Issuu on Google+

www.anagennisi.org.cy

Τεύχ ος 1 | Φεβρουάριος 2010 | ∆ΙΑΝΕΜΕΤΑΙ ∆ΩΡΕΑΝ

Περιοδικό ∆Η.ΠΑ.Κ.Φ. Αναγέννηση

> Συνθήκη της Λισαβόνας: Η Ευρώπη πιο κοντά στους πολίτες

> Συνεταιρισμός για την Ειρήνη: Μύθοι και πραγματικότητες

> Κυπριακό Πρόβλημα: Εμείς θα λέμε την αλήθεια

κοινωνικός

αποκλεισμός ο αθόρυβος εχθρός

βάλλον:ργειας ι ρ ε π ο τ α νέ τήματα ε η ζ ι ∆ράση γι α κ ς έ ές αλλαγ

Κλιματικ

Φυγοστρατία: Η επιλογή των ανεύθυνων


περιεχόμενα 6

Ίδρυση ∆Η.ΠΑ.Κ.Φ. Αναγέννηση Θρέμμα των καιρών και γέννημα της ανάγκης.

8

Ιδεολογική ∆ιακήρυξη Mε όχημα το κοινωνικό κέντρο οδέυουμε προς την ανοικτή κοίνωνία.

12 Μάριος Καρογιάν Οι σημερινοί νέοι δεν γουστάρουν το μονόλογο και δεν αποδέχονται πατερναλιστικές κουβέντες ή νουθεσίες. Και καλά κάνουν. 16 Σπύρος Κυπριανού Όραμα μου και σκοπός της ζωής μου είναι να δω ξανά τη μικρή πικρή πατρίδα μας ελεύθερη και ευτυχισμένη. 18 Κυπριακό Πρόβλημα Eμείς θα λέμε την αλήθεια. 24 Τάσσος Παπαδόπουλος Σφράγισε και σφραγίστηκε από την πορεία της Κύπρου. 48 Φοιτητικά Προβλήματα Η ∆Η.ΠΑ.Κ.Φ. Αναγέννηση έχει πρωτεύοντα ρόλο και βρίσκεται στο επίκεντρο της διεκδίκησης. 52 ΕΟΚΑ Η καθολική συμμετοχή της αδάμαστης Κυπριακής Νεολαίας, συγκλόνισε ολόκληρο τον Κυπριακό Λαό 56 Φυγοστρατία Το φαινόμενο της φυγοστρατίας τραυματίζει τη μαχητικότητα της Εθνικής Φρουράς, θυματοποιεί τους υπεύθυνους Εθνοφρουρούς και διαβρώνει τη συνοχή της κυπριακής κοινωνίας. 64 ∆ράση για το Περιβάλλον Ο ανθρώπινος παράγοντας καταδεικνύεται ως ο κύριος υπεύθυνος για την αυξανόμενη υπερθέρμανση του πλανήτη.

60 Κοινωνικού Αποκλεισμού Το πολιτισμικό επίπεδο μιας κοινωνίας είναι άμεσα συνδεδεμένο με τον τρόπο αντιμετώπισης των ατόμων που διαφέρουν ή μειονεκτούν. 68 Πολιτισμός Ο λόγος περί πολιτισμός είναι λόγος εξόχως πολιτικός.

γνωρίζοντας την

ευρώπη

28 Συνθήκη της Λισαβόνας Η Συνθήκη της Λισαβόνας περιλαμβάνει αριθμό προνοιών, οι οποίες επιδιώκουν να φέρουν την Ευρώπη πιο κοντά στους πολίτες και τους πολίτες πιο κοντά στις ευρωπαϊκές αποφάσεις μειώνοντας έτσι δραστικά το δημοκρατικό έλλειμμα. 32 Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εκφράζει τη δημοκρατική βούληση των 500 εκατομμυρίων περίπου πολιτών της Ένωσης που εκπροσωπεί στις συζητήσεις, με άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ. 36 Προοδευτική Συμμαχία Σοσιαλιστών και ∆ημοκρατών Η ΕΕ χρειάζεται να υπερβεί δυσκολίες και να δημιουργήσει νέες ευκαιρίες για όλους. Να καταπολεμήσει τη διεθνή οικονομική κρίση και τα προβλήματα που τη συνοδεύουν. Να αντιμετωπίσει την ανεργία, τις ανισότητες, τη φτώχεια. Να ενισχύσει την κοινοτική αλληλεγγύη και την κοινωνική δικαιοσύνη στις χώρες μέλη. 40 Συνεταιρισμός για την Ειρήνη Η πλήρης συμμετοχή μας στα όργανα και στους θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης περνά μέσα από τη συμμετοχή μας στον Συνεταιρισμό για την Ειρήνη.


επίκεντρο Τεύχος 1ο Φεβρουάριος 2010

60 64

Ιδιοκτησία: ∆Η.ΠΑ.Κ.Φ. Αναγέννηση Επικοινωνία: Γρίβα ∆ιγενή 50 1080, Λευκωσία Τηλ: 22873800 Φαξ: 22873801 www.anagennisi.org.cy info@anagennisi.org.cy

18 24

48 52

Υπεύθυνος Έκδοσης: Γιάγκος Ζήνωνος Υπεύθυνος Σύνταξης: Γιάννης Παναγιώτου Ομάδα Σύνταξης: Άννα Κριθαρίδου Γιώργος Ζίβλας Έλενα Στεφάνου Ηλίας Γεωργίου Ιωάννης Γεωργόπουλος Λάζαρος Λαζάρου Νικόλας ∆ιομήδους Πάμπος Βασιλειάδης Πάμπος Χριστοφόρου Στέφανος Αριστοδήμου Υπεύθυνος ∆ιαφήμισης: Κυριάκος Τσιουπανής Υπέυθυνος Σελιδοποίησης: Μάριος Ελευθερίου Υπέυθυνος Φωτογραφικού Υλικού: Λευτέρης Αντωνιάδης

28 12

Συνεργάτες: Άριστος Καψοσιδέρης Πέτρος Παπαπέτρου (ΠΙΝ) ∆ημιουργικό & Σελίδωση: Γιώργος Γεωργίου Εκτύπωση: Τυπογραφεία ΚΩΝΟΣ ΛΤ∆

16 08

∆ιανέμεται ∆ωρεάν


1968ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗΣ

Ίδρυση της

Θρέμμα των καιρών και γέννημα της ανάγκης

Η ∆ημοκρατική Παράταξη Κυπρίων Φοιτητών ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ, ιδρύθηκε σε μία ιστορική περίοδο που η δημοκρατική έκφραση ήταν απαγορευμένο αγαθό. Η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ιδρύθηκε για να στεγάσει τους φοιτητές που αντιτασσόμενοι στο φασισμό της Χούντας των Αθηνών και στον τραμπουκισμό των εκπροσώπων της στο φοιτητικό κίνημα, διεκδικούσαν την ελευθερία της σκέψης και της έκφρασης. Μετά από την επιβολή της δικτατορίας στην Ελλάδα, τον Απρίλιο του 1967, η Χούντα επεδίωξε να απλώσει τα πλοκάμια της ώστε να ελέγξει διάφορες μορφές κοινωνικής και συλλογικής οργάνωσης, για να επιβάλει παντού το φασιστικό έλεγχο. Μεταξύ άλλων, η Χούντα αποφάσισε να θέσει υπό τον έλεγχό της και το κυπριακό φοιτητικό κίνημα, έχοντας εντάξει στους στόχους της την ανατροπή της νόμιμα εκλεγμένης κυβέρνησης του Εθνάρχη Μακάριου. Έτσι, η Χούντα διόρισε στην ηγεσία των φοιτητικών ενώσεων άτομα που προέρχονταν από συγκεκριμένες φοιτητικές παρατάξεις οι οποίες αυτοχαρακτηρίζονταν ως «ενωτικές». Αυτά τα άτομα λειτουργούσαν ως εντολοδόχοι της Χούντας, παρακολουθώντας και καταγράφοντας τις κινήσεις και τις απόψεις των συμφοιτητών τους και δίνοντας αναφορά στα όργανα της Χούντας. Το κυπριακό φοιτητικό κίνημα τελούσε υπό των έλεγχο των στρατιωτικών δικτατόρων της Αθήνας και κατ’ επέκταση των ξένων πατρόνων τους. Λειτουργούσε ως φυτώριο αντιδραστικών στοιχείων που οργανώνονταν για να προκαλέσουν αποσταθεροποίηση στην Κύπρο και ως προθάλαμος για ένταξη στην τρομοκρατική οργάνωση ΕΟΚΑ Β’. Οι δημοκρατικά σκεπτόμενοι φοιτητές αποφάσισαν να αντιδράσουν σε αυτή την κατάσταση. Οι δημοκράτες φοιτητές που δεν ανέχονταν τον περιορισμό των ελευθεριών τους αποφάσισαν να οργανωθούν και να αντισταθούν, ιδρύοντας μια δημοκρατική φοιτητική παράταξη που να μπορεί να σταθεί εμπόδιο σε αυτούς τους κύκλους και να αγωνιστεί για την ελευθερία και τη δημοκρατία.

Έτσι ιδρύθηκε η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ.

6

|

επίκεντρο


Ιδεολογική ∆ιακήρυξη της

Αναγέννησης

> Με όχημα το κοινωνικό κέντρο οδεύουμε προς την ανοικτή κοινωνία

8

|

επίκεντρο


Σε μια εποχή που τα παλαιού τύπου ιδεολογικά πλαίσια αλλοιώνονται, συγχέονται, διαπλέκονται ή αναπροσαρμόζονται, η ιδεολογική πρόταση της κάθε φοιτητικής παράταξης πρέπει να προσδιορίζεται ξεκάθαρα. Η ∆ημοκρατική Παράταξη Κύπριων Φοιτητών ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ, προτείνει προς την κυπριακή κοινωνία την πολιτική φιλοσοφία του κοινωνικού κέντρου, που στη σημερινή εποχή εκφράζεται κατά κύριο λόγο από τα σύγχρονα σοσιαλδημοκρατικά Κόμματα. Στην Κύπρο, ο κεντρώος χώρος εκφράζεται ιστορικά από το ∆ημοκρατικό Κόμμα, ενώ στο κυπριακό φοιτητικό κίνημα η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ είναι ο αυθεντικός εκφραστής του Κέντρου. Η πολιτική φιλοσοφία του κοινωνικού κέντρου δεν είναι αφηρημένη κατασκευή. Είναι ένα σύνολο αρχών και αξιών που προσφέρουν κοινωνική συνοχή, πολιτική προοπτική, βελτίωση των όρων ζωής και εξέλιξη του ανθρώπινου πολιτισμού. Η ιδεολογία του Κέντρου δεν περιέχει δόγματα ούτε περιορίζεται σε θεωρητικά σχήματα. Έχει στο κέντρο της τον άνθρωπο και στοχεύει στη διαρκή καλυτέρευση της ζωής του. Όχι μιας ζωής που αρχίζει και εξαντλείται στην ύπαρξη του μεμονωμένου ατόμου, αλλά μιας ζωής του συνόλου, που δεν μπορεί να μοιραστεί σε ολιγάριθμες προνομιούχες ομάδες. Η ιδεολογία και η φιλοσοφία του κοινωνικού κέντρου παράγονται μέσα από ένα σταθερό και συνεχή διάλογο με την κοινωνία, την οικονομία, τις εξελίξεις, τα προβλήματα, τις διαφορετικές απόψεις. Είναι η ιδεολογία της αναπροσαρμογής και της εξέλιξης με βάση τις αλλαγές των δεδομένων και με σταθερά κριτήρια την αξιοπρέπεια, τα ατομικά δικαιώματα και την ευημερία των ανθρώπων. Είναι η φιλοσοφία που οδηγεί την κοινωνία προς ανώτερους δείκτες πολιτισμού και που διασφαλίζει συνθήκες σταθερότητας, οικονομικής ανάπτυξης, κοινωνικής

δικαιοσύνης, ισονομίας και ισοπολιτείας. Η ιδεολογία του Κέντρου εμπεδώνει και διευρύνει τη δημοκρατία σε όλες τις λειτουργίες του κράτους και της κοινωνίας. Είναι η θεωρία της ισορροπίας και της αρμονίας και της δημιουργικής συνύπαρξης των ανθρώπων με τη φύση και την τεχνολογία. Η πολιτική φιλοσοφία του κοινωνικού κέντρου θέλει το κράτος να έχει αποτελεσματικό κοινωνικό παρεμβατικό ρόλο και καθοδηγητή της συνεχούς πορείας προς την πρόοδο και την ανάπτυξη. Η ιδεολογία του Κέντρου είναι ιδεολογία που εμπνέεται από ένα γενικότερο εθνικό και κοινωνικό όραμα. Προσδιορίζει το περιεχόμενό της με συγκεκριμένες προτάσεις, τις οποίες διαμορφώνει σε διάλογο με την κοινωνία. Επιβεβαιώνει στην πράξη τις διακηρύξεις της αξιολογώντας τα συμφέροντα των επιμέρους ομάδων του πληθυσμού με βάση πάντοτε τα συμφέροντα του κοινωνικού συνόλου. Στο επίπεδο της οικονομίας θεωρεί το μεικτό σύστημα, που συνδυάζει την ιδιωτική πρωτοβουλία με τον κρατικό σχεδιασμό και έλεγχο, ως το αποτελεσματικότερο οικονομικό σύστημα, το οποίο εναρμονιζόμενο με τα σημερινά δεδομένα της παγκοσμιοποίησης της οικονομίας και της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, διασφαλίζει την πρόοδο και την ανάπτυξη της Κύπρου και του λαού της. Παράλληλα, επιδιώκει και διασφαλίζει μια πιο δίκαιη κατανομή του εθνικού πλούτου και των οικονομικών βαρών. Επιθυμεί και επιδιώκει την συνεχή ανάπτυξη της οικονομίας αλλά εκεί όπου η ανάπτυξη επηρεάζει το περιβάλλον επιδεικνύει ιδιαίτερη οικολογική ευαισθησία. Στο επίπεδο της κοινωνικής πολιτικής η ιδεολογία του Κέντρου καθοδηγεί ένα σύστημα που διασφαλίζει, διευρύνει και ενισχύει την κοινωνική συνοχή, την κοινωνική αλληλεγγύη, την κοινωνική δικαιοσύνη και την κοινωνική δημοκρατία. ∆ιασφαλίζει τα

επίκεντρο

|

9


βασικά κο��νωνικά δικαιώματα των πολιτών στην υγεία, την παιδεία, την εργασία και την ασφάλεια. Στο επίπεδο της πολιτικής, η ιδεολογία του Κέντρου απορρίπτει τους άκριτους διαχωρισμούς μεταξύ δεξιάς και αριστεράς και δεν δίνει δυνατότητες συγκάλυψης πολιτικών προθέσεων, πεποιθήσεων και προγραμμάτων που εξακολουθούν ανομολόγητα να εμπνέονται από ξεπερασμένους διαχωρισμούς. Η ιδεολογία του Κέντρου απευθύνεται σε όλους και κτίζει ένα μέλλον καλύτερο και δίκαιο για όλους. Η ιδεολογία του κοινωνικού κέντρου θέλει τον πολίτη ενημερωμένο, ενεργό, κριτικό, απαιτητικό, διεκδικητικό και συμμέτοχο στο πολιτικό γίγνεσθαι και όχι ουραγό ή έξωθεν και εκ των υστέρων κριτή. Η ιδεολογία του Κοινωνικού Κέντρου θέλει την Ευρωπαϊκή Ένωση να διαμορφώνει ένα σύστημα αρχών και αξιών που να την καθιστά ένωση λαών και πολιτισμών και όχι όργανο πολιτικών και οικονομικών κέντρων εξουσίας. Το όραμα της κεντρώας ιδεολογίας συνοψίζεται στην αντίληψη της ανοικτής κοινωνίας, μίας κοινωνίας της οποίας τα μέλη, απαλλαγμένα από προκαταλήψεις, κατευθύνονται προς το μέλλον φροντίζοντας να περιορίζουν και να εξαλείφουν σταδιακά, βήμα προς βήμα, τα φαινόμενα εκείνα που συνεπάγονται τη δυστυχία. Οι άνθρωποι της ανοικτής κοινωνίας δεν ατενίζουν κάποιο έσχατο τέλος κάπου στο βάθος του μέλλοντος, ώστε να εξαρτήσουν από αυτό κάθε πράξη τους και να ευθυγραμμίσουν προς αυτό τη συμπεριφορά τους. Το όραμα της κεντρώας ιδεολογίας είναι εδώ και προσφέρεται προς όλους τους πολίτες που επιθυμούν ένα μέλλον διαρκώς βελτιούμενο. Το όραμα της Κεντρώας ιδεολογίας αποτελεί απαίτηση των πολιτών και οι πολίτες αναμφισβήτητα θα αγκαλιάσουν το προϊόν της απαίτησής τους.

