Page 1

សមថកមមដឋន និង

វិបសសនកមមដឋន

េដយ រពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ ព.ស.២៥៥២ គ.ស ស.២០០៨ www.hoksavann.org


្របវិត្តរ ូបសេងខប ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

EEE×DDD

្របសូ ត ៃថង១០មន ី ១៩៤០ េនឃុំៃ្រពកបបស ្រសុកៃ្រព-

កបបស េខត្ត ហុក

ែកវ ្របេទសកមពុជ ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត

វណ្ណ ជបុ្រតទ៣ ី កនុងប

្ត បុ្រតទំង៥នក់ បិ

នម ហុក ៃហ ម

នម សុខ យឹម។ ្រពះជនម១៥ឆន ំ

បនបួសជ

លុ ះ្រពះជនម២១ឆន ំ

មេណរ

បនបំេពញឧប-

សមបទជភក ខ កល្រប្រពត ំ ៩៧៥ ្រពះអងគបន ិ ុ។ ឹ ្តករណ៍ឆន១ េភៀសខ្លួនេទ្របេទសៃថ បនទប់មកបនេទរស់េនទ្រី កុងម៉ុងេរល់ ្របេទសក

កលពីកុមរភព

េនៃថង២៣េម

១៩៨១។

្រពះអងគបនសិក អក រ

្រស្តជតច ិ ប់

ទំង៣ថនក់្រតីេទឯក បនសិក េនពុទិក ធ សិក

ជប់ពុទិក ធ -

បឋមសិក ។ េពលចូលកន់ផួ ស ន ្រពះអងគបនសិក ធមមវន័ ិ យ

បឋមសិក ម

ពុទក ិធ មធយមសិក បឋមភូមន ិ ង ិ ទុតយ ិ ភូមិ នង ិ ពុទិធ

វទយល័ យ្រពះសីហនុ ជ។ េឆ្ល តេទេរៀនអក រ ិ

មនុស

គនថធុរៈ េ

្រស្តេន

កលវទយល័ យភនេំ ពញ។ ិ

្រស្តនិង

េ្រកពស ី ិក

្រពះអងគបន្របតិបត្តិវបស នធុរៈអស់ជេ្រចើនឆន។ ំ ិ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

1


េនបរេទស ្រពះអងគបនសិក បន្តជប់អនុបណ្ឌិត (Master’s degree) ទប ិ ជ ែផនក្រពះពុទធ ី ំផុត ជប់បណ្ឌិតទស នវជ

(Doctor of Philosophy on Buddhism) េន ល័យញួេដលល្លី ៃន្របេទសឥ

មមគ៌្រពះពុទធ

2

សន។

កលវទយិ

្ឌ េនៃថង២៨កុមៈភ ២០០៤។

េនកនុង្របេទសក៏ដូចជេនេ្រក្របេទស

សងគមែខមរយ៉ងេ្រចន ើ ែផនកបញញ

សន

ម រតី េ

្រពះអងគបនជួយ

យវធ ិ េី ទសនពនយល់

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ


មតក ិ អតថបទ - ្របវត្ត ូ សេងខប ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក ិ រប

វណ្ណ

ជំពក ូ ទីមយ ួ ៈ សមថកមម ្ឋ ន ១. អតថនយ ័ សមថកមម ្ឋ ន

២. រេបៀបចំេរន ើ

១១

នបនស តិ

៣. រេបៀបចំេរនពុ ើ ទធនុស តិ «ពុេទធ»

៤. រេបៀបចំេរនស ើ ី

នុស តិ

១៤ ២០

៥. រេបៀបចំេរនអសុ ភកមម ្ឋ ន ើ

២៦

៧. រេបៀបចំេរន្រពហម វិ ើ

៣២

៦. រេបៀបចំេរនកយគ ើ

សតិ

២៩

រធម៌

ជំពក ូ ទីពរី ៈ វិបស នកមម ្ឋ ន ៨. អតថនយ ័ វបស នកមម ្ឋ ន ិ

៣៦

៩. បេចចកេទសែដលគួរេលើកយកមកចេ្រមន ន ិ ើ វបស

៤២

១១. វសុ ិ ទធិ៧្របករ

៥៩

១៣. ទំនក់ទំនងរ ងសីលសមធិបញញ

៧០

័ កវបស ១០. អំពជ ន ិ ី វនែផន

៥៧

១២. សមថវបស នេដើមបន ិ ី ិព្វន

៦៤

- នមអនកបរច ័ េបះពុមព ិ ច គបចចយ េ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

1


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

សមថកមមដឋន អតថនយ ័ សមថកមមដឋន វធ ិ ីរបតិបតតិេដមបស ី េរមចរពះនិពវនជកររ ំលត់ទុកខមន ជតិទុកខជេដម គឺមគគរបកបេដយអង៨ េបរម ួ េដយខលីបន គ ី សមធ ិ និងបញញ។ សីលសមធិនិងបញញេនះមន ដល់សល ទំនក់ទំនងគន។ សមថកមដ ម ឋ នរបតិបតតិេដមបឲ ី យេកតសមធ ិ ិ ត ចត

ិ ឯវបសសនកម ដ ម ឋ នរបតិបតតិេដមបឲ ី យេកតេលកុតរត -

បញញ។ េពលេនះ សូ មអធិបបយអតថនយ ័ សមថកមមដឋន។ ិ មដ សមថកមដ ម ឋ នេសមគននឹងពកយសមធក ម ឋ ន

ែដល

ែចកជពីរបទ គឺសមថៈមួយបទ បនដល់អរមមណ៍ែដលបុគគល យកមកសំ ឡឹងយកមកគិតពិចរណ។ សមថៈែរបថចិតតសងប ់ គឺសងបន ់ ូវនីវរណធម៌ទង ំ ៥ ពយបទៈ

គឺកមឆនៈទ

ចិតតនឹកគិតពយបទ,

ចិតតនឹកេទរកកម,

ី មទ ិ ៈធ ថន

ចិតតេងកងុយ,

ិ ក ិ ច ិ ច ចិតតសងស័យ។ ចិតត ឧទច ធ ក ច ុ កច ក ៈច ចិតតរយមយ, និង វច េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

1


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

របស់មនុសសបុថុជជន ែដលមន ិ ទន់េកតសមធិចិតត ែតងមន នីវរណធម៌ទង ំ ៥េនះជនិចច។ នីវរណធម៌ ែរបថ ធម៌ររំងផលូវ

ចិតត េធវឲយចិតតឲយេសហមងមន ិ ឲយចិតតបរសុ ិ ទធ។ េនេពលែដល បុគគលយកកមមដឋនណមួយមកភវនរហូតដល់ចិតតសងបន ់ ូវ នីវរណធម៌េនះ េលកេហថ សមថៈ។ រួមពកយទំងពីរបទ សមថកមដ ម ឋន

ែរបថអរមមណ៍ែដលបុគគលយកមកភវន

ិ ស េដមបឲ ត ប ង ់។ ី យេកតសមថចិតត គឺចត ិ មដ ិ យ សមធក ួ បទ និង ម ឋ ន ក៏ែចកជពីរបទ គឺសមធម ិ ហ ិ នបទវគ កមដ ម ឋ នមួយបទ។ សមធម គ ៈថ កុសលចេិ តត កគត សមធ ិ ែរបថ ភពរបស់ចិតតនិងេចតសិកជកុសល គ ិ ចំ ែដលដំកល់េសមលអកុ នងអរមមណ៍ែតមួយ េហថ សមធ។ ែណកពកយថ កមមដឋនមនេសចកតីដូចេពលមកេហយ។ រួម ិ មដ ពកយទំងពីរបទ សមធក ម ឋ ន ែរបថ អរមមណ៍ែដលបុគគល យកមកភវន េដមបឲ ី យចិតតមនអរមមណ៍ែតមួយ។ ចិតតែដល មនអរមមណ៍ែតមួយ លុ ះរតែតចិតតសងបន ់ ូវនីវរណធម៌។ កមម ិ ន ិ ត ិ ជ ដឋនជេហតុ សមថចត ត ិង សមធច ត ផល។ ពកយថ

2

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

ិ ភ បរកម ម វន បនន័យថ យកកមមដឋនណមួយមករ ំពឹងគិត ពិចរណ។ សមថកមដ ម ឋន

ិ មដ ឬសមធក ម ឋ នមន៤០ជអរមមណ៍

ែដលបុគគលយកមករ ំពឹងគិតពិចរណជអរមមណ៍របស់ចិតត េដមបឲ ី យចិតតេកតសមធិ។ សមធិេនះភសបរំងនិងអង់េគលស េហថ

Concentration

គឺ

សមថកមមដឋន៤០េនះ

កសិណ១០, អនុសសតិ១០, អសុ ភ១០, រពហមវហរ៤, អរូប៤, ិ ចតុធតុវវដឋន១,

អហេរបដិកូលសញញ១។

បំណងរបស់

សមថកមមដឋនកនុងបលីថ េចេតតវិ មុតិត ែរបថ កររួចចកនីវរណ ិ ត ឬសមធច ិ ត ិ ។ ធម៌េដយអំណចសមថចត ត មុននឹងេលកយកកមមដឋនណមួយមកចំេរន  េបេយលតម

ិ ុ ទម ិធ គគ េពលថ រតូវដឹងអរមមណ៍របស់កមមដឋន ែដល គមរពី វស មនលកខណៈេផសងគន៥របេភទគឺ៖ ១. កមដ ម ឋ ន២២ គឺ កសិណ១០, អសុ ភ១០, អនបនសសតិ១,

កយគតសតិ១,

កន់យកបដិភគនិមត ិ តមកជ

អរមមណ៍។

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

3


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

២. កមដ ម ឋ ន១២ គឺ អនុ សសតិ៨, េលកអនបនសសតិនិង កយគតសតិេចញ-បញចូ លអហរបដិកូលសញញ១, ចតុធតុ

វវដឋន១, វញ ិ ញ ណញចយតនៈ១, េនវសញញនសញញយតនៈ១, កន់យកសភពធម៌មកជអរមមណ៍។ ៣. កមដ ម ឋ ន២២ គឺ កសិណ១០, អសុ ភ១០, អនបន-

សសតិ១, កយគតសតិ១, កន់យកនិមត ិ តមកជអរមមណ៍។ ៤. កមដ អកសនញចយតនៈ១, ម ឋ ន៦ គឺ រពហមវហរ៤, ិ អកិញចញញយតនៈ១,

កន់យកនូវអរមមណ៍េពលកំណត់មន ិ

បន។ ៥. កមដ ម ឋ ន៨ គឺ វបុ ិ ពវកអសុ ភ១, េលហិតកអសុ ភ១, បុឡូវកអសុ ភ១,

េតេជកសិណ១,

អនបនសសតិ១, វេយកសិណ១,

អេបកសិណ១, អេលកកសិណ១,

មុននឹងេកតបដិភគនិមត ិ តអរមមណ៍ញ័ រ។ ែផនកសមថកមដ ម ឋន

េលកឲយចំេរនេទតមចរ តរបស់  ិ

ំ យរសបតម បុគគលមួយរូបៗ េរបៀបដូចជមងផ ឺ ូ លវកយរតូវដក់ថនឲ របេភទជមងឺ

េទបជមងប ឺ នជសះេសបយ  ។

ចរតេដយសេងខ ប ិ

មន៦គឺ៖

4

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

ិ ១. រគចរត

លំ នរ ំ គៈ គឺេរចនេដយេសចកតីតេរមក។

ិ លំ នេំ ទសៈ គឺេរចនេដយេសចកតីរបទុសត។ ២. េទសចរត ិ លំ នេំ មហៈ គឺេរចនេដយេសចកតីវេងវង។ ៣. េមហចរត ិ ៤. សទធចរត លំ នស ំ ទធ គឺេរចនេដយេសចកតីេជឿ។ ិ ធ រត ិ ៥. ពុទច

លំ នរំ បជញ គឺេរចនេដយេសចកតីេចះដឹង។

ិ ច ិ ៦. វតក ក រត

លំ នវំ តកក ិ ៈ គឺេរចនេដយេសចកតីរតិះរះ។ ិ

ចរតរបស់ បុគគលមួយរូបៗមនចរតេរច ិ ិ នលយឡំគន ប៉ុែនត េលកឲយពិនិតយេមល យេកតេឡងខលង ំ ជងេគ  ចរតណមួ ិ ជជមងផ ឺ ូ លវកយេកតេឡង រគុនផង

ដូច

មនជមងច ឺ ុកេពះផងឈក ឺ បលផង

ំ ំេពះជមងណ េគរតូវដក់ថនច ែដលឈខ ំ ជងេគជ ឺ ឺ លង

មុន។ េដមបឲ យផុះផុលេកតេឡងខលង ំ កនុង ី យដឹងចរតែបបណមួ ិ

សនតន េគរតូវពិនិតយសេងកតេមល សនៃដេធវករងរ  ឥរយបថ ិ

កិរយបរ េភគេភជន ិ ិ

កិរយរកេឡកេឃ ិ ញរូបជេដម

ន ិង

សេងកតេមល  ធម៌ែដលរបរពឹតតេនកនុងសនតន។ តេទេនះ

សូ មពិនិតយេមល  កមមដឋនណែដលសមគួរដល់

កមមដឋន១១ បុគគលមនចរតែបបណ រតូវេលកយកមកចំេរន។ ិ  គឺអសុ ភ១០, កយគតសតិ១, សមគួរដល់បុគគលជរគចរត។ ិ េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

5


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

កមមដឋន៨ គឺរពហមវហរ៤ វណណកសិណ៤ គឺនីលកសិណ១, ិ បីតកសិណ១, េលហិតកសិណ១, ឱទតកសិណ១ សមគួរ ដល់បុគគលជេទសចរត។ អនបនសសតិែតមួយ សមគួរដល់ ិ បុគគលជេមហចរត អនុសសតិ៦ខងេដម គឺ ិ ចរត។ ិ និងវតកក ិ ពុទធនុសសតិ១, ធមមនុសសតិ១, សងឃនុសសតិ១, សីលនុសសតិ១, ចគនុសសតិ១, េទវតនុសសតិ១, សមគួរដល់បុគគលជសទធ ចរត។ ិ

កមមដឋន៤

គម ឺ រណនុសសតិ១,

ឧបសមនុសសតិ១,

ចតុធតុវវដឋន១, អហេរបដិកូលសញញ១ សមគួរដល់បុគគល ជពុទធិចរត។ ិ

កមមដឋនសល់ពីេនះ១០

អេបកសិណ១, អកសកសិណ១,

េតេជកសិណ១,

គឺបឋវកស ី ិ ណ១, វេយកសិណ១,

អេលកកសិណ១,

និងអរុបប៤,

សមគួរដល់បុគគលរគប់ចរតទំ ងអស់។ ិ ករេរៀបរប់មកេនះ ហក់ដូចជេពលអំពីមតិកធម៌េរចន េពក ែដលេធវឲយអនកអនធុញរទន់ ប៉ុែនតជករចំបច់រតូវែត េពលនូវេគលធម៌ទង ំ េនះ មុននឹងេលកយកមកអធិបបយ ជ ពិេសសតេទេនះ សូ មពនយល់អំពីវធ ដឋនខលះ េដយ ិ ីចំេរនកមម  ី េយលេទតមកររសវរជវតួរពះពុទដ និង អដក ធ ក ឋ ថ រពមទំងចំេណះខងករពិេសធខលួនឯងខលះផង។

6

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

មុននឹងចំេរនសមថកមម ដឋនទំង៤០កមមដឋនណមួយ រតូវ  លះបង់បលេិ ពធ បេងហយ

ករជប់ជំពក់កិចចករអវីមយ ួ

ឬរតូវេធវ

េដយេហចណស់កក ៏ ុំឲយជប់ជំពក់កុ នងេពលចំេរន 

ធម៌។ រតូវនមសសកររពះរតនរត័យេដយេសចកតីសេងខប។ រតូវ ពិចរណេទសរបស់កមគុណទំង៥ គឺ រូប សេមលង កលិន រស និង សមផសស េដមបក ី រពរកុំឲយចិតតនឹកេទរកកមគុណទំង៥ េនះេនេពលចំេរនធម៌ ។ 

រតូវផសយេមតតចិតតេដមបក ី រពរកុំឲយ

ចិតតគិតរបទូសសេនេពលចំេរនធម៌ ។ រតូវជំរះសីលរបស់ខួ លនឲយ  បរសុ ិ ទធតមរបេភទសីលរបស់បពវជិតនិងរគហសត។

រតូវពិចរ

ិ ទ គឺផូ លវរបតិបតតិេដយពិចរណថ ផលូវរបតិបតតិេនះ ណបដប េហយ ជដំេណររបស់រពះអរយបុ គគល ែដលេលករបតិបតតិេដ ិ មបរី ំលត់ទុកខេពលគឺរពះនិពវន។ ករពិចរណដូេចនះ េដមប ី ឲយមនេសចកតីសងឃម ឹ កនុងកររបតិបតតិេនះ។ ករពិចរណេនះ រតូវអនុវតតកុ នងរយៈេពលខលីេដមបេី ដះផលូវចិតត

មុននឹងេលកធម៌

មកចំេរន។ អនកេទបហត់ចំេរនធម៌ ជដំបូង គួររកទីសងត់ ប៉ុែនត   អនកែដលធលប់បនចំេរនថន  ឹកេហយ

េទះេទចំេរនកន  ុ ងទីណក៏

បន េរបៀបដូចសតវេគែដលេគបងហត់បនបទេហយ េទះបី េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

7


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

េគដឹកវេទកនុងចំេណមមនុសសេរចន ក៏វមន ិ េផអលេទ។ ករ ចំេរនធម៌ អចេធវបនរគប់ឥរយបទទំ ង៤។  ិ ណ

