Page 1

PORTFOLIO ΑΝΑΣ Τ Α Σ ΙΑ ΠΑ ΠΑ Θ ΩΜ Α Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ω Ν

Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ο Σ

Α Π Θ


papathoma.anastasia@gmail.com


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ι. ΧΩΡΙΚΕΣ ΑΦΗΓΗΣΕΙΣ

Α. ΕΚΤΟΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ _ ένα παιχνίδι χωρικού σχεδιασμού /// 6-13

Β. ΙΛΙΣΟΥ ΑΦΗΓΗΣΕΙΣ _ 3 σχόλια για την αναπαραγωγή του ανοίκειου /// 14-17

Γ. ΑΛΚΑΤΡΑΖ _ ο σχεδιασμός ως προγραμματική ανατροπή /// 18-21

II . Δ Ι Ε Ρ Ε Υ Ν Η Σ Ε Ι Σ Σ Τ Η Ν Π Ο Λ Η

Α. ΑΣΤΙΚΟΙ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ _ 3 περιπώσεις queer radical δράσεων /// 24-27

Β. ΕΝΑΣ ΑΛΛΟΣ ΧΑΡΤΗΣ _ a “map” to the “heart” of the city /// 28-29

Γ. ΠΡΑΣΙΝΗ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑ _ οικιστική επέκταση στη Θέρμη /// 30-33

III . Χ Τ Ι Ζ Ο Ν ΤΑ Σ

Α. ΠΑΡΑΘΑΛΑΣΣΙΟ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ /// 36-41

Β. YOUTH HOSTEL /// 42-45

Γ. ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ /// 46-49

Π Α ΡΑ Ρ Τ Η Μ Α _ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΓΡΑΦΗΣ ΚΩΔΙΚΑ /// 52-55


... έχουμε την τέχνη για να μην πεθάνουμε από την αλήθεια Φρειδερίκος Νίτσε

-4-

Ι.


Χ Ω Ρ ΙΚ ΕΣ Α Φ Η Γ Η Σ Ε ΙΣ


ΕΚΤΟΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ: ΕΝΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΧΩΡΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ

[Διπλωματική Εργασία _Φεβρουάριος 2017 _Αρχιτεκτονική ΑΠΘ επιβλέπων καθηγητής_ Σταύρος Βεργόπουλος]

H εργασία αφορά στην ανάπτυξη ενός βιντεοπαιχνιδιού που ενσωματώνει σύγχρονες θεωρήσεις για το σχεδιασμό και την ανάπτυξη των πόλεων, αποσκοπώντας στη διερεύνηση των δυνατοτήτων τους μέσω της ψηφιακής μοντελοποίησης. Η αφήγηση του παιχνιδιού πραγματεύεται την έννοια του Ασκητικού Ιδεώδους, όπως αυτή διαμορφώνεται μέσα από την “Κλίμακα” του Ιωάννη του Σιναΐτη, σύγγραμα της χριστιανικής ασκητικής γραμματείας του 6ου αιώνα, αλλά και τη, σύγχρονη, “Ασκητική” του Νίκου Καζαντζάκη. Η αντιπαράθεση των δύο αυτών διαφορετικών προσεγγίσεων πραγματοποιείται χωρικά, καθώς η δομή και τα νοητικά σχήματα που τις διέπουν μεταφράζονται σε κλειστά και ανοικτά αρχιτεκτονικά συστήματα αντίστοιχα, με τη χρήση του μοντέλου της Εξελικτικής Πόλης του ερευνητή-πολεοδόμου Michael Batty. Πρωταγωνιστικό

ρόλο

στο

παιχνίδι

κατέχει

ένα

Τετράγωνο

με

ανθρώπινα χαρακτηριστικά που, στην προσπάθειά του να υπερβεί τις αντιληπτικές και γνωστικές του ικανότητες, θα επιδιώξει να περάσει στην τρίτη διάσταση και να γίνει Κύβος, ακολουθώντας την ασκητική πορεία και προσμένοντας το στάδιο της θέωσης-κυβοποίησης. Ο παίκτης, λειτουργώντας ως agent, κινείται στον ψυχισμό του Τετραγώνου, ο οποίος παρομοιάζεται με μία εσώτερη πολιτεία, αλλάζοντας τη χωρική δομή και την εξέλιξη της τελευταίας και, επομένως, καθορίζοντας την επιτυχή, ή και όχι, έκβαση της ασκητικής πορείας και της δημιουργίας τελικού κυβικού σχηματισμού.

Trailer: https://www.youtube.com/watch?v=Ma10nJ0f_qk

https://www.youtube.com/watch?v=IiAu-wemzMw . -6-


-7-


ΠΟΡΕΙΑ ΑΦΗΓΗΣΗΣ Πορεία Παιχνιδιού 2D

3D

.................... [εμμένεια]

[θέωση]

ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΑΦΗΓΗΣΗΣ

[ ΑΡΧΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ]

Αποταγή

[ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΠΕΔΙΟΥ ]

[ ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ]

Άσκηση

[ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ & ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΝΕΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ]

Θέωση

[ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΥΝΔΕΣΕΩΝ ]

[ ΤΕΛΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ]

-8-


Στιγμιότυπο Παιχνιδιού

Στιγμιότυπο Παιχνιδιού

Στιγμιότυπο Παιχνιδιού

-9-


Αναγνώριση Πεδίου

_ΒΑΘΜΙΔΕΣ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑΣ ΤΟΜΕΩΝ

ΤΟΜΕΙΣ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑΣ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΜΕΩΝ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑΣ ΠΡΩΤΟ ΒΗΜΑ_ χωρισμός αρχικού κομματιού σε 2 επιμέρους κομμάτια

ΔΕΥΤΕΡΟ ΒΗΜΑ_ επιλογή ενός από τα 2 νέα κομμάτια & χωρισμός στα 2

[ σύνολο κομματιών == αριθμός αντίστοιχων υποκεφαλαίων Κλίμακας]

_ΥΠΟΔΙΑΙΡΕΣΕΙΣ ΤΟΜΕΩΝ ΑΣΚΗΣΗΣ

Υπακοή

[Δ]

[ κατανομή κυττάρων (cells) ]

[ αναγνώριση παθογένειας ]

...........

