Page 71

Architekt wojskowy Jacob de Logau na usługach Sieniawskich i Czartoryskich...

71

wyłania się po przestudiowaniu nielicznie zachowanych rachunków klucza brzeżańskiego, w których wypłaca mu się pieniądze, m.in. na naprawy dział i na dębowe palisady do zamku97. Wydaje się, że jego działalność na polu architektury cywilnej była niejako drugoplanowa, co nie dyskredytuje go wcale jako architekta, a świadczy o pragmatyzmie jego dysponentów. Mieli bowiem w jednej osobie dowódcę twierdzy, komisarza dóbr, inżyniera wojskowego, a także architekta prowadzącego prace restauratorskie przy istniejących obiektach oraz w miarę potrzeby biegłego projektanta98. Pozycja architekta nadwornego (funkcja architekta twierdzy brzeżańskiej wydaje się być równoznaczna z tą pozycją) dawała Jakobowi de Logau możliwość samodzielnego doboru współpracowników i wykonawców prowadzonych prac. Sprawiało mu to wiele trudności, na co żalił się Elżbiecie Sieniawskiej: „bardzo [mi] przyciężko, iż codziennie muszę chodzić od rzemieślnika do rzemieślnika”99. W niedatowanym liście wspominał o sprowadzeniu ze Lwowa ślusarza, a także „stolarza pół snycerza”, poddanego brzeżańskiego, który pracował dla chorążyny koronnej100. W innym liście rekomenduje Czartoryskiemu syna snycerza Muzaiki (?) z Podhajec101. Logau sprowadzał rzemieślników nie tylko do własnych „fabryk”, ale również do innych fundacji swoich mocodawców np. Sieniawy102. Ponadto dbał o rzemieślników niezbędnych przy codziennym utrzymaniu istniejących założeń, np. ogrodów. Może o tym świadczyć list do Zofii Czartoryskiej informujący o śmierci ogrodnika rajowskiego i potrzebie zatrudnienia nowego na jego miejsce „bo ten co był przed nieboszczykiem cały (?) rozpuścił ogród”103. Jacob de Logau nie był jedynym architektem wojskowym na usługach hetmana Sieniawskiego. Prace przy obwarowaniach zamku w Dźwinogrodzie prowadził Jan BCzart., rkps Ew. 282, plik 2, Rachunki intrat klucza brzeżańskiego ex A(nno) 1724 ad (?) A(nno) 1725, s. nlb; ibidem, plik 4, Connotacya asygnacji do lasów urmańskich ab A(nno) 1725 ad 8 ap(rilis) 1731, s. nlb. 98 Logau musiał wywiązywać się dobrze przynajmniej z części swoich obowiązków, bowiem starali się go pozyskać Stanisław Chomentowski, wojewoda mazowiecki i major artylerii koronnej Obszlewicz [Obschlewitz?], który proponował mu „majorostwo w artylerii”. BCzart. 5872, rkps 5872, l. 21881, Logau do Zofii Czartoryskiej, 24, VI 1736. 99 BCzart., rkps 5872, l. 21825, 12 VI 1726. 100 BCzart., rkps 5872, l. 21821, Logau do Zofii Czartoryskiej, niedatowany. Prawdopodobnie chodzi tu o Teofilę z Sieniawskich Jabłonowską (1677–1754), siostrę Adama Mikołaja Sieniawskiego, żonę Aleksandra Jabłonowskiego, który w latach 1693–1723 piastował urząd chorążego koronnego. J. Gierowski, Jabłonowski Aleksander, [w:] PSB, 10, 1962, s. 213; W. Majewski, Sieniawski Mikołaj Hieronim, [w:] PSB, t. 37, 1996, s. 141; Urzędnicy centralni i nadworni Polski XIV-XVIII w. Spisy., red. A. Gąsiorowski, Kórnik, 1992, s. 29. 101 BCzart., rkps 5872, l. 21918, Logau do Czartoryskiego, 2 V 1741. Snycerz Muzaika (?) z Podhajec (ojciec) był również na usługach Czartoryskiej. BCzart. rkps 5872, l. 21821, niedatowany; l. 21921, 2 V 1732. Obydwa listy adresowane do Zofii Czartoryskiej. Na służbie Czartoryskich pozostawał również malarz Jędrzej Muzayka. W 1741 r. przebywał on w Łucku, a wcześniej w Krzemieńcu. BCzart., rkps 5872, l. 21819, Logau do Zofii Czartoryskiej, 6 I 1741. Jest on zapewne identyczny z malarzem Andrzejem Łozińskim podpisującym się również Muzayka, który został wysłany przez Adama Mikołaja Sieniawskiego do Warszawy na naukę malarstwa al fresco do malarza Elżbiety Sieniawskiej Józefa Rossiego. BCzart., rkps 5880, A. Łoziński do Elżbiety Sieniawskiej, 26 X 1726 z Warszawy. 102 Wysłał tam dwóch stolarzy. BCzart., rkps 5872, l. 21926, Logau do Zofii Czartoryskiej, 29 V 1741. 103 BCzart., rkps 5872, l. 21871, 23 VIII 1733. Pod koniec miesiąca sprowadzono ogrodnika z Zawałowa, poddanego Joanny Sieniawskiej. BCzart., rkps 5872, l. 21872, Logau do Augusta Czartoryskiego, 30 VII 1733. 97

Profile for Andrzej Betlej

Sztuka kresów wschodnich  

tom VI (najrzadszy) z serii

Sztuka kresów wschodnich  

tom VI (najrzadszy) z serii

Advertisement