មនេពលខលះចិតតអចរយមយមន ិ សងប ់

េបអងគុយពិចរ

ដូេចនះគួរេដរ

ចរងកម េរពះករេដរចរងកមជវធ ួ េធវចិតតឲយឆប់សងប ់ េទប ិ ីម យ រតឡប់មកអងគុយវញ។ ករេដរចរងកមអចអនុវតតជពីរែបប គឺករេដរ ិ ចរងកមយឺតៗ និងករេដរចរងកមតមដំេណរធមមត គឺចរងកមេលឿន។ ករ េដរចរងកមរគន់ែតកំណត់េឆវងសត ំ េបះេជងសតក ំ ំណត់ថសត ំ

គឺេបេបះេជងេឆវងកំណត់ថេឆវង

វិ ធីេនះជកររ0មូលចិតតឲយឆប់សងប់នីវរណ

ធម៌។ ដូចបនេពលមកេហយ ករចំេរនឲយេក  តសមធិចិតត គឺេដមប ី

ិ ុ តតិ ឲយសងបន ់ ូវនីវរណធម៌ទង ំ ៥ ែដលបលីេពលថ េចេតតវម ំ ៥ េដយអំណចសមធិចិតត។ ែរបថ កររួចចកនីវរណធម៌ទង ចំែណកវបសសនមនទំ នក់ទំនងជមួយសមធិ ិ េកតសមធិសងបន ់ ីវរណធម៌ទង ំ ៥េហយ

េរពះេបចិតត

ចិតតេនះមនសមតថ

ភពពិចរណនូវខនធ៥ឲយេឃញ អនិចចំ ទុកខំ និង អនតត ែដល ជតួវបសសនេនះឯង។ អនិសងសៃនសមធិមន៥យ៉ងគឺ៖ ិ

8

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

១. មនកិរយេនជសុ ខកនុងបចចុបបនន េដយសរករសងប ់ ិ

ផលូវចិតត េរពះនីវរណធម៌ទង ំ ៥ររំងផលូវចិតតមន ់ ិ ឲយសងប។

២. ជបទដឋនៃនវបសសន េរពះេបសមធិចិតតេកតេឡង ិ

េហយ អចចំេរនឲយេក ិ  តវបសសនបន។ ិ ញ ជអនិសងស គឺេបបុគគលចំេរនឲយេក ៣. មនអភញ  ត ិ ញ បន។ រហូតដល់សមបត៨ តិ អចហវឹកហត់ឲយេកតអភញ ៤. េបមន ិ ទន់បនសេរមចរពះនិពវនេទ េបចំេរនឈនឲយ  េកតេឡងអចេកតកនុងរពហមេលក

េបចំេរនឲយេក  តឧបចរ

ិ ព គឺមនុសសនិងេទវត។ សមធ ិ អចេកតេឡងកនុងសុគតភ ៥. ចំេពះរពះអរយបុ គគលថនក់អនគម ី និង រពះអរហនត ិ ិ មទ ែដលមនបដស ភិ ញណ អចចូលនិេរធសមបតតិ េនជ សុ ខកនុងបចចុបបននបន៧ៃថង េដយសរករមនអបបនសមធ ិ រហូតសមបត៨ តិ គឺរូបជឈន៤និងអរូបជឈន៤។ ិ ិងអបបនសមធ ិ េនះជអនិសងសៃនឧបចរសមធន េបេពលឲយដច់េដយែឡកពីគនរវងសីលសមធិនិងបញញ។ េបេពលឲយមនទំនក់ទំនងគន គឺៃរតសិកខទំងបីេនះ រតូវរបតិេដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

9


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

បតតិទង ំ ប ីរ ម ួ គន េដមបរី ំេដះទុកខសេរមចរពះនិពវន ជពិេសស សមធិជបទដឋន គឺជេហតុៃនវបសសន។ ដូចបនេពលមក ិ េហយ

សីលេដមបល ី ះបង់េទសេរគតរគតែដលរបរពឹតតេទ

ត ល គឺនីវរណ តមផលូវកយនិងវច សមធិលះេទសយ៉ងកណ

ធម៌ទង ំ ៥ ឯបញញេឃញៃរតលកខណធម៌កុ នងខនធ៥ លះកិេលស

យ៉ងលអិត។ ដូចេនះ កុំយល់ថ េធវសមធិេដមបេី ទេមល  សថន េទវត សថននរក េទេមល  ភនរំ ពះសុ េមរុ ៍ ឬចង់ដឹងថខលួនសលប់ េទ េតេទេកតកនុងទីណ។ របស់ទង ំ េនះ អចេឃញេបេគ ចំេរនឲយេក  តអភញ ិ ញ ែផនកទិពវចកខុ ប៉ុែនតពុំែមនជបំណងពិតរបស់ រពះពុទធសសនេឡយ។

វបសសនវ ជ ិ ិ ជ សងសរ។

បំណងពិត

គឺកររ ំេដះទុកខែផនក

រ ំេដះខលួនេចញពីករេកតចស់ឈស ឺ ល ប់កុ នងវដត

ចំេពះអនកមនឧបនិសស័យចស់កល

េគចប់ចំេរន 

វបសសនែតមត ង េដយមនសីលនិងសមធិេនជមួយេហយ។ ិ តេទេនះ

សូ មេលកសមថកមមដឋនខលះមកពនយល់រេបៀបចំេរន 

ដូចតេទេនះ។ 

10

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

រេបៀបចំេរ នអនបនសសតិ អនបនសសត ិ ែរបថ ករកំណត់ដេងហមេចញចូលរតង់ ិ ិេទស ចុងរចមុះ។ តមេសៀវេភ សមធន ទ សេងខបរបស់រពះរគូ អ៊ុច-រស ឲយចំេរនេដយរប់ ខយល់ជគូរៗ ថមួយៗពីរៗ រហូត  ដល់របំ

េហយបនតររហូតដល់ដប់។

សរសតេនះពុំរតឹមរតូវេឡយ

កររប់រេបៀបគណិត

េរពះមន ិ សុី សងវក់នឹងដំេណរ

ខយល់ដកេចញចូល មន ិ អចេហថ ករចំេរនអនបខយល់  ដេងហមេចញចូលេឡយ។

េដមបយ ី ល់រេបៀបចំេរនអនបេនះ 

សូ មយល់អតថនយ ័ ៤របករគឺ ១-ផុសសន គឺរតូវដឹងកែនលងែដល ខយល់បះ៉ រតូវ គឺេនរតង់របេហងចុងរចមុះ។ ២-អនុពនន គឺ ធ ចងេរកៀកចិតតេនរតង់កែនលងែដលខយល់បះ៉ រតូវ។ ៣-គណន រតង់គណនេនះេហយែដលរចឡំថរប់

ី ប៉ុែនតេនកនុងគរិ ម

ិ យកំណត់ ននស ទ ូ រត និងអដក ឋ ថ រតង់គណនេនះ គឺជនតឲ ដឹង ពុំែមនរប់ខយល់េឡយ។ ៤-ថបន េពលកំណត់ខយល់ ិ ។ ដេងហមេចញចូល ចិតតសងបជ ់ តួអបបនចត ត េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

សូ មបញជក់ថ

11


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

ខយល់រតូវដកេចញចូលតមធមមត ដកតិចៗេដមបក ី ំណត់េឡយ។

មន ិ រតូវរបឹងដកឲយញប់ឬ តមបេចចកេទសរបស់រគូភូម

ឲយកំណត់រតង់េពះេប៉ងផត តមពិត ករកំណត់រតង់រទូងកតី រតង់េពះកតី

ពុំអចដឹងខយល់បះ៉ រតូវដូចេនចុងរចមុះេឡយ។

េលកេរបៀបដូចសតវេគ

ែដលេគែលងឲយសុី េសមេនកែនលង

េផសងៗ លុ ះវេរសកទឹក វនឹងចុះមកផឹកទឹក មចស់េគចំចប់វ រតង់កំពង់ទឹក ដូចខយល់េចញចូលតមរបេហងចុងរចមុះ មន ិ រតូវតមកំណត់េនកែនលងេផសងពីេនះេទ។ នទីដូចជអនកយមទវរ

ករកំណត់រតូវតំង

អនកណេចញចូល

ឲយកំណត់ដឹង។

ិ ខយល់េរគតរគត គឺខយល់ធមមត ខយល់មន៤ែបបគឺ៖ ឱឡរកៈ របស់មនុសសែដលមន សុខុមៈ ខយល់លិ អត, ិ បនចំេរនអនប,  ិ ុ ខុមៈ ខយល់លិ អតៃរកែលង, អនិចល អតស ត ិ ខយល់មន ច ិ កំេរក  េនះជដំេណរអនកចំេរនអនបេក  តខយល់តមលំ ដប់លំេដយ ។ ន ិម ត ិ តែដលេកតេឡងកនុងខយល់ គឺេឃញដូចជប៉ុយគរ ប៉ុយ

ិ ត ន ិង កបបស ឬេឃញដូចជពពករសត់ េនះជឧគហ គ និមត ិ គនិមត ិ េត កតេឡងេហយ។ ករកំណត់រហូតចិតតសងបន បដភ ់ ូវ

12

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

នីវរណធម៌ជតួសមថកមដ ម ឋន

េបករកំណត់េឃញករ

ិ េកតរលត់របស់សងខរ ជៃរតលកណ ធម៌ជតួវបសសន។ ខ សូ មបញជក់ថ បុគគលែដលចំេរនសមថកមម ដឋន េពលែដល  សមធិចិតតេកតេឡង

ប ីត ិទ ង ំ ៥បីតិណមួយអចេកតេឡង។

ប ីត ិទ ង ំ ៥េនះគឺ៖ ី ិ េសចកតីេរតកអរ រពឺេរមរពឺែសបក។ ១. ខុទក ទ បត ី ិ េសចកតីេរតកអររបកដដូចជេផលកបេនទរ។ ២. ខណិកបត ី ិ េសចកតីេរតកអរមនអករៈរបកដ ដូចជ ៣. ឱកនិក ត បត រលកទឹកេបកផទបម ់ ករតូវ។ ី ិ េសចកតីេរតកអរខលង ៤. ឧេពវងគបត ំ អចញ ុ ំងកយឲយ អែណតតេឡង។ ី ិ េសចកតីេរតកអរេធវឲយរតជក់រជួតរជបទូ ៥. ផរណបត េទកនុងកយ។



េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

13


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

រេបៀបចំេរ នពុទធនុសសតិ «ពុេទធ» ិ បុគគលជសទធចរត

េលកឲយចំេរនអនុ សសតិមនពុទធនុ 

ិ េដម។ កនុងេពលេនះ សូ មេលកយកពុេទធជរពះនម សសតជ របស់រពះពុទធកុ នងបណ ត រពះនមទំង៩របស់រពះអងគមកពនយល់ រេបៀបចំេរន។ 

បុគគលជសទធចរតេរច ិ នេជឿងយខវះករពិចរ

ិ ជកុសលែដលេជឿមនបញញ ណែដលេផសងពីសទធេចតសក ិ នរពះនមថ ពុេទធ ពិចរណេនកនុងេនះ។ ពុទធនុសសតម ជេដមេនះ

រតូវពិចរណេរឿយៗ

ពុំែមនទេនទញេរឿយៗ

េឡយ។ ពុទធនុសសតេិ នះ កន់យកសភពធម៌ជអរមណ ម ៍ គឺកន់យកន័យេសចកជ តី អរមណ ម ៍ ។ រគូែខមរបេរងៀនកមមដឋន ជំនន់េដមបេរងៀនសិសសឲយទេនទញពុទេធ ចញ ដេងហមេចញចូល។

ករបេរងៀនរេបៀបេនះ

េទធចូលតម ជករយល់រចឡំ

េរពះករកន់យកសភពធម៌ជអរមមណ៍ ពុំែមនទេនទញតមតួ អកសរដូេចនះេឡយ

គឺពិចរណឲយយល់េសចកតីអំពីអតថនយ ័

ិ ពកយថ ពុេទធែដលែរបថ រពះអងគរតស់ដឹងនូវអរយសច ៤ ច

14

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

េដយពិចរណឲយយល់េសចកតីថ

រពះអងគពិតជបនរតស់

ជរពះពុទធពិតែមន។ ភ័នតរចឡំមយ ួ េទៀត គឺទេនទញពុេទធតម ដេងហមេចញចូល។

ករចំេរនរេបៀបេនះ 

រហូត២កនុងេពលជមួយគន

េទជចំេរនកមម ដឋន 

គឺពុេទធផងដេងហមេចញចូលផង។

ករភ័នតរចឡំេនះ គួរែកចំេរនឲយរត រពះនម ិ  ឹមរតូវេឡងវញ។ ពុេទធេនះ ពុំែមនជមនតអគមគថ ទេនទញេទ នំឲយពូែកស័កតិ សិទធិ ឬជួយឲយេឃញធម៌េឡយ។ ផទុយេទវញ ិ រតូវពិចរណឲយ

យល់េសចកតី

េដមបឲ ី យេជឿពិតរបកដកនុងពុទធគុណែដលជ

បវចនកនុងរពះៃរតសរណគមន៍។ តេទេនះ សូ មេលកអនក អនសកលបងពិចរណជមួយគន កនុងេពលអងគុយធម៌េដយ

េលកយករពះនមពុេទធរបស់រពះពុទធែដលែរបថ ិ រតស់ដឹងនូវអរយសច ៤ ច

រពះអងគ

មកពិចរណឲយេឃញករពិតថ

រពះអងគពិតជបនរតស់ដឹងជរពះពុទធពិតែមន

េរពះកររក

េឃញអរយសចច ៤េនះេហយ េទបចត់ជរពះអងគបនរតស់ជ ិ រពះពុទ។ ធ

េតជំេនឿថ

រពះពុទធរតស់ដឹងមនអវីជភសតុតង

សំ រប់បញជក់ចិតតឲយេជឿបន? បញជក់។

សូ មេលកយកភ័សុ តតងខលះមក

មនភ័សុ តតងមួយែដលអនករបជញរបវតតិសរសតបន

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

15


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

ទទួលសគល់គឺ

កែនលងរពះអងគរ0សូត

រពះអងគរតស់ដឹង

រពះអងគ

សំែដងធមមចរក កែនលងរពះអងគបរនិ ិពវន េដមេពធិរពឹកស និងរពះសររី កិ ធតុៃនរពះអងគេនរ0េទសេនប៉ល់និងរ0េទសឥណ ឌ សពវៃថងេនះ។ េនះ ជភ័សុ តតងមួយេហយែដលបញជក់ថ រពះពុទធពិតជរតស់ដឹង េរពះមនទីកែនលងជភ័សុ តតងបញជក់ ស៊បេ់ នេឡយ

ប៉ុែនតពុំទន់េធវឲយេជឿ

រតូវរកភ័សុ តតេផសងៗេទៀត។

ភ័សុ តតងមួយ

ិ ក។ អនករបជញ ែដលមនទមងនធ ់ ង នជ ់ ងេនះ គឺគមរពី រពះៃរតបដ ិ ជ បនេធវករសិកសរសវរជវកនងអតថនយ ័ របស់គមពរី បរមតវថ ជ ុ រពះៃរតបិដក

ិ មែម ដលនិយយ ជពិេសសរពះគមរពី រពះអភធ

ិ ត េចតសក ិ រូប និងនិពវនមនជេរមរជលេរជណស់ អំពីចត អនកសិកសតិចតួចពុំងយយល់បនេដយងយេឡយ។ របជញរពះពុទធសសនបនេពលថ

អនក

េគមនជំេនឿេដយឥត

មនករសងស័យថ រពះពុទធពិតជអនករតស់ដឹង េរពះរពះធម៌ េនកនុងគមពរី រពះៃរតបិដកមនជេរមផុតពីវស័ ិ យរបស់មនុសស

បុថុជជនធមមតអចរកេឃញេឡយ។ មួយេទៀត តមករពិនិតយ េមល ិ ជ េផសងៗកនុងេលក គមនេឃញ  លទធិសសននិងទសសនវជ

រទឹសី តណមនជេរមដូចញណទសសនវជ ិ ជ របស់រពះពុទធជ

16

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

ិ មចស់េឡយ។ ពកយេរបៀនរបេដរបស់រពះពុទធគឺ អរយសច ៈច ជពកយពិតដ៏រជលេរជផង

មនរបេយជន៍ដល់សតវកុ នងករ

រ ំេដះទុកខផង។ ករយកភ័សុ តតងអំពីជេរមរពះធម៌ េហយសននិដឋនថ រពះពុទធពិតជអនករតស់ដឹងេនះ ក៏មន ិ ទន់បញជក់ចិតត

ឲយេជឿស៊បេ់ នេឡយ

ដូេចនះរតូវរកភ័សុ តតងឲយមនទមងនជ ់ ង

េនះឲយជិតសនិទធនឹងផលូវចិតតឲយេជឿស៊បថ ់

រពះពុទព ធ ិតជអនក

រតស់ដឹង។ មនភ័សុ តតងមួយែដលអចយកមកេធវជរូបមនតសំរប់ អនុវតតនិងអនុមនេទរកករពិតេនះបន

គឺ

ផលូវរ0តិបតតិមជឃម

បដិបទ អដឋងិគកមគគ មគគរ0កបេដយអងគ៨ រួមមកបនដល់សីលសមធិ និងបញញ។ ផលូវរបតិបតតិជកណ ត លេនះេហយ ែដលរពះេពធ-ិ ិ ត សតរវ ពះសទ ធ ប ថ នរបតិបតតិេនេរកមេដមេពធិរពឹកសរហូតប នរតស់ជរពះពុទធ

បនទប់ពីរពះអងគបនរចនេចលផលូវអម

ខងពីរ គឺផូ លវធូរេពក និង តឹងេពកមក។ រពះពុទធសំែដងថ

េយ ធមមំ បសសត ិ េស ពុទំធ បសសត ិ ែរបថ បុគគលណ េឃញធម៌ បុគគលេនះេឃញរពះពុទធ។ អដង េគ នះេហយ ឋ កមគ គិ េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