...........

[ οριοθέτηση πεδίου ]

[Γ]

Οργή

Απλότητα

Γαστριμαργία

Ταξινόμηση Πληροφορίας Μετάνοια

Μνησικακία

Ηδονή

Ταπείνωση

Μνήμη Θανάτου

Καταλαλιά

Φιλαργυρία

Διάκριση

Πένθος

Πολυλογία

Αναισθησία

Ψεύδος

Δειλία

Ακηδία

Κενοδοξία

[ ομαδοποίηση σε τομείς ]

...........

[Β]

...........

[Α]

περίπτωση κατανομής επιμέρους κομματιών

Βλασφημία

ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΤΟΜΕΩΝ [ οι συνιστώσες του Εαυτού ]

4 ΤΟΜΕΙΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ....................

Α

ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΑΡΕΤΕΣ

[ οι αμαρτωλές συνιστώσες του Εαυτού ]

[ οι τομείς της Άσκησης ]

Δ

B

......

[ ο Εαυτός ]

ΑΦΥΣΙΚΑ ΠΑΘΗ

Γ

ΥΛΙΚΑ ΠΑΘΗ

Δ

ΑΝΩΤΕΡΕΣ ΑΡΕΤΕΣ

Γ

.......

Δ

B

Γ

B

B Δ

Γ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΜΕΩΝ

A

A

_ΒΑΘΜΙΔΕΣ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑΣ ΤΟΜΕΩΝ

[ διάκριση τομέων ]

[ επάλληλη τοποθέτηση ]

.......

A

[ δυνητικός όγκος τομέων ]

ΠΡΩΤΟ ΒΗΜΑ_ χωρισμός αρχικού κομματιού σε 2 επιμέρους κομμάτια

[ σχηματισμός κύβου ]

ΔΕΥΤΕΡΟ ΒΗΜΑ_ επιλογή ενός από τα 2 νέα κομμάτια & χωρισμός στα 2

ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΤΟΜΕΩΝ ΚΑΘ’ΥΨΟΣ

[ σύνολο κομματιών == αριθμός αντίστοιχων υποκεφαλαίων Κλίμακας]

ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΚΟΜΜΑΤΙΩΝ

_ΥΠΟΔΙΑΙΡΕΣΕΙΣ ΤΟΜΕΩΝ ΑΣΚΗΣΗΣ

[Α]

[Β]

[Γ]

[Δ]

Γαστριμαργία

Απλότητα

Μνησικακία

Ηδονή

Ταπείνωση

Μνήμη Θανάτου

Καταλαλιά

Φιλαργυρία

Διάκριση

Πένθος

Πολυλογία

Αναισθησία Δειλία

Ακηδία

Κενοδοξία

περίπτωση κατανομής επιμέρους κομματιών

Βλασφημία

B

..........

ΟΜΜΑΤΙΩΝ ΑΝΑ ΤΟΜΕΑ

Ψεύδος

Γ

........

Οργή

Μετάνοια

..............

Υπακοή

Δ

A

[ τοποθέτηση κομματιών ]

[ δυνητικός όγκος κομματιών ]

- 10 -


_ΚΛΙΜΑΚΩΤΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΚΟΜΜΑΤΙΩΝ ΑΝΑ ΤΟΜΕΑ

τομέας Α

τομέας Β

τομέας Γ

τομέας Δ

ΑΝΑΔΙΑΤΑΞΗ ΚΥΤΤΑΡΩΝ

ΑΝΑΔΙΑΤΑΞΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ

..................

Τα κυβάκια - κύτταρα από τα οποία αποτελούνται τα κομμάτια των τομέων, αναδιατάσσονται, σχηματίζοντας σταυρούς.

Εξέλιξη Κυττάρων (cells) .......................

..................

ΑΡΧΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

...............................

[ αρχικό κυτταρικό μοτίβο ]

[ εγγραφή σε πλέγμα ]

ΑΡΧΕΣ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΥ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΚΑΝΟΝΕΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΠΛΕΓΜΑ ΚΥΤΤΑΡΩΝ

ΚΥΤΤΑΡΟ (CELL)

Χρήση του εξελικτικού αλγόριθμου cellular automata σε τρισδιάστατο πεδίο, μορφής κυβικού πλέγματος. Ως σφαίρα γειτνίασης ορίζονται τα 26 cells που περιβάλλουν κάθε cell.

ΓΕΙΤΟΝΙΑ

ενεργό

1 4

ανενεργό

7

2

3

5

6

8

9

10

15

_ ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗ ΚΥΤΤΑΡΩΝ Για να ενεργοποιηθεί ένα κύτταρο πρέπει να έχει αποκλειστικά 6 ή 7 γείτονες, αλλιώς παραμένει ανενεργό.

........

........

Γείτονες (n) ∈ [ 6 , 7 ] [ περιπτώσεις ενεργοποίησης ]

_ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΣΗ ΕΝΕΡΓΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ Για να συνεχίσει να είναι ενεργό ένα κύτταρο πρέπει να έχει από 3 έως 6 γείτονες, αλλιώς απενεργοποιείται.

