Page 132

132

Wojciech Boberski

cegieł i piasku potrzebnych do dokończenia fabryki228, zaś latem r. 1865 niejaki Pinkas Storożycki z Mohylewa miał dokonać renowacji czterech dużych dzwonów zdjętych z wystawionych wież kościoła229. Ostatni opis, niestety nie datowany, sporządzony zapewne przed r. 1870, uwzględniał poważne zmiany wystroju sanktuarium230. Już w l. 1860–1861 powstał nowy murowany ołtarz wielki, obłożony płytami z białego marmuru i na biało marmoryzowany. Umieszczono na nim drewniane cyborium, lakierowane „pod biały marmur”, miejscami pozłocone, zwieńczone krucyfiksem i figurami klęczących aniołów231. Marmoryzowano na biało również ściany apsydy i całą architekturę ołtarza cudownego wizerunku. Ponad obrazem, nad gzymsem nastawy, zawisła ozdobna rotunda z gipsowymi wyobrażeniami Św. Trójcy i złotoskrzydłych aniołów. Po obu stronach mensy stanęły drewniane tumby z aniołami strzegącymi niżej zawieszonych wotów. Po pożarze białą marmoryzację otrzymały również barokowe ołtarze św. Eliasza i św. Józefa, natomiast w ramionach transeptu i przy filarach stanęły cztery nowe drewniane nastawy: św. Antoniego Padewskiego, św. Marii Magdaleny, św. Dominika i św. Wincentego (te dwa ostatnie przeniesione być może ze skasowanego kościoła Dominikanów w Szkłowie lub w Witebsku). Nie wszystkie zamierzenia przedsiębiorczego kanonika zostały uwieńczone powodzeniem. W l. 1860–1863 prasa szeroko informowała o serii „olbrzymich treścią i wielkością płócien” dla Białynicz, nad którymi pracował krakowski malarz Władysław Konstanty Majeranowski (1817–1864), mieszkający wówczas w Wilnie i tworzący także dla katedry w Mohylewie (ponad 5-metrowej wysokości obraz św. Stanisława w ołtarzu wielkim). W r. 1860, podobno w związku z białynickim zamówieniem, artysta odbył podróż artystyczną do Wenecji, Mediolanu i Monachium. Szkice, które potem oglądano w jego wileńskiej pracowni przedstawiały Malowanie obrazu Matki Boskiej Białynickiej przez anioła oraz Koronację cudownego obrazu przez Benedykta XIV232. Obrazy (dwa kilkułokciowe i 8 nieco mniejszych233) zostały wprawdzie ukończone, lecz wydarzenia w okresie powstania mocno im zaszkodziły. Przynajmniej niektóre z nich „nim doczekały się możności pomieszczenia na ścianach kościelnych, zniszczały w pakach”234. Tymczasem, jeszcze za życia ks. Godlewskiego, w architekturze sanktuarium nastąpiły kolejne zmiany. Napoleon Orda, który przybył do Białynicz ok. r. 1876, uwiecznił budowlę różniącą się od powyżej opisanej dwoma istotnymi elementami (il. 1, il. 5). Skrzyżowanie wieńczyła teraz kopuła na wysokim cylindrycznym tamburze, a górne 230 231

NHAB, 2380–1–11, k. 5–6v (kontrakt z 10 I 1862). Ibidem, k. 7 (kontrakt z dn. 26 VII 1865). NHAB, 2380–1–8, k. 1–3v. Nowy ołtarz wielki konsekrował sufragan mohylewski bp Józef Staniewski w r. 1861, w święto Narodzin NMP. 232 „Kurier Wileński”, 1861, nr 19 z dn. 7 III, s. 170; „Kurier Warszawski”, 1861, nr 107 (z dn. 17 IV); 1862, nr 67, s. 389 (z dn. 22 III); 1863, nr 7, s. 35 (z dn. 10 I); „Tygodnik Ilustrowany”, 1862, półr. II, nr 157, s. 129; J. Derwojed, Majeranowski Władysław Konstanty, [w:] SAP, t. 5, 1993 s. 241. Wykształcony w Monachium Majeranowski (zm. 1864), był także autorem wielkich płócien religijnych do kościołów w Wilnie (katedra, misjonarze), w Birżach i Retowie. Słynął także z kompozycji historycznych o wyraźnie patriotycznym przesłaniu (m.in. Chodkiewicz pod Chocimiem, Konrad Wallenrod, Powstańcy 1831 roku). 233 „Gazeta Codzienna” 1860, nr 220, s. 1 (z dn. 11 VIII). 234 Zacharyaszek, op. cit., s. 70. 228 229

Profile for Andrzej Betlej

Sztuka kresów wschodnich  

tom VI (najrzadszy) z serii

Sztuka kresów wschodnich  

tom VI (najrzadszy) z serii

Advertisement