10

|

επίκεντρο


12

|

επίκεντρο


Μάριος Καρογιάν: Οι σημερινοί νέοι δεν γουστάρουν το μονόλογο και δεν αποδέχονται πατερναλιστικές κουβέντες ή νουθεσίες. Και καλά κάνουν. Φίλες και φίλοι της «Αναγέννησης», Η επικοινωνία με τους νέους μέσα από ένα τυπικό χαιρετισμό και ένα συνηθισμένο γραπτό μήνυμα σίγουρα δεν αρκεί για να πει κάποιος όσα θέλει και να μεταφέρει όσα σκέφτεται για τους νέους, να δώσει απαντήσεις στους προβληματισμούς και τα ερωτήματα τους και γενικά να αναπτύξει ένα αμφίδρομο διάλογο μαζί τους. Ένας τέτοιος χαιρετισμός είναι ένας μονόλογος, συνήθως μονοθεματικός. Οι σημερινοί νέοι δεν γουστάρουν το μονόλογο και δεν αποδέχονται πατερναλιστικές κουβέντες ή νουθεσίες. Και καλά κάνουν. ∆εν συγκινούνται από φιλοφρονήσεις και γλυκόλογα. Και πολύ καλά κάνουν. ∆εν ικανοποιούνται με λόγια στρογγυλεμένα και κουβέντες τυποποιημένες. Και σωστά κάνουν. Επειδή, λοιπόν, δεν επιθυμώ να περιπέσω σε πολιτική φιλολογία που δε θα τύχει ιδιαίτερης προσοχής και αποδοχής, σας απευθύνω απλώς ένα λιτό, ουσιαστικό και φιλικό χαιρετισμό καθώς και την ευχή να είστε πάντα καλά, να προχωράτε με επιτυχία στις σπουδές σας και να προοδεύσετε στη ζωή σας. Κατ΄ αρχήν εκφράζω προς όλους σας την εκτίμηση και την αγάπη μου καθώς και τους συναγωνιστικούς μου χαιρετισμούς. Μέσα από τις τιμημένες επάλξεις της «Αναγέννησης» είμαι σίγουρος ότι υπηρετείτε πρωτίστως την πατρίδα σας και την εθνική μας υπόθεση. Αυτή η προσφορά σας είναι πολύ σημαντική σε αυτή την ιδιαίτερα κρίσιμη φάση που βρίσκεται το κυπριακό πρόβλημα. Φίλες και φίλοι, Κάθε χώρα, κάθε λαός, κάθε κοινωνία επενδύουν πολλά στη νεολαία τους. ∆ιά της παιδείας η νεολαία αποκτά εφόδια, δυνατότητες και ικανότητες να κερδίσει ένα καλύτερο μέλλον. Να διαμορφώσει ένα καλύτερο μέλλον. Στη βάση ενός κοινού οράματος και μέσα από συγκλίσεις και συναινέσεις θα βαδίσουμε μπροστά και θα κατακτήσουμε το αύριο που οραματιζόμαστε, το αύριο που δικαιούμαστε και που μας αξίζει. Αισιοδοξώ και πιστεύω ότι εσείς θα δημιουργήσετε λαμπρό μέλλον για την πατρίδα μας και στα στιβαρά νεανικά σας χέρια θα στηριχθεί μια ευτυχισμένη πατρίδα και για σας και τις επόμενες γενιές. Εύχομαι, αγαπητές φίλες και αγαπητοί φίλοι, τα πάρα πέρα βήματά σας να είναι σταθερά και να σας οδηγούν σε συνεχή πρόοδο. Πολλές να γνωρίσετε επιτυχίες και να έχετε ένα μέλλον δημιουργικό και ευτυχισμένο. Είμαι σίγουρος ότι τα εφόδια που σας προσφέρουν τα ανώτερα και ανώτατα εκπαιδευτήρια στα οποία φοιτάτε, θα σας στηρίξουν και θα ενισχύσουν τις πάρα πέρα προσπάθειές σας στο στίβο της μάθησης και της εκπαίδευσης αλλά και στο στίβο της ζωής καθώς και στην επαγγελματική σας πορεία.

επίκεντρο

|

13


Πορευτείτε με αισιοδοξία και πίστη προς το μέλλον. Το μέλλον σας περιμένει. Το μέλλον σας ανήκει. Κατακτήστε το. Οι γνώσεις, η αγωγή, η όλη παιδεία που έχετε αποκτήσει στο Πανεπιστήμιο, ας είναι εφαλτήριο για πρόοδο και επιτυχία. Ας αποδειχθούν γενεσιουργά στοιχεία του δικού σας «ευ ζην». Ως νέοι με καλά και ισχυρά εφόδια φροντίστε να διαμορφώσετε ένα μέλλον που να ικανοποιεί τις προσδοκίες σας και να εκπληρώνει τα οράματά σας. Η πατρίδα μας και ο λαός μας επενδύουν πολλά σε σας. Αναμένουν πολλά από εσάς. Πιστεύουν σε σας. Ζείτε σε μια εποχή στο μεταίχμιο της μεγάλης τεχνολογικής έκρηξης αλλά και ανθρωπιστικού ελλείμματος, μια εποχή σύγχυσης, κρίσεων, ιδεών και αμηχανίας. Μια εποχή που η αρχή της ήσσονος προσπάθειας τείνει να αναδειχθεί σαν αξίωμα. Μια εποχή που τη θέση των υψηλών αρχών και των μεγάλων οραμάτων, που θα πρέπει να θερμαίνουν τις καρδιές των ανθρώπων και να καθοδηγούν την πορεία τους, έχουν πάρει η ηθική αιθαλομίχλη και τα πνευματικά καυσαέρια. Εσείς, όμως, η νέα γενιά, είστε φορέας αισιοδοξίας και ελπίδας. Με την αγνότητα της ψυχής σας, το σφρίγος της νεότητάς σας, τη δύναμη του μυαλού σας, ακόμα και με τον ανατρεπτικό αυθορμητισμό σας, προσπεράστε την ευτέλεια, αναστυλώστε αρχές και αξίες, αναβαθμίστε το ηθικό υπόβαθρο της κοινωνίας μας. Με το σφυρί της σκέψης σας και τη σμίλη της θέλησής σας να δημιουργήσετε καινούρια πρότυπα, τα οποία θα έχουν μια εικόνα που θα εκπέμπει ανθρωπιά, ευαισθησία, δικαιοσύνη, ελπίδα, προοπτική. Καβαλικέψτε τα όνειρά σας και αρπάξτε τα ηνία της ζωής, της δική σας, της οικογένειάς σας, της κοινωνίας, της Κύπρου μας. Ανοίξτε δρόμους. Ανοίξτε ορίζοντες. Να θυμάστε ότι το μέλλον ανήκει σ’ αυτούς που δεν περιμένουν αλλά εφορμούν και διεκδικούν. Σ’ αυτούς που πιστεύουν στο μέλλον. Σ’ ένα καλύτερο μέλλον. Σ’ αυτούς που εργάζονται και δημιουργούν αυτό το καλύτερο μέλλον. Να θυμάστε, πρέπει, ότι η ταλαίπωρη μοιρασμένη πατρίδα μας γογγάει κάτω από το πέλμα του Τούρκου κατακτητή. Στρέφει τα πονεμένα της μάτια σε σας και ζητά να την ανασύρετε από το τέλμα που απειλεί να την καταποντίσει και να την αναδείξετε σε περήφανη πατρίδα, ελεύθερη, προκόπτουσα και ευημερούσα. Μην της αποστρέψετε τα μάτια. Αν το κάνετε, σε ποιά πατρίδα θα ζήσετε; Ακρωτηριασμένη και αιμάσσουσα καλεί τα παιδιά της να την περισώσουν. Αυτό το χρέος μην το ξεχνάτε. Σήμερα η Κύπρος μας βρίσκεται στο χώρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ως πλήρες και ισότιμο μέλος. ∆ιανοίγεται η προοπτική για ένα λαμπρό μέλλον, αν και εμείς όμως δεν εφησυχάσουμε και δεν ξεχαστούμε στην ευημερία την εφήμερη. Η πρόσκαιρη ευημερία και η πρόσκαιρη οικονομική ανάπτυξη και πρόοδος θα αποδειχθούν ματαιότητα αν η Κύπρος δεν κερδίσει την ελευθερία της και την αξιοπρέπειά της. Μην ολιγωρείτε, λοιπόν. Ανασκουμπωθείτε και ενισχύστε τον αγώνα για ελευθερία και δικαίωση, προσδοκούντες προσωπική επιτυχία και ευτυχία σε μια ευρωπαϊκή πατρίδα, ενωμένη και ευημερούσα για όλους τους κατοίκους της, Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους. Καλή τύχη σ’ όλους σας. Το μέλλον σας ανήκει.

14

|

επίκεντρο


Το

όραμα

του

Σπύρου Κυπριανού,

επίκαιρο όσο ποτέ άλλοτε Όραμα μου και σκοπός της ζωής μου είναι να δω ξανά τη μικρή πικρή πατρίδα μας ελεύθερη και ευτυχισμένη. Και το λαό μας ελεύθερο να διαφεντεύει τον τόπο του και να ορίζει το μέλλον του και το μέλλον των παιδιών του. Όραμα μου είναι να δω ξανά τα κυκλάμινα να ανθίζουν ελεύθερα στον Πενταδάκτυλο χωρίς τον κίνδυνο να καταπατηθούν από την μπότα του Αττίλα, τις αμυγδαλιές να φουντώνουν στο Μπέλλαπαϊς, τους λεμονανθούς να πλημυρίζουν τον κάμπο της Μόρφου και της Λαπήθου, την Κερυνιώτικη θάλασσα να παιγνιδίζει με τους ανέμελους γλάρους, το άσπρο κύμα να σμίγει με την χρυσή ακτή της Αμμοχώστου, τον κάμπο της Μεσαριάς να χρυσίζει. Όραμα μου είναι να ξαναβρεθώ μέσα στο κατακαλόκαιρο και να ξεδιψάσω στον Κεφαλόβρυσο της Κυθρέας, να γευτώ ξανά τα χρυσόμηλα του Αγίου Αμβροσίου και προς τ’ απόβραδο να σεργιανίσω ξανά ανέμελα στο λιμανάκι της Κερύνειας. Όραμα μου είναι να μπορώ, μαζί με κάθε συμπατριώτη μου, να ανάβω ελεύθερος το κερί της πίστης μου στον Απόστολο Ανδρέα, στον Χρυσοσώτηρο της Ακανθούς, στον Άγιο Παντελεήμονα της Μύρτου, στον Απόστολο Βαρνάβα, στον Άγιο Μάμα της Μόρφου, στην Παναγία της Κανακαριάς. Όραμα μου είναι να ξαναβρεθώ στη Σαλαμίνα και στους Σόλους σ’ ένα νοερό συναπάντημα με τον Ευαγόρα, τον Ονήσιλλο και τον Φιλόκυπρο και τους προγόνους της φυλής μας. Όραμα μου είναι να περιδιαβάζω ελεύθερος κάθε σπιθαμή της πατρίδας μου χωρίς την παρουσία ξένων στρατών και το φόβο του πολέμου. Όραμα μου είναι αυτός ο πολύπαθος λαός να προχωρήσει με ασφάλεια και σιγουριά προς το μέλλον και να δημιουργεί ελεύθερος θαυμαστά και αξιόλογα έργα. Μ’ αυτό το όραμα θα συνεχίσω την προσφορά μου προς την πατρίδα και το λαό μας με μόνη φιλοδοξία να δω τον ήλιο της δικαιοσύνης να μεσουρανεί πάνω από την πατρώα γη. Σπύρος Κυπριανού 7 Οκτωβρίου 2000

16

|

επίκεντρο


επίκεντρο

|

17


του Ηλία Γεωργίου Πρόεδρος ∆Η.ΠΑ.Κ.Φ. Αναγέννηση Θεσσαλονίκης

ΚΠΥρ όΠβ λΡη μΙαΑ Κ Ο Eμείς θα λέμε την αλήθεια

Η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ αντιλαμβάνεται το Κυπριακό Πρόβλημα ως θέμα εισβολής, κατοχής και εποικισμού. Ως θέμα ξένων επεμβάσεων και καταπάτησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων του συνόλου του κυπριακού λαού. Ως θέμα παραβίασης της ανεξαρτησίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Κυπριακής ∆ημοκρατίας. Επιδιώκουμε ειρηνική λύση του Κυπριακού μέσω διαλόγου στα πλαίσια των Ηνωμένων Εθνών, στη βάση των περί Κύπρου ψηφισμάτων και αποφάσεων του ΟΗΕ και των Συμφωνιών Υψηλού Επιπέδου. Η λύση πρέπει να συνάδει με το διεθνές δίκαιο, τις αποφάσεις των διεθνών δικαστηρίων και το ευρωπαϊκό κεκτημένο. Η λύση του Κυπριακού πρέπει να τερματίζει την κατοχή και να απομακρύνει τα ξένα στρατεύματα και τους εποίκους. Να διασφαλίζει την ανεξαρτησία, την κυριαρχία, την εδαφική ακεραιότητα και την ενότητα της Κυπριακής ∆ημοκρατίας, χωρίς επεμβατικά δικαιώματα και χωρίς εγγυήσεις. Να διασφαλίζει πλήρως τα ανθρώπινα και πολιτικά δικαιώματα και την πρακτική εφαρμογή των βασικών ελευθεριών όλων των Κύπριων πολιτών, περιλαμβανομένου του δικαιώματος των προσφύγων για επιστροφή στις περιουσίες τους κάτω από συνθήκες ασφάλειας. Μετά από την τραυματική εμπειρία του 2004 στην οποία μας οδήγησαν οι συνεχείς υποχωρήσεις και η εμπλοκή της πλευράς μας σε επικίνδυνες διαδικασίες χωρίς σαφές πλαίσιο, έχουμε διδαχθεί ότι δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να επαναληφθούν τέτοιες καταστάσεις. Η συνεπής προσήλωση του αείμνηστου Τάσσου Παπαδόπουλου: • στην καλή προετοιμασία του περιεχομένου των απευθείας διαπραγματεύσεων, • στη διασαφήνιση της βάσης της διαπραγμάτευσης • στην εξέλιξή τους χωρίς ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα • και χωρίς την προοπτική της επιδιαιτησίας, όπως οριζόταν εξάλλου στη συμφωνία της 8ης Ιουλίου, χαρακτηρίστηκε από ορισμένους ως πρόσκομμα για τη διαδικασία εξεύρεσης λύσης του Κυπριακού. Οι τρέχουσες εξελίξεις δυστυχώς επιβεβαιώνουν τις θέσεις μας και καθιστούν απαραίτητη την αυξημένη προσοχή της ηγεσίας μας.

18

|

επίκεντρο


Αν και μέσα από την εξέλιξη των συνομιλιών καταρρίπτονται οι μύθοι που καλλιέργησαν όσοι θεωρούσαν ότι εμπόδιο για την καλή πρόοδο και για την επίτευξη λύσης ήταν ο Τάσσος Παπαδόπουλος, δεν θα παρασυρθούμε στην πρόταξη των δικών μας ορθών εκτιμήσεων για τη σημερινή κατάσταση. Επισημαίνουμε ωστόσο ότι: • προειδοποιήσαμε έγκαιρα και δημοσιοποιήσαμε τη διαφωνία μας με την έναρξη των απευθείας διαπραγματεύσεων μέσα από αυτά τα δεδομένα • και τονίσαμε την ανάγκη για συνέχιση του έργου των Ομάδων Εργασίας και των Τεχνικών Επιτροπών για εξεύρεση του κοινού εδάφους που θα επέτρεπε τη θετική εξέλιξη της όλης διαδικασίας.

ρήσει προς κατευθύνσεις με τις οποίες δεν συμφωνούμε: • Η πρόταση για παραμονή 50000 εποίκων, • η πρόταση για την εκ περιτροπής προεδρία, • η πρόταση για τη σταθμισμένη ψήφο,

Είμαστε βέβαιοι ότι ο Πρόεδρος της ∆ημοκρατίας δεν είχε οποιεσδήποτε ψευδαισθήσεις ή ευσεβοποθισμούς για τη στάση του Τουρκοκύπριου ηγέτη, αφού εδώ και κάποια χρόνια δήλωσε ότι «[ο Μεχμέτ Αλί Ταλάτ] πρόδωσε τον εαυτό του, έχει αρνηθεί τις αρχές του κόμματός του και τις αρχές της αριστεράς κι έχει μεταπηδήσει στους εθνικιστικούς κύκλους της τουρκοκυπριακής κοινότητας και της Άγκυρας και έχει μετακινηθεί κατά 180 μοίρες από τις προοδευτικές και μετριοπαθείς θέσεις που εξέφραζε» (Χαραυγή, 17/11/2006), για να επαναλάβει σχετικά πρόσφατα ότι διαπιστώνει «πολιτική μεταμόρφωση της πολιτικής φιλοσοφίας [του Μεχμέτ Αλί Ταλάτ]» (Πολίτης, 27/11/2008). Όμως, ο Πρόεδρος Χριστόφιας είναι Πρόεδρος περισσότερο τυχερός από τον προκάτοχό του, αφού έχει στο πλευρό του δυνάμεις που τον στηρίζουν για να είναι σθεναρός και διεκδικητικός αντί να έχει απέναντί του κύκλους που να τον καλούν να είναι περισσότερο υποχωρητικός. Ωστόσο, επαφίεται στον Πρόεδρο της ∆ημοκρατίας θα ανταποκριθεί στις προσδοκίες μας επιδεικνύοντας τη στάση για την οποία δεσμεύτηκε προγραμματικά και προεκλογικά έναντι των πολιτών και των πολιτικών δυνάμεων που τον στήριξαν. Ήδη, ο Πρόεδρος της ∆ημοκρατίας έχει προχω-

Η μέχρι σήμερα πορεία των διαπραγματεύσεων δεν μας επιτρέπει να είμαστε αισιόδοξοι. Ο Κυβερνητικός Εκπρό- σωπος σημείωσε ότι «η κατάσταση μετά την ολοκλήρωση του πρώτου γύρου δεν μπορεί να δημιουργεί μεγάλη αισιοδοξία, από την άλλη όμως κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι όλα είναι μαύρα ή ότι τίποτα δεν μπορεί να προκύψει». Όμως τα πράγματα δεν είναι ακριβώς έτσι. Παρά την προσπάθεια συσκότισης που επιχειρείται, τα πράγματα είναι διαφορετικά, αφού ήδη έχουν συμφωνηθεί πολλές παράμετροι του Κυπριακού.

μας βρίσκουν κάθετα αντίθετους και ο Πρόεδρος της ∆ημοκρατίας οφείλει να επανορθώσει αποσύροντας τις προβληματικές προτάσεις που κατέθεσε στις διαπραγματεύσεις. Ακόμη, ο Πρόεδρος οφείλει να θέσει άμεσα προς συζήτηση τα ζητήματα που αφορούν τις υποχρεώσεις της Τουρκίας (αποχώρηση στρατευμάτων, εγγυήσεις, εποικισμός, κλπ) ώστε να καταγραφεί η τουρκική αδιαλλαξία.

