Page 42

42

Mirosława Sobczyńska-Szczepańska

Ponadto, na stronach niniejszego artykułu zostały wskazane nowe możliwości atrybucyjne w odniesieniu do świątyni trynitarskiej, dzieła wyjątkowego, na tle architektury Lwowa. Trynitarze przybyli do Lwowa 13 VII 1685. Znalazłszy gościnę w klasztorze Teatynów, rozpoczęli starania o uzyskanie własnej siedziby lub terenu pod jej budowę. Zabiegi te okazały się niezwykle żmudne i długotrwałe5. W czerwcu r. 1686 uzyskali zgodę magistratu lwowskiego na zakup kamienicy zwanej „Malechowską”, stojącej na Przedmieściu Krakowskim, w pobliżu obwarowań miejskich. Zakonnicy natychmiast przystąpili do remontu nowo nabytej nieruchomości. Największe pomieszczenie, o długości piętnastu i szerokości jedenastu łokci, zostało zaadaptowane na tymczasową kaplicę. W r. 1689 w szeregi trynitarzy wstąpił szesnastoletni Antoni Wielhorski, potomek możnego wołyńskiego rodu. Po przyjęciu święceń kapłańskich, studiował przez trzy lata filozofię w utworzonym przy klasztorze lwowskim kolegium zakonnym, a następnie został wysłany do Madrytu na trzyletnie studia teologiczne6. Przed powrotem do ojczyzny, pod wrażeniem kultu, jakim cieszyła się figura Jezusa Nazareńskiego przechowywana w madryckim kościele Trynitarzy Bosych, o. Wielhorski kazał wyrzeźbić na jej wzór głowę, dłonie i stopy, które następnie zawiózł do Rzymu, gdzie zostały poświęcone przez Innocentego XII7. We Lwowie wykonano pozostałe części statuy, która 20 XI 1696 stanęła na bocznym ołtarzu wystawionym dla niej w trynitarskiej kaplicy8. W l. 1696–1698 trynitarze nabyli trzy kamienice sąsiadujące z zajmowaną przez nich posesją. W kamienicy zwanej „Marchwianą”, w r. 1698 urządzono nową, większą kaplicę, długą na trzydzieści sześć łokci i szeroką na osiemnaście łokci9. Okoliczności przybycia trynitarzy do Polski oraz pierwsze lata ich pobytu we Lwowie, szczegółowo opisuje Białynia Chołodecki, op. cit., s. 16–18 za: Sikorski, op. cit., s. 202–300. 6 Sikorski, op. cit., s. 410–411. 7 Białynia Chołodecki, relacjonując historię lwowskiego klasztoru Trynitarzy na przedmieściu Krakowskim oraz Andrzej Witko w swych pracach z zakresu ikonografii zakonu Przenajświętszej Trójcy, podają, iż głowa, dłonie i stopy statuy Jezusa Nazareńskiego zostały wyrzeźbione w Rzymie, zob. Białynia Chołodecki, op. cit., s. 44; A. Witko, Sztuka w służbie Zakonu Trójcy Świętej w siedemnastym i osiemnastym stuleciu, Warszawa 2002, s. 130–131; idem, Jesús Nazareno Rescatado, Roma 2004, s. 80–81. U podstaw tego twierdzenia leżą następujące słowa Sikorskiego, odnoszące się do rzeczonej statuy: „caput ejus et manus Romae sculpta, et per P. Antonium a Sancto Ioanne Baptista Lectorem Philosophiae, ex Hispania in Sarmatiam redeuntem allata”, zob. Sikorski, op. cit., s. 291. Jednakże, w innym miejscu tej samej kroniki pojawia się informacja, iż figura lwowska powstała w Hiszpanii: „[o. Wielhorski] jussit opere statuario elaborare faciem ad imitationem Statuae Jesus Nazareni Madriti celeberrimae, una cum pedibus & manibus. Quae Principalia membra, dum ex Hispaniis in Poloniam regressurus Romam detulit, a Summo in terris Christi Innocentio XII, benedici expostulavit, obtinuitque benedictionem eorundem”, zob. ibidem, s. 316. Wzmiankę o podobnej wymowie odnajdujemy również w drugiej kronice zakonnej autorstwa Danilewicza: „[o. Wielhorski] omnimoda similitudine exarari curans, ac postmodum per almam Romanam urbe transiens, pontificaim benedictionem ejusdem statuae a summo Pontifice humiliter postulans & impetrans”, zob. O. Danilewicz, Facies chronologica [...] Ordinis S. Trinitatis [...], Lwów 1748, s. 152. Abstrahując od przytoczonych przekazów kronikarskich, wydaje się mało prawdopodobne, by Wielhorski, spędziwszy 3 lata w Madrycie, zamówił kopię figury Jezusa Nazareńskiego dopiero w Rzymie, gdzie zatrzymał się na krótko w drodze powrotnej do Polski. 8 Sikorski, s. 290–291, 315–316; Danilewicz, op. cit., s. 152; por. Białynia Chołodecki, op. cit., s. 44. 9 Sikorski, op. cit., s. 428: ówczesny minister klasztoru, o. Jan od Narodzenia NMP, Hiszpan, „Ex Lapidea in platea Cracoviensi a suo Antecessore empta Marchwianska […], decentiorem, amplioremque coordinavit Ecclesiam, longitudinis tringta sex cubitorum, latitudinis novemdecim, quam camnis, pulpito, Confessionalibus, aliisque requisitis adornavit”. 5

Profile for Andrzej Betlej

Sztuka kresów wschodnich  

tom VI (najrzadszy) z serii

Sztuka kresów wschodnich  

tom VI (najrzadszy) z serii

Advertisement