Page 1

Feis Charn Tóchair Ceiliúradh ar chultúr agus athbheochan na Gaeilge i gCo. Dhoire.

Dé Sathairn 13 Bealtaine 2017 Conradh na Gaeilge Charn Tóchair Spriocdháta do GACH iontráil Déardaoin 13 Aibreán


RIALACHA & TREOIRLÍNTE ........................................................... 4 COMÓRTAIS AITHIRISEOIREACHT FILÍOCHTA .................. 7 Gaelscoileanna ....................................................................................... 7 Naíscoileanna Gaeilge .......................................................................... 7 Bunscoileanna (Béarla) ........................................................................ 7 Meánscoileanna ..................................................................................... 8 COMÓRTAIS SCOLÁIREACHTA (Comhrá) .................................. 9 COMÓRTAS FÁINNE......................................................................... 9 COMÓRTAIS CHOMHRÁ (Naíscoileanna & Gaelscoileanna) ..... 9 COMÓRTAS EALAÍNE..................................................................... 10 COMÓRTAIS SCRÍBHNEOIREACHTA ........................................ 11 Gearrscéal ............................................................................................ 11 Filíocht .................................................................................................. 11 AGALLAMH BEIRTE .......................................................................... 11 COMÓRTAS CEOL TRAIDISIÚNTA ........................................... 12 Fidil ....................................................................................................... 12 Amhránaíocht Thraidisiúnta (trí Ghaeilge) ................................. 12 Feadóg Stáin ....................................................................................... 12 Feadóg mhór........................................................................................ 12 Bosca Ceoil ........................................................................................... 13 Consairtín ............................................................................................. 13 Bainseo / Maindilín ............................................................................ 13 2


Bodhrán ................................................................................................ 13 Giotár .................................................................................................... 13 Cláirseach ............................................................................................ 13 Grúpa Ceol Traidisiúnta .................................................................... 14 Comórtas Cór Scoile .......................................................................... 14 COMÓRTAS AN FHÁINNE: Rogha na gCeisteanna (do dhéagóirí)

15

COMÓRTAS AN FHÁINNE: Rogha na gCeisteanna (do dhaoine fásta) 17 COMÓRTAS AN FHÁINNE: Sampla an Struchtúir .................. 18 ROGHA NA nDÁNTA do Ghaelscoileanna .................................... 19 ROGHA NA nDÁNTA do Bhunscoileanna (Béarla) ..................... 27 ROGHA NA nDÁNTA do Mheánscoileanna .................................. 31 FOIRM IONTRÁLA AN DALTA (dátheangach) ......................... 39 FOIRM IONTRÁLA AN DALTA Gaeilge Amháin ....................... 40

3


RIALACHA & TREOIRLÍNTE 1. Comórtas aithriseoireacht filíochta: Tá rogha dánta curtha ar fáil i gclár na Feise seo do gach aoisghrúpa. Tá fáilte roimh rannpháirtithe, áfach, dán eile dá rogha féin a rá má tá sin níos fóirsteanaí dóibh, a fhad is gur i nGaeilge atá an dán. 2. Comórtas Scoláireachta: Páirtscoláireacht £50 - £150 ar fáil i ngach rannóg den chomórtas seo*. Is gá páirt a ghlacadh sa chomórtas aithriseoireacht dánta le bheith cáilithe le scrúdú cainte a dhéanamh do scoláireacht. Tabharfar tús áite do dhaltaí nach bhfuil scoláireacht faighte acu cheana féin. 3. Comórtas Fáinne: Is siombail choitianta thraschultúrtha é an fáinne a sheasann don aontacht agus don leanúnachas. Ní bhíonn tús ná deireadh leis, ná deighilt ar bith ann, agus léiríonn sé comhlántacht agus síoraíocht. Tá an comórtas Fáinne oscailte do dhaltaí meánscoile agus do dhaoine fásta. Le linn an chomórtais seo beidh comhrá ag an mholtóir le gach iontrálaí. Tá sampla de na ceisteanna agus leagan amach an chomórtais ar fáil sa tsiollabas. 4. Comórtas Comhrá: Tugann an comórtas seo deis iontach do thuismitheoirí a bhfuil páistí de gach aois acu blaiseadh a fháil ar an dóigh ar féidir leis an Ghaeloideachas fíor-dhátheangachas a sholáthar. Cad é an Comórtas Comhrá? Sa chomórtas seo labhraíonn an moltóir go neamhfhoirmiúil le gach páiste as Gaeilge ar réimse téamaí; na rudaí a thaitníonn agus nach dtaitníonn leo, a dteaghlach, saol na scoile agus a gcairde. Tugann an comórtas seo léargas do thuismitheoirí ar an méid Gaeilge atá ag a bpáistí agus ar an méid Gaeilge a thuigeann siad. In amanna tarlóidh sé go dtabharfaidh na páistí is óige freagraí i mBéarla, ach léiríonn seo gur thuig an páiste an cheist a cuireadh ar an chéad dul síos. Is éacht ann féin é seo ar chóir bheith bródúil as. Critéir: Déanfar moltóireacht ar an mhuinín agus ar scileanna cumarsáide na bpáistí, chan ar an méid Gaeilge atá acu nó ar chaighdeán Gaeilge an pháiste.

5. Comórtas Ealaíne: Tá téamaí agus rannóga an chomórtais ealaíne leagtha amach sa tsiollabas. Déan cinnte go bhfuil na hiontrálacha déanta ar leathanach páipéir nach bhfuil níos mó ná A3. Má tá scríbhneoireacht ar bith ar na pictiúir déan cinnte gur i nGaeilge atá sí. Ar chúl an phictiúir amháin, déan cinnte go bhfuil an t-eolas thíos ann: Ainm Uimhir an chomórtais Scoil Rang Dáta Breithe Uimhir Theagmhála Seol iontrálacha don chomórtas ealaíne chuig An Carn roimh Déardaoin 13 Aibreán, 2017

4


6. Comórtas Scríbhneoireachta: Gearrscéal 500 focal (i nGaeilge) nó níos lú a scríobh. Ag leibhéal na bunscoile, thig leis na scéalta bheith lámhscríofa. Ag leibhéal na meánscoile caithfidh na scéalta bheith clóbhuailte le spásáil dhúbailte idir na línte. Beidh faill ag daltaí meánscoile ríomhairí a úsáid in An Carn leis na scéalta a scríobh agus a chlóbhualadh. Spriocdháta: Leibhéal na mbunscoileanna: Déardaoin 13 Aibreán, 2017 Leibhéal na meánscoileanna: Déardaoin 13 Aibreán, 2017 Téama: Rogha Oscailte Déanfar measúnacht ar na gearrscéalta de réir na gcritéar seo a leanas: Leibhéal na mbunscoileanna: Bunúlacht Carachtar Forbairt Plota Stíl/Ealaín Leibhéal na meánscoileanna Bunúlacht Stíl Carachtar Forbairt Plota Cruinneas & Saibhreas Gaeilge* * Baineann le Eochairchéim 5 amháin. Ní bheidh aon chostas iontráil a chur isteach ar an chomórtas scríbhneoireachta i 2017. 7. Comórtas Scríbhneoireachta: Filíocht Ní feidir ach dán amháin an dalta a iontráil don rannóg seo. Téama: rogha oscailte. Ní mór an dán a bheith i nGaeilge. Ag leibhéal na bunscoile, thig leis na dánta bheith lámhscríofa. Ní mór trí véarsa a bheith ann ar a laghad. Ag leibhéal na meánscoile caithfidh na dánta a bheith clóbhuailte le spásáil dhúbailte idir na línte. Ní mór do cheithre véarsa bheith ann ar a laghad. Beidh faill ag iontrálaithe ríomhairí a úsáid in An Carn lena ndán a scríobh agus a chlóbhualadh. Spriocdháta: Leibhéal na mbunscoileanna: Déardaoin 13 Aibreán, 2017 Leibhéal na meánscoileanna: Déardaoin 13 Aibreán, 2017 Ní bheidh aon chostas iontráil a chur isteach ar an chomórtas scríbhneoireachta i 2017. 8. Comórtas Agallamh Beirte Braitheann Agallamh Beirte ar chumadóireacht dheisbhéalach bheacht fhiúntach agus ar struchtúir rithime agus ríme sa véarsaíocht agus ar ndóighar líofacht agus cumas na beirte atá freagairt a chéile. Tá an comórtas seo fóirsteanach do daltaí a fhreastalaíonn ar Ghaelscoileanna / Bunscoileanna agus daltaí atá ag Leibhéal na Meánscoileanna. Is féidir Agallamh Beirte nó Lúibín a chur i lathair. Níl cead bheith páirteach ach in agallamh amháin. Costas: £2.50 an dalta an chomórtas. 5