Γείτονες (n) ∈ [ 3 , 6 ] [ περιπτώσεις σταθεροποίησης ]

ΤΑΣΗ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΥΤΤΑΡΩΝ Τα κύτταρα τείνουν να σταθεροποιούνται σε σχηματισμούς διπλού σταυρού, δημιουργώντας στενούς και δαιδαλώδεις εσωτερικούς χώρους.

[ σχηματισμός διπλού σταυρού ]

- 11 -

11

13

12 14

16

17

18 21 24

19 22 25

20 23 26


ΣΤΑΔΙΑ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΕΝΟΣ ΟΓΚΟΥ

- 12 -


Αν ο ασκητής-παίκτης δεν έχει κουραστεί και δεν έχει σταματήσει την προσπάθεια, τότε έχει καταφέρει να φτάσει στο τέλος, φτιάχνοντας τον δικό του κύβο, που αντανακλά την προσωπική του προσπάθεια και δράση. Στο σημείο αυτό, ο κύβος μαρτυρεί πως η θέωση δεν έχει επέλθει, καθώς ο ίδιος δεν είναι ένα τέλειο πλατωνικό στερεό: είναι γεμάτος τρύπες. Αν ο ασκητής δεν έχει πεισθεί ακόμη για τη ματαιότητα του ονείρου του, μπορεί να συνεχίσει να ψάχνει στην 4η ή στην 5η διάσταση κ.ο.κ., σε κάτι τέτοιο όμως αρνείται να συνδράμει το συγκεκριμένο παιχνίδι.

- 13 -


ΙΛΙΣΟΥ ΑΦΗΓΗΣΕΙΣ: 3 ΣΧΟΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΑΝΟΙΚΕΙΟΥ

[Μεταπτυχιακή Εργασία _ΔΠΜΣ Σχεδιασμός-Χώρος-Πολιτισμός_ΕΜΠ “Ανάλυση του Γραπτού και του Σχεδιασμένου Αρχιτεκτονικού Λόγου” διδάσκων καθηγητής_ Παναγιώτης Τουρνικιώτης]

Η αφήγηση εκτυλίσσεται στο νέο, δυστοπικό Ιλισό που έχει αποκατασταθεί ως ένα κενό, ομογενοποιημένο και περιφραγμένο πλατό από τσιμέντο, χωρίς ίχνος φυσικού (ή άλλου) στοιχείου. Αποτελεί παρ’όλα αυτά τουριστικό προορισμό, καθώς στην είσοδό του νοικιάζονται κάποιες πλατφόρμες - φορητές κατασκευές που φιλοξενούν μικρόκοσμους εμπειριών. Στόχο αποτελεί η διερεύνηση της παραγωγής και αναπαραγωγής του ανοίκειου ως συνθήκη ύπαρξης στη σύγχρονη πόλη, μέσα από μια πλέξη μύθου, ιστορίας και ανάλυσης, αποσκοπώντας σε μια εμπλουτισμένη αφήγηση που επεκτείνει τις δυνατότητές της. Επιλέγοντας, μια θραυσματική προσέγγιση, θα παρακολουθήσουμε διαμορφώσεις της σύγχρονης συνθήκης, εστιάζοντας σε ζητήματα που άπτονται του ανοίκειου, όπως: οι αποκλεισμοί που δημιουργούνται και εγκαθιδρύονται από τις κυρίαρχες νοηματοδοτήσεις και πρακτικές, οι δυνατότητες συλλογικής ύπαρξης έναντι του (χωρικού στην περίπτωσή μας) κατακερματισμού, όπως και ο ρόλος της μνήμης και της κατασκευής της στο σχηματισμό πεδίου αναφοράς στη σύγχρονη πόλη.

- 14 -


- 15 -


Η πρώτη ιστορία αφορά την προσπάθεια κάποιων πρώην κατοίκων της περιοχής όπου τώρα βρίσκεται το τσιμεντένιο πάρκο να επανακατοικήσουν, με τον τρόπο τους. Πρόκειται μια μουσουλμάνους δερβίσηδες που νοικιάζουν μία πλατφόρμα προσευχής από τη μαύρη αγορά και επισκέπτονται παράνομα το πλατό το βράδυ.

Στη δεύτερη ιστορία παρακολουθούμε ένα ερωτευμένο ζευγαράκι που νοικιάζει ένα ειδυλλιακό τοπίο σαν κι αυτά που περιγράφοντα στα ρομαντικά μυθιστορήματα: δέντρα, λουλούδια, λόφοι, ζουζούνια, ερείπια μιας άλλης εποχής, αλλά και μια βρύση για να ξεδιψάσουν και να ξαποστάσουν έπειτα από το καθιερωμένο κυνηγητό στη φύση. Η πλατφόρμα κουμπώνει στη θέση που κάποτε ονομάζονταν “Παντρεμενάδικα”.

Η τρίτη πλατφόρμα κατευθύνεται στην τοποθεσία που ήταν κάποτε ο χριστιανικός ναός: “Παναγιά στην Πέτρα”. Πάνω της βρίσκεται ένας γέρος, παρακινούμενος από μια βαθιά νοσταλγία να επισκεφτεί ξανά, έστω και πλασματικά, τον αγαπημένο ναό της μητέρας του, ο οποίος δεν υπάρχει πια. Εκεί, κάποια καροτσάκια φορτωμένα με προβολείς ολογραμμάτων, επιτυγχάνουν μία αληθοφανή αναπαράσταση του θέματος που έχει επιλέξει ο εκάστοτε τουρίστας.

