Issuu on Google+

Geen nieuwe hardware, maar een visie PENTA college CSG zet over de hele linie in op digitale didactiek. Iedere docent wordt door de schoolleiding uitgedaagd om haar of zijn vak te vernieuwen met behulp van digitale media. Zo respecteert de school de professionele ruimte van docenten, en hoeft de directie de wijsheid niet in pacht te hebben, stelt onderwijsdirecteur Ton Roelofs.

PENTA-docenten gaan digitaal Evolutie, geen revolutie

Ton Roelofs, onderwijsdirecteur van PENTA college CSG, vroeg twee jaar geleden aan professor Wim Veen: ‘Welke apparaten

‘Door de docent zelf centraal te stellen en alleen een visie

hebben we nodig om verder te komen met het moderner maken

met kaders te formuleren, omzeilt PENTA de gevaren van

van ons onderwijs?’ Deze – inmiddels emeritus – hoogleraar

een top down- of bottom up-benadering. De directie beantwoordt

educatie en technologie aan de TU Delft1 gaf een antwoord

de “wat”-vraag (wat moet er geleerd worden?); de docent

waardoor de school niet met nieuwe hardware, maar met

beantwoordt de “hoe”-vraag. Dit vergt een omslag in de houding

een visie aan de gang ging: ‘Gaandeweg digitaliseren.’

van de docenten: ze zijn echt zelf aan zet. Ze kunnen projecten

Een jaar geleden is de school deze weg ingeslagen. Een belang-

indienen voor hun vak. Als iets succesvol blijkt en veelbelovend

rijke rol hierbij speelt Floris Leurink, afgestudeerd technisch

voor andere vakken, schalen we het op. Onze insteek is dus

bestuurskundige van de TU Delft, en bij PENTA werkzaam als

evidence based en evolutionair, niet revolutionair. Bovendien

freelancer vanuit zijn bedrijf Fsharp. Hij is adviseur van de school-

willen we niet meegaan met hypes. Maar wat hypes overleeft,

leiding, en procesbegeleider en ondersteuner voor de docenten.

maakt een kans. Zo voorkomen we wildgroei en ongewenste standaardisering – “allemaal een iPad”. De schoolleiding

Model ‘Vier in balans’

bewaakt de onderwijskwaliteit en de beheersbaarheid.’

Het model ‘Vier in balans’ van Kennisnet is voor PENTA het uitgangspunt, met vier voorwaarden om digitalisering te laten slagen:

« A  ls iets succesvol blijkt en veelbelovend voor

visie, deskundigheid, digitale leermiddelen en ICT-infrastructuur.

andere vakken, schalen we het op. »

Op bijna alle vestigingen draait inmiddels een wifi-netwerk met voldoende capaciteit. Niet alleen daarin is geïnvesteerd, maar

Floris noemt een paar van de gestelde kaders: ‘Maak zoveel

ook in de ‘cloud’, het virtuele domein van de school. De focus kan

mogelijk gebruik van open standaarden.’ En: ‘Kies webbased

zodoende liggen op de ontwikkeling van de andere drie aspecten.

leermiddelen die onafhankelijk zijn van access devices (apparaten).

Op PENTA wordt ook wel de term blended learning gebruikt voor

Anytime, anywhere is het devies. Daarom is Wordpress bijvoorbeeld

de digitale vernieuwing. Ton: ‘Daarmee bedoelen we de combinatie

zo geschikt. Hiervoor hoeft geen app te worden gedownload, het is

van didactiek door de docent en de techniek. Sommige zaken zullen

makkelijk binnen te halen op een smartphone, tablet of computer.’

immers alleen face-to-face goed behandeld kunnen worden, andere met behulp van de computer. We willen deze ontwikkeling bewust

Vragen in Google Docs

niet “ICT in het onderwijs” noemen. Het gaat om de didactiek!

Aardrijkskundedocent Peter Doeleman op de vestiging Jacob van

De computer en internet maken de docent niet overbodig, maar

Liesveldt heeft de smaak al te pakken. Zijn leerlingen communiceren

dankzij deze middelen kunnen docenten doen waar ze goed in

met elkaar en met hem via een weblog, gemaakt in Wordpress

zijn: goede leerroutes maken voor kinderen. Dat is hun beroep!’

(www.bluetomatoes.nl).

1

Wim Veen is schrijver van ‘Homo zappiens – opgroeien, leven en werken in een digitaal tijdperk’.