9. Comórtas Ceol Traidisiúnta. Tá 12 rannóg sa Chomórtas Ceol Traidisiúnta: fidil, feadóg stáin, feadóg mhór, bainseó/maindilín, consairtín, bosca ceoil, cláirseach, bodhrán, giotár, amhránaíocht thraidisiúnta, grúpa ceoil thraidisiúnta agus comórtas cóir scoile. Rannóg Amhránaíocht Thraidisiúnta: Tá fáilte roimh dhaltaí amhráin dá rogha féin a chanadh a fhad is gur i nGaeilge atá sé. Uirlis aonréad Ní gá do gach dalta idir R1- R5 ach fonn amháin a sheinm do na comórtais aonair. Beidh seit de 2 fhonn de dhíth ar gach duine os cionn Rang 5. Fonn amháin ó dhá short rithime, i.e. ríl & cornphíopa nó cornphíopa & port srl. Ní mór do dhuine ar bith atá ag dul don bodhrán a gceol féin a shocrú le tionlacan a dhéanamh leis. Mura féidir do cheol féin a shocrú cuir seo in iúl agus tú ag clárú agus déanfaidh muid ár ndícheall freastal ort. Grúpa Ceol Traidisiúnta: ní mór ar a laghad triúr a bheith sa ghrúpa agus ní mór ar a laghad dhá uirlis dhifriúil a bheith ann. Ní mór seit iomlán a dhéanamh le trí fonn dá rogha féin. Comórtas Cóir Scoile: Is féidir tionlacan a bheith ann nó a bheith gan tionlacan. Beidh gach scoil feagrach as a dtionlacan féin á sholáthar (má tá sé de dhíth orthu). Ní mór do gach scoil dhá amhrán Gaeilge dá rogha féin a chanadh; fonn gasta agus fonn mall. Costas iontrálacha: £10* an cór. 10. Foirm Iontrálacha agus Táille: Cosaint an Pháiste Glacfar grianghraif agus físeáin le haghaidh margaíochta agus bolscaireachta ar lá na feise. Úsáidfear na híomhánna ar bhileoga eolais, sna nuachtáin le preasráitis agus ar Facebook, Twitter agus You Tube. Sínigh foirm iontrála do pháiste má thugann tú cead do pháiste(í) bheith sna grianghraif agus físeáin. Foirm Iontrála an Dalta Foirm iontrála amháin an dalta. Líon isteach ainm an iarrthóra ar bharr an leathanaigh. Líon isteach an t-eolas ar fad; (Ainm na scoile, Ainm an mhúinteora, Rang, seoladh r-phoist tuismitheora). Liostaigh Uimhir agus Teideal gach comórtais a mbeidh an dalta ag glacadh páirte ann. Líon isteach an táille iníoctha ag bun an leathanaigh. Struchtúr úrnua praghsanna: £2.50 an duine an comórtas don chéad dá chomórtas, agus £2.00 an duine an comórtas ina diaidh sin (seachas na comórtais scríbhneoireachta, an comórtas cór scoile agus comórtas an Fháinne).Costas £4.00 atá ar chomórtas an Fháinne. *Ní ghlacfar le hiontrálacha sna comórtais filíochta, scoláireachta, comhrá, & ceoil thraidisiúnta níos moille ná: Déardaoin 13 Aibreán, 2017 Seo le deis a thabhairt an clár ama fá choinne lá na Feise a dhearadh. Cuirfear na scoileanna ar an eolas faoi amanna uile na gcomórtas. Seol iontrálacha na gcomórtas agus táillí chuig: Leonne Ní Loinsigh An Carn, Tír Chiana, Machaire Rátha, Co. Dhoire BT46 5NH Déan seiceanna iníoctha le Coiste Forbartha Charn Tóchair ROIMH an Déardaoin 13 Aibreán, 2017 Tuilleadh eolais ar fáil ó Leonne Ní Loinsigh: 028 7954 9978 www.ancarn.org nó r-phost: eolas@ancarn.org 6


COMÓRTAIS AITHIRISEOIREACHT FILÍOCHTA Gaelscoileanna GS01 Dán Rang 1

rogha dánta ar lch 18

GS02 Dán Rang 2 rogha dánta ar lch 18 GS03 Dán Rang 3 rogha dánta ar lch 19 GS04 Dán Rang 4 rogha dánta ar lch 20 GS05 Dán Rang 5 rogha dánta ar lch 21 GS06 Dán Rang 6 rogha dánta ar lgh 22 & 23 GS07 Dán Rang 7 rogha dánta ar lgh 24 & 25

Naíscoileanna Gaeilge GS08

Dán (rogha an dáin oscailte)

Bunscoileanna (Béarla) 1. Dán Primary 1 rogha dánta ar lch 26 2. Dán Primary 2 rogha dánta ar lch 26 3. Dán Primary 3 rogha dánta ar lch 27 4. Dán Primary 4 rogha dánta ar lch 27 5. Dán Primary 5 rogha dánta ar lch 28 6. Dán Primary 6 rogha dánta ar lch 28 7. Dán Primary 7 rogha dánta ar lch 29

7


Meánscoileanna 8. Bliain 8

rogha dánta ar lch 30

9. Bliain 8

(Iardhaltaí bunscoile) rogha dánta ar lch 30

10. Bliain 9

rogha dánta ar lch 31

11. Bliain 9

(Iardhaltaí bunscoile) rogha dánta ar lch 31

12. Bliain 10 rogha dánta ar lch 32 & 33 13. Bliain 10 (Iardhaltaí bunscoile) rogha dánta ar lch 32 & 33 14. Bliain 11 rogha dánta ar lch 34 & 35 15. Bliain 12 rogha dánta ar lch 36 & 37 16. Bliain 13 Dán: Rogha Oscailte

8


COMÓRTAIS SCOLÁIREACHTA (Comhrá) 17. Scrúdú scoláireachta - bl. 8 18. Scrúdú scoláireachta Bliain 8 Iardhaltaí bunscoile 19. Scrúdú scoláireachta - bl. 9 20. Scrúdú scoláireachta Bliain 9 Iardhaltaí bunscoile 21. Scrúdú scoláireachta - bl. 10 22. Scrúdú scoláireachta Bliain 10 Iardhaltaí bunscoile 23. Scrúdú scoláireachta - bl.11 24. Scrúdú scoláireachta Bliain 11 Iardhaltaí bunscoile 25. Scrúdú scoláireachta - bl. 12 26. Scrúdú scoláireachta Bliain 12 Iardhaltaí bunscoile 27. Scrúdú scoláireachta - bl. 13

COMÓRTAS FÁINNE 28. Fáinne Airgid 29. Fáinne Óir 30. Cúpla Focal

COMÓRTAIS CHOMHRÁ (Naíscoileanna & Gaelscoileanna) GS09

Naíscoil:

GS10

Rang 1

GS11

Rang 2

GS12

Rang 3

GS13

Rang 4

GS14

Rang 5

GS15

Rang 6

GS16

Rang 7

9


COMÓRTAS EALAÍNE 31.

Naíscoil

Téama: Rogha oscailte

32.

Bunscoil (ar bith)= bl.1- 2

Téama: Samhradh

33.

Bunscoil (ar bith)= bl.3- 4

Téama: Samhradh

34.

Bunscoil (ar bith)= bl. 5-7

Téama: Mo cheantar féin

35.

Bliain 8 - 10

Téama: Mo cheantar féin

36.

Bliain 11 - 12

Téama: An áit is fearr liom…

37.

Bliain 13 -14

Téama: An áit is fearr liom…

10


COMÓRTAIS SCRÍBHNEOIREACHTA Gearrscéal Comórtas do Ghaelscoileanna GS17

Rang 3 – Rang 4

GS18

Rang 5 – Rang 7

38.

Eochairchéim 3

(Comórtas do Iardhaltaí Bunscoile)

39.

Eochairchéim 3

(Do dhaltaí ag foghlaim Gaeilge)

40.

Eochairchéim 4

(Comórtas do Iardhaltaí Bunscoile)

41.

Eochairchéim 4

(Do dhaltaí ag foghlaim Gaeilge)

42.

Eochairchéim 5

(Oscáilte do chách)

Filíocht 43.

Rang 5 – Rang 7

44.

Eochairchéim 3

(Comórtas do Iardhaltaí Bunscoile)

45.

Eochairchéim 3

(Do dhaltaí ag foghlaim Gaeilge)

46.

Eochairchéim 4

(Comórtas do Iardhaltaí Bunscoile)

47.

Eochairchéim 4

(Do dhaltaí ag foghlaim Gaeilge)

48.

Eochairchéim 5

(Oscáilte do chách)

AGALLAMH BEIRTE 49.

Rang 5 – Rang 7

50.

Eochairchéim 3

(Comórtas do Iardhaltaí Bunscoile)

51.

Eochairchéim 4

(Comórtas do Iardhaltaí Bunscoile)

52.

Eochairchéim 4

(Do dhaltaí ag foghlaim Gaeilge)

53.

Eochairchéim 5

(Oscáilte do chách)

11


COMÓRTAS CEOL TRAIDISIÚNTA * Breathnaigh ar na rialacha agus treoirlínte ar lch 6, más é do thoil é.

Fidil 54.

Rang 4 - Rang 5

Téama: Rogha oscailte

55.

Rang 6 – Rang 7

Téama: Rogha oscailte

56.

Bliain 8 – Bliain 10

Téama: Rogha oscailte

57.

Bliain 11 – Bliain 14

Téama: Rogha oscailte

Amhránaíocht Thraidisiúnta (trí Ghaeilge) 58.

Rang 1 – Rang 2

Téama: Rogha oscailte

59.

Rang 3 – Rang 4

Téama: Rogha oscailte

60.

Rang 5 – Rang 7

Téama: Rogha oscailte

61.

Bliain 8 – Bliain 10

Téama: Rogha oscailte

62.

Bliain 11 – Bliain 14

Feadóg Stáin 63.

Rang 2

Téama: Rogha oscailte

64.

Rang 3 – Rang 4

Téama: Rogha oscailte

65.

Rang 5 – Rang 7

Téama: Rogha oscailte

66.

Bliain 8 – Bliain 10

Téama: Rogha oscailte

67.

Bliain 11 – Bliain 14

Téama: Rogha oscailte

Feadóg mhór 68. Rang 4 – Rang 5

Téama: Rogha oscailte

69. Rang 6 – Rang 7

Téama: Rogha oscailte

70. Bliain 8 – Bliain 10

Téama: Rogha oscailte

71. Bliain 11 – Bliain 14

Téama: Rogha oscailte

12


* Breathnaigh ar na rialacha agus treoirlínte ar lch 6, más é do thoil é.

Bosca Ceoil 72. Rang 4 – Rang 5

Téama: Rogha oscailte

73. Rang 6 – Rang 7

Téama: Rogha oscailte

74. Bliain 8 – Bliain 10

Téama: Rogha oscailte

75. Bliain 11 – Bliain 14

Téama: Rogha oscailte

Consairtín 76. Rang 4 – Rang 5

Téama: Rogha oscailte

77. Rang 6 – Rang 7

Téama: Rogha oscailte

78. Bliain 8 – Bliain 10

Téama: Rogha oscailte

79. Bliain 11 – Bliain 14

Téama: Rogha oscailte

Bainseo / Maindilín 80. Rang 4 – Rang 5

Téama: Rogha oscailte

81. Rang 6 – Rang 7

Téama: Rogha oscailte

82. Bliain 8 – Bliain 10

Téama: Rogha oscailte

83. Bliain 11 – Bliain 14

Téama: Rogha oscailte

Bodhrán 84. Rang 4 – Rang 5

Téama: Rogha oscailte

85. Rang 6 – Rang 7

Téama: Rogha oscailte

86. Bliain 8 – Bliain 10

Téama: Rogha oscailte

87. Bliain 11 – Bliain 14

Téama: Rogha oscailte

Giotár 88. Rang 4 – Rang 5

Téama: Rogha oscailte

89. Rang 6 – Rang 7

Téama: Rogha oscailte

90. Bliain 8 – Bliain 10

Téama: Rogha oscailte

91. Bliain 11 – Bliain 14

Téama: Rogha oscailte

Cláirseach 92. Rang 4 – Rang 5

Téama: Rogha oscailte

93. Rang 6 – Rang 7

Téama: Rogha oscailte

94. Bliain 8 – Bliain 10

Téama: Rogha oscailte

95. Bliain 11 – Bliain 14

Téama: Rogha oscailte

13


* Breathnaigh ar na rialacha agus treoirlínte ar lch 6, más é do thoil é.

