Page 68

68

Rafał Nestorow

dwa nowe bastiony we wschodniej części obwarowań, od strony rzeki Złotej Lipy. Ponadto w bastionie północno-zachodnim zaznaczono stanowiska nowych baterii. Być może z Logauem należałoby wiązać również budowę zaplecza zamkowego, czyli przestronnych stajni, cekhauzu i prochowni zaznaczonych na omawianym planie69. Prace przy obwarowaniach miejskich, jak już wspomniano, miały charakter konserwatorski, bowiem na obydwu planach przedstawiono wał obiegający Brzeżany zaopatrzony dodatkowo w niewielkie ziemne dzieła obronne. Logau prowadził również prace restauracyjne we wnętrzach brzeżańskiego zamku. O potrzebie ich przeprowadzenia wspomina w jednym z listów70. Najprawdopodobniej do robót przy zamku w Brzeżanach odnosi się też wzmianka informująca Czartoryskiego, że „pokoje dopiero wszystkie są obite”71. W innym miejscu pisał o murowaniu dwóch gabinetów oraz gabinetu chińskiego, który „miał być mozaiką malowany”72. Na planie zamku brzeżańskiego z 1756 w pn.-zach. skrzydle zaznaczono „rezydencję” Aleksandra Augusta Czartoryskiego73. Można zatem przypuszczać, że powyższe wzmianki odnoszą się do przebudowy tej części zamku. Niestety w zachowanej korespondencji brak dalszych informacji na ten temat. Poza zamkiem, Logau przeprowadzał prace restauracyjne przy istniejących obiektach w mieście: wymieniał dach na kościele Bernardynów (1730)74, drewnianym ratuszu (1730, 1735, 1738)75, przy którym prowadził także bliżej nieokreślone prace w latach 1739–174176 oraz przy kościele farnym. W liście do Augusta Czartoryskiego z 25 IV 1740 czytamy: „z respektem koło kościoła farnego zacząłem robić”77. Nie wiemy, do jakich prac odnosi się powyższa wzmianka. Pewnych danych na ten temat dostarcza kolejny list z r. 1741: „u fary dzwonnica skończona tylko dach niewykończony. Chyba za tydzień będzie skończony […] u fary na kościele nic nie robią, bo nie masz materiałów ani pieniędzy”78. Można wnioskować, że list z r. 1740 odnosił się najprawdopodobniej do bliżej nieokreślonych prac restauratorskich przy XVII-wiecznym kościele, być może, jak w przypadku kościoła Bernardynów, chodziło o naprawę dachu i budowę dzwonnicy, którą ufundował proboszcz brzeżański ks. Michał Reroński w r. 1741, o czym świadczyła wmurowana ponad wejściem pamiątkowa tablica inskrypcyjna. Niestety, dzwonnica spłonęła podczas pożaru w r. 181079.

71 69 70

72 73

76 74

75

79 77 78

Polskiej, Brody 1911, s. 24. Na temat obwarowań zamku brzeżańskiego zob. m.in. K. Kuśnierz, Zarys rozwoju przestrzennego Brzeżan w XVI i XVII wieku, „TKUiA”, 17, 1983, s. 101–102. Opis planu zamieszcza Czernecki, op. cit., s. 26; Maciszewski, Brzeżany..., wkładka po s. 24. BCzart., rkps 5872, l. 21879, Logau do Augusta Czartoryskiego, 1 II 1736. BCzart., rkps 5872, l. 21878, 20 XII 1735, w dalszej części listu Logau wspomina, że niektóre obicia posłał „ad ornamentum pałacu lwowskiego”. BCzart., rkps 5872, l. 21918, Logau do Zofii Czartoryskiej, 6 I 1741. Czernecki, op. cit., s. 14; M. Marczyk, Zamek w Brzeżanach, Tarnopol 1908, s. 14; Maciszewski, Brzeżany..., s. 32; R. Aftanazy, Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 7, Wrocław 1997, s. 266. BCzart., rkps 5872, l. 21842, 27 II 1730; l. 21851, 11 VI 1730. BCzart., rkps 5872, l. 21851, 11 VI 1730; l. 21874, 26 IX 1735; l. 21894, 1738. BCzart., rkps 5872, l. 21900, III 1739; l. 21927, 1741. Przypuszczać można, iż Logau prowadził budowę nowego ratusza, o potrzebie wzniesienia którego wspominał w r. 1735. „Ratusz któren trzeba de novo postawić i zimą z Kałusza materiałów sprowadzić” – BCzart., rkps 5872, l. 21874, Logau do Augusta Czartoryskiego, 26 IX 1735. BCzart., rkps 5872, l. 21919. BCzart., rkps 5872, l. 21927. Maciszewski, op. cit., s. 108.

Profile for Andrzej Betlej

Sztuka kresów wschodnich  

tom VI (najrzadszy) z serii

Sztuka kresów wschodnich  

tom VI (najrzadszy) z serii

Advertisement