Page 82

82

Marcin Zgliński

pochodził też zapewne pierwszy drewniany kościółek i klasztor7. W l. 1740–1741 misjonarzem był tam Franciszek Grzymała8, który w r. 1742 zamierzał uposażyć misję poprzez zapis wsi Młodziejki (Modzieiszki), jednak z racji sporów rodzinnych nie udało mu się wprowadzić owego zamiaru w życie i dopiero pięć lat później jego krewny Jan Dauksza SJ zapisał jezuitom część wspomnianej wsi.9 W r. 1747 w Wołkowysku zamierzali otworzyć szkołę pijarzy, którzy zakupili położony niedaleko od miasta folwark Dunikówka, jednak wobec otworzenia w tym samym czasie szkół gramatykalnych przez jezuitów, wycofali się i odsprzedali „konkurentom” rzeczony folwark za 5600 zł10. Nadto misja posiadała dobra Kropiwnica, a także szereg placów i nieruchomości w samym Wołkowysku, m.in. trzy place zapisane w r. 1747 przez Floriana Strawińskiego, podkomorzego starodubowskiego11. Misja zależna była od rezydencji w Słonimiu, a następnie od kolegium grodzieńskiego. Staraniem rektora słonimskiego, o. Kazimierza Stankiewicza, w r. 1753 na danym przez miasto placu rozpoczęto budowę nowego kościoła, poświęconego w r. 1755, zaś konsekrowanego w r. 1757 przez biskupa wileńskiego Jana Zienkowicza p.w. Najświętszego Odkupiciela. Kościół usytuowany był w centrum miasta, na wschód od rynku. Został wzniesiony z drewna, na murowanych piwnicach i posiadał dwuwieżową fasadę. Korpus musiał mieć znaczną wysokość, bowiem okna spiętrzone były w dwóch kondygnacjach; dwukondygnacjowe były również aneksy zakrystyjne po bokach prezbiterium. Wewnątrz pomiędzy kondygnacjami biegła galeria z tralkową balustradą. We wnętrzu znajdowało się osiem ołtarzy: w głównym za zasuwą z obrazem Ukrzyżowania umieszczona była rzeźba Chrystusa Frasobliwego, w złoconej koronie i w sukience z tkaniny. O kulcie tej figury świadczą odnotowane przy niej wota. Ołtarze boczne: w nawie z obrazami Matki Boskiej Kongregackiej, św. Ignacego, św. Stanisława Kostki, św. Franciszka Ksawerego, św. Alojzego Gonzagi; w kaplicach w przyziemiu wież: z figurą Matki Boskiej Loretańskiej oraz z obrazem św. Józefa. Jeszcze w r. 1773 do kościoła zakupiono ośmiogłosowy pozytyw, jednak była to zapewne ostatnia większa inwestycja jezuitów wołkowyskich.12 Po kasacie zakonu w r. 1773 szkoła została podporządkowana Komisji Edukacji Narodowej, jako podwydziałowa13. Kościół funkcjonował pod nazwą akademickiego do 25 VI 1800, kiedy doszczętnie spłonął. Uratowaną z pożaru część wyposażenia przeniesiono do kościoła farnego p.w. Św. Mikołaja14, m.in. figurę Chrystysa Frasobliwego, odnotowaną tam w r. 1820 jako element ołtarzyka, zapewne rodzaju feretronu15. Niestety i ten kościół wkrótce – bo w październiku r. 1827 – spalił Wg RPAH-M., 1603–1–36, Lustracja misjii bywszych ichmościów księży jezuitów wołkowyskich..., k. 1 – kościół opisywany w r. 1773 określony jest jako nowy; k. 5v: wzmiankowany jest też stary drewniany budynek klasztoru – zob. aneks 1. 8 Giżycki, op. cit., s. 10. 9 EWJ, s. 758. 10 Giżycki, op. cit., s. 14. 11 Giżycki, op. cit., s. 15, 27–30. 12 RPAH-M., 1603–1–36, Lustracja misjii..., k. 1. 13 Ibidem; B. Natoński, Jezuici a Komisja Edukacji Narodowej, [w:] Z dziejów szkolnictwa jezuickiego w Polsce, Kraków 1994, s. 234–235; w l. 1786–1793 w składzie grona profesorskiego znajdowało się tam 3 byłych jezuitów, w l. 1793–1794 – jeden: J. Poplatek, Komisja Edukacji Narodowej. Udział byłych jezuitów w pracach Komisji Edukacji Narodowej, Kraków 1973, s. 385–386. 14 Od r. 1850 p.w. Św. Wacława. 15 LAHW, 694–1–3675, Wizyta całego funduszu plebanii wołkowyskiej [...] za rok 1820 miesiąca 8bra 28 dnia sporządzona, k. 668. 7

Profile for Andrzej Betlej

Sztuka kresów wschodnich  

tom VI (najrzadszy) z serii

Sztuka kresów wschodnich  

tom VI (najrzadszy) z serii

Advertisement