Grúpa Ceol Traidisiúnta (Ní mór seit a sheinm; 3 fhonn) 96. Rang 3 – Rang 7 97. Bliain 8 – Bliain 14

Comórtas Cór Scoile 98.

Gaelscoileanna / Bunscoileanna Béarla EC1

99.

Gaelscoileanna / Bunscoileanna Béarla EC2

100.

Meánscoileanna

14


COMÓRTAS AN FHÁINNE: Rogha na gCeisteanna (do dhéagóirí)

1.

Dia Duit

2.

Cad é an t-ainm atá ort?

3.

Cé thusa?

4.

Carb as thú?

5.

Cén aois atá tú?

6.

Cá bhfuil tú i do chónaí?

7.

Cá mhéad duine atá i do chlann?

8.

Cá mhéad deartháir/deirfiúr atá agat?

9.

Cé hé an duine is sine/is óige sa chlann?

10.

An tusa an duine is sine sa chlann?

11.

An tusa an duine is óige sa chlann?

12.

Déan cur síos ar do dheartháir/dheirfiúr.

13.

An bhfuil peata agat?

14.

Cén t-ainm atá air / uirthi?

15.

Déan cur síos ar do pheata.

16.

Cad é an t-ainm atá ar do scoil?

17.

Cá bhfuil sé suite?

18.

Cad é an t-am a d’éirigh tú ar maidin?

19.

Cad é a tharla ansin?

20.

Cad é a itheann tú don bhricfeasta?

21.

Cén dóigh a dtagann tú ar scoil?

22.

Cén t-am a dtagann tú ar scoil?

23.

Cad é an t-am a dtosaíonn na ranganna?

24.

Cad é a itheann tú don lón?

25.

Cad é an t-am a gcríochnaíonn na ranganna?

26.

Cad é an dóigh a dtéann tú na bhaile? 15


27.

Cad é a rinne tú ar a 5.00 inné?

28.

Cad é a d’ith tú don dinnéar?

29.

Cad é a rinne tú do do chuid obair bhaile?

30.

Ar léigh tú leabhar?

31.

Cad é an t-am a ndeachaigh tú a luí?

32.

Cá raibh tú ar laethanta saoire anuraidh?

33.

Cad é mar a chuaigh tú ann?

34.

Cá raibh tú ag stopadh?

35.

Cad é mar a bhí na daoine?

36.

Cad é mar a bhí an bia?

37.

Cad é mar a bhí an t-óstán?

38.

Cad é a rinne tú ar maidin?

39.

Cad é a rinne tú sa tráthnóna?

40.

Cad é a rinne tú san oíche?

41.

An rachaidh tú ar ais an bhliain seo chugainn?

42.

An raibh tú riamh sa/san Iodáil/Ghearmáin/Baile Átha Cliath?

43.

An raibh tú ag an phictiúrlann

44.

Cén scannán is fearr leat?

45.

Cad é an caitheamh aimsire atá agat?

46.

Cad é an grúpa ceoil/ceoltóir is fearr leat?

47.

An maith leat peil/iomáint / camógaíocht &rl.?

48.

Cad iad na hábhair a dhéanann tú ar scoil?

49.

Cad é an t-ábhar scoile is fearr leat? Cad chuige?

50.

Cad é an post ba mhaith leat? Cad chuige?

16


COMÓRTAS AN FHÁINNE: Rogha na gCeisteanna (do dhaoine fásta) A

1. Dia duit 2. Cad é an t-ainm atá ort? 3. Cén aois thú? 4. Déan cur síos ort féin 5. Cá bhfuil tú i do chónaí? 6. An bhfuil tú pósta nó singil? 7. Cá mhéad atá i do chlann? 8. An bhfuil peata agat?

B

1. Cá ndeachaigh tú ar laethanta saoire anuraidh? 2. Cad é mar a bhí an aimsir? 3. Cad é a rinne tú gach lá? 4. An rachaidh tú ar áis ar an bhliain seo chugainn? 5. Cad a rinne tú ag an deireadh seachtaine? 6. An raibh tú ag an phictiúrlann ag an deireadh seachtaine? 7. Cad é an caitheamh aimsire is fearr leat? 8. Déan cur síos ar do theach? 9. Cad é an jab/post atá agat? 10. Cén cuid den jab/post is fearr leat? 11. Cad chuige? 12. Cad é a dhéanfaidh tú amach anseo/ sa todhchaí?

17


COMÓRTAS AN FHÁINNE: Sampla an Struchtúir Cúpla Focal –

Freagair 6 cheist as cuid A.

Fáinne Airgid –

Cuid A – gach ceist le freagairt. Cuid B – 6 cheist le freagairt.

Fáinne Óir –

Comhrá oscailte

Maireann an comórtas 3- 5 nóiméad 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

A

1. 2. 3. 4.

Dia duit? Cad é an t-ainm atá ort? Cén aois thú? Déan cur síos ort féin. Cá bhfuil tú i do chónaí? Cá mhéad deartháir atá agat? Cá mhéad deirfiúr atá agat? An bhfuil peata agat? B Cá ndeachaigh tú ar laethanta saoire anuraidh ? Cad é mar a bhí an aimsir? Cad é a rinne tú gach lá? An rachaidh tú ar ais ar an bhliain seo chugainn?

5. 6.

Cad é a rinne tú ag deireadh na seachtaine? An raibh tú ag an phictiúrlann?

7. 8.

Cad é an caitheamh aimsir is fearr leat? Ainmnigh trí rud a cheannaíonn tú i siopa glasraí?

9. 10. 11.

Déan cur síos ar do scoil. Cad iad na hábhair a dhéanann tú ar scoil? Cén t-ábhar is fearr leat? Cad chuige?

12. 13.

Cad é an post ba mhaith leat? Cad chuige? (Ainmnigh trí rud)

18


ROGHA NA nDÁNTA do Ghaelscoileanna Rang 1 Ní Dhearna Mamaí Pháidín

Frogannaí Beaga Glasa

Ní dhearna Mamaí Pháidín Tóirtín úll don tae, Mar chuala sí ó Áine Gur mharaigh Páidín gé.

Frogannaí beaga glasa, Frogannaí beaga buí; Frogannaí beaga glasa, is Mamaí Frog ina suí; Daidí Frog ina sheasamh, Is maide ina lámh, Ag taispeáint do na frogannaí, Cén dóigh le snámh!

‘Go deimhin’, arsa Páidín, ‘Níor mharaigh mise gé, Ach phrioc an gandal dána mé Is bhuail mé é!’

Rang 2 An Fhearthainn Tá an fhearthainn ag titim Ag titim go trom Ag titim go trom Anuas ar mo cheann Ní maith liom an fhearthainn Mar fliuchann sí mé Agus caithfidh mé fanacht istigh ‘Rith an lae

Canann an Mactíre

Le hÁine Ní Ghlinn Rachaidh mé ag siúl sa choill Ag siúl sa choill Ag siúl sa choill Rachaidh mé ag siúl sa choill ag lorg mo bhricfeasta B’aoibhinn liomsa muicín beag Muicín beag Muicín beag B’aoibhinn liomsa muicín beag mar dhinnéar nó bricfeasta Cé hé sin ag siúl sa choill? Ag siúl sa choill Ag siúl sa choill Cé hé sin ag siúl sa choill? Sin é mo bhricfeasta

19


Rang 3 Ag Siopadóireacht “Gabh siar go dtí a’ siopa dom”, A dúirt mo mhamaí liom. “Fá choinne pionta bainne Agus builín d’arán donn, Próca beag de chaife Agus bosca de mhálaí tae, Ó agus faigh na brioscaí céanna dom A fuair tú dom inné”.

Slaitín Draíochta

Le hÁine Ní Ghlinn Tá slaitín draíochta agamsa Déanaim spéir Déanaim teach Tá slaitín draíochta agamsa Déanaim grian is gealach Déanaim crainn agus réaltaí Déanaim oíche Déanaim lá Le mo shlaitín draíochta gleoite Déanaim tonntracha is trá Déanaim raicéad leadóige Déanaim liathróid’s bróga peile Ansin téann mo shlatín beag I dtaisce isteach im mhála scoile leis na pinn luaidhe eile

An Abhainn Éist le glór na habhann Ag rince tríd an ghleann Ritheann sí go haerach Le gáire is le greann. Léimeann sí thar chlocha Isteach faoin droichead buí, Ritheann sí amach arís Go tapa ar a slí Tugann sí deoch uisce Don chapall is don bhó, Ag rith gan stad gan staonadh Go dtí an fharraige mhór.

20


Rang 4 Coinín

Scéal na Muice

Bhí coinín donn ag súgradh Ar maidin sa mhóinéar, Ag preabadh ‘s ag casadh ‘S ag scinneadh tríd an bhféar.

Thóg mé teach beag tuí Bhí mé istigh ann i mo luí Nuair a chuala mé an glór – Glór an-gharbh Glór ollmhór

Le E. Ó Tuathail

Cluasa buí in airde Eireaball bán ar crith, Ach d’imigh sé as amharc Gan fáth gan cúis ar bith.

Le hÁine Ní Ghlinn

Lig isteach mé Lig isteach mé A chara mo chroí Nó séidfidh mé is Leagfaidh mé do theach beag tuí Ní haon chara é sin Is mac tíre é! Ó bhó! Cad chuige nár fhan mise Sa bhaile Le mo Mhamaí sa chró?

An Spásaire Ba mhaith liom dul don ghealach Lá éigin, tar éis dinnéir. Tiománfaidh mé mo spáslong Suas amach faoin spéir.

Fillfimid sa spáslong, Go díreach tar éis an tae, Mar ní mór dom bheith sa bhaile, I mo leaba, roimh a naoi. Le solas na gealaí.