Ο Μεχμέτ Αλί Ταλάτ, σε συνέντευξή του στο λεγόμενο «Τουρκοκυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων ΤΑΚ» (19 Αυγούστου 2009), ανέφερε ότι οι δύο πλευρές ετοίμασαν κοινά έγγραφα για τα θέματα στα οποία υπάρχουν συγκλίσεις και αποκλίσεις, τα οποία θα αποτελέσουν τη ραχοκοκαλιά του σχεδίου λύσης και πρόσθεσε ότι τα έγγραφα είναι δεσμευτικά. Ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος σε δηλώσεις του (26 Αυγούστου 2009), αναφερόμενος στις δηλώσεις Ταλάτ, εξήγησε ότι πρόκειται για τα έγγραφα συγκλίσεων και αποκλίσεων «που συμφώνησαν οι δύο κοινότητες». Έτσι, ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος επιβεβαίωσε τον Τουρκοκύπριο ηγέτη, αφού μέσα από τη δήλωσή του καθίσταται σαφές ότι τα

επίκεντρο

|

19


Έγγραφα Συγκλίσεων και Αποκλίσεων(όπως αναφέρονται στην ελληνοκυπριακή πλευρά) ή τα Έγγραφα Προσέγγισης (όπως αναφέρονται στην τουρκοκυπριακή πλευρά) δεν αποτελούν απλή σύνοψη των μέχρι τώρα διαβουλεύσεων, αλλά πρόκειται για έγγραφα τα οποία χαρακτηρίζονται ως «συμφωνημένα» και από τις δύο πλευρές. Έτσι, κατά τον Κυβερνητικό Εκπρόσωπο και τον Τουρκοκύπριο ηγέτη, τόσο τα σημεία σύγκλισης όσο και οι θέσεις που κατατέθηκαν εκατέρωθεν αποτελούν συμφωνημένες δεσμεύσεις, στα πλαίσια συμφωνημένων εγγράφων. Το περιεχόμενο των συμφωνημένων εγγράφων είναι πολύ προβληματικό. Παραδείγματος χάριν, όπως προκύπτει μέσα από το Έγγραφο Συγκλίσεων και Αποκλίσεων στο Κεφάλαιο της ∆ιακυβέρνησης και Κατανομής Εξουσιών που είδε το φως της δημοσιότητας, έχουν ήδη συμφωνηθεί παράμετροι όπως η ίση αριθμητική εκπροσώπηση σε σειρά κρατικών οργάνων και στη δικαστική εξουσία, το δικαίωμα σύναψης διεθνών συμφωνιών από τα Συνιστώντα Κράτη και η σύναψη Συμφωνίας Συνεργασίας μεταξύ των Συνιστώντων Κρατών (που σηματοδοτεί την αυτοτελή ύπαρξή τους). Παράλληλα, αποτελούν δέσμευση οι εισηγήσεις της πλευράς μας (μεταξύ άλλων) για εκ περιτροπής προεδρία, για επίλυση των αδιεξόδων με νικώσα ψήφο του Τουρκοκύπριου Προέδρου και για διπλωματική εκπροσώπηση των Συνιστώντων Κρατών σε συγκεκριμένους τομείς αρμοδιότητας.

20

|

επίκεντρο

Βεβαίως, θα μας πουν ότι τίποτα δεν συμφωνείται εάν δεν υπάρχει συνολική συμφωνία επίλυσης του Κυπριακού. Όμως, ο Ειδικός Σύμβουλος του Προέδρου της ∆ημοκρατίας για το Κυπριακό, κ. Τουμάζος Τσιελεπής, δήλωσε πρόσφατα στο ραδιοφωνικό σταθμό Άστρα πως οτιδήποτε έχει έως τώρα συμφωνηθεί είναι δεσμευτικό από πολιτικής άποψης και μόνο νομικά δεν μας δεσμεύει. Ταυτόχρονα, ο εκ των διαπραγματευτών κ. Γιώργος Βασιλείου, σε συνέντευξή του (ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 6 Σεπτεμβρίου 2009), ανέφερε ότι «οι δύο πλευρές θα πρέπει να προχωρήσουν σ’ ένα πάρε-δώσε που θα επιτρέψει την ύπαρξη συμφωνίας» και πρόσθεσε ότι «δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το Κυπριακό θα λυθεί μόνο με αμοιβαίες υποχωρήσεις». Παράλληλα, ο Οζντίλ Ναμί, σε συνέντευξή του (ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ 6 Σεπτεμβρίου 2009) δήλωσε ότι «δεν θα πρέπει να αποτελεί έκπληξη» εάν τα σημεία διαφωνίας «εξαφανιστούν πολύ γρήγορα». Μέσα από τις δηλώσεις των ανωτέρω συντελεστών της διαπραγμάτευσης προκύπτει ένα πράγμα: η φάση του πάρε-δώσε έρχεται. Και έρχεται πολύ σύντομα. Ο Πρόεδρος Χριστόφιας πρέπει να έχει υπόψη του ότι δεσμεύτηκε έναντι του κυπριακού λαού για συνομιλίες χωρίς ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα και χωρίς επιδιαιτησία. Ο Πρόεδρος της ∆ημοκρατίας ανέφερε επανειλημμένα ότι ο Μεχμέτ Αλί Ταλάτ συμπεριφέρεται με τρόπο που δεν


βοηθά τη διαπραγμάτευση. Π.χ. στις 3 Οκτωβρίου 2008, είπε στο Εθνικό Συμβούλιο ότι ο Ταλάτ είναι «εριστικός και προκλητικός» και ότι «με τα μυαλά που πάει δεν πρόκειται να λυθεί το Κυπριακό ούτε σε 10 χρόνια». Τι άλλαξε στα μυαλά του κ. Ταλάτ και προχωρήσαμε σε εντατικές διαπραγματεύσεις; • Μήπως ενόψει των εκλογών στα κατεχόμενα χρειάζεται να δοθούν περαιτέρω «γενναιόδωρες προσφορές» στον κ. Ταλάτ; • Μήπως για να κερδίσει ο κ. Ταλάτ τις εκλογές στα κατεχόμενα πρέπει να του δώσουμε κι άλλα δώρα για την προεκλογική φαρέτρα του; • ∆ηλαδή το κυπριακό χρησιμοποιείται για να κερδίζονται εκλογικές αναμετρήσεις; • ∆ηλαδή, όταν θα έχουμε εκλογές στην Κυπριακή ∆ημοκρατία, πάλι θα χρησιμοποιηθεί το Κυπρ��ακό για να βοηθηθεί κάποιος υποψήφιος;

Μεχμέτ Αλί Ταλάτ, όπου διακρίνεται η επιθυμία ανάληψης από τον ΟΗΕ ενεργότερου ρόλου στην όλη διαδικασία, κάτι που παραπέμπει σε ρόλο επιδιαιτητή. Αυτή η επιθυμία και επιδίωξη του κ.Ταλάτ βρίσκεται σε πλήρη αντίθεση τόσο με την τακτική και πρακτική που ακολουθείται, αλλά και με τη συμφωνημένη θέση ότι η παρούσα διαδικασία είναι κυπριακής ιδιοκτησίας. Επίσης είναι σαφής η επιθυμία του κ. Ταλάτ να συνεχίσουν οι απευθείας διαπραγματεύσεις και κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου ενόψει των ψευδοεκλογών στα κατεχόμενα του Απρίλη του 2012. Έχουμε την άποψη ότι μια τέτοια εξέλιξη μάλλον θα προκαλέσει περαιτέρω περιπλοκές και εν πάση περιπτώσει, οι προεκλογικές αντιπαραθέσεις στην τουρκοκυπριακή κοινότητα θα καταστήσουν ακόμα πιο αδιάλλακτες τις τουρκικές θέσεις που θα κατατεθούν στις απευθείας διαπραγματεύσεις.

Η κοινή δήλωση των δύο ηγετών που ανέγνωσε ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών στην επίσκεψη του στην Κύπρο, την 1 Φεβρουαρίου 2010, δεν μας βρίσκει σύμφωνους με την εκτίμηση που κάνει λόγο για «σημαντική πρόοδο», αφού αυτή η αναφορά εξυπηρετεί σχεδιασμούς που αποσκοπούν στη δημιουργία επίπλαστου κλίματος αισιοδοξίας. Ως Κύπριοι πολίτες, αναμένουμε από τον Πρόεδρο της ∆ημοκρατίας να εξηγήσει ποιά είναι η «σημαντική πρόοδος» που έχει καταγραφεί και σε τι ακριβώς συνίσταται. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν οι δηλώσεις του Τουρκοκύπριου Ηγέτη

Το περί δικαίου αίσθημα του κυπριακού λαού δεν ικανοποιείται από την παρούσα επίσκεψη του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών αφού δεν ακούστηκαν από τα χείλη του Γραμματέα του ∆ιεθνούς Οργανισμού σαφείς αναφορές σε αρχές δικαίου και γενικότερα στις αρχές της διεθνούς νομιμότητας επί της οποίας πρέπει να εδράζεται η λύση του κυπριακού. Η επίσκεψη του Γενικού Γραμματέα του ∆ιεθνούς Οργανισμού στο κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου και ιδιαίτερα στο λεγόμενο προεδρικό γραφείο, παραβίασε τις αρχές του διεθνούς δικαίου και της διεθνούς νομιμότητας καθώς και τα σχετικά

επίκεντρο

|

21


ψηφίσματα 541 και 550 του Συμβουλίου Ασφαλείας, που ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών είναι εντεταλμένος να υπηρετεί. Αυτή του η ενέργεια μειώνει την αμεροληψία και αξιοπιστία του ∆ιεθνούς Οργανισμού, αλλά και του ιδίου ως επικεφαλής του. Ο κυπριακός λαός επενδύει πολλά στα Ηνωμένα Έθνη και αναμένει σταθερότητα και συνέπεια σε αρχές. Αναμένει επίσης ότι ο ∆ιεθνής Οργανισμός και ο Γενικός Γραμματέας θα αντιμετωπίσουν με την αρμόζουσα αυστηρότητα και αποφασιστικότητα την τουρκική αδιαλλαξία και αλαζονεία. Τίποτε λιγότερο και τίποτε περισσότερο. Λαμβάνοντας υπόψη την τροπή που φαίνεται να λαμβάνει η διαδικασία των διαπραγματεύσεων όπου η άλλη πλευρά επαναλαμβάνει το χειρότερο εαυτό του παρελθόντος, η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί και πρέπει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στις προσπάθειες επίλυσης του Κυπριακού. Η Κυπριακή ∆ημοκρατία, όντας πλήρες μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχει στη διάθεση της νέα δεδομένα, νέες ευκαιρίες και νέα ερείσματα για να δώσει συνέχεια στην πορεία της και να υπερασπισθεί ακόμα πιο αποτελεσματικά την κρατική οντότητα και τα δικαιώματα του λαού της. Οι αρχές και οι αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το ευρωπαϊκό κεκτημένο αποτελούν ένα ισχυρό βάθρο πάνω στο οποίο η Κυπριακή ∆ημοκρατία μπορεί να στηρίξει τις προσπάθειές της τόσο για την επίλυση του κυπριακού όσο και για την αναβάθμιση του κύρους και του ρόλου της μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ιδιαίτερα στη νοτιοανατολική μεσόγειο. Ωστόσο, ορισμένα κράτη συνεχίζουν να λειτουργούν ως πάτρονες της Τουρκίας αντί ως αλληλέγγυοι Ευρωπαίοι εταίροι. Αυτή η στάση ορισμένων κρατών ακυρώνει τους μύθους περί δήθεν διεθνούς απομόνωσης για την οποία ήταν υπεύθυνη η δήθεν αδιάλλακτη στάση της πλευράς μας υπό την προεδρία του Τάσσου Παπαδόπουλου. Σήμερα, παρά τις «γενναιόδωρες

22

|

επίκεντρο

προσφορές» του ∆ημήτρη Χριστόφια, η στάση κάποιων κρατών παραμένει η ίδια, χωρίς καμία αλλαγή. Μέσα από αυτές τις περιστάσεις, το ∆εκέμβριο η Κυπριακή ∆ημοκρατία δεσμεύτηκε για μονομερείς κυρώσεις έναντι της Τουρκίας και για πάγωμα κεφαλαίων της διαπραγμάτευσης που έχουν σχέση με τις υποχρεώσεις της Τουρκίας έναντι της Κύπρου. Η Κυβέρνηση οφείλει να επιδείξει συνέπεια σε αυτή τη δέσμευση ώστε να επιτευχθεί η κάμψη της τουρκικής αδιαλλαξίας. Σε διαφορετική περίπτωση, η ανακολουθία θα τραυματίσει σοβαρά και ανεπανόρθωτα την αξιοπιστία της Κυπριακής ∆ημοκρατίας.

Για την ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ, η συνέχιση του αντικατοχικού αγώνα που διεξάγει ο λαός μας δεν είναι επιλογή αλλά υποχρέωση. Η υπομονή, η επιμονή και η διαρκής εγρήγορση αποτελούν απαραίτητα όπλα σε αυτή την προσπάθεια. Ως κυπριακός ελληνισμός, διεξάγουμε ένα αντικατοχικό αγώνα εθνικής επιβίωσης στα πλαίσια του οποίου πρέπει να αξιοποιήσουμε όλα τα προσφερόμενα πολιτικά μέσα. Σε αυτή την προσπάθεια πρέπει να παραμένουμε στοχοπροσηλωμένοι στις αρχές και στις αξίες αυτού του αγώνα. Στόχος μας είναι η επανένωση της Κύπρου, στόχος μας είναι η απελευθέρωση της Κύπρου. Στόχος μας είναι η δημιουργία ενός περιβάλλοντος ειρήνης και ασφάλειας, όπου όλοι οι νόμιμοι πολίτες της Κυπριακής ∆ημοκρατίας θα μπορούν να ζουν ελεύθεροι σε ένα κράτος δικαίου. Η λύση του κυπριακού πρέπει να αποκαθιστά τους πληγέντες της εισβολής. Όμως ταυτόχρονα πρέπει να καθιστά τις επόμενες γενιές, ισότιμους πολίτες ενός κυρίαρχου κράτους, χωρίς κανένα Τούρκο στρατιώτη, χωρίς καμία τουρκική εγγύηση, χωρίς κανένα τουρκικό επεμβατικό δικαίωμα.


Ένας χρόνος χωρίς τον Τάσσο Παπαδόπουλο Απόσπασμα από την ομιλία του πρώην Υπουργού Εξωτερικών της Ελλάδος κ. Πέτρου Μολυβιάτη στο Πρώτο Πολιτικό Μνημόσυνο του αείμνηστου Τάσσου Παπαδόπουλου “Γνώρισα προσωπικά τον Τάσσο Παπαδόπουλο από το ξεκίνημά του. Από την εποχή της ενεργού συμμετοχής του στον απελευθερωτικό Αγώνα της ΕΟΚΑ. Συναντηθήκαμε, κατόπιν, το 1959, στη ∆ιάσκεψη του Λονδίνου. Ήταν ένας από τους αντιπροσώπους που τάχθηκαν και ψήφισαν κατά των Συμφωνιών Ζυρίχης-Λονδίνου. Παρακολούθησα, στη συνέχεια, από πολύ κοντά τη δύσκολη, αλλά και σταθερά ανοδική πολιτική διαδρομή του. Γνώρισα από κοντά τους αγώνες και τις αγωνίες του. Η πορεία του ήταν μια διαρκής πάλη. Από τα νεανικά του χρόνια ήθελε να δημιουργεί και να προσφέρει. […] Από τον απελευθερωτικό αγώνα, την ταραγμένη περίοδο της ανεξαρτησίας, την τραγωδία της εισβολής και της κατοχής, την ένταξη της Κυπριακής ∆ημοκρατίας στην Ε.Ε., τις διακοινοτικές συνομιλίες, το Σχέδιο Ανάν, ο Τάσσος Παπαδόπουλος - πάντα παρών - σφράγισε και σφραγίστηκε από την πορεία της Κύπρου. Της πατρίδας που υπηρέτησε με πάθος και άκαμπτη αγάπη. Της πατρίδας για τα δίκαια της οποίας αγωνίστηκε μια ολόκληρη ζωή. Η πορεία του, από τα χρόνια του απελευθερωτικού αγώνα, έως την επάξια εκλογή του στην Προεδρία της Κυπριακής ∆ημοκρατίας είχε ένα σταθερό χαρακτηριστικό: τον επίμονο, θαρραλέο και αποφασιστικό αγώνα για την εθνική μας υπόθεση. Έναν αγώνα που κορυφώθηκε με τη γενναία στάση του στο δημοψήφισμα του 2004. Αγώνα που κορυφώθηκε με το «όχι» στο Σχέδιο Ανάν. Η πολυετής φιλία, με την οποία με τίμησε ο Τάσσος Παπαδόπουλος, έγινε στο τέλος στενή συνεργασία και ισχυρός δεσμός εμπιστοσύνης. Ένιωσα ιδιαίτερα τη σχέση αυτή, τις κρίσιμες ημέρες πριν και κυρίως στη διάρκεια των συνομιλιών του Μπουργκενστοκ. Τις δραματικές εκείνες ημέρες, που οδήγησαν στο ∆ημοψήφισμα της 24ης Απριλίου και στο ξεκάθαρο αποτέλεσμά του. Πολλά έχουν γραφτεί και ακόμα περισσότερα έχουν λεχθεί για εκείνην την περίοδο. Για εκείνες τις δύσκολες ημέρες που και εγώ έζησα ως Υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδος, στην μόλις εκλεγείσα τότε κυβέρνηση του Κώστα Καραμανλή. Στα πολλά αυτά – άλλα αληθή, άλλα υπερβολικά και άλλα ψευδή – θα ηθελα να προσθέσω ένα μόνο: Μια προσωπική μου εκτίμηση. Πιστεύω λοιπόν – και το πιστεύω ειλικρινά – ότι στο χιονισμένο και αποκλεισμένο ελβετικό θέρετρο διαφυλάχθηκαν η αξιοπρέπεια, η τιμή και τα συμφέροντα της Κυπριακής ∆ημοκρατίας. ∆ιαφυλάχθηκαν τα δίκαια της Κύπρου και του Ελληνισμού. Βρεθήκαμε, τότε, μπροστά σε μια ιδιόμορφη διαδικασία που ήταν μια ψευδαίσθηση διαπραγμάτευσης, με προκαθορισμένα χρονικά όρια και κυρίως μια προδιαγεγραμμένη επιδιαιτησία. Ο Τάσσος Παπαδόπουλος, σε συνεννόηση με την λοιπή κυπριακή πολιτική ηγεσία και με την αποφασιστική συμπαράσταση της Ελλάδας, του τότε πρωθυπουργού Κώστα Καραμανλή, υπεραμύνθηκε σθεναρά των συμφερόντων και των δίκαιων της Κύπρου.”

