Page 70

70

Rafał Nestorow

skończą”88. W listopadzie nie była jeszcze gotowa podłoga i piece, pracowano zaś przy oknach, drzwiach i kominach89. Prace musiały posuwać się powoli, jeszcze w listopadzie Logau informował, że „oficynę Rajowska małe co nieskończone ale na wiosnę da Bóg [...] wszystko się skończy”90. Przez zimę prace „koło drzwi, okien oficyny” kontynuowano, aby „na wiosnę wszystko było skończone”91. W marcu architekt skarżył się, że przez zimę nie wystarano się o należną ilość materiału do fabryki rajowskiej92. W czerwcu po raz kolejny donosił rychłe wykończenie prac93. Od lipca r. 1739 do kwietnia 1740 nie mamy żadnych informacji dotyczących prac przy pałacyku. W kwietniu r. 1740 Logau pisał do Czartoryskiego: „donoszę, że oficyny Rajowskie[j] skończone jako i cztery budki dla żołnierzów, tylko kurdygarda i stajnia jeszcze in toto ale się co dzień o to kłoczę (?), jutro tam pojadę i abrys uczynię tak z pałacu jak i oficyn z kuchnią i na przyszłą pocztę odeślę JO WK Mci Dobrodziejowi”94. Z niekompletnych przekazów archiwalnych trudno w pełni zrekonstruować zakres prowadzonych przez Logaua prac w Raju. Wzmianka pochodząca z r. 1726 odnosi się najpewniej do odbudowy zniszczonego w r. 1709 pałacyku, która została ukończona w zasadniczym zrębie najpewniej przed r. 1738, bowiem w listach z lat 1738–1740 jest mowa jedynie o wznoszeniu oficyn i kordegardy oraz remoncie innych budynków gospodarczych. Jakieś prace przy pałacu jednak prowadzono, skoro Logau zobowiązywał się przesłać księciu również jego abrys. W literaturze pojawiają się niejednoznaczne wzmianki dotyczące przebudowy pałacyku w połowie lub w końcu w. XVIII, kiedy to mury budowli miano podnieść do wysokości czterech narożnych baszt95. Być może przebudowę należałoby wiązać z pracami prowadzonymi przez Logaua. Niestety pałacyk rajowski został gruntownie przebudowany przez Aleksandra Potockiego w r. 1830, według projektu Jana Rudzkiego-Wężyka96. Nie posiadamy żadnego przekazu ikonograficznego sprzed przebudowy, tak więc ostateczne wyjaśnienie mogą przynieść jedynie dalsze badania źródłowe. *** Będąc komendantem zamku brzeżańskiego Jacob de Logau zajmował się przede wszystkim utrzymaniem twierdzy i jej załogi w należytej gotowości bojowej. Znalazło to swoje odbicie w zachowanej korespondencji, dotyczącej w znacznej części spraw administracyjnych i gospodarczych, w której problematyka artystyczna stanowi stosunkowo niewielki odsetek. Wiązało się to z pełnioną przez niego funkcją komisarza klucza brzeżańskiego. Wiele miejsca poświecił Logau relacji z prowadzonych prac inżynieryjnych przy obwarowaniach zamku, palisadach wokół miasta i budowie mostu. Podobny obraz 90 91 92 93 94 95

BCzart., rkps 5872, l. 21890, Logau do Czartoryskiego, 27 X 1738. BCzart., rkps 5872, l. 21892, Logau do Czartoryskiego, 10 XI 1738. BCzart., rkps 5872, l. 21893, Logau do Czartoryskiego, 25 XI 1738. BCzart., rkps 5872, l. 21899, Logau do Czartoryskiego (?), 24 II 1739. BCzart., rkps 5872, l. 21900, Logau do Czartoryskiego (?), III 1739. BCzart., rkps 5872, l. 21902, Logau do Czartoryskiego (?), 27 VI 1739. BCzart., rkps 5872, l. 21912, Logau do Czartoryskiego, 25 IV 1740. SGKP, t. 9, 1888, s. 492–493; Czernecki, op. cit., s. 82; Pamiatniki, t. 4, Kijów 1986, s. 44 (tu data przebudowy 2. poł. w. XVIII); Aftanazy, op. cit., s. 521. Przebudowa ta jest wiązana z Izabelą z Czartoryskich Lubomirską. 96 SGKP, t. 9, 1888, s. 492–493; Łoza, op. cit., s. 264; Aftanazy, op. cit., s. 525. 88 89

Profile for Andrzej Betlej

Sztuka kresów wschodnich  

tom VI (najrzadszy) z serii

Sztuka kresów wschodnich  

tom VI (najrzadszy) z serii

Advertisement