Issuu on Google+

 

អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

សំ ប់មនុស ្រគប់វ័យ

្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

ព.ស.២៥៥៣ គ.ស.២០០៩ www.hoksavann.org ែចកជធមមទន   

វណ្ណ


្របវត្តិរ ូបសេងខប ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

EEE×DDD

្របសូ ត ៃថង១០មន ី ១៩៤០ េនឃុំៃ្រពកបបស ្រសុកៃ្រព-

កបបស េខត្ត ហុក

ែកវ ្របេទសកមពុជ, ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត

វណ្ណ ជបុ្រតទ៣ ី កនុងប

្ត បុ្រតទំង៥នក់ បិ

នម ហុក ៃហ ម

នម សុខ យឹម។ ្រពះជនម១៥ឆន ំ

បនបួសជ

លុ ះ្រពះជនម២១ឆន ំ

មេណរ

បនបំេពញឧប-

សមបទជភក ខ កល្រប្រពត ំ ៩៧៥ ្រពះអងគបន ិ ុ។ ឹ ្តករណ៍ឆន១

េភៀសខ្លួនេទ្របេទសៃថ បនទប់មកបនេទរស់េនទ្រី កុងម៉ុងេរល់ ្របេទសក

កលពីកុមរភព

េនៃថង២៣េម

១៩៨១។

្រពះអងគបនសិក អក រ

្រស្តជតច ិ ប់

បឋមសិក ។ េពលចូលកន់ផួ ស ន ្រពះអងគបនសិក ធមមវន័ ិ យ ទំង៣ថនក់្រតីេទឯក បនសិក េនពុទិក ធ សិក បឋមសិក ពុទិក ធ ម

ជប់ពុទិក ធ -

ពុទក ិធ មធយមសិក បឋមភូមន ិ ង ិ ទុតយ ិ ភូមិ

វទយល័ យ្រពះសីហនុ ជ។ េឆ្ល តេទេរៀនអក រ ិ

្រស្តនង ិ មនុស

្រស្តេន

នង ិ

កលវទយល័ យភនេំ ពញ។ េ្រក ិ

ពីសិក គនថធុរៈ ្រពះអងគបន្របតិបត្តិវបស នធុរៈអស់ជេ្រចើន ិ វ ិភគេ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

1


ឆន។ ំ

េនបរេទស

្រពះអងគបនសិក បន្តជប់អនុបណ្ឌិត

(Master’s degree) ទីបំផុត ជប់បណ្ឌិតទស នវជ ិ ជ ែផនក្រពះ ពុទធ

សន (Doctor of Philosophy on Buddhism) េន

កលវទយល័ យញួែដល្លី ៃន្របេទសឥ ិ

្ឌ

េនៃថង២៨កុមៈភ

២០០៤។

េនកនុង្របេទសក៏ដូចជេនេ្រក្របេទស

សងគមែខមរយ៉ងេ្រចន ើ ែផនកបញញ មមគ៌្រពះពុទធ

2

សន។

វ ិភគេ

ម រតី េ

្រពះអងគបនជួយ

យវធ ិ េី ទសនពនយល់

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ


មតក ិ អតថបទ ១. មនុស ជកំេណីត្របេសរី

៣. ធម៌ែតងរក អនក្រប្រពត ឹ ្តធម៌

១១

២. ពុទធភសត ិ ថ «ខ្លួនទព ី ឹងខ្លួន»

៤. ពកយែខមរថ ចញ់ បនជ្រពះឈនះបនជមរ

១៥

ភដ៏្របេសរី

៥. ករមន ិ មនេ គ ជ

១៨

៦. ធមមរសឈនះអស់រសទំងពួង

២២

៧. សមភពផ្លូវេ

២៥

៨. វ ិជជផ្លូវេ

កនិងផ្លូវធម៌

កនិងផ្លូវធម៌

៩. កមមផលកនុង្រពះពុទធ

២៩

សន

៣៣

១០. ្រពះពុទដ ធ ឹកនំអនក្របតប ិ ត្តឲ ិ យេចញចកទុកខ

៣៨

១២. ករុ

៤៦

១១. គុណម បិ

េ្របៀបមកគុណ្រពះពុទធ

្រតូវមនបញញ

១៣. សីល៥របស់្រពះពុទធ

សន

៤១ ៥៣

១៤. ចរយ៣យ ៉ ងរបស់្រពះពុទធ ិ

៥៧

១៦. សនបនទប់ពីេសចក្តី

៦៨

១៥. អធប ិ េតយយធម៌៣យ៉ង ១៧. ទី

ង ត់ពុំមនកនុងេ

៦២

្ល ប់

៧៤

១៨. ករចូល្រពះវស របស់ភិកុ ខសងឃ

១៩. បុណយអុទ ំ ូក សំពះ្រពះែខ បែណ្តត្របទប ី េ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

៧៨ ៨២


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

១- មនុស ជកំេណើត្របេសើរ ពកយថ មនុស មកពវី គគ ិ ហៈថ ករ

ិ (សតវ្ត េសេ

មន ិ គួរ េ សំ េ

មសឮបលីែ្របថ អនកដឹងខុស្រតូវ ករណំ មនតិ ជនតីតិ មនុេស

) ែ្របថ (សត្វពិេសស) អនកដឹងេហតុគួរនិងេហតុ ថ មនុស ។ បនេសចក្តីថ បញញ ត្តិសពទថ មនុស

យកសត្វពេិ សសមួយពួក

ែដលមនកររកចំ ី េរនខងគំ ើ

នត ិ បញញ គម ឺ នធមមសញញ្របេសើរជងសត្វតរិ ចឆន។ សត្វតរិ

ចឆនេទះបរី ស់េនេ្រចន ើ តំណតពេី មប ក៏េ

យ ក៏ពុំ

ចរកចំ ី

េរនខងគំ នត ដូចជសត្វចបសត្វកេណ្ត រ េធ្វស ើ ិ បញញេឡយ ើ ើ ំ

បុកេធ្វើដំបូក

េនះ

េមប េធ្វើយ៉ង

កូនេច ក៏េនែតេធ្វើយ៉ង

ពុម ំ នគំនត គឺ ិ បញញៃចនឲយ្របេសើរជងេនះេទៀតេឡយ ើ

រស់េន

មសភវគតិ។ ចំែណក មនុស

ចរកចំ ត ី េរនលូ ើ

ស់ខងចំេណះេចះដឹង្រគប់យ៉ងនង ៃិ ថ្លថូ រន េបើ ិ ចរយសមបត្ត ិ

េគបនសិក អប់រ ំ មផ្លូវល្អ។ តរិ ចឆនភគេ្រចន ើ

មនុស មន

េហយ ិ ើ មនជីវត្របេស ើរ

ងសុ ភមងគលឲយដល់ខួ ន។ ្ល

មនសក្តនុភព េ

មរូបវទយ ិ

ចបេងកត ើ សតប ិ ញញ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

យុែវងជងសត្វ

េ្រពះមនុស

ខួរកបលមនុស

ម រតប ី នយ៉ងល្អ្រប


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

េសើរ។ សងគមមនុស

ង ំ ពីចប់េផ្តើម្របវត្តិ

្រស្តរហូតមកដល់

បចចុបបននេនះ បនរកចំ វស័ ិ យទំងែផនកសមភរៈទំងែផនក ី េរន្រគប់ ើ សតិបញញនង ិ ែផនកសីលធម៌។

្រពះពុទស ធ ំ ែដងថ ករេកត ើ មកជមនុស ជករ្រក េ្រពះេបើ

េ្រប បេធៀបជមួយសត្វតិរចឆន

តច ិ ជងសត្វតរិ ចឆន។ ដូចគន

មន

ចំនួនមនុស េនែតមនចំនួន

ចំេពះមនុស េទះបេី កត ើ មកពីធតុ៤

យតនៈដូចគនក៏េ

កយនង ្ត ំនត ិ ចត ិ គ ិ េផ ងៗគន

េទ

ប៉ុែន្តមនទ្រមង់រូប ង

មឧបនស ័ នង ិ យ ិ ករអប់រ ំ

របស់ខួ ន។ ្ល មនុស ្រគប់ជនជតម ្ត ំនត ិ នចត ិ គ ិ មួយដូចគន គច ឺ ង់

បនេសចក្តីសុខ។ ្រតង់េនះេហើយបនជ្រពះពុទស ធ ំ ែដង កុំឲយ មនុស េបៀតេបៀនគន

េ្រពះមនុស សុ ទែធ ត្រស

ញ់ េសចក្តី

សុ ខដូចគនទំងអស់។ េបើមនុស េបៀតេបៀនេគ នឹង្រតូវទទួល ផលជទុកត ខ បវញ។ ិ

្រពះពុទប ធ នែចកមនុស ជ៤្របេភទេទ

មអំេពើែដលេគបនេធ្វើ

គឺពុំែមនែចកេទ

មរូប ងកយ

្រទពយសមបត្តិ ជត្រិ តកូលយកសក្តេិ ទ។ មនុស ៤្របេភទេនះ គឺ មនុេស

រូប ងកយជមនុស អំេព្រើ ប្រពត ឹ ្ត្របកបេ

របស់មនុស គឺមនុស ធម៌

ពុំេបៀតេបៀនអនកដៃទជពិេសសជ

អនកមនសីល៥។ មនុស េបេ

2

យធម៌

រូប ងកយជមនុស ប៉ែុ ន្ត

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

អំេពើ្រប្រពឹត្តេធ្វើឲយអនកដៃទខតបង់្រទពយសមបត្តិ

កំ

ទនជួយសេ្រងគះអនកដៃទែដល្រក្រី កជងខ្លួនជេដម ើ េកើតជេ្របត។

មនុស េនរយិេក

ញ់ ពុំេធ្វើ ្ល ប់េទ

រូប ងកយជមនុស

ប៉ុែន្តអំេព្រើ ប្រពត ្ត ប់សម្លប់អក ន ដៃទជេដម ើ មនុស ្របេភទេនះ ឹ ក ្ល ប់េទធ្លក់នរក។ មនុស តិរចឆេន រូប ងកយជមនុស

អំេព្រើ ប្រពត ឹ គុណម ឹ ្តពុំដង េ

បិ

ជេដម ើ

្ល ប់េទេកត ើ ជសត្វតរិ ចឆន។ ថមនុស េទេ

មនុស ្របេភទេនះ

មនមនុស មួយ្របេភទេទៀត

ែ្របថ មនុស េទវ

គជ ឺ អនកមន

ហិរ ិ ឱត្តបបៈ េខពម ើ បបខ្លចបបពុំ ៊ ន្រប្រពត ឹ េ្ត ធ្វើ គជ ឺ អនក្រប

្រពឹត្ត

មេទវធម៌។

ពិេសសមនមនុស ដ៏ខស ព ់ខង ព ម ់ យ ួ ្របេភទ

ុ ធិមនុស ឬ វិសទ ុ ធិេទព ែ្របថ មនុស បរ ិ េទៀត គឺ វិសទ

សុ ទឬ ធ េទវ េ្រពះេ

បរសុ ធ នដល់្រពះអរហន្តមន្រពះពុទជ ធ េដើម ិ ទប

កកំចត់បង់បបអស់េហយ ើ ។

្រពះសមពុទធវន ឆ័ មនុស ខពស់ខង ព ន ់ ិងេថកទបេ ិ ិចយ

អំេពរើ បស់េគ។ ៃថងមយ ួ ្រពះសមពុទធបននម ិ ន្តេទបណ ិ ្ឌ ប្រត ្រពះ អងគបនឈប់េនមុខផទះ្រពហមណ៍មនក់ េហយ ើ

នយ ិ យេទកន់្រពះពុទេធ

្រពហមណ៍បនេឃើញ

យពកយពុំសមរមយថ

សមណៈតូចទប ែនសមណៈេថកទប េយង ើ មន ិ េ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

ែន

ក់ប្រតេទ


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

សូ មនិមន្តេទេទៀតចុះ។

េពលេនះ

្រពះសមពុទធ្រ

ស់ថ

្រពហមណ៍េឆ្លយ ើ តបថ

ខញុំ្រពះ

មនល្រពហមណ៍ អនកឯងដង គ េថកទប នង ឹ បុគល ិ ធម៌ែដលេធ្វឲ ើ យ

បុគល គ េថកទបេហើយឬេន?

អងគពុំទន់ដង ឹ េទ។ ្រពះអងគ្រ

ស់ថ មនល្រពហមណ៍ ទំនប

និងកំពស់របស់មនុស ពុំែមនសថិតេនេលើរូប ងកយជត្រិ ត

កូល្រទពយសមបតយ ិ្ត សស័កេិ្ត ទ ែត្រតូវសថិតេនេលើកមម គអ ឺ ំេពើ គ ែដលេគបន្រប្រពត ្ត បុគល ឹ ។

្រប្រពត ្ត េ្អ ឹ ល

ចត គ េនះជបុគល គ ខពស់ខង ព ។ ់ បុគល គ ិ ្ត បុគល េ

យកយ ចនង ិ ្រប្រពត ឹ ្ត

្រកក់

យកយ ចនង គ េនះជបុគល គ េថកទប។ េពល ិ ចត ិ ្ត បុគល

េនះ ្រពហមណ៍ក៏េកើតចិត្រ្ត ជះថ្លចំេពះ្រពះអងគេ

ពកយពត ិ េនះ។ ពុទធ

អនគតេទជយ៉ង ផង

យបន

្ត ប់

សនេពលថ មនុស នង ឹ មន សន េនះ

្រស័យឧបនិស យ ័ ពីមុនមក

្រស័យកមមផលែដលខ្លួន្រប្រពត ្ត ុ ងបចច ន ឹ ក ុ បបននផង។មនុស

ែតងមនគុណសមបត្តិផងគុណវបត្ត ិ ិផង ចំេពះេរឿងេនះ ្រពះ

ពុទស ធ ំ ែដង

ស់េតឿនថ

េបេើ រៀន

គុណវបត្ត ិ ិឲយថយចុះ ល់ៃថង

ត់លះអំពី

េហើយេរៀន

ែដលជគុណសមបត្តឲ ិ យបនេ្រចន ើ ល់ៃថង

នឹងេកើតមនកន់ែតេ្រចើនេឡើង

4

្រកក់ែដលជ

ត់បណុ ្ត ះអំេពើល្អ

េនះគុណសមបត្តិ

មនុស េនះេ

កេ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

កលយណបុថុជជន រស់េនមន្របេយជន៍ដល់សងគមមនុស

េបើ

្ល ប់េទ េគេនែតេ

្ត យ។

DDDDD

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

២- ពុទធភសិតថ «ខ្លនទី ពឹងខ្លន» ួ ួ ពុទភ ធ សិតថ អ ្ត ហិ អត្តេន នេថ ែ្របថ ខ្លួនហនង ឹ

ឯងជទីពឹងរបស់ខួ ន។ ្ល ពកយថ ខ្លួនជទីពឹងរបស់ខួ ន ្ល ពុែំ មន

្រពះពុទទ ធ ទួល

គ ល់ថមនអ ្ត

ដូចជ

សន្រពហមណ៍

ែដលយល់ថ េនកនុងខ្លួនមនុស សត្វ មនអ ្ត គឺខួ នឬ្រពល ្ល ឹង

វញ ិ ញ ណពុំេចះរលត់េនះេឡយ ើ ។

្រពះអងគមនញណេឃញ ើ

មេសចក្តព ី ត ិ ថ ខ្លួនមនុស សត្វែដល្របកប���

យខនធ៥មន

រូបខនធជេដម ើ េនះ ជអន ្ត ពុំែមនខ្លួន េ្រពះជសងខរ្រប្រពត ឹ ្ត េទេ

យខ្លួន

មចបប់ធមមជតម ិ ន ិ

អ ្ត កនុងពុទភ ធ សិេនះ

សំ េ

្ត ប់បងគប់។ ចំែណក

យកខ្លួនែដលេផ ងពីអក ន ដៃទ

េហយ ើ សកមមភពល្អ្រគប់យ៉ង្រតូវេធ្វេើ

យខ្លួនឯង

ដូចពុទភ ធ

សិតមួយបទេទៀតេពលថ េសចក្តីបរសុ ធ ី្ត ពុំបរសុ ធ ី្រ្ត តូវ ិ ទក ិ ទក

េកត ្ល អនកដៃទពុំ ើ េចញមកពខ ី ួ នឯង

ចញ ិ ទធ ុ ំងអនកដៃទឲយបរសុ

ដកេចញពីពុទភ ធ សិតទំងមូលថ

ខ្លួនហនង ឹ ឯងជទព ី ង ឹ របស់

និងមន ធ នេឡើយ។ ពកយថ ខ្លួនជទីពឹងរបស់ខួ នេនះ ្ល ិ បរសុ ិ ទប

ខ្លួន អនកដៃទនឹងជទីពឹងដូចេម្តចបន េបើបុគល គ មនខ្លួនទូនមន

ល្អេហយ ើ រែមងបននូវទព ី ង ឹ ែដលេគបនេ

6

យក្រម។ ្រតង់េនះ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

មនន័យដ៏េ្រជថ

អនកែដលមនខ្លួនទូនមនរហូតបនសេ្រមច

ជ្រពះអរហន្ត ជថនក់ខស ព ់របស់្រពះពុទធ ករ្របតិបត្តិ

សន ក៏េ

ញ េ មធម៌ គឺ សីល សមធិ បញ

យខ្លួនឯង។

ពុទប ធ រស័ ិ ្រពះសងឃ ិ ទែតងសូ ្រតថ យក ្រពះពុទធ ្រពះធម៌ នង ជទព ី ឹងទីរលឹកេសមើេ ដង ឹ របស់្រពះអងគ

យជីវតេនះ មនន័យថ េជឿករ្រ ិ

េជឿ្រពះធម៌ជមគ៌េចញចកទុកខ

សងឃជអនក្របតប ិ ត្តដ ិ ្រ៏ តម ឹ ្រតូវ

មមគគ្របកបេ

បនទប់ពម ី នជំេនឿដូេចនះេហយ ើ

្រពះអងគសំែដង្របប់

សេ្រមចមគគផលថនក់ ធម៌្របតប ិ ត្តិបុេ៉

្រតូវ្របតិបត្តិេ ្រ

និស ត ិ ្ត ប់េ

េជឿ្រពះ

យអងគ៨។

ក៏ខំ្របតប ិ ត្តិ

ម្រពះធម៌ែដល

ពុំែមនពង ធ យ្រពះអងគជួយឲយ ឹ ្រពះពុទឲ

មួយេឡើយ។ ្រពះអងគ្រគន់ែតបង្ហញ

្ណ ះ េបច ើ ង់បនសេ្រមចមគគផលថនក់

យខ្លួនឯង។

មួយេទៀត

មួយ

ដូច្រគូបេ្រង ននិង

្ត ចរយមនភរកច ិ ្រច តម ឹ ែតពនយល់ែណនំសិស នង ិ មមុខវជ ិ ជ បេ្រង ន

្រតូវសិស និងនស ិ ត ិ ខំ្របឹងែ្របង

កពនយល់នង ច រែដលេ ិ េធ្វក ើ ច ិ ក

សិក មនករេចះដឹង

ក់ឲយ

ពុំែមន្រគូជួយឲយេចះេ

ឯងពុំបន្របង ឹ ែ្របងសិក េរៀនសូ ្រតេនះេឡយ ើ ។

ស់

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

េទប ើ អនក

យសិស ខ្លួន


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

ពិតែមនែតមនុស កនុងេ

ករស់េនែតងែតពឹងពក់គនេទ

វញេទមក ដូចម្តយឪពុកកូនេចប្ត្រី បពនធ្រគូនង ិ ឹ ិ សិស អនកដក

នំនិង្របជពលរដ្ឋ ្រពះសងឃនិង្រគហស្ត ្របេទសនីមយ ួ ៗនិង

អងគករសហ្របជជតជ ើ ែតងពង ិ េដម ឹ ពក់គនែតងជួយឧបតថមភ គន ប៉ុែន្តជករជួយម្តងម្តល ពុម ំ នជួយជនិចេច ឡើយ ជករ ជួយខងេ្រក

េហយ ើ អនកែដលេគ

លកខណៈគួរេគជួយ ប៉ុេ

ចជួយ

លុ ះ្រ

ែតមន

ឯករជួយេនះ្រគន់ែតជករជួយឧបតថមភ

្ណ ះ ្រតូវែតខ្លួនឯងជួយខ្លួនឯង។ សុ ភសិតរបស់ពួកបសចឹម

្របេទសក៏មននយ ិ យថ

ើ ប ីឲយេទវ េដម

ជួយអនក

្រតូវជួយខ្លនអន កជមុនសិន។ ួ

ពហរិ

និយយថ

សន ្រពះ

គឺ

សនខងេ្រកព្រី ពះពុទធ

ទិេទពមនអំ

អនក

សន

ចឲយសុ ខឲយទុកឲ ខ យេឡើង

ថ នសួ គឲ ៌ យចុះនរកដល់មនុស សត្វ។ េបម ើ នុស សត្វេជឿ្រពះ

អងគេធ្វើឲយ្រពះអងគសព្វ្រពះទ័យ្រពះអងគឲយេកើតកនុង

ថ នសួ គ៌ េបើ

មន ិ េជឿ្រពះអងគេធ្វឲ ើ យ្រពះអងគខញល់្រពះអងគនង ឹ ឲយធ្លក់នរក។ សុ ខទុកច ខ ំេរនវ គេ៌ កើតេចញពី្រពះ ិ ើ នសនរកសួ េកត ើ េឡង ើ ពអ ី ំេពល ើ ្អ

្រកក់របស់មនុស សត្វក

ឯងខ្លួនទីពឹងខ្លួនដូច្រពះពុទធ

8

ទិេទព ងេ

សនេពលេឡើយ។ េ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

ពុំែមន

យខ្លួន

ទស នៈ វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

របស់ពហិរ

សនេនះ ពុំែមនភ័សុ ្ត

េឡយ ើ ។ ចំែណក្រពះពុទធ

បញជក់ថជករពិត

សនវញ ិ ដូចបនេពលមកេហយ ើ

អ្វីទង ំ អស់េកើតពីកមមផលឬេហតុផល

មសភពខ្លួន

េឃើញករពត ិ ិ បនកនុងជីវតបចច ុ បបនន។

្រកុមអនក្រ

េហតុផលពិត្រសប

្រស្តែដលខ្លួនបនពិ

លកខណៈជ

កល

្រស្តបនទទួល

មចបប់ធមមជតិ

ែដលេគ

គ ល់តៃម្លរបស់្រពះពុទធ មលកខណៈវទយ ិ

មន

ចពេិ

វ្រជវវទយ ិ

សនថ

មន

ធេឃញ ើ ដូចមនុស ឈឺ េកត ើ េឡង ើ ពេី ហតុគេឺ មេ គ

េភទរបស់ជមងជ ឺ េដើម។ ដ ប

ដ បេនះ្រពះពុទធ

វទយ ិ

្រស្តេចះែតលូ ត

េនបសចឹម្របេទស គេឺ នេ

្រពះពុទធ

ស់

សនេចះែតបង្ហញករពត ិ កន់ែតចបស់

ស់េឡើង។ េគសេងកតេឃើញថ ចំនួនអនកកន់ពហិរ

ម្រប

កខងលិចដូចជសហរដ្ឋ

សន េមរក ិ

ប ង ំ ជេដម ើ បន្រតូវថយចុះ េហយ ើ ចំនួនអនកកន់

សនកន់ែតចំេរនេឡ ង ើ ើ ។

ដូេចនះេហយ ើ បនជ

អូសទញ្របជជនេន្របេទសៃនទ្វប ី

សុី ែដលកំពុងមនវបត្ត ិ ិ

េបសកជនរបស់ពហិរ

សនបនងកេទបញចុ ះបញចូ ល

ដូចជ្របេទសកមពុជជេដើម េ

នង ិ បេ្រង នភ េ

យមេធយបយែចកអំេ

អង់េគ្លសជនុយបេញជតឲយេជឿ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

សន


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

របស់ខួ ន ្ល េ្រពះពុំ

ចផ យេនកនុង្របេទសេ

េគេជឿបនេទៀតេឡយ ើ ។

សម័យប ង ំ េធ្វើ

េទសកមពុជ ប ង ំ ្រគវលកបលេ ី ពុទធ

ស់មន ិ ងយអូសទញឲយេជឿ សនេឡើយ។

កខងលិចឲយ នគ ិ មេលើ្រប

យេពលថ ែខមរកបលរង ឹ

សនដៃទេទៀត េ្រកព្រី ពះ

DDDDD

10

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

៣- ធម៌ែតងរក អនក្រប្រពឹត្តធម៌ ពកយពុទភ ធ សិតថ ធេមម ហេវ រកខតិ ធមមចរ ី ធេមម សុចិេ

្ណ

តិ ែ្របថ ធម៌ហឹង ន ឯង ែតងរក អនក

សុខមវ

្រប្រពត ្ត ម៌ ធម៌ែដលបុគល គ សន ល ំ េ្អ ហយ ែតងនំមកនូវេសច ឹ ធ ើ ក្តីសុខ។ ពកយថ ធម៌កុ ងពុ ន ទភ ធ សិតេនះ សំ េ គអ ឺ ំេពល ើ ែ្អ ដល្រប្រពត ឹ េ្ត ទ ល្អ