24

|

επίκεντρο


επίκεντρο

|

25


Θυμάμαι ότι, αμέσως μόλις φθάσαμε στο Μπούργκενστοκ, βρεθήκαμε μπροστά σε μια πιεστική πρόταση του κ. Ντε Σότο. Προφανώς δεν μιλούσε μόνος. Επέμενε, όμως, φορτικά για τετραμερή συνάντηση. Ήταν μια άμεση και ανοικτή πίεση που στρεφόταν αποκλειστικά και μόνο προς τη δική μας πλευρά. Όλοι γνωρίζουμε, άλλωστε, ότι η τετραμερής διαπραγμάτευση ήταν και παραμένει μια σταθερή τουρκική επιδίωξη.

Θυμάμαι επίσης ότι τις τελευταίες ημέρες στο Burgenstock κυκλοφόρησε μία φήμη ότι θα επροτείνετο να υπογραφεί όχι το Σχέδιο Ανάν αλλά κάποιο άλλο κείμενο, μεταβατικό ή κάτι τέτοιο. Όταν λοιπόν ερώτησα τον Τάσσο Παπαδόπουλο αν θα υπέγραφε ένα τέτοιο κείμενο μού απάντησε: «Κάτω από αυτές τις συνθήκες, εγώ, πριν φύγουμε από εδώ, δεν υπογράφω ούτε τον λογαριασμό του ξενοδοχείου». Τα όσα ακολούθησαν είναι γνωστά.

Επιχειρούσαν δηλαδή να μας εκθέσουν ως αδιάλλακτους σε ένα καλά σχεδιασμένο «blame game». Ο Τάσσος Παπαδόπουλος ήξερε και αισθανόταν τα δυσμενή επακόλουθα. Ήξερε τα «υπέρ και τα κατά» της κάθε απάντησής μας. Τίποτε δεν ήταν εύκολο. Τίποτε δεν ήταν ακίνδυνο. Οι περιστάσεις απαιτούσαν και σύνεση και τόλμη. Ο Τάσσος Παπαδόπουλος τα συνδύαζε και τα δύο στον ύψιστο βαθμό. ∆εν χρειάστηκαν παρά μόνον ελάχιστα λεπτά συνομιλίας μεταξύ μας για να αποφασίσουμε την άμεση απόρριψη της πρότασης και της πίεσης που αυτή υπέκρυπτε. Από την πρώτη στιγμή τα μηνύματα ήταν ξεκάθαρα. Η αρνητική έκβαση των υποτιθέμενων εκείνων συνομιλιών οδηγούσε σε προσχεδιασμένη επιδιαιτησία. ∆εν ήταν, άλλωστε, καθόλου τυχαία η στάση που τηρήθηκε απέναντι στην πρότασή μας για μια μικρή αναβολή του δημοψηφίσματος. Ζητήσαμε παράταση των διαβουλεύσεων για ένα μήνα προκειμένου να υπάρξει μια ακόμα προσπάθεια και ευκαιρία να επιτευχθεί συμφωνία. Η πρόταση μας δεν έγινε δεκτή. ∆εν κάναμε κι εμείς δεκτό το τελεσίγραφό τους. ∆εν γινόταν αλλιώς. Θυμάμαι τώρα ότι με ρώτησε ο κ. Aνάν «για ποιο λόγο θα έπρεπε να αναβληθεί το δημοψήφισμα». Και του απάντησα, «διότι πολύ απλά το Σχέδιό σας στις 24 Απριλίου θα είναι νεκρό». Όσο και αν φαίνεται περίεργο, κανείς, εκτός από εμάς, δεν έδειχνε να πιστεύει ότι θα απερρίπτετο το Σχέδιο Ανάν.

26

|

επίκεντρο

Αμέσως μετά το συντριπτικό «όχι» που αντέταξε ο Κυπριακός Ελληνισμός, στο δημοψήφισμα του Απριλίου, ο Τάσσος Παπαδόπουλος δέχθηκε μια άνευ προηγουμένου, συντονισμένη και κατάφορα άδικη, προσωπική επίθεση. Πρωταγωνιστές ορισμένα ισχυρά μέλη της, κατά τα λοιπά, «αδέκαστης» διεθνούς κοινότητος. Υπήρξαν όμως και πιο νηφάλιοι, πιο έμπειροι, πιο αντικειμενικοί. Ήταν εκείνοι που είχαν βαθιά γνώση του Κυπριακού και των ιδιαιτεροτήτων της περιοχής. Ήταν εκείνοι που αρνήθηκαν να συμμετάσχουν σε εκείνη την απαράδεκτη επιχείρηση «δαιμονοποίησης». Εκείνοι που αρνήθηκαν να συμμετάσχουν στην προσπάθεια συκοφάντησης, που τελικά δεν προσέβαλλε τον Τάσσο Παπαδόπουλο, αλλά την κυρίαρχη βούληση των Ελληνοκυπρίων. ∆ύο μέρες μετά το θάνατο του Τάσσου Παπαδόπουλου, ο Miguel Angel Moratinos, Υπουργός Εξωτερικών της Ισπανίας και τότε και τώρα, τόνιζε, μεταξύ άλλων: «Λίγοι είναι οι δυτικοί ηγέτες που διάβασαν το Σχέδιο Ανάν αναλυτικά. Όπως και σε άλλες ∆ιαπραγματεύσεις, επέλεξαν την εύκολη οδό. Αναζήτησαν έναν αποδιοπομπαίο τράγο - στην περίπτωση αυτή τον Πρόεδρο της Κύπρου - αντί να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις και να αναζητήσουν λύση αποδεκτή από όλα τα μέρη.» Αυτή είναι η αλήθεια. Και την αλήθεια αυτή ας μην την αγνοούμε. Ας μην τη λησμονούμε.


του Ιωάννη Γεωργόπουλου Πρόεδρος ∆Η.ΠΑ.Κ.Φ. Αναγέννηση ΗΒ

Συνθήκη της Λισαβόνας: Η Ευρώπη πιο κοντά στους πολίτες Στην αυγή του 21ου αιώνα, ο σύγχρονος νέος αναπτύσσει ελεύθερους προβληματισμούς, εμπλέκεται σε καινούργιες αναζητήσεις και οραματίζεται ένα πιο ελπιδοφόρο μέλλον μέσα σε ένα πιο ασφαλές ευρωπαϊκό περιβάλλον. Τα κράτη που συναποτελούν την Ευρωπαϊκή Ένωση εκφράζουν τη βούληση των πολιτών της Ευρώπης για όδευση προς ένα κοινό μέλλον ασφάλειας και ευημερίας το οποίο περνά μέσα από την προοπτική της διαρκούς ενίσχυσης και αναβάθμισης των λειτουργιών της Ένωσης. Η Συνθήκη της Λισαβόνας είναι το φυσικό επακόλουθο της συνεχούς ανέλιξης της ΕΕ καθώς προσαρμόζει την Ευρωπαϊκή Ένωση στις πολιτικές και λειτουργικές ανάγκες που αναφύονται μέσα από τις σημερινές πραγματικότητες δίνοντας αποτελεσματικές λύσεις σε διαχρονικά σημεία αδυναμίας που περιόριζαν την Ένωση από την εκπλήρωση της προοπτικής της. Η Συνθήκη της Λισαβόνας, ανταποκρινόμενη στις νέες παγκόσμιες προκλήσεις στοχεύει σε μια δημοκρατικότερη, διαφανέστερη και αποτελεσματικότερη Ευρώπη, μια Ευρώπη των δικαιωμάτων και των αξιών, της ελευθερίας, της αλληλεγγύης και της ασφάλειας, με δυνατή παρουσία στη διεθνή σκηνή.

28

|

επίκεντρο


Η Συνθήκη της Λισαβόνας περιλαμβάνει αριθμό προνοιών, οι οποίες επιδιώκουν να φέρουν την Ευρώπη πιο κοντά στους πολίτες και τους πολίτες πιο κοντά στις ευρωπαϊκές αποφάσεις μειώνοντας έτσι δραστικά το δημοκρατικό έλλειμμα. Η Συνθήκη προνοεί ότι "η λειτουργία της Ένωσης θα βασίζεται στην αντιπροσωπευτική δημοκρατία" και συνεχίζει δηλώνοντας ότι "κάθε πολίτης θα έχει το δικαίωμα να συμμετέχει στη δημοκρατική ζωή της Ένωσης. Οι αποφάσεις θα λαμβάνονται όσο φανερά και όσο κοντά γίνεται στον πολίτη". Η Συνθήκη ενισχύει το ρόλο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και των Εθνικών Κοινοβουλίων προσφέροντας έμμεσα περισσότερες ευκαιρίες στους πολίτες να εκφράζονται και να ακούγεται η φωνή τους. Επιπρόσθετα σε αυτά, οι πολίτες πλέον, μέσω της "Πρωτοβουλίας Πολιτών", ενός καινοτόμου θεσμού που εισάγει η Συνθήκη της Λισαβόνας, θα έχουν τη δυνατότητα να συμβάλλουν άμεσα στη χάραξη των πολιτικών της Ένωσης.

Η Συνθήκη της Λισαβόνας περιλαμβάνει αριθμό προνοιών, οι οποίες επιδιώκουν να φέρουν την Ευρώπη πιο κοντά στους πολίτες και τους πολίτες πιο κοντά στις ευρωπαϊκές αποφάσεις μειώνοντας έτσι δραστικά το δημοκρατικό έλλειμμα. Ο ρόλος του Ευρωκοινοβουλίου Με τη Συνθήκη της Λισαβόνας, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποκτά περισσότερες εξουσίες από ποτέ ως προς τη διαμόρφωση των πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με περισσότερη ισχύ σε πάνω από 40 νέους τομείς, το Κοινοβούλιο γίνεται νομοθετικό όργανο ισότιμο με το Συμβούλιο των Υπουργών. Η επέκταση της "διαδικασίας συναπόφασης" (μετονομάζεται σε "συνήθη νομοθετική διαδικασία") μεταξύ του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου διαλαμβάνει ενδυνάμωση των νομοθετικών

εξουσιών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε ορισμένες περιοχές, στις οποίες μέχρι τώρα είτε δεν είχε ρόλο είτε συμμετέχει απλώς με συμβουλευτική ιδιότητα. Η γεωργία, η ενεργειακή ασφάλεια, η νόμιμη μετανάστευση, η δικαιοσύνη και οι εσωτερικές υποθέσεις, η δημόσια υγεία και τα διαρθρωτικά ταμεία είναι μερικοί μόνο από τους τομείς όπου το Κοινοβούλιο αποκτά σημαντικές εξουσίες.

Tο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποκτά περισσότερες εξουσίες από ποτέ ως προς τη διαμόρφωση των πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ταυτόχρονα, επεκτείνονται οι εξουσίες του κοινοβουλίου σε δημοσιονομικά θέματα καθώς καταργείται η διάκριση μεταξύ υποχρεωτικών και μη υποχρεωτικών δαπανών διασφαλίζοντας έτσι την ισορροπία ανάμεσα στο ευρωκοινοβούλιο και το συμβούλιο σε σχέση με την έγκριση του συνόλου του ετήσιου προϋπολογισμού. Επίσης, αναγνωρίζεται στο Ευρωκοινοβούλιο το δικαίωμα να εγκρίνει το νομικά δεσμευτικό πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο. Ακόμα, το Ευρωκοινοβούλιο αποκτά δικαίωμα πρωτοβουλίας αναθεώρησης των συνθηκών έχοντας το δικαίωμα να λαμβάνει μέρος στη διαδικασία μέσω της συμμετοχής του στη συνέλευση που προετοιμάζει την αναθεώρηση. Επιπρόσθετα, η Συνθήκη της Λισαβόνας προνοεί ότι θα χρειάζεται η έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη συνομολόγηση συμφωνιών σύνδεσης μεταξύ της Ένωσης και τρίτων χωρών, καθώς και για την συνομολόγηση συμφωνιών, οι οποίες αφορούν περιοχές που εμπίπτουν στη συνήθη νομοθετική διαδικασία. Επιπλέον ο πρόεδρος της Επιτροπής θα εκλέγεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ύστερα από πρόταση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

επίκεντρο

|

29


Ο ρόλος των Εθνικών Κοινοβουλίων Ο ρόλος των Εθνικών Κοινοβουλίων ως βασικών παικτών στο δημοκρατικό ιστό της ΕΕ ενδυναμώνεται από τη Συνθήκη της Λισσαβόνας και συγκεκριμένα τις πρόνοιες για την ενεργό συμβολή των Εθνικών Κοινοβουλίων στην καλή λειτουργία της Ένωσης και το ειδικό Πρωτόκολλο για το ρόλο των Εθνικών Κοινοβουλίων στην Ένωση. Με τη Συνθήκη της Λισαβόνας, θεμελιώνεται το δικαίωμα των Εθνικών Κοινοβουλίων να ενημερώνονται απ’ ευθείας από τα κοινοτικά όργανα και να τους κοινοποιούνται τα σχέδια νομοθετικών πράξεων της Ένωσης χωρίς τη διαμεσολάβηση των κυβερνήσεων. Θεσμοθετείται η διακοινοβουλευτική συνεργασία Εθνικών Κοινοβουλίων και Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, καθώς και ο ρόλος της ∆ιάσκεψης των Επιτροπών Ευρωπαϊκών Υποθέσεων (COSAC). Επίσης, τα Εθνικά Κοινοβούλια λαμβάνουν μέρος στη διαδικασία αναθεώρησης των Συνθηκών, ενημερώνονται για τις αιτήσεις προσχώρησης νέων κρατών στην Ένωση και αποκτούν ρόλο στην αξιολόγηση των πολιτικών για τα θέματα ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης, συμμετέχοντας στον πολιτικό έλεγχο της Europol και στην αξιολόγηση των δραστηριοτήτων της Eurojust.

Ο ρόλος των Εθνικών Κοινοβουλίων ως βασικών παικτών στο δημοκρατικό ιστό της ΕΕ ενδυναμώνεται από τη Συνθήκη της Λισσαβόνας.

30

|

επίκεντρο

Επιπρόσθετα, τα Εθνικά Κοινοβούλια ανάγονται σε θεματοφύλακες της αρχής της επικουρικότητας. Σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, στους τομείς οι οποίοι δεν υπάγονται στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης, αυτή παρεμβαίνει μόνο εάν και εφόσον οι στόχοι της προβλεπόμενης δράσης δεν μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη, τόσο σε περιφερειακό όσο και σε τοπικό επίπεδο, μπορούν όμως να επιτευχθούν καλύτερα στο επίπεδο της Ένωσης. Τα εθνικά κοινοβούλια μεριμνούν για την τήρηση της αρχής αυτής σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο Πρωτόκολλο σχετικά με την εφαρμογή των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας. Εάν το ένα τρίτο (ή το ένα τέταρτο όταν πρόκειται για σχέδιο νομοθετικής πράξης που αφορά τον χώρο της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης) των κοινοβουλίων θεωρεί ότι σχέδιο νομοθετικής πράξης παραβιάζει την αρχή αυτή, η Επιτροπή πρέπει να επανεξετάσει την πρότασή της και να αποφασίσει είτε να επιμείνει σε αυτή, είτε να την τροποποιήσει, είτε να την αποσύρει, αιτιολογώντας σε κάθε περίπτωση την επιλογή της. Στη συνέχεια, εναπόκειται στον νομοθέτη να κρίνει τη συμβατότητα της νομοθετικής πρότασης με την αρχή της επικουρικότητας.


Πρωτοβουλία Ευρωπαίων Πολιτών Η "Πρωτοβουλία Ευρωπαίων Πολιτών", είναι μια σημαντική καινοτομία που εισάγει η Συνθήκη της Λισσαβόνας και αφορά άμεσα τους πολίτες αφού αποτελεί μια νέα μορφή συμμετοχής του κοινού στη διαμόρφωση των πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μέσω της "Πρωτοβουλίας Ευρωπαίων Πολιτών" οι πολίτες θα έχουν τη δυνατότητα να συμβάλλουν άμεσα στη χάραξη των πολιτικών της Ένωσης. Συγκεκριμένα, η πρόνοια προβλέπει ότι ένα εκατομμύριο πολίτες της Ένωσης, από ένα σημαντικό αριθμό κρατών μελών, μπορούν να καλούν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, να υποβάλλει προτάσεις σε θέματα που εμπίπτουν εντός των ορίων αρμοδιότητας της Ένωσης, στα οποία οι εν λόγω πολίτες θεωρούν ότι απαιτείται νομοθετική πράξη προκειμένου να εφαρμοστούν οι Συνθήκες. Έτσι, πέραν από την έμμεση συμμετοχή των πολιτών στις εργασίες της Ένωσης μέσω των Εθνικών Κοινοβουλίων και του Ευρωκοινοβουλίου, οι πολίτες θα έχουν τη δυνατότητα να επηρεάζουν με πιο άμεσο τρόπο τις ευρωπαϊκές πολιτικές.