8

C V Open

Juni 2012


Peter heeft het werkboek voor 4-atheneum aan de kant geschoven en zet voortaan zijn vragen in Google Docs. De leerlingen werken in groepjes samen aan de antwoorden, ze becommentariëren elkaars werk, en gaan daardoor dieper op de stof in dan voorheen. Activerende didactiek, met andere woorden. Omdat elke leerling teksten produceert met een eigen kleur, kan de docent bovendien zien wie wat doet. ‘Deze vernieuwing zit dus in de didactiek, en niet in het apparaat’, zegt Ton. Een ander voorbeeld is docent Engels Kevin Schuck, die een Wordpress-site opzette voor zijn tweetalige vwo-leerlingen: www.digitalanguage.org (met één ‘l’). Tablets voor leerlingen die meedoen in een pilot van aardrijkskunde­­ docent Peter Doeleman op de vestiging Jacob van Liesveldt.

« Leerlingen communiceren met elkaar en met de docent via een weblog. » Nog een voorbeeld: wiskundedocenten van verschillende vestigingen ontwikkelden een rekenmodule in het softwareprogramma Moodle. Ze zetten toetsen en extra oefenmateriaal in deze module waarmee PENTA-leerlingen hun rekenvaardigheid testen en vergroten. De schoolleiding gaat dit rekenprogramma verbreden naar alle vestigingen.

Yammer Tijdens een proefseminar in april presenteerden zo’n twintig docenten hun digitale project aan elkaar. Het is de bedoeling dat op 12 juni een soortgelijk seminar met een groep van vijftig docenten plaatsvindt. Er is zeker sprake van een olievlekwerking dankzij de PENTA Academie, het interne scholingsplatform. Daar kunnen docenten een module digitale didactiek volgen, gegeven door Floris. Hij laat de docenten kennismaken met de uitgangspunten voor

E-learning consultant Floris Leurink geeft een workshop over digitale didactiek aan docenten.

digitale didactiek, begeleidt hun onderzoek naar de mogelijkheden voor hun eigen vak, leert hen werken met de templates in de ontwikkelomgeving Xerte, en helpt hen oefenen met sociale media

Kritisch kijken naar VO Content

als Facebook en Twitter. ‘De belangstelling voor deze module is groot’, vertelt Ton, ‘ze telt telkens het grootste aantal deelnemers.’

‘Voorlopig zien we boeken als een belangrijke verschijningsvorm,

Via een speciaal intern communicatieplatform, Yammer, overleggen

maar ze kosten veel geld. En vooral op werkboeken is didactisch

de PENTA-docenten over hun digitaliseringsproblemen en wisselen

veel aan te merken: leerlingen ervaren invuloefeningen bijvoorbeeld

ze kennis uit.

als saai. We merken dat uitgevers op zoek zijn naar nieuwe verdienmodellen.’ Ook een digitale leermiddelenbank als VO Content

Cultuuromslag

– een project van de VO-raad – beoordeelt PENTA kritisch op het

Digitalisering van het onderwijs vergt andere competenties van

onderliggende didactische model. Is er niet te veel sprake van

docenten, stellen Floris en Ton. ‘De docent moet een visie hebben

geprogrammeerde instructie? Docenten van PENTA hebben een grote

op leren, kennis van de mogelijkheden, ondernemingszin en

stem in het beslissen of PENTA gaat deelnemen aan VO Content,

reflecterend vermogen.’ Liever dan in ‘oud papier’ (schoolboeken)

vertelt Ton.

investeert PENTA in de deskundigheidsbevordering van de docenten. Door bezig te zijn met de didactische vernieuwing van

Floris gaat verder: ‘Ook de elektronische leeromgeving wordt nu als

hun vak worden deze professioneler, gemotiveerder en creatiever,

statisch ervaren, met de vaste indeling van mappen aan de linkerkant.

gelooft Ton. ‘We zijn dus niet alleen bezig met vakken digitaliseren,

We onderzoeken wat we kunnen afdekken met behulp van web

maar met een cultuuromslag.’ Het overheidsbeleid en maat-

2.0-toepassingen. Die hebben een modernere look and feel en zijn

schappelijke trends stimuleren deze ontwikkelingen. Denk aan

interactiever, met hyperlinks en tags. Misschien stapt PENTA wel

de inrichting van Wikiwijs. Verder hebben grote organisaties

over op een eigen elo.’

communicatieafdelingen die hun informatie geordend aanbieden. [Anja de Zeeuw]

Op de sites van het ministerie van Financiën en van kranten als The Financial Times staat veel informatie die bij economielessen te gebruiken is, weet Ton, zelf vroeger actief geweest als economie-

Meer informatie over de projecten op PENTA: http://digitaal.penta.nl

leraar. ‘Dankzij Twitter heb je deze bronnen onder je vingertoppen.’

Meer informatie over ‘Vier in balans’ op www.kennisnet.nl

9

C V Open

Juni 2012


CVOpen juni 2012