17


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

ជផលូវរបតិបតតិេឆពះេទរកកររតស់ដឹងជរពះពុទធនិងករេឃញ ិ អរយសច ៤ ំ ឡយ។ ច របស់រពះអរហនតទង

បុគគលអចយក

សីលសមធិបញញេនះមករបតិបតតិពិេសធេដយខលួនឯង េដមប ី

េដញេទរកករពិតអំពីកររតស់ដឹងរបស់រពះពុ ទធ។

ករពិ-

េសធេនះនឹងដឹងេដយខលួនឯងបនតិចមតងៗ តមករមត ឹ របតិបតតិ េដយពិនិតយេឃញថ

បនទប់ពីអតមអញរបតិបតតិតមសីល

សមធិបញញមក បញញបនេកតេឡងេដយភវនមយបញញ េនះ បនដឹងខលះនូវខនធ៥ជអនិចចំ ទុកខំ និងអនតត េទះបីអតម អញមន ៤ែដលជធម៌េធវឲយកិេលស ិ ិ ទន់ចក់ធុ លះនូវអរយសចច

អស់កេ៏ ដយ

ក៏គង់មនបុគគលមនឧបនិសស័យចស់កលអច

ចក់ធុ លះនូវអរយសចច ៤េនះ បុគគលេនះគឺរពះពុទធហនឹងឯង ែដល ិ

រពះអងគរតស់ដឹងមុនេគកនុងេលក

េហយេធវជសរសតចរយ

េរបៀនរបេដមនុសសសតវបនតមកេទៀត។

េនះជករអនុមន

េទរកករពិតថ េបផូ លវរតស់ដឹងមន ពិតជមនអនកេដរដល់ ទីបំផុតផលូវក៏មន អនកេដរដល់ទីបំផុតផលូវេនះ គឺរពះពុទ ធ និង រពះអរហនជ ត សវករបស់រពះអងគ។ របកបេដយអងគ៨េនះមកពិេសធ

18

កលេបបនយកមគគ េទបដឹងចបស់ថរពះពុទធ

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

ពិតជរតស់ដឹង

េទបមនសមតថភពសំ ែដងរពះធម៌ដម ៏ ន

ជេរមេនះបន។ ភ័សុ តតងខងេរកយេនះ េទបេជឿជក់កុ នងចិតត ថ រពះពុទធពិតជរតស់ដឹងែដលមនរពះនមថ ពុេទធ។ កល េបពិចរណេឃញករពិតេនះេហយ េទបេកតឧបចរសមធ ិ នីវរណធម៌កស ៏ ងប ់ បីតិែឆអតចិតតកេ៏ កតេឡង គមនេឃញនិមត ិ តអវី េឡយ។

េនះជករពិចរណពុេទធែដលកន់យកសភពធម៌

ជអរមមណ៍ ពុំែមនទេនទញពុេទធៗេនះេឡយ។ រពះនមដៃទ េទៀត ក៏រតូវពិចរណដូ ចគន ដូចជរពះនមអរហំ រតូវពិចរណថ

េតរពះពុទធឆងយចកសឹកសរតូវេពលគឺកិេលសពិត

ែមនឬេទ? ពុំែមនទេនទញថអរហំៗដូេចនះេឡយ។ 

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

19


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

រេបៀបចំេរ នសីលនុសសតិ ី សល នុសសត ិ ែរបថករនឹករលឹកេរឿយៗនូវសីល គឺមន ិ ែមននឹករលឹកនូវសីលែដលជចបប់សរេសរកនុងេសៀវេភេទ

េហយក៏មន ិ ែមននឹកសីលរបស់អនកដៃទែដរ ែតនឹករលឹកេរឿយៗ នូវសីលរបស់ខួ លន។ អចរយបូរណែខមរបេរងៀនសមថកមដ ម ឋន ី ី ែផនកសល នុសសតេិ នះ ក៏មនករភ័នតរចឡំ។ សល នុសសត ិ េនះកន់យកសភវធម៌ជអរមមណ៍ ខលួន

គឺពិចរណនូវសីលរបស់

ី ៗ ំ ដូេចនះេទវញ។ ែតែបរជឲយសិសសទេនទញសល ិ

ករ

ី ៗ ំ ដូចេនះ ជករទេនទញតមតួអកសរ មន ទេនទញសល ិ រតឹមរតូវ តមកមមដឋនេនះេឡយ។ បនេសចកតីថ បុគគលអនកចំេរនរពះ 

កមមដឋនរតូវមនសីលឲយបរសុ ិ ទធជដំបូង េហយយកសីលរបស់ ខលួនេនះេធវជអរមមណ៍កមមដឋនពិចរណឲយេឃញភពបរសុ ិ ទធ

ៃនសីលរបស់ខួ លន។

សីលរបស់ខួ លនេហយ

កលណពិចរណេឃញភពបរសុ ិ ទធៃន េពលេនះឧបចរសមធរិ ែមងេកត

ី េឡងសងកតន ់ ូវនីវរណធម៌ឲយេរទមចុ ះបន។ សល នុសសត ិ េនះបនសេរមចរតឹមឧបចរសមធ ិ

20

មន ិ េឡងដល់អបបន-

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

សមធេិ ឡយ េរពះទក់ទងេដយករពិចរណ។ ករពិចរណរតូវេធវឲយរសបតមរ0េភទៃនសីល គឺសីលរបស់បពវជិតអនកបួស ជ សីលរបស់ភិកុខនិងសមេណរ

រពមទំងសីលរបស់រគហសត

ស ីល ៥

សីល៨សីល១០។ េពលេនះ សូ មេលកជឧទហរណ៍នូវរេបៀប ចំេរនស  ី ល៥។ បរសុ ិ ទធ

េដមបង ី យដឹងថសីលរបស់ខួ លនបរសុ ិ ទធឬមន ិ

គួរពិចរណតមអងគសិកខបទ

េរពះអងគសិកខបទ

េនះេហយែដលបញជក់ថសីលរបស់ខួ លនបរសុ ិ ទធឬមន ិ បរសុ ិ ទធ។

រេបៀបពិចរណសីល៥ ី ៥មនសក ិ ខ បទ៥ សល

បុគគលអនកចំេរនគបប ព  ី ិចរណ

តមអងគសិកខបទ េទបដឹងចបស់ថសីលរបស់ខួ លនបរសុ ិ ទធឬមន ិ បរសុ ិ ទធ

េរពះអងគសិកខបទេនះជេចរកមកត់េសចកតីរបកប

ិ ត ករសមលប់សតវ, េដយយុតតិធម៌។ សិកខបទ៥គឺ បណតប ិ ន ទន ករលួ ចរទពយសមបតតិអនកដៃទ, កេមសុ មច ិ ឆអទន ចរៈ

កររបរពឹតតខុសកនុងកម,

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

មុសវទ

ករេពលពកយ

21


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

កុហក, សុរេមរយៈ ករផឹកេរគឿងរសវង។ េពលអងគុយចំេរន ឹ  ី ធម៌ ែផនកសល នុសសត ិ ពិចរណនូវសីលរបស់ខួ លនតមអងគ សិកខបទដូចតេទេនះ។ បណតិបត មនអងគ៥ ១. បេណ សតវមនជីវត ិ គឺសតវេនរស់។ ២. បណសញិ ត ញ ខលួនឯងដឹងថ សតវមនជីវត។ ិ ិ ត គិតនឹងសមលប់ ប៉ងនឹងសមលប់។ ៣. វធកចត ៤. ឧបកេក ម ពយយមនឹងសមលប់។ បនេសចកតីថ យកដំបង យកកំបិត យកកំេភលង  េទវយ េទកប់ េទបញ់ វ។ ៥. េតន មរណំ សតវសលប់េដយពយយមេនះ។ បនេសចកតី ថ សតវសលប់េដយដំបង កំបិត កំេភលង  របស់ខួ លនែដលវយ

កប់បញ់ វ។ េបពិចរណតមអងគទង ំ ៥េនះេទ ខលួនមន ិ បន

របរពឹតតកនលងតមអងគេនះេទ

េឈមះថ

សិកខបទទី១

គឺ

ិ តេនះមនភពបរសុ បណតប ិ ទធេហយ ដូេចនះរតូវបនតពិចរិ ន ទនតេទេទៀត។ ណនូវសិកខបទទី២ គឺអទន

22

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

អទិននទន មនអងគ៥ ិ ហ ១. បរបរគ គ ិត ំ រទពយមនមចស់េគហួងែហងរកស។ ិ ហ ២. បរបរគ គ ិតសញិ ញត ករដឹងថរទពយមនមចស់េគហួង ែហងរកស។ ិ តំ គិតនឹងលួ ច ប៉ងនឹងលួ ច។ ៣. េថយយចត ៤. ឧបកេក ម ពយយមនឹងលួ ច។ បនេសចកតីថ េធវដំេណរេទ លួ ចេដយេរបលបច ិ េផសងៗ េដមបឲ ី យបនរទពយសមបតតិេនះ។ ៥. េតន ហរណំ លួ ចបនេដយពយយមេនះ។ បនេសចកតី ថ យករទពយសមបតតិរបស់េគឲយផុតពីទីែដលេគទុកេហយ។ េពលអងគុយពិចរណេនះ េបេឃញថខលួនមន ិ បនរបរពឹតត

កនលងតមអងគសិកខបទេនះេទ េហយកនុងសិកខបទទី២េនះ

េឈមះថខលួនមនភពបរសុ ិ ទធ

រតូវពិចរណសិកខបទទី៣ជបនត

េទេទៀត។

កេមសុ មិចឆចរៈមនអងគ៤ ១. អគមនីយដឋនំ រសតីែដលមនេគហួងែហងរកស គឺរសតី ែដលមនបតី មនមតយឪពុកេគជេដមហួងែហងរកស ឬបុរស ែដលមនរបពនធេគហួងែហងរកស។ េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

23


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

ិ តំ គិតនឹងេសពេមថុនធមមនឹងរសតីេនះ។ ២. តសឹម េសវនចត ៣. ឧបកេក ម ពយយមនឹងេសព។ បនេសចកតីថ េទលួ ង េលម ឬេទគំរមកំែហងេដមបេី សព។ ិ ទនំ ញ ៤. មេគន គ មគប គ បដប ុ ំងមគគនិងមគគឲយដល់គន។ េបពិចរណតមអងគេនះ ខលួនមន ិ មនកំហុសេទ េឈមះថ

សិកខបទទី៣េនះមនភពបរសុ ិ ទធេហយ

រតូវបនតពិចរណ

សិកខបទទី៤េទៀត។ មុសវទ មនអងគ៤ ១. អតថវំ តុ ថ ករមន ិ ព ិត ។

ិ វ ំ ទនចត ិ តំ គិតេពលឲយខុស។ ២. វស

៣. តេជជ វយេម ពយយមេពលឲយខុស។ ិ ំ ញ ៤. បរសស តទតវថ ជនន ុ ំងអនកដៃទឲយដឹងចបស់នូវេសចកតីេនះ។ េបពិចរណេទេឃញថខលួនពុំមនកំហុសកនុងសិកខបទទី

៤េនះេទ រតូវបនតសិកខបទទី៥ជបនតេទេទៀត។

24

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

សុរេមរយៈ មនអងគ៤ ១. មជន ំ ៃនេសចកតីរសវង ័ ជ ីយវតុ ថ វតថុជទីតង ឹ គឺសុរនិងេមរយ ិ តំ គិតបំរុងនឹងផឹក។ ២. បតុកមយតចត

៣. តេជជ វយម ពយយមនឹងផឹកនូវទឹករសវងេនះ។ ឹ ៤. តសស បនំ បនផឹកនូវទឹករសវងេនះ ឲយកនលងបំពង់កចូល ឹ េទ។ េបពិចរណេទេឃញថខលួនមន ិ បនរបរពឹតតកនលងនូវសិកខ

បទទី៥េនះេទ ទំង៥។

េឈមះថមនភពបរសុ ិ ទធេហយកនុងសិកខបទ

េពលេនះចិតតកប ៏ នដំកល់មក ំ ុ នងឧបចរសមធ ិ

ី ទ ិ ង៥ ំ ី ណ ិ េហយបត បត មួយអចេកតេឡង។ េនះជរេបៀប ី ចំេរនស ល នុសសត ិ 

ី ៗ ំ េនះេឡយ។ ពុំែមនទេនទញសល

សីលដៃទេទៀតក៏មនរេបៀបចំេរនដូ  ចគន។ 

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

25


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

រេបៀបចំេរ នអសុភកមមដឋន ករចំេរនអស ុ ភកមដ ម ឋ ន 

គ ឺេ ដ ម ប ផ ី ច ញ់ នូវបុគគលែដលជ

ិ រគចរត។ ពកយថ អសុភេនះ មន ិ ែមនែរបថេខមចេទ គឺែរប ិ សអត។ អសុភមន១០ មនឧទុ កមតថេរគឿងឬវតុ ម ថ ន ទ

កអសុភ ែដលែរបថអសុភេហមេប៉ង រហូតអដក ឋិ អសុភ

ែដលែរបថ អសុភមនែតរងឆអឹងជេដម។ អសុភ មនរបេភទខុសគនរហូតដល់១០

គឺេគឲយេឈមះេទតមរយៈេពល

សកសពែដលេគយកេទេចល

េរពះសកសពែតងែតែរប

របួលរទង់រទយនិងពណ៌សមបុរេទតមរយៈេពល ឧទហរណ៍

សកសពទុកេចលយូរឆន ំ វរលួ យអស់សច់ េនសល់ែតរង ឆអឹងជេដម។ របេភទអសុភទំង១០េនះ គួរយកេធវជអរមម-

ណ៍កមមដឋនបន។ កលពីសម័យបូរណ បុគគលអនកចំេរនេទ  ពិនិតយេមល  សកសពែដលេគយកេទេចលកនុងៃរពសមសនជ

ទីសងបស ់ ង ត់ ែដលមន ិ សូ វមនមនុសសេទ ែដលេគេហថៃរព េចលេខមច។ កនុងករពិនិតយេមល  េនះ េគមន ិ ឲយឈរឆងយេពក ឬជិតេពក

26

កុំឈរបេណ ត យខយល់ឬរចសខយល់

េហយឲយ

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

ពិនិតយេមល  សកសពមនេភទដូចគន

គឺេបបុគគលអនកចំេរន 

របុស ឲយពិនិតយេមល  សកសពរបុស េបអនកចំេរនរស  ី ឲយពិនិតយ េមល  សកសពរសី េរពះេបមនេភទផទុយគន ខលចែរកងេកត តេរមកេនេពលពិនិតយេមល  ។

េពលចំេរនអស ុ ភេនះ 

េឃញនិមត ិ តអសុភេនះជប់នឹងែភនក េកតេឡងេហយ

េប

ិ ត េឈមះថឧគហ គ និមត

ប៉ុែនតមន ិ ទន់បនសេរមចផលកនុងករចំេរន 

អសុភេនះេទ លុ ះរតែតបដិភគនិមត ិ តេកតេឡងេឃញភគមន ិ សអតៃនអសុភ េទបបនសេរមចផលកនុងករចំេរនអស ុ ភេនះ  េរពះេឃញភពមន ិ សអតៃនសកសពេនះ

េទបរគៈថយ

រសបនឹងពកយថ អសុភ ែរបថ សកសពមន ិ សអត គួរេខពម រេអម។ ករជប់ចិតតរសឡញ់ េរពះសំ គល់ថសអត ថលអ។ ដូេចនះ ករេឃញអសុភសញញ សំ គល់ថមន ិ សអត េទបបន សេរមចផលកនុងអសុភកមដ ម ឋ នេនះ

ែដលជេហតុេធវឲយករ

ជប់ចិតតរសឡញ់ រតូវថយចុះជលំ ដប់ ពុំែមនភវនេទេឃញ រូបអសុភ ថបនសេរមចអសុភកមដ ម ឋ នេហយេនះេទ។ ដូច ជអចរយេយគីដុតេខមច េហតុអវីបនជគត់មន ិ បនសេរមច េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

27


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

កនុងអសុភកមដ ម ឋ នេនះ េរពះគត់មន ិ បនតំងចិតតពិចរណ ឲយេឃញភពមន ិ សអតៃនអសុភទំងេនះ មុខងររបស់គត់គឺ ដុតសកសពេដមបយ ន ុ េណ ណ ះ។ ី កៃថលឈួលប៉ េនះ

េបពយយមឲយបនខលង ំ កល

អសុភកមដ ម ឋ ន

អចសេរមចដល់អបបន

ឈន ែតបនរតឹមែតបឋមជឈន មន ិ អចសេរមចដល់ឈន ិ ៈក និងវចរៈបន។ ិ ថនក់េលេទៀតេឡយ េរពះមន ិ អចលះវតក 

28

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

រេបៀបចំេរ នកយគតសតិ កយគតសត ិ ែរបថ ករពិចរណនូវអករៈកនុងកយ។ កយគតសតិេនះ

ក៏សំរប់ផចញ់ នូវរគៈដូ ចជអសុភកមម

ដឋនែដរ។ កមមដឋនេនះ បុគគលរតូវពិចរណអករៈ៣២េន កនុងរូបរងរបស់មនុសសសតវ ជពិេសសរបស់ខួ លនឯង។ អករៈ ៣២េនះមនែតអករៈ៥េទ

ែដលេនខងេរក

ចំេរនអចេម ល   េឃញេដយផទល់ែភនក

បុគគលអនក

ចំែណកអករៈេរកពី

េនះ លុ ះរតែតបនសតប់រគូពនយល់េទបចំេរនបន។ អករៈ  ទំង៥េនះគឺ េកស សក់ទង ំ ឡយ, េលម េរមទំងឡយ នខ រកចកទំងឡយ, ទនត េធមញទំងឡយ និង តេច ែសបក។ អករៈ៥េនះេហយ ែដលរពះឧបជឈយ៍បំបស ួ សមេណរឲយកុលបុរតែដលបួសឲយពិចរណថអករៈទំងេនះជ ិ ូ ល េហថ តចបញចកកមដ របស់បដក ម ឋ ន ែរបថ កមមដឋន មនែសបកជគរមប់៥។