- 16 -


Τοποθετούν την πλατφόρμα στη γεωγραφική θέση της πρότερης κατοικίας τους, το γεφύρι κάτω από τον κόμβο της Καλλιρρόης, όπου έχουν βρεθεί ίχνη λατρευτικών μουσουλμανικών επιγραφών. Το εγχείρημα όμως δε θα έχει αίσιο τέλος. Με το πρώτο φως του ήλιου, η πλατφόρμα αυτοκαταστρέφεται και η προσευχή δεν ολοκληρώνεται ποτέ.

Εκεί στους πρόποδες του λόφου του Αρδηττού, σύχναζαν διάφορα ζευγαράκια τα χρόνια της βασιλείας του Κωνσταντίνου του Α’. Όμως, μετά το θάψιμο του ποταμού και τον “εξωραϊσμό” της περιοχής, η νέα προτεινόμενη συνθήκη διεπαφής αποτυπωνόταν στους γρήγορους αυτοκινητόδρομους που αποτέλεσαν το νέο τοπίο της περιοχής. Πίσω στην πλατφόρμα, η βρύση αποκτά διαρροή με αποτέλεσμα να σχηματίζονται ρυάκια και αργότερα ποτάμια που κατακερματίζουν το πεδίο και χωρίζουν το ζεύγος.

Η προβολή όμως φανερώνει έναν ελληνικό ναό έναντι ενός χριστιανικού. Είναι σκληρό να “θυμάσαι” πράγματα που δεν έχουν συμβεί. Καθώς η επανασύνδεση με τη μητέρα δε θα έρθει, τουλάχιστον όχι σε αυτό τον κόσμο, ο τουρίστας αυτοκτονεί.

- 17 -


ΑΛΚΑΤΡΑΖ: Ο ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΩΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΤΡΟΠΗ

[εργαστήριο εξαμήνου, ETSAM (Ισπανία), UFMG (Βραζιλία), ΑΠΘ, ΔΠΘ ατομική εργασία] Σε ένα μελλοντικό, αλλά εξίσου αφιλόξενο, Αλκατράζ που έχει μεταμορφωθεί σε μουσείο φυσικής ιστορίας, χιλιάδες τουρίστες συρρέουν καθημερινά. Το νησί όμως αντιδρά σε αυτή την αλλαγή με έναν περίεργο τρόπο: έχει ήπιο καιρό μόνο από τις 9:30 έως τις 16:30, ενώ τις υπόλοιπες ώρες βρέχει καταρρακτωδώς. Ο σχεδιασμός των υποδομών του μουσείου ανταποκρίνεται στην έκκληση του νησιού να απομείνει έρημο, με αποτέλεσμα οι φορητές κατασκευές από τις οποίες αποτελείται να αποκτούν ένα “trick program” όταν βρέχει, καθιστώντας αδύνατη τη διαμονή των επισκεπτών.

https://popuparchitectures.wordpress.com/2013/07/05/anastasia-papathoma-alcatraz-island/

https://www.youtube.com/watch?v=IiAu-wemzMw .

- 18 -


- 19 -


- 20 -


- 21 -


Είπες· «Θα πάγω σ’ άλλη γη, θα πάγω σ’ άλλη θάλασσα. Μια πόλις άλλη θα βρεθεί καλλίτερη από αυτή.

ΙΙ .

Κ. Π Καβάφης

- 22 -


Δ ΙΕΡ ΕΥ ΝΗ Σ ΕΙΣ Σ Τ Η Ν Π ΟΛΗ


ΑΣΤΙΚΟΙ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ: 3 ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ QUEER RADICAL ΔΡΑΣΕΩΝ

[Eρευνητική Εργασία _Σεπτέμβριος 2016 _Αρχιτεκτονική ΑΠΘ επιβλέπουσα καθηγήτρια_ Κυριακή Τσουκαλά] Η συζήτηση για τη σχέση ετερότητας-πόλης λαμβάνει σημαντικές διαστάσεις στη σύγχρονη εποχή, όχι μόνο σε ακαδημαϊκό, αλλά και σε ένα καθημερινό και ακτιβιστικό επίπεδο. Με σκοπό την κοινωνική ρύθμιση, οργάνωση και τάξη, κυρίαρχοι εξουσιαστικοί θεσμοί και λόγοι οδηγούνται σε συνεχώς αυξανόμενη επιτήρηση και έλεγχο ανθρώπινων σωμάτων, δραστηριοτήτων και επιθυμιών, υποδεικνύοντας τα αποδεκτά όρια στα οποία μπορούν να «κινηθούν» τα άτομα. Πραγματοποιείται, λοιπόν, η κατασκευή του έτερου, εκείνου που τίθεται εκτός ή πέραν του «κανονικού» και εκτοπίζεται στο περιθώριο, δημιουργώντας μια πληθώρα καταπιέσεων και αποκλεισμών στη βάση του φύλου, της σεξουαλικότητας, της φυλής, της τάξης, της σωματικής ικανότητας. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο σχηματίζονται πρακτικές οικειοποίησης και μετασχηματισμού του αστικού πεδίου, από ομάδες που δραστηριοποιούνται στον queer και ευρύτερο α/α/α (αναρχικό/ αντιεξουσιαστικό/ αυτόνομο) χώρο, οι οποίες αντιτίθενται στο κυρίαρχο πατριαρχικό και καπιταλιστικό σύστημα, αποσκοπώντας στη δημιουργία κατάλληλων συνθηκών ύπαρξης της έμφυλης και σεξουαλικής ετερότητας. Ο προβληματισμός που προκύπτει από αυτή τη συνθήκη και επιχειρείται να επεξεργαστεί, σε κάποιο βαθμό, στην παρούσα εργασία, αφορά τις δυνατότητες σχηματισμού queer χώρων και δράσεων ως ετερογενών στοιχείων στο πλαίσιο της σύγχρονης πόλης, που μπορούν να προσφέρουν ετεροτοπικές εμπειρίες και να δημιουργήσουν διαφορετικές αφηγήσεις. Σε αυτή την κατεύθυνση, σημαντική κρίνεται η διερεύνηση του ρόλου που διαδραματίζει η τοποθέτηση εξωτερικών ορίων, τόσο σε υλικό όσο και σε συμβολικό επίπεδο, μέσα από τη θεωρητική διερεύνηση αλλά και την προσέγγιση συγκεκριμένων παραδειγμάτων. Στόχο της εργασίας αποτελεί η ανάδειξη των δυνατοτήτων δημιουργίας, μέσα από αντίστοιχες δράσεις, χωροχρόνων ετερογενών στο πλαίσιο της σύγχρονης πόλης, όπου μπορούν να καλλιεργηθούν διαφορετικές σχέσεις, εντάσεις και χωρικές εννοιολογήσεις, αλλά και του κινδύνου ενσωμάτωσής τους σε μία νέου τύπου «κανονικότητα».

