Page 67

Architekt wojskowy Jacob de Logau na usługach Sieniawskich i Czartoryskich...

67

Elżbieta z Lubomirskich Sieniawska60. Rozpoczęcie prac budowlanych planowano niedługo po śmierci Adama Mikołaja (zm. 18 II 1726). Do budowy jednak nie doszło. Fundamenty położono dopiero we wrześniu r. 1729, o czym Logau poinformował Zofię Denhoffową61. W październiku r. 1729 poświecono kamień węgielny62. W marcu r. 1730 ukończono dach63. W czerwcu przystąpiono do prac nad zewnętrzną dekoracją64 . Jest to ostatni list Jacoba de Logau dotyczący budowy. Kaplicy nigdy nie ukończono. Wewnątrz pozostały gładkie ściany, nie udało się również ustalić, czy położono posadzkę, którą planowano sprowadzić z Łubnic. Formy kaplicy nawiązywały do rozpowszechnionego w XVII stuleciu schematu mauzoleum na planie centralnym. Dostawiona do wcześniejszej, jednonawowej świątyni zamkowej, utworzyła, wraz z pochodzącą z lat trzydziestych w. XVII drugą kaplicą kopułową, kościół na planie zbliżonym do krzyża greckiego. W zewnętrznym ukształtowaniu kaplicy zwraca uwagę okładzina kamienna oraz klasycyzująca artykulacja przeprowadzona za pomocą zwielokrotnionych pilastrów korynckich w zewnętrznych narożach 65.

Inne prace w Brzeżanach Ustalenie zakresu prac prowadzonych przez Jacoba de Logau w tym mieście jest trudne. Zachowany fragmentarycznie materiał archiwalny nie pozwala na pełne odtworzenie jego działalności architektonicznej. Wiele trudności sprawiają również nieprecyzyjne zapiski odnoszące się do wydatków na całą „fabrykę” brzeżańską, bez sprecyzowania wykonywanych robót66. Z zachowanego materiału archiwalnego wynika, że działalność architektoniczna Logaua w Brzeżanach była związana głównie z jego inżynierską profesją i koncentrowała się wokół prac przy obwarowaniach zamku i miasta oraz przy budowie „wielkiego” mostu (1729–1740)67. Prace te koncentrowały się na modernizacji istniejących obwarowań zamku, powstałych w l. 1619–1626 i prac przy konserwacji obwarowań miasta z ok. r. 1630. Porównanie dwóch znanych planów Brzeżan: z ok. r. 1720 (il. 9) i z r. 1756 r. (il. 10; ten ostatni autorstwa kapitana de Pircha) ujawnia dokonane przez Logaua zmiany68. Na planie z r. 1755 przedstawiono R. Nestorow, Mauzoleum w Brzeżanach. Fundacja rodziny Sieniawskich. Referat wygłoszony podczas sesji „Fundator i jego dzieło” zorganizowanej przez Instytut Historii Sztuki KUL w czerwcu r. 2003 w Kazimierzu. W zmienione wersji złożony do druku w „BHS”. 61 BCzart., rkps 5872, l. 21828, 4 (?) IX 1729. 62 BCzart., rkps 5872, l. 21839, Logau do Zofii Czartoryskiej (?), 29 X 1729. 63 BCzart., rkps 5901 III, s. nlb., Niestojemski do Zofii Czartoryskiej, 15 III 1730. 64 BCzart., rkps 5872, l. 21852, Logau do Zofii Czartoryskiej, 18 VI 1730. 65 Na temat kościoła zamkowego autor przygotowuje osobne opracowanie dla tomu 15 serii Materiały do dziejów sztuki sakralnej na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej, red. J. K. Ostrowski, cz.I, Kościoły i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa ruskiego. 66 O przeprowadzaniu bliżej niesprecyzowanych prac konserwatorskich w Brzeżanach przez Elżbietę Sieniawską wspomina B. Popiołek, Życie w twierdzy kamienieckiej w czasach Augusta II na podstawie listów komendanta Rappego, [w:] Kamieniec Podolski. Studia z dziejów miasta i regionu, red. F. Kiryk, Kraków 2000, s. 588. 67 BCzart., rkps 5872, l. 2128, 21843, 21844, 21847, 21862, 21927, 21851, 21852, 21854; wrzesień 1729kwiecień 1740. 68 Plan z r. 1720 jako pierwszy opublikował K. Kalinowski, Miasta Polskie w XVI i pierwszej połowie XVII wieku, „KAiU”, 28, 1963, s. 179. Plan de Pircha publikowali m.in. J. Czernecki, Brzeżany. Pamiątki i wspomnienia, Lwów 1905, s. 26; M. Maciszewski, Brzeżany w czasach Rzeczypospolitej 60

Profile for Andrzej Betlej

Sztuka kresów wschodnich  

tom VI (najrzadszy) z serii

Sztuka kresów wschodnich  

tom VI (najrzadszy) z serii

Advertisement