavła(KoŹmiana),,,Prawda'',,,Goniec ostatnizasługujena szczegó|nąuwage,Ęko+{w nim w 1851 roku)€ y p+1g$(Non,rrid )-t"'{ Ę,u J opub|ikowałtekst pt. o fetietoniefelieton, w którym probowałcharakteryzowac gatunek. Do ważnychpozycji na|eŻątakże:,,KurierWarszawski'',,,NiWa'', ,,Kurier w ktorychprzez 37 lat publikowatswoje Codzienny"oraz,,TygodnikllustrowanY", " Por. ChudzińskiE., op.cit.,s. |98. t Mitzner 7,.,Felieton,lw'.1 Teoria i praktyka dziennikarstwa,red. Golka 8., Kafel M., Mitzner Z.,Warszawa 1964,s . 130 . s Ibidem,s. 131. 9-.

',

r D l o e m . s . , t Jf.

." ^, ChudzińskiE., op'cit'^s. |98.

t0


KronikiPrusabrałypod uwagęaktua|netematy,ktÓremogłyH kronikilBo'}esłattĄPrusl1. interesowaĆczyte|nikÓw,a pisane były lekkim' dowcipnymjęzykiem. Gatunek uprawianyprzez tego pisarza byłformąbardzo zbliŻonydo tego, czymjest dzisiejszy felieton. Nawet sam PruS, Wypracowawszyjuz swoj warsztat, zawarłjego głowne załoŻeniawUwagach nad pisaniemfelietonu1z. XX wiek to da|szy rozwoj polskiej felietonistyki'Na jego początku fe|ietony zamieszczano przede wszystkim w ,,LiberumVeto" w Krakowie.W dwudziestoleciu i w końcu W ,,Szpi|kach'', fe|ietonypisano w,,Szczutku'',,,Cyru|iku'' międzywojennym ktore rownieŻprzodowaływ satyrze w Polsce Ludowej.Fe|ietonyw Po|sce Ludowej odna|eŹÓ mozna takŻew ,,TrybunieLudU'',,,ŻyciuWarszawy,,,,,Przekroju''i wielu innych.

l r Ibi de m,s .2 0 4 . tt lbidem.

Y


Felieton korekta