- 24 -


3 ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ QUEER RADICAL ΔΡΑΣΕΩΝ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΠΑΠΑΘΩΜΑ

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΠΑΠΑΘΩΜΑ

ΑΣΤΙΚΟΙ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ: 3 ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ QUEER RADICAL ΔΡΑΣΕΩΝ

ΑΣΤΙΚΟΙ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ

- 25 -


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Εισαγωγικά στοιχεία Α. Η κοινωνική κατασκευή της ετερότητας

Α1. Νεωτερικά και μετανεωτερικά σχήματα διαμόρφωσης της ετερότητας

Α2. Φεμινιστικές και Queer αναγνώσεις της ετερότητας

Β. O εκ-τοπισμός της ετερότητας

Β1. Η διαλεκτική δημόσιου/ιδιωτικού

Β2. Σύγχρονες εννοιολογήσεις του χώρου: πέρα από το δίπολο δημόσιο/ιδιωτικό

Γ. Χωροχρονικές ασυνέχειες ανάδυσης της ετερότητας

Γ1. Ουτοπικά οράματα, ετεροτοπίες και η έννοια του κατωφλιού

Γ2. Παραδείγματα

i)

Trou de Balle, κατάληψη στην Τουλούζ

ii) Queeruption, διεθνή φεστιβάλ

iii) Queer Beograd, φεστιβάλ στο Βελιγράδι

Συμπεράσματα - Προτάσεις

- 26 -


ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Αθανασίου, Α. (επιμ.), 2006, Φεμινιστική Θεωρία και Πολιτισμική Κριτική, Αθήνα: Νήσος. Bauman, Z., 2002 (1997), Η μετανεωτερικότητα και τα δεινά της, Αθήνα: Ψυχογιός. Bell, D. and Valentine, G. (επιμ.), 1995, Mapping Desire, London: Routledge. Brown, G., 2007, Mutinous eruptions: autonomous spaces of radical queer activism, Environment and Planning A, τεύχος 39, σσ. 2685-2698. Butler, J., 2005 (1996), Ο Μαρξισμός και το «απλώς πολιτισμικό», Θέσεις, τεύχος 93. Duncan, N. (επιμ.), 1996, BodySpace: Destabilizing geographies of gender and sexuality, London and New York: Routledge. Foucault, M., 1984, Des espaces autres, Architecture/ Mouvement/Continuité, τεύχος 5, σσ.46-49. Foucault, M., 1991, Η μικροφυσική της εξουσίας, Αθήνα: Ύψιλον. Fraser, N., 1992, Rethinking the public sphere: A contribution to the critique of actually existing democracy, στο Calhoun, C. (επιμ.), Habermas and the Public Sphere, Cambridge MA: MIT Press. Hetherington, K., 1997, The badlands of modernity: heterotopia and social ordering, New York: Routldege. Harvey, D., 2007 (1990), Η κατάσταση της μετανεωτερικότητας: Διερεύνηση των απαρχών της πολιτισμικής μεταβολής, Αθήνα: Μεταίχμιο. Jameson, F., 1999 (1991), Το Μεταμοντέρνο ή η πολιτισμική λογική του ύστερου καπιταλισμού, Αθήνα: Νεφέλη. Κονδύλης, Π., 2000 (1991), Η παρακμή του αστικού πολιτισμού, Αθήνα: Θεμέλιο. Λαδά, Σ. (επιμ.), 2009, Μετα-τοπίσεις: Φύλο, διαφορά και αστικός χώρος, Αθήνα: futura. Massey, D, 1994, Space, Place and Gender, Cambridge: Polity Press. Massey, D., 2005, For Space, London: SAGE Publications. Pile, S. and Thrift, N. (επιμ.), 1995, Mapping the subject: geographies of cultural transformations, London: Routledge. Σταυρακάκης, Γ., 2008 (1999), Ο Λακάν και το πολιτικό, Αθήνα: Ψυχογιός. Σταυρίδης, Σ., 2010, Μετέωροι χώροι της ετερότητας, Αθήνα: Αλε-ξάνδρεια. Τερζόγλου, Ν.-Ι., 2009, Ιδέες του χώρου στον εικοστό αιώνα, Αθήνα: Νήσος. The Roestone Collective, 2014, Safe Space: Towards a Reconceptualization, Antipode, τεύχος 46, σσ. 13461365. Τσουκαλά, Κ. και Δανιήλ, Μ. και Παντελίδου, Χ. (επιμ.), 2010, Μετα-νεωτερικές επ-όψεις, Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

