Page 41

Mirosława Sobczyńska – Szczepańska Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Wrocławskiego Wrocław

Sztuka kresów wschodnich, t. 6 Kraków 2006

KOŚCIÓŁ P.W. PRZENAJŚWIĘTSZEJ TRÓJCY I KLASZTOR TRYNITARZY „INTRA MOENIA” WE LWOWIE – DZIEJE I ARCHITEKTURA Kościół Trynitarzy p.w. Przenajświętszej Trójcy we Lwowie był pierwszą monumentalną świątynią późnobarokową w archidiecezji lwowskiej i zarazem jednym z najznakomitszych przykładów architektury trynitarskiej na terenie dawnej Rzeczypospolitej1. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie dziejów budowy oraz rekonstrukcja pierwotnego kształtu nieistniejącej już świątyni i wzniesionego przy niej klasztoru, z wykorzystaniem dotychczas nie analizowanych przekazów kronikarskich i ikonograficznych. Chronologia prac budowlanych została odtworzona na podstawie kronik zakonnych autorstwa o. Mariana od św. Stanisława Sikorskiego2 i o. Andrzeja od Ducha Św. Kromberga3, natomiast weryfikacji i uzupełnienia dotychczasowych ustaleń na temat zewnętrznego wyglądu budowli dokonano w oparciu o ich widoki na trzech panoramach Lwowa: z l. 1772–1780 (il. 1), r. 1772 i r. 1823 (il. 2), oraz rysunki z ok. r. 1850 i rycinę z r. 1852, przedstawiające ruiny trynitarskiego zespołu kościelno-klasztornego (il. 3–5)4 . Niniejszy artykuł został napisany w oparciu o fragment pracy doktorskiej Architektura Trynitarzy w dawnej Rzeczypospolitej, powstającej pod kierunkiem prof. dra hab. Jana Wrabeca w Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu Wrocławskiego. Tekst ten po raz pierwszy został przedstawiony na seminarium prof. dra hab. Jerzego Kowalczyka w IS PAN w Warszawie 19 II 2004. 2 Marian Sikorski, Hypomnema Ordinis Discalceatorum Sanctissimae Trinitatis Redemptionis Captivorum…, Warszawa 1753. Józef Białynia Chołodecki, w swoim opracowaniu na temat historii trynitarzy w dawnej Rzeczypospolitej, wymienia za Sikorskim sumy przeznaczane na budowę murowanej świątyni i klasztoru oraz nazwiska ich ofiarodawców, pomijając jednak informacje dotyczące przebiegu prac budowlanych. Zob. J. Białynia Chołodecki, Trynitarze, Lwów 1911, s. 48–56. 3 BNAN-K., sygn. nr 4143, Andrzej Kromberg, Rerum memorabilium In Provincia Sancti Joachimi Ordinis Discalceatorum Sanctissimae Trinitatis Redemptionis Captivorum […] Ab Anno 1752 […] ad Annum 1769, s. l. 4 Widok panoramiczny Lwowa od północnego zachodu, akwaforta autorstwa Franciszka Perneuera z l. 1772– 1780,w zbiorachBNwWarszawie,opublikowana w: J. Witwicki,Obwarowania śródmieścia miasta Lwowa i ich przemiany do XVIII wieku, „KAiU”, 16, 1971, tabl. III; zob. także O. Czerner, Lwów na dawnej rycinie i planie, Wrocław 1997, ryc. 107. Widok panoramiczny Lwowa od północnego wschodu, litografia wykonana przez Antoniego Lange w r. 1823, zamieszczona w albumie Zbiór naypięknieyszych i nayinteresownieyszych okolic w Galicyi…, z. 2, opublikowana w: Czerner, op. cit., ryc. 95. Cztery rysunki przedstawiające ruiny kościoła i klasztoru trynitarskiego z ok. r. 1850 opublikowane w: F. Jaworski, Uniwersytet Lwowski: wspomnienie jubileuszowe, Lwów 1912, ryc. 20–23. Rysunek przedstawiający fasadę kościoła po pożarze w r. 1848, opublikowany w: Białynia Chołodecki, op. cit., s. 77; zob. także J. Kowalczyk, Świątynie i klasztory późnobarokowe w archidiecezji lwowskiej, „RHS”, 28, 2003, il. 110. Rycina przedstawiająca ruiny kościoła i furty klasztoru trynitarskiego wykonana przez S. Bartusa w r. 1852, opublikowana w: Lemberg/L’viv 1772–1918. Wiederbegegnung mit einer Landeshauptstadt der Donaumonarchie, Wien 1993; zob. także K. Brzezina, Materiały do dziejów artystycznych kościoła Trynitarzy p.w. Trójcy Przenajświętszej we Lwowie, [w:] SKW, t. 2, red. J. K. Ostrowski, Kraków 1996, il. 1. 1

Profile for Andrzej Betlej

Sztuka kresów wschodnich  

tom VI (najrzadszy) z serii

Sztuka kresów wschodnich  

tom VI (najrzadszy) z serii

Advertisement