បនជរពះឧបជឈយ៍ឲយកុលបុរត

ពិចរណនូវអករៈទំង៥េនះថជបដិកូលមន ិ សអតេនេពល ចប់េផតមបួស

គ ឺេ ដ ម ប ឲ ី យកុលបុរតេនះដកចិតតពីកររសឡញ់

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

29


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

ជប់ចិតតនឹងអវីមយ ួ ជពិេសសជប់ចិតតនឹងខលួនឯងេទបបួសបន េដយពកយថេនកម ខ ៈម េដម។

គឺករេចញចកកមគុណ៥មនរូបជ

ចំេពះករចំេរនកយគតសត រិ បកបេដយអករៈ 

ិ ូ លេដយសថន៥យ៉ងគឺ៖ ៣២េនះ គឺពិចរណឲយេឃញ បដក ១. វណណេត បដិកូលេដយពណ៌។ ២. សណ ឋ នេត បដិកូលេដយសណ ឋ ន គឺេដយរទង់រទយ។ ៣. គនេធ ត បដិី រស័យ កូលេដយកន លិ ។ ៤. អសយេត បដិកូលេដយទអ ិ ថន េន។ ៥. ឱកសេត បដិកូលេដយឱកសែដលរបតស េន។ សូ មេលកេធវជឧទហរណ៍នូវអករៈមួយគឺសក់។ ១. សក់មនពណ៌េខម ពណ៌ េលឿង ពណ៌ស រសបេទតមជតិ ័ រសបតមវយ។ ២.សក់ មនរងមូលតូចឆមរ។ ៣. សក់មន កលិនអរកក់ េបេគមន ិ បនែថទំវេទ។ ៤. សក់សិ ថតេនេល កបល។ ៥.សក់ដុះេចញពីែសបកកបលរបកបេដយខទុះឈម។ អករៈទំង៣២េនះ

រតូវពិចរណឲយេឃញបដិកូលេដយ

សថន៥យ៉ងេនះដូចគន។ កលេបកុលបុរតពិចរណឲយេរឿយៗ ិ ត នូវអករៈទំង៣២េនះនឹងេកតរបកដេឡងជឧគហ គ និមត

30

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

េហយបដិភគនិមត ិ តេកតេឡងេឃញអករៈ៣២េនះមន ិ សអត ិ មដ គួរេខពមរេអម។ កយគតសតក ម ឋ នេនះ ិ ត អបបនចត

ែតបនរតឹមែតបឋមជឈន

អចេកតដល់

ដូ ចជអសុភកមម

ដឋនែដរ។ 

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

31


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

រេបៀបចំេរ នរពហមវិហរធម៌ រពហមវហរធម៌ ែរបថធម៌ជទីេនដ៏របេសរ បនដល់ចិតតដ ៏ ិ ិ របេសរ៤យ៉ង គឺេមតត ករុណ មុទត និងឧេបកខ។ រពហម វហរធម៌ មនពីររបករ គឺរពហមវហរធម៌ របស់មតបិតចំេពះ ិ ិ បុរតធីតរបុសរសីរបស់ខួ លន

ិ និងអបបមញញរពហមវហរ

រពហមវហរធម៌ របស់េលកអនកចំេរនឈន ិ 

គឺចំេរនសមថកមម 

ដឋនេនះឯង

ែដលមនអរមមណ៍កំណត់មន ិ បន

គឺមនអ-

រមមណ៍េរចន

ែដលេផសងពីរពហមវហរធម៌ របស់មតបិតែដល ិ

ណ ះ។ រពហមវហរធម៌ ទង ំ ៤េនះមន មនចំេពះែតកូនខលួនប៉ុេណ ិ លកខណៈេផសងគន គឺេមតត មនកររប់អនមនុសសសតវទូេទ។ ករុណ

មនករអណិតអសូ រេពលមនុសសសតវមនទុកខ។

ិ មុទត មនចិតតេរតកអរេពលមនុសសសតវបនសុ ខ។ ឧេបកខ ករមនចិតតជកណ ត លេដយពិចរណកមមផលរបស់មនុសស សតវ។ ករផសយចិតតេមតត េដមបល ី ះមនៈកររបកន់, ករ ផសយចិតតករុណ េដមបល ី ះករេបៀតេបៀន, ករផសយចិតតមុទិត

32

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

េដមបល ី ះកររចែណន, ករផសយឧេបកខចិតត ដកករជប់ចិតត េទេលសុខទុកខរបស់មនុ សសសតវេដយមន ិ អចជួយអវីបន។ ករចំេរនរពហម វហរធម៌ រហូតចិតតមនលកខណៈេសមគនរវង ិ  បុគគល៤ពួក គឺបុគគលជទីរសឡញ់ ១, បុគគលជកណ ត ល១, បុគគលែដលមនេពៀរឬជសរតូវរបស់ខួ លន១,

និងខលួនអនកចំេរន 

នូវរពហមវហរធម៌ ១។ ករផសយឲយមនចិតតេសមគនរវងបុគគល៤ ិ

ី សេមទ ពួកេនះ េលកេហថ សម ភ ែរបថ ទំលយនូវែដន គឺ ទំលយនូវរពំែដន

គឺកុំឲយរសឡញ់ ខួ លនឯងជងបុគគល៣ពួក

េទៀត។ ករចំេរនរពហម វហរធម៌ េនះ បនសេរមចតំងពីឈន ិ  ទី១រហូតដល់ឈនទី៥។ រេបៀបចំេរន រតូវចំេរនរពហម វហរធម៌ មយ ួ មតងៗ ប៉ុែនតមុន ិ   ចំេរនឧេបក ខ រតូវចំេរនរពហម វហរធម៌ ៣ខងេដមឲយេកតេឡង ិ   ី មុន រួចេហយរតូវ ជមុនសិន។ ដំបូងរតូវចំេរនខល  ួ នរពះេយគជ ចំេរនចំ  េពះបុគគលែដលគួរេគរព មនអចរយនិងឧបជឈយ៍ជ េដម រួចចំេរនចំ ត ល  េពះបុគគលជទីរសឡញ់ បុគគលជកណ និងបុគគលែដលមនេពៀរ។

ឧទហរណ៍ចំេពះបុគគលែដល

ផសយចំេពះខលួនឯងជមុនថ អហំ សុខេិ ត េហម ិ និទុ េក ទ ខ េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

33


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

សូ មឲយអញបនដល់នូវេសចកតីសុខ កុំមនទុកខេឡយ។ សូ មឲយ អញជបុគគលគមនេពៀរ គមនទុកខ គមនេទស ឲយមនែតេសចកតី សុ ខ សូ មឲយរកសនូវខលួនជសុ ខយ៉ងេនះជដរបេទ។ ឯករ

ផសយចំេពះបុគគល៣ពួកេទៀត េពះខលួនែដរ។

ក៏មនលកខណៈដូចផសយចំ

េនះជឧទហរណ៍ករផសយេមតតចិតត

ឯករ

ផសយរពហមវហរធម៌ ៣េទៀតក៏មនទំនងដូចគន េផសងគនេដយ ិ លកខណៈប៉ុេណ ណ ះ។ ន ិម ត ិ តអវីេឡយ

ករចំេរននូ គមនេឃញ ិ  វរពហមវហរធម៌

រគន់ែតេកតនូវចិតតសងបន ់ ូវនីវរណធម៌ទង ំ ៥

បនសេរមចអបបនឈនេដយអំណចចិតតរបរពឹតតេទេសមកុ នង

បុគគល៤ពួក េទះបីបុគគលមនេពៀរនឹងខលួនក៏េដយ។ េនះជ ករផសយទឹកចិតតឲយចិតតេកតកររប់អនករអណិតអសូ រជ េដម

ពុំែមនទេនទញតមមត់ឬនឹកកនុងចិតតថ

េមតតៗដូេចនះ

េឡយ។

ដំបូងកុំចំេរនបុ  គគល៤ពួកគឺ បុគគលមន ិ ជទីរសឡញ់ េរពះ

លំ បកនឹងទញមកដំកល់ទុកឲយជទីរសឡញ់ , សំ ឡញ់ ជទី រសឡញ់ ៃរកេពក

េរពះលំ បកនឹងទញមកដំកល់ទុកឲយជ

កណ ត ល, បុគគលែដលជកណ ត ល, េរពះលំ បកនឹងទញមក

ដំកល់ទុកឲយជទីេគរពនិងជទីរសឡញ់ ,

34

បុគគលែដលមន

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

េពៀរចំេរនេទរកន  ឹងេកតេសចកតីេរកធ។ មួយេទៀត ករចំេរន  ជដំបូង

មន ិ រតូវចំេរនចំ  េពះបុគគលពីរពួកេទៀតគឺបុគគលែដល

មនេភទខុសគន េបចំេរនេទន  ឹងេកតេសចកតីតេរមក, បុគគល ែដលេធវមរណកលេទេហយ

េបចំេរនេទរកន  ឹងមនករ

ំ េសកសតយ ចិតតរែមងមន ិ សងប ់ បនជេលកមន ិ ឲយចំេរនជដ 

បូង។

ប៉ុែនតេបចំេរនបនស ទ ត់ជំនញេហយ 

េទះបីចំេរនេទ 

បុគគលរបេភទណមុនក៏បន។ ករចំេរនរពហម វហរេនះ េទះបី ិ  មន ់ ូវនីវរណ ិ បនសេរមចដល់អបបនចិតត ក៏គង់េធវចិតតឲយសងបន ធម៌

េធវឲយចិតតឲយរសលចុះនូវកំហឹងករចងគំនុំគុំគួន

េហយ

បនមកវញនូ វេមតតធម៌រសឡញ់ រប់អនគន ែដលជមូលដឋន ិ ៃនសុ ខសនតិភពកនុងសងគមមនុសស។

សូ មសេងខបប៉ុេណ ណ ះ

ែណករេបៀបចំេរនសមថកមម ដឋនេរកពីេនះ 

មន ិ បនយកមក

ពនយល់កុ នងទីេនះេទ។ 

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

ចំ

35


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

វិបសសនកមមដឋន អតថនយ ័ វិបសសនកមមដឋន វបសសន (Meditation) ជវជ ិ ិ ជ ជន់ខពស់របស់រពះពុទធសស នែដលមនកនុងមគគរបកបេដយអងគ៨ ែដលរួមឲយខលី បនដល់

ី សមធន ិ ិងបញញ។ បញញទីបីខងចុងេនះេហយ ជតួ សល វបសសន។ វបសសនែរបថ ករេឃញចបស់ជបដិេវធធម៌កុ នង ិ ិ

ខនធ៥គឺ រូប េវទន សញញ សងខរ និងវញញណ ជអនិចចំ ទុកខំ និង

អនតត។ ករេឃញចបស់េនះ ពុំែមនេឃញេដយែភនកធមមត ឬ េដយករយល់តមករសិកសេរៀនសូ រតេនះេទ គឺេឃញេដយ ករអប់រ ំចិតត េដយចិតតបរសុ ិ ទធ េទបបញញេកតេឡង ែដលេហ ថ ភវនមយបញញ។ វបសសនេនះរតូ វមនទំនក់ទំនងជ ិ មួយសីលនិងសមធិ។

សីលមនមុខនទីបរងកបអំេពអរកក់

ែដលរបរពឹតតតមផលូវកយនិងវច ជសីលរបស់រគហសត និង សីលរបស់បពវជិត។ អរកក់របស់ចិតត

36

សមធិមនមុខនទីសំរប់បរងកបអំេព

បនដល់ធម៌អរកក់៥យ៉ង

ែដលេហថ

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

ី មទ ិ ៈធ ឧទច នីវរណធម៌ គឺ កមចន ឆ ៈទ ពយបទៈ ថន ធ ក ច ុ កុ ច ក ច

ិ ក ិ ច ិ ឆ។ និងវថ

ិ បំណងរបស់វបសសនកន ិ ុ ងបលីថ បញញវមុតតិ ែរបថ ករ គឺេដយ រួមចកកិេលសតណ ហ ទំងអស់េដយអំណចវបសសន ិ អំណចករេឃញចបស់នូវខនធ៥ជៃរតលកខណ៍ធម៌ គឺអនិចចំ ទុកខំ និងអនតត ។ េតបេចចកេទសរេបៀបណែដលចំេរនេទនំ  ឲយេឃញករពិតរបស់ខនធ៥ ែដលរបកបេដយៃរតលកខណ៍ធម៌ េនះ។ ថ

តមករសិកសរសវរជវនិងតមករពិេសធផងេឃញ

របេទសែដលកន់រពះពុទធសសនេថរវទដូ ចគន

ដូចជ

របេទសរសីលងក ភូម ៃថ ែខមរ មនបេចចកេទសចំេរនវ ិ  បសសន េនះេផសងៗគន។ ប៉ុែនតទង ំ អស់គនបនយល់រសបគន យកសតិបដឋន៤ជខលឹមសរៃនករចំេរនវ ថជធម៌មនមូលែត ិ  បសសន មួយ កនុងករភវនឲយេឃញសចធ ច ម៌។ ខុសគនរតង់យកសតិបដឋនេនះមកអនុវតតមនបេចចកេទសេផសងៗគន។ តមបរមតថ ិ មេម ពលថ អភធ

ិ វបសសនកម ដ ម ឋ ន

មនអរមមណ៍៧៣

អរមមណ៍ណមួយអចយកជអរមមណ៍វបសសនបន ិ េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

គឺខនធ៥

37


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

អយតនៈ១២ ធតុ១៨ ឥរនទីយ២ ៍ ២ អរយសចច ៤ និងបដិចច ិ សមមុបបទធម៌១២។

តមេយបល់អនកបេរងៀនរពះអភធ ួ រកុមយល់ថ េដ ិ មមមយ

មបឲ ី យចក់ឆុ លះនូវបរមតថធម៌

មន ិ រតូវកំណត់តមេហតុែដលេកត

េឡងេទ េរពះករកំណត់ហក់ដូចទទួលសគល់ថ ខលួនមនខលួន

គឺខួ លនអញ ដូចែភនកេឃញរូប រតេចៀកសតប់ឮសេមលង គឺេកត េឡង

េដយែភនកប៉ះនិងរូបេទបេកតចកខុវញ ិ ញ ណេឡងជតួបរ-

មតថធម៌។ សិសសអនករបតិបតតិធម៌ រគន់ែតសតប់េហយពិចរណ

ធម៌តមពកយរគូពនយល់ ទុកជកររបតិបតតិេហយ អចចក់ធុ លះ

នូវរពះធម៌បន។ ចំេពះេយបល់េនះ េយងគួរពិចរណនូវធម៌ ិ ធ ៣របករគឺ បរយត តិ ម៌ ករសិកសនិងសតប់ឲយយល់ពកយេរបៀន ិ តធ របេដរបស់រពះពុទធ, បដប តិ ម៌ កររបតិបតតិតមរពះធម៌ គឺ របតិបតតិតមសីលសមធិបញញ, បដេិ វធធម៌ ចក់ធុ លះនូវរពះធម៌ គឺេឃញចបស់នូវៃរតលកខណធម៌កុ នងខនធ៥ថ អនិចចំ ទុកខំ និង

អនតត។ ដូេចនះ េបេយលតមរពះធម៌៣របករេនះ អនកែដល យល់ថ េនះ

38

រគន់ែតសតប់តមរគូពនយល់នឹងចក់ធុ លះនូវបរមតថធម៌

មន ិ រតឹមរតូវេឡយ

េរពះខវះបដិបតតិធម៌ែដលជតួ

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

ភវនមយបញញ ែរបថបញញេកតពីករភវនជសមថភវន ិ និងវបសសនភវន។ ឯបរយត ធ តិ ម៌ គឺករសិកសឲយយល់រពះ ិ ធម៌

ជពិេសសសិកសឲយយល់វធ ិ ីរបតិបតតិបនដល់សុតតមយ

ិ ត មយបញញ គឺបញញ បញញ គឺ បញញេកតពីករសតប់ និងចន េកតពីកររតិះរះព ិ ិចរណ។

សូ មកុំយល់រចឡំចំេពះបុគគល

ែដលេទបេផតមរបតិបតតិធម៌េរបៀបនឹងបុគគលែដលមនឧបនិសស័យចស់ថលេហយ

គឺេលករគន់ែតបនសតប់ធម៌េទសន

បនសេរមចមគគផលេនះ ហក់ដូចជរគន់ែតបែនថមេសចកតីៃន ិ ញញ រពះធម៌បុេ៉ ណ ណ ះ។ អនករតស់ដឹងឆប់េនះេហថ ឧគឃដត ូ

បុគល កនុងបណ ត បុគគលទំង៤ពួក ចំែណកបុគគល៣ពួកេទៀត គ រតូវពយយមរបតិបតតិយ៉ងខលង ំ កលនិងយូរអែងវងេទៀតេទប

សេរមចបន។ ករកំណត់ថ ែភនកមន ិ ែមនជរបស់អញ រូប ែដលប៉ះនឹងែភនកមន ិ ញ ណក៏មន ិ ែមនជរបស់អញ ឯចកខុវញ ិ ែមន ជរបស់អញេនះ ជករពិតតមបរមតថធម៌ គឺរពះអរយបុ គគល ិ េលកេឃញករពិតដូេចនះ

ប៉ុែនតចំេពះមនុសសេយងជបុថុជជន

ពុំអចកំណត់េឃញករពិតដូេចនះេឡយ

រតូវែតពយយមរបតិ-

បតតិតមសីលសមធិបញញ េដមបឲ ី យេឃញករពិតេនះ។ ដូច េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