Μέσω της "Πρωτοβουλίας Ευρωπαίων Πολιτών" οι πολίτες θα έχουν τη δυνατότητα να συμβάλλουν άμεσα στη χάραξη των πολιτικών της Ένωσης.

επίκεντρο

|

31


του Στέφανου Αριστοδήμου Πρόεδρος ∆Η.ΠΑ.Κ.Φ. Αναγέννηση Βουλγαρίας

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Ρόλος και Αρμοδιότητες - Οργάνωση και Λειτουργία Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι το μοναδικό θεσμικό όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης που από τον Ιούνιο του 1979 εκλέγεται με άμεση ψηφοφορία. Οι Ευρωπαϊκές εκλογές διεξάγονται ανά πενταετία. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εκφράζει τη δημοκρατική βούληση των 500 εκατομμυρίων περίπου πολιτών της Ένωσης που εκπροσωπεί στις συζητήσεις, με άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ. Οι εργασίες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διεξάγονται και στις 23 επίσημες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γεγονός που εκφράζει την προσήλωση του Κοινοβουλίου στη διατήρηση του γλωσσικού πλούτου και των πολιτιστικών ταυτοτήτων μιας Ευρώπης "ενωμένης στην πολυμορφία".

32

|

επίκεντρο


Αρμοδιότητες και ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Νομοθετική Εξουσία Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μέσω της διαδικασίας της συναπόφασης διαμοιράζεται με το Συμβούλιο Υπουργών τη νομοθετική εξουσία στους τομείς της περιβαλλοντικής πολιτικής, των μεταφορών, της προστασίας των καταναλωτών, της παράνομης μετανάστευσης και για όλα τα θέματα που άπτονται της εσωτερικής αγοράς: Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μπορεί να εγκρίνει, να τροποποιεί ή να απορρίπτει προτάσεις οδηγίας ή κανονισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Με την εφαρμογή της Συνθήκης της Λισσαβόνας, οι εξουσίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου διευρύνονται μέσω της διαδικασίας της συναπόφασης που επεκτείνεται και περιλαμβάνει τομείς όπως η γεωργία, η αλιεία, η νόμιμη μετανάστευση, το διάστημα, ο αθλητισμός. Επιπλέον, οι δημοσιονομικές εξουσίες του Κοινοβουλίου διευρύνονται καλύπτοντας το σύνολο των δαπανών της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της γεωργίας. ∆ημοσιονομική Εξουσία Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καταρτίζει από κοινού με το Συμβούλιο τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Έχει τον τελευταίο λόγο για πλέον των μισών κονδυλίων του προϋπολογισμού αποφασίζοντας για την χρηματοδότηση τομέων, όπως τα κοινωνικά και περιφερειακά ταμεία, η ενέργεια, η έρευνα, οι μεταφορές, η αναπτυξιακή βοήθεια, το περιβάλλον, η παιδεία και ο πολιτισμός. ∆ημοκρατικός Έλεγχος και Ελεγκτική Εξουσία Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εγκρίνει το διορισμό του Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Εν συνεχεία, οι διορισθέντες Επίτροποι καλούνται να συμμετάσχουν σε μια ακρόαση ενώπιον των Ευρωβουλευτών πριν την τελική έγκριση του συνόλου της Επιτροπής από το Κοινοβούλιο.

Πολιτική Επιρροή Παρόλο που τα κράτη μέλη έχουν τον τελευταίο λόγο για ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, η Επιτροπή και το Συμβούλιο πρέπει προηγουμένως να πληροφορήσουν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το οποίο λαμβάνει μέρος στο σχετικό πολιτικό διάλογο. Συγκεκριμένα, οι Ευρωβουλευτές πιέζουν με εκθέσεις, συστάσεις και ερωτήσεις την Επιτροπή και το Συμβούλιο να λάβουν μέτρα υπέρ της προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το Κοινοβούλιο εγκρίνει επίσης "εκθέσεις πρωτοβουλίας" με τις οποίες είτε καλεί την Επιτροπή να υποβάλλει νομοθετικές προτάσεις σε συγκεκριμένους τομείς είτε τοποθετείται σχετικά με την κατεύθυνση που πρέπει να λάβει μια νομοθετική διαδικασία, η οποία έχει ήδη ξεκινήσει.

Οργάνωση και Λειτουργία Που εδρεύει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο; Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει τρείς τόπους εργασίας: Βρυξέλλες, Στρασβούργο και Λουξεμβούργο. Η επίσημη έδρα είναι το Στρασβούργο, σύμβολο της γαλλογερμανικής συμφιλίωσης. Εκεί πραγματοποιούνται οι δώδεκα μηνιαίες περίοδοι συνόδου της ολομέλειας και η σύνοδος για τον προϋπολογισμό, που αποτελούν την αποκορύφωση του κοινοβουλευτικού έργου. Πρόσθετες συνοδοί της ολομέλειας πραγματοποιούνται καις τις Βρυξέλλες. Στις Βρυξέλλες, συνεδριάζουν επίσης οι κοινοβουλευτικές επιτροπές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Στο Λουξεμβούργο είναι εγκατεστημένες οι διοικητικές υπηρεσίες (Γενική Γραμματεία). Ποιος κάνει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο; Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εκλέγεται για δυόμισι χρόνια από τους ευρωβουλευτές. ∆ιευθύνει το σύνολο των δραστηριοτήτων του Σώματος, προεδρεύει των συνεδριάσεων της Ολομέλειας και

επίκεντρο

|

33


υπογράφει των προϋπολογισμό και τους νόμους που εγκρίνονται από κοινού με το Συμβούλιο. Είναι ο εκπρόσωπος του Κοινοβουλίου στο εξωτερικό και στις σχέσεις του με τα λοιπά θεσμικά όργανα της Ένωσης. Το Κοινοβούλιο εκλέγει 14 αντιπροέδρους. Στον καθένα ανατίθεται συγκεκριμένη αρμοδιότητα. Κοινοβουλευτικές Επιτροπές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Το Κοινοβούλιο αριθμεί 20 επιτροπές, οι οποίες εξειδικεύονται σε διάφορους τομείς. Συγκεκριμένα Καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, τα μέλη των επιτροπών συναντιούνται κυρίως στις Βρυξέλλες. Κατά τις συνεδριάσεις των επιτροπών, οι ευρωβουλευτές διεξάγουν έναν πρώτο γύρο συζητήσεων και ψηφοφοριών πάνω σε διάφορες εκθέσεις, εκφράζοντας τη γνώμη τους για προτάσεις νόμου ή το σχέδιο προϋπολογισμού της ΕΕ του επόμενου έτους. Συντάσσουν ακόμη εκθέσεις πρωτοβουλίας με τις οποίες συνιστούν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή ή στις κυβερνήσεις των κρατών μελών να λάβουν μέτρα σε έναν συγκεκριμένο τομέα. Οι κοινοβουλευτικές επιτροπές ειδικεύονται στους εξής τομείς: • Εξωτερικές Υποθέσεις • Ανθρώπινα ∆ικαιώματα • Ασφάλεια και Άμυνα • Ανάπτυξη • ∆ιεθνές Εμπόριο • Προϋπολογισμών • Ελέγχου Προϋπολογισμών • Οικονομικών και Νομισματικών Θεμάτων • Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων • Περιβάλλον, ∆ημόσια Υγεία και Ασφάλεια Τροφίμων • Βιομηχανία, Έρευνα και Ενέργεια • Εσωτερική Αγορά και Προστασία των Καταναλωτών • Μεταφορές και Τουρισμός • Περιφερειακή Ανάπτυξη • Γεωργία και Ανάπτυξη της Υπαίθρου • Αλιεία • Πολιτισμός και Παιδεία

34

|

επίκεντρο


• Νομικά Θέματα • Πολιτικές Ελευθερίες, ∆ικαιοσύνη και Εσωτερικές Υποθέσεις • ∆ικαιώματα των Γυναικών και Ισότητα των Φύλων • Αναφορές Τον Οκτώβριο του 2009 αποφασίστηκε η σύσταση μιας ειδικής επιτροπής για την χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση με 12μηνη εντολή. Θα αξιολογήσει τις διαστάσεις και τις επιπτώσεις της κρίσης στα κράτη μέλη και θα προτείνει μέτρα για την ανασυγκρότηση σταθερών κεφαλαιαγορών. Οι πολιτικές ομάδες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Τα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου δεν συσπειρώνονται με βάση την εθνικότητα συσπειρώνονται με βάση την εθνικότητα τους αλλά με βάση την πολιτική τους τοποθέτηση. Για να συσταθεί μια πολιτική ομάδα, πρέπει να συγκεντρώνεται ένας ελάχιστος αριθμός 25 ευρωβουλευτών από 7 τουλάχιστον κράτη μέλη. Η προϋπόθεση αυτή δεν εμποδίζει την εκπροσώπηση όλων των τάσεων. Το σύνολο των 736 ευρωβουλευτών που απαρτίζει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την θητεία 2009 - 2014 έχει κατανεμηθεί σε 7 πολιτικές ομάδες. Αυτοί που δεν ανήκουν σε καμία ομάδα θεωρούνται ως "μη εγγεγραμμένοι". Συγκεκριμένα, οι πολιτικές ομάδες έχουν ως εξής: • Προοδευτική Συμμαχία Σοσιαλιστών και ∆ημοκρατών • Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα • Συμμαχία Φιλελεύθερων και ∆ημοκρατών για την Ευρώπη • Ομάδα Πρασίνων/Ευρωπαϊκή Ελεύθερη Συμμαχία • Ευρωπαίοι Συντηρητικοί και Μεταρρυθμιστές • Συνομοσπονδιακή Ομάδα της Ευρωπαϊκής Ενωτικής Αριστεράς/Αριστερά των Πρασίνων των Βόρειων Χωρών • Ευρώπη Ελευθερίας και ∆ημοκρατίας

επίκεντρο

|

35


της Έλενας Στεφάνου Οργανωτικός ∆Η.ΠΑ.Κ.Φ. Αναγέννηση Αθήνας

Το όραμα της Σοσιαλιστών & ∆ημοκρατών

36

|

επίκεντρο


0

"Η ΕΕ χρειάζεται να υπερβεί δυσκολίες και να δημιουργήσει νέες ευκαιρίες για όλους. Να καταπολεμήσει τη διεθνή οικονομική κρίση και τα προβλήματα που τη συνοδεύουν. Να αντιμετωπίσει την ανεργία, τις ανισότητες, τη φτώχεια. Να ενισχύσει την κοινοτική αλληλεγγύη και την κοινωνική δικαιοσύνη στις χώρες μέλη. Όλα αυτά απαιτούν ανάλογες μεταρρυθμίσεις στον τομέα της οικονομίας, ώστε να επιτευχθεί πραγματικά μακροπρόθεσμη κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη".

Προοδευτικής Συμμαχίας για την ΕΕ του 2020 Αυτά τονίζει η Προοδευτική Συμμαχία Σοσιαλιστών και ∆ημοκρατών, που έχει ένα ξεκάθαρο όραμα, για την κοινωνία του 2020 και τις πολιτικές που απαιτούνται για την υλοποίηση του. Στην καρδιά του οράματος αυτού, είναι η αειφόρος ανάπτυξη. Ο στόχος της Λισσαβόνας, να καταστεί δηλαδή η ΕΕ, "η πιο ανταγωνιστική και δυναμική παγκόσμια οικονομία, στηριγμένη στη γνώση, ικανή για αειφόρα οικονομική ανάπτυξη, με περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας και μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή", δεν αρκεί. Για τη νέα δεκαετία 2010 – 2020, ο στόχος αυτός, πρέπει να γίνει πιο συγκεκριμένος στις στρατηγικές της ΕΕ. Οι ευρωπαίοι πολίτες, θέτουν ήδη τις δικές τους απαιτήσεις και προτεραιότητες ζητώντας μια νέα συμφωνία για την αειφόρο ανάπτυξη, πλήρη απασχόληση σε ποιοτικές θέσεις εργασίας, με ισόρροπη συμμετοχή ανδρών και γυναικών, καταπολέμηση της φτώχειας, της ανισότητας, της ανασφάλειας, κοινωνική και εδαφική συνοχή και μια οικονομία βασισμένη στη ψηλή παραγωγικότητα και γνώση. Τις ίδιες προτεραιότητες, θέτει και η Προοδευτική Συμμαχία Σοσιαλιστών και ∆ημοκρατών προτείνοντας: 1. Μια νέα στρατηγική πλήρους ανάκαμψης από την οικονομική κρίση, βασισμένη σε ένα νέο κοινωνικοοικονομικό μοντέλο, που να διασφαλίζει την κοινωνική συνοχή, με 10 εκατομμύρια νέες θέσεις εργασίας, αειφόρο παραγωγή, διανομή και κατανάλωση αγαθών και περισσότερους περιορισμούς στις εκπομπές αερίων του Θερμοκηπίου. Αυτό συνεπάγεται: • Μεταμόρφωση της οικονομίας, από ρυπογόνο σε οικολογική • ∆ημιουργία νέων θέσεων εργασίας, στους τομείς των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, μεταφορών, ενεργειακής απόδοσης, και επιπλέον στην έρευνα και επιμόρφωση του ανθρώπινου δυναμικού, στους προαναφερόμενους τομείς. • Πράσινη Οικονομία για όλους. • Μια νέα στρατηγική για ενεργότερη συμμετοχή και εισδοχή νέων ανδρών, γυναικών και μεταναστών στην αγορά εργασίας. Ενδυνάμωση του ήδη εργαζόμενου ανθρώπινου δυναμικού, ώστε να παραμείνει στην αγορά εργασίας με κατάλληλη στήριξη και υποδομές συμφιλίωσης οικογενειακής και επαγγελματικής ζωής. • Μακρόχρονη στρατηγική καταπολέμησης της φτώχειας, με ενδυνάμωση του ευρωπαϊκού κοινωνικού κεκτημένου, στη βάση φιλόδοξων ποσοτικών και ποιοτικών στόχων και στρατηγικών

επίκεντρο

|

37


δια βίου εκπαίδευσης. Ενδυνάμωση των πολιτών για διασφάλιση της ισότητας των φύλων. Επένδυση σε κοινωνικές υποδομές στήριξης παιδιών, ηλικιωμένων και αναπήρων. 2. Ενίσχυση της κοινοτικής αλληλεγγύης και συνοχής σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, με μια πιο απλή, διάφανη και συνεκτική πολιτική, βασισμένη σε καλές πρακτικές και ιδέες που αποδείχθηκαν αποτελεσματικές στο παρελθόν, καθώς επίσης με μια διευρωπαϊκή δικτύωση στον τομέα των συγκοινωνιών και της ενέργειας, ώστε να επιτευχθεί μια ενιαία εσωτερική αγορά και στους τομείς αυτούς. Χρειάζονται πιο απλές, εφαρμόσιμες διαδικασίες και εφαρμογές περιφερειακών πολιτικών και προγραμμάτων. Χρειάζεται επίσης, μεγαλύτερη ευελιξία στη διαχείριση κοινωνικών ταμείων και ταμείων συνοχής. 3. Οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στον τομέα της οικονομίας, είναι απόλυτα αναγκαίες, για να ξεπεραστεί η διεθνής οικονομική κρίση σε ολόκληρη την Ευρώπη και να υπάρξει πλήρηςανάκαμψη και μακροπρόθεσμη οικονομική ανάπτυξη. Για την μετάβαση από τη διαχείριση της κρίσης στην μακροπρόθεσμη αειφόρο ανάπτυξη, απαιτείται: 1. Συνεκτική και αποτελεσματική αναπτυξιακή πολιτική, ώστε να ξεπεραστεί η τωρινή κρίση και να κτιστεί μια πιο δυνατή και πιο ανθεκτική οικονομία, μετά την κρίση, βασισμένη στην κοινωνική δικαιοσύνη και την οικολογική αποτελεσματικότητα (eco-efficiency). Η πρόκληση είναι να επιτευχθεί δικαιότερη κατανομή του πλούτου, σμίκρυνση του χάσματος ανάμεσα σε φτωχούς και πλουσίους, καλύτερη ρύθμιση της αγοράς, αντιμετώπιση των ανισοτήτων ανάμεσα στην παλαιότερη και τη νεότερη γενιά. Η πρόκληση είναι να γίνουν επενδύσεις στον άνθρωπο, στην καινοτομία, στην κοινωνική συνοχή, στο περιβάλλον, έτσι ώστε η Στρατηγική της Λισσαβόνας να καταστεί πραγματικότητα. 2. Η Προοδευτική Συμμαχία Σοσιαλιστών και ∆ημοκρατών, θεωρεί αναγκαία την εσωτερική χρηματοδότηση της Στρατηγικής ΕΕ 2020 και ειδικά των επειγουσών πολιτικών προτεραιοτήτων, όπως είναι η "ενέργεια" και "οι κλιματικές αλλαγές". Αναμένει αυξημένες δαπάνες της ΕΕ, μέχρι το 1.24% του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος και υιοθέτηση ενός νέου συστήματος, εσόδων, για τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Θεωρεί ιδιαίτερα σημαντική μια μακροπρόθεσμη στρατηγική για δημόσια και ιδιωτική χρηματοδότηση, με καλύτερο συντονισμό Ευρωπαϊκών και εθνικών αρχών, ισχυρότερο ρόλο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Ανοικοδόμησης και Ανάπτυξης, με χρηματοδότηση υποδομών, πράσινων τεχνολογιών, της καινοτομίας και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και με τη χρήση Ευρωομολόγων. 3. Η Προοδευτική Συμμαχία Σοσιαλιστών και ∆ημοκρατών, υποστηρίζει ένα πιο διάφανο, δημοκρατικό και αποτελεσματικό σύστημα διαχείρισης και εφαρμογής της Στρατηγικής της Λισσαβόνας που να περιλαμβάνει καλύτερο συντονισμό και συνεργασία των διαφόρων Ευρωπαϊκών Οργανισμών, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, με αυξημένο ρόλο και συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και των Εθνικών Κοινοβουλίων, με ενεργότερη επίσης εμπλοκή της τοπικής αυτοδιοίκησης και των κοινωνικών εταίρων. Υποστηρίζει επίσης τη δημιουργία μιας σειράς δεικτών αξιολόγησης της "ποιότητας της ανάπτυξης", με έμφαση στις κοινωνικές και περιβαλλοντικές διαστάσεις. 4. Όραμα της Προοδευτικής Συμμαχίας, είναι όπως οι αρχές της ΕΕ, οι Ευρωπαϊκές Αναπτυξιακές πολιτικές και οι ψηλές προδιαγραφές στον κοινωνικό τομέα, μετατρέψουν την παγκοσμιοποίηση, από πηγή συρρίκνωσης των περιβαλλοντικών και κοινωνικών προδιαγραφών, σε ένα παγκόσμιο εργαλείο αναβάθμισης τους, προς όφελος πάντα των πολιτών παγκόσμια.

