Page 65

Architekt wojskowy Jacob de Logau na usługach Sieniawskich i Czartoryskich...

65

Jerzy Kowalczyk zwrócił uwagę na podobieństwa łączące elewacje pałacu w Nowosółkach i Czyżowie Szlacheckim (il. 7), zmodernizowanego w latach 1725–1730 przez Aleksandra Czyżowskiego, przypisując na tej podstawie jego autorstwo Jacobowi de Logau. Podobieństwa zaznaczają się w zbliżonym, alternacyjnym rytmie nadokienników oraz akcentującym oś środkową rzeźbiarskim portalu (w Czyżowie umieszczonym na pierwszym piętrze)41. Trudno w obecnej chwili z braku innych dowodów konkretnie odnieść się do atrybucji Kowalczyka. Przemawiać za nią może jedynie fakt, iż hetman Stanisław Denhoff, za którego pośrednictwem Logau znalazł się w Brzeżanach, posiadał rozległe dobra w województwie sandomierskim (m.in. Ciepielów, Jaroszyn, Pawłowice, Ryczywół, Wielgolas)42. Być może Logau pracował wcześniej dla Denhoffa, co mogło skłonić Aleksandra Czyżowskiego do zamówienia u niego projektu modernizacji pałacu w Czyżowie.

Kościół w Bursztynie Bursztyn jest położony w tzw. Górach Brzeżańskich nad rzeką Gniłą Lipą. Pierwsza wiadomość dotycząca budowy drewnianego kościoła w Bursztynie pochodzi z listu Niesiołowskiego adresowanego do Elżbiety Sieniawskiej (?), wysłanego z Brzeżan 1 V 1726: „rozkaz WM Dobrodziejki nowy był zacząć strukturę kościoła bursztyńskiego”43. Do budowy jednak nie doszło. W kwietniu r. 1730 Jacob de Logau pisze, że był w Bursztynie przez 7 dni „wziąć dyspozycje na kościół”, którego abrys odeśle kolejną pocztą44. W liście z 11 IV 1730 informował Czartoryską, że prześle plany kościoła, przypominając o konieczności wysłania cieśli do Bursztyna45. Plany kościoła zostały przesłane 17 IV, a Logau czekał na odpowiedź Czartoryskiej46. W liście z 8 V zobowiązywał się poprawić plan kościoła, jeśli ten nie odpowiadałby wymogom księżnej47. W dwóch kolejnych listach z 22 i 29 V przypominał, iż czeka na aprobatę przesłanego planu48. W czerwcu tegoż roku architekt był w Bursztynie wraz z dwunastoma cieślami; przygotowywano wówczas kamienie na fundamenty i inne niezbędne materiały49. W początkach listopada okazało się, że fundamenty nie były gotowe. Logau tłumaczył, iż dzieje się tak z powodu arcybiskupa, który nie chce przyjechać na poświęcenie kamienia węgielnego50. Przez zimę planowano wykona-

41

44 45 46 47 48 49 50 42 43

budowniczego i fortyfikatora wykształconego w Pradze w warsztacie Francesca Luraga; eadem, Architekt a stavitel Pavel Ignác Bayer – Představy v literatuře a skutečnost, „Uměni”, 22, 1974, s. 235, il. 11. Kowalczyk, The Significance..., s. 129–130. Na temat pałacu w Czyżowie Szlacheckim i jego związkach ze sztuką Czech, zob. M. K. Daszewska, Architektura pałacu w Czyżowie Szlacheckim (XVIII w.), „KAiU”, 23, 1978, s. 100–133. J. Sito datuje ukończenie prac budowlanych na połowę lat dwudziestych, a wiązaną z Thomasem Hutterem dekorację rzeźbiarską na l. 1727–1728. J. Sito, Thomas Hutter (1696–1745), rzeźbiarz późnego baroku, Warszawa-Przemyśl 2001, s. 65. O. M. Kałużniacki, Stanisław Denhoff, [w:] PSB, t. 5, 1939–1946, s. 116. BCzart., rkps 5901, l. 27244. BCzart., rkps 5872, l. 21873, Logau do NN. BCzart., rkps 5872, l. 21844, Logau do Zofii Czartoryskiej. BCzart., 5872, l. 21845, Logau do Zofii Czartoryskiej. BCzart., rkps 5872, l. 21846, Logau do Zofii Czartoryskiej. BCzart., rkps 5872, l. 21847, l. 21849. BCzart., rkps 5872, l. 21851, Logau do Zofii Czartoryskiej, 11 VI 1730; Krasny, op. cit., s. 97. BCzart. 5872, l. 21854, 6 XI 1730.

Profile for Andrzej Betlej

Sztuka kresów wschodnich  

tom VI (najrzadszy) z serii

Sztuka kresów wschodnich  

tom VI (najrzadszy) z serii

Advertisement