39


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

បនេពលមកេហយ

អនកបេរងៀនអភធ ួ រកុមេនះបន ិ មមមយ

ទទួលសគល់សតិបដឋន៤

ថជធម៌ដស ៏ ំ ខន់បំផុត

ប៉ុែនតមន ិ

បនរបប់ឲយសិសសរបតិបតតិដូចេមតចេឡយ រគន់ែតឲយសតប់រគូ ពនយល់ទុកជកររបតិបតតិេហយ។

សំ នួរែដលរតូវេដះរសយ

គឺបរមតធ គគលេឃញ ថ ម៌េនះជសចចធម៌ពិត េហយរពះអរយបុ ិ ករពិតេនះ េតអនករបតិបតតិធម៌រតូវអនុវតតបេចចកេទសែបបណ េដមបេី ឃញករពិតេនះដូចរពះអរយបុ គគល។ ិ មនបេចចកេទសរបស់អនកចំេរនវ យរកុមេទៀត ិ  បសសនមួ មនកមមវធ ិ ីឲយសិសសអនុវតតចំនួន១០ៃថងមតង។ បេចចសេទសេនះ កំពុងែតលបេី ហយមនេធវជេរចនរបេទស។ បេចចកេទសេនះ

ដំបូងឲយចំេរនអនប 

េចញចូលតមរនធរចមុះ

តមករសេងកត គឺកំណត់ឲយដេងហម

បនទប់មកឲយកំណត់េវទនេនកនុង

កយ។ តមរយៈធម៌េទសន េរចនពណ៌នអំពីធម៌ែដលរពះ អរហនតបនសេរមច ជជងរបប់បេចចកេទសដល់សិសសសំ រប់ អនុវតតេដមបឲ ី យេឃញករពិតេនះ។

មនកែនលងខលះេលក

ឧទហរណ៍មកេរបៀបេធៀបពុំសុីគននឹងផលូវធម៌។ េចះែតនិយយ ថ ឲយចិតតសិ ថតេនជឧេបកខ។ តមពិតេដមបឲ ី យចិតតសិ ថតេនជ

ឧេបកខ លុ ះរតែតបញញេកតេឃញេទសកនុងអរមមណ៍ឬកំណត់

40

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

ចិតតកុំឲយចិតតជប់កុ នងអរមមណ៍ែដលនំឲយចិតតេសមនសស ឬេទ-

មនសស។

រតង់បេចចកេទសមួយែដលរតូវយកមកវភគ ិ

គ ឺេ គ

ពិនិតយេមល  េវទនចប់ពីកបលរហូតមកដល់ចុងេជង។តមពិត សតិបដឋនមន៤ គួរកំណត់ទង ំ ៤ គឺកយ េវទន ចិតត និង ធមមៈ (ធមមរមមណ៍) ទំង៤េនះណមួយ េកតេឡងរតូវកំណត់ ដឹង, េបមន ិ បនកំណត់េទ េមហៈនឹងេកតេឡង េហយអកុ សលរគប់យ៉ងនឹងេកតេឡងែដរ។

ធមមជតិទង ំ ៤េនះណ

មួយេកតេឡង េទបកំណត់, ពុំែមនតមកំណត់េទ។ អនិចចំ ពុំ េទៀង

ពុំែមនេពលអនិចចំៗដូេចនះេទ

ែតអនិចចំេឃញេដយ

បញញ។ 

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

41


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

បេចចកេទសែដលគួរេលកយកមក ចេរមនវិបសសន តេទេនះ

េយងសូ មេធវអតថធិបបយអំពីបេចចកេទសរបស់

វបសសន ែដលលមមយករបិតបតតិ េដមបឲ ិ ី យេឃញករពិតរបស់ ជ ីវ ត ិ គឺខនធ៥។ បេចចកេទសេនះ គឺអនុវតតតមសតិបដឋនទំង៤

។ ជដំបូងសូ មរជបថ លះកិេលសយ៉ងេរគតរគត គឺកិ

េលសយ៉ងរកស់ខលង ំ ដូចជ រគៈ េទសៈ ខលង ំ អចសមលប់ មនុសសសតវជេដម េដយអំណចសីល។ លះកិេលសយ៉ង កណ ត ល បនដល់នីវរណធម៌ទង ំ ៥ គឺកមចន ឆ ៈទ ករនឹងគិត ី មទៈធ ចិតតរញ េទរកកម, ពយបទៈ ករគំនុំគំគួន, ថន ួ រ ិ ក ិ ច ិ ឆ ករ ឧទច ធ ក ច ុ កុ ច ក ៈច ចិតតរយមយនិងេកតរកហយ, និងវច

សងស័យ

េដយអំណចសមធិ។

ករលះកិេលសយ៉ងលអិត

ដូចអនុសយកេិ លស ែរបថកិេលសេដករតំេនកនុងចិតតមន កមនុសយជេដម េដយអំណចបញញ។ សីលលះអំេពបប, េដយករេវៀរចកមន ិ េធវ,

សមធិលះកិេលសយ៉ងកណ ត ល

េដយអំណចករសងកត ់

ដូចេពលសមធិេកតេឡងសងកតន ់ ូវ

42

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

នីវរណធម៌ទង ំ ៥ដូចថមសងកតេ់ សមកុំឲយដុះលូ តលស់តេទ េទៀត។

ឯបញញេកតេឡងលះកិេលសយ៉ងលអិតែដលេដករតំ

កនុងសនតនចិតតរបស់មនុ សសសតវ។ បដិេវធធម៌

បនេសចកតីថ

បញញជ

ពុំែមនជបញញេកតេឡងពីករសតប់ពីកររតិះរះិ

ពិចរណេនះេទ

គឺជបញញេកតពីករអប់រ ំចិតតេដយអំណច

វបសសនភវន។ េពលបញញែបបេនះេកតេឡង េឃញេទស ិ កនុងកិេលសមនរគៈជេដម

កិេលសទំងេនះរតូវអស់ឯង

ំ ិស ម ន េរបៀបដូចបុគគលេឃញទឹកមនថនព ិ ផ ឹក

េរពះខលចពុល

សលប់។ ដូេចនះ បញញេកតេឡង រតូវលះកិេលសេដយសវ័យ របវតតិ ពុំែមនខំលះដូចែផនកសីល និងករសងកតក ់ ិេលសេដយ អំណចសមធិេនះេទ ឲយចិតតជឧេបកខ

មន អត់ ិ ិ ដូចរគូបេរងៀនវបសសនឲយខំ

ករខំអត់រទំអចបនមួយខណៈមួយេពល

ដូចែផនកសីលអត់រទំមន ិ សមលប់មន ិ លួ ចេនេពលេនះ សមលប់េនេពលេរកយេទៀត

ែតអច

ចំែណកបញញេកតេឡងេឃញ

ំ ិស ម ន េទសវញរតូ វលះឯង ដូ ចេឃញទឹកមនថនព ិ ិ ផឹកដូេចនះ ែដរ។ ចំេពះករចំេរនវ ិ  បសសនេដយេល  កយកសតិបដឋន៤មក ិ ក ែផនករពះ កំណត់ពិចរណ ែដលមននិយយកនុងសុតន ត ប ត ដ េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

43


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

សូ រតែដលរពះពុទធសំែដងកនុងែដនកុរុ

របរពធចំេពះភក ិ ុ ខទំង

ឡយថ មនលភក ិ ុ ខទំងឡយ ផលូវគឺសតិបដឋន៤ ជផលូវមូលែត

មួយរបរពឹតតេទេដមបេី សចកតីបរសុ ំ ឡយ ិ ទធៃនសតវទង លះបង់នូវេសចកតីេសកនិងេសចកតីខសក ឹ ខសួល

េដមប ី

េដមបរី ំលត់នូវ

ទុកខនិងេទមនសស េដមបប របកបេដយអងគ៨រប ី ននូវអរយមគគ ិ ិ ដឋន ែរបថ ករេដមបេី ធវឲយជក់ចបស់នូវរពះនិពវន។ សតប ិ ករដំកល់សមរតីមន៤របករគឺ ១- កយនុបសសនសតប ដឋន

ែរបថករដំកល់សមរតីពិចរណេរឿយៗនូវកយេដយ

លកខណៈ៥យ៉ងគឺ៖ េដយកំណត់ដេងហមេចញចូល, កំណត់ពិ ចរណឥរយបថទំ ង៤, ករពិចរណនូវកយេដយអករៈ ិ ៣២, ករកំណត់ពិចរណនូវរូបរងកយេដយធតុ៤, ពិចរ ិ ដឋន ែរបថ ណនូវអសុ ភ១០។ ២- េវទននុបសសនសតប ករដំកល់សមរតីពិចរណេរឿយៗនូវេវទនជសុ ខជទុកខ ែដល ិ ត នុបសសនសតប ិ របរពឹតតេទតមផលូវកយនិងចិតត។ ៣- ចត ដឋន ែរបថករដំកល់សមរតីពិចរណេរឿយៗនូវចិតតទង ំ ៤រប េភទ

44

ិ ត គឺកចវចរចត

ិ ត រូបវចរចត

ិ ត អរូបវចរចត

ន ិង

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

ិ ។ ិ ដឋន ែរបថ ករ េលកុតរត ចត ត ៤- ធមមនុបសសនសតប ដំកល់សតិពិចរណេរឿយៗនូវធម៌។ ធម៌កុ នងទីេនះសំ េដយក

អវីមយ ួ ែដលចិតតេតងយកមកជអរមមណ៍(ធមមរមមណ៍)

ទំងកុ

សលទំងអកុសលបនដល់នីវរណធម៌៥, ឧបទនកន ខ ៥ ធ , ិ អយតនៈ១២, េពជឈងៈគ ៧, និងអរយសច ៤ ច ។ ករកំណត់ ពិចរណតមសតិបដឋន៤េនះ េដមបឲ ី យេកតសតិបញញ េកត សមបជញញ ៈ េឃញករេកតរលត់របស់សងខរ ែដលមន ិ ែមនជ សតវជបុគគលជតួខួ លនេឡយ។ ករកំណត់ពិចរណេនះ េដមប ី

ឲយចូលកនុងលកខណៈអនិចចំ ទុកខំ និងអនតត ែដលជលកខណៈ

របស់វបសសន។ កនុងរពះសូ រតេនះបនបញជក់ថ បុគគលែដល ិ ចំេរននូ ់ ត់  វសតិបដឋនឲយបនម៉តច

អចសេរមចជរពះអរហនត

ឬជអនគមក ី ុ នងរវង៧ឆន ំ ឬ៧ែខ ឬ៧ៃថង េបមនឧបនិសស័យ ពីមុនផសំផង។

តមករអធិបបយអំពីសូរតេនះេឃញថ យ៉ងពិបកកនុងករអនុវតត

មនវធ ិ ីេរចន

បនជអនករបជញជតិភូមមួយរពះ

ី យេដ សេរមចឲយេធវតមសតិបដឋនទំង៤ អងគនម មហសុស េនះែតមតង េដយឲយកំណត់នូវបតុភពែដលេកតេឡង េយងក៏ េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

45


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

យល់រសបតមបេចចកេទសដ៏លអេនះ

ជវធ ិ ីរសួលងយកនុងករ

អនុវតត េហយអចឲយចិតតតង ំ េនជឧេបកខ កនុងអរមមណ៍ែដល នំឲយចិតតេសមនសសនិងេទមនសស េដយមន ំ ចិតតថ ិ បច់តង

ឲយចិតតជឧេបកខដូចវធ ចបន ិ ីរបស់អនកបេរងៀនវបសសនដូ ិ េពលមកេហយ េហយវធ ិ ីេនះេយងក៏ធលប់ពិេសធរួចមកេហយ ជវធ ិ ីេធវចិតតមន ិ ជប់កុ នងអរមមណ៍ែដលនំឲយចិតតេសហមង េធវឲយ

ចិតតសងប ់ េរពះករមនសតិនិងសមបជញញ ៈ មនសមរតីនិងដឹង ខលួនដូចមនពនលឺេឃញសរតូវគឺកិេលសចបស់ររំងមន ិ ឲយចូល

មកកនុងចិតតបន េបមន ិ បនកំណត់េទ េមហៈភពងងឹតនឹងេកត េឡងបិទបំងបញញមន ិ ឲយេកតេឡង

េធវឲយកិេលសតណ ហ ចូល

កនុងចិតតបន។ វធ ិ ីកំណត់តមសតិបដឋនទំង៤េនះ រតូវកំណត់ ដូចតេទេនះ។

ករពិចរណកយ

អស់រតូវកំណត់ដឹង។

គឺរគប់ចលនកយទំង

េវទនជសុ ខជទុកខ

ែដលរបរពឹតតេទ

តមផលូវកយ និងេសមនសសេទមនសស មន ិ េសមនសសមន ិ

េទសនសស របរពឹតតេទតមផលូវចិតត រតូវកំណត់ដឹង។ ចិតតមន លកខណៈែបបណ

នឹកគិតេទរកអរមមណ៍

រតូវកំណត់ដឹង។

ធមមៈ បនដល់អវីែដលចិតតនឹកគិតជប់មកកនុងចិតត រតូវកំណត់

ដឹង។ រតូវកំណត់ថ កយ េវទន ចិតត និង ធមមៈ រគន់ែតជ

46

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

កយជេវទន ជចិតត ជធមមៈ(អរមមណ៍)ប៉ុេណ ណ ះ ពុំែមនជ សតវ ជបុគគល មនសភពេសះសូ នយទេទ។ ករចំេរនសត  ិបដឋនេនះ អចេធវបនរគប់ឥរយបថទំ ង៤ គឺេដក េដរ ឈរ ិ អងគុយ។ ឥរយបថេដ រ អចេដរចរងកមតមដំេណរធមមត និង ិ អចេដរចរងកមយឺតៗ េដយកំណត់េឆវងសតំ តមជំហនែដល

ឈនេទ។ ករកំណត់តមសតិបដឋនទំង៤ គឺ កយ េវទន ចិតត និង ធមមៈ(អរមមណ៍)េនះ េដមបឲ ី យដឹងសងខរេកតរលត់ របកបេដយៃរតលកខណ៍ធម៌ ពុំែមនជតួខួ លន តមពិតជតួទុកខជ

បរណមទុ កខ មន ួ រកុមេនះ ិ ិ ដូចេយបល់អនកបេរងៀនអភធ ិ មមមយ

េបកំណត់ដូេចនះ

ហក់ដូចជទទួលសគល់ថខលួនមនខលួន

យ៉ងេនះេឡយ េរពះអរយសចច ៤ មនទុកខសចចជេដម ជ ិ

បកដភព គឺភពរបកដេឡង ឯបរមតថសចចៈថ ែភនកមន ិ ែមន ខលួន រូបមន ិ ែមនខលួន ែភនកេឃញរូបមន ិ ែមនខលួន េនះជករពិត

តមបរមតថ

ប៉ុែនតមនុសសបុថុជជនមន ិ អចកំណត់េឃញដូេចនះ

េឡយ េរពះមន តតរៈ ដូចរពះអរយ ិ ិ ទន់េកតវបសសនជេលកុ ិ បុគគលមនរពះេសតបននបុគគលជេដម បនជឲយកំណត់រតឹម ែតបតុភព គឺភពរបកដេឡងៃនកយ េវទន ចិតត និងធមមៈ េដមបក ី ុំឲយចិតតជប់។

េបជចិតតធមមតកំណត់ែភនកមន ិ ែមនខលួន

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

47


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

រូបមន ិ ែមនខលួន

ជករពិត

ែភនកេឃញរូបមន ិ ែមនខលួនែដលជតួបរមតថធម៌

ប៉ុែនតអនកកំណត់មន ិ អចេឃញករពិតេនះេឡយ

េរពះបញញែផនកវបសសនេខសយ។ ិ

កលណកំណត់ចិតតកុំឲយ

ជប់កុ នងអរមមណ៍ែដលជចំណីៃនតណ ហ េហយ នីវរណធម៌ទង ំ ៥នឹងសងប ់

េពលេនះរបជញអចេកតេឡង

េឃញភពេកត

រលត់របស់សងខរែដលរបរពឹតតេទកនុងរូបធម៌និងនមធម៌។

វធ ិ ីហវឹកហត់ សូ មកំណត់ឲយដេងហមេចញចូលរតង់របេហង

រចមុះែផនកខងចុងរតង់កែនលងែដលខយល់បះ៉ រតូវ

េដយមន ិ កំ-

ណត់ចលនេពះេប៉ងផតដូចវធ ិ ីរបស់ភូមេឡយ។ករកំណត់ ិ មដ ខយល់ដេងហមេចញចូលេនះេហថ អនបនសសតក ម ឋ ន។ ដេងហមរតូវដកធមមត េឡយ។

មន ិ រតូវរបឹងដកឬដកតិចៗេដមបកំណត់

កនុងេពលកំពុងកំណត់ដេងហមេចញចូលេនះ

េបមន

េហតុករណ៍ណមួយបនេកតេឡងេដយចលនរងកយករ ដូរផលស់របស់េវទន

របស់ចិតត

របស់ធមមៈ(អរមមណ៍)