Fuair mé culaith spásaire, Um Nollaig ó m’aintín. Beidh an chulaith nua sin ormsa, Is mo chóta mór báistí. Nuair a shroichfimid an ghealach Beidh picnic againn ann. Beimid ansin ag ithe linn Is ag breathnú ar an domhan. Ní rachaidh mé rófhada ón long, Ar eagla dul ar strae, Ach baileoidh mé roinnt clocha Sula suífidh mé chun tae. 21


Rang 5 An Seilide Chaill mé mo theachín Arsa an seilide bocht Chaill mé mo theachín Is é a bhí go docht Nuair a dhúisigh mé ar maidin Bhí mé fuar gan é D’amharc mé i ngach áit Ar dheis is ar chlé Cé thóg mo theachín? Arsa an seilide nocht Cé thóg mo theachín? Cé air a bhfuil an locht?

Brionglóid an tSeilide Le hÁine Ní Ghlinn

Tá mé mór Breathnaím isteach I súíle an tsioráif Scanraíonn mo scáil féin mé Táimse mór Tá mé scanrúil Teitheann an leon uaim nuair a Chloiseann sé mo ghlór ollmhór Táimse scanrúil Tá mé gasta Faoi mo shliogán mór tá trófaithe is boinn is Corn Rásaíochta an Domhain Tá me gasta Is mise an Seilide Mór An créatúr is mó, is gasta, Is scanrúla ar domhan Rithigí uaim

Codail go Sámh Codail go sámh A ghrá gheal mo chroí. Beidh an oíche chugainn láithreach Is an ghrian ina luí. Codail go lá, Mo stóirín geal féin. Tá an londubh gan cheol Is níl spideog sa spéir. Codail go ciúin, Mo mhuirnín beag féin. Tá na réaltóga bána Go hard, geal sa spéir. Codail go sámh, A ghrá gheal mo chroí. Beidh an oíche chugainn láithreach Is an ghrian ina luí 22


Rang 6 Brionglóid an Leoin

Paitsín

Siúlaim tré ghairdín na ndaoine Feicim coileáinín fir á thochas féin Seanduine liath ag siúl suas agus síos ina chás Déanann cailín damhsa dom Caithim briosca chuici Caochann sí súil orm Tugaim bualadh lapa di Sula mbuailim isteach sa bhialann Áit a bhfaighim béile blásta Sceallóga is méara linbh – Béile a shásódh rí

Ó, tá mo chroí bhriste Faoi scamall is brón Mar chaill mé mo mhadadh Amuigh ar an ród.

Le hÁine Ní Ghlinn

Le Lionard Ó hAnnaidh

Níor mhadadh go dtí é, É beag agus deas, Ba chuma leis báisteach, Nó sneachta nó teas. Bhí cion aige ormsa Is grá agam dó. Ní raibh madadh chomh breá leis Ag aon duine beo. Ach, d’fhan sé sa tsráid, lá, Nuair a rith mé isteach, Is ní fhaca mé Paitsín Ón lá sin amach. Ó, thabharfainn aon airgead, Idir gheal agus bhuí, Don duine a gheobhadh dom Paitsín mo chroí.

23


Cúl an Tí Tá Tír na n-Óg ar chúl an tí, Tír álainn trína chéile, Lucht ceithre chos ag siúl na slí Gan bróga orthu ná léine, Gan Béarla acu ná Gaeilge. Ach fásann clóca ar gach droim Sa tír seo trína chéile, Is labhartar teanga ar chúl an tí Nár thuig aon fhear ach Aesop, Is tá sé siúd sa chré anois. Tá cearca ann is ál sicín, Is lacha righin mhothaolach, Is gadhar mór dubh mar namhaid sa tír Ag drannadh le gach éinne, Is cat ag crú na gréine. Sa chúinne thiar tá banc dramhaíl’ Is iontaisí an tsaoil ann, Coinnleoir, búclaí, seanhata tuí, Is trumpa balbh néata, Is citeal bán mar ghé ann. Is ann a thagann tincéirí Go naofa, trína chéile, Tá gaol acu le cúl an tí, Is bíd ag iarraidh déirce Ar chúl gach tí in Éirinn. Ba mhaith liom bheith ar chúl an tí Sa doircheacht go déanach Go bhfeicfinn ann ar chuairt gealaí An t-ollaimhín sin Aesop Is é ina phúca léannta.

24


Rang 7 Abhainn ag Caint

le Peadar Ó hAnnracháin Sruthán beag mé, sruthán beag mé, Ó thaobh an chnoic a thagaim; Is bím ag léimnigh is ag rith Is am ar bith ní stadaim. Tháinig fir is d’imigh fir Is tiocfaidh fir is imeoidh; Ach bhíos ag rith is tá mé ag rith Is beidh mé ag rith i gcónaí. Aoibhinn liomsa bheith ag rith Ag gluaiseacht liom go sásta; An t-uisce agam á thabhairt don mhuir Le filleadh arís mar bháisteach. Éisitigí liom ag canadh poirt Éistigí liom, a pháistí; Éistigí liom ag canadh poirt Is mé ag rith le fána. Tháinig fir is d’imigh fir Is tiocfaidh fir is imeoidh Ach bhíos ag rith is táim ag rith Is bead ag rith i gcónaí.

Rialacha Nua

Le hÁine Ní Ghlinn Is mise an príomhoide nua Druidigí bhur leabhair Tá Bean Uí Bhriain san ospidéal Í imithe glan as a meabhair Beidh rialacha nua I bhfeidhm anois – Cuid acu giota beag éagsúil Níl cead aon leabhar a oscailt Mura bhfuil sé iontach spéisiúil Amach anseo ní bheidh againn Ach cluichí, spórt is spraoi Mairfidh am loin dhá uair a chloig Agus ina dhiaidh sin rachamid a luí Anois osclaígí na boscaí lóin Cad é seo a fheicim? Arán? Tá deireadh le ceapairí ar scoil Amárach tugaigí isteach milseáin Ach cad faoi obair bhaile? Uair a chloig nó dhó? Ná bíodh aon imní oraibh Tá deireadh leis go deo!

25


Mo Mháthair Cé éiríonn ar maidín Is mise im luí Ag lasadh na tine Is ag glanadh an tí? Cé thagann don leaba Ag rá liom éirí? – — Mo mháthair. Cé chuireann an bricfeasta Chugam ar an mbord? Cé a fhaigheann dom mo mhála Mo leabhair is mo lón? Nuair a bhímse ag imeacht Cé a thugann dom póg? – — Mo mháthair. Cé a chuireann romham fáilte Nuair a thagaim isteach? Cé a thógann mo mhála, Mo hata is mo bhrat? Is cé a bhíonn go sásta Nuair a bhímse go maith? – — Mo mháthair. Cé a bhíonn ar a cosa I gcaitheamh an lae? Cé a thugann ón tobar An t-uisce don tae? Cé a dhéanann an obair Dár muintir go léir? – — Mo mháthair.

26


ROGHA NA nDÁNTA do Bhunscoileanna (Béarla)

Primary 1 Foscail An Doras

Cuimil do Bhosa

Foscail an Doras is amharc isteach Tóg an laiste is siúil isteach Suigh ar an stól, is bí ag ól Cad é mar atá tú ar maidin?

Cuimil do bhosa Cuimil do bhosa Suas agus síos Dún do lámha Oscail do lámha Dún agus oscail arís Dorn ar dhorn Dorn ar dhorn Suas, suas, suas Buail do bhosa Buail do bhosa Thuas, thuas, thuas

Primary 2 Teidí Beag Buí

Léim Anois

Teidí beag buí, Ina shuí ar an stól. Teidí beag buí, Ag ithe agus ag ól.

Istigh sa sú tá an babaí cangarú Léim anois Léin anois Léim anois go luath

Teidí beag buí, Anseo i do shuí. Teidí beag buí, Teidí beag buí.

Istigh sa sú tá an Mamaí cangarú Léim anois Léim anois Léim anois go luath Istigh sa sú tá an Dadaí cangarú Léim anois Léim anois Léim anois go luath


Primary 3 An Trá

Nóiníní Bána

Bróga ar mo chosa Cóta ar mo dhroim Lámhainní ar mo lámha Hata ar mo cheann Dúnann Daid an doras Is aoibhinn liom an lá Triúir againn le chéile Síos go dtí an trá

Nóiníní bána ar imeall na habhann Rachaidh mé síos agus piocfaidh mé ceann Ceann beag do Mháire agus ceann beag dom féin Ceann beag do mo chairde ar oileán I gcéin

Feicim ar an bhealach Bláthanna ag fás Eitleáin ar eitilt Bádannaí ag snámh Tugaim liom mo liathróid Buicéad agus spád Déanaim caisleán láidir Thíos ag bun na trá.

Déanfaidh mé slabhra deas bán agus órga Déanta as nóiníní bána go leor Beidh sé go hálainn anuas ar mo cheann Mise i mo bhanríon ar imeall na habhann

Primary 4 Mo Mhadadh

Seáinín ar an Rothar

Sin é mo mhadadh Ina shuí ar an stól, Bíonn sé ag ithe, Bíonn sé ag ól.

Seáinín ar an rothar Is é ag dul síos an bóthar Seáinín ar an rothar Aon, dó, trí

Ólann sé bainne, Is itheann sé arán, Is deir sé ‘bhuf’, ‘bhuf’, Nuair a bhíonn sé lán.

Seáinín ar an rothar Thit sé ar an bhóthar Seáinín beag ag caoineadh Aon, dó, trí Seáinín ar an leaba A mhamaí leis an bladar Seáinín ar an leaba Aon, dó, trí Seáinín beag ag gáire Ag súgradh lena chairde Seáinín beag ag gáire Aon, do, trí

28


Primary 5 Stocaí

Scamaill

Stocaí le stríoca, Cuid mhór le spotaí, Stocaí ar gach dath Sa bhogha báistí.

Is maith liom scamaill, Flas candaí na spéire, Ba bhreá liom breith orthu Is iad a bhlaiseadh le mo mhéara. No b’fhéidir go luífinn síos orthu Is leaba bhog a dhéanamh, Agus dul ar thuras mistéire Faoi theas teolaí na gréine.

Caite le chéile Sa mheaisín le ní Sáite is báite I spéirling mhór gaoith’. Corrstoca an líne, Ag sileadh na ndeor, A gcomrádaí slogtha Ag ollphéist de niteoir.