យកកុសលធម៌

មកយ ចនង ្ត ិ ចត ិ ។

មផ្លូវកយមនបគ ី ក ឺ រមន ិ សម្លប់មនុស សត្វ

្រទពយសមបត្តអ ន ដៃទ ិ ក

ដៃទ

ករមន ិ រ ំេ

មផ្លូវេភទ។ ករនយ ិ យល្អ

ករ្រប្រពត ឹ ្ត មន ិ លួ ច

ភេលើ្របពនធកូននិងប្តជ ី ន

មផ្លូវ ចមនបួនគក ឺ រមន ិ

និយយកុហក មន ិ េពលពកយញុះញុងបំែបកបំបក់ មន ិ េពល

ពកយតះិ េដៀលេជរ្របេទច មន ិ េពលពកយឥត្របេយជន៍។ គំ និតល្អ

មផ្លូវចិតម ្ត នបីគឺ មន ិ មនគំនិតពយបទ មន ិ មនគំនិត

ចង់បន្រទពយសមបត្តអ ន ដៃទ ិ ក ពិត។ ករ្រប្រពឹតល ្ត េ្អ

មនគំនត ិ យល់្រតូវ

យកយ ចនិងចិតេ្ត នះេ

កមមបថ១០។ អនករស់េន

មសភព

ថ កុសល

មធម៌ជ្រប្រកតី គអ ន ែដល្រប្រពត ឺ ក ឹ ្ត

េធ្វើអំេពើ្រគប់យ៉ងមន ន ដៃទ ិ ឲយប៉ះពល់ដល់េសចក្តីសុខរបស់អក

ជអនករស់េនកនុងេសចក្តស ្ត ង់ជួយ ី ុ ខសងបេ់ ហយ ើ ែតងមនចត ិ ច េ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

11 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

ះទុកអ ខ ក ន ដៃទផង។

េអៀងេ

យ្រស

យភ័យខ្លចនង ិ េ

យលងង់

ែដលមក្រប្រស័យទក់ទងបនទទួលេសចក្តស ី ុ ខ។

អនកមន

នកនុងទ្រី បជុំ េ្រពះេ

កពុំមន

េឡើយ។

ញ់ េ

អនករស់េនកនុងធម៌ែតងមនចិតព ្ត ុំលំ

យស្អបេ់

អនកមនចិតធ ្ត ម៌ែតងេធ្វើឲយអនករស់េនជមួយនិងអនក

ចិតធ ្ត ម៌ែតងទទួលករ្រស

ញ់ ប់

កំហុសអំពេី រឿងអ្វម ួ ។ ី យ

្របជ្របយ ិ ភពែបបេនះេកត ើ េឡង ើ

េករេឈ ្តិ៍ ម ះល្អ មនេសចក្តក ី ្ល

រគុណធម៌របស់េ

នពីមនុស ទូេទ

មន

កអនកមនធម៌កុ ងខ្ល ន ួ ន។ អនកមន

ធម៌កុ ងខ្ល ន ួ នរែមងបនសុ ខកយសបបយចត ្ត ុ ងបចច ន ិ ក ុ បបនន េ

ចង

កមន ិ មនេទសស្រតូវជមួយអនកដៃទ ែដលេធ្វើឲយអនកដៃទ ឃតពយបទេ

កេឡយ ិ េធ្វឲ ើ ។ ផទុយេទវញ ើ យអនកដៃទ

េគរពេកតែ្រកងេជឿទុកចិត្ត

េហើយកិចក ច រសំ ខន់ៗរបស់

សងគមែតងែតពេិ ្រគះជមួយេ

ក។

េសចក្តីសុខសន្តភ ិ ពនិងវឌ នភពៃនសងគមមនុស ្រតូវ

េកត ើ េឡង ើ ពម ី នុស មនក់ៗេទ េហយ ើ េបម ើ នុស ្រគប់រូបមនធម៌

កនុងខ្លួននង ឹ េធ្វឲ ើ យសងគម្រគួ

រ េធ្វឲ ើ យ្របេទស នង ិ េធ្វឲ ើ យពភ ិ ពេ

ទំងមូលបនសុ ខសន្តភ ិ ព។

ន័យរបស់្រពះពុទធ

12

ពកយថ

សន

មនធម៌កុ ងខ្ល ន ួន

េសមើគននង ឹ ពកយែដលផ្លូវេ េ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

ម ក

វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

េគេ្របើសព្វៃថងថ ជអនកេគរពសិទិអ ធ ក ន ដៃទេនះឯង។ អនកមន

សីលកនុងខ្លួនេឈមះថ

មន ិ េបៀតេបៀនអនកដៃទ

អនកេធ្វទ ើ ន

េឈមះថ ជួយសេ្រងគះអនកដៃទ អនកចំេរនេម ្ត ភវនេឈមះថ ើ

េធ្វច ្ត យសងប់ មន ើ ត ិ ឲ ិ គត ិ េធ្វអ ើ ំេពប ើ បអនកដៃទ។ កនុងមងគលសូ ្រត

មនពកយមួយឃ្លថ អត្តសមមបណីធិ ែ្របថ ករដំកល់

ខ្លួនដ៏្របៃពកនុងបចចុបបននជមងគលដ៏ឧត្តម។ ពកយថ មងគល ែ្រប

ថ េសចក្តច ី ំេរន ើ គច ឺ ំេរនេ ើ

យេសចក្តស ្ល ី ុ ខ។ ដំកល់ខួ នេ

្របៃពគដ ្ល ុ ងទនសីលភវនេនះឯង។ មនធម៌កុ ងខ្ល ន ួន ឺ ំកល់ខួ នកន

ក៏េសមើនង ឹ ពកយថ មនទនសីលភវនកនុងខ្លួនដូចគនែដរ។ ពិភពេ

កសព្វៃថងេនះ េគអប់រ ំមនុស ឲយ

អប់រ ំមនុស ឲយេគរពសិទម ិធ នុស

គ ល់តៃម្លមនុស

គអ ឺ ប់រ ំមនុស ឲយេគរពចបប់

ជតិនិងចបប់អន្តរជតិ។ អនកមនធម៌កុ ងខ្ល ន ួ នៃនពុទភ ធ សិតខង េដើមេនះ េឈមះថ េគរពសិទអ ន ដៃទេនះឯង។ ពកយថ មន ិធ ក

ធម៌កុ ងខ្ល ន ួ នេនះ

មនជេ្រមជងចបប់ផូ វ្ល

ច្រកេទេទៀត

គជ គ សងបម ់ ន ្ត ំេពេើ បៀតេបៀន្រគប់យ៉ងដល់បុគល គ ឺ បុគល ិ ្រប្រពត ឹ អ ដៃទ សូ មបគ ី ិតេបៀតេបៀន មន ិ ែតប៉ុេ

មផ្លូវចិតក ្ត ម ៏ ន ិ គិតផង។

្ណ ះសីលធម៌្រពះពុទធ

សន

មនក្រមត ឹ ខពស់

ស់ សូ មបែី តសត្វតិរចឆន ក៏្រពះពុទែធ ណនំកុំឲយេបៀតេបៀន

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

13 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

កុំឲយសម្លប់គន។ ដូេចនះ េបើពិភពេ បត្តិ

កនំគនសិក នំគន្របតិ

មធម៌្រពះពុទធ្រតង់ពុទធភសិតេនះ មនុស ្រគប់រប ូ នង ឹ មនធម៌

កនុងខ្លួន េនះនឹងេធ្វើឲយសងគមតូច សងគមធំរហូតដល់សហគមន៍ កបនសុ ខសន្តភ ើ អំេពហ ើ ង ឹ ្រគប់យ៉ងរែមង ិ ព េហយ

ពភ ិ ពេ

ពុំេកើតេឡើងេឡើយ។ ក៏ដូចគននឹងស្រងគម្រគប់្របេភទក៏មន ិ េកើត េឡង ន ួ ន។ បនេសចក្តថ ើ ែដរ េ្រពះមនុស ្រគប់រូបមនធម៌កុ ងខ្ល ី

េបើបុគល គ មួយរូបៗមនធម៌កុ ងខ្ល ន ួ ន បនសុ ខខ្លួនឯងផង េធ្វើឲយ សងគមមនុស បនសុ ខផង។ សន

េបន ើ យ ិ យដល់ជេ្រម្រពះពុទធ

េបើអនកមនធម៌កុ ងខ្ល ន ួ នដល់ក្រមត ឹ ខពស់នឹងបនសេ្រមច

្រពះនព ិ ្វ នជកររ ំលត់ទុកខ

េចញផុតពក ី រេកត ើ ចស់ឈឺ

្ល ប់

ែដលជទុកធ ខ ំបំផុតកនុងសង រវដ្ត។ ដូេចនះ បុគល គ មនធម៌កុ ង ន

ខ្លួន

គក ឺ ុសលធម៌ដូចបនេពលមកេហយ ើ

រក បុគល គ េនះឲយបនេសចក្តីសុខចំេរន ើ

អំេពល ើ េ្អ នះែតង

រហូតបនសេ្រមច

្រពះនព ខ ិ ្វ នជកររ ំលត់ទុក។

DDDDD

14

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

៤- ពកយែខមរថ ចញ់បនជ្រពះឈនះបនជមរ ពកយថ ចញ់បនជ្រពះ ឈនះបនជមរ េនះ ជពកយ េលចេចញមកពម ី ជឈ ្ឋ ន

ចញ់ និងឈនះ ផ្លូវេ

សនែខមរ។

ពកយ

កនិងផ្លូវធម៌មនន័យខុសគន។ ជំនះ

កគេឺ គឲយតៃម្លេទេលើអក ន ែដលមនេ្រប បេទេលើគូ្រប

ែជងមខងេទៀត

យចបំងគន េ

មផ្លូវេ

អនកកន់ពុទធ

ដូចជឈនះេ

យេលងែលបងេផ ងៗ

ឈនះ

យមខងមនេ្រប បេទេលើគូ្របែជងមខងេទៀត

ជេដើម។ ឯពកយថ ចញ់ គឺចញ់ គូ្របែជងមខងេនះឯង។

ន័យផ្លូវធម៌ ឈនះរេបៀបេនះពុំែមនជជំនះពត ិ ្របកដ ជជំនះ ង ំ េនជ

កបេ

ថ ពរេឡយ ជជំនះនឹង្រតឡប់ចញ់ វញ ិ េហើយ្រប ើ

យករចងេពៀរនង ិ ឹ គនេទៀតផង។ ចំែណកជំនះផ្លូវធម៌វញ

គឺឈះន ផ្លូវចិតខ ្ត ួ នឯងេ ្ល

យមន ិ េធ្វើអំេពើបប្រគប់យ៉ងេ

យមន

េសចក្តី

ឈនះេសចក្តី

យករពុំ

ចត ្ត រសុ ិ ប ិ ទធ

ឈនះស្រតូវគក ឺ េិ លសេ្រគ ងេ

មផ្លូវធម៌ថ

ហមងចត ្ត ិ ។

្រកក់ខួ នឯងេ ្ល

បន

េបៀតេបៀនអនកដៃទ េឈមះថជអនកឈនះពត ិ ្របកដ។ អនកឈនះ

អនកដៃទេ

យអំេពើហឹង

អនកេនះែតងមនេសចក្តីេក្ត្រក

ខ្លួនឯង បេងកើតអសន្តស ្ល ច ិ ុ ខេនកនុងចត ិ រ្ត បស់ខួ នជន ិ ច បនន័យ េ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

15 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

ថ ជអនកចញ់ ខួ នឯង។ ្ល អំេពើ ផទល់ខួ នក្ត ្ល ី

អំេពើ រ ំេ

ែតបេ

្រកក់ែដលេកើតអំេពើករចងគំនុំ

មផ្លូវនេយបយក្តី េឈមះថជអនកចញ់ េ្រពះ

្រកក់េនះនឹងវល្រតឡប់ ឲយទុកដ ខ ល់ខួ នវ ្ល ញ។ អនកែដល ិ ិ

ភឈ្លនពនេគ េឈមះថជអនកចញ់ គច ឺ ញ់ េ ្ត យឲយអំេពើ

្រកក់ែដលសថិតេនកនុងចិត្តរបស់ខួ នឈន ្ល ះ។

ចំែណកបុគល ក ែដលមន ិ េបៀតេបៀនអនកដៃទមន ិ រ ំេ

អនកដៃទ េឈមះថជអនកឈនះ គឺឈះន េសចក្តី

ភសិទិធ

្រកក់មន ិ ឲយេកើត

មនកនុងចត ្ល អនកេនះនង គក ិ ិ រ្ត បស់ខួ ន ឹ ្រតូវបនរង្វន់តបវញ ឺ រ

្រស

ញ់ ប់

នពីជនទូេទែដលជេហតុនឲ ំ យបនេសចក្តី

ធ ក ន សុ ខ។ ពកយថ ចញ់បនជ្រពះ េបន ើ យ ិ យព្រី ពះពុទអ ្រ

ស់ដឹង គឺចញ់ ្រតង់្រពះអងគពុំេធ្វើអំេពើ

ែតចញ់ េដម ើ បឈ ី ះន គឈ ឺ ះន កេិ លសត

្ហ

្រកក់ដូចបុគល គ ពល

ឈនះអំេពើ

យ៉ង េហើយទីបំផុត្រពះអងគមនជ័យជំនះបន្រ

ពកយថ ្រពះពុទឈ ធ ះន មរ គឈ ឺ ះន េសចក្តី

្រកក់្រគប់

ស់ជ្រពះពុទធ។

្រកក់្រគប់យ៉ងមន

កិេលសមរជេដើម។ កនុងទីេនះេបើ្រពះឲយន័យថ្របេសើរវញ ិ គឺ អនកែដលមន ជអនក្របេសើរ។ ពកយថ ិ េធ្វអ ើ ំេពប ើ បេនះេហយ ើ

ចញ់ េនះពុំែមនបនន័យថ

មន ិ តស៊ូេ

ះ្រ

យបញ្ហជីវត ិ

េឡយ ិ ពកយថចញ់ េនះ គច ើ បី ើ ផទុយេទវញ ឺ ញ់ មន ិ េធ្វប ើ ប េដម

16

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

ជ័យជំនះ

មលកខណៈរបស់េ

កអនកសបបុរស

បណ្ឌិត េឈមះថជអនកតស៊ូអត់សងកតម ់ ន ិ ថជអនកឈនះ។

ប ជ័យេ

ឯអនកែដល

យអំេពើ

មមគ៌គតិ

្រកក់ េឈមះ

្រកក់ទីបំផុតនឹង្រតូវទទួល

្រកក់របស់ខួ ន ្ល េឈមះថជអនកចញ់ ។ EEEEE

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

17 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

៥- ករមិនមនេ គ ភដ៏្របេសើរ

ពុទភ ធ សិតថ ករមន ិ មនេ គជ

មកពប ី លីថ អេ គយ បរម ន័យថ ករមន ិ មនេ គជ

ភដ៏្របេសើរេនះ េចញ

ភ។ ពុទភ ធ សិតេនះ មន

ភឬជករបនដ៏្របេសើរ េ្រពះ

ករបនវតថុដៃទ ដូចជករបន្រទពយសមបត្តិ ករមនបញញ ពុំ េ

ចេធ្វើចិតឲ ្ត យរក ី យ

េ្រពះពុំ

យេហតុមនជមង។ ឺ

ចេ្របើ្របស់វតថុទំងេនះបន

េបព ិ ើ ុំមនេ គវញ

្រទពយសមបត្តិ គមនយសសក្តិអីក ្វ េ៏

េទះបខ ី ត់េខ យ

យ ក៏េនែតសបបយចិត្ត

េហយ ំ កយកម្លង ំ ្របជញេទេ្រប្រើ បស់ ើ មនលទធភពយកកម្លង េដើមប្រី បេយជន៍ខួ នន ្ល ិង្របេយជន៍សងគមបន។

្របតប ិ ិ ត្តធ ិ ម៌វញ

បរបូ ិ រណ៌េឡើយ។

េបម ើ នេ គពុំ

ចំេពះករ

ច្របតប ិ ត្តធ ិ ម៌ឲយបនេពញ

េនសម័យពុទក ធ ល

្រពះពុទក ធ ម ៏ នេវជជ

បណ្ឌិត្របចំករសំ ប់ពន ិ ត ិ យ្រពះសុ ខភពរបស់្រពះអងគែដរ។ ករមន ិ មនេ គបនេសចក្តីថ

សូ វឈម ឺ នសុ ខភពល្អ

មនុស េកើតមក

េបឈ ៏ ប ើ ក ឺ ឈ ឺ ន្តច ិ បន្តួចេ

ង ំ ពីេកមងពុំ

យករែ្រប

្របួលរដូវ្រតជក់េក្ត។ េនកនុងគិរ ីមននទស្រូ ត េពលថ កល

18

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

មនរូបែតងមនេ គ

មនុស េកើតមកពុំឈេឺ

ះពុំមន

េឡយ ធ សិតេនះ សំ េ ើ ។ ប៉ែុ ន្ត ករមន ិ មនេ គកនុងពុទភ

យក

ករមន ច ិ មនេ គ្របចំកយ គក ឺ រឈជ ឺ ប់ជនិច។ ្រពះពុទប ធ នសំ ែដងកនុងបរមតថអភធ ិ មមថ

រូបកយរបស់

ជតេកត ំ ធ ើ ពេី ្រគ ងផ គ ឺ តុទក ឹ ដេី ភ្លងខយល់ មន ិ

្ត ប់បងគប់ ្រប

មនុស សត្វជអន ្ត ្រពត ឹ េ្ត ទ

ែ្របថមន ្ល េ្រពះជធមម ិ មនជរបស់ខួ ន

មចបប់ធមមជត

បទវគគ ិ ហៈថ ធមមជតេនះ េ

គេឺ កត ើ ចស់ឈឺ

ធមមជត

្ល ប់។

េកត ញ ិ ិ ើ េឡង ើ េហយ ើ វនសេទវ

ថរូប។ រូបេនះេ

កេ្រប បដូចដុំៃនពពុះទក ឹ

ែដលេប៉ងេហើយែបកធ្លយេទវញ។ េទះបរី ូប្របកបេ ិ

យធម៌

អន ្ត មន ្ល ក៏្រពះពុទប ធ នបេ្រង នឲយែថរក ខ្លួន ិ មនជរបស់ខួ ន ្របណឲយមនសុ ខភពល្អ េ ឲយេកត ើ េ គ។ កល

យឲយមនអនម័យវធ ិ ីករពរកុំ

មនេ គ គម ធ នឲយ ឺ នជមងឺ ្រពះពុទប

ំ យបលេ គ ដូច្រពះអងគបនអនុញញតឲយ្រពះសងឃេ្របើ េ្របើថនព

ំ ុ ងេពលមន ថនក ន

ពធ។

កល

ជីវតរស់ េនយូរមនសុ ខ ិ

ភពល្អ ករ្របតិបត្តិធម៌គឺករបំេពញអំេពើជកុសលក៏បនយូរ។

ប៉ុែន្ត េបរើ ស់េនយូរែបរជ្រប្រពត ្ត ំេពើ ឹ អ

្រកក់េទវញ កររស់ ិ

េនយូរេនះគមនបន្របេយជន៍អីេ្វ ឡើយ ផទុយេទវញ កររស់ ិ េ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

19 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

េនយូរនំឲយ កយមនជមងឺ

ងអំេពើបបកន់ែតេ្រចើនេឡើង។

ករ្របតប ៏ ន ្ត យសងបេ់ ឡយ ិ ត្តធ ិ ម៌កម ិ ងយេធ្វច ើ ត ិ ឲ ើ

យចិតជ ្ត ប់នឹងករឈច ឺ ុកចប់

ទំនក់ទំនងគន។

មពកយេ្រប ន្របេ

សត្វែដលេកើតេ គតិចេ្រចើនជងគន េ

របស់ខួ នែដលបនក ្ល

បចចុបបននផង។ ផ្លូវ

កល

ច្រក

េ្រពះកយនិងចិតម ្ត ន របស់្រពះពុទធ មនុស យ

រអំេពើល្អ

្រកក់

ងពម ំ ន នង ្ល ុ ង ី ុនមក ផ គ ឹ ករែថទំខួ នកន

បនបេងកត ើ មនទរី េពទយកន់ែតេ្រចន ើ េឡង ើ

េហយ គ ិ កេពទយក៏កន់ែតេកន ន ើ បុគល ើ េឡង ើ ែដរ េដើមបត ី ្រមូវដល់អក ជមងែឺ ដលេកើតមនកន់ែតេ្រចើនេឡើង។ មនជមងខ ឺ ះ្ល េពទយមន ិ

ទន់រកថនេំ ឃើញេនេឡើយ េដើមបស ំ េនះ។ ី ម្លប់េមេ គៃនជមងទ ឺ ង

ជមងខ ើ េឡង ឺ ះ្ល េកត ើ ពម ី នុស ខ្លួនឯងបេងកត ើ

ផឹក្រ

ដូចជេ គេកត ើ ពក ី រ

ករេលង្រសី ករជក់បរ ី ករជក់េ្រគ ងេញ នជេដើម

ែដល្រពះពុទឲ ធ យមនុស េវៀរចក េ្រពះជអំេពអ ើ បយមុខនំឲយ

េកើតេ គ។ មនជមងខ ឺ ះ្ល េពទយ

េពទយមន ិ

ង ្រ់ ជមងធ ឺ ន

ចពយបលឲយជេឡយ មនអនកជមងខ ើ ឺ ះ្ល ្រតូវ

លែកបនែកមន ិ បនមនេហតុផលរបស់

ចបប់កមមផល ពុំែមនប

20

ចពយបលឲយជ ែតមនជមងខ ឺ ះ្ល

្ត លមកព្រី ពះជមចស់អងគ េ

្ល ប់។ ម

េឡយ ើ ។

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

ជមងម ួ ្របេភទែដលមន ឺ យ ិ កល

ចស់ជ េទៀងែត

ជ ពធ េ

ចែកបន

្ល ប់ ដូចពកយថ គត់

េ្រពះ ្ល ប់េ

គត់

្ល ប់

យេឃញ ើ ថ មនុស េកត ើ មក្រតូវ

្ល ប់

េបើេនេកមងេកើតេ គ

យេ គពធ។ េ

គឺជមងច ឺ ស់ជ

្ល ប់្រតូវេពលថ

េទវញគួ រឲយសេង្វគតក់សុ ្លតេនះេហយ បនជមនុស គួរេលើក ិ ើ

យកមកពិចរ

េហយ ើ មន ិ គួរ

េបៀនគនជេដើមេឡយ ើ ។

ពុទធ

ងអំេពប ើ បមនករេបៀត

សនក ិ ជនខំ្របតប ិ ត្តធ ិ ម៌េដើមប ី

ឲយបនសេ្រមច្រពះនិព្វនជកររ ំលត់ទុកខ េ្រពះេឃើញភ័យកនុង

ករេកត ើ ចស់ឈឺ

ទុកខ

សនដៃទថ េបច ើ ង់ផុត

្រតូវេជឿ្រពះេទរស់េនជមួយ្រពះអងគេន

ថ ន្រពហម។ េ

្ល ប់េនះឯង។

េឡយ ើ

្រពះពុទស ធ ំ ែដងថ

រអំេពើរបស់ខួ ន ្ល ពុំែមនេ

េ្រពះេនកនុងភព្របកបេ

ពុទស ធ ំ ែដងកនុងអរយសចច ៤ ិ

ករេទ យ

ថ នសួ គឬ ៌ េន

ថ នសួ គឬ ៌ ចុះនរក

រ្រពះជមចស់អងគ

យជតម ិ នខនធ៥។

្រពះ

ទុកស ខ ចចបនដល់ករមនខនធ៥ជ

តួទុកខ ឯ្រពះនព ិ ្វ នជកររ ំលត់ខនធ៥ ជបរមសុ ខ។ DDDDD

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

21 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

៦- ធមមរសឈនះអស់រសទ ំងពួង ពកយថ ធមមរសឈនះអស់រសទ ំងពួង េនះេចញមកពី

ពុទភ ធ សិតជបលីថ សព្វរសំ ធមមរេ េពលបញជក់អំពរី សទំងអស់កុ ងេ ន

ធម៌ ថរស្រពះធម៌្របេសើរ

ិ តិ។ ពកយេនះ ជន

កេ្រប បេធៀបនង ឹ រស្រពះ

ច់អស់រសទំងពួង។ រសកនុងេ

ដូចជរសែដលេកត ើ អំពក ី រ្រស

ញ់ ចូលចត ្ត ុ ងកមគុ ន ណ៥គឺ ិ ក

រ ូប សេម្លង ក្លន ិ រស និង សមផស ែដលមនុស េ

្រស

ញ់ ចូលចត ិ េ្ត នះ

មួយខណៈមួយេពលប៉ុេ

កែតង

គប ឺ នសបបយបនសុ ខ្រសួលែតកនុង

ិ ច ្ណ ះ ក៏្រតូវបត់េទវញ។ កនុងបដច ិ

សមុបបទធម៌ នយ ិ យថ េវទនជសុ ខជទុកខ េកត ើ មកអំពី

ផស ៈ គក ឺ រប៉ះទងគិចរ ង

្រចមុះអ

្ត តកយនង ិ មេន

យតនៈខងកនុង គឺែភនក្រតេចៀក ជមួយនង ឹ រូបសេម្លងក្លន ិ រស

សមផស នង ិ ធមមៈ(វតថុែដលចត ិ េ្ត

ង)។ ធមមជតទ ំ េនះ សុ ទែធ ត ិ ង

ជសភវៈពុំេទៀង ដូេចនះ េវទនជសុ ខជទុកខ ក៏សិ ត ថ េនកនុង សភពពុំេទៀងែតងែតែ្រប្របួលដូចគន។ ែភនកប៉ះនង ឹ រូប ្រតេចៀក