បញឈប់ករកំណត់ខយល់ដេងហមេចញចូល រតង់បតុភូតែដលេកតេឡង

រតូវ

យកសតិមកកំណត់

រួចេហយរតូវកំណត់ខយល់ដេងហម

េចញចូលដូចេដមវញ។ បនេសចកតីថ យកខយល់ដេងហមេចញ ិ ចូលជេគល េហយេបមនបតុភូតណមួយេកតេឡង រតូវ

48

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

យកសតិេទកំណត់

េទបរតឡប់មកេគលេដមវញ ិ

ដេងហមេចញចូលរតង់រនធចុងរចមុះ។

គឺខយល់

ករកំណត់េនះមន

លកខណៈទូលយេកតបយកសតិបដឋនទំង៤ែតមតង

េបេហតុ

ករណ៍ណមួយេកតេឡងែដលេផសងពីវធ ិ ីរបស់រគូបេរងៀន វបសសន១០ៃថង ិ

ែដលឲយសិសសកំណត់ែតេវទនជេគល

ប៉ុេណ ណ ះ។ ឯករកំណត់េនះេសតេទៀត ពុំែមនតមដនេដមប ី កំណត់េឡយ

គឺរតូវកំណត់េនេពលែដលបតុភូតណេកត

េឡងដឹងដល់ចិតត

ែដលខុសគនពីរគូបេរងៀន១០ៃថងែដលឲយ

ពិនិតយេមល  េវទនពីកបលដល់ចុងេជង េធវដូេចនះនំឲយចិតតជប់ កនុងេវទន

េហយបនែតេវទនមួយ

សតិបដឋនទំង៤។

មន ិ បនរកេសបយក

ករកំណត់ដេងហមេចញចូ លនិងកំណត់

េហតុករណ៍ណមួយេនះ គឺអងគុយកំណត់កប ៏ ន េដកកំណត់ ក៏បន ឈរកំណត់កប ៏ ន ប៉ុែនតេគេរចនកំណត់េពលអងគុយ ឯ

េដរមន ិ អចកំណត់បនេឡយ រតូវកំណត់ករេបះេជងេឆវងសតំ

វញ។ ករកំណត់េនះជកររ ំលត់ទុកខ េរពះករជប់ចិតតអវីមយ ួ ិ ជតណ ហ ជេហតុនឲ ំ យមនទុកខ ឯចិតតសងបន ់ ូវកិេលសតណ ហ នំ ឲយបនសុ ខ េដយពុទធភសិតថ នតថិ សនិត បរ ំ សុខំ ែរបថ េសចកតីសុខដៃទេបរបសចកករសងបម ់ ន ិ មនេឡយ។ េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

បន

49


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

េសចកតីថ ករសងបេ់ នះេហយជេសចកតីសុខ។ វបសសនែបប ិ េនះេធវេនទីណកែនលងណក៏បន

េដយរគន់ែតបណុ ត ះឲយ

មនសតិនិងសមបជញញ ៈរគប់រគន់ េហយមន ិ មនេរគះថនក់អវី េឡយ

េរពះរបតិបតតិមនេរគះថនក់េដយសរចិតតជប់នឹងអវី

មួយ។

សូ មតំងចិតតកំណត់ដូចជនយឆមទ ំ វ រ។

េបមន ិ បន

សេរមចមគគផលកនុងបចចុបបននេទ ក៏គង់មនសនតិភពផលូវចិតតេហយ

ជួយសរមួលផលូវកយឲយមនសុ ខភពលអផង។

ដូចបនេពលមកេហយ វបសសន ែរបថករេឃញចបស់ ិ

ិ ហ ិ នូវៃរតលកខណធម៌កុ នងខនធ៥ េដយមនពកយវគ គ ៈថ វវិ ធិ ី ិ វបសសន កេរន អនិចចទវិ េសន បសសតត ែរបថ បញញ ពិចរណេឃញចបស់នូវខនធ៥ េដយអករៈេផសងៗមនភព

ិ ិ មន មួយេទៀតថ វេសេសន ិ េទៀងជេដម េហថវបសសន។

ិ ី ិ វបសសន បសសតត ែរបថ បញញេឃញពិេសស េហថ ិ វបសសន។ អវីែដលេហថខលួន? រពះពុទធបនែចកនូវករកត់សំ គល់របស់មនុសសសតវថ ខលួនេនះគមនអវីេរកពីខនធ៥េឡយ។

ិ ញ ណ។ េបែចក ខនធ៥េនះគឺ រូប េវទន សញញ សងខរ វញ ឲយខលីខនធ៥េនះ ែចកជ រូបធម៌ និង នមធម៌។ រូបខនធចត់ជ

50

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

រូបធម៌ ឯេវទនខនធ សញញខនធ សងខរខនធ និងវញ ំ ៤ ិ ញ ណខនធទង េនះចត់ជនមធម៌។

ដូេចនះកនុងអតថបទធម៌

េបនិយយថ

រូបធម៌ និងនមធម៌ គឺសំេដយកខនធ៥េនះឯង។ ខនធ៤ខងចុង េនះបនជចត់ជនមធម៌ េរពះមនេឈមះែតគមនរូប។ េន ី កនុងគរិ មនន ស ទ ូ រត

រពះពុទធបនសួ ររពះអននជ ទ របសនថ

មនលអននទ ខនធ៥េទៀងឬមន ៏ ំេរនខនធ ិ េទៀង បពិរតរពះអងគដច  ៥មន ិ េទៀងេទ ចុះរបស់ណមន ិ េទៀង របស់េនះជសុ ខឬជ ទុកខ បពិរតរពះអងគដច ៏ ំេរន  របស់ណមន ិ េទៀង របស់េនះជទុកខ ចុះរបស់ណមន ិ េទៀងជទុកខ

េតគួរសំ គល់ថជរបស់ខួ លន

េតរតឹមរតូវឬេទ សូ មទនេមតតេរបស របស់ណមន ិ េទៀងជ

ទុកខ ពុំគួរសំ គល់ថជខលួនេឡយ របស់េនះជអនតត មន ិ ែមន ខលួនេឡយ។តមសំ នួរនិងចេមលយ  របស់រពះពុទធជមួយរពះអននទ

េនះបញជក់ថ ខនធ៥េនះមនលកខណៈបីយ៉ងគឺ អនិចចំ ទុកខំ និងអនតត។ ដូេចនះ អនកចំេរនវ វមនវធ ិ ិ ីអនុវតតែបប  បសសនរតូ ណេដមបឲ ី យេឃញករពិតេនះ។

េបរគន់ែតសតប់រពះសងឃ

េទសនឬេមល  េសៀវេភអំពីៃរតលកខណធម៌េនះ េឃញៃរតលកខណធម៌េនះែដរ។ េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

មួយេទៀត

ក៏មន ិ អច

េបយកពកយៃរត

51


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

លកខណធម៌មកទេនទញដែដលៗថ អនិចចំ ទុកខំ អនតត ក៏មន ិ អចេឃញៃរតលកខណធម៌ដូចគន។ មួយរកុមយល់ថ

មនរគូបេរងៀនអភធ ិ មម

េបកំណត់តមសតិបដឋនដូចែភនកេឃញរូប

រតេចៀកឮសេមលងជេដម

ហក់ដូចជទទួលសគល់ថមនខលួន

េរពះអករៈទំងេនះជបរមតថធម៌។ តមពិត េគពុំអចកំណត់ ឲយេទជបរមតថដូេចនះបនេទ េរពះករេឃញជបរមតថធម៌ ជ បញញរបស់រពះអរយបុ គគលែដលេលកេឃញករពិតេនះ។ េគ ិ អចកំណត់បនែតភពរបកដេឡងៃនអករៈទំងេនះ េរពះ ករកំណត់េដយសតិសមបជញញ ៈកនុងអរមមណ៍ែដលេកតេឡង នំមន ិ ឲយចិតតជប់កុ នងេលភៈ

ឬកនុងេទសៈែតជចិតតឧេបកខ។

កលណចិតតជឧេបកខ ជចិតតបរសុ ិ ទធ អចផុសបញញេកតេឡង

េពលេនះ េបមនឧបនិសស័យអចេឃញបរមតថធម៌េពលេនះ ែតមតង។ តមវជ េគអចឆលុះេមល ិ ជ ផលូវេលកែផនកគីមវី ទយ ិ  េឃញ

នូវរបស់លិ អតែដលេមល  នឹងែភនកធមមតមន ិ េឃញ េគេរបរបដប់

សំ រប់ឆុ លះ េហថ អតិសុខុមទសសន៍ ប៉ុែនតអនករបតិបតតិធម៌វញ ិ

អចេមល ិ  េឃញនូវបរមតថធម៌េដយផលូវវបសសន។

េនេពលេនះ សូ មេរៀបរប់អំពីសតិកំណត់ខយល់ដេងហមេចញ

ិ ំ ំ ចូលកនុងឥរយបថទ ង៤ និងអយតនៈទង៦។ េនកនុង

52

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

ី គរិ មនន ស ទ ូ រត េលកឲយកំណត់ខយល់រតង់ចុងរចមុះ ចូលឲយ កំណត់ថចូល េចញឲយកំណត់ថេចញ។ ខយល់េចញចូលឲយ របរពឹតតេទជធមមត រគន់ែតកំណត់ដឹងប៉ុេណ ណ ះ សូ មកុំរបឹង ដកឬដកតិចៗេដមបក ី ំណត់េឡយ។ ដូេចនះេដមបេធវឲយចិតតនឹង កមចឆនទៈជេដមសងប ់

ករមនសតិកំណត់ដឹង

ែដលអចឲយនីវរណធម៌ទង ំ ៥មន េហយេឃញករេកតរលត់របស់សងខរ

តមរយៈដេងហមេចញចូ ល។ ឥរយបថ េដក េដរ ឈរ អងគុយ។ ិ ឥរយបថេដ រ រតូវតំកល់សតិទុកេននឹងចុងេជង េបេជងសតំ ិ

ឈនេដរ រតូវផចងស ់ តិសំឡឹងរតង់ចុងេជងសតំេនះ េហយកំ ណត់ថសតំឈន េបេជងេឆវងឈនេដរ រតូវផចងស ់ តិសំឡឹង រតង់ចុងេជងេឆវងេនះ េហយកំណត់ថេឆវងឈន។ ឥរយបថ ិ ឈរ

រតូវតំកល់សតិទុករតង់រូបឈរេនះរួចកំណត់ថឈរ។

ឥរយបថអងគ ិ ុ យ រតូវកំណត់សតិទុករតង់រូបអងគុយេនះ រួចកំ ណត់ថអងគុយ។

ឥរយបថេដករតូ វតំកល់សតិទុកេននឹងរូប ិ

េដកេនះ រួចកំណត់ថេដក។ លកខណៈែដលផចងស ់ តិកំណត់ សំ គល់ឥរយបថទំ ង៤ រពមទំងបរកមម ិ ិ ឬកំណត់េទតមឥរ-ិ យបថដូេចនះ ជមូលេហតុនឲ ំ យចំេរនរបជ ញ សមរតី េដមបឲ  ី យបំ ែបរទឹកចិតតឲយឃលតចកតណ ហ ទិដឋិបនតិចមតងៗ។ េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

ចំែណកករកំ

53


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

ណត់េពលែដលអយតនៈខងកនុងនិងខងេរកប៉ះគន

រតូវកំ

ណត់ដូចតេទេនះ។ រូបប៉ះនឹងែភនក រតង់ផចងស ់ តិទុកេននឹង ែកវែភនក រួចកំណត់ថេឃញរូប។ សំ េឡងមកប៉ះនឹងរតេចៀក រតូវផចងស ់ តិទុកនឹងរតេចៀក រួចកំណត់ថឮសេមលង។ កលិនមកប៉ះ នឹងរចមុះ រតូវផចងស ់ តិទុកនឹងរចមុះ រួចកំណត់ថធុំកលិន។ រស មកប៉ះនឹងអណ ត ត រតូវផចងស ់ តិទុកនឹងអណ ត ត រួចកំណត់ថ ដឹងរសជតិ។ េផដឋពវៈ មកប៉ះនឹងកយ រតូវផចងស ់ តិទុកនឹង កយ រួចកំណត់ថ ប៉ះពល់រតូវ។ ធមម(ធមមរមមណ៍)មកប៉ះនឹង មេន

រតូវផចងស ់ តិទុកនឹងមេន

រួចកំណត់ថដឹងអរមមណ៍

(អរមមណ៍ែបបណក៏េដយ)។ ករកំណត់ដូេចនះ េដមបឲ ី យដឹង ករែរបរបួលៃនរូបធម៌និងនមធម៌ែដលជលកខណៈរបស់ៃរត លកខណធម៌។ េពលកំពុងកំណត់ដេងហមេចញចូលតមរចមុះ េបមនេហតុ ករណ៍ណេកតេឡង ដូចេវទនជសុ ខជទុកខរបរពឹតតេទតម ផលូវកយឬផលូវចិតត រតូវងកេទកំណត់េវទនេនះ។ េបចិតតនឹក គិតែបបណមួយ

ក៏រតូវងកេទកំណត់នូវអករៈចិតតេនះដូច

ិ ុ ទម ិធ គែគ ផនកសមធន ិ ិេទស គន។ េនកនុងគមរពី វស រតង់អន ទ បនសសត ិ ករកំណត់ដេងហមេចញចូលជតួសមថៈ ប៉ុែនតេន

54

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

ិ ដឋនជតួវបសសន កនុងសតិបដឋនរតង់កយនុបសសនសតប ិ

េរពះខយល់ដេងហមេចញចូ លជកយសងខរ។ ដេងហមេចញចូលកតី

ករកំណត់ខយល់

ករកំណត់តមឥរយបថទំ ង៤កតី ិ

ណត់តមអយតនៈទំង៦

ករកំ

មនករេឃញរូបនិងឮសេមលងកតី

េដមបរី ំលត់េលភៈ េទសៈ េមហៈ េរពះេបមន ិ មនសតិកំ ណត់េទ

អកុសលមូលទំង៣េនះណមួយអចេកតេឡង។

កលណបនកំណត់ចិតតរែមងសងប ់ េទរកករដឹងចបស់នូវសងខរ

ែដលជគុ ណជតិឈន

ករេកតរលត់របស់សងខរមន

ខនធ៥ជេដម ែដលជៃរតលកខណធម៌។ េតអវីជដួងែកវកំេណត របស់មនុសសសតវ? ដួងែកវរបស់មនុសសសតវ គឺៃរតលកខណធម៌ អនិចចំ ទុកខំ អនតតេនះឯង។ េបមនុសសសតវេឃញចបស់នូវៃរត លកខណ៍ ពួកេគនឹងរួចចកទុកខ េរពះេបេឃញៃរតលកខណធម៌ សតវេលកនឹងសគល់ទុកខចបស់

គឺករេកតេឡងៃនខនធ៥ជតួ

ទុកខ។ កនុងធម៌អរធនរពះធមមកឋក ិ សំែដងធម៌េទសនថ ៃរត េលកេគកៃរតលកខណ៍

សងសរចរកវ ិលមិនដល់

អវ ិជជកឫស

គល់ ជបចច័យៃនសងខរ។ ផឹកអរមឹតជតិ រសនិពវនតមធមមត។ ផឹកអរមឹតជតិ សេរមចផល

គឺរបតិបតតិតមមគគរបកបេដយអងគ៨ គឺរពះនិពវនជកររ ំលត់ទុកខ

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

បន

ជធម៌មិនសលប់។

55


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

កររបតិបតតិតមអគគទង ំ ៨

គឺករដំកល់សតិកំណត់តមសតិ-

បដឋនទំង៤ដូចេពលមកេហយ ី ។

សប៊ូសំរប់ដុសសំអតរូប

កយ ចំែណកសតិបដឋន៤សំរប់សំអតផលូវចិតត េធវីចិតតឲយបរសុ ិ ទធ េទីបបញញេកីតេឡង ៤ ជធម៌រ ំលត់ទុកខ។ ី េឃញ ី អរយសចច ិ 

56

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

អំពីជវ័នែផនកវិបសសន ័ សូ មពនយល់អំពីជវនែដលទក់ ទងេទេលករេកតេឡងៃន ័ មនពីរយ៉ង គឺជវនែដលេក ័ វបសសន។ ជវន ិ តេឡងអំពីករ ័ ចំេរនអបបនឈន និងជវនែដលេក ិ  តេឡងអំពីករចំេរនវ  បសស

័ គឺជដំេណរចិតតែដលរបរពឹតតេទកនងឈននិងកនង ន។ ជវន ុ ុ ័ វបសសនែផន កេលកុតរត ជន។ អបបនជវនមន៥ ឯេលកុតតរ ិ ័ ឧបចរជវន ័ ័ ័ ិ ជ ជវនមន៦។ អបបនជវនមន៥គ ម វន ឺ បរកម ័ េគរតភូជវន ័ និងអបបនជវន។ ័ អនុេលមជវន ចំែណក ័ ឧបចរជវន ័ អនុេលម័ ិ ជ េលកុតតរជវនមន៦គ ម វន ឺ បរកម ័ េគរតភូជវន ័ មគជ ័ និងផលជវន។ ័ ័ ជវន អបបនជវន គ វន គឺទឹកចិតតអនកចំេរនសមថកមម ដឋន យកកមមដឋនណមួយជអរ  មមណ៍មនកសិណ១០ជេដម ែដលគួរដល់អបបនចិតត គឺចិតត តំងេនស៊បក ់ ុ នងអរមមណ៍តមដំេណរចិតតែដលរបរពឹតតេទេន កនុងកមមដឋនតំងពីបរកមម ិ ជវន័

គឺករកំណត់កុ នងកមមដឋនរហូត

័ អបបនជវនែដលជច ំ ស៊ប។ ់ ិតតតង េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

័ ញ ចំែណកេលកុតតរជវនវ ិ

57


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

័ ចិតតេលករូបធម៌ និងនមធម៌(ខនធ៥) ័ ិ ជ មនជវន៦ គឺបរកម ម វន ័ ពិចរណរកករពិត, េឡងកន់ៃរតលកខណធម៌, ឧបចរជវន ័ អនុេលមជវន

េឃញករពិតថ

ខនធ៥ពិតជអនិចចំ

ទុកខំ

័ េឃញចបស់នូវរពះនិពវន, មគ-គ អនតតពិតែមន, េគរតភូជវន ័ បនសេរមចអរយមគគ ជវន ថនក់ណមួយ មនេសតបតតិមគគ ិ ័ បនសេរមចអរយផលថ ជេដម, ផលជវន ន ក់ណមួយ មន ិ េសតបតតិផលជេដម។