Primary 6 An tOchtapas

Le Gabriel Rosenstock Tá mé ocht inniu, arsa an tOchtapas Is tá mo chairde ag teacht le haghaidh tae Is breá liom bheith ocht, arsa an tOchtapas, Beidh an chóisir againn ar a sé. Tá mé ocht inniu, arsa an tOchtapas Is tá mo chairde ag teacht le haghaidh tae, Is breá liom bheith ocht, arsa an tOchtapas, Ba sheachtapas mé inné!

Picnic T-léintí is brístí ag brataíl, An ghrian ag scoilteadh na gcloch, Mo bhuachaillí beaga ag gáire, Is ag súgradh le chéile lasmuigh. Mise ag faire ón líne Na héadaí ag léimneach le spraoi, Na pionnaí ildaite sa chiseán, Is brioscaí is crúiscín mór di. Lúchair ag líne na n-eadaí, I gcúlghairdín gleoite mo thí, Níl tada níos deise sa saol seo Ná picnic faoin líne amuigh

29


Primary 7 An Dreoilín Teaspaigh

Le Gabriel Rosenstock “Dáiríre, an maith leat an ceol sin?” Arsa an dreoilín teaspaigh, “An bhfuil mé maith mo dhótháin Chun seinm os comhair easpaig?” “Athem! Gheobhaimid an cigire,” Arsa an bhóin Dé, “Ní fiú faic mo thuairimse, An dtuigeann tú mé!” Tháinig an cigireAn chuileog ghlas“Bhuel, ní thabharfainn duit onóracha, An mbeifeá sásta le pas?”

An Samhradh Grian mhór bhuí i lár na spéire, Brístí gearra is spéaclaí gréine. T- léine geala, Ildaite go gleoite, Is hataí mór’ tuí Nó sóiníní dóite! Cluichí cois trá d’óg agus d’aosta, I gciseán ar bhrat mór Bhí gach rud don fhéasta: Cácaí, torthaí, Is líreacáin leáite. Ach seachain an gaineamh ar Mo cheapaire tráta! Saoirse, spraoi, is scléip amuigh. Agus málaí scoile faoi ghlas istigh

30


ROGHA NA nDÁNTA do Mheánscoileanna Bliain. 8 Snáthaid an Phúca

Le Gabriel Rosenstock “Tá pianta im chosa,” Dúirt snáthaid an phúca. Tháinig an dochtúir “Seo dhá chiúibín siúcra; Leigheasfaidh sé sin thú, Ní bhfaighfidh tú bás, Níl rud ar bith cearr leatAch go bhfuil tú ag fás!”

Lámha Lámha beaga ag péinteáil, Lámha beaga á ní, Lamha eile ag tarraingt Agus lámha le cheile ag guí. Lámha á n-oscailt is á ndúnadh, Ag piocadh, ag gearradh, Is ag scríobh. Ag cuidiú is ag breith ar a gcairde I gciorcal mór siamsa is spraoi. Lámha ag obair is ag súgradh, Ó mhaidin go duibhe na hoíche. Caithfimid aire a thabhairt dóibh, Anois cá bhfuil mo lámhainní?

Babóg Shíle Tá bábóg ag Síle Is í gléasta go deas Faoi ghúna breá síoda Agus cóta beag glas. Is aoibhinn le Síle Í a chur ina suí Is a gruaig geal a chíoradh Sula dtéann sí a luí. Tá cion mór ag Síle Ar a bábóigín féin; Codlaíonn siad le chéile Gach oíche den bhliain.

Teilifís

Le Gabriel Rosentock (faoi m’iníon Saffron) Ar a cúig a chloig ar maidin Theastaigh an teilifís uaithi. An féidir argóint le beanín Dhá bhliain go leith? Síos linn le chéile Níor bhacas fiú le gléasadh Is bhí an seomra préachta. Gan solas fós sa spéir Stánamar le hiontas ar scáileán bán. Anois! Sásta? Ach chonaic sise sneachta Is sioráf tríd an sneachta Is ulchabhán artach Ar faoileáil Os a chionn.


Bliain. 9 Fear lasta lampaí

le Máirtín Ó Direáin Ní raibh sé mór an fear Níor dheas a bhí ach gránna Is cóip an bhaile mhóir Ag fonóid faoi gan náire Ach ghluais gan mhairg fós Is ar chuaillí chuaigh in airde, Ba dhraíodóir an fear beag A raibh an solas ina ghlaic, É ag tabhairt na gile leis Ó lampa go lampa sráide

Báisteach Cliop, clap, cliop, Gan stad, Ar dhíon an tí. Feairín beag le casúirín Ag bualadh aon, dó, trí! Táirní ina lámh aige, Tá fuadar fíochmhar faoi, Is foireann de dhaoine beaga Ag cuidiú lena thaobh. Cuid acu ag cnagadh Ar ghloine is ar dhoirse. Agus ghrúpa mór ag damhsa , Gan sos, Ar bharr mo thí. Bailithe leo ar maidin, Scamaill is uirlisí. Tá deora fágtha ar gach sceach, Is sa chúl ghairdín – tulcaí

Éirígí, a Pháistí! Éirígí, a pháistí! Amach linn faoin aer; Tá an ghrian gheal ag taitneamh, Níl scamall sa spéir. Tá gaoth bhog ag séideadh Thar cnoc agus gleann, Tá duilleoga ag damhsa Ar sceach is ar chrann. Tá úlla is sméara Go tiubh ar gach craobh, Tá bláthanna geala Ag fás ar gach taobh. Éirígí, a pháistí! Amach linn faoin aer Chun aoibhneas a bhaint As an áilleacht go léir.

Titim na nDuilleog

Le Réamonn Ó Muireadhaigh Mar ghiní óir tá duilleogaí an fhómhair ag soilsiú i súil na gréine, ag diúltiú i mbéal na gaoithe titim. Titim na duilleogaí, ceann ar cheann, ag dathú an fhéir, gan fonn, ag crothadh sa ghaoth, ina luí mar bhrat don talamh: culaith an gheimhridh. ‘Siad blianta m’óige na duilleogaí ag titim go fras gan bhlas ar smior an chrainn. 32


Bliain. 10 An Damhán Alla agus an Mhíoltóg ‘S é a dúirt an damhán alla le míoltóg bheag tráth, “Ó, tar liom abhaile, a chréatúirín bhreá; Tá grian gheal an tsamhraidh ag damhsa i mo theach, Tá ithe is ól ann, nach dtiocfaidh tú isteach?” Dúirt an créatúr díchéillí is í ‘g amharc isteach, “Is tú croí na féile, is breá liom do theach! Ach deirtear go mbíonn tú ag ithe ’s ag ól Míoltóga mar mise, idir fhuil agus fheoil.” ’S é a dúirt an damhán alla (nach é a bhí glic!), “Is bréag mhór, dar m’anam, is bréag sin, a mhic! Tá fíon agus feoil ann, is prátaí go leor, Is an té a bheadh marbh, go mbeadh sé arís beo!” Bhal, mealladh an mhíoltóg le foclaí mar sin, Dúirt sí: “Tá mé sásta, níl amhras faoi sin; Ní fhanfaidh mé ach tamall!” is chuaigh sí isteach, Ach níor chuala aon duine go dtáinig sí amach

Icarus

Le Réamonn Ó Muireadhaigh

Cailín Béasach

As croí na gréine le brúchtadh is le pléascadh bhris an fharraige ar an domhan daonna, bhris anamacha in éadan na mbeann, na cruacha glasa na tonnta cúir, na scaileoga ag rith thar cosa an tsaoil.

Ní phlabann cailín béasach An doras riamh; Ní bhéiceann cailín béasach Gan fáth, gan chiall; Ní shleamhnaíonn cailín béasach An staighre síosNó sin é deir mo Mhamaí Ar aon nós.

An marcach toinne a d’éirigh aníos as lár an aigéin in éadan na gréine d’fhan sé ar foluain móimint shíoraí is d’imigh as i mbladhaire solais.

Ní fheictear cailín béasach Gan a haghaidh a bheith glan; Ní dhreapann cailín béasach In airde ar chrann; Ní luascann sí ar gheataí, Nó sin é deir mo MhamAn ndéanann cailín béasach AON RUD?

33


An Fómhair Le Muiris Ó Riordáin Féachaim i súile na ndaoine, Na daoine idir óg agus aosta Tá éisteacht le saothar na gaoithe Ag lomadh na gcraobh ins na coillte. Is chimes i súile mo chairde Uaigneas faoi cheilt agus náire, Caint gan teanga i láthair: ‘Na ligimis orainn, a bhráthair.’ Ach tuigeann mo chairde mo chás-sa, Is tuigid go dtuigim a scáfaireacht, Mar is ionann cúis bhróin dúinn is náire An t-am bheith ag brostú an bháis chugainn. Féachaim i súile na ndaoine, Na daoine idir óg agus aosta, Tá á gciapadh anonn ins an oíche Isiad ag éisteacht le saothar na gaoithe – Le saothar na gaoithe.


Beach na Scoile Imigh, a bheach bheag, Chun aoibhnis an aeir; Ná fan anseo a thuilleadh, Ní ionad duit é. Ní dhéanfá léitheoireacht; Níorbh fhéidir leat scríobh; Ní bhfaighfeá aon cheol uainn Ná eolas na slí. Ná creidse an léarscáil ’S na bréaga ’tá ann, Níl fraoch ar a arda Ná bláthanna ina ngleann. Is na flóis bheaga ’chíonn tú I bpictiúir an tí Níl brí ina gcuisle Ná mil ina gcroí.

Bliain 11. Samhradh

le Hector Rojas Herazo (translated by Áine Ní Ghlinn) Rachaidh mé amarach ar maidin dath liathchorcra á lorg agam sna páirceanna is glacfaidh mé sos faoi chrann ard le go ndéanfaidh mé comhaireamh déanfaidh mé suimeanna móra ceolmhara deich gcinn de mhéara ar mo lámh. Is beidh mé ag faire ar na seangáin bróg á creimeadh acu faid is a bheidh na dreoilíní teaspaigh i mbun oibre, eilitreon i ndiaidh eilitreoin, dordán an lae á thógáil acu.

Imigh go rí-mhear Chun aoibhnis an aeir. Ná fan anseo a thuilleadh, Ní ionad duit é.