ប៉ះនឹងសេម្លង

េកត ើ ករ្រស

ញ់ ចូលចិតថ ្ត រូប

សេម្លងពេី នះ ក៏េកត ្ត បបយជតួេ ើ ចត ិ ស

22

្អ តរូបល្អ

មនស េវទនផ្លូវចត ិ ្ត

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

បនែតមួយខណៈមួយេពលក៏បត់េទវញ។ ិ

្រចមុះប៉ះនឹងក្លិន

មនចត ិ ិ រ្ត ក ី យនង ឹ ក្លន ិ ្រកអូបពុំយូរប៉ុនមនក៏បត់េទវញ។ អ

្ត តប៉ះនឹងរសជតិ

របនឆងញ់ ែត្រតឹមអ

េលបផុតពីបំពង់កេទ ករឆងញ់ ពិ គិតប៉ះ

រមមណ៍ជទីសបបយ

នស វញ។ ិ

្អ ត

លុ ះ

រេនះក៏បត់េទ។ ចត ្ត ក ិ ន ឹ

ពុំយូរប៉ុនមនដូរផ្លស់មកេទម

េនះជរសេកត ើ មកពក ី រេ្រតកអរកនុងផ្លូវកមគុណ

កនុងកមភព។ ចំែណកសុ ខកនុងរូបភពនង ថ េន ិ អរូបភព ក៏សិ ត

កនុងសភពែ្រប្របួលដូរផ្លស់ទង ំ អស់ សថិតេនកនុងសភពពុំេទៀងជទុក(ខ បរ ិ ករែ្រប្របួល និងជអន ្ត ។

េ្រពះថភពទំងបេី នះ មទុក)ខ គទ ឺ ុកេខ កត ើ អំពី

ចំែណក ធមមរសែ្របថរសៃន្រពះធម៌ មនតៃម្លកត់ៃថ្លពុំ

បន។ ្រពះបរយត្ត ិ ិធម៌ បនដល់្រពះៃ្រតបិដកជធម៌ គឺ្រពះពុទធ

សំ ែដងល្អេហយ សំ ែដង្រតម ជមគ៌ដឹកនំសត្វឲយ ើ ឹ ្រតូវេហយ ើ

េចញចកទុក។ ខ ្រពះធម៌របស់្រពះពុទប ធ នបង្ហញនូវមគ៌ជីវត ិ ពត ិ ្របកដ រែមងញ ិ ត្តិ ុ ំងអនក្របតប

ទទួលនូវរសមួយេនទីបំផុត េ

ករផុតទុកខែលងវលេក ិ ិ ើតវល

មឲយបនម៉តច ់ ត់ នង ឹ បន

ថវមុ ិ តិរ្ត សឬនិព្វនរស ជ

្ល ប់កុ នងសង រវដ្ត។ រសជតៃិ ន្រពះ

ធម៌ែតងែតមនតៃម្ល្រគប់កលសម័យនង ិ ្រគប់ទក ី ែន្លងឲយែតេគ េ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

23 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

្របតិបត្តិនូវធម៌ឲយបន្រតឹម្រតូវ។ សងគមមនុស េបើមនុស មន

េម ្ត ករុ

ពុំេបៀតេបៀនគន នង ឹ បនទទួលនូវរសមួយគស ឺ ងគម

រស គឺេធ្វឲ ើ យសងគមមនសុ ខសន្តិភព។ ករេ្រកបជញជ ក់យករស

ជត្រិ ពះធម៌ េឈមះថ េ្រកបយកអមតធម៌ ែ្របថ ធម៌ពុំ បនដល់្រពះនិព្វន

ែដល្រពះអរហន្តទង ំ

យមន្រពះពុទធ

ជេដម ើ បនសេ្រមចេហយ ើ ។

េបេើ ្រប បេធៀបេសចក្តស ី ុ ខកនុងកមគុណ៥

ប៉ុែន្តេសចក្តស ំ ូរប៉ុនមន ី ុ ខេនះពុយ យចត ិ ្រ្ត បកបេ

យករេ

កេ

្ល ប់

បនសុ ខខ្លះ

ែ្រប្របួលេទជេក្ត្រក

វញ រហូត្រប្រពត ិ ឹ េ្ត ធ្វអ ើ ំេពើ

អកុសលែថមេទៀត។ ចំែណករស្រពះធម៌ រែមងញ ុ ំងឲយមនុស សត្វែដល្របតប ិ ត្តិ េភ្លង ើ កិេលសគេឺ

ក ន្តកុ ងេ ន

មឲយដល់នូវភពសងបព ់ ុំេក្ត្រក

ភៈេទសៈេមហៈ

កេនះ េ

កលេ

រែមងបនសុ ខេក ម

កខងមុខ នង ព ់គឺ ្រពះ ិ សុ ខជន់ខស

និព្វន។ េបើធមមរសេកើតមនកនុងេ

កនុង

យេ

កបនសុ ខសន្តភ ិ ព

កនឹងេធ្វើឲយសងគមមនុស

ឯករចបំងគន្របកប

យអំេពើហឹង រែមងពុំេកើតមនេឡើយ។ ដូេចនះ ធមមរសពិត

ជឈនះអស់រសទំងពួង។

DDDDD

24

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

៧- សមភពផ្លវេ ូ ១. សមភពផ្លវេ ូ

កនិងផ្លវធម៌ ូ

ពកយថ សមភព ែ្របថ ភពេសមើគន ដំេណើរេសមើមុខគន

ប៉ុនគនឬដូចគនចំេពះមុខចបប់។

ដូចជពលរដ្ឋមនក់មនសិទិធ

េរៀនសូ ្រត សិទន ិធ យ ិ យបេញច ញមតិ សិទរិធ កសុី

សិទប ើ ិធ េងកត

សមគម សិទិេធ ធ្វើរដ្ឋករ សិទខ ិធ ងជំេនឿ សិទស ិធ រេសរ

រពត៌

មន សរេសរេសៀវេភ ទស នវដ្ឋី សិទេិធ ធ្វក ើ ូដកមមបតុកមម ពល

រដ្ឋដៃទេទៀតក៏មនសិទិេធ នះដូចគន សមបតេិ្ត

ភព្របកបេ

នៈេ

េទះបីខុសគនេ

យជត្រិ តកូលក៏េ

យ។

យ្រទពយ

េនះជសម

យយុតិធ ្ត ម៌ែដល្របេទសកន់របប្របជធិប

េតយយនង ិ ចបប់អងគករសហ្របជជតប ិ នែចងនង ិ អនុវត្តមក

េហើយ។

េបើនិយយអំពីេទសកំហុសែដល្រតូវេឡើងតុ

េប្រើ បជពលរដ្ឋេធ្វខ ើ ុសេឡង ើ តុ

ែដលេធ្វើខុសក៏្រតូវេឡង ើ តុ

ករ

អនករដ្ឋករ្រគប់ដំែណង

ករកត់េទសដូចគន។

២. សមភពផ្លវធម៌ ូ

សមភព

ករ

មអតថនយ ័ ផ្លូវធម៌របស់្រពះពុទធ

សន

គឺេសមើ

គនចំេពះមុខអំេពរើ បស់ខួ ្លន។ េសចក្តីថ អនកមនក្តី អនក្រកក្តី អនក

ធំកី្ត អនកតូចក្តី េបើមនចិត្តេ េ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

ហមង្រប្រពត ឹ ្តេធ្វអ ើ ំេពើ

វណ្ណ

្រកក់ ្រតូវែត

25 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

ទទួលផល

្រកក់

មអំេពើរបស់ខួ ន ្ល េបើមនចត ្ត រសុ ិ ប ិ ទ្រធ ប្រពឹត្ត

ល្អ ក៏្រតូវទទួលផលល្អ

ចំេពះមុខអំេពើរបស់ខួ ន ្ល

មអំេពរើ បស់ខួ នែដរ។ ្ល េនះជសមភព ែដលជចបប់ធមមជតិ

យយុតធ ិ្ត ម៌របស់្រពះពុទធ

សន។

កល្របកប

កំពស់នង ិ ទំនបរបស់

មនុស សថិតេនេលើអំេពើរបស់ខួ ន ្ល បនេសចក្តីថ មនុស មន

តៃម្លខស ព ់ខង ព ន ់ ង ិ េថកទប្រតូវេកត ើ េចញមកអំពអ ី ំេពល ើ ្អ របស់ខួ ន។ ្ល

េបេើ គ្រប្រពត ្ត េ្អ ឹ ល

ខពងខ ់ ស ព ់ៃថ្លថូ រន េបើេគ្រប្រពឹត្ត មនុស េថកទប

យករ ចចត ិ ្ត

្រកក់េ

្រកក់

េគជមនុស

យកយ ចចិត្ត េគជ

គយ ឺ កអំេពល ើ ្អនង ិ អំេពើ

្រកក់ជខនតសំ ប់

ស់ ពុំែមនយក្រទពយសមបត្តិ បុណយសក្តិ ជតិ្រតកូលជខនត

សំ ប់ ស់េឡយ ្ត ុ កស្ត ្ត មភ មន ើ ។ េបម ើ នុស មន្រទពយសមបតិស

បុណយសក្តធ ់ ស ព ់ ែត្រប្រពឹតអ ្ត ំេពើ ិ ំដុំ មនជតិ្រតកូលខពងខ េ

្រកក់

យកយ ចចត ិ ្ត ចត់ទុកជមនុស េថកទប។ ផទុយេទ

វញ ិ េបើមនុស ្រកី្រកលំ បកេ ជត្រិ តកូលទប

កយ៉ក ឥតបុណយឥតសក្តិ មន

ែតជមនុស ្រប្រពត ្ត េ្អ ឹ ល

មន ិ េបៀតេបៀនអនកដៃទ

្រតូវចត់ទុកជមនុស ខពងខ ់ ស ព ់ៃថ្លថូ រ។ ន

ចំេពះសមភពខងករេគរព្រពះពុទធ ជន់ថនក់

26

យកយ ចចត ិ ្ត

ចមនសិទច ិធ ូលកន់្រពះពុទធ េ

សន គម ឺ នុស ្រគប់ សនបនដូចគន

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

មននមជទយកទយក ិ មេណរ

បន ្រ

ជឧបសកឧបសិក

មក្រមត ិ យែដលខ្លួន ឹ ធម៌វន័

មសទធ្រជះថ្ល។

មួយេទៀត

ស់ជ្រពះពុទប ធ នដូចគនឲយែតក

េពញបរបូ ិ រណ៌។

សមភពេនះ ផ្លូវេ

្រពះពុទធ

សនថ អនក

ចទទួលកន់យក

បុគល គ ្រគប់រូបមនសិទិធ

ងបរមទ ំ ១០បន ី ង

កនង ័ ិ ផ្លូវធម៌សឹងែតដូចគន ្រតង់នយ ងអំេពើ

្រកក់្រតូវទទួលផល

េទះអនកមនក្តអ ន ្រកក្តីអក ន ធំកអ ន តូចក្តេី ផ ងគនេ ី ក ី្ត ក កូលក្ត។ ី ឯផ្លូវេ េ

ជភក ិ ុខ

កក៏ែចងថ ជន

្រប្រពត ឹ រ្ត ំេ

្រកក់

យជត្រិ ត

ភចបប់ឬរ ំ

ភសិទម ិធ នុស ្រតូវមនេទស េទះអនកមនក្តី អនក្រកក្តី អនក

ធំកី្ត អនកតូចក្តី អនកមនជត្រិ តកូលេផ ងគនក្ត។ ី បនេសចក្តថ ី េបើ្របជពលរដ្ឋេធ្វើខុសចបប់រដ���ឋ ្រតូវេឡើងតុ

ករកត់េសចក្តី

អនករដ្ឋករ្រគប់ដំែណងរហូតដល់រដ្ឋម្រន្តេី បេើ ធ្វើខុសចបប់រដ្ឋ ្រតូវេឡើងតុ

ករកត់េសចក្តីវន ឆ័ េទសដូចគន ិ ិចយ

ក៏

ដូច្របជ

ពលរដ្ឋែដរ។ េនះជភពេសមើគនចំេពះមុខចបប់ ពុំែមនេសមើគន

យ្រទពយសមបត្តិដូចលទធិកុមុ យន ម ិស្តែចងេទ

េ្រពះនស ័ ិ យ

សនករពយយមរបស់មនុស មនលកខណៈេផ ងៗគន។ ប៉ែុ ន្ត្រពះពុទធ េ

សនែចងអំពីករទទួលផលៃនអំេពើចបស់

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

ស់

27 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

និងេ្រជជងចបប់ផូ វេ ្ល អំេពើ

ក គឺចបប់ផូ វធម៌ ្ល ែចងថ អនក្រប្រពឹត្ត

មួយ ្រតូវែតទទួលផលៃនអំេពរើ បស់ខួ ន ្ល េទះបអ ី ំេពើ

ែដលេធ្វើេនះ គមនេគដឹងឮក៏េ

យ។ ចំែណកចបប់ផូ វេ ្ល

បុគល គ ្រតូវទទួលផលៃនអំេពើ លុ ះ្រ

ែតមនភ័សុ ្ត

ងនង ិ

ដឹងឮថ បុគល គ េនះបន្រប្រពឹត្តេធ្វើអំេពើេនះពត ិ ែមន។

កី

DDDDD

28

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

៨- វិជជផ្លវេ ូ ១. វិជជផ្លវេ ូ

បេងកើតេឡើង មេ

កនិងផ្លវធម៌ ូ

ក បនដល់វជ ិ ជ ្រគប់យ៉ងែដលមនុស

មករ្រតិះរះឬព ិ ិេ

កយ ិ សចចៈ

ធធមម

មនករពិតេទ

ដូចជចំេណះខងវជ ិ ជ េពទយ

្រស្ត ខងទស នវជ ិ ជ ខងបេចចកេទសវទយ ិ េដម ើ ។ វជ ិ ជ ទំងេនះ

ខងអក រ

្រស្តេផ ងៗជ

ចយកេទបំេរន ើ ង ិ ស្រមួលជវី ភពរបស់

មនុស និងសងកមមនុស បនយ៉ង្របេសើរ េទេ្របក ន ូ វ្រតូវ្របកបេ ើ ុ ងផ្ល

ស់

េបើេគយក

យសីលធម៌។ វជ ិ ជ របស់វទយ ិ

្រស្ត

មួយែផនកេទៀត េធ្វើឲយសងគមមនុស មនេសចក្តីអន្ត យ គឺករ

សេងកត ើ េ្រគ ង

្រ

្ត វុធ េតក ើ ើ របេងកត

យកេទសម្លប់គន។ វជ ិ ជ ផ្លូវេ

វុធេដម ើ បអ ី ? ី្វ គព ឺ ត ិ ជ

ចជួយស្រមួលកររស់េន

របស់មនុស ឲយបនសុ ខ្រសួលបនខ្លះ ប៉ុែន្តពុំ ក្តទ ខ យអស់េ ី ុកឲ ្ល ប់

ច់ខតបនេឡយ ើ

បញ្ហ្រពស់្របស់គន

បនេឡយ ិ ជ ផ្លូវេ ើ ។ អនកេចះវជ េសើរមួយេហើយ អស់េ េ

សំ ប់េ

វជ ិ ជ ផ្លូវេ

កែផនក

ះ្រ

ចកំចត់េសច

េ្រពះបញ្ហចស់ឈឺ

កពុំ

ចេ

ះ្រ

មួយ ទុកជករ្រប

យបញ្ហសងគមមនុស

ប៉ុែន្ត

កទំងេនះេនមនអវជ អវជ ិ ជ េនេឡយ ិ ជ េ្រពះពុំដឹង ើ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

29 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

សចចធម៌

មវជ ិ ជ ផ្លូវធម៌របស់្រពះពុទធ

ទុកឲ ខ យអស់េទបន

សន

ែដលជវជ ិ ជ េធ្វើ

គវឺ ជ ធ េដម ិ ជ កនុងខនធ៥មនរូបកខនជ ើ ែដល

្រប្រពឹតេ្ត ទជអនិចំច ទុកំខ និងអន ្ត ។ វជ ិ ជ ផ្លូវេ

បង់កេិ លសត េឡើយ។

ចកំចត់

អវជ ័ នំេកត ិ ជ ែដលជេហតុបចចយ ើ ខនធ៥បន

មួយេទៀត

សមភរៈប៉ុេ េ

្ហ

កពុំ

េសចក្តស ី ុ ខពុំែមនេកើតេឡើងែតពីេ្រគ ង

្ណ ះេទ ប៉ែុ ន្ត្រតូវេកត ្ល ត ្ត ងបម ់ ន ើ មកពផ ី ូ វច ិ ្តផង គច ឺ ត ិ ស ិ

ភមន ិ េ្រកធមន ិ វេង្វង។ ពកយែខមរក៏មននយ ិ យថ សុ ខ

កយសបបយចត ្រើ បស់ ិ ្ត។ េបស ើ ុ ខកយមនសមភរៈបរេភគេ្រប ិ

និងកយមន ិ មនេ គ

ប៉ុែន្តចិតព ្ត ុំសបបយេ

យមនវបត្ត ិ ិអី្វ

មួយ មនុស េនះពុម ំ នសុ ភមងគលេឡយ ិ ជ ផ្លូវេ ើ ។ ដូេចនះ វជ ពុំ

ចេ

ះ្រ

យបញ្ហទុកផ ខ ូ វច ្ល ិត្តបនេឡើយ។

វជ ិ ជ របស់្រពះពុទធ

សន

ជវជ ិ ជ េធ្វឲ ើ យអនក្របតប ិ ត្តអ ិ ស់

ទុក។ ខ អនករកេឃើញវជ ិ ជ ផ្លូវធម៌ គឺ្រពះសមមសមពុទធ ្រពះអងគមន ្រពះទ័យបរសុ ិ ទេធ ទប ើ េឃញ ើ ករពត ិ េនះ

េឃើញវជ ិ ជ ផ្លូវេ

ែដលផទុយគនពអ ន រក ី ក

កែដលមន ្ត រសុ ិ មនចិតប ិ ទធ ពុំ

ចេឃញ ើ សចច

ធម៌ែដលជផ្លូវ្របតប ខ នេឡយ ើ បក ិ ជ ផ្លូវធម៌ ិ ត្តេិ ដម ី ំចត់ទុកប ើ ។ វជ

ជបរមតថវជ ិ ជ ជវជ ិ ជ មនេសចក្តីដ្រ៏ ជលេ្រជែដលជវិជជមន

បញញ ត្តិ។ ពកយថ វជជ ិ មនបញញ ត្តិ គប ឺ ញញ ត្តឬ

30

ក់េឈមះ្រតូវេទ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

មករពិត ដូចពកយ បញញ ត្តិថរ ូប ែ្របថ ធមមជតិែដលេកើត

េឡង ញេ ិ ិ ើ េហយ ើ វនសេទវ

យេក្តនង េ ើ ិ ្រតជក់ជេដម

រូប។បញញ ត្តិថេវទន ែ្របថ ធមមជតែិ ដលដឹងឬទទួលេ រមមណ៍ជសុ ខជទុកខ

បញញ ត្តិ ែដលវជ ិ ជ ផ្លូវេ មករពត ិ េឡយ ើ

ជេ

ថេវទន។

ចំែណកអវជ ិ ជ មន

ក់េឈមះឬបញញ ត្តិេឡើងមន ិ ្រតឹម្រតូវ

កយ ិ សចចៈ

េឈមះសត្វ េឈមះមនុស ។ េគ

ដូចជេឈមះេដម ើ េឈើ

ក់េឈមះឬបញញ ត្តេិ ឡង ើ េដើមប ី

កុំឲយ្រចឡំគន ពុំែមនករពិតេនកនុងេឈមះេនះេឡើយ។ ដូចជ

មនុស េឈមះរស់ ពុំែមនមនុស េនះរស់រហូតមន ិ

្ល ប់េឡយ ើ

ំ េឺ ឡើយ េនះជ ក៏ដូចមនុស េឈមះជ ពុំែមនមនុស េនះពុឈ

កយ ិ សចចៈ។ មគគ្របកបេ

យអងគ៨មនសមមទដ ្ឋ រយល់ ិ ិក

្រតូវជខងេដើម សមមសមធិ ករដំកល់ចិត្តនឹង្រតូវជទីបំផុត

ជផ្លូវ្របតប ខ ផ្លូវ្របតប ួ ឲយ ិ ត្តេិ ទកន់កររ ំលត់ទុក។ ិ ត្តេិ នះ េបរើ ម

ធ រស័ ខ្លីមនបី គឺ ទនសីលភវន សំ ប់ពុទប ិ ទជ្រគហស្ត ញ សំ ប់្រពះសងឃ្របតប ្របតប ិ ត្ត។ ិ ិ ត្តិ នង ិ សីលសមធិបញ

