Page 45

Kościół p.w. Przenajświętszej Trójcy i klasztor Trynitarzy „intra moenia” we Lwowie...

45

wznoszenie hełmów wież. Kiedy przygotowywał kamień na posadzkę świątyni i planował pozłocenie ołtarza głównego, 3 V 1748 wybuchł we Lwowie pożar. Ogień zniszczył dachy klasztoru i kościoła Trynitarzy przy bramie Krakowskiej, okna i większość ołtarzy. Zakonnicy znaleźli schronienie u franciszkanów oraz w drugim klasztorze trynitarskim „extra moenia”. O. Marcin Pohl, ponownie wybrany na ministra, natychmiast przystąpił do remontu uszkodzonych budowli. Nakryto nowym dachem kościół i znajdujący się na jego tyłach budynek klasztorny. Czołowe ściany ramion transeptu i prezbiterium zostały ozdobione szczytami wysokimi na 15 łokci. Wykonano nową dekorację malarską chóru zakonnego, obok którego wzniesiono dzwonnicę z dwoma dzwonami. 1 IV 1750 zostały położone fundamenty pod nowy, murowany ołtarz główny25. Ocalała z pożaru figura Jezusa Nazareńskiego została wcześniej przeniesiona do jednego z ołtarzy bocznych26. Na r. 1750 kończy się kronika o. Sikorskiego. Wiadomości na temat dalszego remontu świątyni i klasztoru dostarcza kontynuator jego kronikarskiego dzieła, o. Kromberg. W r. 1751 ministrem klasztoru został o. Łukasz od św. Feliksa Pieczyski (zm. 11 X 1753), natomiast od r. 1754 funkcję tę po raz kolejny sprawował o. Marcin Pohl. O pierwszym z wymienionych zakonników zachowała się następująca wzmianka archiwalna: „Ecclesiae Leopoliensi lucem magna ex parte dedit per picturam”27. Najpewniej słowa te oznaczają, iż rzeczona dekoracja malarska powstała za rządów o. Łukasza, nie ma bowiem żadnych dowodów na to, że zajmował się on działalnością artystyczną 28 . Za jego następcy, w r. 1755 został ukończony ołtarz główny „de muro solido”, najpiękniejszy, zdaniem współczesnych, w całym Lwowie29. W tym samym roku stanęła w nim figura Jezusa Nazareńskiego. W uroczystej translacji wziął udział abp lwowski Mikołaj Wyżycki30. Ponadto, z inicjatywy o. Marcina Pohla wzniesiono nową furtę klasztorną („principalis porta collegii surrexerit mirae pulchritudinis”) i ołtarze boczne oraz wykonano polichromię wnętrza. Wiadomo również, że Mikołaj Bazyli Potocki, starosta kaniowski, ufundował dla kościoła Trynitarzy dwie figury „opere statuario affabre elaboratis” przedstawiające św. Jana de Matha i św. Feliksa de Valois, fundatorów Zakonu Przenajświętszej Trójcy, które ustawiono „pone aram Principem”31. Niezwykle cenne uzupełnienie powyższych informacji pochodzących z kroniki o. Kromberga, stanowią zapisy dotyczące kwestii artystycznych i budowlanych, zawarte w księgach wydatków i przychodów klasztoru przy bramie Krakowskiej za lata 1756–1764, omówione przez Katarzynę Brzezinę32 . I tak, dowiadujemy się z nich, że w lipcu r. 1757 ukończono budowę furty zakonnej. W l. 1756–1757 Stanisław Stroiński ozdobił Ibidem, s. 451, 462–463, 466–468. BNAN-K., sygn. nr 4143, k. 27. 27 Monumenta Ordinis Excalceatorum SS. Trinitatis Redemptionis Captivorum ad Provincias S. Ioachimi (Poloniae) et S. Iosephi (Austriae-Hungariae) spectantia, ed. p. Antoninus ab Assumptione O.SS.T, Romae 1911, s. 36–37. 28 Tadeusz Mańkowski podaje, że o. Łukasz od św. Feliksa Pieczyski był autorem dekoracji stiukowej i, być może, polichromii w zakrystii we lwowskim kościele Trynitarzy p.w. św. Mikołaja. Informacja ta nie znajduje jednak potwierdzenia ani w Monumenta Ordinis… (zob. przyp. 27), na które się T. Mańkowski powołuje, ani w kronikach zakonnych Sikorskiego i Kromberga. Zob. T. Mańkowski, Fabrica Ecclesiae, Warszawa 1946, s. 325–327. 29 BNAN-K., sygn. nr 4143, k. 27–27v. 30 Ibidem, k. 27v-28. 31 Ibidem, k. 16v. 32 APKr., Teki Schneidra, nr 992, Trynitarze – zob. Brzezina, op. cit., passim. 25

26

Profile for Andrzej Betlej

Sztuka kresów wschodnich  

tom VI (najrzadszy) z serii

Sztuka kresów wschodnich  

tom VI (najrzadszy) z serii

Advertisement