38

|

επίκεντρο


του Πάμπου Χριστοφόρου Πρόεδρος ∆Η.ΠΑ.Κ.Φ. Αναγέννηση Αθήνας

Συνεταιρισμός για την Ειρήνη Άμεση η ανάγκη υποβολής αίτησης ένταξης στο Συνεταιρισμό για την Ειρήνη Η Ευρωπαϊκή Ένωση, στα πλαίσια της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας, λειτουργεί υπό τους όρους της «ήπιας ισχύος» που μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά θετικά στην αντιμετώπιση και στην επίλυση ευαίσθητων διεθνών ζητημάτων. Η κοινή πολιτική μπορεί να λαμβάνει σειρά μορφών που να εκτείνεται από τους γενικούς προσανατολισμούς και τις κοινές στρατηγικές, μέχρι τις κοινές θέσεις και τις κοινές δράσεις. Ήδη, στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας, η Κυπριακή ∆ημοκρατία συνεισφέρει στους Τακτικούς Σχηματισμούς Μάχης της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε συνεργασία με άλλες χώρες. Ωστόσο, η συμμετοχή της Κυπριακής ∆ημοκρατίας στον πυλώνα πολιτικών άμυνας και ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι αποσπασματική και ελλιπής, λόγω της μη συμμετοχής στο ΝΑΤΟ ή στο Συνεταιρισμό για την Ειρήνη. Πρακτικά, η Κυπριακή ∆ημοκρατία δεν έχει τη δυνατότητα της συμμετοχής σε διαδικασίες όπου υπάρχει συνεργασία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με το ΝΑΤΟ και καθίσταται το μοναδικό κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης με ελλειμματική συμμετοχή, αφού τα υπόλοιπα είκοσι-έξι κράτη είναι είτε μέλη του ΝΑΤΟ, είτε μέλη του Συνεταιρισμού για την Ειρήνη.

40

|

επίκεντρο


Ο Συνεταιρισμός για την Ειρήνη είναι ένα πρόγραμμα πρακτικής αμφίπλευρης και ισότιμης συνεργασίας μεταξύ του κάθε Εταίρου και του ΝΑΤΟ, που επιτρέπει στις συνδεδεμένες χώρες να διαμορφώσουν μια ιδιαίτερη και εξειδικευμένη σχέση με το ΝΑΤΟ, επιλέγοντας τις δικές τους προτεραιότητες συνεργασίας και καθορίζοντας αναλόγως το επίπεδο, τη στενότητα και τις μορφές της συνεργασίας. Σκοπός του Συνεταιρισμού για την Ειρήνη είναι η ενίσχυση της σταθερότητας, η εξάλειψη των απειλών για την ειρήνη και η οικοδόμηση ενισχυμένων σχέσεων ασφάλειας μεταξύ της κάθε συνδεδεμένης χώρας και του ΝΑΤΟ, καθώς και μεταξύ των συνδεδεμένων χωρών. Επιπλέον, ο Συνεταιρισμός για την Ειρήνη στοχεύει στη διαφάνεια του στρατιωτικού σχεδιασμού και των προϋπολογισμών εξοπλισμού, στη διατήρηση του δημοκρατικού και πολιτικού ελέγχου του στρατού, στην παροχή της δυνατότητας συνεργασίας και συγχρονισμού μέσω κοινών ασκήσεων και στην ετοιμότητα των συνδεδεμένων μερών για συμμετοχή σε ειρηνευτικές επιχειρήσεις. Η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ θεωρεί ότι εφόσον η Κυπριακή ∆ημοκρατία επιθυμεί την αναβάθμιση της εθνικής ασφάλειας και την ενίσχυση της περιφερειακής και διεθνούς σταθερότητας, έχει καθήκον να αναλάβει πρωτοβουλίες που συνδράμουν στη διεθνή συνεργασία για την επίτευξη αυτών των στόχων. Η Κυπριακή ∆ημοκρατία οφείλει να λειτουργήσει αναδεικνυόμενη σε κρίσιμο παράγοντα διαμόρφωσης περιφερειακών συνθηκών ασφάλειας, σε κομβικό σταθεροποιητικό παράγοντα της περιοχής και κυρίως σε ζωτικό σύνδεσμο της Ευρώπης με την Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή. Η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ θεωρεί ότι η Κυπριακή ∆ημοκρατία οφείλει να λειτουργήσει προς αυτή την κατεύθυνση με την άμεση υποβολή αίτησης έν��αξης στο Συνεταιρισμό για την Ειρήνη, ώστε να καταστήσει πλήρη και ολοκληρωμένη τη συμμετοχή της ως κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε να διευρύνει το ρόλο της ως παράγοντας ειρήνης και συνεργασίας και ώστε να ενισχύσει τη γεωπολιτική δυνατότητα της Κύπρου με την προοπτική της ενεργούς πολιτικής αξιοποίησης.

Η αλήθεια για το Συνεταιρισμό για την Ειρήνη Στα πλαίσια της δημόσιας συζήτησης για την ανάγκη υποβολής αίτησης ένταξης της Κυπριακής ∆ημοκρατίας στο Συνεταιρισμό για την Ειρήνη, οι διαφωνούντες προβάλλουν κάποια επιχειρήματα. Παρά το ότι σεβόμαστε αυτή την επιχειρηματολογία, δηλώνουμε ότι διαφωνούμε με τη βάση και το περιεχόμενό της. Συγκεκριμένα, παρουσιάζονται, μεταξύ άλλων, τα εξής κεντρικά επιχειρήματα/ερωτήματα: 1. «Ο Συνεταιρισμός για την Ειρήνη είναι ‘παρακλάδι’ του ΝΑΤΟ, έτσι πρέπει να μείνουμε μακριά του.» Ως γνωστόν, και όπως προαναφέρθηκε, ο Συνεταιρισμός για την Ειρήνη είναι πρόγραμμα του ΝΑΤΟ που αφορά τη σχέση του ΝΑΤΟ με χώρες που δεν είναι μέλη του. Ένας διεθνής οργανισμός έχει υποχρέωση να έχει θετικές σχέσεις με τους παράγοντες του διεθνούς χώρου, δηλαδή με τα κράτη. Ιδιαίτερα όταν οι διαχωρισμοί που επέβαλε η περίοδος του Ψυχρού Πολέμου έχουν εκλείψει, με αποτέλεσμα ο κόσμος να μην διαχωρίζεται πλέον σε εχθρούς και φίλους, είναι απαραίτητο για το ΝΑΤΟ να λειτουργήσει ως ανοικτός οργανισμός, αίροντας αυτή την κατηγοριοποίηση. Έτσι, μέσα από το Συνεταιρισμό για την Ειρήνη τα κράτη που δεν είναι μέλη του ΝΑΤΟ μπορούν να έχουν, μέσα από δομημένες διαδικασίες, τη σχέση που οι λαοί τους κρίνουν ότι πρέπει να έχουν με το ΝΑΤΟ. Βεβαίως, εάν η θέση που εκφράζεται από κάποιους είναι ότι η Κύπρος δεν πρέπει να έχει καμία σχέση με το ΝΑΤΟ, μάλλον ως κατ’ ευχήν σκέψη θα μπορούσε να χαρακτηριστεί. Είτε αποφασίσουμε να αγνοήσουμε το ΝΑΤΟ, είτε όχι, το ΝΑΤΟ θα

επίκεντρο

|

41


υπάρχει ούτως ή άλλως. Εάν όμως αυτοπεριορίζουμε τη διεθνή δραστηριότητα της Κυπριακής ∆ημοκρατίας, παρασυρόμενοι από ιδεολογικές εμμονές που παραμένουν προσκολλημένες σε δεδομένα που έχουν εκλείψει πριν από δύο δεκαετίες, τότε μπορεί να είμαστε ιδεολογικά συνεπείς, αλλά ταυτόχρονα είμαστε εθνικά ασυνεπείς. Επειδή, όταν η ιδεολογική θέση αρχής ξεπερνά σε σπουδαιότητα τη θέση του συμφέροντος της πολιτείας, βρίσκεται σε διάσταση με το συμφέρον των πολιτών, που δεν ορίζεται από τη συνέπεια σε ιδεολογικά απολιθώματα, αλλά από την ετοιμότητα της ανταπόκρισης σε πραγματικές ανάγκες. 2. «Ο Συνεταιρισμός για την Ειρήνη είναι προθάλαμος του ΝΑΤΟ». Μέχρι σήμερα, δέκα εταιρικά κράτη έγιναν πλήρη μέλη του ΝΑΤΟ, δώδεκα μαζί με την Αλβανία και την Κροατία που έγιναν μόλις χθες μέλη, ένα εταιρικό κράτος είναι υποψήφιο για ένταξη στο ΝΑΤΟ. Η εξέλιξη της σχέσης του κάθε κράτους με το ΝΑΤΟ είναι κάτι που αφορά αποκλειστικά το ίδιο το κράτος και απολύτως κανέναν άλλο. Εάν η Κυπριακή ∆ημοκρατία δεν επιθυμεί να γίνει μέλος του ΝΑΤΟ δεν θα υποβάλει σχετική αίτηση, ενώ εάν επιθυμεί να γίνει μέλος του ΝΑΤΟ, θα υποβάλει. Ταυτόχρονα, εάν η Κυπριακή ∆ημοκρατία επιθυμεί να γίνει μέλος του ΝΑΤΟ, δεν είναι απαραίτητη προϋπόθεση να προηγηθεί η ένταξή της στο Συνεταιρισμό για την Ειρήνη. Ο Συνεταιρισμός για την Ειρήνη εκφράζει ακριβώς αυτό: τη βούληση των κρατών που συνειδητά επιθυμούν να έχουν εταιρική σχέση με το ΝΑΤΟ, χωρίς να είναι μέλη του. Η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ δεν τοποθετείται υπέρ της ένταξης της Κύπρου στο ΝΑΤΟ, αλλά υποστηρίζει την ανάπτυξη μίας λειτουργικής σχέσης με το ΝΑΤΟ, στα μέτρα και στις ανάγκες της Κυπριακής ∆ημοκρατίας. Η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ θεωρεί ότι η Κυπριακή ∆ημοκρατία δεν έχει ούτε την πολυτέλεια, ούτε την επιλογή της αποχής από το διεθνές περιβάλλον συνεργασίας για την ασφάλεια. Το διεθνές περιβάλλον υφίσταται με ή χωρίς την Κυπριακή ∆ημοκρατία και εάν εμείς

42

|

επίκεντρο

έχουμε τη ψευδαίσθηση ότι μπορούμε να υπάρξουμε ξέχωρα από τις διεθνείς δομές συνεργασίας, τότε αδικούμε κατάφορα την Κυπριακή ∆ημοκρατία. 3. «Η Κύπρος, ως μέλος του Συνεταιρισμού για την Ειρήνη, θα είναι υποχρεωμένη να συμμετέχει στις στρατιωτικές επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ;» Η Κυπριακή ∆ημοκρατία δεν θα είναι υποχρεωμένη να συμμετάσχει με οποιοδήποτε τρόπο σε οποιαδήποτε επιχείρηση με την οποία τα συντεταγμένα όργανα του κράτους δεν συμφωνούν. για παράδειγμα το 1996 δεν ήταν συμβατική υποχρέωση των εταιρικών κρατών να συμμετάσχουν με στρατιωτικά τμήματα στη ∆ύναμη Εφαρμογής της ειρηνευτικής συμφωνίας για τη Βοσνία, το 1999 δεν ήταν υποχρεωτικό για τα εταιρικά κράτη να συμμετάσχουν στη δύναμη του Κοσσυφοπεδίου και το 2003 δεν ήταν υποχρεωτικό για τα εταιρικά κράτη να συμμετάσχουν στη ∆ιεθνή ∆ύναμη Βοήθειας για Ασφάλεια στο Αφγανιστάν, κ.ο.κ.. Εάν η Κυπριακή ∆ημοκρατία, ως μέλος του Συνεταιρισμού για την Ειρήνη, κρίνει ότι σε ανάλογες περιπτώσεις χρειάζεται να συμμετάσχει, τότε θα συμμετάσχει, όπως έπραξε ήδη για το Κονγκό, για το Σουδάν, για τη FYROM, για τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και για τη Μολδαβία - Ουκρανία. 4. «Μέσα από το Συνεταιρισμό για την Ειρήνη, η Τουρκία θα γνωρίζει τους στρατιωτικούς εξοπλισμούς της Κύπρου;» Είναι γεγονός ότι μεταξύ των στόχων του Συνεταιρισμού για την Ειρήνη είναι η διαφάνεια στους στρατιωτικούς εξοπλισμούς. Όμως αυτό δεν μας επηρεάζει με οποιοδήποτε αρνητικό τρόπο, αφού μέσα στους στόχους της Κυπριακής ∆ημοκρατίας και της Εθνικής Φρουράς δεν είναι η πρόκληση έκπληξης στην Τουρκία μέσα από τη διενέργεια αστραπιαίας στρατιωτικής επιχείρησης. Πέρα από την εκατέρωθεν ισχύ της διαφάνειας, πέρα από το ότι αποτελεί μάλλον ψευδαίσθηση η εντύπωση της μυστικότητας των εξοπλισμών της Εθνικής


Φρουράς και πέρα από το ότι κάποια πρόσφατα εξοπλιστικά προγράμματα της Κύπρου ανακοινώθηκαν δημόσια από τον Κυβερνητικό Εκπρόσωπο, η εθνική μας υπόθεση δεν είναι στρατιωτικό, αλλά πολιτικό πρόβλημα. Η Εθνική Φρουρά δεν είναι αντάρτικο τμήμα αλλά ο στρατός ενός υπεύθυνου κράτους, και η διαφάνεια στους εξοπλισμούς της δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να αποτελεί απευκταία διαδικασία. Εφόσον η διεθνής πρακτική έχει να κάνει με τη διαφάνεια και εφόσον η Κυπριακή ∆ημοκρατία είναι σοβαρό κράτος, δεν μπορεί να αντιμετωπίσει με επιφύλαξη την αποκάλυψη των στρατιωτικών της δυνάμεων, αφού κάτι τέτοιο θα ήταν μάλλον συμπεριφορά και στάση τριτοκοσμικού και αποτυχημένου κράτους. Εξάλλου, εδώ και πολλά χρόνια, η συμμετοχή της Κύπρου στον ΟΑΣΕ έχει να κάνει και με τα θέματα διαφάνειας σε στρατιωτικούς εξοπλισμούς, κάτι που ουδέποτε αντιμετωπίστηκε με καχυποψία από τις Κυβερνήσεις της Κυπριακής ∆ημοκρατίας. 5. «Η Τουρκία, ούτως ή άλλως, θα ασκήσει βέτο κατά της αίτησης ένταξης της Κύπρου, έτσι δεν χρειάζεται η υποβολή αίτησης ένταξης». Η δυνατότητα πρόταξης του δικαιώματος της αρνησικυρίας που διαθέτει η Τουρκία ως κράτος μέλος του ΝΑΤΟ έναντι της αίτησης της Κυπριακής ∆ημοκρατίας για ένταξη στο Συνεταιρισμό για την Ειρήνη δεν είναι μία παράμετρος που μπορεί να αυτοπεριορίσει την Κυπριακή ∆ημοκρατία από την εξάσκηση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων, ιδιαίτερα σε θέματα άσκησης εξωτερικής πολιτικής. Εάν η Κυπριακή ∆ημοκρατία κρίνει ότι είναι προς το συμφέρον της χώρας να υποβάλει αίτηση ένταξης, θα το πράξει και θα λειτουργήσει έτσι ώστε η αίτησή της να γίνει αποδεκτή. Εάν η Τουρκία κρίνει ότι είναι προς το συμφέρον της η παρεμπόδιση της ένταξης της Κύπρου, θα το πράξει. Όμως, δεν μπορεί η εφαρμογή της τουρκικής πολιτικής να λειτουργεί αποτρεπτικά προς την εφαρμογή της δικής μας πολιτικής. Επιπλέον, δεν ευσταθεί η εντύπωση της

επίκεντρο

|

43


εξίσωσης του ενδεχόμενου τουρκικού βέτο με το ενδεχόμενο κυπριακό βέτο για την πρόοδο της ένταξη της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η κάθε τοποθέτηση στο διεθνές πολιτικό περιβάλλον, γίνεται με βάση συγκεκριμένο πολιτικό αιτιολογικό. Έτσι, η Κύπρος θα έχει τη δυνατότητα της άσκησης πραγματικής εξωτερικής πολιτικής και ουσιαστικών διπλωματικών κινήσεων εντός του πλαισίου που θα διαμορφωθεί. Επιπρόσθετα, ανεξαρτήτως της τουρκικής στάσης, η υποβολή αίτησης ένταξης θα συμβάλει εποικοδομητικά στην προσπάθεια επίτευξης λύσης του Κυπριακού Προβλήματος, αφού θα λειτουργήσει ως επιπρόσθετο πολιτικό και διαπραγματευτικό πλεονέκτημα στις προσπάθειες του Προέδρου της ∆ημοκρατίας στα πλαίσια των διαβουλεύσεων.