ផ្លូវ្របតិបត្តិេនះ

គមន

រកេឃញ ើ េឡយ ើ ។ លទធិ តបៈេយគៈ េ

បសឥសីលទធិ

សនដៃទែតង្រប្រពត ្ត ុស ដូចេធ្វើ ឹ ខ

ករេធ្វប ើ បកយ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

សនទស នវទូ ិ

វណ្ណ

ផ្លូវ្របតិបត្តិេនះ្រពះអងគ្រចន

31 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

េចល និងផ្លូវមួយេទៀត គឺចិតេ្ត ្រតកអរនឹងកមគុណ៥ ក៏្រពះ អងគ្រចនេចល េ្រពះជផ្លូវមន ិ

ច្រ

ស់ដង ៤ ឹ េឃញ ើ អរយសចច ិ

មនទុកស ខ ចចជេដើម េដើមបរី ំលត់ទុកប ខ ន។ មគគ្របកបេ

៨េនះ េ

មជឈ ិម

បដិបទ

យអងគ

ជផ្លូវ្របតប ិ ត្តជ ិ ក

យេឃញ ើ េទសផ្លូវ្របតិបត្តិអមខងទំងពីរេនះឯង។ ្របតប ិ ត្តិ

មមគគ្របកបេ

យអងគ៨

្ត ល កល

េទប ើ េឃញ ើ េទសកនុង

ខនធ៥ែដល្រប្រពឹត្តេទជអនិចចំ ទុកខំ និងអន ្ត ្រតូវកំណត់ដឹង លះ

្ហ

េធ្វឲ ំ ើ យជក់ចបស់នូវ្រពះនព ិ ្វ ន។ ្រពះអរហន្តទង

មន្រពះពុទជ ធ េដើមបនដល់េ្រតើយគឺ្រពះនិព្វនជកររ ំលត់ទុកខ ឈប់វលេក ិ ិ ើតវល

្ល ប់កុ ងសង ន រវដ្តេទៀតេហយ ិ ជ ើ ។ អនកេចះវជ

ផ្លូវធម៌េហើយខំ្របឹងែ្របង្របតិបត្តិឲយបនម៉តច ់ ត់នឹងដល់កររ ំ លត់ទុក។ ខ ដូេចនះ អនកមនវជ ិ ជ ផ្លូវេ

ក្រតូវសិក នង ិ ្របតិបត្តិ

មផ្លូវធម៌ផង េទើបដល់នូវកររ ំលត់ទុកេខ

ច់ខត។

DDDDD

32

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

៩- កមមផលកនង្រពះពុ ទធ ុ

សន

កមមផលមននយ ិ យេសទើរែត្រគប់ទំពរ័ ៃនគមពរី ្រពះពុទធ ជេំ នឿកនុង្រពះពុទធ

ន។

ពកយថ កមមមកពភ ី

សនគក ឺ រេជឿកមមផលេនះឯង។

បលីថ កមមំ សំ ្រសកឹតថ កម៌ន

ប ង ំ និងអង់េគ្លសថ Action ែខមរថ អំេពើឬទំេវើ។ កមមរបស់ ្រពះពុទធ

សនសំ េ

មួយេទៀតថ ្របកបេ

យកអំេព្រើ បកបេ

យចិតែ្ត ក្លង េ

យេចតន ពកយែខមរ យមនពុទភ ធ សិតថ

េចតនហំ ភិកេខ វ កមមំ វទមិ ែ្របថ មនលភក ខ ង ិ ុ ទំ

តថគតេពលថ េចតនជតួកមម។ អំេពើមនចិត្រ្ត បកបជមួយ

ែដលេ

្ត ៈ េទប ថ សចិតក ើ េ

ថកមមែដលឲយផល្រសប

អំេពើ េ្រពះមនអំេពើខះ្ល មន ិ មនេចតនផ្លូវចិត្ត ដូចជេដើរជន់ សត្វេធ្វឲ ើ យ

្ល ប់េ

យអនកជន់េនះពុំបនេឃញ ើ េ្រពះសត្វ

េនះល្អិតេពកគមនេចតនសម្លប់ មន ិ េឈមះថកមមែដលនំឲយ

ទទួលផលជបបេឡយ ើ ។ ពកយកមមេនះ ែខមរយកមកេ្របើេរន័យ

េសចក្តីេទជមនន័យ

កមម្រកស់ ន េ

្រកក់េទវញ ដូចជពកយថ ខញុម ំ ន ិ

ស់ គប បនទទួលេសចក្តទ ឺ នេសចក្តថ ី ី ុកេវទ

មផ្លូវកយឬផ្លូវចិតែ្ត បប យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

មួយ។

វណ្ណ

មពិតកមមេនះជ

33 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

ពកយក

្ត ល េបើអំេពើលេ្អ

ថ កុសលកមម អំេពើ

ថ អកុសលកមម។ កមមលឲ ្អ យផលល្អ កមម គឺអំេពើែបប

ផលែបបេនះ។ បុគល គ

ផលែបបេនះ ដូចជ េពត

្រកក់ឲយផល

ព ំ ូជែបប

្រំ សូវឲយផលជ្រសូវ

រែមងឲយ យ៉ង

ងអំេពប ើ ុណយឲយផលជសុ ខចំេរន ើ

ងអំេពើ

បបឲយផលជទុកវខ នស។ ិ

មនែខមរខ្លះយល់្រចឡំពកយ េ

្រកក់

េំ ពតឲយផលជ

គក ឺ របេញច ញផលមន ិ ឃ្លតចកពូជេដើម។

មញ បុគល គ ក ិ

្រកក់េ

យេពលថ កមពជ ើ ុ េយង

មនកមមបនជែខមរេយង ើ ទទួលេវទនរហូតមកដល់សព្វៃថងេនះ

ដូេចនះ

គួរផ្លស់ពកយកមពជ ិ ុ េនះឲយេទជពកយេផ ងពីេនះវញ

េទ។ ពកយថ កមមនង ិ ពកយថកមពជ ុ េនះ ជពកយពរី សរេសរ

ខុសគននិងមនន័យខុសគន្រសឡះ គព ឺ កយថ កមម ែ្របថ អំេពើ ដូចបនអធប មនន័យេ្រចន ើ ិ បយមកេហយ ើ ឯពកយថ កមពជ ុ

ែ្របថ មស េសមើនឹងពកយថ យ៉ង ន័យម៉យងមកអំពី កមពជៈ ុ សុវណ្ណភូមិ ែ្របថែដនដីមស។

វនសពុ ំែមនប ិ

មពិត េសចក្តស ី ុ ខទុកខចំេរន ើ

្ត លមកពេី ឈមះេនះេឡយ គប ើ ឺ

ពីសកមមភពឬអំេពើរបស់មនុស សត្វវញេទ។ ិ

យ៉ង

កមពជ ខ ុំែមនមកពេី ឈមះេឡយ ើ ុ បនសុ ខបនទុកព

34

្ត លមកអំ មញ ិ

ែតមកអំពី

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

ករេរៀបចំ្រសុកេទសរបស់ជនជតិកមពុជខ្លួនឯង។ នង ំ យ្របេទសបនសុ ខចំេរន ឹ នំបនល្អនឲ ិ ដក ើ

បនល្អនឲ ំ យ្របេទសមនទុកខ

េបើេរៀបចំ

េបដ ឹ នំមន ើ ក ិ

ដូចជេកើតេភ្លង ើ ស្រងគមជេដើម

ដូេចនះមន ិ ្រតូវបេនទសេឈមះេឡយ ើ ។ កនុងបញ្ហេឈមះេនះ ដូច េហតុដូចេម្តចបនជបុគល គ េនះ

ជបុគល គ េឈមះរស់

្ល ប់

បុគល គ េឈមះជ េហតុដូចេម្តចបនជបុគល គ េនះឈជ ើ ។ ឺ េដម កមមកុ ង្រពះពុ ន ទធ

សននយ ិ យកនុងកលទំងបគ ី ព ឺ អ ី តីតកមម

ទក់ទងមកបចចុបបនន

បចចុបបននទក់ទងេទអនគតេទៀត។

កែន្លងែដលបេងកើតកមម គក ឺ យ ចនង ិ ចត ិ ែ្ត ដលេ

ថ កយ

កមម វចីកមម និងមេនកមម។ កមមេនះ ខ្លួនឯងជអនកបេងកើត

ំ កនុងបលីថ កមមស េកម្ហិ ែ្របថ សត្វទង កមមទយេទ សត្វទង ំ របស់ខួ ន។ ្ល កមមពនធុ

សត្វទង ំ ទំង

សត្វទង ំ

យមនកមមជមត៌ក។

យមនកមមជេផពង ។

កមមេយនិ

យមនកមមជកំេណើត។ កមមបបដិសរ

យមនកមមជទន ី ក ឹ រលឹកេឃញ ើ

ែតងបនផលែបបេនះ។ ក

យមនកមមជ

សត្វ

ងកមមែបប

អំេពប គ ើ បក្តីអំេពើបុណយក្តីែដលបុគល

ង េទះបអ ន ដៃទដឹងក្តម ី ក ី ន ិ ដឹងក្តែី តងែតឲយផលជដ ប។

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

35 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

ពុទភ ធ សិតមួយេទៀតថ

កមមែតងែចកសត្វឲយេថកទប េក ែ្របថ

វត្តកី េ នង ព ។ ់ មួយេទៀតថ កមមន ិ ខពស់ខង ុ

សត្វទង ំ

យ្រប្រពឹតេ្ត ទ

មអំេពើរបស់ខួ ន។ ្ល បនេសចក្តីថ

មនុស សត្វបនសុ ខទុកច ខ ំេរនវ ិ ើ នសែបប ឬករងររបស់ខួ នជអន ្ល កេរៀបចំ។

េ្រសចែតអំេពើ

កមមេនះ

ជួនកលេ

នយ ិ យថ

េហតុគេឺ ហតុែបប

ពុទធ

គេឺ ជឿករពត ិ របស់កមមផលឬេហតុផលេនះឯង។

េហតុលប ្អ នផលល្អ េហតុ សន

កនុងន័យេនះ

ែតងបេញច ញផលែបបេនះ

្រកក់បនផល

្រសបនង ឹ ពកយែខមរថ

្រកក់។ េជឿ្រពះ

«េចះមកពេី រៀន

មន

មកពរី ក» គក ឺ រេរៀនកររកជកមមឬជេហតុ ឯករេចះករមនជ

ផល។ េបើេរៀន្រកេចះរក្រកមន មកអំពីឧបនិស យ ័ តិចនង ិ ខ្វះ បេចចកេទសកនុងករេរៀននង ិ កររក។

្រតង់េនះ

្រសបនង ិ ឹ វទយ

្រស្ត្រគប់ែផនកជពិេសសែផនករូបវទយន ិ ិ ិងគីមវី ទយ

ធតុែបប

ែតងបេងកត ើ ជផលែបបេនះ។

គឺករផ ំ

ចលនរបស់្រពះ

ទិតយ្រពះចនទែផនដីបេងកើតបនជរដូវ្រតជក់រដូវេក្តជេដម ើ

េ្រសចេលើកមមឬអំេពរើ បស់ផកយទំងេនះកនុងេ

កធតុ។ ពកយ

ថ កមមេនះ ែខមរេយង ើ មនេលើកយកមកេ្របើថ កសិកមម ករភជួរ ស់ដកសទូង

36

ដ ំ ុះ ឧស ហកមម ករផលិតេ េ

យេ្រគ ងម៉សុី ន

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

ពណិជជកមម ករជួញដូរជេដើម។ ទុកច ខ ំេរនវ មនុស សត្វ ិ ើ នសរបស់ មន ិ ដឹងជេនឯ

ថមកអំព្រី ពះជមចស់ែដល

ចត់ែចងឲយ។ កមមផលនិងេហតុផលេនះពុំ

ែមន្រពះពុទជ ធ អនកបេងកត ើ េឡង ើ េទ េនះ

សនដៃទថ េសចក្តីសុខ

គ្រឺ ពះអងគ្រ

ស់ដង ឹ ករពត ិ

មចបប់ធមមជតិ (Natural law) េហយ ើ ្រ

្របប់មនុស សត្វបុេ៉

ស់សំែដង

្ណ ះ។

DDDDD

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

37 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

១០- ្រពះពុទធដឹកន ំ អនក្របតិបត្តិឲយេចញចកទុក ខ ្រពះពុទជ ធ មនុស ជតិ ្រទង់្របសូ តមន្រពះម

េនេលើែផនដី មនុស ធមម

បិ

សថិត

េហយ ើ ែដលនំឲយ្រពះអងគមនលកខណៈែប្លកពី

េនះ គឺ្រតង់្រពះអងគបន្រ

ស់ជ្រពះពុទធ េឃើញ

អរយសចច ជធម៌ សំ ប់ចម្លងមនុស សត្វែដល្របតប ិ ិ ត្តិ េចញចកទុក។ ខ ្រពះអងគ្រ

វិទូ ែ្របថ ្រពះអងគ្រ

ដល់្រពះ

ស់ដឹងនូវេ

ស់ដឹងនូវេ

កែដលេ

មនុស សត្វែដលមនចិត្តវញ ិ ញ ណ ឱកសេ

សមពនរធ បស់េ

ក បន

ក បនដល់

ក បនដល់រចន

ស់ដង ឹ នូវេ

គមនអនក

្រពះអងគសំែដងេ

យយកេហតុបចចយ ័ ៃនេ

េ្រប បេធៀបនឹងេហតុបចចយ ័ ៃនេ

ខងេ្រកក៏ដូចជេ

បេងកើតេឡើយ។

កធតុឬច្រក ឡទំងអស់ ែត្រពះអងគ

ំ ន្របេយជន៍កុ ងកររ ន ំេ ពុំសំែដង េ្រពះពុម

38

កធតុឬច្រក ឡែដលមនចលនទក់ទងគន

មចបប់ធមមជតិនិងចបប់កមមផល

្រពះអងគ្រ

ថេ

កបី គស ឺ ងខរេ

ទិតយ ្រពះចនទ ែផនដីជេដើម សត្វេ

មឲយ

ះទុកម ខ នុស សត្វ។ កខងេ្រកមក

កកនុងខ្លួនេយង ើ ថ

កកនុងខ្លួនេយង ើ ែដរ។ េ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

្រពះពុទេធ ្របសមនុស សត្វេ បង្ហញេហតុផលឲយេគពច ិ រ តិបត្តិ

មេ

យករសំ ែដងធម៌េទសន េហយ ើ សេ្រមចចត ិ េ្ត ជឿនង ិ ្រប

យខ្លួនេគ។ ពកយថ ្រពះពុទស ធ ំ ែដងធម៌េ្របស

មនុស សត្វែដលមនឧបនស ័ ែដលគួរទូនមនបន គម ិ យ ឺ នុស

សត្វែដលធ្លប់េធ្វើទនរក សីលចំេរនភវនព ម ើ ី ុនមក (ទនូប

និស ័យ សីលប ូ និស ័យ ភវរ ូបនិស ័យ) មនុស សត្វ្រប

េភទេនះ

ចទទួលធម៌េទសនរបស់្រពះអងគយកេទ្របតប ិ ត្តិ

បន។ េ គផ្លូវចត ិ រ្ត បស់មនុស សត្វបនដល់ េ

ភៈ េទសៈ

ំ ឺ ធេមមសថ ឱសថ េមហៈ ជឫសគល់អកុសល ដូេចនះថនគ

គឺ្រពះធម៌ែដល្រតូវយកមកបំបត់េ គទំងេនះ បនដល់ទន

សីលភវនហនង ឹ ឯង។ ទនសីលភវនេនះ សំ ប់េធ្វឲ ើ យសងគម មនុស រស់េនជមួយគនបនសុ ខ មនុស ្រស

ញ់ ប់

ទន ជួយសេ្រងគះគនេ

នគន

ន្ត។

េដើមបឲ ី យសងគម

្រពះសមពុទធបេ្រង នឲយមនុស េធ្វើ

យ្រទពយសមបត្តិ េ

យគំនិតបញញ គឺ

ជួយយត ិ េយងអនកទន់េខ យឲយរស់េនកនុងសងគមបនសុ ខ

្រសួលផង។

េដើមបក ី ុំឲយមនុស និងសងគមមនុស េបៀតេបៀនគន

្រពះពុទប ធ េ្រង នឲយមនុស រក សីល និងករុ េ

ចិត្ត

ណិត

យឲយផ យេម ្ត ចត ិ ្ត

សូ រដល់គនេទវញេទមក។ ិ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

39 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

េដើមបឲ ្ត ន ី យមនុស និងសងគមមនុស ទុកចិតគ

បេ្រង នឲយមនុស អប់រ ំផ្លូវចត ្ត យបនល្អ ិ ឲ ញ់

មគគីគន ្រពះពុទធ

កុល ំ ំ េអៀងេ្រពះ្រស

េ្រពះស្អប់ េ្រពះភ័យខ្លច េ្រពះវេង្វងពុំដឹងករពិត

េឡយ ខ ជ ើ បឲ ើ ។ ខពស់ពេី នះេទេទៀត េដម ី យផុតទុកព ី តិជ ពយធិ មរណៈ

្រតូវ្របតិបត្តិ

មសីលសមធិបញញឬទនសីលភវន

េនះឲយបនម៉តច ់ ត់បំផុត។ ្រពះពុទប ធ នែណនំថ អំេពើ

្រកក់

នំឲយមនទុក្រខ តូវលះបង់ អំេពល ្អ ឲ ំ យបនសុ ខ្រតូវេធ្វឲ ើ ន ើ យេកត ើ េ្រចើនេឡើង។

ជនច ិ ច

េហតុផល

្រកក់និងល្អេនះមនេនកនុងេ

្រពះពុទប ធ នេឃញ ើ ករពត ិ េនះយកមកសំ ែដង្របប់

មនុស សត្វទង ំ អស់គន។ កនុងន័យេនះ បញជក់ថ ករពត ិ េន ែតជករពត ិ េធ្វើ

ពុំែមនេរឿងេជឿឬពុំេជឿេឡយ ើ

្រកក់បនផល

្រកក់េទ

គេឺ ធ្វល ្អ នល្អ ើ ប

មអំេពើែដលខ្លួនបន្រប្រពឹត។ ្ត

្រពះពុទជ ធ អនកបង្ហញផ្លូវ ចំែណកមនុស សត្វ្រតូវេដើរេ

ឯង។

ធម៌របស់្រពះពុទជ ធ សចចធម៌មនតថភពែដលមនុស

្រគប់រូប្រគប់ជតិ េ

យខ្លួន

សន៍

ចយកមកពេិ

យខ្លួនឯង(បចចត្តំ េវទិតេព្វ)។

ធន៍េឃញ ើ ករពត ិ

DDDDD

40

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

១១- គុណម

បិ

េ្របៀបមកគុណ្រពះពុទធ អនកកន់្រពះពុទធ

សនខ្លះចង់ដង ឹ ថ គុណម

នង ិ គុណ្រពះសមមសមពទធ ើ ងគ ុ េតអ

បិ

មនគុណេ្រចន ើ ជង?

ជដំបូងគបបយ ី ល់អំពីពកយថគុណ។ ពកយគុណ ជភ បលីែដលែ្របជភ

ែខមរថ

េសចក្តល គ ី រ្អ បស់បុគល

មនក់។ ដូចពកយថ បុគល គ េនះមនគុណធម៌ឬគុណសមបត្តិល្អ គួរេសពគប់។ ឧទហរណ៍ វតថុអ្វីមយ ួ ដល់បុគល គ

មញញ ដូចបុគល គ

មនក់បនឲយ

មនក់ បុគល គ ែដលបនទទួលអំេ

េពលថ សូ មអរគុណ។ គុណកនុងទេី នះ សំ េ

យកេសចក្តល ី ្អ

ែដលបុគគលេនះលះវតថុេធ្វើជទន។ ពកយគុណេនះមនលកខណៈ

េសមើគននង ្អ ឹ ពកយថបុណយកុសលសុ ចរតអំ ិ េពល ើ ។ ចំេពះគុណែដលម

បិ

មនចំេពះកូន្របុស្រសី គឺេន

្រតង់គត់ចញ ិ ិ ច ឹ មបប ី ច់រក កូន្របុស្រសីឲយរស់ នមនជីវត បេ្រង នឲយេចះនិយយស្តី

បញចូ នកូនឲយេទសិក េរៀនសូ ្រត

អប់រ ំកូនឲយ្រប្រពត ្ត ំេពើល្អ ែចកមត៌កឲយកូនេធ្វជ ឹ អ ើ េដើមទុនសំ ប់ រកសុី ជេដើម។ េ

ករបេញច ញជសងគហធម៌សេ្រងគះេនះេឡង ើ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

41 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

េម ្ត

រម ករ ុ

ញ់ ប់

បិ

មនទឹកចិត្រ្ត បកបេ

មុទិ

នកូនចប់

េហយ ើ ។ គត់មនចត ិ ្ត េហើយខំ្របឹងេ ឆប់ជ

ះ្រ

យ្រពហមវ ិ

រធម៌ គឺ

នង ិ ឧេបកខ។ គត់មនទក ឹ ចត ិ ្រ្ត ស

ង ំ ពីគត់ដឹងថ

ណិត

កូនមកចប់បដិសនធិ

សូ រកូនេពលែដលកូនមនទុកខ

យ ដូចជកូនមនជមងឺ ខំបន់្រសន់ឲយកូន

យកកូនេទមនទរី េពទយពយបលជមង។ ឺ

េពលកូនមន

សុ ខភពល្អ បនសុ ខកយសបបយចត ិ ្ត ម្តយឪពុកមនចត ិ ្ត

សបបយរក ី យយ៉ងៃ្រកែលង។ បនទុកខ្លួនេ

ម្តយឪពុកបនធូរ្រ

លពី

រកូនធំេពញរូបេពញ ង េចះទទួលខុស្រតូវ

កនុងកររស់េនរបស់ខួ នបនេហ ្ល ើយ។ សកមមភពជគុណធម៌ឬ ជអំេពល ើ រ្អ បស់គត់មកេលើបុ្រតធី េ

ថគុណ។ េគមន ិ

្របុស្រសីេនះេហយ ែដល ើ

ចបដិេសធថគត់គមនគុណេឡើយ។

េបប ើ ដិេសធថគត់គមនគុណ

ក៏ដូចជបដិេសធអំេពល ើ រ្អ បស់

គត់េធ្វើមកេលើកូន្របុស្រសីដូចេពលមកេហើយដូេចនះែដរ។ េបើ

ទទួលដឹងថ សកមមភពល្អរបស់គត់មកេលើកូន្របុស្រសីមន ពិតែមន េនះេហើយជករទទួល

គ ល់គុណរបស់គត់ទង ំ ពីរ

។ មនខ្លះេពលថ គត់សបបយជមួយគនគត់កេ៏ កត ើ េយង ើ មក

ដូេចនះគត់គមនគុណអ្វេី ទ។ ដូចបនេពលមកេហយ គុណេន ើ

42

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

្រតង់គត់ចិញចឹមកូនឲយរស់ េបើេគសួ រថខ្លួនេកើតមកពី

មុខ

ជេឆ្លយ ន េនះ ចុះអនកេនះេធ្វដ ើ ថ ខញុំេកត ើ មកពអ ី ក ើ ូចេម្តចេទប ើ

ខ្លួនរស់ មុខជរកេឃើញថ អនកែដលបេងកើតេហើយចិញចឹមខ្លួនឲយ

រស់េនះេហយ ើ ជអនកមនគុណ។ ្រតង់គត់សបបយជមួយគន

ឬគត់មន ិ សបបយ ជេរឿងេផ ង មន ិ ទក់ទងនឹងករចិញចឹមេនះ េឡយ ើ ។ មួយេទៀត មនពហរិ

ពុទធ

សនគឺ

សនេពលថ ម្តយឪពុកគមនគុណេលើកូន្របុស្រសីេទ

អនកែដលមនគុណ គ្រឺ ពះ

ទេិ ទពជ្រពះបេងកត ើ េ

េនះជទស នៈគមនេហតុផល េតើអក ន

ក។ ្រពះពុទធ

និង

សនដៃទេ្រកពី្រពះ

កមមផល

កវញេទ។ ិ

បនេឃើញ្រពះបេងកើត

សនសំ ែដងថ អវិជជ ត

្ហ

ឧបទន

ជតួសភវធម៌ជេហតុជបចចយ ័ នំឲយេកើត

មនុស សត្វ។ ករេកត ំ យមនទុកខ ដូេចនះេដម ើ បី ើ េឡង ើ ជេហតុនឲ បំបត់ទុក្រខ តូវលះបង់ឬសម្លប់េហតុែដលនំឲយមនទុកខ សម្លប់អវជ ិ ជ នង ិ ត សត្វ ដូេចនះ ្រពះ

្ហ េនះឯង។ េប្រើ ពះ

ទិេទពជេមប

គឺ

ទេិ ទពបេងកត ើ មនុស

្ត លឲយមនុស សត្វមនទុកខ

េត្រើ តូវេធ្វដ ើ ូចេម្តចឲយមនុស សត្វអស់ទុកខ

េប្រើ ពះ

ទេិ ទពគង់

េន ្រពះអងគេនែតបេងកើតជតិឲយមនុស សត្វមនទុកត ខ េទេទៀត

មនជ ទុកខ េ

មរណទុកជ ខ េដម ើ ?