An Bioránach

Le Gabriel Rosenstock Tá biorán ina shrón aige, tá biorán ina shrón (Tá, mo bhrón) Ach is cuma, sé mo stór é – mo chéad míle grá (Ní thig liom é a mhíniú … ní thuigim féin cén fáth). Tá a chloigeann ar fad lomtha ach tá bobailín ar barr (Díreach sa lár) Ach is cuma, sé mo stór é – mo chéad míle grá (Más fiaile i dtuairim chách é, i mo shúile féin is bláth). Tá muince mheirgeach lann aige thart ar a mhuiníl (“Stíl!” dar leis, “stíl!”) Ach is cuma, sé mo stór é – mo chéad míle grá (Glacaim leis mar a fhaighim é gan má ar bith ná dá….) Níl Béarla aige ná Gaelige ná teanga ar bith eile (Níl aige ach seile) Ach is cuma, se mo stór é – mo chéad mile grá (Tá mé sásta é a léiriú agus sásta é a rá). 35


Géibheann

Le Caitlín Maude (1941 – 1982) Ainmhí mé Ainmhí allta As na teochreasa A bhfuil clú agus áil Ar mo scéimh Chroifinn crainnte na coille Tráth le mo gháir ach anois luím síos agus breathnaím trí leathshúil ar an gcrann aonraic sin thall tagann na céadta daoine chuile lá a dhéanfaidh rud ar bith dom ach mé a ligean amach.

36


Bliain 12 Oileanaigh

An Canaerí

Le Clíodhna Cussen Bíonn siad ag damhsa go fóill istoíche Ag béal na trá, Ag casadh is ag casadh, Ildaite faoi sholas glinn na gealaí Mar a bhíodh muidne ag damhsa fadó Is na fidil i dtiúin le lapadaíl na mara – Fadó nuair a bhíodh nithe níos soiléire ná mar atá Bhí muid ag fanacht is ag fanacht is ag fanacht Ar an bhád bán a tháinig ró-mhinic. Taisí anios muid, fós ar na carraigeacha breaca Cois cladaigh, mar a chumascann an fear Leis na slatacha mara Idir talamh slán an oileáin Agus ríocht na sáile, Muid ag faire idir sholas agus clapsholas Ar an bhád bán Atá ag teacht, cinnte, cinnte, cinnte.

Bhí éanadán ag Seán Ó Riain, Is cheannaigh sé canaerí Ó ghasúr deas a bhí ’na rang, Dárbh ainm Tadhg Ó Laoghaire. Bhí áthas mór ar Sheán Ó Riain Nuair a thug sé an t-éan abhaile, Chuir sé é san éanadán Is chroch é ar an bhalla. Fuair sé bosca beag den síol A itheann gach canaerí, Is chuir sé méisín uisce isteach Mar a chomhairligh Tadhg Ó Laoghaire. B’ionadh leis nár chan an t-éan, Mar a chanann gach canaerí; Níor tháinig uaidh ach “sea, sea, sea,” Is d’ith sé síol go craosach. Nigh an t-éan é féin ansin, Is rith an dath go léir de; Ní raibh san éan ach gealbhán donn – Mí-ádh ar Thadhg Ó Laoghaire!

Na Tabhair Aon Rud Le hIthe Dóibh! Le Gabriel Rosenstock

Léim spásfhirín go beo isteach im leabasa aréir, “Cad as ar tháinig tusa? Díreach anuas ón spéir?” “Bog isteach!” ar seisean, “tá mé préachta leis an bhfuachtAon rud maith ar an mbosca?” “Tá’ arsa mise, ‘An Nuacht!” “Bhuel cuir ar siúl láithreach é!” arsa an spásfhirín ag crith, “Agus tabhair dom rud éigin le hithe – táim stiúgtha – rud ar bith!” Fuair me ceapaire feola dó agus d’amharc sé ar faoi dhó: “Tá brón orm,” arsa an spásfhirín, “rud ar bith ach bó.” Fuair mé pláta pónairí dó, sailéad agus rís Agus d’alp sé siar an t-iomlán ag amharc ar an teilifis: Agus chuala mé an léitheoir nuachta: TÁ FIRÍNÍ I mBAILE ÁTHA CLIATHACH NÍ DHÉANFAIDH SIAD DOCHAR DÁ LAGHAD DUIT MÁ CHOINNÍONN TÚ AMACH IAD Ó BHIA.

37


Fill Arís

Le Seán Ó Ríordáin (1916-1977) Fág Gleann na nGealt thoir, Is a bhfuil d’aois seo ár dTiarna i d’fhuil, Dún d’intinn ar ar tharla Ó buaileadh Cath Chionn tSáile, Is ón uair go bhfuil an t-ualach trom Is an bóthar fada, bain ded mheabhair Srathair shibhialtacht an Bhéarla, Shelley, Keats is Shakespeare: Fill ars ar do chuid, Nigh d’ainm is nigh Do theanga a chuaigh ceangailte i gcomhréiribh ‘Bhí bunoscionn le d’éirim: Dein d’fhaoistin is éin Síocháin led ghiniúim féinig Is led thigh-se féin is ná a threabh a thréigean. Téir faobhar na faille siar tráthnóna gréine go Corca Dhuibhne, Is chífir thiar ag bun na spéire ag ráthaíocht ann An Uimhir Dhé, is an Modh Foshuiteach, Is an tuiseal gairmeach ar bhéalaibh daoine: Sin é do dhoras, Dún Chaoin fé sholas an tráthnóna, Buail is osclófar D’intinn féin is do chló ceart.

38


Feis Charn Tóchair – Glór Charn Tóchair

FOIRM IONTRÁLA AN DALTA (dátheangach) Entry Form per pupil (bilingual) FOIRM AMHÁIN AN DALTA One form per pupil (Úsáid bloclitreacha le do thoil Use Block Letters Please) Ainm an dalta:__________________________________________ Rang _____________ Name of pupil Class Ainm na scoile:____________________________ Ainm an mhúinteora_______________ Name of School Name of Teacher R-phost tuismitheora_______________________________________ Parent’s Email Uimhir Soghluaiste _______________________________________ Mobile Number

Teideal an chomórtais__________________________________ Name of competition Teideal an chomórtais__________________________________ Name of competition Teideal an chomórtais__________________________________ Name of competition Teideal an chomórtais__________________________________ Name of competition Teideal an chomórtais__________________________________ Name of competition Teideal an chomórtais__________________________________ Name of competition TÁILLE INIATA: £_______________ Fee Enclosed Cosaint an Pháiste Glacfar grianghraif agus físeáin le haghaidh margaíochta agus bolscaireachta ar lá na feise. Úsáidfear na híomhánna ar bhileoga eolais, sna nuachtáin le preasráitis agus ar Facebook, Twitter agus You Tube. Sínigh thíos má thugann tú cead do pháiste(í) bheith sna grianghraif agus físeáin. Child Protection Photographs and videos will be taken for marketing and publicity purposes on the day of the feis. The images may be used on information leaflets, with press releases in newspapers, on Facebook, Twitter and You Tube. Please sign below if you permit your child to be photographed and filmed. Sínithe _____________________________Tuismitheoir/Caomhnóir Dáta ________ Signed Parent/Guardian Date

39


Feis Charn Tóchair – Glór Charn Tóchair

FOIRM IONTRÁLA AN DALTA Gaeilge Amháin (Úsáid bloclitreacha le do thoil) Ainm an dalta:__________________________________________ Rang _____________ Ainm na scoile:____________________________ Ainm an mhúinteora_______________

R-phost tuismitheora_______________________________________ Uimhir Soghluaiste _______________________________________

Teideal an chomórtais__________________________________ Teideal an chomórtais__________________________________ Teideal an chomórtais__________________________________ Teideal an chomórtais__________________________________ Teideal an chomórtais__________________________________ Teideal an chomórtais__________________________________ TÁILLE INIATA: £_______________ Cosaint an Pháiste Glacfar grianghraif agus físeáin le haghaidh margaíochta agus bolscaireachta ar lá na feise. Úsáidfear na híomhánna ar bhileoga eolais, sna nuachtáin le preasráitis agus ar Facebook, Twitter agus You Tube. Sínigh thíos má thugann tú cead do pháiste(í) bheith sna grianghraif agus físeáin. Sínithe ___________________________________Tuismitheoir /Caomhnóir. Dáta ___________

40


Feis Charn Tóchair – Glór Charn Tóchair

40


Please refer to the coloured section for the following items:

pg: 39

Entry Form per Pupil (bilingual)

pg: 31

Choice of Poems for Secondary Schools

pg: 27

Choice of Poems for English Medium Primary

pg: 19

Choice of Poems for Gaelscoileanna

pg: 18

Fรกinne Competition: Example of the Structure

pg: 17

Fรกinne Competition: Choice of Questions (for adults)

pg: 15

Fรกinne Competition: Choice of Questions (for teenagers)


Feis Charn Tóchair – Glór Charn Tóchair

FOIRM IONTRÁLA AN DALTA (dátheangach)

Entry Form per pupil (bilingual) FOIRM AMHÁIN AN DALTA One form per pupil (Úsáid bloclitreacha le do thoil Use Block Letters Please) Ainm an dalta:__________________________________________ Rang _____________ Name of pupil Class Ainm na scoile:____________________________ Ainm an mhúinteora_______________ Name of School Name of Teacher R-phost tuismitheora_______________________________________ Parent’s Email Uimhir Soghluaiste _______________________________________ Mobile Number

Teideal an chomórtais__________________________________ Name of competition Teideal an chomórtais__________________________________ Name of competition Teideal an chomórtais__________________________________ Name of competition Teideal an chomórtais__________________________________ Name of competition Teideal an chomórtais__________________________________ Name of competition Teideal an chomórtais__________________________________ Name of competition TÁILLE INIATA: £_______________ Fee Enclosed Cosaint an Pháiste Glacfar grianghraif agus físeáin le haghaidh margaíochta agus bolscaireachta ar lá na feise. Úsáidfear na híomhánna ar bhileoga eolais, sna nuachtáin le preasráitis agus ar Facebook, Twitter agus You Tube. Sínigh thíos má thugann tú cead do pháiste(í) bheith sna grianghraif agus físeáin. Child Protection Photographs and videos will be taken for marketing and publicity purposes on the day of the feis. The images may be used on information leaflets, with press releases in newspapers, on Facebook, Twitter and You Tube. Please sign below if you permit your child to be photographed and filmed. Sínithe _____________________________Tuismitheoir/Caomhnóir Dáta ________ Signed Parent/Guardian Date 39


FÁINNE COMPETITION: Example of the Structure Cúpla Focal (Few words badge) – Silver Fáinne –

Gold Fáinne –

Answer 6 questions from part A

Part A – Answer all questions Part B – Answer 6 questions. Open conversation

The competition will last 3 – 5 mins. A 1. Dia duit? 2. Cad é an t-ainm atá ort? 3. Cén aois thú? 4. Déan cur síos ort féin. 5. Cá bhfuil tú i do chónaí? 6. Cá mhéad deartháir atá agat? 7. Cá mhéad deirfiúr atá agat? 8. An bhfuil peata agat? B Cá ndeachaigh tú ar laethanta saoire anuraidh ? Cad é mar a bhí an aimsir? Cad é a rinne tú gach lá? An rachaidh tú ar ais ar an bhliain seo chugainn? 1. 2. 3. 4.