6. «Πρακτικά δεν θα αλλάξει τίποτα προς το καλύτερο εάν είμαστε μέλος του Συνεταιρισμού για την Ειρήνη, έτσι δεν χρειάζεται να ενταχθούμε». Αυτό είναι μάλλον το πιο λογικοφανές επιχείρημα εναντίον της υποβολής αίτησης ένταξης στο Συνεταιρισμό για την Ειρήνη. Κατ’ αρχήν, αντιστρέφω αυτό το επιχείρημα: Τι τραγικό θα συμβεί εάν η Κύπρος είναι μέλος του Συνεταιρισμού για την Ειρήνη; Θα επηρεαστεί αρνητικά η καθημερινότητα του Κύπριου πολίτη; Βεβαίως όχι. Όμως η θέση ότι δεν θα αλλάξει θετικά τίποτα με την ένταξη της Κύπρου, βασίζεται σε μια στατική αντίληψη της διεθνούς και της ευρωπαϊκής πολιτικής πραγματικότητας ενώ, αντίθετα, η πραγματικότητα έχει δυναμικά χαρακτηριστικά που αλληλοεπηρεάζονται όχι μόνο προσθετικά, αλλά και πολλαπλασιαστικά. Η μεγαλύτερη πρόκληση για την Κυπριακή ∆ημοκρατία μετά από την ανασυγκρότηση που ακολούθησε την τουρκική εισβολή και τις προσπάθειες επίλυσης του Κυπριακού, είναι η ενεργός ανταπόκριση ��τα καθήκοντα του κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η μεγάλη πρόκληση για την εξωτερική πολιτική της Κύπρου είναι η πλήρης και ενεργός συμμετοχή στα όργανα και στους θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έτσι ώστε ως κράτος να μπορούμε να συμβάλουμε στην προοπτική της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και έτσι ώστε οι πολίτες της Κυπριακής ∆ημοκρατίας να είναι παρόντες σε αυτή τη διαδικασία. Οι νέες πολιτικές δυνατότητες της Κύπρου δεν επισυνέβησαν αυτόματα μετά από την υπογραφή της συνθήκης προσχώρησης αλλά καλλιεργούνται και επιβεβαιώνονται καθημερινά μέσα από την καλή συμμετοχή μας και μέσα από την καλή συνεργασία μας με τους εταίρους μας. Η καλή συνεργασία δεν περιορίζεται μόνο στην αναζήτηση υποστήριξης για τα δικά μας δίκαια. Αλλά έχει να κάνει με την έκφραση που θέλει τον ένα να μπορεί να «μπει μέσα στα παπούτσια» του άλλου. Ή κατά μία άλλη έκφραση να μπορεί να «μπει κάτω από το δέρμα» του άλλου ώστε να αντιληφθεί και να κατανοήσει τα προβλήματα και τις ανησυχίες του. Η αποσπασματική συμμετοχή της Κύπρου, την καθιστά μέλος περιορισμένης ευθύνης, με περιορισμένη παρέμβαση και με περιορισμένο περιθώριο επιτυχιών. Επειδή δεν είναι αυτή η συμμετοχή που οραματίστηκαν όσοι πίστεψαν στο ευρωπαϊκό μέλλον της Κύπρου, δεν μπορούμε να δεχθούμε περιορισμένη ευρωπαϊκή συμμετοχή για την Κυπριακή ∆ημοκρατία. Και εκ των πραγμάτων, η πλήρης συμμετοχή περνά μέσα από την ένταξη στο Συνεταιρισμό για την Ειρήνη.

44

|

επίκεντρο


Για την Αναγέννηση, η ένταξη της Κυπριακής ∆ημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν ένα όραμα το οποίο υπηρετήσαμε και συνεχίζουμε να υπηρετούμε. Για την ολοκλήρωση αυτού του οράματος χρειάζεται αποδοτική και πλήρης συμμετοχή μας στα όργανα και στους θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Αναγέννηση δεν βλέπει τη διαρκή αναβάθμιση της συμμετοχής της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ούτε μέσα από μπλε, ούτε μέσα από κόκκινους φακούς. Επειδή στην πραγματικότητα, δεν έχει σημασία τι χρώμα έχουν οι φακοί, αρκεί να μην είναι διαθλαστικοί. Όταν οι φακοί προκαλούν ιδεολογική διάθλαση της πραγματικότητας, δεν υπηρετούν τα οράματα και τους στόχους του κυπριακού λαού, που εμείς ως παράταξη του Κέντρου είμαστε ταγμένοι να υπηρετούμε. Οι ευαισθησίες της Προοδευτικής και του ΑΚΕΛ, όσο σεβαστές και εάν είναι, δεν μπορούν να λειτουργούν ανασταλτικά για την όδευση προς την ολοκλήρωση του ευρωπαϊκού μέλλοντος του Κυπριακού λαού. Το αίτημα της μεγάλης πλειοψηφίας των πολιτικών δυνάμεων μπορεί και πρέπει να εισακουστεί από την Κυβέρνηση, και εφόσον υπάρχουν επιφυλάξεις και ανησυχίες για την εξέλιξη της συμμετοχής της Κύπρου στο Συνεταιρισμό για την Ειρήνη, πιστεύουμε ότι ο Πρόεδρος Χριστόφιας θα διαχειριστεί τη συμμετοχή της Κύπρου με τρόπο που να μην επιτρέψει στις ανησυχίες να μετουσιωθούν σε πράξη. Έτσι, η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ καλεί την Κυβέρνηση, καλεί τον Πρόεδρο της ∆ημοκρατίας, να δρομολογήσει άμεσα τις διαδικασίες για υποβολή αίτησης ένταξης της Κυπριακής ∆ημοκρατίας στο Συνεταιρισμό για την Ειρήνη.

επίκεντρο

|

45


του Νικόλα ∆ιομήδους Πρόεδρος ∆Η.ΠΑ.Κ.Φ. Αναγέννηση Παν. Κύπρου

Αερ

οπορικά

Ναύλα

κό στι μα α η εγ Στ όβλ Πρ

Μείωση ∆ιδάκτρων

Έρ ευν α Κα και ινο τομ ία

Αύξηση Φοιτητικής Χορηγίας

Φοιτητικά Προβλήματα Στο επίκεντρο της διεκδίκησης Οι Κύπριοι φοιτητές αποτελούμε μια κοινωνική ομάδα με πολλά κοινά χαρακτηριστικά και κυρίως κοινά προβλήματα. Ανεξάρτητα του χώρου σπουδών ή του ακαδημαϊκού αντικειμένου μας, βρισκόμαστε αντιμέτωποι με κοινές προκλήσεις. Σε αυτό το πλαίσιο, η ∆Η.ΠΑ.Κ.Φ. Αναγέννηση έχει πρωτεύοντα ρόλο και βρίσκεται στο επίκεντρο της διεκδίκησης. Βρίσκεται συνεχώς στο πλευρό του φοιτητή, αφουγκράζεται την αγωνία του, καταγράφει τα προβλήματα του και αγωνίζεται με συνέπεια στην πρώτη γραμμή για τα δίκαια αιτήματα των φοιτητών. Η Αναγέννηση, μέσα από οργανωμένες προσπάθειες, καινοτόμες προτάσεις και υπεύθυνες θέσεις, μεταφέρει τη φωνή των φοιτητών στα διάφορα κέντρα λήψης αποφάσεων, την υποστηρίζει με μαχητικότητα και ανιδιοτέλεια, πετυχαίνοντας λύσεις, μακριά από κομματικές ή άλλες σκοπιμότητες. Φοιτητική Μέριμνα - Κρατική Χορηγία Η Αναγέννηση χαιρετίζει τη συμπερίληψη στον προϋπολογισμού του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού ποσού 8 εκατομμυρίων ευρώ για ενίσχυση της Φοιτητικής μέριμνας κάτι που καταδεικνύει την υψηλή προτεραιότητα που θέτει η Κυβέρνηση στον τομέα ενίσχυσης της κοινωνικοοικονομικής υποστήριξης των νέων που επενδύουν στους εαυτούς τους μέσα από τις ακαδημαϊκές σπουδές τους. Τα Στοχευμένα Μέτρα Ενίσχυσης της Φοιτητικής Πρόνοιας αποτελούν ένα καλό βήμα προς τα εμπρός, παραμένουν όμως πολλά που πρέπει να γίνουν για την πλήρη ικανοποίηση των στόχων του φοιτητικού κινήματος και για την οικοδόμηση ουσιαστικής φοιτητικής μέριμνας. Επίσης, ξεκαθαρίζουμε ότι το συγκεκριμένο πακέτο σε καμιά περίπτωση δεν αποτελεί αύξηση ή επέκταση της φοιτητικής χορηγίας ούτε και αποκαθιστά τις ανάγκες αυτές όπως ορισμένες παρατάξεις θέλουν να παρουσιάζουν παραπλανώντας τους φοιτητές.

48

|

επίκεντρο


Η φοιτητική χορηγία δεν ανταποκρίνεται πλέον στις ανάγκες των σημερινών φοιτητών. Πρέπει να αναπροσαρμοστεί στα σημερινά οικονομικά δεδομένα, λαμβάνοντας υπόψη και το συνεχώς αυξανόμενο κύμα ακρίβειας που βιώνουν οι φοιτητές και οι οικογένειες τους σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η φοιτητική χορηγία παραμένει στάσιμη από την μέρα έγκρισής της. Προτείνουμε: • ∆ιπλασιασμό της χορηγίας για όλους τους φοιτητές. • ∆ιάθεση της χορηγίας σε όσους φοιτητές δεν την λαμβάνουν. • Επιπλέον χορηγία στους φοιτητές που προέρχονται από οικογένειες με χαμηλά εισοδήματα. • Σύνδεση της Κρατικής Χορηγίας με την Αυτόματη Τιμαριθμική Αναπροσαρμογή. ∆ίδακτρα Ιδιωτικών Πανεπιστημίων Το σημαντικότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι φοιτητές των ιδιωτικών πανεπιστημίων σήμερα, είναι τα υψηλά δίδακτρα που αναγκάζονται να καταβάλουν και η συνεχής αύξηση τους. Τα τελευταία χρόνια, το ύψος των διδάκτρων ξεπερνά κάθε προηγούμενο με αποτέλεσμα οι οικογένειες των φοιτητών να μην μπορούν να αντεπεξέλθουν στις οικονομικές τους ανάγκες πράγμα που σε αρκετές περιπτώσεις οδηγεί στα πρόθυρα της εγκατάλειψης των σπουδών. Η υφιστάμενη νομοθεσία που διέπει τη λειτουργία των Ιδιωτικών Πανεπιστημίων χρειάζεται να τροποποιηθεί άμεσα έτσι ώστε να τερματιστεί η οικονομική εκμετάλλευση που υπόκεινται οι φοιτητές. Συγκεκριμένα προτείνουμε όπως στη νομοθεσία περιληφθούν οι ακόλουθες πρόνοιες: • Καθορισμός μέγιστου επιτρεπόμενου ποσού διδάκτρων που να επανεξετάζεται ανά τετραετία. • Καθορισμός συγκεκριμένου συνολικού κόστους διδάκτρων για το σύνολο του χρόνου σπουδών, το οποίο θα κοινοποιείται στο φοιτητή με την έναρξη των σπουδών του και δεν θα μπορεί να τροποποιηθεί αυξητικά. • Καθορισμός της μέγιστης ποσοστιαίας επιτρεπόμενης αύξησης των διδάκτρων, με θεσμοθέτηση της υποχρέωσης για αιτιολόγηση της αύξησης. • Μείωση των διδάκτρων ώστε να μην υπερβαίνουν το μέγιστο ύψος των διδάκτρων που θα καθοριστεί. Εκ πρώτης όψεως, το νομοσχέδιο που κατατέθηκε στη Βουλή των Αντιπροσώπων και αφορά την λειτουργία των Ιδιωτικών Πανεπιστημίων κρίνεται θετικό αφού ικανοποίει αρκετά από τα αιτήματα του φοιτητικού κινήματος. Ωστόσο, ορισμένα ζητήματα χρήζουν βελτίωσης όπως για παράδειγμα η ανάγκη για συμμετοχή εκπροσώπου των φοιτητών στην επιτροπή έγκρισης και αναθεώρησης των διδάκτρων. Στεγαστικό Πρόβλημα Το κόστος διαμονής για χιλιάδες συμφοιτητές μας σε Κύπρο και εξωτερικό έγινε δυσβάστακτο. Παρά τις έγκαιρες παρεμβάσεις και προτάσεις μας, το στεγαστικό πρόβλημα επιδεινώθηκε τα τελευταία χρόνια για την επίλυση του οποίου προτείνουμε τα ακόλουθα: • Αγορά ή ενοικίαση χώρων από το κράτος οι οποίοι θα υπενοικιάζονται στους φοιτητές έναντι χαμηλού ενοικίου. • Παροχή επιδόματος ενοικίου προς όλους του φοιτητές που ενοικιάζουν. • ∆ιπλασιασμός του στεγαστικού επιδόματος στους πρόσφυγες. • ∆ιεύρυνση της υποχρέωσης των ιδρυμάτων για την παροχή στέγης σε φοιτητικές εστίες για ποσοστό 30% των εγγεγραμμένων φοιτητών, σε απόσταση όχι μεγαλύτερη των 10km από τους χώρους του πανεπιστημίου. • Υλοποίηση τη δέσμευσης της Κυβέρνησης για δημιουργία ζωνών ειδικής χρήσης όπου θα δημιουργηθούν φοιτητικές εστίες.

επίκεντρο

|

49


50

|

Κονδύλια για Έρευνα και Καινοτομία Η τεράστια μείωση που παρατηρείται στο φετινό προϋπολογισμό για τον τομέα της Έρευνας και Καινοτομίας αποτελεί μέγα σφάλμα της Κυβέρνησης. Η Κύπρος είναι τελευταία όχι μόνο στις επενδύσεις στην έρευνα ως ποσοστό του ΑΕΠ, 0,45% συγκριτικά με το 1,85% που είναι ο μέσος όρος της υπόλοιπης Ευρώπης, αλλά και στην εργοδότηση προσωπικού για θέματα έρευνας και καινοτομίας με 0,7% σε σύγκριση με το 1,6% που είναι ο μέσος όρος της ΕΕ.

Αεροπορικά Ναύλα Ακόμα ένα σημαντικό χρόνιο πρόβλημα που αντιμετωπίζει το φοιτητικό κίνημα είναι το θέμα των αεροπορικών ναύλων. Το πρόβλημα αυτό ταλανίζει για χρόνια τους συμφοιτητές μας που σπουδάζουν στο εξωτερικό, αφού το ποσό που καλούνται να καταβάλουν μερικές φορές είναι εξωπραγματικό. Αντιλαμβανόμαστε τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι Κυπριακές αερογραμμές ωστόσο η διεκδίκηση των δικαιωμάτων μας αποτελεί πρωταρχικό μέλημα.

Σε μια περίοδο οικονομ��κής κρίσης, θα ανέμενε κανείς να αυξηθούν τα κονδύλια για την έρευνα, καθώς στις σύγχρονες ευρωπαϊκές χώρες υπάρχει μια βασική αρχή, ότι το πρόβλημα της ανεργίας αντιμετωπίζεται με επένδυση στον τομέα της έρευνας και ενδυνάμωση των νέων επιστημόνων.

Θεωρούμε ότι οι υπηρεσίες που προσφέρουν οι Κυπριακές Αερογραμμές στους συμφοιτητές μας χρειάζονται αναθεώρηση. Το φοιτητικό κίνημα πρέπει να ασκήσει πιέσεις προς την διεύθυνση των Κυπριακών Αερογραμμών με σκοπό την δημιουργία φοιτητικού πακέτου το οποίο θα

επίκεντρο


καλύπτει πλήρως τις ανάγκες των συμφοιτητών μας αφού το νεανικό πακέτο και το πρόγραμμα συχνών πτήσεων (Frequent Flyer) δεν είναι αρκετά προς την επίτευξη του σκοπού αυτού. Επίσης, το φοιτητικό κίνημα πρέπει να προχωρήσει σε συναντήσεις με ιδιωτικές εταιρείες με σκοπό την εξυπηρέτηση των συμφερόντων των συμφοιτητών μας. Επίσης, οι συναντήσεις αυτές θα ενεργήσουν και σαν μοχλός πίεσης προς τη διεύθυνση των Κυπριακών Αερογραμμών, πράγμα που θα δώσει περισσότερη δύναμη στο Φοιτητικό κίνημα για διεκδίκηση των συμφερόντων όλων των φοιτητών.

Για σκοπούς άμβλυνσης του προβλήματος προτείνουμε αύξηση των πτήσεων κατά τις περιόδους αιχμής, δρομολόγηση πτήσεων σε διάφορα σπουδαστικά κέντρα που παρατηρείται αυξημένος αριθμός Κύπριων φοιτητών, αύξηση του αριθμού των φοιτητικών-νεανικών εισιτηρίων ανά πτήση. Επίσης, καλό θα ήταν να μελετηθεί το ενδεχόμενο συνεργασίας με διάφορα ταξιδιωτικά γραφεία με σκοπό τη ναύλωση πτήσεων που θα προσφέρουν στους φοιτητές χαμηλά ναύλα.

επίκεντρο

|

51


Ο Απελευθερωτικός Αγώνας της Ε.Ο.Κ.Α.