- 27 -


ΕΝΑΣ ΑΛΛΟΣ ΧΑΡΤΗΣ A “Map” to the “Heart” of the City

[Eργαστήριο _ TU Wien, ΑΠΘ, “Solidarity and the Lived Heritage” σε συνεργασία με: Αλμπάνη Δήμητρα, Κωνσταντίνα Γκόντρα, Forstinger Victoria, Jovanovic Jelica] Ο άξονας της Αριστοτέλους αποτελεί ένα από τα κύρια σημεία της Θεσσαλονίκης όπου πραγματοποιείται η συγκέντρωσης των πολιτών, των επισκεπτών και των τουριστών, με τα εθνικά μνημεία να λειτουργούν ως σημείο εστίασης των τουριστικών και πολιτιστικών προσφορών της πόλης, καθώς και της εθνικής υπερηφάνειας. Ωστόσο, όλα αυτά τα μνημεία είναι περιφραγμένες περιοχές στη μέση του δημόσιου χώρου, με συγκεκριμένες ώρες λειτουργίας για τους επισκέπτες. Ως εκ τούτου, ο δημόσιος χώρος λειτουργεί μεταξύ αυτών των μνημείων. Η ιδέα πίσω από την έρευνα ήταν να ανακαλυφθεί σε ποιο βαθμό η ύπαρξη αυτών των μνημείων προσελκύει την προσοχή των επισκεπτών στον δημόσιο χώρο. Η εθνική κληρονομιά λαμβάνεται εδώ ως πλαίσιο στις καθημερινές συνήθειες και ως ιστορικό υπόλειμμα γύρω από το οποίο η καθημερινή ζωή οργανώθηκε για αιώνες στην πόλη. Ο στόχος αυτής της έρευνας ήταν να κατανοήσει τη μηχανική της ζωής γύρω από τον κεντρικό αυτό άξονα, καθώς και να εξετάσει και να παρουσιάσει τους πολύ διαφορετικούς χαρακτήρες που διαμορφώνονται από το ένα σημείο στο άλλο. Η ομάδα χαρτογράφησε τις ιδιαιτερότητες της περιοχής, πώς οι άνθρωποι αποδίδουν νόημα στις περιοχές, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του χώρου και τις χρήσεις γύρω από την πλατεία, καθώς τροφοδοτούν το χώρο με εκδηλώσεις και ανθρώπους.

https://www.youtube.com/watch?v=IiAu-wemzMw .

- 28 -


- 29 -


ΠΡΑΣΙΝΗ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑ: ΟΙΚΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΣΤΗ ΘΕΡΜΗ

[Εργαστήριο Εξαμήνου _Αρχιτεκτονική ΑΠΘ Σε συνεργασία με τις: Κωνσταντίνα Γκόντρα, Φωτεινή Σαλβερίδου, Ευαγγελία Χριστοπούλου] Η οικιστική επέκταση

οργανώνεται μεταξύ των δήμων Θέρμης και

Τριαδίου, στην Ανατολική Θεσσαλονίκη. Στην αρχή της χάραξης του κεντρικού άξονα ορίζεται η κεντρική πλατεία της επέκτασης, με έντονο πολιτισμικό χαρακτηρα.Η χάραξη αυτή χωρίζει την περιοχή σε δύο πολεοδομικές ενότητες και γύρω της οργανώνεται ζώνη εμπορείου και αναψυχής. Ιδιαίτερης σημασίας είναι και η υπαίθρια αγορά, νότια της περιοχής, που σχετίζεται άμεσα με την επανάχρηση του στρατοπέδου για αγροτικές καλλιέργειες. Πρόθεση του αστικού σχεδιασμού είναι ένας οικισμός με αραιή δόμηση και ισορροπία δομημένου-αδόμητου, κτισμένου και φυσικού περιβάλλοντος. Κάθε οικοδομικό τετράγωνο αποτελεί μία μικρή γειτονιά για τους κατοίκους του, καθώς οι ελεύθεροι χώροι μεταφράζονται για το κάθε ένα σαν μια μικρή εσωτερική πλατεία. Λόγω της κεντρικής πλατείας και της αδιάκοπτης πεζοδρομημένης συνδεσής με το υπερτοπικό πάρκο, τμήμα της συλλεκτήριας οδού χαράσεται υπόγεια.Με στόχο τον περιορισμό του αριθμού των οδών κύριας κυκλοφορίας, το σύνολο του τοπικού δικτύου ιεραρχείται σε τοπικές οδούς ήπιας κυκλοφορίας, woonerf, ποδηλατοδρόμους και πεζοδρόμους. Το σύνολο της περιοχής έχει σχεδιαστεί με αναλογία πρασίνου 60/40. Πραγματοποιείται η ανάπλαση και ανάδειξη των περιφερειακών τάφρων, με την ταυτόχρονη οργάνωση buffering zones στα όρια της επέκτασης. Κατά μήκος της περιοχής, έχουν σχεδιαστεί συστήματα απορροής ως ζώνες πρασίνου με κατάληξη στο περιφερειακό ρέμα.

- 30 -


- 31 -


MASTERPLAN

ΤΥΠΟΛΟΓΙΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΩΝ ΤΕΤΡΑΓΩΝΩΝ

ΑΝΑΨΥΧΗ

ΕΜΠΟΡΙΟ

ΚΑΤΟΙΚΙΑ Ι

ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΙΙ

ΤΟΜΗ ΚΑΤΑ ΜΗΚΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΟΣ ΠΕΖΟΔΡΟΜΟΣ

- 32 -

ΥΠΟΔΟΜΕΣ


ΧΡΗΣΕΙΣ ΓΗΣ

ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ ΚΟΙΝΟΧΡΗΣΤΟΙ ΧΩΡΟΙ

SUSTAINABLE URBAN DRAINAGE SYSTEM (SUDS) το νερό της βροχής πέφτει σε ένα χαντάκι φιλτραρίσματος SUDS