Cad é an post ba mhaith leat? Cad chuige? (Ainmnigh trí rud)

12. 13.

Déan cur síos ar do scoil. Cad iad na hábhair a dhéanann tú ar scoil? Cén t-ábhar is fearr leat? Cad chuige?

9. 10. 11.

Cad é an caitheamh aimsir is fearr leat? Ainmnigh trí rud a cheannaíonn tú i siopa glasraí?

7. 8.

Cad é a rinne tú ag deireadh na seachtaine? An raibh tú ag an phictiúrlann?

5. 6.

[18]


FÁINNE COMPETITION: Choice of Questions (for adults) A 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. B

Dia duit Cad é an t-ainm atá ort? Cén aois thú? Déan cur síos ort féin Cá bhfuil tú i do chónaí? An bhfuil tú pósta nó singil? Cá mhéad atá i do chlann? An bhfuil peata agat?

1. Cá ndeachaigh tú ar laethanta saoire anuraidh? 2. Cad é mar a bhí an aimsir? 3. Cad é a rinne tú gach lá? 4. An rachaidh tú ar áis ar an bhliain seo chugainn? 5. Cad a rinne tú ag an deireadh seachtaine? 6. An raibh tú ag an phictiúrlann ag an deireadh seachtaine? 7. Cad é an caitheamh aimsire is fearr leat? 8. Déan cur síos ar do theach? 9. Cad é an jab/post atá agat? 10. Cén cuid den jab/post is fearr leat? 11. Cad chuige? 12. Cad é a dhéanfaidh tú amach anseo/ sa todhchaí?

[17]


Cad é an post ba mhaith leat? Cad chuige?

50.

Cad é an t-ábhar scoile is fearr leat? Cad chuige?

49.

Cad iad na hábhair a dhéanann tú ar scoil?

48.

An maith leat peil/iomáint / camógaíocht &rl.?

47.

Cad é an grúpa ceoil/ceoltóir is fearr leat?

46.

Cad é an caitheamh aimsire atá agat?

45.

Cén scannán is fearr leat?

44.

An raibh tú ag an phictiúrlann

43.

An raibh tú riamh sa/san Iodáil/Ghearmáin/Baile Átha Cliath?

42.

An rachaidh tú ar ais an bhliain seo chugainn?

41.

Cad é a rinne tú san oíche?

40.

Cad é a rinne tú sa tráthnóna?

39.

Cad é a rinne tú ar maidin?

38.

Cad é mar a bhí an t-óstán?

37.

Cad é mar a bhí an bia?

36.

Cad é mar a bhí na daoine?

35.

Cá raibh tú ag stopadh?

34.

Cad é mar a chuaigh tú ann?

33.

Cá raibh tú ar laethanta saoire anuraidh?

32.

Cad é an t-am a ndeachaigh tú a luí?

31.

Ar léigh tú leabhar?

30.

Cad é a rinne tú do do chuid obair bhaile?

29.

[16]


FÁINNE COMPETITION: Choice of Questions

Cad é a d’ith tú don dinnéar?

28.

Cad é a rinne tú ar a 5.00 inné?

27.

Cad é an dóigh a dtéann tú na bhaile?

26.

Cad é an t-am a gcríochnaíonn na ranganna?

25.

Cad é a itheann tú don lón?

24.

Cad é an t-am a dtosaíonn na ranganna?

23.

Cén t-am a dtagann tú ar scoil?

22.

Cén dóigh a dtagann tú ar scoil?

21.

Cad é a itheann tú don bhricfeasta?

20.

Cad é a tharla ansin?

19.

Cad é an t-am a d’éirigh tú ar maidin?

18.

Cá bhfuil sé suite?

17.

Cad é an t-ainm atá ar do scoil?

16.

Déan cur síos ar do pheata.

15.

Cén t-ainm atá air / uirthi?

14.

An bhfuil peata agat?

13.

Déan cur síos ar do dheartháir/dheirfiúr.

12.

An tusa an duine is óige sa chlann?

11.

An tusa an duine is sine sa chlann?

10.

Cé hé an duine is sine/is óige sa chlann?

9.

Cá mhéad deartháir/deirfiúr atá agat?

8.

Cá mhéad duine atá i do chlann?

7.

Cá bhfuil tú i do chónaí?

6.

Cén aois atá tú?

5.

Carb as thú?

4.

Cé thusa?

3.

Cad é an t-ainm atá ort?

2.

Dia Duit

1.

[15]


*Please refer to the rules and guidelines on page 6

Traditional Music Group (Required to play one set of three tunes) 91 Rang 3 – Rang 7

92 Bliain 8 – Bliain 14

School Choir Competition 93. Gaelscoileanna / English medium primary schools. KS1 94. Gaelscoileanna / English medium primary schools. KS2 95. Secondary schools

[14]


*Please refer to the rules and guidelines on page 6

Accordion 72. Yr 4 - Yr 5

Yr 11 – Yr 14

75.

Yr 8 – Yr 10

74.

Yr 6 – Yr 7

73.

Theme: Open choice Theme: Open choice Theme: Open choice Theme: Open choice

Concertina

Theme: Open choice

74. Yr 11 – Yr 14

Theme: Open choice

73. Yr 8 – Yr 10

Theme: Open choice

72. Yr 6 – Yr 7

Theme: Open choice

71. Yr 4 - Yr 5

Banjo/Mandolin

Theme: Open choice

78. Yr 11 – Yr 14

Theme: Open choice

77. Yr 8 – Yr 10

Theme: Open choice

76. Yr 6 – Yr 7

Theme: Open choice

75. Yr 4 - Yr 5

Bodhrán

Theme: Open choice

82. Yr 11 – Yr 14

Theme: Open choice

81. Yr 8 – Yr 10

Theme: Open choice

80. Yr 6 – Yr 7

Theme: Open choice

79. Yr 4 - Yr 5

Guitar

Theme: Open choice

86. Yr 11 – Yr 14

Theme: Open choice

85. Yr 8 – Yr 10

Theme: Open choice

84. Yr 6 – Yr 7

Theme: Open choice

83. Yr 4 - Yr 5

Harp

Theme: Open choice

90. Yr 11 – Yr 14

Theme: Open choice

89. Yr 8 – Yr 10

Theme: Open choice

88. Yr 6 – Yr 7

Theme: Open choice

87. Yr 4 - Yr 5

[13]


TRADITIONAL MUSIC COMPETITION *Please refer to the rules and guidelines on page 6

Fiddle

Yr 11 – Yr 14

57.

Yr 8 – Yr 10

56.

Yr 6 – Yr 7

55.

Yr 4 - Yr 5

54.

Theme: Open choice Theme: Open choice Theme: Open choice Theme: Open choice

Traditional Singing (through Irish) 58. Yr1 – Yr2

Theme: Open choice

62. Yr11 – Yr14

Theme: Open choice

61. Yr 8 – Yr 10

Theme: Open choice

60. Yr5 – Yr7

Theme: Open choice

59. Yr3 – Yr4

Tin Whistle

Yr 11 – Yr 14

67.

Yr 8 – Yr 10

66.

Yr 5 – Yr 7

65.

Yr 3 – Yr 4

64.

Yr 2

63.

Theme: Open choice Theme: Open choice Theme: Open choice Theme: Open choice Theme: Open choice

Flute

Yr 11 – Yr 14

71.

Yr 8 – Yr 10

70.

Yr 5 – Yr 7

69.

Yr 4 – Yr 5

68.

Theme: Open choice Theme: Open choice Theme: Open choice Theme: Open choice

[12]


WRITING COMPETITION Short story Competition for Gaelscoileanna

Rang 5 – Rang 7

GS18

Rang 3 – Rang 4

GS17

Keystage 5

42.

Keystage 4

41.

Keystage 4

40.

Keystage 3

39.

Keystage 3

38.

(Past pupils of IME) (Students learning Irish) (Past pupils of IME) (Students learning Irish) (open to all students)

Poetry

Keystage 5

48.

Keystage 4

47.

Keystage 4

46.

Keystage 3

45.

Keystage 3

44.

Rang 5 – Rang 7

43.

(Past pupils of IME) (Students learning Irish) (Past pupils of IME) (Students learning Irish) (Open to all students )

AGALLAMH BEIRTE Poetic Dialogue Competition

Keystage 5

53.

Keystage 4

52.

Keystage 4

51.

Keystage 3

50.

Rang 5 – Rang 7

49.