េនះជដំេណរចិតតរបរពឹតតេទកនុងវបិ

សសន េបឧបនិសស័យមនដល់ថនក់អរយបុ គគលថនក់ណមួយ។ ិ ករកំណត់ដឹង កយ េវទន ចិតត និងធមមៈ(អរមមណ៍) េដមបឲ ី យ េឃញចបស់ថ កយ េវទន ចិតត និងធមមៈេនះ របរពឹតតេទជ អនិចចំ ទុកខំ និងអនតត ពិតែមន។ 

58

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

វិសទ ុ ធិ៧របករ េដមបយ ែតចបស់លស់េឡង អំពីករ ិ ី ល់អំពីវបសសនកន់ របរពឹតតេទៃនភពបរសុ ិ ទធៃនសីលៃនសមធិនិងៃនបញញ

រតូវ

សិកសពិចរណនូវវសុ គគលទំង៤ ិ ទធិ៧របករ ែដលរពះអរយបុ ិ ពួកែតងែតរបរពឹតតេទតមដំេណរវសុ ិ ទធិ៧របករេនះ។ វសុ ិ ទធិ៧របករេនះគឺ៖

ិ ុ ទិធ បរស ី វស ិ ុ ទស ី គឺភពបរសុ ១. សល ធ ល ិ ទធៃនសីលរបស់

បពវជិតនិងសីលរបស់រគហសត។ សីលវសុ ិ ទធិេនះជែផនកសីល។

ិ ុ ទិធ បរស ិ វត ស ិ ុ ទច ិ ត បនដល់ចិតតែដលរបកបេដយ ២. ចត ធ ត

ឧបចរសមធិ និងអបបនសមធិ និងសមបតតិ៨(រូបជឈន៤ និងអរូបជឈន៤)។ ចិតតវសុ ិ ទធិេនះជែផនកសមធិ។ ចំែណកវសុ ិ ទធិ៥របករេទៀតជែផនកបញញ។

ិ ុ ទិធ បរស ិ វឋិ ស ិ ុ ទេធ ដយទដ ិ ឋិ គឺរពះេយគវចរ អនក ៣. ទដ

ចំេរនវ ិ  បសសនេឃ ញនូវរូបនិងនមជក់ចបស់េដយធតុ អយតនៈ ខនធ េហយលះបង់នូវសកកយទិដឋិ ែដលយល់ថជ កយរបស់ខួ លន។ េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

59


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

ិ ិ ុ ទិធ ែរបថេសចកតីបរសុ ៤. កងខវតរណវ ស ិ ទធេដយឆលងផុត នូវេសចកតីសងស័យ។ បនេសចកតីថ រពះេយគវចរពិចរណ ធម៌យល់យ៉ងចបស់នូវេហតុបចចយ ័ របស់រូបធម៌និងនមធម៌ បនដល់អវជ ហ ឧបទន និងកមម រប់អហរមួយបញចូ ល ិ ជ តណ ផងរតូវជ៥។

ិ ុ ទិធ ែរបថ េសចកតីបរសុ ៥. មគគមគញ គ ញ ណទសសនវស ិ ទធ េដយញណនិងទសសនៈេដយយល់ថ

សភវៈេនះជមគគ

សភវៈេនះមន ិ ិ ែមនជមគគ។ េសចកតីថ បុគគលែដលចំេរនវ  បសស

នេទតមដំេណររបស់វបសសន ិ លកខណធម៌

ក៏បញញេកតេឡងេឃញៃរត

ិធ រសងបផ េកតបសសទក ់ ូ លវចិតតជេដម

នឹងបញញរបស់ខួ លនែដលេឃញេនះ

ក៏េរតកអរ

ករេរតកអរេនះ

េលក

ិ ចត់ទុកជវបសសន ូ បកេិ លស គឺករេសហមងរបស់វបសសន។ ិ

េបលះេចញ គឺេលកបញញេនះេឡងកន់សមញញ គឺអនិចចំ ទុកខំ ិ ។ អនតតមតងេទៀត េទបឆលងដល់េលកុតរត ចត ត បនេសចកតីថ ករជប់ចិតតនឹងបញញរបស់ខួ លនជតួឆនរ ប ក ិទ គជវបសសនូ ិ េលស មន ិ ែមនជមគគេទ េបលះបង់ករេរតកអរេទបជមគគ។ វបសសនូ បកិេលសមន១០យ៉ងគឺ ឱភេស ពនលឺេកតេឡង, ិ

60

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

ញណ

របជញេកតេឡង,

ី ិ បត

ករែឆអតកយែឆអតចិតត,

បសសទិធ េសចកតីសងប,់ សុខំ េសចកតីសុខផលូវចិតត, អធេិ មេកខ ជំេនឿស៊ប,់

បគគេហ

េសចកតីពយយមដ៏ម,ំ

ឧបដឋនំ

សតិដំកល់ស៊ប,់ ឧេបកខ ចិតតតង ំ េនជកណ ត លកនុងសងខរ, និកនិត េសចកតីេរតកអរកនុងវបសសន។ េសចកតីេរតកអរខងចុង ិ េនះេហយជេរគះថនក់ដល់វបសសន ិ

មន ិ ែមនជមគគេឡយ

ជេលកិយចិតត រតូវលះេចញេទបជេលកុតតរចិតត។

ិ ុ ទិធ ែរបថ េសចកតីបរសុ ិ ទញណទសសនវស ៦. បដប ិ ទធ

ិ ទ បន េដយញណនិងទសសន គឺរបតិបតតិរតឹមរតូវតមបដប ិ ដល់ករេកតេឡងៃនវបសសនញណ៩។

បនេសចកតីថ

េពលែដលឆលងផុតពីវបសសនូ បកិេលសេហយ វបសសនញណ ិ ិ

ទំង៩ក៏េកតេឡង។ វបសសនញណកន ិ ុ ង៩េនះ គឺជដំេណរ

ចិតតែដលេកតេឡងបនទប់ពីេឃញថ រូបធម៌និងនមធម៌ គឺខនធ៥

េនះជតួទុកខ ពុំែមនជរបស់ខួ លន។ វបសសនញណទំ ង៩េនះ ិ គឺ ឧទយពវយញញណ របជញេឃញករេកតរលត់របស់សងខរ (ខនធ៥),

ភងញ ណ គ

របជញេឃញខនធ៥េចះែតរលត់េទ,

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

61


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

ភយញណ

របជញេឃញខនធ៥គួរខលច,

ី វញណ អទន

របជញេឃញេទសកនុងខនធ៥, និពវិទញណ របជញេឃញខនធ ៥គួរេនឿយណយ, មុញចិតុកមយតញណ របជញេកតេឡង ចង់េដះខលួនឲយេចញផុតពីខនធ៥,

ិ ងខញណ បដស

របជញ

ពិចរណរកផលូវេចញពីខនធ៥, សងខរូេបកខញណ រពេងយ កេនតយកនុងសងខរ, អនុេលមញណ បញញែដលអនុេលម តមវបសសនញណ៨ខងេដ ិ ម។ បដិបទញណទសសនវសុ ិ ទធិ េនះចត់ជមគគសចច។

វបសសនទំ ង៩េនះ ិ

គឺជដំេណរចិតត

បនទប់ពីេឃញេទសកនុងខនធ៥ ពុំែមនយកវបសសនញណមក ិ សូ រតឲយសេរមចមគគផលេទ។

ិ ុ ទិធ ែរបថ េសចកតីបរសុ ៧. ញណទសសនវស ិ ទធេដយ ញណនិងទសសនៈ

គឺអនកចំេរនវ យ ិ  បសសនបនសេរមចជអរ ិ

គគល៣ពួក បុគគលថនក់ណមួយ គឺដឹងខលួនឯងេដយរពះអរយបុ ិ ខងេដម

គឺរពះេសត

រពះសកិទគមី

និងរពះអនគមី

មនករពិចរណេដយបចចេវកខណញណរបំៗដូចគនគឺ មគគំ បចេច វកត ខ ិ

62

ពិចរណនូវមគគែដលខលួនបនជេសតបតម តិ គគ េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

ិ គមម ី គគ ឬជអនគមម ី គ។ ជសកទ ផល ំ បចេច វកត គ ខ ិ ពិចរណនូវផលែដលខលួនបនជេសតបតផ តិ ល

ជសក-ិ

ិ ល ជអនគមផ ី ល។ បហីនកេិ លសំ បចេច វកត ទគមផ ខ ិ ពិចរណនូវកិេលសែដលលះបង់។ អវេសដក ឋ េិ លសំ បច-ច េវកត ខ ិ

ពិចរណនូវកិេលសែដលេសសសល់។

និពវនំ

បចេច វកត ខ ិ ពិចរណនូវរពះនិពវន។ ចំែណករពះអរហនតពិចរណបចេច វកណ ញណែត៤េទ ខ េសសសល់។

េរពះេលកមន ិ មនកិេលស

រតង់េនះជសនិដ ទ េឋិ ក

គឺដឹងពិតេឃញពិត

េដយខលួនឯង ពុំែមនដឹងេដយអនកដៃទ មនរគូអនកបេរងៀនជ

េដមរបប់េទ ។



េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

63


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

សមថវិបសសនេដមប ីនិពវន ដូចបនេពលមកេហយ

ករពនយល់អំពីរេបៀបរបតិបតតិ

តមសីលសមធិបញញ ឬទនសីលភវន ជេគលេដធំបំផុត របស់រពះពុទធសសន គឺេដមបស ី េរមចរពះនិពវន។ អវីជរពះ និពវន េហយរពះនិពវនបនសុ ខែបបណ បនជរពះពុទធែណ នំមនុសសឲយសេរមចរពះនិពវន។ តមរពះពុទធដីកនិងអដឋកថ បញជក់ថ រពះនិពវនជកររ ំលត់ទុកខជសុ ខពិតរបដក។ ពកយ ថនិពវន ែរបថ កររលត់តណ ហ ែដលជេហតុ នឲ ំ យមនទុកខ។ េនកនុងអរសចច ៤ ិ ពកយនិេរធ រជលេរជ

េលកមន ិ េរបពកយនិពវនេទ

ែរបថកររលត់ទុកខ។

គឺេលកេរប

បញហរពះនិពវនជបញហ

េហយមនភពអថ៌កំបង ំ ផង

ែដលអនកសិកស

រសវរជវពុំងយយល់បនេដយងយេឡយ េរពះរពះនិពវន េចញផុតពីសងត ំ អស់ទង ំ មនវ ិ ខ ធម៌។ សងត ខ ធម៌ គឺអវីទង ញញណទំងឥតវញ ិ ញ ណ

េកតេឡងពីេហតុបចចយ ័

េរគឿងផសំ

ែដលេហថ សងខរ។ ចំែណករពះនិពវនជអសងខតធម៌ េចញ ផុតពីេហតុបចចយ ័ ជេរគឿងផសំ ពុំអចឲយវទយសរសត ខងសមភរៈ ិ

64

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

ឆលុះេមល  េឃញេឡយ

ែតេគអចសេរមចនិងយល់ចបស់បន

េដយផលូវវបសសន។ េដមបយ ិ ី ល់រពះនិពវន េលកឲយេមេរៀនសំ

រប់ពិចរណថ េតេសចកតីទុកខេកតេឡងពីអវី? េសចកតីទុកខេកត ព ីត ណ ហ , េតអវីជតួទុកខ? ករេកតេឡងៃនខនធ៥ជតួទុកខ េរពះ កលណមនខនធ៥ ែតងមនជរ ពយធិ មរណៈជបនតេទ េទៀត។ ដូេចនះកនុងអរយសចច ៤ រពះអងគរកេឃញេហយថ ខនធ៥ ិ

ជតួទុកខ។ កលណេឃញទុកខចបស់

េគនឹងេឃញនិងយល់

តៃមលរបស់រពះនិពវនក៏ចបស់ែដរ។ ករសិកសឲយយល់តមពកយ េរបៀនរបេដ េគពុំអចយល់រពះនិពវនបនចបស់លស់េឡយ ប៉ុែនតេគអចយល់ចបស់តមកររបតិបតតិតមសីលសមធិបញញ ិ ទ ែដលរពះអងគរកេឃញ។ ករចក់ឆុ លះនូវ ជមជឈិម បដប រពះនិពវន បលីថ បដេិ វធធម៌។ សសនដៃទ េគយល់ថ សថនសួ គន ៌ ិងសថនរពហមជេសចកតីសុខរបស់ពួកេគ

ប៉ុែនតរពះ

ពុទធសំែដងថ សថនសួ គក ៌ តី សថនរពហមកតី សថិតេនកនុងភពបីរប

កបេដយអនិចចំ ទុកខំ អនតត ចំែណករពះនិពវនេទបេចញផុតពី ិ បរណមទ ុកេខ នះ។

េសចកតីទុកខពិតជមន(ទុកខសចច)

ចំែណក

ិ សុខែដលែរបថ កររំលត់ទុកខពិតជមន(និេរធសចច)។ អំពីអមស េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

65


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

សុ ខដូចជនុយបេញឆត សំ េដយកសុ ខកនុងភពបី គឺកមភព រូបភព និងអរូបភព ដូចជសុ ខកនុងកមគុណ៥ េពលេឃញ រូបឮសេមលង

ក៏ជប់ចិតតរសឡញ់ ចូលចិតតបនមួយខណៈមួយ

េពល ក៏រលត់េទវញ អណ ត តប៉ះរសជតិអហរបនឆងញ់ ពិ ិ សររតង់អណ ត ត លុ ះេលបកនលងបំពង់កចូលេទកនុងរកពះ ករ

ិ សុខ ជសុ ខ ឆងញ់ ពិសរេនះក៏បត់េទ។ ចំែណកនិរមស ិ ដូចេពលមកេនះ របសចកអមស

ជសុ ខរបស់រពះនិពវន

ែដលមន ័ របស់សងខរ ិ ទក់ទងនឹងេហតុបចចយ

ជសុ ខពិតរប

កដ។ រពះនិពវន ជឯកនស ត ុ ខ ែរបថ សុ ខែតម៉យង មន ិ ែរប មកទុកខវញ ិ ដូចអមស ិ សុ ខេឡយ។ រពះនិពវនជបរមសុ ខ ជ សុ ខដ៏ៃរកែលង គមនគូេរបៀប។ េលកបញជក់ថ រពះនិពវន េនសល់ផលញញណ មនធមមយតនៈជេរគឿងរទ។ េតផល ញញណជអវី?

ធមមយតនៈជអវី?

ផលញញណ

ែរបថ

ញណជផល ជតួគំនិតបញញ ែដលេឃញករពិតថ រគប់ សងខរទំងអស់ែតងែតរបរពឹតតេទជអនិចចំ ទុកខំ និងអនតត។ ចំ ែណកធមមយតនៈ

66

គឺជតួសងខរទំងអស់ែតងែតរបរពឹតតេទ េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

ជអនិចចំ ទុកខំ និងអនតត ជេរគឿងរទនូវផលញញណ ែដលេឃញ ករពិតេនះ។ អំពីជីវតរបស់ រពះអរហនតកុ នងបចចុបបនន េលកេរបរបស់បចចយ ័ ិ

៤ដូចមនុសសបុថុជជនែដរ ែបលកគនែតរតង់រពះទ័យេលកមន ិ ជប់

ជំពក់។ េលកមនរពះទ័យសងប ់ មន ិ មនទុកខតមផលូវចិតតេឡយ

ប៉ុែនតេសចកតីទុកខតមផលូវកយ េលកេនទទួល ប៉ុែនតមន ិ េធវឲយរពះ ទ័យេលកញប់ញ័រេដយេទមនសសេឡយ។ តមន័យដូចេពលមកេនះបញជក់ថ អនតត

កនុងន័យថ

េកតេឡងេហយវនសេទវ ញជធមម ត ិ ិ

ប៉ុែនតរតូវែថរកសរូបកយែដលជអនតតេនះ េណអហរ

េរបរបស់សំេលៀកបំពក់

េរបថនែំ កេរគ

សងខរទំងអស់ជ

េរពះខនធ៥ជតួទុកខេនះ

េដយបរេភគចំ ិ សថិតេនកនុងទីលំេន

ិ ញ យយកច ិ ច ជបរេញ

គឺគបបក ី ំណត់ដឹងថជទុកខ មន ិ រតូវលះបង់រងកយេទ ធមមជតិ ែដលរតូវលះបង់

គ ឺត ណ ហ ជេហតុនឲ ំ យេកតខនធ៥វញេទ។ ិ

យ៉ងណមញ ពុទធសសនិកជនែខមរែដលេគរពរពះពុទធសស ិ ន បនសិកសបរមតធ ករមត ថ ម៌ េហយចំេរនវ ិ  បសសនដល់ ឹ ណ ក៏េដយ

រតូវែតរកសរូបរងឲយមនសុ ខភពលអ

ែថរកសបូណ៌

ភពទឹកដីែខមរ ែថរកសអធិបេតយយជតិែខមរ ែថរកសឯករជយែខមរ េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

67


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

ែថរកសសិទធិជមនុសសជតិឲយបនគង់វង់។

ករសិកសនិងរបតិ

បតតិធម៌ជន់ខពស់ ែបរជមន នឹងបញហសងគម ជគំនិត ី ិ សូ វរវរវល់ យល់ខុសកនុងរពះធម៌ េរពះអវី? េរពះថ ករសិកសនិងរបតិបតតិ ធម៌វទក់ទងនឹងសិទធិេសរភពទក់ ទងនឹងកមមសិទធិទឹកដីែដល ី

អចសង់កុដិ សល សំ រប់រស់េនេរៀនសូ រតចំេរនធម៌ ជ  ពិេសសទឹកដីរបស់ែខមរ រតូវែតរួមគនែថរកសកុំឲយបរេទសរ ំេលភ យកបនតេទេទៀត។ សពវៃថងេនះ វបសសនរបស់ រពះពុទធសសនបនរតូវរបេទស ិ េលកខងលិច

