Page 227

„Magna pompa et splendido apparatu”. Ceremonia pogrzebowa Adama Mikołaja Sieniawskiego...

227

są zachowane rachunki z pogrzebu. Szczególny nacisk położono na próbę jak najdokładniejszego opisania spraw artystycznych, zwłaszcza dekoracji fary w Brzeżanach, w której odbywały się główne uroczystości pogrzebowe, a także kwestię wydobycia nazwisk zatrudnionych przy tej okazji artystów i rzemieślników. *** Ród Sieniawskich herbu Leliwa, należący do najpotężniejszych na terenie ziemi lwowskiej, halickiej i Podola, rósł w siłę od połowy w. XV. Apogeum świetności przeżywał na przełomie XVII i XVIII stulecia za sprawą małżeństwa Adama Mikołaja Sieniawskiego z córką marszałka Stanisława Herakliusza Lubomirskiego, Elżbietą w r. 1687. Mariaż fortuny Sieniawskich z pozycją i splendorem Lubomirskich stanowił punkt wyjścia do polityczno-wojskowej kariery młodego magnata, od objęcia stanowiska wojewody bełskiego, później hetmana polnego koronnego, a następnie wielkiego koronnego i kasztelana krakowskiego. Wraz z karierą polityczną Sieniawski, piastując urzędy ziemskie, stał się dzierżawcą licznych królewszczyzn. Jako starosta generalny lwowski objął kwartał Lwowa, tzw. Sieniawszczyznę, a następnie starostwa: rohatyńskie, stryjskie, piaseczyńskie i lubaczowskie15. Z dotychczasowych badań wynika, że dobra Sieniawskich na przełomie XVII i XVIII stulecia obejmowały 35 miast oraz 345 wsi rozrzuconych od Podola aż po Małopolskę. Oprócz tego Sieniawscy posiadali miasto Mysz z zamkiem w Wielkim Księstwie Litewskim, a także miasto Szkłów nad Dnieprem. Należy jednak pamiętać również o dobrach leżących poza latyfundium rusko-ukraińskim, wniesionych jako wiano Elżbiety Lubomirskiej: o Czerniakowie z pałacem, kluczu przybysławickim z pałacem w Przybysławicach, końskowolskim (z pałacem w Puławach), rytwiańskim z zamkiem i międzyrzeckim z pałacem. W dobrach tzw. zakrakowskich należy wymienić m.in. hrabstwo tęczyńskie z zamkiem w Tęczynku oraz Morawicę z dworem. Hetmanowa Sieniawska starała się o powiększenie własnego rodowego majątku, wykupując niezależnie od poczynań męża część dóbr po królowej Marysieńce Sobieskiej, m.in. Wilanów i Wysock16. Adam Mikołaj nie doczekał się męskiego potomka; jedyną spadkobierczynią ogromnego majątku Sieniawskich została córka Zofia, żona hetmana polnego koronnego Stanisława Denhoffa (zm. 1728). W r. 1731 Zofia poślubiła Augusta Aleksandra Czartoryskiego, a odziedziczony później majątek Sieniawskich stał się podstawą późniejszej potęgi rodu Czartoryskich. *** Ostatni męski przedstawiciel rodu hetman Adam Mikołaj Sieniawski zmarł 18 II 1726 we Lwowie, jak opisywał współczesny Franciszek Pułaski, „wziąwszy viaticum, z wszelka dobrą dyspozycją do duszy i do ciała, tudzież domowe rozporządziwszy A. K. Link-Lenczowski, Sieniawski Adam Mikołaj, [w:] PSB, t. 37, 1996, s. 105–113; Nowak, Kapele muzyczne…, s. 19–20. 16 K. Kuśnierz, Sieniawa. Założenie rezydencjonalne Sieniawskich. Rozwój przestrzenny w XVII oraz XVIII wieku, Rzeszów 1984, s. 34–43, 52–68; A. K. Link-Lenczowski, B. Popiołek, Sieniawska z Lubomirskich Elżbieta Helena, [w:] PSB, t. 37, 1996, s. 94–95; Nowak, Kapele muzyczne…, s. 20. 15

Profile for Andrzej Betlej

Sztuka kresów wschodnich  

tom VI (najrzadszy) z serii

Sztuka kresów wschodnich  

tom VI (najrzadszy) z serii

Advertisement