(Past pupils of IME) (Past pupils of IME) (Students learning Irish) (Open to all students )

[11]


ART COMPETITION 31. Naíscoil

Theme: Open Choice

Theme: The place I love best…

37. Bliain / Year 13 -14

Theme: The place I love best…

36. Bliain / Year 11 - 12

Theme: My area

35. Bliain / Year 8 - 10

Theme: My area

34. Bunscoil / Primary school Yr 5-7

Theme: Summer

33. Bunscoil / Primary school Yr 3- 4

Theme: Summer

32. Bunscoil / Primary school Yr 1- 2

[10]


SCHOLARSHIP COMPETITION (Conversation) 17. Scholarship test - bl. 8 18. Scholarship test Year 8 Past pupils of IME 19. Scholarship test - bl. 9 20. Scholarship test Year 9 Past pupils of IME 21. Scholarship test - bl. 10 22. Scholarship test Year 10 Past pupils of IME 23. Scholarship test - bl.11 24. Scholarship test Year 11 Past pupils of IME 25. Scholarship test - bl. 12 26. Scholarship test Year 12 Past pupils of IME 27. Scholarship test - bl. 13

FÁINNE COMPETITION 28. Fáinne Airgid (Silver Fáinne) 29. Fáinne Óir (Gold Fáinne) 30. Cúpla Focal (A few words badge)

CONVERSATION competition (Naíscoileanna & Gaelscoileanna)

Rang 7

GS16

Rang 6

GS15

Rang 5

GS14

Rang 4

GS13

Rang 3

GS12

Rang 2

GS11

Rang 1

GS10

Naíscoil:

GS09

[9]


Secondary Schools 8. Year 8 Poem: Choice of poems on pg 30 9. Year 8 Poem: (Past pupils of IME) Choice of poems on pg 30 10. Year 9 Poem: Choice of poems on pg 31 11. Year 9 Poem: (Past pupils of IME) Choice of poems on pg 31 12. Year 10 Poem: Choice of poems on pg 32 &33 13. Year 10 Poem: (Past pupils of IME) Choice of poems on pg 32 & 33 14. Year 11 Poem: Choice of poems on pg 34 &35 15. Year 12 Poem: Choice of poems on pg 36 & 37 16. Year 13 Poem: Open Choice

[8]


POETRY RECITAL COMPETITIONS Gaelscoileanna

Choice of poems on pgs 24 & 25

GS07 Rang 7 Poem

Choice of poems on pgs 22 & 23

GS06 Rang 6 Poem

Choice of poems on pg 21

GS05 Rang 5 Poem

Choice of poems on pg 20

GS04 Rang 4 Poem

Choice of poems on pg 19

GS03 Rang 3 Poem

Choice of poems on pg 18

GS02 Rang 2 Poem

Choice of poems on pg 18

GS01 Rang 1 Poem

Naíscoileanna Gaeilge GS08

Poem (open choice)

Primary schools (English Medium) 1.

Primary 1 poem

Choice of poems on pg 26

Choice of poems on pg 29

7. Primary 7 Poem

Choice of poems on pg 28

6. Primary 6 poem

Choice of poems on pg 28

5. Priamry 5 poem

Choice of poems on pg 27

4. Primary 4 poem

Choice of poems on pg 27

3. Primary 3 poem

Choice of poems on pg 26

2. Primary 2 poem

[7]


9. Traditional Music Competitions There are 12 categories in the Traditional Music Competition: fiddle, tin whistle, flute, banjo/mandolin, concertina, accordion, harp, bodhrán, guitar, traditional singing, traditional music group and the School Choir Competition. Traditional singing: Entrants may sing a song of their own choice as long as it is in Irish. Solo Instrumental: Entrants P5 and below will only be expected to play one tune of their choice. Entrants P6 and above will be expected to play a set of two tunes, one tune from two different categories e.g. 1 reel and 1 jig or 1 horpipe and 1 waltz. Please note bodhrán & guitar players must provide their own music to accompany. If you are unable to do so please make a member of staff aware of this when registering for the Feis and we will do our best to accommodate the need. Traditional Music Group, it is necessary for at least three to play in the group and there must be at least two different instruments. Groups will be asked to play one full set comprising of 3 tunes of their own choice. School Choir Competition, Choirs may or may not have an accompaniment. If they choose to have an accompaniment, they must provide their own accompaniment. Each school must sing two songs in Irish of their own choice; one fast and one slow. Entry fee: £10 per choir.

10. Entry Form and Fee. Child Protection Photographs and videos will be taken for marketing and publicity purposes on the day of the feis. The images may be used on information leaflets, with press releases in newspapers, on Facebook, Twitter and You Tube. Please sign your child’s entry form if you permit your child to be photographed and filmed. Entry form per pupil. Only one form per pupil to be used. Fill in the entrant’s name at the top of the page. Fill in all the information (Name of school, Teacher’s name, Class, Parent’s email address). List the name and number of each competition the child/ young person wishes to enter. Please fill in the fee enclosed at the bottom of page. When all entries have been received, a time table will be drawn up of the day of the feis. This will be emailed to the email address submitted on the entry form. The programme will also be posted on www.ancarn.org one week prior to the Feis. New price structure: £2.50 per pupil per competition for the first two competitions, £2.00 per pupil per competition thereafter. (except for writing competitions, choir competition and Fáinne competition). The Fainne competition costs £4.00 *Entries for the poetry, scholarship, fáinne, conversation and traditional music competitions will not be accepted later than Thursday 13th April. This is to allow for a programme and time schedule to be drawn up for the day of the Feis. Schools will be notified of the times of each of the competitions Please send all entries and fees to: Leonne Ní Loinsigh An Carn, Tír Chiana, Machaire Rátha, Co. Dhoire BT46 5NH Please make cheques payable to Carntogher Community Association ON or BEFORE Thursday 13th April More information is available from Leonne Ní Loinsigh: 028 7954 9978 www.ancarn.org or email: info@ancarn.org [6]


6. Writing Competition: Write a short story of 500 words or less in Irish. At primary level, stories may be handwritten. At secondary level, stories must be printed with double line spacing. Secondary school students will be able to avail of the computer suite and printing facilities at An Carn. Deadline: Primary level: Thursday 13th April, 2017 Secondary level: Thursday 13th April, 2017 Theme: Open choice The short stories will be assessed on the following criteria: Primary Level: Originality Charachter Plot Development Style / Art Secondary Level: Originality Style Carachter Plot development Accuracy & Richness of Irish* *This will only apply to Keystage 5 Entry fee has been waived for all entries to the Writing competition in 2017. 7. Comórtas Scríbhneoireachta: Filíocht Only one poem per pupil may be entered to this section. Theme: Open choice. It is essential all poems are in Irish. At primary level: Poems may be handwritten. Each poem must have at least three verses. At secondary level: The poems must be typed with double spacing between the lines. Poems must have at least four verses. Deadline for entries: Primary level: Thursday 13th April, 2017 Secondary level: Thursday 13th April, 2017 Entry fee has been waived for all entries to the Writing competition in 2017.

8. Spoken Poetic Dialogue Competition Literally meaning “Dialogue for two”, the Agallamh Beirte is a poetic battle of wits in which the fluency of language (usually humorous or satirical) and the rhythm and rhyming structures are paramount. These traditional skills apply to both composition and performance. The issues debated vary from the topical (such as “the mobile phone”) to the traditional (such as “The farmer vs the Fisherman”). This competition is suitable for pupils attending Irish Medium Primary and also students at Secondary Level. You may present either Agallamh Beirte (dialogue) or Lúibíní (a sung version). It is only possible to take part in one dialogue entry. Cost: £2.50 per pupil per competition.

[5]


RULES & GUIDELINES 1. Poetry Recitation Competition: A choice of poems has been provided for each age group. However participants are welcome to recite a poem of their choice providing the poem is in Irish. 2. Scholarship Competition: Partscholarships £50 - £150 will be awarded in each section of this competition. It is essential to take part in the poem recitation to be allowed to enter the speaking test for the scholarship award. Preference will be given to students who are not in receipt of any other scholarship. 3. Comórtas Fáinne: The circle is the most common cross-cultural symbol of unity and continuity. It has neither beginning nor end and no divisions, and represents completeness and eternity. This competition is open to secondary school students and to adults. During this competition the adjudicator will have a conversation with each entrant. Examples of the types of questions and the layout of the competition available in the syllabus. 4. Conversation Competitions: This competition provides an excellent opportunity for parents of children of all ages to experience how Irish-medium Education can deliver true bilingualism. What is the Conversation Competition? In the competition the adjudicator talks informally to each child in Irish on a variety of everyday topics; their likes and dislikes, their family, school life and their friends. This competition gives parents an insight into the amount of Irish their child has and how much they understand. In some cases the younger children may answer the adjudicator in English, but this shows that the child has understood what was asked in the first place. Criteria: In this competition children will be assessed on their confidence and communication skills and not on how much Irish they have or their standard of Irish. 5. Art Competition: The themes and the various divisions of this competition are outlined in the syllabus. Please ensure that if there is any writing on the pictures that the writing is in Irish. Please ensure that entries are on paper and no bigger than A3. Please ensure the following information is clearly marked on the back of each picture. Name Competition Number School Class Date of birth Contact phone number Please send entries to An Carn on or before Thursday 13th April, 2017

[4]


Bodhrán ................................................................................................ 13 Guitar .................................................................................................... 13 Harp ...................................................................................................... 13 Traditional Music Group ................................................................... 14 School Choir Competition................................................................. 14 FÁINNE COMPETITION: Choice of Questions ........................ 15 FÁINNE COMPETITION: Choice of Questions (for adults) . 17 FÁINNE COMPETITION: Example of the Structure ............. 18 Choice of Poems for Gaelscoileanna .............................................. 19 Choice of poems for English Medium Primary Schools ............. 27 Choice of Poems for Secondary Schools ...................................... 31 Entry Form per pupil (bilingual) ...................................................... 39

[3]


RULES & GUIDELINES ..................................................................... 3 POETRY RECITAL COMPETITIONS ............................................. 7 Gaelscoileanna ....................................................................................... 7 Naíscoileanna Gaeilge .......................................................................... 7 Primary schools (English Medium) ................................................... 7 Secondary Schools .............................................................................. 8 SCHOLARSHIP COMPETITION (Conversation) ......................... 9 FÁINNE COMPETITION .................................................................. 9 CONVERSATION competition (Naíscoileanna & Gaelscoileanna) 9 ART COMPETITION ........................................................................ 10 WRITING COMPETITION .............................................................. 11 Short story .......................................................................................... 11 Poetry .................................................................................................... 11 AGALLAMH BEIRTE Poetic Dialogue Competition ..................... 11 TRADITIONAL MUSIC COMPETITION .................................... 12 Fiddle .................................................................................................... 12 Traditional Singing (through Irish).............................................. 12 Tin Whistle.......................................................................................... 12 Flute ...................................................................................................... 12 Accordion ............................................................................................. 13 Concertina............................................................................................ 13 Banjo/Mandolin................................................................................... 13 [2]


Feis Charn Tรณchair A celebration of the culture and revival of the Irish language in Co. Derry.

Saturday 13th May 2017 Conradh na Gaeilge Charn Tรณchair Deadline for ALL Entries Thursday 13th April

[1]

FÉIS CHARN TÓCHAIR 2017  

Clár dátheangach 2017 Bilingual programme 2017

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you