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

ចំែណកម្តយឪពុកពុំែមន

43 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

ជេហតុបេងកើតជតិដល់កូនេឡើយ កូនមកចប់បដិសនធិេទ កមមផលរបស់ខួ ន ្ល

រស់បុេ៉

ម្តយឪពុក្រគន់ែតពៃផទេហយ ើ ចញ ិ ច ឹ មកូនឲយ

្ណ ះ។ ករចិញចឹមកូនឲយរស់េនះេហើយ ែដលគត់ជអនក

មនគុណ។

ចំែណកគុណរបស់្រពះពុទធ

េនកនុងពុទគ ធ ុណកនុង្រពះនម

ទំង៩ មន្រពះនមថអរហំជេដម ើ េ វិសទ ុ ធិគណ ុ បញ ញ គុណ នង ិ ករ ុ

ែ្របថ

េសចក្តប ធ ី រសុ ិ ទ។

េសចក្តថ ី

ស្រតូវ េពលគឺកិេលសេ្រគ ងេ

ជបុគល គ បរសុ ិ ទធ

យសេងខបមនបី គឺ

គុណ។ វិសទ ុ ធិគុណ

្រពះអងគឆងយចកសឹក

ហមងចិត្តអស់េហើយ។ ្រពះអងគ

មន ំ មុខ ិ េធ្វអ ើ ំេពប ើ ប្រគប់យ៉ងទំងទក ី ំបង

ញ គុណ ែ្របថគុណគឺបញ ញ ។ េសចក្តីថ ទំងចំេពះមុខ។ បញ

្រពះអងគ្រ េ

ស់ដង ឹ េនះ

ក ពុំែមនជេ

គុណគក ឺ រុ

។ ករុ

ជេ

កុតរ្ត បញញជបញញេចញចក

កយ ិ បញញេឡយ ើ ។ ករ ុ ែ្របថ ករ

របស់្រពះអងគ ែដលកំពុងវលេក ិ ិ ើតវល

ណិត

គុណ ែ្របថ

សូ រមនុស សត្វ

្ល ប់កុ ងសង ន រវដ្ត។ ្រពះ

អងគបនសំ ែដង្រពះធម៌េ្របសសត្វ ឲយមនុស យកេទ្របតប ិ ត្តិ ម េដើមបឲ ខ ី យបនសេ្រមច្រពះនិព្វនជកររ ំលត់ទុក។

44

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

េបើេ្រប បេធៀបគុណម

បិ

និងគុណ្រពះពុទម ធ ន

លកខណៈខុសគន។ វសុ ិ ទគ ិធ ុណនង ិ បញញគុណជេសចក្តប ី រសុ ិ ទធ និងបញញផទល់ខួ ន្រពះអងគ ្ល េទ។

ករុ

គុណ

យកេទ្របតិបត្តិ

ចំែណកម

បិ

គុណេនះគមន

្រពះអងគសំែដងធម៌េ្របសមនុស សត្វឲយ

មរហូតេចញចកទុកខ

ចំែណកម

ជួយសេ្រងគះកូន្របុស្រសីឲយបនសុ ខ្រសួលែតកនុងជវី ភព បចចុបបននបុេ៉

បិ

្ណ ះ។ ដូេចនះបញជក់ថ ្រពះពុទម ធ នគុណពេិ សស

ដ៏ខស ព ់ខង ព ជ ់ ងគុណម

បិ

DDDDD

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

45 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

១២- ករ ុ

្រតូវមនបញ ញ

្រពះពុទជ ធ មចស់បនបេ្រង នឲយមនុស សត្វមនករុ ណិត

សូ រ

េហយ ន ែដលមនទុក។ ខ ើ ជួយសេ្រងគះដល់អក

្រតូវេជៀស ងគំនិតពយបទ គឺេធ្វើមន ិ ឲយេគបនសុ ខ និងេជៀស ងគំនត ិ ង ិ វហ ឹ

គក ខ ឺ រេបៀតេបៀនេធ្វឲ ើ យេគមនទុក។

មនពុទភ ធ សិតមួយបទេពលថ

ប៉ុែន្ត

បុគល គ េបើេឃើញ្របេយជន៍

ខ្លួនេហយ ្ល ន។ តួយ៉ងដូច ើ ្រតូវេធ្វ្រើ បេយជន៍ខួ នឲយសេ្រមចជមុ

ជ្រពះពុទ្រធ ពះបរម្រគូ សត្វ

្រពះអងគក

មុន្រពះអងគសំែដងធម៌េទសនេ្របស

ងខ្លួន្រពះអងគឲយបន្រ

ស់ជ្រពះពុទធ

ឲយ

ដល់នូវទីបំផុតទុកខ េហើយមនសមតថភពជមុនសិន។ មួយេទៀត

េទះប្រី ពះអងគមន្រពះទ័យ

សព្វសត្វែដលមនទុកយ ខ ៉ង

ណិត

សូ រករុ

ក៏េ

ចត ្ត ំេពះ ិ ច

ក៏្រពះអងគពុំ

េ្របសបនទំងអស់គនេឡយ គ្រឺ ពះអងគេ្របសបនចំេពះែត ើ

សត្វែដលមនឧបនិស យ ័ ែដលគួរឲយ្រពះអងគេ្របសបនប៉ុ េ

្ណ ះ។

ករសេ្រងគះអនកដៃទ

្រតូវពច ិ រ

សេ្រងគះេនះនំឲយេ្រគះថនក់ដល់ខួ ន ្ល

គឺករុ

េមល ើ កុំឲយករ ្រតូវមនបញញ

េបម ្ល ើ ន ិ ដូេចនះេទ ករសេ្រងគះខ្លះនង ឹ នំឲយមនេ្រគះថនក់ដល់ខួ ន

ដូចេរឿងកនុងគតិេ

46

កេ

យសេងខបតេទេនះ។ មនបុរសមនក់ េ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

េចះវជ ិ ជ េ្របសមនុស សត្វែដល

្ល ប់ឲយរស់េឡើងវញ។ ៃថងមយ ួ ិ

បុរសេនះេទេលងៃ្រព បនេឃញ ើ សត្វខ្លមួយែដលេទើប

ថមីៗ

មនចិត្ត

ខ្លួនផង

ណិតសត្វខ្ល

យខ្វះករពច ិ រ

េហើយចង់

្ល ប់

កលបងវជ ិ ជ របស់

អំពេី ្រគះថនក់ែដលេកត ើ េឡង ើ

ដល់ខួ នេពលែដលសត្វ ្ល ខ្លរស់េឡង ើ ។ បុរសេនះក៏

ង ំ យមន្ត

សូ ្រតេ្របសសពសត្វខ្លេនះឲយរស់េឡង ចបំណង។ លុ ះ ិ ើ វញដូ

សត្វខ្លេនះរស់េឡង ក៏មនេសចក្តេី ្រសកឃ្លនចំណី ក៏ ើ េហយ ើ ងកចុះងកេឡង ើ មន ិ េឃញ ើ សត្វអែី្វ ដលខ្លួន

ចចប់យកជចំ

ណី េឃញ ទ កឱន្រត ើ ែតបរុសេនះេនជិតខ្លួន ក៏សុ ះេទទះកច់ បក់សុីមយ ួ រ ំេពចេ

យេសចក្តីេ្រសកឃ្លនរបស់ខួ ន ្ល បុរសេនះ

ក៏ដល់នូវមរណភពេទ។ បទកកគតថ ិ «មេអយ ើ មណព េចះ

សិលប

្រស្តជប់ ជីវតខ ិ ្ល បន ធមម

មន ិ ដឹងេគមន គុណេលើ

ខ្លេខ្ល ចិតេ្ត ខម

ម ។ មនចត ្ត បបុរស េទជប់េទ ិ ស

េ្របស ឲយរស់រប ូ ្រតឡប់្រកញំ ខំកបលវញ ិ ម

មន ិ

គ ល់ពស ិ ពល។ បុរសេនះ្រតូវ

សបបុរសខ្វះបញញពិចរ

េនះេ្រពះ

្ល ប់ េ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

អំពីេ្រគះថនក់ែដល្រតូវេកើតមន

ដល់ខួ នបន ្ល ទ ប់ពស ិ ី ត្វខ្លមនចងកូមរស់េឡង ើ វញ។

មនយ

វណ្ណ

ករ្រគន់ែត

47 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

ចង់ពិេ

ធនូវវជ ិ ជ សិលប

សត្វសូ តបូ ្ល តគមនចងកូម។

្រស្តរបស់ខួ ន ្ល

េរឿងេនះបនជេមេរៀនថ

ចពិេ

ធម៌េម ្ត ករុ

ធេទេលើ

្រតូវមនបញញ

េនជមួយ។ បនេសចក្តថ ្ត បបុរសយ៉ង ី េទះបម ី នចត ិ ស ក៏េ

យ មុននឹងជួយសេ្រងគះអនកដៃទ ចំបច់េគ្រតូវែតពិចរ

នូវលទធផលបនទប់ពក ី រសេ្រងគះេនះ

ខ្លះឲយផលល្អដល់ខួ ន ្ល

េ្រពះករសេ្រងគះ

ករសេ្រងគះខ្លះឲយផល

្រកក់ដល់ខួ ន ្ល

វញ ិ ដូចបុរសេ្របសសត្វខ្លឲយរស់េនះឯង។ េន្របេទសឥ មនជនជតឥ ិ

្ឌ

្ឌ មនក់េគរពពស់ ៃថងមយ ួ បនេឃញ ើ ពស់មន

ពស ិ មួយេដកសមងំ

លេភ្ល ងេនកែន្លងមួយ

ក៏ចប់យកមកេដកេនកនុងមុងជមួយខ្លួន

ក៏មនចិត្ត

ក៏្រតូវពស់ចឹក

ណិត

្ល ប់

កនុងមុងេនះេទ។ េនះជជំេនឿនង ិ សកមមភពលងងេ់ ខ្លែដលេធ្វើ ឲយអន្ត យដល់ជីវតខ្ល ិ ួ ន។ េនកនុងធមមបទៃនគមពរី ្រពះពុទធ

មនដំ

លេរឿងនងកុណ្ឌលេកសី។

មនដំ

សន

លេរឿង

យ៉ងសេងខបថ នងកុណ្ឌលេកសីជកូនេសដ្ឋី ៃថងមយ ួ នងសថិត

េនេលើ្រប

ទ្រកេឡកេឃញ ើ េចរមនក់ែដលេគបេណ្តើរយក

េទេធ្វើេទស ក៏េកើតចិត្រ្ត ស េទេ

48

ះយកមកេធ្វប ើ ។ ី្ត

ញ់ េចរេនះ ក៏ឲយេគយក្របក់

េនជមួយនងមន ិ បនយូរ េ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

យ វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

េចរជអនកគមនបុណយមករស់េនជមួយអនកមនបុណយគឺនង

កុណ្ឌលេកសី េចរក៏េកត ្ត ផ ុ កមនគំនត ើ ចត ិ អ ិ គត ិ ខុសថ េបើ អញេបកនងេនះយក្របក់េទចយ យែតមនក់ឯងវញ ិ

្រប

េសើរជង។ គត េចរក៏នយ ិ យ៉ងេនះេហយ ើ ិ យបេញជតនងថ

កលខញុំជប់េទស

ខញុប ំ នបន់្រសន់អក ន

បនរួចចកេទសខញុំនង ឹ េទ

េទសេហយ ើ ខញុំនង ឹ េទ

េនេជើងភនថ ំ

េបើខុ ំញ

បំណន់ ឥឡូវេនះខញុំបនរួចចក

បំណន់ សូ មនងេស្ល កពក់ឲយ

្អ ត

បតពក់មសេព្រជែដលមនតៃម្លឲយេ្រចើន េហើយេយង ើ ទំងពីរ នក់េទ

បំណន់ជមួយគន េ

មួយេឡើយ។ នងក៏េជឿេចរេ េឡយ ្ល ើ ក៏េរៀបចំខួ ន្របណ

យមន ិ ឲយមនអនកកំដរេទជ

យមន ិ នឹកគិតថ េចរបេញជត

មេចរបងគប់ េហយ ើ េធ្វដ ើ ំេណើរេទ

កែន្លងែដលេចរបង្ហញ្របប់។ លុ ះេទដល់េហើយ េធ្វឲ ើ យនង

្រស

ង ំ កំងេ

យេចរបន្របប់នងថ

េយង ើ នំនងមកទី

េនះ ពុំែមនបន់្រសន់អីេ្វ ទ គឺនន ំ ងមកសម្លប់។ នងមនករ ភ័យតក់សុ តក៏ ្ល នយ ិ យេទកន់េចរេ

យក្តរី នធតថ ់

េតអ ន ើ ក

នងពក់មកេនះ

មចយ យ

មបំណង

សម្លប់ខុ ំេញ តើបំណងអ្វី េចរេឆ្លើយថ ខញុំចង់បនមសេព្រជែដល េដម ើ បយ ី កេទ

េយង ើ ។ នងនិយយថ ែ្រកងអនកជប្តីខុ ំញ អនកចង់បនអ្វីក៏ េ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

49 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

យកបន

ែបប

ម្របថន េហតុដូចេម្តចបនជសម្លប់ខុ ំញ នងនិយយ

ក៏េចរ

្ត ប់ពុំបនេឡយ ើ ។ េទប ើ នង្របមូល

ម រតឲ ី យ

រងមំ េនចំេពះមុខេ្រគះថនក់ដល់ជវី តេនះ ្រតូវយកបញញមកេ្របើ ិ ឹ

ពិចរ

េទើបេឃើញលបច ិ មួយេដើមបស ី ម្លប់េចរកំ

គត ិ េឃញ ើ េហយ ើ េទើបនងនិយយេទកន់េចរេ

ចេនះ។

យសំ ដីទន់ភ្លន់

ថ មុននង ំ ូ មខមេទសអនកជ ឹ អនកសម្លប់ខុ ំញ អនុញញតឲយខញុំ ស

មុនសិន

េ្រពះេនេពលែដលេយង ើ ទំងពរី នក់បនគនជប្ត្រី ប

ពនធ ែ្រកងខញុំ្រប្រពត ្ត ង គ េទេលើអក ន សូ មអនកអត់េទសឲយខញុំ កុំឲយ ឹ ឆ ខញុំមនកមមេពៀរេទអនគតេទៀត។

បបកមម

មឲយផល

េចរអស់លកខណ៍ សីចុះ

ក៏េជឿសំ ដន ី ងឲយនងេធ្វើ

មបំណង។

ំ ថម េនេពលែដលនង ព ំ ទ ័ ជ ធ ុំវញេចរេនះ គេឺ ចរអងគុយេលើផទង ិ ែកបរេ្រជះមួយ។ េនេពលែដលនងសំ គល់េឃើញថ េចរកំ ពុងែតអងគុយ

ទម្លក់េ្រជះេ

្ត ប់នងេភ្លចខ្លួនេហយ ើ

យៃដទំងពីរយ៉ងអស់ទហ ំ ឹង។ េចរក៏ធ្លក់េទ

កនុងេ្រជះយ៉ងេ្រជទងគិចនង ឹ ថម េរឿងេនះក៏ឲយេមេរៀនថ

ម នែតេចរ

ចលះបង់អំេពើ

ឲយេគយក្របក់េទេ

50

នងក៏ខំ្របង ឹ ្រចនេចរ

្ល ប់កុ ងេពលេនះេទ។ ន

ដំបូងនងកុណ្ឌលេកសីគិតខុស ្រកក់របស់ខួ ន ្ល មនចត ិ ្ត

ណិត

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ 

ះឲយរួចចកេទស រហូតដល់យកេធ្វើជ េ


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

ប្តីេទៀតផង ែតជនអកតញញូ េនះ មន ិ ្រតឹមែតមន ិ ដឹងគុណនងេទ

ែថមទំងមនគំនត ិ សម្លប់នងេទៀត។

ដូេចនះេហយ ើ បនជ

កេពលថ កុំេជឿទុកចិតជ ្ត នពលែដលធ្លប់្រប្រពឹត្ត

្រកក់

េហយ ក៏ដូចជកុទ ំ ុកចត ើ មន ិ ទន់បនអប់រ ំ មផ្លូវធម៌េនេឡយ ើ ិ ្ត

សត្វមនចងកូមមនខ្លជេដើម។ ទប ី ំផុត នងកុណ្ឌលេកសីបន

េគចផុតពេី សចក្តី

្ល ប់

េនះមុន។ េពលេនះ ពរសព្វ ផុតពី

យេ្របល ើ បច ិ សម្លប់េចរកំ

រុកេខ ទវ

ែដលរក ៃ្រពភនេំ នះ បនឲយ

ធុករដល់នងែដលេ្របប ើ ញញេ

្ល ប់បន។ េ

យេនឿយ

ះ្រ

យកនុងកមេ

យជវី តខ្ល ិ ួ នឲយ

កុណ្ឌលេកសីបនសុំ អនុញញតពី្រពះពុទប ធ ស ួ ជភក ខ ី ិ ុន ្របតប ិ ត្តធ ិ ម៌ បនេ

កយ ី ៍ នង េហយ ើ ខំ

ទប ី ំផុតបនសេ្រមចជ្រពះអរហន្តកត់កេិ លស

ច់ខត ដល់នូវទីបំផុតទុកក ខ ុ ងេពលេនះេទ។ ន

មនេរឿងមួយេទៀតដំ

កំពុងេដញចប់កណុ ្ត រមួយសុី

លថ មនឥសីមយ ួ អងគេឃញ ើ ឆម េ

ជប់កណុ ្ត រេនះឲយក្លយជឆមដូចគន

កមន្រពះទ័យ

ណិតក៏

េដើមបឲ ី យេគចផុតពឆ ី ម ចប់

សុី ។ ៃថងេ្រកយ មនែឆកមយ ួ េដញចប់ឆមែដលពីេដើមជកណុ ្ត រ

ឥសីកជ ៏ ប់ឲយេទជែឆកដូចគន។ ៃថងេ្រកយមកេទៀត មនខ្លមួយ

េដញចប់ែឆកសុីេទៀត ឥសីកជ ៏ ប់ែឆកឲយេទជខ្លដូចគន។ បនទប់ េ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

51 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

ពីរច ួ េ្រគះថនក់ ខ្លែដលឥសីជប់េនះេ្រសកឃ្លនចំណី ក៏បង ៉ េ

តេទស្រងគបច ់ ប់ឥសីែដលជប់ខួ នេនះសុ ្ល ីជ

រ។

ឥសីបន្រជបក៏គិតថ ឯងខំជយ ួ សេ្រងគះជីវត ិ ជេ្រចើនេលើក

េ្រចន ើ ្រគ

ង ំ ពក ី ំេណើត ជសត្វកណុ ្ត ររហូតជប់ ឲយេទជ

សត្វខ្លេដើមបឲ ី យេគចផុតពីេសចក្តី

្ល ប់

ឥឡូវេនះ មន ិ ្រតឹមែត

មន ឹ គុណេទ ែថមទំងចង់សុីឯងជចំណីេទៀត េណ្ហើយជប់ ិ ដង ឲយេទជសត្វកណុ ្ត រវញេទ។ ិ

បនទប់ពប ី នក្លយខ្លួនជកណុ ្ត រ

វញ ិ ក៏នក ឹ េអៀនខមស រួចរត់ចូលៃ្រពែកបរេនះបត់េទ។ មនុស

ដូចសត្វកណុ ្ត រេនះ ក៏មនខ្លះេនកនុងសងគមមនុស េពលបនេធ្វើ

ធំមនបុណយមនយសសក្តិ្រទពយសមបត្តិ េភ្លចកំេណើតេដើមរបស់

ខ្លួនែដលតូចទបទន់េខ យ ជសត្វរមល ិ គុណ ក៏ដល់នូវេសច ក្តីវនសខ្ល ិ ួ នេនទីបំផុត។

EEEEE

52

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

១៣- សីល៥របស់្រពះពុទធ សីល៥ជេគលសីលធម៌របស់មនុស

សន ែដល្រពះពុទប ធ ន

បេ្រង នឲយមនុស ទូេទ ជពេិ សសឲយពុទប ធ រស័ ិ ទ្រពះអងគេគរព

កន់្រគប់គនអស់កលជនិចច េហយ ធ រស័ ើ សីល៥េនះ ពុទប ិ ទជ

្រគហស្តែតងែតទទួលសមទនព្រី ពះសងឃបនទប់ពន ី មស ករ

រួច ល់េពលេធ្វើបុណយទនកនុង្រពះពុទធ

ដល់េចតនល្អេវៀរចកេសចក្តី

្រកក់

សន។

សីលបន

មផ្លូវកយនង ិ ច។

សីលមនន័យេ្រចើនយ៉ងគឺ សីលនំ សីលមនន័យថ្រប្រកតី

បនដល់្រប្រកតខ ្ត ជ ្អ ្រប្រកត;ី សិរេ ្ឋ សីល ី ងល្អ គ្រឺ ប្រពត ឹ ល

មនន័យថជកំពូល គឺេបើមនសីលេហើយ កុសលដៃទេទៀត

រែមងេកត ើ មន; សីសេ ្ឋ សីលមនន័យជ្របធន គេឺ បម ើ ន សីលជ្របធនដឹកនំេហើយ កុសលដៃទេទៀតរែមងេកើតមន;

សីតលេ ្ឋ សីលមនន័យថ្រតជក់ គប គ មនសីលរែមង ឺ ុគល មនចិត្រ្ត តជក់មន ិ េក្ត្រក

មនកំហុស។

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

្ត យេ្រកយេ

យខ្លួនមន ិ

53 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

សីល៥មនសិកខបទ៥ គឺ៖ ១. ប

្រស

តិប

មមន ិ ឲយសម្លប់គន គឺ

េវរមណី

មមន ស សត្វទូេទែដលមនជីវតសញ ញ ិ ិ ិ ឲយសម្លប់ជីវតមនុ ញ់ ជវី តចង់ រស់មន ិ ិ ចង់

្ល ប់ មនករភ័យតក់សុ តចំ ្ល េពះ

ជញករគំ មកំែហង្រគប់យ៉ង។ ករែដល្រពះពុទធ

មមន ិ ឲយ

សម្លប់គឺជករេគរពជវី តអន ិ កដៃទ ករសម្លប់េឈមះថ រ ំេ

េលើជីវតអន ិ កដៃទ េ្រពះមនុស សត្វ្រគប់រូបមនសិទិរធ ស់េនដូច គន។ ផ្លូវ

ច្រក េគបេងកត ើ ចបប់បេងកត ើ ប៉ូលីសេដម ើ បក ី រពរ

សន្តស ិ ុ ខជូន្របជពលរដ្ឋ កុំឲយមនករសម្លប់គន។ ដូេចនះ េបើ

មនុស ទំងអស់កន់សិកខបទទី១េនះរបស់្រពះពុទធ គម ឺ ន ិ សម្លប់

គន ពិតជជួយស្រមួលដល់ផូ វ្ល

ច្រក មន ិ ចំ

យ្របក់

កសបេងកើតប៉ូលិសេដើមបប ី ្រងកបអនកសម្លប់េឡយ ើ ។ ២. អទិននទន េវរមណី

សមបត្តអ ន ដៃទ ិ ក

ែដលេគមន ិ បនឲយេ

យេចតនលួ ច។ ករ

មមន ិ ឲយកន់យក្រទពយ យកយឬេ

មមន ិ ឲយលួ ច គឺជករេគរពកមម

សិទ្រិធ ទពយសមបត្តអ ន ដៃទេ ិ ក

យ្រតូវគត ិ ថ ខ្លួន្រស

ចត ិ ែ្ត បបេនះដូចគន។ ផ្លូវ

ច្រក រដ្ឋបនចំ

សមបត្តិរបស់ខួ នម ្ល ន ិ ចង់ឲយបត់បង់យ៉ង

54

យ ច

ញ់ ្រទពយ

អនកដៃទក៏មន យថវកជ ិ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

េ្រចើនកនុងករប្រងកប េចរលួ ច េចរប្លន់ េចរឆក់ ករេកង្រប

វញច ន៍គន្រគប់ែបបយ៉ង។ េបេើ ចរជ្របជជនធមម

្រសណុក

ប្រងកប ប៉ុែន្តេបើអក ន រដ្ឋករសុី សំណូកពុករលួ យ ពិបកប្រងកប ស់។ ដូេចនះ េបេើ គកន់សិកខបទទ២ ្ល ់ បញ្ហដូច ី កុំលួចកុំបន