ដូចជរបជជនសហរដឋអេមរក ិ

បរំង

កណដ អូរសតលី អង់េគលស អលលឺមង ៉ ជ ់ េដម បនេលកយក មកអនុវតតតម។ ភគេរចនៃនអនករបតិបតតិ េរចនជបញញ វនត័ អនក

េចះដឹង ដូចជសរសតចរយ េមធវ ី អនករដឋករជេដម េដយ ពួកេនះបនសិកសរសវរជវរពះពុទធសសន ជពិេសសែផនក វបសសនេនះ ិ

េហយបនអនុវតតជមួយគនផង

េរពះបចចុបបនន

េនះសមបូណ៌កបួនចបប់រពះពុទធសសនសរេសរជភសអង់-

េគលស។

មនជនបរេទសខលះេទសិកសរពះពុទធសសនេនរប

េទសរសីលងក ភូម និងរបេទសៃថជេដម មនអនកខលះមន សទធខលង ំ ចូលបួសែថមេទៀត។ េទអនគត េនរបេទសកមពុជ

68

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

េបរពះសងឃែខមរមនចំេណះខពស់ខងវជ ិ ជ រពះពុ ទធសសន

ពិេសសែផនកវបសសន េហយមនទីកែនលងសមរមយ អចេបកឲយ ិ បរេទសេទសិកសអប់រ ំេនរបេទសេយងបន។ បនទប់ពីអនុវតត វបសសនរបស់ រពះពុទធសសនមក ជនបរេទសទំងេនះបន ិ េពលថ ពួកេគបនសងបផ ់ ូ លវចិតត ែដលពីមុនពួកេគធលប់មនចិតត

កងវល់ អែណតតអណូ ត ង រពួយបរមភ ភ័យខលច។ មន ណ ះ ិ ែតប៉ុេណ មនអនករបជញជតិបរំងមនក់បនរសវរជវរកេឃញថ

លទធ

ផលៃនករចំេរនវ ទធសសន េធវឲយមន ិ  បសសនតមែបបរពះពុ លំ នឹងផលូវកយ អចឲយអងគធតុននកនុងខលួនមនចលនេដរេសម

លអ

ែដលអចទប់ទល់េមេរគខងេរកមន ិ ឲយចូ លេទកនុងខលួន

បនផង។ ដូេចនះ េបតមករពិេសធេនះបញជក់ថ វបសសន ិ អចេធវឲយបុគគលែដលអនុវតត បនទទួលសុ ខផលូវចិតត េហយជួយ

សរមួលផលូវកយឲយមនសុ ខភពលអផង េរកពីករសេរមចរពះ

និពវនជកររ ំលត់ទុកខ។



េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

69


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

ទំនក់ទំនងរវង សីលសមធិបញ ញ ដូចបនេពលមកេហយ លភវន

ី សមធប ិ ញញឬទនសសល

ែដលសេងខបមកពីអដង ឋ កមគ គិ គ

ែរបថមគគរបកប

េដយអងគ៨ ជផលូវរបតិបតតិេឆពះេទរកកររ ំេដះទុកខ េពលគឺ រពះនិពវន។ សីលសមធិបញញេនះមនទំនក់ទំនងគន ែដល

អនករបថនេចញចកទុកខ រតូវរបតិបតតិទង ំ បី។ បនេសចកតីថ មគគមនអងគ៨ជផលូវដ៏រតង់កុ នងដំេណរេឆពះេទរកកររ ំេដះទុកខ

រតូវអនុវតតទង ំ ៨េចលណមួយពុំបន េរពះខវះអងគឲយសេរមច

កនុងកររ ំេដះទុកខ។ េបនិយយអំពីអនិសងសឲយដច់េដយែឡកៗ

ពីគន គឺសីលសំ រប់លះកិេលសយ៉ងេរគតរគត ែដលនំឲយ

មនុសសសតវសងបបកមមធងនៗ ់ ដូចជសមលប់មនុសសសតវលួច រទពយសមបតតិអនកដៃទជេដម សមធិលះកិេលសយ៉ងកណ ត ល បនដល់នីវរណធម៌ទង ំ ៥មនកមចឆនទៈជេដម

បញញលះកិ

េលសយ៉ងលអិតមនអវជ ិ ជ ជេដម។ េហតុអវីបនរតូវលះកិេលស

ទំងអស់េនះ េរពះកិេលសទំងេនះចងសតវទុកកនុងភព េហ

70

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

ថកេិ លសវដៈត ។ រួមេសចកតីមក សីលសមធិបញញេនះ សំ រប់ លះកិេលសតណ ហ ទំងអស់េដយគមនេសសសល់ ទុកខេដយដច់ខត។

េទបរ ំលត់

េរបៀបដូចជមងផ ឺ ូ លវកយែដលេកតេរគជ

េរចនយ៉ង ថនែំ ដលរតូវយកមករ ំងប់ជមងេឺ នះ ក៏រតូវមនេរចន

យ៉ងែដរ។ េរគេរបៀបដូ ចកិេលស ឯថនេំ របៀបដូ ចសីលសមធិ

បញញ។ កររបតិបតតិឲយេកតសមធិនិងវបសសន ិ

រតូវមនសីលជ

ខងេដម ប៉ុែនតបញហកនុងេពលេនះ ចង់ដឹងថ េតរតូវរបតិបតតិឲយ

េកតចិតតជសមធិសិន

េទបបេងអនចិតតពិចរណនូវវបសសន ិ

ជេរកយឬក៏ចំេរនវ ងបនែដរ? រពះពុទធសំែដងធម៌ ិ  បសសនែតមត េទសនតមឧបនិសស័យរបស់មនុសសសតវ។ សតវខលះបនសតប់ ធម៌េទសនរបស់រពះពុទធបនដល់នូវរពះៃរតសរណគមន៍ គឺេជឿ គុណរពះពុទធ រពះធម៌ និងរពះសងឃ។ សតវខលះបនេធវទនរកស សីល េហយសតវខលះបនចំេរនសមថកមម ដឋន។ មនសតវខលះ  មនឧបនិសស័យខពស់បនចំេរនរហូ តដល់វបសសនែតមត ង។ ិ  សូ មបញជក់ថ

ពកយថសតវែដលេរបកុ នងរពះធម៌ដូចរពះពុទធ

េរបសសតវ បនេសចកតីថ រពះអងគសំែដងធម៌េទសន េរបស មនុសស េទវត រពះឥនទ រពះរពហមជេដម ពុំែមនេរបសែតសតវ េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

71


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

តិរចឆនេទ េរពះពកយថសតវែរបថ អនកជប់ជំពក់កុ នងអរមមណ៍

គឺសតវកុ នងភពបីែតងជប់ជំពក់កុ នងអរមមណ៍

េរៀរែលងែតរពះ

និពវនេទបមន ិ េឈមះថសតវ េរពះរពះនិពវនេចញផុតពីសងខត ធម៌ទង ំ អស់។ ដូេចនះ េយងអចេពលថ សតវតិរចឆន សតវ

មនុសស សតវេទវត សតវរពហមជេដម េរពះសុ ទធែតជប់ជំពក់ កនុងអរមមណ៍ ប៉ុែនតពួកសតវទង ំ េនះមនគុណធម៌ខពស់ទបជង គន ដូចជមនុសសជសតវែដរប៉ុែនតជសតវពិេសស គឺជអនកដឹង

ខុសរតូវបុណយបបគុណេទស។ ដូចបនេពលមកេហយ េប

អនកេទបែតបនអប់រ ំចិតតជដំបូង បញញសមរតីេនទន់េខសយ គួរ ចំេរនសមថកមម ដឋន ឬសមធិកមមដឋនជមុន េដមបហ  ី ត់ផូ លវចិតត ឲយសងបន ់ ូវរណធម៌ទង ំ ៥ េរពះអវី? េរពះថ េបបុគគលមននីវរ-

ណធម៌ទង ំ ៥ នីវរណធម៌ណមួយេកតេឡងខលង ំ ដូចចិតតជប់ នឹងកមខលង ំ ឬេកតគំនិតពយបទខលង ំ មន ិ ិ អចេលកយកវបសស នមកចំេរនបនេឡ  យ េរពះសមធិជបទដឋន គឺជេហតុជិត របស់វបសសន។ ិ

បនទប់ពីបនចំេរនឲយេក  តជសមធិេហយ

អចបេងអនចិតតចំេរនវ ិ  បសសនកន ុ ងេពលជមួយគនបនរគន់ែត

បតូរអរមមណ៍ប៉ុេណ ណ ះ។ សូ មបញជក់េឡងវញថ សមធិមនមុខ ិ

នទីឲយសងបន ់ ីវរណធម៌ ឯវបសសនព ិ ិចរណរកករពិតកនុងខនធ

72

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

ធតុអយតនៈ ថរបរពឹតតេទជអនិចចំ ទុកខំ និងអនតត។ រេបៀប ចំេរនសមថកមម ដឋន ដូចបនពនយល់ខលះមកេហយ អចេរជស  េរសកមម ដឋនណមួយមកចំេរនបនតមសមគួ រដល់ចរតរបស់   ិ ខលួន។ ចំែណកបុគគលែដលមនឧបនិសស័យខពស់មនបញញេរចន

េសតងេដយកិេលសតណ ហ អចេលកយកវបសសនមកចំ េរនែត ិ  មតង

េរពះេពលេនះមនសីលនិងសមធិេនជមួយគនេហយ។

រេបៀបចំេរនវ ខលះេហយ ិ  បសសនបនពនយល់ េលកយកសតិបដឋន៤ ឆប់េកតបញញ

ជពិេសសបន

ជវធ ិ ីមនបេចចកេទសខពស់ចំេរនេទ 

េឃញករេកតរលត់របស់សងខរ(ខនធ៥)។

កំ

ណត់ផូ លវចិតតពិចរណរហូតដល់េកតបញញេឃញថកយ េវទន

ចិតត ធមមៈ(អរមមណ៍) រគន់ែតជកយេវទន ចិតត និងធមមៈ ពុំ ែមនជសតវជបុគគល មនសភពេសះសូ នយទេទ។ េគលបំ ណងសំ ខន់របស់វបសសន គឺករលះតណ ហ និងទិដឋិ។ តណ ហ គឺ ិ េសចកតីរបថន ឯទិដឋិគឺករយល់ខុស។ សមមទិដឋិ គឺករយល់រតូវ ដូចជយល់រតូវកនុងអរយសចច ៤ ិ

យល់រតូវកនុងខនធ៥ថមន

លកខណៈរបរពឹតតេទជអនិចចំ ទុកខំ និងអនតតជេដម។ កលណ បញញេកតេឡងតមផលូវវបសសនេឃ ិ ញករពិត

តណ ហ នឹងរតូវ

រលត់េដយសវ័យរបវតតិ។

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

73


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

សូ មបញជក់េឡងវញ ិ

រពះនិពវនជេឈមះកររលត់តណ ហ

ឯពកយថនិេរធ ជេឈមះកររលត់ទុកខ េដយខនធ៥ពុំេកតមន តេទេទៀត។ ចំេពះេសចកតីសុខរបស់រពះនិពវន គឺសុខ េរពះ ពុំកងវល់នឹងអវីទង ំ អស់ េបមនខនធ៥ កងវល់នឹងករចស់ ឈឺ សលប់ និងកងវល់ជេរចនេទៀតរប់មន ិ អស់ ទទួលទុកខផូ លវកយ និងផលូវចិតត។ អនកកន់ពុទធសសន គួរេរបពកយឲយរតឹមរតូវតម សភពពិតអំពីរពះនិពវន។

កុំេរបពកយថ

សថនរពះនិពវន

េរពះរពះនិពវនពុំែមនជសថនេទ។ កុំេរបពកយថ េទកន់ទីរ ំ លត់ទុកខគឺរពះនិពវន េរពះេរបពកយថទី ហក់ដូចជរពះនិពវន ដូចជ មនទីតង ំ រតង់ទីេនះរតូវេរបពកយថ កររ ំលត់ទុកខវញ។ ិ េភលង  ចេងកៀងរលត់ េតេភលង  វេទណ ពុំែមនេភលង  បត់េទណេទ េរពះេភលង ័ ជេរគឿងផសំ គឺមនរបេឆះ  េឆះមកពីមនេហតុបចចយ មនេរបងេហយេគអុជ

េទបេភលង  េឆះេឡង

េបអស់េរគឿងផសំ

ទំងេនះ េភលង រពះនិពវនជេឈមះ  ក៏គមនែដរ។ យ៉ងណមញ ិ កររលត់តណ ហ ែដលមន ិ អចបេងកតខនធ៥ែដលជតួទុកខតេទ េទៀត។ ដូេចនះ េឈមះរពះនិពវនជេឈមះកររលត់ទុកខៃនសងខរ ធម៌ ពុំែមនជតួអវីេឡយ។ ចំេពះបុគគលចំេរនធម៌ វញ ិ អចចំេរន   ឲយេកតសមធិមុនក៏បន

74

អចចំេរនវ ងក៏បន ិ  បសសនែតមត េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ


សមថកមមដឋន និង វ ិបសសនកមមដឋន

េរសចែតនិសស័យវសនែដលអចចំេរនបន។ សម័យពុទធកល  មនភក ិ ុ ខខលះបនសតប់ធម៌េទសនរពះពុទធ បនសេរមចមគគផល េដយពិចរណតមធម៌រពះពុទធសំែដង

គឺមនសីលសមធិ

បញញេនកនុងេពលេនះែតមតង មន ិ េឃញនិយយថ ចំេរនសម 

ធិឲយេកតសិន េទបចំេរនវ ៉ ងេនះេឡយ។ ិ  បសសនជេរកយយ 

េដយរពះេតជរពះគុណបណិឌ ត ហុក សវណណ

75


នមអនកបរ ិចចគបចច័យេបះពុមព EEE×DDD

១. ឧបសិក ជ េ ប្តី

និងកូន្រសី គួច សុវី េឆង

ង ំ បូសទ ិ ធ ្រពមទំងកូន

$៣៨០

២. ឧបសក ឡូ ប៊ន ុ េឡង និងឧបសិក េអៀប ៃឆគិម ៣. េ

ក ឡូ េមងយូ និងអនក្រសី លិម សុ

្រពមទំងកូន

$៣៨០

$៣៨០

៤. ឧបសក ចនទ ធរ ី និង ឧបសិក គង់ សុគនធ ្រពមទំងកូន

៥.

- ភិកុ ខ

ង ំ ខុង និង ឧបសិក

- ឧបសិក

ង ំ

័ - ឧបសិក គឹម រតន

ន់ គិមថន់

ងហុី ្រពមទំងកូនេច

- ឧបសក េមៀល ឆយ យុវជន លី -េ

យុវជន លី

ង ំ

$៣៨០

េបៀលី

ពុធឬទ្ឌី

យែថម អនក្រសី ទ ប៉បយ ួ

្រពមទំងកូនេច

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

1


- ឧបសក េនត េហង និង ឧបសិក ឱម សង្វន -េ

្រពមទំងកូនេច

ក្រសី េនត សុវ

្ណ និងកូន អនក្រសី

េនត សុម

- ឧបសក មុត ឈុត និងឧបសិក កន ធុល ៦. េ

្រពមទំងកូន

ក ហួត េអងលី និងេ

$៣៨០

ក្រសី េអង ទិតេឡង

$៣១៥

៧. ឧបសិក ែកវ មុំ ្រពមទំងបុ្រតធី

៨. ឧបសិក ស៊ន េឡង ្រពមទំងបុ្រតធី

៉ - ឧបសិក សុខ េ ៩. ឧបសក េអៀម វន

ិ ឧបសិក ១០. ឧបសក ែម៉ន វុត ១១. េ

$១០០

$១០០

រ ិន $៥០

ម ន់ េណឿន $៥០

ក់ ម៉ង ុ េហង និងឧបសិក

លឹម សុខគីម

១២. ឧបសិក លឹម ហគច ិ ឆយ ្រពមទំងបុ្រតធី

១៣. ឧបសិក កូវ នី ១៤. ឧបសក ផត

-ធន់លី ប៊ូ ចន់ ផល្លី

ើ ឧបសិក ៉ ត់ អម េវយ

១៥. ឧបសក ម៉ ក់ អ៊យ ុ ឧបសិក យឹម ហ៊ន ុ

2

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

$៣៨

$២៦

$២៥

$២០

$២០ វណ្ណ


១៦. ឧបសិក ៉ ន់ ស៊ន ុ

$២០

១៨. ឧបសិក ែយ៉ម េព្រជ

$២០

១៧. ឧបសិក នួន ផន ១៩. ឧបសិក

$២០

ច រុ ំ ្រពមទំងបុ្រតធី

២០. ឧបសិក ជឹម អុល

២២. ឧបសិក យង់ លន់

$១០

ង េឆង ឧបសិក ង៉ ន មុំ $១០

២៤. ឧបសក ចន់ ៃម៉

$១០

២៥. ឧបសិក េផង នង

២៦. ឧបសិក សីេណន េថង

២៧. ឧបសិក ពុត េសង

២៨. ឧបសក ឃឹម ៉ ន ឧបសិក ចន់ ២៩. េ

$១០

$១០

២១. ឧបសិក អឹម តិប ២៣. ឧបសក

$១០

ិ ក វង វរៈ

$១០

$១០

$៥

េនឿន

$៥

$៥

េសៀវេភេនះែចកជធមមទន ទូរស័ពទ ទ ន ំ ក់ទន ំ ងៈ ក. ្រពះភិកុ ខ វិបុល ខ. ឧបសិក េ

០១១ ២២៥ ៥៤៧ និង

០១២ ៣១២ ៩០៨

េមឿន ០១២ ២២១ ៥០៥

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

3


khmer book  

khmer book

Advertisement