η κλίση του εδάφους ρίχνει το νερό στα SUDS

αυλάκι κατά μήκος του δρόμου μαζεύει το νερό της βροχής

ΓΕΙΤΟΝΙΑ

- 33 -


Ακούστε. Εγώ είμαι ο γκρεμιστής γιατί είμ’ εγώ κι ο κτίστης ο διαλεχτός της άρνησης κι ο ακριβογιός της πίστης

ΙΙΙ . “

Κωστής Παλαμάς

- 34 -


Χ Τ ΙΖ Ο ΝΤ Α Σ


ΠΑΡΑΘΑΛΑΣΣΙΟ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ

[Ετήσιο Εργαστήριο _Αρχιτεκτονική ΑΠΘ Σε

συνεργασία

με

τις:

Λυδία

Κοντόζογλου,

Κωνσταντίνα-Στέλλα

Τσαγκαράτου]

Η περιοχή ενδιαφέροντος βρίσκεται στον οικισμό της Νέας Κρήνης, στο ανατολικό παραθαλάσσιο κομμάτι της Θεσσαλονίκης. Στο σημείο αυτό, μια επιχωμάτωση, χωρίς σχεδιασμό, στο επίπεδο της θάλασσας, διακόπτει τη φυσική ομαλότητα και ισορροπία της ακτογραμμής. Πίσω από την επιχωμάτωση, το φυσικό έδαφος σχηματίζει πρανές ύψους 10 μέτρων, με πυκνή βλάστηση. Με σκοπό τη βελτίωση του τοπίου της περιοχής, ο σχεδιασμός μικρής ξενοδοχειακής μονάδας που προτείνεται αποπειράται να καταργήσει το μεγαλύτερο μέρος της επιχωμάτωσης και ταυτόχρονα να διαμορφώσει υψομετρικές καμπύλες έτσι ώστε να εξισορροπηθεί η ακτογραμμή. Σε μια προσπάθεια να ενωθεί η πόλη με την παραθαλάσσια ζώνη, κεντρικό κομμάτι της σύνθεσης αποτελεί η δημιουργία ενός περιπάτου που ταυτίζεται με τον άξονα ανατολής-δύσης και περιλαμβάνει διάφορα μικρά πάρκα κατά μήκος του. Παράλληλα στον άξονα, στο επίπεδο του ισογείου, διαμορφώνεται η είσοδος του ξενοδοχείου και το εστιατόριο, ενώ, στον πρώτο και δεύτερο όροφο βρίσκονται τα δωμάτια του ξενοδοχείου, έχοντας προνομιακή θέα στη θάλασσα. Μέσα από έναν δευτερεύων ατμοσφαιρικό υπόγειο περίπατο πραγματοποιείται η πρόσβαση στις λουτρικές εγκαταστάσεις του ξενοδοχείου.

https://www.youtube.com/watch?v=IiAu-wemzMw

- 36 -


- 37 -


3

5

2 1

4 4 0 2

16

B 1_ υπόγειο parking 2_ υποδοχή 3_ πολυχώρος 4_ καφετέρια 5_ εστιατόριο

8

ΚΑΤΟΨΗ ΙΣΟΓΕΙΟΥ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΧΩΡΟΘΕΤΗΣΗΣ πολυλειτουργικός χώρος

περίπατος δωμάτια ξενοδοχείου

εξέδρα

ΑΠΟΨΗ ΑΠΟ ΨΗΛΑ

- 38 -


ΑΠΟΨΗ ΕΙΣΟΔΟΥ

ΒΟΡΕΙΑ ΟΨΗ

ΤΟΜΗ ΚΑΤΑ ΜΗΚΟΣ

- 39 -


ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΑ ΠΡΟΒΟΛΟΥ

ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΑ ΔΩΜΑΤΟΣ

- 40 -


ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΤΟΜΗ

- 41 -


YOUTH HOSTEL

[Εργαστήριο Εξαμήνου _Αρχιτεκτονική ΑΠΘ Σε συνεργασία με τις: Φωτεινή Σαλβερίδου, Ευαγγελία Χριστοπούλου]

Το

κτίριο

χωροθετείται

στον

κόμβο

σύνδεσης

της

περιοχής

του

Φραγκομαχαλά και των Άνω και Κάτω Λαδάδικων της Θεσσαλονίκης. Στη “γειτονιά” κυριαρχεί ο μουσικός χαρακτήρας που οφείλεται στις διάφορες μουσικές σκηνές μικρού και μεσαίου μεγέθους που συναντούμε, στα d.i.y. studio ηχογραφήσεων και προβών καθώς και στην έντονη νυχτερινή διασκέδαση. Το κτίριο επιλέχθηκε να ενισχύσει τη συγκεκριμένη χρήση στεγάζοντας παράλληλα youth hostel που κρίθηκε ως σημαντική έλλειψη δεδομένης της κινητικότητας και του εναλλακτικού τουρισμού της περιοχής. Ο υπάρχων σκελετός του κτιρίου επενδύεται εξωτερικά με κέλυφος που απαντά στις αρχές της “μηχανής” και λαμβάνει ως περαμέτρους που τροφοδοτούν τη μορφή της, τον προσανατολισμό, το ποσοστό, το μέγεθος και τη θέση των ανοιγμάτων σε σχέση με τις εκάστοτε χρήσεις. Τα ανά περιοχές αυξανόμενου μεγέθους ανοίγματα δίνουν έμφαση σε συγκεκριμένα σημεία των χρήσεων όπως οι κοινόχρηστοι ή τα live stages δημιουργώντας την εντύπωση της “βαθειάς επιφάνειας” και της ματιάς εντός του κτιρίου. Η εντύπωση αυτή ενισχύεται με το διάτρητο υλικό που επιλέχθηκε για το κέλυφος και το οποίο συμπεριφέρεται διαφορετικά κατά τη διάρκεια της ημέρας σε σχέση με τη νύχτα. Στην πρώτη περίπτωση το κτίριο γίνεται αντιληπτό ως όγκος με ανοίγματα-σχισμές ενώ στη δεύτερη η εντύπωση αυτή αντιστρέφεται έχοντας ως αποτέλεσμα έναν όγκο σχεδόν διάφανο που προδίδει το εσωτερικό του.