េពលមកេនះពុំេកើតមនេឡើយ

ជករជួយស្រមួលដល់ផូ វ្ល

របស់ខួ នន ្ល ង ិ របស់ជតិ

មក

ច្រកមន ិ ឲយមនករភ័យខ្លចពក ី របត់បង់្រទពយសមបត្តិ េទ

ផទះេឡយ ើ េ្រពះគមនេចរលួ ច។ ៣. កេមសុ មិចឆច

កូនប្តីអក ន ដៃទ

មន ិ ចំបច់ចក់េ

េវរមណី េវៀរចកករលួ ច្របពនធ

គឺជករេគរពកមមសិទិៃធ នកូន្របពនធនិងប្តីរបស់

អនកដៃទ។ មួយភគធំៃនជេម្លះរហូតដល់េកត ើ ហង ឹ

ពីកររ ំេ

ភផ្លូវេភទេនះឯង េបើេគេគរព

បញ្ហពយបទគនេ

គេឺ កត ើ មក

មសិកខបទទី៣េនះ

យអំេពល ើ ួ ចសម្លប់ ករជះទក ឹ

គននិងេ គេអដពុំេកើតមនេឡើយ។ ៤. មុ

សុី ដ

ក់

ទ េវរមណី េវៀរចករេពលពកយកុហក

ពកយពុំពិត េ្រពះេបើេគយកេទេធ្វើ

មនំឲយខូច្របេយជន៍េគ។

ករេពលពកយពុំពត ្ត ន នំឲយែបក ិ នំឲយមនុស ែលងទុកចត ិ គ មគគីគន។ ចំេពះបញ្ហជតិ េបអ ន ដឹកនំេ ើ ក

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

ម ះ្រតង់នង ឹ ្របជ

55 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

ពលរដ្ឋ

េពលពកយពិត

ពុំភូតកុហក្របជពលរដ្ឋែដលមន

លកខណៈេធ្វ្រើ បជភថ ិ ុតិ េនះ

មគគជ ី តន ិ ង ិ ឯកភពជតរិ ែមង

េកើតមន។

៥. សុ េមរយមជជបបមទ ្ឋ ន េវរមណី េវៀរចកករ

ផឹកករជក់េ្រគ ង្រសវងេ្រគ ងេញ ន្រគប់្របេភទ។ ឹ ឲយកន្លងសិកខបទទ៥ ី េនះ មនេទស៦យ៉ងគឺ ចំ

្រគួ

រេលើសករចំ

េបើ្រប្រពឹត្ត យថវក ិ

នំបេងកើតជេម្លះ នំឲយេកត ើ

យធមម

េ គ ខូចេករេឈ ្តិ៍ ម ះ បង្ហញេករខ ្តិ៍ ម ស នង ិ េធ្វឲ ើ យេខ យ្របជញ ម រត។ ី

ដូចបនេពលមកេហើយ

បង្ហញប៉ុេ

្រគន់ែតេលើកយកសីល៥មក

្ណ ះ បញជក់ថ្រពះពុទធ

សនមនធម៌អប់រ ំមនុស

កនុងសងគមឲយមនសុ ខសន្តភ ិ ពរស់េនជមួយគន���របកបេ

សុ ខដុមរមន។

DDDDD

56

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

១៤- ចរ ិយ៣យ៉ងរបស់្រពះពុទធ ្រពះពុទ្រធ គប់្រពះអងគែតងមនចរយ៣យ ៉ ងគឺ ពុទធតថចរ ិយ ិ

ករ្រប្រពឹតេ្ត ដើមប្រី បេយជន៍ឲយបន្រ

ស់ជ្រពះពុទធ

ញតតថ

ចរ ិយ ករ្រប្រពត ើ បជ ឹ េ្ត ដម ី ្របេយជន៍ដល់្រពះញតិ េ

ចរ ិយ ករ្រប្រពឹតេ្ត ដើមបជ ី ្របេយជន៍ដល់សត្វេ

ទ១ ្ល ី ជ្របេយជន៍ផទល់ខួ ន្រពះអងគ

េយជន៍្រពះញតិនិងសត្វេ

កតថ

ក។ ចរយ ិ

ចរយទ ២ ិ ី នង ិ ទ៣ ី ជ្រប

ក គឺ្របេយជន៍អក ន ដៃទ។

េសចក្តព ី ត ិ មុននង ឹ ជួយអនកដៃទ្រតូវែតជួយខ្លួនឯងជមុនសិន។

ដូចជជួយអនកដៃទេ

យកម្លង ំ កយ ្រតូវែតខ្លួនឯងមនកម្លង ំ

កយមំមន ួ មនសុ ខភពល្អ។ ជួយអនកដៃទេ

្រតូវែតខ្លួនឯងមន្រទពយសមបត្តិ។ ជួយអនកដៃទេ

្រតូវែតខ្លួនឯងមនចំេណះេចះដឹង។ យ៉ង

ែដលមនសមតថភព លុ ះ្រ

មញ ្រពះសមពុទធ ិ

ស់ជ្រពះពុទជ ធ មុនសិន។

១. ចរ ិយទីមួយៃន្រពះអងគ គក ឺ រក

ជ្រពះពុទ។ ធ ្រពះអងគបន

យចំេណះវជ ិ ជ

ចសំ ែដងធម៌េទសនេ្របសសត្វបន

ែត្រពះអងគបន្រ

រក្រពះធម៌េដើមបរី ំេ

យ្រទពយសមបត្តិ

ង ំ ្រពះទ័យជ

ងឲយបន្រ

ស់

ទភ ិ ព គក ឺ រែស្វង

ះខ្លួន្រពះអងគឲយេចញចកទុកក ខ ុ ងវដ្ត ន សង រ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

57 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

គឺករេកើតចស់ឈឺ ខ្លួនេឡយ ើ

្ល ប់។

គមន្រស

បនជ្រពះេពធស ិ ត្វខំក

ញ់ អីេ្វ សមើនឹង្រស

ញ់

ងបរមធ ី ម៌មនទន

បរមជ ី េដើម បនទទួលទុកខេវទនអស់េពលដ៏យូរជេ្រចើនជតិ។

បនទប់ពប ី នក ផុត

ងបរមធ ី ម៌បរបូ ិ រណ៌េហយ ើ

្រពះេពធស ិ ត្វបនពយយមពិេ

យ៉ងេដម ើ បែី ស្វងរកករពត ិ េនះ។

សិទត ធ ថ

សិក ពេិ

ឧទទក ពេិ

បនទប់ពីបនបួសជ

េនជតជ ិ ទប ី ំ

ធេ

យវធ ិ ី្រគប់ែបប

ដូចជ្រពះេពធស ិ ត្វ្រពះ

បសឥសីេហយ ើ

ធេធ្វស ើ មធជ ិ មួយ្រគូពរី នក់ គឺ

្រពះអងគបន រ

បសនង ិ

បស ែដលមនេឈមះលបក ន យេនះ។ បនទប់ពី ី ុ ងសម័

ធពុំេឃញ ើ ធម៌្រ

េហើយេធ្វើករពិេ

ស់ដង ឹ

ធេ

េទប ើ ្រពះអងគ

ចរយទំងពរី

យខ្លួន្រពះអងគវញ។ ្រពះអងគេធ្វើទុករក កិរ ិ ិ

យ គជ ើ តច ឺ អំេពែើ ដលេគក្រមេធ្វេើ កត ើ ដូចជដកដេង្ហម ិ ៗបនថយ

ចង្ហន់ជេដម ើ ។ េ វធ ិ ខ ី ុសមន ិ

ច្រ

យ្រពះអងគ្រជបថករ្រប្រពឹតែ្ត បបេនះ ជ

ស់ដង ឹ បន

េទប ិ េី នះ ើ ្រពះអងគលះបង់វធ

េចលេហយ ើ េ្របើបញញពិចរ

ពេិ

ធផ ន ំ ង ឹ បរមធ ី ម៌ែដល្រពះអងគក

្រពះអងគបនរកេឃើញផ្លូវ្រ េហយ ើ ្រពះអងគ្របតប ិ ត្តិ

58

ជថមីេទៀត។ ស់ដឹង

ងពជ ី តម ិ ុនៗផង

គឺមគគ្របកបេ

មផ្លូវេនះ ក៏បន្រ េ

លទធផលៃនករ យអងគ៨

ស់ដង ឹ ជ្រពះសមម

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

សមពុទធ។ ដូេចនះបញជក់ថ ករ្រ

្រកនង ឹ បន្រ

្រពះអងគបនរ ំេ េ

ព្រី បិ

ស់ដឹងជ្រពះពុទជ ធ ករ្រក គឺ

ស់ជ្រពះពុទ។ ធ េនេពល្រ

ស់ដង េឈមះថ ឹ

ះខ្លួន្រពះអងគេចញចកទុកម ខ នជតិទុកជ ខ េដើម

ច់ខតេហយ ើ ។

២. ចរ ិយទីពីរៃន្រពះពុទធ គស ឺ េ្រងគះ្រពះញតិ។ បនទប់

ស់ដង ឹ េហយ ើ

្រពះអងគបនយងេទេ្របសពុទម ធ

នង ិ ្រពះញតវិ ង ដៃទេទៀត ឲយ្រ

ទុកម ខ នជតទ ខ េដម ើ េ ិ ុកជ

នង ិ

ស់ដឹងធម៌េហយ ើ រួចចក

យករសំ ែដងធម៌េទសន។ កតញញូ

ករដឹងគុណជធម៌របស់បណ្ឌិតដូច្រពះពុទធ្រពះបរម្រគូជេដើម។

យ៉ង

មញ ិ ទំនក់ទំនងរ ង្រពះម

្រពះបិ

នង ិ ្រពះញតិ

វង ែដលធ្លប់មនគុណចំេពះ្រពះអងគកលេនជ្រគហស្ត ្រពះ អងគបនតបគុណេនះវញេ ិ បយគឺ្រពះធម៌េទរកកររ ំេ

យករពនយល់ែណនំ្របប់មេធយ ះទុក។ ខ ្រពះសកមមភពេនះរបស់

្រពះពុទម ធ ន ិ េឈមះថ្រពះអងគនយ ិ ម្រពះញតេិ ឡយ ើ

ែតជភរ

កិចច ច ប ំ ច់ែដល្រពះអងគ្រតូវបំេពញ ែដលជអងគរបស់បណ្ឌិត។

៣. ចរ ិយទី៣របស់្រពះពុទធ គក ឺ រសេ្រងគះមនុស សត្វ

ទូេទ។ ទនទឹមគននឹងករសេ្រងគះ្រពះញតិ ្រពះអងគបនេ្របស មនុស សត្វទូេទេ េ

យ្រពះទ័យករុ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

ណិត

សូ រមនុស

59 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

សត្វែដលកំពុងវលេក ិ ិ ើតវល

្ល ប់កុ ងវដ្ដ ន សង រ។ ្រតង់ពកយថ

្រពះអងគទូនមននូវសត្វែដលមនឧបនស ័ គួរនង ិ យ ឹ ទូនមនបន

េនះ កនុងន័យថ សត្វេនះមនឧបនិស យ ័ គធ ឺ ្ល ប់បនេធ្វើទន

សីលភវនពម ី ុនមក

េទប ើ ចប់

រមមណ៍ចំេពះ្រពះអងគទទួល

យកធម៌េទសនរបស់្រពះអងគេទ្របតិបត្តិ។

ធ្លប់េធ្វល ្អ ម ើ ព ី ុនមកេទ ពប ិ ក្រពះអងគទូនមន មន ិ

្ត ប់មន ិ េជឿ្រពះអងគ េ

េបើសត្វេនះមន ិ ស់ មនសត្វខះ្ល

យពួកេគ្របកន់ទដ ្ឋ នជំេនឿមួយ ិ ិម

យ៉ងមំេហយ ្រតង់េនះេហើយែដលេពលថ សត្វគមនឧបនិ ើ

សយ ័ គួរឲយ្រពះអងគទូនមនបនេឡយ ើ ។

្រគប់្រពះអងគែតងមនករ េរសមុ ខ ើ

ណិត

េសចក្តព ី ត ិ

្រពះពុទធ

សូ រចំេពះសត្វជទូេទមន ិ

ប៉ុែន្តលុះែតសត្វេនះេចះជួយខ្លួនឯងផងេទប ើ ្រពះអងគ

េ្របសបន។

ពកយថសត្វែដលេ្របើកុ ងទ ន ីេនះ

េពះអនកែដលេកត ើ កនុងភពទំងបី ដូចជមនុស េទវ

្រពហមជេដើម

គឺេ

បនចំ

គអ ន ែដលជប់ចត ្ត ុ ងភព ន ឺ ក ិ ក

ឯសត្វតរិ ចឆនក៏ ប់បញចូ ល

កនុងពកយេនះែដរ។ េ្របព ើ កយែតមួយ គ្រឺ ពះពុទេធ ្របសសត្វ េ បនអនកែដលេទេកើតកនុងភពទំងអស់។

ែដលែលងេឈមះថសត្វ េហើយ។

60

មនែត្រពះនិព្វនេទ

េ្រពះ្រពះនព ិ ្វ នរលត់ត

ដូចបនេពលមកេហើយ េ

្រពះអងគបនក

្ហ កនុងភព

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

ងអស់ វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

េពលដ៏យូររហូតបន្រ

ស់ជ្រពះពុទេធ នះ

សត្វឲយេចញចកទុកខ

ចំែណក្រពះបេចចកពុទប ធ នសេ្រមច្រពះ

អរហន្តែតខ្លួនេ

ពុំមនសមតថភពសំ ែដងធម៌េទសន

េ្របសសត្វបនេឡយ ើ ។ េ

រករផ ព្វផ យធម៌េទសន

របស់្រពះអងគេនះេហើយ បនជមនុស កនុងេ

នក់បនទទួលកន់្រពះពុទធ សនបនលូ ត េមរក។ ិ

គឺបំណងេ្របស

ក ប់រយ

សន េហយ ើ សព្វៃថងេនះ្រពះពុទធ

ស់យ៉ងខ្លង ំ េនទ្វប ី អរី ុប៉ នង ិ េនសហរដ្ឋ

DDDDD

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

61 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

១៥- អធិបេតយយធម៌៣យ៉ង

ធំ,

អធប ិ េតយយធម៌៣យ៉ងគឺ អ ្ត ធិបេតយយ ករយកខ្លួនជ េ

កធិបេតយយ

ករយកេ

កជធំ,

និងធមមធិប

េតយយ ករយកធម៌ជធំ, ទំង៣េនះជែផនកកុសល។ េសចក្តី

ថ ករយកធម៌ទង ំ បីេនះ ធម៌ នំមន ិ ឲយេធ្វអ ើ ំេពប ើ ប។

មួយមកេធ្វើជធំជមូល ្ឋ ន

១. អ ្ត ធិបេតយយ ែ្របថ ករយកខ្លួនជធំ គឺមន ៊ ន ិ

្រប្រពត ឹ ្ត

្រកក់េ

ករពច ិ រ ្រកក់េ

យយកខ្លួនឯងជធំ

ែដលមនលកខណៈៃន

៤ែបបគឺ ១-ជតិបចចេវកខិ ្វ ពុំ ៊ ន្រប្រពឹត្ត

យពច ិ រ

ជត្រិ តកូលពូជអមបូរថ

ម អញេកត ើ

មកមនជតិ្រតកូលពូជអមបូរវង ្រតកូល

ង ំ ពីជីដូនជី

េបើ

ក់ដូចជបេនថកតៃម្ល

ធ្លក់មនេករេឈ ្តិ៍ ម ះលបថ ី

ម អញ្រប្រពត ឹ េ្ត ធ្វអ ើ ំេពើ

មក

ជ្រតកូលមនពូជអមបូរល្អ្រតម ឹ ្រតូវ ្រកក់េទ

ៃនវង ្រតកូលែដលធ្លប់្រប្រពត ្ត ្អពេី ដម ើ មក។ មួយេទៀត ពច ឹ ល ិ រ ថ

ម អញបនេកត ើ មកជមនុស េនះ

េណើត្របេសើរជងកំេណើតសត្វតិរចឆន

ចត់ជមនកំ

គួរ្រប្រពឹតម ្ត នុស ធម៌

មន ន ិ គួរ្រប្រពឹតេ្ត ធ្វអ ើ ំេពេើ ថកទបែដលផទុយអំពីកំេណើតៃថ្លថូ រេនះ

62

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

េឡើយ។

កលេបើពិចរ

បប។ ២-វយបចចេវកខិ

ពច ិ រ

ក៏មន ៊ នេធ្វើអំេពើ ិ

័ នូវវយឬ

យុរបស់ខួ ន ្ល

័ ម អញមនវយកន់ ែតចស់េហើយ មន ិ គួរ្រប្រពឹត្ត េធ្វើអំ

ថ េពើ

េឃញ ើ ដូេចនះ

័ ្រកក់េឡយ គួរសន េំ សចក្តល ើ ។ កនុងវយេនះ ី ្អ េ្រពះេសចក្តី

្ល ប់កន់ែតមកជិតេហើយ។

កលេបើពិចរ

េឃញ ើ ដូេចនះ

ក៏លះបង់អំេពប ិ រ ើ ប។ ៣-សូរភវំ បចចេវកខិ ្វ ពច

េសចក្តេី ក្ល វក្លនង ្ល ិ យសស័ករិ្ត បស់ខួ នថ

នូវ

ម អញជអនកដឹក

នំេគ មនយសស័កម ិ្ត នេសចក្តេី ក្ល វក្ល្រគប់ទក ី ែន្លង មនេគ េគរពេ្រចន ើ

គួរែតេធ្វច ថូ រឲយបនល្អ ន ើ រយមរយទឲយបនៃថ្ល ិ

េឡើងែថមេទៀត។ េបើ

ម អញ ជអនកដឹកនំេគ ែបរេទ្រប្រពត ឹ ្ត

េធ្វអ ិ េឈមះថ ើ ំេពេើ ថកទប េធ្វឲ ើ យេគមនទុកេខ ទវញ

ម អញ

សម្លប់ខួ នឯង ្ល គឺសម្លប់កិតិយ ្ត សរបស់ខួ នេទវ ្ល ញ ិ េ្រពះថ េបើ ចង់បនសុ ខខ្លួនឯងេទេបៀតេបៀនអនកដៃទ ពុំបនេសចក្តស ី ុខ

េឡើយ េឈមះថជអនកស្អបខ ់ ួ នឯងេទវ ្ល ញ ិ េ្រពះបន្រប្រពឹតេ្ត ធ្វើ េហតុែដលនំឲយមនទុកដ ខ ល់ខួ ន។ ្ល កលេបព ើ ច ិ រ េវៀរចកអំេពើ

កខិ ្វ

ពច ិ រ

ដូេចនះ ក៏

្រកក់ខមសមន ៊ នេធ្វើ។ ៤-ពហុស ចចំ បចចេវិ នូវចំេណះេចះដឹងរបស់ខួ នថ ្ល

ម អញបន

េរៀនសូ ្រតេចះដឹងេ្រចើន ជអនកដឹងខុសដឹង្រតូវដឹងេហតុលេ្អ ហតុ េ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

63 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

្រកក់

គួរែតយកចំេណះេចះដឹងេនះមកជួយខ្លួនឯងនិងជួយ

សេ្រងគះអនកដៃទ ជពេិ សសជួយ្របេទសរបស់ខួ ន។ ្ល កលេបើ ពិចរ

ដូេចនះ ក៏មន ៊ នេធ្វើអំេពើបប។ ិ

លកខណៈៃនករពច ិ រ

ែ្របថយកខ្លួនឯងជសមុ ្ឋ នកនុងករពច ិ រ

្ឋ ន

អំេពប ើ ប។ កែន្លងខ្លះេ ៊ ន្រប្រពត ឹ េ្ត ធ្វ។ ើ ្រកក់េ

ៃនករពិចរ

មន ិ េធ្វើ

ថ ហិរ ិ ែ្របថខមសអំេពប ើ បមន ិ

កធិបេតយយ ែ្របថ យកេ

២. េ

េធ្វអ ើ ំេពើ

ទំង៤ែបបេនះ ជអជឈត្តិកសមុ

កជធំ គម ៊ ន ឺ ន ិ

យយកសងគមមនុស ជធំ ែដលមនលកខណៈ ៤ែបបគឺ ១-ពុំ

៊ ន្រប្រពឹត្តេធ្វើអំេពើ

េ្រពះខ្លចខ្លួនឯងទេិ តៀនខ្លួនឯងបន ខ្លួនមនវបបដ ិ ិ

រេក ី ្ត ្រក

េហយ ើ អំេពើ

្ត យេ្រកយេ

្រកក់

្រកក់នឲ ំ យ រែតកំ

ហុសរបស់ខួ នែដលបន្រប្រព ្ល ត ្ត ន្លងមកេហយ ឹ ក ើ ។

កលេបព ើ ិ

េកត ើ េឡង ើ បន។ ២-ពុំ្រប្រពឹត្តេធ្វើអំេពើ

េ្រពះខ្លច

ចរ

ដូេចនះ

ក៏បេងកើត

សងគមមនុស ជពិេសសេ ្រកក់្រប្រពត ឹ េ្ត ធ្វេើ

្រប្រពឹត្តេធ្វអ ើ ំេពើ

64

ម រតី្របុង្របយ័តនមន ិ ឲយអំេពើ

កអនកសបបុរសរះគន់ េទះបីអំេពើ ិ

យគមនអនក

្រកក់

្រកក់

្រកក់

ដឹងក៏េ

យ។ ៣-ពុំ

៊ន

េ្រពះខ្លចមនេទសកនុងបចចុបបនន េ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

ដូចជេគចប់េធ្វើេទសធងន្រ់

មកំហុស្រសប

មចបប់

៊ ន្រប្រពឹត្តេធ្វើអំេពើ

្រកក់ េ្រពះខ្លច

មនេទសកនុងអនគតជតិ មនធ្លក់េទេ

យទុកក ខ ុ ងនរកជ ន

របស់រដ្ឋ។ ៤-មិន េដម ើ ។

លកខណៈៃនករពច ិ រ ្ឋ ន

ទំង៤ែបបេនះ ជពហិទធសមុ

គយ ឺ កអនកដៃទឬសងគមមនុស ខងេ្រកខ្លួនឯងជសមុ

្ឋ នកនុងករពច ិ រ

មន ិ េធ្វអ ើ ំេពប ើ ប។ កែន្លងខ្លះ េ

ឱត្តបបៈ គខ ៊ ន្រប្រពត ឺ ្ល ចអំេពប ើ បមន ិ ឹ េ្ត ធ្វ។ ើ

៣. ធមមធិបេតយយ ែ្របថយកធម៌ជធំ គម ៊ ន្រប្រពត ឺ ន ិ ឹ ្ត

េធ្វើអំេពើ

្រកក់េ

ពកយេ្រប ន្របេ

យយកធម៌ជធំ។ ធម៌កុ ងទ ន ីេនះ សំ េ របស់្រពះពុទែធ ដលជតួពុទវធ ចនៈ

េសចក្តីសេងខបមន៣យ៉ង គឺករ

បំេពញេសចក្តល ្ត យ ី ្អ នង ិ ករជំរះចត ិ ឲ

មមន ិ ឲយេធ្វើអំេពើ ្អ តបរសុ ិ ទធ េ

យក

រួមេ

្រកក់ ឲយ យពច ិ រ

ថ ធម៌ែដល្រពះពុទស ធ ំ ែដងេហើយ ជសចចធម៌នម ំ នុស

សត្វែដល្របតប ខ ិ ត្តឲ ិ យេចញចកទុក។

មំកុ ង្រពះធម៌ ន េនះេហើយ

កលេបម ើ នជំេនឿយ៉ង

េទើបពុំ្រប្រពឹតេ្ត ធ្វើនូវអំេពើ

ខុសផ្លូវធម៌។ ធមមធប ិ េតយយ ជចបប់ធមមជតិ េឃើញេ េ

យ្រពះសមមសមពុទធ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

ឯចបប់ផូ វេ ្ល

វណ្ណ

ែដល

កលែដលរក

កេកើតេឡើងពី

65 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

មនុស របស់រដ្ឋនីមយ ួ ៗ្រពមេ្រព ងគនបេងកើតេឡើងសំ ប់សងគម េរៀងៗខ្លួន ពុំែមនជចបប់មនករពត ិ

