Page 225

Rafał Nestorow Instytut Sztuki PAN Kraków

Sztuka kresów wschodnich, t. 6 Kraków 2006

„MAGNA POMPA ET SPLENDIDO APPARATU”. CEREMONIA POGRZEBOWA ADAMA MIKOŁAJA SIENIAWSKIEGO WE LWOWIE I BRZEŻANACH W R. 17261 Przebieg ceremonii pogrzebowej hetmana wielkiego koronnego Adama Mikołaja Sieniawskiego i związana z nim oprawa artystyczna nie zostały dotąd szerzej opracowane. Kilka uwag artystycznej oprawie pogrzebu poświęcił Juliusz Chrościcki w fundamentalnej pracy o staropolskiej ceremonii pogrzebowej. Autor, ze znakiem zapytania, związał wykonanie i nadzorowanie architektury okazjonalnej z architektem wojskowym noszącym nazwisko „Legau” vel Logau, Loyau (?), Lozau (?)2. Irena Malinowska w haśle w Słowniku Artystów Polskich odnotowała, iż prace nad rzeźbami przy castrum doloris hetmana prowadził Francesco Fumo. Autorka podała błędnie datę śmierci hetmana na r. 1729 pisząc, że uroczystości pogrzebowe „o b o j g a (podkr. – R.N) hetmanostwa Sieniawskich” odbyły się w kościele Św. Krzyża w Warszawie3. W rzeczywistości Adam Mikołaj zmarł w r. 1726 (w r. 1729 zmarła jego żona Elżbieta z Lubomirskich Sieniawska), a pogrzeb hetmana odbył się w Brzeżanach. Ostatnio Mariusz Karpowicz skorygował informację o pracach Fuma przy katafalku Sieniawskiego uważając, że w Brzeżanach wykonał on zapewne jakieś figury alegoryczne4. W zaprezentowanym w niniejszym tomie studiów artykule, udało się ustalić prawidłową lekcję pisowni architekta – Jacob de Logau – oraz potwierdzić jego udział przy wykonaniu okazjonalnej architektury na pogrzeb Adama Mikołaja Sieniawskiego5. Zasygnalizowane jedynie w monograficznym opracowaniu dotyczącym tego architekta „sprawy pogrzebowe” Adama Mikołaja stały się punktem wyjścia do szerszego opracowania tego zagadnienia. Pomimo tak skromnej literatury z zakresu historii sztuki pogrzeb Adama Mikołaja budził zainteresowanie od dawna. Jako pierwszy, obszerny opis ceremonii pogrzebowej zaprezentował w r. 1882 Józef Dunin-Karwicki6. Niestety, autor zrezygnował z przedstawienia wyglądu dekoracji pogrzebowej. Na pracy Karwickiego oparł się

Niniejszy artykuł nie powstałby bez życzliwości i pomocy dr Janusza Nowaka, kierownika Działu Rękopisów Biblioteki XX Czartoryskich w Krakowie, któremu w tym miejscu chciałbym serdecznie podziękować. 2 J. Chrościcki, Pompa funebris. Z dziejów kultury staropolskiej, Warszawa 1974, s. 303. 3 I. Malinowska, Fumo Franciszek, [w:] SAP, t. 2, 1975, s. 260. 4 M. Karpowicz, Stiukatorzy wilanowscy XVIII wieku: Francesco Fumo i Pietro Inocente Comparetti, „Barok”, 5, 1998, s. 152; Malinowska, op. cit., s. 260. 5 R. Nestorow, Architekt wojskowy Jacob de Logau na usługach Sieniawskich i Czartoryskich w Brzeżanach w 1. poł. XVIII wieku – zob. w niniejszym tomie. 6 J. Dunin-Karwicki, Szkice obyczajowe i historyczne, Warszawa 1882, s. 159–173 (rozdz. IX: Relacja pogrzebu JO. Jmści Pana Adama Sieniawskiego kasztelana krakowskiego, hetmana w.k., we Lwowie i Brzeżanach w 1726 r.). 1

Profile for Andrzej Betlej

Sztuka kresów wschodnich  

tom VI (najrzadszy) z serii

Sztuka kresów wschodnich  

tom VI (najrzadszy) z serii

Advertisement