- 42 -


- 43 -


ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ “ΜΗΧΑΝΗΣ”

- 44 -


ΑΠΟΨΗ ΚΕΛΥΦΟΥΣ ΠΡΟΣΟΨΗΣ

- 45 -


ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ [Εργαστήριο Εξαμήνου _Αρχιτεκτονική ΑΠΘ Σε συνεργασία με τη Φωτεινή Σαλβερίδου]

Ένα νησί. Ναι, αυτό είναι. Ένα νησί που συμβολίζει τις επιθυμίες μας. Θέλει να απομακρυνθεί από την πόλη που πνίγει και επιβάλλει τους σκληρούς και παγιωμένους κανόνες της. Δε θέλει να προσαρμοστεί στα κλειστά χρονικά και χωρικά της πλαίσια. Θέλει να υπερβεί, να πειραματιστεί, να φτάσει πιο κοντά στον ορίζοντα που μοιάζει κάθε μέρα να ξεμακραίνει όλο και περισσότερο, παίρνοντας μαζί του τα όνειρά μας για το μέλλον. Απομακρύνεται αλλά δεν αποκόπτεται. Υπάρχει γι’αυτούς τους ίδιους κουρασμένους ανθρώπους της πόλης που ψάχνουν μια ελπίδα, ένα σύμβολο δημιουργικότητας για να ζήσουν κι αυτοί δύο φορές, σαν το ¨Δημιουργό” του Καμύ. Ακολουθώντας τη λογική της σταγόνας και των κυματισμών που αυτή επιφέρει κατά τη διάρκεια της αλληλεπίδρασής της με το νερό, τόσο σε επίπεδο κάτοψης όσο και τομής, διαμορφώνεται τελικά η ογκοπλασία του κτιρίου. Οι διάφοροι σχηματισμοί που απορρέουν από τη σχέση των ομόκεντρων κύκλων διαχωρίζονται και διαμορφώνουν επάλληλα επίπεδα καθ’ύψος, πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, αλλά και κάτω από αυτή. Όσο πιο κοντά βρίσκονται στη στάθμη της θάλασσας, τόσο μεγαλύτερες είναι οι επιφάνειες με αποτέλεσμα να παρατηρείται σταδιακή μείωση της διαμέτρου στα πιο ψηλά σημεία στο πάνω μέρος και στα πιο χαμηλά σημεία στο βυθισμένο κομμάτι.

- 46 -


- 47 -


sector a

sector b

sector c

exhibition + aquarium administration offices cafe-restaurant + library

- 48 -


ΤΟΜΗ_ ΤΟΜΕΑΣ Α

ΤΟΜΗ_ ΤΟΜΕΑΣ Γ - 49 -


ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

- 50 -


Π Α Ρ Α Δ ΕΙΓ Μ Α Τ Α Κ Ω Δ Ι ΚΑ


ΕΚΤΟΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ _ Procedurally Generated Geometry

[Game Engine: Unity 3d _ version 5.3.7, Γλώσσα Προγραμματισμού: C# Αντικειμενοστραφής Προγραμματισμός]

Στα πλαίσια της Διπλωματικής Εργασίας με τίτλο: “Εκτός Κλίμακας_ ένα παιχνίδι χωρικού σχεδιασμού”, δημιουργήθηκε ένα βιντεοπαιχνίδι στην παιχνιδομηχανή Unity 3d. Για το σκοπό της Διπλωματικής, ο ψηφιακός χώρος δημιουργήθηκε εξ ολοκλήρου στο Unity χρησιμοποιώντας διαδικασίες procedurally generated γεωμετρίας που ανταποκρίνεται στις κινήσες του παίκτη. Ο παίκτης επομένως, μέσα από τις αποφάσεις και τις δράσεις του, δημιουργεί ο ίδιος τον ψηφιακό χώρο στον οποίο κινείται.

ΤΜΗΜΑ ΚΩΔΙΚΑ_1 Στο πρώτο δείγμα φαίνεται η δημιουργία ενός τρισδιάστατου κανάβου που πληρώνεται με κύβους. Μέσα από μια διαδικασία που διαχειρίζεται την ενεργοποίηση/απενεργοποίηση κύβων, προκύπτει μία λίστα με τους ενεργούς κύβους και, επομένως, με την αρχική κατάσταση - μορφή του σχηματιζόμενου από τον κάναβο όγκου.

ΤΜΗΜΑ ΚΩΔΙΚΑ_2 Στο δεύτερο δείγμα βλέπουμε μια προσαρμογή του αλγορίθμου “Game of Life”, σε τρισδιάστατη μορφή, που ελέγχει τον πολλαπλασιασμό και την καταστροφή κύβων - κυττάρων στο παχνίδι, ανάλογα με συγκεκριμένες κινήσεις - επιλογές του παίκτη.

- 52 -


ΤΜΗΜΑ ΚΩΔΙΚΑ _1

- 53 -


ΤΜΗΜΑ ΚΩΔΙΚΑ _1 (συνέχεια)

- 54 -


ΤΜΗΜΑ ΚΩΔΙΚΑ _2

- 55 -


END - 56 -

Portfolio_ Anastasia Papathoma  
Portfolio_ Anastasia Papathoma  
Advertisement