ផ្លូវធម៌មនករពិតផង រ ំេ កែន្លង

េនេពលេវ

កលេឡយ ើ ។ ចបប់

ះទុកម ខ នុស សត្វផង េហើយេនទី ក៏

ចយកេទអនុវត្តបន។

ដូេចនះ េបើមនុស សត្វយក្រពះធម៌ជធំ អនុវត្ត

មែត្រពះធម៌

េនះ េគនង ឹ បនេសចក្តស ី ុ ខចំេរនកន ើ ុ ងជវី ភពបចចុបបនន េហយ ើ

នង ខ នជតទ ខ េដើមកនុង ឹ បនសេ្រមច្រពះនព ិ ្វ នរួចចកទុកម ិ ុកជ អវ

នជត។ ិ

សូ មកុំយល់្រចឡំថ អ ្ត ធប ិ េតយយ បនដល់អត្តទតថភព

គឺករគិតែត្របេយជន៍ផទល់ខួ ន ្ល

ឬយកែតគំនិតខ្លួនឯង

្ត ប់អក ន ដៃទ ជគំនត ិ អត្តេនម័តដ ិ ូេចនះេឡយ ើ ។

មន ិ

មពត ិ អ ្ត

ធិបេតយយ ែដលែ្របថ យកខ្លួនជធំេនះ ជែផនកកុសលេ ពច ិ រ

នូវខ្លួនមនលកខណៈ៤យ៉ងដូចេពលមកេហយ ើ មន ិ

េធ្វើអំេពើបបវញេទ ពុំែមនមនន័យ មនៈេលើកដេមកង ិ ើ ខ្លួនឯង

ដូេចនះេឡយ ើ ។

ឯពកយថ

កធប ិ េតយយែដលែ្របថយក

កជធំេនះ ពុំែមនមនន័យថ សេ្រមចអ្វី្រតូវយក

ភគេ្រចន ើ

មរបប្របជធប ិ េតយយដូេចនះេឡយ ើ ។

េតយយ មនន័យថ មន ិ េធ្វើអំេពើបប េ

66

មមតិ

កធប ិ

យខ្លចខ្លួនឯងតិះេដៀល

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

ខ្លួន ខ្លចអនកដៃទរះគន់ ខ្លចចបប់រដ្ឋ ិ

ក់េទស ខ្លចធ្លក់េទ

េហើយវញេទ។ បនេសចក្តីថ ពច ិ ិ រ

អធិបេតយយធម៌ទង ំ បី

យទុកក ខ ុ ងអបយភូ ន ម៤ ើ ដូចបនេពលមក ិ មននរកជេដម

ឬអធប ិ េតយយ

មួយ

ក៏

ចឲយបុគល គ មន ិ េធ្វអ ើ ំេពើបប

អធិបេតយយេនះមនលកខណៈល្អទង ំ បីសំ ប់បុគល គ ពិចរ

គឺ

មន ័ ៃនធម៌ ិ េធ្វអ ើ ំេពើបប ពុំែមនដូចអនកខ្លះអធប ិ បយខុសអតថនយ

េនះកន្លងមកេហយ ើ េទ។

DDDDD

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

67 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

១៦-

សនបនទប់ពីេសចក្តី

អំពី សនបនទប់ពេី សចក្តី

្ល ប់េនះ

្ល ប់

មនទស នៈេផ ងៗ

គន កនុងទីេនះ សូ មេលើកយកែតទស នៈពីរមកអធិបបយ បនទប់

មក

សូ មេលើកយកញណទស នវជ ិ ជ របស់្រពះពុទធ

សន

មកអធិបបយពនយល់អំពីករពិតៃន សនបនទប់អំពីេសចក្តី ្ល ប់េនះ។

សស តទិដ្ឋិ ជទស នៈមួយែដលយល់ថ សត្វ

្ល ប់េទ

ធ្លប់េកត ើ ជយ៉ង

េនែតេកត ើ យ៉ងេនះ ដូចជធ្លប់េកត ើ មក

េនះ េកត ើ េចញពី

សន្រពហមណ៍ ែដលយល់ថរូប ងកយ

ជមនុស

្ល ប់េទក៏េនែតេកើតមកជមនុស ដែដល។ទស នៈ

្ល ប់េទ ចំែណកចិតវ្ត ញ ិ ញ ណឬ

ជភ

បលី ្រពលឹងជភ

តមន ័

មភ

ែខមរ ពុំ

សំ ្រសកឹត អ ្ត

្ល ប់េទេចញពរី ូប ង

កយេទេកត ើ េទៀត េ្រប បដូចផទះែដល្រតូវេភ្លង ើ េឆះ អនកមចស់ ផទះែតងែតេទក

ងផទះថមេី ទៀតជធមម

យល់ថ ចត ិ េ្ត ទៀងមន ិ

្ល ប់េទ

ពុទប ធ នបដិេសធនូវទស នៈេនះ បនទប់ពី

68

្ល ប់េទ

េនះជទស នៈ

មរូប ងកយេឡយ ើ ។ ្រពះ េ

យ្រពះអងគបញជក់ថ

ចត ិ ញ ណក៏រលត់េទជមួយនង ិ វ្ត ញ ឹ រូបែដរ េ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

េ្រពះចិតវ្ត ញ ិ ញ ណេកើតមនេ

កនុងនង ិ ខងេ្រកប៉ះគន

ជេដើម។

យេហតុបចចយ ័

យតនៈខង

េទប ិ ញ ណ ើ េកត ើ វញ

មនចកខុវញ ិ ញ ណ

ឧេចឆទទិដិ្ឋ ជទស នៈមួយែដលយល់ថ សត្វ

សូ នយពុំេកើតេទៀត េ្រប បដូចពួករុកខជតទ ំ ិ ង

្ល ប់េទ

យ េបើ ងប់

េទគមនបន្តកំេណើតេទៀតេទ។ ទស នៈេនះ េ្រចន ើ េចញមកពី ្រកុមវទយ ិ

្រស្តខងសមភរនយ ធ ន ិ ម។ ទស នៈេនះ ្រពះពុទប

្រចនេចលេទៀត េ មនអវជ ិ ជត េទៀត។

យ្រពះអងគេលើកយកេហតុបចចយ ័ គេឺ បេើ ន

្ហ ឧបទននង ិ កមម

នង ិ ឹ មនជវបកតេទ

ញណទស នវិជជរបស់្រពះពុទធ

េនកនុងគមពរី សុ តន ្ត ប ្ត ដ ិ កពុំនយ ិ យថ

សន

សត្វ

្ល ប់េទេកត ើ

េទៀតឬពុំេកើតេទៀតេទ

ែត្រពះពុទេធ លើកយកមូល ្ឋ នមួយសំ

បចចយ ័ េបម ើ នុស សត្វ

េនមនអវជ ិ ជ ត

ខន់ថ េកត ើ េទៀតឬមន ិ េកត ើ េទៀតេនះ សត្វេនះេនបន្តកំេណើតតេទេទៀត

េនះេហយ ើ អរហន្ត។ េ

្រស័យេទេលើេហតុ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

ឧបទន កមម

េបើអស់េហតុបចចយ ័ ទំង

នង ឹ ឈប់បន្តកំេណើតតេទេទៀត

េនកនុងបដិចស ច មុបបទធម៌

្ហ

បនដល់្រពះ

និយយពីេហតុបចចយ ័

69 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

បេងកើតជផលបន្តគន គអ ិ ជ នំឲយមនសងខរ សងខរនំឲយមន ឺ វជ

វញ ំ យមនជ នង ិ ញ ណ រហូតដល់មនជតន ើ បី ិ ឲ ិ មរណៈ។ េដម យល់អំពីបដិសនធិ េតើ្រតូវបន្តរេបៀប

េនះ គួរយល់អំពីខណៈ

ចត ្ត ចចុបបនន គខ ិ ប ឺ ណៈចត ិ ែ្ត ដល្រតូវបន្តេទភពមួយេទៀតេ្រកយ េពលមរណភព

ពុំខុសគនពខ ន ី ណៈចិតែ្ត ដលេកើតរលត់កុ ង

បចចុបបននេនះេទ។ គមនចត ្ត ក ិ ព ី ំេណើតែដលសថិតេនជនច ិ េច ឡយ ើ គច ិ ញ ណែដល ឺ ត ិ វ្ត ញ េចៀក្រចមុះអ

ចេកត ើ េឡង ើ

ក៏េ

្ត តកយនង ិ មេន ប៉ះ

្រស័យែភនក្រត

រមមណ៍ខងេ្រក គរឺ ូប

សេម្លងក្លន ួ ែដលចិតេ្ត ិ រសសមផស នង ិ ធមម (អ្វម ី យ

រមមណ៍) េទើបេកើតចកខុវញ ិ ញ ណេ

ងមកជ

តវញ ិ ញ ណ ឃនវញ ិ ញ ណ ជី ្ហ

វញ ិ ញ ណ កយវញ ិ ញ ណ នង ិ ញ ណ។ ចុះេបើ ិ មេនវញ ខងកនុងទំង៦ែដលសថិតេនកនុងកយែដលជ្រប

វញ ិ ញ ណបន្រតូវ

្ល ប់

េចញេទេកើតេទៀត។ បចចុបបនន មនុស

វញ ិ ញ ណ

េតម ិ ញ ណឯ ើ នវញ

ចិតវ្ត ញ ិ ញ ណេនះ

ក៏ែតងែតេកើតរលត់ជនច ិ េច ទ

ប់បេងកើត

ែដលសល់េន

សូ មបជ េនកនុង ិ ី ីវតរស់ ម

រមមណ៍េផ ងៗ។

្ល ប់គឺករអស់ដេង្ហើមេចញចូលអស់េភ្លង ើ ធតុ គែឺ លងដង ឹ ខ្លួន

គរឺ

យតនៈ

អស់

យទំងរូបរលត់ទង ំ នម

(េវទន សញញ សងខរ វញ ិ ញ ណ)។

70

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

េបើវញ ិ ញ ណកនុងខនធ៥េនះមន ិ េទេកត ើ េទៀតេទ េតើអីេ្វ ទេកើត

េទៀត? គមពរី អភធ ិ មម បញជក់ថ េទះបខ ី នធ៥បន្រតូវ កមមែដលខនធចស់បនក

្ល ប់ ប៉ុែន្ត

ងបនក្លយជវបកសំ ប់បដិសនធិ ិ

េទភពខងមុខេទៀត។ េបជ ើ ើ កមវចរសត្វមនមនុស ជេដម

មុននឹង

្ល ប់ ជវនចិតប ្ត នេ

ងយកនិមត ្ត ីនិមត ិ ប ិ ្ត

មួយ គឺ

កមមៈ កមមនិមិត្ត នង ិ ។ ្ត ខងអំេពជ ិ គតិនិមត ើ កុសលេឃញ ើ

ដូចខ្លួនកំពុងេធ្វទ គ េនះ ើ នរក សីលនង ិ អប់រ ំចត ិ ្ត បុគល នង ឹ េទេ

យសុ ខកនុងសុ គតភ ិ ព។ ខងអំេពអ ើ កុសល េឃញ ើ

ដូចខ្លួនកំពុង្រប្រពត ្ត ំេពើ ឹ អ

បុគគលេនះ

្រកក់េផ ងៗមនសម្លប់េគជេដើម

្ល ប់េទ នឹងេទេ

យទុកខកុ នងទុគគតិភព។ េបប ើ ុគគល

ចំេរនឲយេក ើ ើតជរូបវចរជឈននិងអរូបវចរជឈន មន ិ

ច់េទ

ចំែណកេ

្ល ប់េទ

េបើឈនេនះ

្ល ប់េទនង ឹ េកត ើ ជ្រពហមមនរូបនង ិ ្រពហមឥតរូប។

កុតរ្ត ចិតដ ្ត ល់ថនក់្រពះអរហន្តមន ិ បន្តកំេណើតជថមី

េទៀតេទ។ សមមតិមរណៈ ែ្របថករ

្ល ប់េ

យសនមត់ េ្រពះ

បន្តកំេណើតតេទេទៀត។ ពកយថ បដិសនធិ មកពី បដិ ែ្របថ េឆពះេទ សនធិ ែ្របថ ត ដូេចនះពកយថ បដស ិ នធិ ែ្របថ

បន្តជតេិ ឆពះេទមុខេទៀត។ កមម ជធមមជត ឯវបកជតួ បដស ិ ិ នធ។ ិ េ

ផលវិបក

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

ក់ែតងភពជតិ

ែ្របថវបករបស់ ផល ិ

71 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

គឺផលរួមគនេ្រចើនបេងកើតបនជវបកសំ ប់បដិសនធិេទមុខ ិ

េទៀត។ ពកយែខមរថ មុននង ឹ

ច់ខយល់

្ល ប់ ចត ្ត ប់បដស ិ នធិ ិ ច

មុន េ្រប បដូចដងកូវបក់ខង ន មុននឹងែលងេជើងេ្រកយ េ

េជង ើ មុខឲយជប់សិន។

េ្រប បេនះ្រតូវ

សន្រពហមណ៍ថមន

បញ្ហគមពរី ពុទធ ថមី េ

ប៉ុែន្តកុំយល់្រចឡំដូច

តមន ័ ពុំេចះរលត់េឡើយ។ កនុងមល ិ ិ នទ

សនបនពនយល់អំពខ ី នធចស់ទក់ទងេទខនធ

យេ្រប បឧបមដូចេភ្លង ើ ចេងក ងែដលេឆះពក ី បល្រពលប់

រហូតដល់ភ្លឺ

នង ៏ ន ឹ ថជេភ្លង ើ ចស់ពក ី បល្រពលប់កម ិ ែមន

េ្រពះ េឆះដល់ភេ្លឺ ហយ ើ ជេភ្លង ើ េផ ង

ែតនង ឹ ថជេភ្លង ើ ថមីសុទធ

េនះបញជក់ថ ខនធថីេម កត ើ មន េ្រពះ

្រស័យខនធចស់ ែដល

ធក៏មន ិ មន េ្រពះ េឆះតពីេភ្លង ើ កបល្រពលប់មក។ ្រតង់

រុញ្រចនេ

យកម្លង ំ កមមឲយមនបដិសនធិតេទេទៀត។

េ្រប ប

ចលនេទមុខេទៀត ដូចកម្លង ំ កមមែដលបុគល គ បនក

ងែតង

ដូចបុគល គ េចលដុំដី ៃដឈប់េហយ ែតចលនដុំដីេចះែតមន ើ

មនថមពលេទេ ដុះ តួ្រ

េ្រប បដូចពន្លករុកជ ខ តិ

្រស័យ្រគប់ចស់ ឬេ្រប បដូចជ្រ េ្រប បដូចជកមម

បដិសនធិ។

72

ងយកបដិសនធ។ ិ

មវទយ ិ

ម ម្រ

ម មរបស់្រ

េ្រប បដូចជតួវបកជតួ ិ

្រស្តេពលថ ្រស្តី េ

និង

ចមនគភ៌ គឺ្រស្តី

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

ែដលមនសបូនមនសុ ខភពល្អ

និងមនេមរូបញីនិងេមរូប

េឈមលជួបគន បេណ្តើរគនចូលេទកនុងសបូន។ ្រពះពុទធ និយយដូេចនះែដរ ែតបែនថមក ្ត មួយេទៀតេលើសវទយ ិ សត្វបនចប់បដស ិ នធផ ិ ង។

ចំែណក

សន

្រស្ត គឺ

្រពះអរហន្តទង ំ

មន្រពះពុទជ ធ េដើម រ ំលត់ខនធបរន ិ ិព្វនេហើយ គមនបន្តបដិសនធិ ជថមេី ទៀតេឡយ ើ

េ្រពះ្រពះអងគបនកំចត់បង់អវជ ិ ជត

្ហ

ឧបទននង ំ យមនខនធ៥េចលអស់េហយ ិ កមម ែដលេហតុនឲ ើ ។ DDDDD

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

73 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

១៧- ទី ពុទភ ធ សិតថ

េ្រពះទី

ង ត់ពុំមនកនុងេ

ង ត់កុ ងទ ន េី នះ សំ េ

អំេពើ

ង ត់ពុំមនកនងេ ុ

មួយ

បុគល គ មន ិ គបបេី ធ្វប ើ បកនុងទី

ង ត់េឡយ ើ

កេឡយ ើ ។ ពកយថ េធ្វើបបកនុងទី

យកករេធ្វប ើ បមន ិ ឲយអនក

ែដលទក់ទងនឹងករប៉ះសិទអ ន ដៃទ ិធ ក

ដង ឹ គេឺ ធ្វើ ក៏ខំបិទ

បំងមន ឹ ឮេរឿងេនះ គល ិ ឲយេគេឃញ ើ ឬមន ិ ឲយេគដង ឺ ួ ចេធ្វើ ឬេ្របើ

លិបចកិចក ច លបែង្វង មផ្លូវ

មនុស ភ័សុ ្ត

ច្រក

មនពកយមួយេ

ករ្រប្រពត ឹ េ្ត ធ្វអ ើ ំេពើ

្រកក់្រគប់យ៉ងរបស់

េបើគមនេគដឹងឮ គមនេគេឃើញជ ឬ

មខ ្ល ំទទួល ី ួ នពុ

កត់ឲយមនេទសេឡយ ើ

ក់ករ។

រភពេទ

េ្រពះមន ិ មនភ័សុ ្ត

តុ

ក ី គមនវតថុជ ករមន ិ

ង។

ចំែណក

ចបប់ផូ វធម៌ ្ល ឬចបប់ធមមជតវិ ញ ្ត ំេពប ិ អនក្រប្រពត ឹ អ ើ បរែមងេ ហមងចត ិ េ្ត

យខ្លួនឯងរួចេទេហយ មន ន ដៃទ ើ ិ សំ ខន់េនេលើអក

ដង ឹ ឮេឡយ ើ ។ រែមងេក្ត្រក

េបអ ន ដៃទពុំដង ឹ ឮ ើ ក

ក៏អក ន ្រប្រពត ឹ េ្ត ធ្វអ ើ ំេពើបប

យចត ិ ្ត នង ិ ទទួលផលបបកនុងេពល

មួយពុំ

ខនេឡើយ។ បបនិងបុណយពុំែមនសថិតេនេលើករេជឿឬមន ិ េជឿ េឡយ ើ

74

ែត្រតូវសថិតេនេលើអំេពែើ ដលេគេធ្វើ េ

េបេើ គេធ្វអ ើ ំេពើែបប

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

ែតងបនផលែបបេនះ

េធ្វប ើ បបនបបេធ្វើបុណយបន

បុណយ។ េនះជេហតុផលរបស់ចបប់ធមមជតិ ែដលមនចលន កមមនិងផលរបស់កមម្រប្រពឹតេ្ត ទេ

អំេព្រើ គប់យ៉ងែតងមនផល េ

យគមនផលេនះេឡើយ។ ្រពះពុទេធ ្រប ន្របេ

កនុងទក ំ ក៏េ ី ំបង

យខ្លួនឯងជស្វ័យ្របវត្តិ។

ពុំមនអំេពើ

មួយេកត ើ េឡង ើ

មនុស សត្វ កុឲ ំ យេធ្វអ ើ ំេពប ើ ប េទះបី

យ េ្រពះអំេពប ខ ើ ប ែតងែតផ្តល់ផលជទុក។

្រពះពុទម ធ ន្រពះនមថ

អរហំ

េ្រពះ្រពះអងគឆងយចកសឹក

ស្រតូវ េពលគក ំ គ្រឺ ពះអងគមន ឺ េិ លស ជអនកមន ិ មនទក ី ំបង ិ

េធ្វើបបកនុងទីកំបង ំ

េ្រពះឫសគល់ែដលនំឲយ

ងបបកមម

្រពះអងគបនលះបង់អស់េហយ ើ ។ េបស ើ ងគមមនុស ជពេិ សស

សងគមែខមរនំសិក និងអនុវត្ត

ម៉តច ់ ត់

មពកយេ្រប ន្របេ

េនះឲយបន

នង ់ ុំខនេឡយ ឹ បនទទួលេសចក្តស ី ុ ខសងបព ើ

រមនុស មន ិ

ែដលេធ្វអ ើ ំេពប ើ បេ

ងអំេពើបបេ

យករេបៀតេបៀនគន។

យមន ិ ដឹងថបបក្តី

យ អនក

អនកដឹងេហយ ើ េនែត

្រប្រពឹតេ្ត ធ្វើកី្ត ែតងែតទទួលផលៃនបប និងេធ្វឲ ើ យសងគមមនុស

ទទួលេ្រគះថនក់។ ្រពះពុទប ធ នពនយល់មនុស ឲយេឃញ ើ េទស ៃនអំេពើបប េ

រហូតខ្លចមន ៊ នេធ្វើ។ ិ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

េបើពិចរ

មនកំរត ិ

75 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

ខពស់ េដើមបប ី នថយបន្តិចម្តងៗនូវករមន ិ េធ្វើអំេពើបប គឺពច ិ រ

នូវភពមន ំ អស់ ិ េទៀងៃនអ្វទ ី ង

របស់អីម ្វ យ ួ កនុងេ

រួមទំងខនធ៥របស់ខួ នផង។ ្ល

កពុំែមនេនដែដលេទ វតថុមួយេកើតមនកនុង

ៃថងេនះ ពុំែមនដូចរបស់ែដលេកត ើ មនពម ី ល ិ មញ ិ េទ េហយ ើ ក៏ ពុំដូចជរបស់អីម ្វ យ ួ ែដលនឹងេកើតេឡើងកនុងៃថងែស្អកែដរ េនះជ ធមម

ៃនរបស់ែដលេកត ើ េឡង ើ កនុងេ

្រពះពុទ្រធ

ធម៌។

ស់ដឹងធម៌ េឃញ ើ អំេពប ើ បនង ិ បុណយ មនេហតុ

ផលកនុងខ្លួនរបស់

ែដលេពលថ

ក ែដលជអនច ិ ច

ែដលមនលកខណៈផទុយពី

សនដៃទ

បុណយបបគុណេទសនង ិ របស់អៗ ី្វ ទំងអស់

េកត ើ េឡង ើ ព្រី ពះ

ទេិ ទព ពុំែមនេកើតេឡើងអំពីអំេពផ ើ ទ ល់ខួ ្លនេទ។

លកខណៈវទយ ិ

្រស្តេទ។ ្រពះពុទធ

ករេពលេនះ កបេ

ពុំ

យេចតនល្អ

ចមនអ្វីបញជក់បនថជករពិត

សនសំ ែដងថ អំេព្រើ ប

្រកក់របស់មនុស សត្វេនះឯង

ជតែិ បងែចក សនរបស់មនុស សត្វពុំែមន្រពះ េបើល្អ

្រកក់សិ ត ថ េនេលើ្រពះ

តៃម្លឬសរេសើរគុណ្រពះ េឡើង

ករណ៍

76

ទិេទពពិតែមន

ជធមម

ទេិ ទពេទ។

េយង ើ ្រតូវែតឲយ

ទេិ ទពចំេពះេហតុករណ៍ល្អេកត ើ

ប៉ុែន្តេយង ើ ្រតូវែតផ្តនទេទស្រពះ

ទិេទពចំេពះេហតុ

្រកក់េកត ើ េឡង ើ េនះេទប ើ យុតធ ិ្ត ម៌ េ្រពះអ្វ? ី េ្រពះថ េ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

េបើមន ិ

ក់េទសដល់្រពះ

មនទុកេខ ទ មនទុកខ េ

ទិេទព

ែដលេធ្វើឲយមនុស េ

េនះជអំេពអ ំ ើ យុតិ្តធម៌ខ្លង

េនះជអំេពើអយុតិធ ្ត ម៌ខ្លង ំ

កែដលជអនកទន់េខ យ េហយ ន ើ េតអ ើ ក

ស់មកេលើមនុស

ស់មកេលើមនុស ្របគល់អំ

ផ្តច់ករេនះដល់្រពះអងគ?

