Page 166

166

Józef Skrabski

Pierwszy z nich pracował w Warszawie: w kaplicy i Sali Audiencyjnej Zamku Ujazdowskiego (1768–1770), w Pokoju Marmurowym Zamku Królewskiego (1771), w kościele Dominikanów Obserwantów (1771) i przy budowie groty parkowej w Jabłonnej (1778–1779), zaprojektowanej przez Szymona Bogumiła Zuga dla prymasa Michała Poniatowskiego19. Być może przeniósł się potem na Wołyń, gdzie – jak ustalił Roman Aftanazy – dział nieznany z imienia Merck i któremu przypisał pałace Michała Walewskiego w Tuczynie koło Równego (1790–1798), współudział w pracach przy pałacu Steckich w Międzyrzeczu Koreckim i w Kustyniu koło Równego oraz przy pałacu Józefa Augusta Ilińskiego w Romanowie20. Atrybucje te są jednak oparte na bardzo skromnych podstawach archiwalnych i przy obecnym stanie badań nie są możliwe do weryfikacji. Merck pracował również w Łabuniu, przy rozbudowie tamtejszego pałacu21. Stamtąd wysłał list do Hieronima Sanguszki o następującej treści: „wróciwszy z podróży ukraińskiej abrysy na kamienicę do Tarnowa wygotowane Waszej Książęcej Mości Dobrodziejowi odsyłam, które nie wiem czy do myśli pańskiej przyjdą, gdyż oddawca rozkazów Waszej Książęcej Mości Dobrodzieja mnie nie zastał w Łabuniu, nie mogłem zatem zupełnej powziąć informacji. Przeto jeżeliby nie do gustu Jaśnie Oświeconemu Panu być miało powtórnie, oczekiwać będę rozkazu. W grundrysie dałem dwojaką kuchnie by raz traktjer miał dla siebie osobliwą, zaś druga wygodnie Waszej Książęcej Mości Dobrodzieja w czasie przyjazdu. Stajnia może być powiększona, jeżeli podobną potrzeba będzie, zaś rezydencji jeżeliby onych więcej potrzeba było dla pomieszczenia ludzi może być przyczyniona nad kuchnią, do których komunikacja z obu stron galerią tak z oficyny jednej jako i z drugiej być może przydana”22. Jest możliwe, że projekt, według którego wybudowano pałac w Sławucie, wykonał właśnie architekt Merck. Jego dziełem, jak i jego brata sztukatora, mogła być także imponująca sala balowa na zamku w Dubnie, należącym wówczas do Lubomirskich23. Wskazuje na to wzmianka w przytoczonym wyżej kontrakcie Mercka z Kosteckim (1786) na wykonanie pieców do pałacu w Sławucie, które miały być wykonane „na model jak do sali w Dubnie”. Działalność Mercków bez wątpienia wymaga dalszych, pogłębionych badań źródłowych. Przedsięwzięcia budowlane Hieronima Sanguszki nie ograniczyły się do Sławuty. Książę sfinansował budowę kościoła w Białogródce koło Zasławia (1805), w którym został pochowany w r. 181224. Podjął niewielki remont pomieszczeń w pałacu w Zasławiu i bliżej nieokreślone prace budowlane (być może budowę obszernej stajni w ogrodzie), nadzorowane przez architekta A. Bunczewskiego25. W Ilińcach (Lińcach), miejscowości Z. Prószyńska, Merck (Merk) Ferdynand, [w:] SAP, t. 5, 1993, s. 486–487. S. Łoza, Architekci i budowniczowie w Polsce, Warszawa 1954, s. 199; R. Aftanazy, Architekt Merck..., s. 455–474; Prószyńska, op. cit., s. 487. 21 Prawdopodobnie chodzi tu o Łabuń, miejscowość na wschodnim Wołyniu, nieopodal Zasławia, gdzie ok. r. 1780 Józef Stempkowski, wojewoda kijowski założył rezydencję. Tamtejszy pałac został zaprojektowany przez Efraima Szregera. Jego budową zajmować się mógł Merck. Zob. Aftanazy, Dzieje rezydencji..., t. 5, s. 212–213). 22 APKr., O/W, AS, teka 309, plik 1, list Merka (Merchsa) do Hieronima Sanguszki, 1782. 23 Sala balowa na zamku w Dubnie była dotąd przypisywana Henrykowi Ittarowi lub Domenico Merliniemu, zob. W. Tatarkiewicz, Dominik Merlini, Warszawa 1955, s. 158; Aftanazy, Dzieje rezydencji..., t. 5, s. 108. 24 Parafie, filie, kaplice i klasztory w Cesarstwie Rosyjskim w połowie XIX wieku, t. 1. cz. 1, Diecezja kamieniecka. Diecezja łucko-żytomierska, oprac. J. Skarbek, Lublin 2000, s. 93. 25 APKr., O/W, AS, teka 53, plik 14, Fabryczne zasławskie. Kosztorysy i rachunki budowlane. 19

20

Profile for Andrzej Betlej

Sztuka kresów wschodnich  

tom VI (najrzadszy) z serii

Sztuka kresów wschodnich  

tom VI (najrzadszy) z serii

Advertisement