ពុទធ

ផ្លូវ

គេឺ គសរេសើរគុណដល់មនុស

ច្រកសព្វៃថង

សនេពល្រសប

ែដលេធ្វ្រើ តូវ េហយ ើ េគផ្តនទេទសដល់មនុស រ ំេ

មចបប់

ែដលេធ្វខ ើ ុស

ភសិទម ធ សិតថ ិធ នុស ។ ដូចបនេពលមកេហយ ើ នូវពុទភ

បុគគលមិនគបប ីេធ្វប ើ បកនងទី ុ មិនមនកនងេ ុ

្រកក់ផូ វច ្ល ត ិ ្ត

យខ្លួនឯង

កេឡើយ

ង ត់េឡើយ

ង ត់

គឺ្រពះពុទស ធ ំ ែដងអំពីេចតន

េបច ្ត នេចតន ើ ត ិ ម

រចត ិ េ្ត

េ្រពះទី

្រកក់េហយ ើ

្រតូវេ

ហមង

េហើយអំេពើបបកមម្រគប់យ៉ងក៏េកើតមនេឡើង ហមង

េហយ ខ េ៏ កត ើ ផលៃនអំេពើបបជទុកក ើ

េឡង ន ដៃទដឹងឬពុំដឹង ើ ខ្លួនឯងដឹងខ្លួនឯង មន ិ សំ ខន់េនេលើអក េឡយ ើ ។

DDDDD

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

77 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

១៨- ករចូល្រពះវស របស់ភិកសងឃ ុខ រដូវវស ជរដូវេភ្ល ង ្រពះភក ខ ិ ុ សងឃព ិបកេធ្វើដំេណើរពីកែន្លង

មួយេទកែន្លងមួយ េទប ធ នពុទធញញតឲយភក ខ ើ ្រពះពុទម ិ ុ សងឃេន ចំ្រពះវស េនទីវត្ត ចត ិ ្ត

មួយេដើមបេី រៀនសូ ្រតធម៌វន័ ិ យនិងអប់រ ំ

េហយ ធ រស័ ើ ងយ្រសួលឲយពុទប ិ ទទំនុកបំរុងេ

យបចចយ ័ ៤

ផង។ កែន្លងខ្លះនិយយថ រដូវវស ជរដូវេធ្វើែ្រសចំករ ្រពះ ភក ខ ម ិ ុ សងឃន ិ ន្តចុះេឡង ើ ែតងែតជន់សនទូងរបស់េគ

កររះគន់ ពអ ន ែ្រសចំករ ិ ី ក

យមន

េទើប្រពះពុទម ធ នពុទធនុញញតឲយភក ិ ុខ

សងឃចំវស រហូតចប់រដូវេភ្ល ង។

េបយ ើ កន័យេនះជេគល

ករចំ្រពះវស កែន្លងដៃទេទៀត ែដលគមនេធ្វើែ្រសចំករ ពុំចប ំ ច់

ចូលវស េទ។ ដូេចនះ គួរសំ រមយជង

មេគលខងេដើមេទប ើ សម

គឺរដូវេភ្ល ង្រពះភក ខ ័ ៤ ិ ុ សងឃព ិបកេធ្វើដំេណើររកបចចយ

មនករពិបកកនុងករនិមន្តបិណ្ឌប្រតជេដើម េហើយេបើេន្រសុក

ែ្រសចំករផង អនក្រសុកេចញេទេធ្វក ើ រ

មនេពល

ក់ប្រត

មេពលេវ

វស មួយកែន្លង េគ្រសណុក

ង ំ ព្រី ពលឹម ពុំ

បន ដូេចនះេបើ្រពះសងឃចំ

ក់េវនគនមួយ្រកុមម្តងៗ ្របេគន

ចង្ហន់ចំេពះ្រពះសងឃរហូតេចញ្រពះវស

េ្រពះ្រពះសងឃជំ

នន់ពុទក ធ លពុំសូវគង់េនមួយកែន្លង េ្រចន ើ េធ្វដ ើ ំេណើរពក ី ែន្លង

78

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

មួយេទកែន្លងមួយ។ បនទប់ពីមនពុទធនុញញតមក ករចូល្រពះ

វស ជកច ច យ ួ ចំបច់របស់្រពះភក ខ ល់ឆន ំ ិ ម ិ ុ សងឃេរៀង

េហយ ើ

សមថៈនង នផង។ ភក ខ វចំវស េនវត្ត ិ ិ វបស ិ ុ សងឃ្រតូ

មួយ

ជឱកសឲយ្រពះសងឃសិក េរៀនសូ ្រតធម៌វន័ ិ យនិងចំេរន ើ

ចំនន ួ ៣ែខ ចប់

ង ំ ពីៃថង១េ ចែខ

គេឺ លើកែខ ្រតូវចូលេនែខទុតយ ិ

ធ េបើែខមនអធិកមស

ធ។ ឯ

មេណរ េទះបី

គមនែចងកនុង្រពះវន័ ិ យថឲយចំវស ក៏្រតូវចូលវស ជមួយ្រពះ

ភក ខ ចំែណក ឧបសកឧបសិកជ្រគហស្ត ែដល ិ ុ សងឃែដរ។

មនសទធ្រជះថ្លកន់សីល៨ សីល១០ ឬេធ្វើបដិ

សថ

ក៏ ចចូលវស ដំ

េពញកិចជ ច កុសលេនះ។

ពូកខ្លះ

លគននង ខ ឹ ភក ិ ុ សងឃែដរ

រយឧេប ិ

េដម ើ បប ី ំ

សូ មបស ្អ ជំ ី ត្វបក បក ន ី ិងសត្វលិ ត

េនសមងម ំ យ ួ កែន្លងេនរដូវេភ្ល ងែដរ

យ សន ំ

េសប ងទុកជមុន។ េនយប់ៃថង១៥េកត ើ ែខបឋម

ចូល្រពះវស មួយៃថង

ធឬែខទុតយ ិ

ពុទប ធ រស័ ួ អនុេមទ ិ ទបននំគនេទវត្តរម

នជមួយ្រពះភក ខ ល្រពះវស ិ ុ សងឃែដលចូ

្រពះវស

ធមុន

្ត ប់្រពះសងឃចំេរន្រពះបរ ត្ត ើ ិ និង

មនករែហេទៀន

្ត ប់េទសន។ េន

្រសុកចំករែដលគមនេភ្លង ើ អគគស ិ នី េគទញ ិ េ្របងកត្របេគន្រពះ េ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

79 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

សងឃទុកសំ ប់អុជបំភ្លក ន ឺ ុ ងករស ិ ក េរៀនសូ ្រតេនេពលយប់។ េនេពលេនះេគ្របេគនេ្រគ ងបរក ិ ខ រមនសំ ពត់ ងូតទឹកេភ្ល ងជេដើម

ដកឬសំ ពត់

សំ ប់ទន ំ ុកបំរុង្រពះសងឃកនុងេពលចូល

្រពះវស ។ លុ ះ្រពក ឹ េឡង ើ ៃថង១េ ច េគេធ្វព ើ ធ ិ ី ប់ប្រត េវរ

ចង្ហន់្របេគន្រពះសងឃ លុ ះដល់េពលយប់ៃនៃថងដែដល េទើប

្រពះភក ខ ង ិ ុន ិ

មេណរសូ ្រតកំណត់ចូល្រពះវស ។

កនុងរយៈកល៣ែខអំឡុងចូល្រពះវស េនះ វត្តខះ្ល មនពុទធ

បរស័ ិ ទេទសិក េរៀនសូ ្រត្រពះពុទធ សមថៈនង នកមម ្ឋ ន ិ ិ វបស

នង ិ

សននង ិ អប់រ ំចត ិ ្តេ

ក់េវនចង្ហន់្របេគន្រពះ

សងឃ។ ចំែណក្រពះសងឃក៏មនកមមវធ ិ ីសិក ធម៌វន័ ិ យនិងអប់រ ំ ចិត្តែដរ។ រយៈេពលចូល្រពះវស េនះ េបើមនកិចចដូចជេទជួយ

រមងប់អធក ខ ិ រណ៍របស់ភក ិ ុ សងឃកន ុ ងវត្ត

េទថ្វយបងគំ្រពះឧបជឈយ៍

មួយែដលបំរុងែបកគន

េទសួ រសុ ខទុកម ខ

បិ

ែដលជ

េញម េគនម ខ ើ ្រពះភក ិ ន្តេទេទសន េទទទួលភត្តជេដម ិ ុ សងឃ ចេចញពីវត្តបនចំនួន៧ៃថងនិង៦ ្រតី

វញឲយភ្ល េឺ នវត្តេដម ទ៧ េ ិ ើ វញេនយប់ ិ ី

យ្រតឡប់មកវត្ត

ថ េលើកស ្ត ហៈ។

្រពះសងឃែដលបនចំវស ្រគប់ៃ្រតមសគឺ្រគប់៣ែខ ទទួល្រកល្រគងនង ិ បន ិ អនុេមទនកឋន

80

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

នស ិ ង វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

ៃនករចូលវស េនះ។ ម៉យងេទៀត ករចូលវស េនះមន្រប េយជន៍ជពេិ សសដល់ភក ិ ុខ

វញេទមកនូ វធម៌វន័ ិ ិ យ ន័យ

មេណរកនុងករសិក ពគ ី ន េទ

េហើយជួយរះគន់ គនេទវញេទមកកន ិ ិ ុង

ថ បននូវេទសកំហុសខុសឆគងេហយ ើ ែកលំ អឲយ្រតូវ

ធម៌វន័ ិ យវញ។ ិ

េ្រប បមកផ្លូវ

ែដល

ច្រកវញ ិ

្រគួ

រមួយឬសងគមមួយ

ចរស់េនជមួយគនបន

លុ ះ្រ

ែតសថិតេនេ្រកមអំ

ចចបប់មយ ួ ែដល្រតូវេគរពទំងអស់គន េបម ើ នករខុស

ឆគងបន្តច ិ ិ បន្តួច គួរមនអធយ្រស័យអត់ឱនឲយដល់គនេទវញេទ

មក្របកបេ

យេម ្ត ធម៌ជរេបៀបសុ ជីវធម៌។

មនកររ ំេ

ភចបប់្របេទសដ៏ធន ង េ់ ទប ើ េធ្វើ

នឹង្រពះសងឃ

្រពះសងឃ្រពះពុទធ

្រសួលេ

មក

រេគរព

េបើ

មកំហុស ក៏ដូចគន

េបើមនកំហុសកនុង្រពះវន័ ិ យក៏េធ្វើ

ែដរ។

មធមម

មកំហុស

សនរស់េនជមួយគនបនសុ ខ

ម្រពះវន័ ធ នបញញ ត្តិ ិ យែដល្រពះពុទប

ជពេិ សសរស់េនបនសុ ខ្រសួលកនុងរយៈកល៣ែខកនុង

អំឡុងចូល្រពះវស េនះ។

DDDDD

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

81 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

១៩- បុណយអុំទូក សំពះ្រពះែខ បែណ្តត្របទីប ១. បុណយអុំទូក េគេធ្វេើ នៃថង១៥េកត ើ ែខកត្តិក ប៉ុែន្តេគេធ្វើ

៣ៃថង គឺៃថង១៤,១៥េកើតនិងៃថង១េ ចែខកត្តិក។ ពិធីអុំទូកេគេធ្វើ

េន្រគប់ទក ី ែន្លងពជ ី ំនន់េដើម ពធ ិ េី នះេ្រចន ើ េធ្វរើ ហូត៣ៃថង ប៉ុែន្ត

កែន្លង្របរពធពិធីដស ៏ ំ ខន់គេឺ នទេន្លចតុមុខៃនទី្រកុងភនេំ ពញ។

ជំនន់េដម ើ

ទូកែដល្រតូវ្រប

ំងមន៣០គូែដលបនេ្រជស ើ

េរសព ំ ើ ីវត្តននកនុងេខត្តទង

យៃន្របេទសកមពុជែដលេន

មុខដំ

ងច

ជត ិ មត់ទេន្ល។ េនេពល្រប ក់ែផ។

ំងមនេភ្លងពណ ិ ពទយេលងេន

េនេពល

បនមកជួបជុំគនរង់ចេំ មល ើ ករ្រប

្រពះម

្របជពលរដ្ឋនិងអនករដ្ឋករ ំងទូកេនះ។

ក ្រតក៏បនចូលរួមកនុងពិធីេនះែដរ។

មនអុជ្របទប ី ជ្វ

េនដំ

ក់ែផនង ិ េន

ចំែណក

េនេពលយប់ មទូកកប៉ល់

នន។ ជមួយគនេនះ មនបែណ្តត្របទីបែដលរចនេ

ភពកបូរកបច់េផ ងៗច្រមុះេ

យេភ្លង ើ អគគស ិ ន្រី គប់ពណ៌េទ

ម្រកសួ ងនិងសហ្រគសនីមយ ួ ៗ។

េរៀបចំេនេលើទូកកប៉ល់តូចៗ

្របទីបទំងេនះបន

ែដល្រតូវកប៉ល់ធំៗសេ

មក្របជុំគនេនទេន្លចតុមុខដំ

82

យរូប

ក់ែផ។ េនេវ េ

ពក់ក

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

្ត ង

្ត ល វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

អ្រធ្រតរហូតដល់ភ្លឺ នរកំ ី ដរេ ២.

មនេ្រច ងចេ្រម ងស្រក ទ៍េ

យេភ្លងមេ

រព ី ណ ិ ពទយ។

បុណយសំពះ្រពះែខ

សនេ

ក់ដូចជទក់ទងនឹងពុទធ

យេធ្វេើ នៃថង១៥េកត ើ ែខកត្តក ិ េនះែដរ។ េ

េសចក្តីដំ

យ្រកុម

យមន

លថ កល្រពះេពធស ិ ត្វេយងយកកំេណើតេកើត

ជសត្វទន យេនៃថងេពញបូណ៌មប ី ន្រកេឡកេឃញ ើ ្រពះចនទ

េពញវង់

ក៏មនចត ិ ិ ្រ្ត ជះថ្លចង់ ក់ទនជីវត។

្រពះឥនទបននម ិ ត ិ េ្ត ធ្វជ ើ ្រពហមណ៍ចស់មនក់មកសុំ

េពធស ិ ត្វេដើមបប ី ំេពញទន។

ចូលេភ្លង ើ ៗ្រតូវរលត់អស់។ ្រពហមណ៍ក៏េ

ច់ទន យ

េពលទន យេពធស ិ ត្វេ

េឃញ ើ េហតុអ

ះេទយកែកវមេនសិ

កនុងវង់្រពះចនទេនះេទ។

េពលេនះ

ច រយដូេចនះ

ត ឥនទ

១ដុំេទគូររូបទន យ

្រស័យេរឿងេនះបនជអនកខ្លះេពល

េឃញ ើ ដូចជរូបទន យេនកនុងវង់្រពះចនទ។

ករេគរព

្រពះចនទឬសំ ពះ្រពះែខក៏មនតមករហូតមកដល់សព្វៃថងេនះ។ ករសំ ពះ្រពះែខ កលពេី ដើមេគេធ្វេើ ន

កយមុនេី ចតយ ិ គេឺ គេធ្វើ

ពីៃថង១៤ដល់១៥េកើតែខកត្តិកជៃថងេពញបូណ៌ម។ ី េ្រគ ងសក្តរ បូជគអ ឺ ំបុកេចកដូងសំ ប់ថ្វយ្រពះែខនង ិ ថ្វយ្រពះរូបេពធិ

សត្វែដលសថិតេនកនុងវង់្រពះចនទ។ េពលជមួយគនេនះ មន េ

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

83 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

អុជេទៀនធូបថ្វយ្រពះរតន្រត័យនិងនឹកដល់េទវ មខ្លះេន

មវត្ត

មេខត្តនង ិ ជនបទក៏មនេធ្វព ើ ធ ិ េី នះែដរ។ ករេធ្វើ

បុណយអុំទូក បែណ្តត្របទីប សំ ពះ្រពះែខេនះ ជពិធីទេំ នៀម

ទម្លប់របស់ែខមរសំ ប់ចងភជប់ចត ្ត ំនត ិ គ ិ ឲយសបបយរក ី យជ មួយគន។ ៣.

មទំេនៀមធមម

បុណយបែណ្តត្របទីប

អនក

្រសុកេន្របេទសកមពុជែតងេធ្វព ើ ធ ិ ីបុណយបែណ្តត្របទប ី េនៃថង

ប រ ម

េចញ្រពះវស របស់្រពះសងឃ ប៉ុែន្តេន ជធនី ្រពះ

ក ្រតែតង្របរពធេធ្វព ើ ធ ិ េី នះរួមជមួយពធ ិ អ ី ុំទូកសំ ពះ្រពះ

ែខនិងអកអំបុកែដល ប់បញចូ លកនុងពិធីទ្វទសមសនឹងេរឿងនិ

ទន។ េរឿងបុណយបែណ្តត្របទប ី កនុងគមពរី ្រពះៃ្រតបដ ិ កៃនពុទធ

សនពុំេឃើញមននិយយេទ ប៉ែុ ន្តមនេឃញ ើ កនុងេរឿងេ្រពង

ែខមរ។ េរឿងេនះមននយ ិ យទក់ទងនង ឹ ពុទធ

េសចក្តីដំ

សន។ មន

លថ េនខងេដើមៃនភទទកបបេយង ើ េនះ មនសត្វ

ែក្អកសញីេឈមលបនបេញច ញពងបន៥ ែតពងទំងេនះបន

ធ្លក់ចុះកនុងទឹកេ

យខយល់ពយុះ។

កេបកខ្លួនរហូត

េកើតជ្រពះឥនទកុ ង ន

84

្ល ប់េ

ថ នសួ គេ៌ ទវេ េ

ែក្អកសញីេញលបនយំ

្ត យពងរបស់ខួ ន ្ល េហយ ើ េទ ក។

ចំែណកពងទំង៥

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

េនះ បនធ្លក់េនកនុងក

្ត ប់ៃដៃនសត្វទង ំ ៥គឺ មន់ េស្តច

នគ អេណ្តើក េគនង ញ ិ ខ្ល បនេរសយកេទច ើ ិ ច ឹ ម ្រ

ប់ែតេកត ើ

មកសុ ទែធ តមនុស ្របុសទំង៥។ កូនទំង៥បន ជសត្វេទ

ងកុសលេដម ើ បឲ ី យបន្រ

បិ

ស់ជ្រពះពុទេធ រៀងៗ

ខ្លួន។ សត្វទង ំ េនះក៏បនអនុញញត ប៉ុែន្តបនេធ្វើសំណូមពរថ

េបក ើ ូនេចញេទក

ងពុទភ ធ ូមប ិ ន្រ

ស់េពល

សូ មេផញើ

េឈមះរបស់េយង ន ផង។ េរឿងេនះ ើ ឲយេទជប់នង ឹ េឈមះរបស់អក មនេឈមះដូចគននង ធ ្រពះអងគែដលបន ឹ ្រពះនម្រពះពុទ៥

្រ

ស់កុ ងភទទ ន កបបេនះគឺ

ែ្របថ

កកុសេនធ

មន់,

េកនគមេន ែ្របថ នគ, កស េប ែ្របថ អេណ្តើក, េគតេម ែ្របថ េគ, នង ិ ្រពះសិ

រយេមេត្តយយ ែ្របថ

ខ្ល។ ែថ្លងពម ី ណពទំង៥បនជួបគនេនកែន្លងមួយេ

យមន

េគលបំណងដូចគនកុស ៏ ុំ គនេធ្វជ ើ បងប្អូន េហយ ើ ជែជកគនរកម បិ

េដើម។ ែក្អកសញីេឈមលជម

្រពះឥនទនង ិ ្រពះអគគមេហសីេនះ

្របប់ដល់មណពទំង៥ថ ម

បិ

ែដលបនេកើតជ

ក៏ចុះមកដំ

បិ

លេរឿងេនះ

េដើមរបស់អក ន គឺេយង ើ េនះ

ឯង ែដលពម ី ុនគជ ឺ សត្វែក្អកសញីេឈមល។ ្រពះឥនទនង ិ អគគម ំ េហសីបនផ្តថ េ

េបក ើ ូន ល់គននឹក

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

ល័យេយង ើ

ចង់បូជអ្វី

85 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

ដល់េយង ើ ទំងពីរនក់

ចូរកូនគូសែខ្វងេជើងែក្អកេន្រគប់វតថុ

ែដលជសំ ែណនេនះេហយ ើ ឧទទស ិ ដល់េយង ើ េទ។ ទំង៥បនបួសជ

បស

សំ ែណន ែសនរួចក៏បែណ្តត

មណព

េហើយបនគូសេជង ើ ែក្អកេនេលើវតថុ មែខ ទក ូ ែក្អក ើ បប ឹ ហូរេទ េដម ី ជ

សញីេឈមលរហូតជប់ជទំេនៀមមកដល់សព្វៃថងេនះ។

ចស់បូ ណេពលថ េរឿងេនះដក្រសង់ មេរឿង សែដលជ

្រ

្ត មនមកយូរេហយ ើ

សេ្រងគះនង ិ គមពរី ពុទវធ ង ។ មមតអ ន ្រសុកខ្លះសំ ិ ក

េដើមបឧ ី ទទិសបូជចំេពះ ែដល្របតិ េនះ

ងថ

្រ

្ត ែក្អក

ដូចគននង ឹ គមពរី រតន

ចំេពះេរឿងបែណ្តត្របទប ី េនះ

េគេធ្វព ើ ធ ិ ប ី ែណ្តត្របទប ី េនះ

ម ម្រពះពុទប ធ ទនិង្រពះចងកូមែកវ

ថ នេននពភ ិ ពនគ។

គឺឧទទិសចំេពះ្រពះចូ

ខ្លះថ

ករបែណ្តត្របទប ី

មណីេចតិយែដលសថិតេន

ៃ្រត្រតង ឹ ។ ចំេពះេរឿងែក្អកសញីេឈមលែដលថជម

ថន

បិ

េដើមរបស់្រពះពុទទ ធ ង ំ ៥្រពះអងគកុ ងភទទ ន កបបេហើយថជេរឿងនំ

ឲយេកត ើ ករបែណ្តត្របទប ី េដើមបឧ ី ទទស ិ ដល់សត្វែក្អកស ចត់ថជេរឿងមនេហតុអ

ច រយែដលពុំ

ចេជឿបនក៏េ

ែដល

ក៏ចត់ទុកជវបបធម៌ក្លយជ្របៃពណីរបស់ែខមរកនុងករបែណ្តត

្របទីបេនះ។

86

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ 


អតថបទ្រពះធម៌ ភគ៥

្ត បុណយទំង៣្របេភទេនះ

បុណយអុំទូកមន្របជ

្របយ ៍ ងេគេ្រពះមនសកមមភពរស់រេវក ើ េហយ ិ ជ ើ អនកេមល ើ ចប់ រមមណ៍ខ្លង ំ ្រតង់េគចង់ដឹងទូក

ែដល្រប

ឈនះទូក

ទូក

ំងគនេនះ លុ ះេពលេ្រកយៗមកេទៀត មន ប់រយគូ

េហើយេគឲយេឈមះទូកេផ ងៗគនេទ នង ឹ ចប់្រប េលងកំដរ

េពល្រប

មុន

ំងមនដូរយតៃ្រន្ត

យជមួយអនកេធ្វអ ើ ថ ធប ិ បយផង។

ៃនពិធីបុណយទំងបីេនះ

ម្រកុមនីមយ ួ ៗ។

ំង មន្រកុមទូកខ្លះ េគសំ ពះនក ឹ រលឹកដល់្រគូ

េដើមបឲ ី យទូកេគមនជ័យជំនះ។

ខ្លះក៏េ

ចញ់ ។

មនេរឿងទក់ទងនឹង

េទះប្រី បវត្តិ

សន្រពហមណ៍

ក៏ពធ ិ ប ី ុណយទំងបេី នះក្លយជ្របៃពណីដ៏មន្រប

ជ្របីយរ៍ បស់្របជពលរដ្ឋែខមរេទេហើយ។ ែតឲយេយបល់ថ

ពុទធ

សន្រគន់

អំេព្រើ គប់យ៉ងែដលមន្របេយជន៍

អំេពើបណុ ្ត ះ គុណធម៌ និង

មគគីធម៌។

គជ ឺ

DDDDD

យ្រពះេតជ្រពះគុណបណ្ឌិត ហុក

វណ្ណ

87 


khmer book