και η συμβολή της

Κυπριακής Νεολαίας

Όπως είναι γνωστό, ο ένοπλος αγώνας του Κυπριακού λαού εναντίον των Άγγλων, άρχισε λίγο μετά τα μεσάνυχτα της 31ης Μαρτίου προς την 1η Απριλίου 1955. Εκκωφαντικές εκρήξεις συγκλόνισαν τότε σχεδόν ολόκληρη την Κύπρο και προκλήθηκαν σημαντικές ζημιές σε κυβερνητικά κτίρια, ιδιαίτερα στη Λευκωσία, Λεμεσό και Λάρνακα. Την ίδια μέρα κυκλοφόρησε και η πρώτη προκήρυξη του Αρχηγού της Οργάνωσης, ∆ιγενή, που καλούσε τον Κυπριακό Λαό να αγωνιστεί για την αποτίναξη του Αγγλικού ζυγού. Ολόκληρη η Κύπρος σχεδόν ήταν Ε.Ο.Κ.Α. Κέρδισε επίσης την αγάπη και την εμπιστοσύνη του ελληνικού Κυπριακού Λαού, έδωσε τον όρκο και ρίχτηκε στον άνισο αγώνα προσφέροντας τα πάντα για ένα και μόνο σκοπό: την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα. Εκείνο όμως που εξέπληξε, ξεχωριστά αλλά και συγκλόνισε ολόκληρο τον Κυπριακό Λαό, ήταν η καθολική συμμετοχή της αδάμαστης Κυπριακής Νεολαίας, που ήταν πανέτοιμη ακόμα και να θυσιάσει τη ζωή της για τη Λευτεριά της Κύπρου. Τότε τα νιάτα εφλέγοντο από έρωτα για την Ελλάδα. Οι αθώες τους ψυχές είχαν κυριαρχηθεί κυριολεκτικά από τον βαθύ πόθο για δικαιοσύνη και ελευθερία, όχι στη σκλαβιά. Τότε οι ψυχές της μαθητιώσας κυπριακής νεολαίας πλημμύριζαν από αξίες και ιδανικά, από το ελληνικό πνεύμα, που γαλαχούσε και θέρμαινε τις καρδιές των εφήβων, που άνδρωνε τα άγουρα νιάτα και περήφανα πορεύονταν και κατέγραφαν σελίδες δόξας και ηρωισμού. Και φυσικά όταν μιλούμε για την προσφορά των νέων και μαθητών περιλαμβάνονται και οι νεάνιδες, τα κορίτσια, οι μαθήτριες, που αγωνίστηκαν κι αυτές με θάρρος, τόλμη και εχεμύθεια και άντεξαν στα φρικτά και απάνθρωπα βασανιστήρια των Άγγλων. Οι μαθήτριες τότε εξηγούσαν και ήθελαν να μετάσχουν σε σοβαρότερες αποστολές, δεν ήθελαν μόνο να μεταφέρουν φυλλάδια και μηνύματα. Απαιτούσαν να μεταφέρουν οπλισμό, βόμβες, να κρύβουν πιστόλια στις τσάντες τους και να τα παραδίδουν στον τόπο της εκτέλεσης των προδοτών. Και αδιαφορούσαν και αψηφούσαν που σε περίπτωση που θα συλλαμβάνονταν η ποινή θα ήταν πολύχρονη και ίσως και θάνατος.

52

|

επίκεντρο


Έγραφε τότε ο ∆ιγενής: «χωρίς την αδάμαστη Κυπριακή Νεολαία, δεν θα επιτελείτο τόσο δυσχερές και μεγάλο έργο. Έγραψε ιστορικές σελίδες δόξας που όλοι μας είμαστε ευγνώμονες και περήφανοι. Οι νεάνιδες της Κύπρου δεν υστέρησαν ούτε σε τόλμη, ούτε σε αυτοθυσία. Έγραψαν ιστορία όπως οι Σπαρτιάτισσες, Σουλιώτισσες και Μεσολογγίτισσες». Βλέποντας η Μ. Βρετανία ότι δεν μπορούσε να ελέγξει την κατάσταση, γιατί η ΕΟΚΑ συνέχιζε τη δράση της από διάφορες ομάδες σ΄ ολόκληρη την Κύπρο, αποφάσισε να πάρει πολλά και σκληρά μέτρα. Στις 15 Ιουλίου 1955, ο Κυβερνήτης εφάρμοσε το νόμο για προσωποκράτηση. Μπορούσαν δηλαδή οι ∆υνάμεις Ασφάλειας να συλλάβουν οποιοδήποτε υποψιάζονταν και να τον κρατούν σε Αστυνομικούς Σταθμούς ή Κρατητήρια χωρίς δίκη, επ΄αόριστο. Τα πρώτα κρατητήρια που κρατήθηκαν οι πρώτοι συλληφθέντες ήταν το Φρούριο της Κερύνειας. Στις 15 Σεπτεμβρίου 1955, η ΕΟΚΑ κηρύχθηκε παράνομη οργάνωση μετά από διάταγμα του Κυβερνήτη. Και το Σεπτέμβριο του ίδιου έτους η Μ. Βρετανία διόρισε νέο Κυβερνήτη για να καταστείλει τη δράση της Οργάνωσης. ∆ιόρισε το σκληρό και απάνθρωπο Στρατάρχη Σερ Τζων Χάρτινγκ, που προηγουμένως υπηρέτησε στην Κένυα και Μαλαισία. Οι συλλήψεις και τα βασανιστήρια ήταν καθημερινές ενέργειες των Άγγλων σ΄όλη την Κύπρο. Οι συλλήψεις και τα βασανιστήρια ήταν καθημερινό φαινόμενο και οι ύποπτοι μεταφέρονταν σε Αστυνομικούς Σταθμούς ή σε κρατητήρια και εκεί εβασανίζοντο απάνθρωπα μέχρι θανάτου. Κάτω από τα φρικτά και απάνθρωπα βασανιστήρια έχασαν τη ζωή τους 15 τουλάχιστον αγωνιστές. Η Κύπρος γέμισε από κρατητήρια. Τα κυριότερα ήταν της Κοκκινοτριμιθιάς, της Πύλας, του Πολεμίου, του Περγάμου, του Μάμμαρι κ.α. Στα κρατητήρια τούτα κρατήθηκαν γύρω στις 3500 περίπου πρόσωπα, αγωνιστές, άνευ δίκης. Στα Στρατόπεδα Συγκεντρώσεων/ Κρατητήρια συγκεντρώθηκαν όλες οι ηλικίες και όλα τα επαγγέλματα. Αγρότες, εργάτες, μαθητές, καθηγητές, δάσκαλοι, δικηγόροι, ιατροί, μορφωμένοι και μη, ιερείς, αρχιμανδρίτες και διάκονοι. Τα Κρατητήρια ήταν μια δεξαμένη ανεξάντλητη θάρρους, αντοχής, υπομονής και εγκαρτέρησης. Η στέρηση της Προσωπικής ελευθερίας, οι κακουχίες και οι ραβδισμοί (το ξύλο), ουδέποτε ελύγισαν την απόφαση και τη θέληση των αγωνιστών, αλλά περισσότερο χαλύβδωναν τη θέληση και εγιγάντωναν το φρόνημα. Κανένας δεν υπέκυψε παρά τις τόσες κακουχίες. Ο Χάρτινγκ βλέποντας τις εξελίξεις και την καθολική αντίσταση του Κυπριακού λαού, ιδιαίτερα τη μαχητικότητα των αγωνιστών έλαβε πιο αυστηρά μέτρα. Κήρυξε την Κύπρο σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης και θέσπισε κανονισμούς που προνοούσαν την ποινή του θανάτου για όσους μετέφεραν όπλα, βόμβες ή και εκρηκτικές ύλες. Πίστευε πως με αυτό τον τρόπο και προπαντός

επίκεντρο

|

53


όταν οδηγούσε τους 9 προς την αγχόνη πως η ΕΟΚΑ θα παραδίδετο. Η ΕΟΚΑ όμως απτόητη και άφοβη, συνέχιζε τη δράση της. Η Οργάνωση των νέων Α.Ν.Ε. (Άλκιμος Νεολαία ΕΟΚΑ) δεν πτοήθηκε και δεν φοβήθηκε. Με τις ελληνικές σημαίες σχεδόν καθημερινά διαδήλωνε στους δρόμους τη θέληση της ζητώντας να φύγουν οι Άγγλοι από την Κύπρο με το σύνθημα «ΖΗΤΩ Η ΕΝΩΣΗ». Σε όλες τις πόλεις της Κύπρου η μαθητιώσα νεολαία πρωτοστατούσε. Στην Αμμόχωστο, στις 7/2/56, οι Άγγλοι πυροβόλησαν το μαθητή Πετράκη Γιάλλουρο, που ήταν η σημαιοφόρος της παρέλασης. Γράφοντας για την Άλκιμο Νεολαία, δεν μπορούμε να μην υποκλιθούμε μπροστά στη θυσία του έφηβου τότε Ευαγόρα Παλληκαρίδη. Του έφηβου και ποιητή, φίλου και συναγωνιστή, που οδηγήθηκε στην αγχόνη ψάλλοντας τον Εθνικό Ύμνο στις 14 του Μάρτη 1956. Ήταν μόλις 19 χρονών και ήταν ο τελευταίος. Ο ανεπανάληπτος εκείνος Αγώνας του ΄55 ήταν ένας Αγώνας που νίκησε το φόβο. Ήταν ένας Αγώνας που νίκησε το θάνατο. Ήταν ένας Αγώνας που νίκησε το χρόνο. Άριστος Καψοσιδέρης Μέλος Συμβουλίου Ιστορικής Μνήμης Αγώνα ΕΟΚΑ 1955-59 Πολιτικός Κρατούμενος στα Κρατητήρια Κοκκινοτριμιθιάς και Πύλας με αρ. 1425

54

|

επίκεντρο


του Πάμπου Βασιλειάδη Στέλεχος ∆Η.ΠΑ.Κ.Φ. Αναγέννηση Πάτρας

56

|

επίκεντρο


Φυγοστρατία: Η επιλογή των ανεύθυνων Το φαινόμενο της φυγοστρατίας τραυματίζει τη μαχητικότητα της Εθνικής Φρουράς, θυματοποιεί τους υπεύθυνους Εθνοφρουρούς και διαβρώνει τη συνοχή της κυπριακής κοινωνίας.

Τι είναι η φυγοστρατία; Είναι η επιπόλαιη αποφυγή του καθήκοντος της υπηρεσίας προς την πολιτεία, είτε δια της επίκλησης δήθεν προβλημάτων ψυχικής υγείας, είτε δια της επίκλησης της λεγόμενης «δυσκολίας προσαρμογής στο στρατιωτικό περιβάλλον», είτε δια της επίκλησης δήθεν σωματικών παθήσεων. Η αποφυγή της στράτευσης γίνεται πλέον η επιλογή όσων προτιμούν να θέσουν το προσωπικό συμφέρον πάνω από το γενικό καλό και να επιφορτίσουν λόγω της απουσίας τους με επιπλέον βάρη όσους θα είναι παρόντες. Και δυστυχώς αυτή η επιλογή γίνεται εξελικτικά αποδεκτή ως ανεκτή και ηθικά νόμιμη επιλογή.

Ποια προβλήματα δημιουργεί; Επηρεάζει σοβαρά αρνητικά το σύνολο των λειτουργιών της ΕΦ. Επηρεάζει αρνητικά τη δυνατότητα του προγραμματισμού της ΕΦ, καθιστώντας την αριθμητική σύνθεση των στρατευσίμων αστάθμητο παράγοντα και θυματοποιεί τους κανονικώς υπηρετούντες Εθνοφρουρούς αφού τους επιφορτίζει με τα καθήκοντα των φυγοστράτων τα οποία εξακολουθούν να υπάρχουν στα πλαίσια της αποστολής της ΕΦ. Παράλληλα, επηρεάζει αρνητικά την ασφάλεια της Κυπριακής ∆ημοκρατίας, αφού οι δεδομένες ανάγκες στελέχωσης δεν καλύπτονται σε απόλυτο βαθμό. Επιπλέον, δημιουργεί κοινωνικά προβλήματα ανισότητας μεταξύ των κανονικώς υπηρετούντων και των φυγοστράτων, αφού οι πρώτοι εισέρχονται στον επαγγελματικό ή ακαδημαϊ��ό βίο αργότερα από τους δεύτερους.

επίκεντρο

|

57


Ποιά έκταση έχει σήμερα; Οι αναβολές στράτευσης λόγω ψυχικών παθήσεων παρουσιάζουν διαρκή αύξηση κατά την τελευταία δεκαετία. Οι κρίσεις οριστικής ακαταλληλότητας με ένταξη στην κατηγορία Ι5 κατά την ίδια περίοδο επίσης παρουσιάζουν ανάλογη αύξηση, αλλά σημειώνεται το επιπλέον χαρακτηριστικό της κατακόρυφης αύξησης αυτών που κρίνονται οριστικά ως ακατάλληλοι για λόγους ψυχικών παθήσεων. Αντίθετα, οι αναβολές στράτευσης λόγω σωματικών παθήσεων παρουσιάζουν σταθερότητα κατά την τελευταία δεκαετία, τονίζοντας έτσι την προβληματική κατάσταση σε σχέση με την ανεξέλεγκτη αύξηση των αναβολών λόγω ψυχικών παθήσεων. Είναι προφανές ότι εφόσον οι ρυθμοί αύξησης των σωματικά ασθενούντων νέων παραμένουν σχετικά σταθεροί και οι ρυθμοί αύξησης των ψυχικά νοσούντων νέων αυξάνονται ραγδαία, υπάρχει μια καταφανής ανισοσκέλεια.

Προτάσεις πρόληψης και αντιμετώπισης: • Εισαγωγή προγραμμάτων ποιοτικής αξιοποίησης του ελεύθερου χρόνου εντός του στρατοπέδου με την παροχή δυνατότητας παρακολούθησης μαθημάτων ειδικού και γενικού ενδιαφέροντος. • Βελτίωση των υποδομών διαβίωσης και των δυνατοτήτων πρόσβασης στην τεχνολογία και στο διαδίκτυο στους χώρους των στρατοπέδων. • Ουσιαστική αύξηση των διανυκτερεύσεων και των υπηρεσιακών εξόδων, ώστε η θητεία στην ΕΦ να μην αποκόπτει τους νέους από το κοινωνικό και οικογενειακό τους περιβάλλον. • Ουσιαστική αύξηση του οικονομικού επιδόματος των Εθνοφρουρών στα όρια του κατώτατου μισθού. • Επιμόρφωση όλων των επαγγελματικών στελεχών σε όλες τις βαθμίδες της Εθνικής Φρουράς, ώστε να είναι σε θέση να αξιολογούν και να αντιμετωπίζουν τις προβληματικές συμπεριφορές των νέων με κεντρικό άξονα την ανθρωποκεντρική στρατιωτική διοίκηση. • Καλύτερη στελέχωση της ΕΦ με το κατάλληλο επιστημονικό προσωπικό που να μπορεί να παρέχει την απαραίτητη υποστήριξη προς τους στρατευμένους νέους οι οποίοι κατά τη διάρκεια της θητείας τους αντιμετωπίζουν προσωπικά, οικογενειακά ή άλλα προβλήματα. • Εισαγωγή αποτελεσματικών μηχανισμών διάκρισης των πραγματικά πασχόντων, σωματικά ή ψυχικά, από όσους επικαλούνται δήθεν σωματικές ή ψυχικές παθήσεις για αποφυγή της στράτευσης. • Αλλαγή του υφιστάμενου πίνακα νοσημάτων σε σχέση με τις παθήσεις που επιτρέπουν την απαλλαγή από τη στρατιωτική θητεία έτσι ώστε να απαλλάσσονται μόνο όσοι έχουν σοβαρές μόνιμες παθήσεις που μπορούν να χαρακτηριστούν ως αναπηρίες. • Ουσιαστική μοριοδότηση της στρατιωτικής υπηρεσίας ως προϋπηρεσίας για αξιολόγηση στα πλαίσια διαδικασιών πρόσληψης ή προαγωγής στη ∆ημόσια Υπηρεσία και στον ευρύτερο δημόσιο τομέα, ώστε οι υπεύθυνοι νέοι να μην βρίσκονται σε δυσχερέστερη θέση έναντι των φυγοστράτων. • Εισαγωγή περιορισμών στις δυνατότητες πρόσληψης και ανέλιξης στο δημόσιο τομέα για όσους δεν κρίθηκαν ικανοί για εκπλήρωση των στρατιωτικών τους υποχρεώσεων. • Θεσμοθέτηση της ολοκλήρωσης των προβλεπομένων κατά περίπτωση στρατιωτικών υποχρεώσεων, ως προϋπόθεσης για συγκεκριμένες δραστηριότητες, όπως π.χ. για την έκδοση άδειας κυνηγίου. • Συνεργασία του Υπουργείου Άμυνας με πολιτικές και μη κυβερνητικές οργανώσεις νεολαίας για τον προγραμματισμό και την υλοποίηση εκστρατειών διαφώτισης των νέων σχετικά με την αναγκαιότητα της στρατιωτικής υπηρεσίας. • Συνεργασία του Υπουργείου Άμυνας με το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού για την πραγματοποίηση ενημερωτικών σεμιναρίων για τους μαθητές της 3ης Λυκείου σχετικά με την αναγκαιότητα της στρατιωτικής υπηρεσίας.

58

|

επίκεντρο


Φάρσα οι υποσχέσεις για μείωση της στρατιωτικής θητείας Η μείωση της στρατιωτικής θητείας σε καμιά περίπτωση δεν αποτελεί τη λύση για την αντιμετώπιση του φαινομένου της φυγοστρατίας. Στις 21 Σεπτεμβρίου 2009, ο Υπουργός Άμυνας κ. Κώστας Παπακώστας δήλωσε ότι «εφόσον υπάρχει το καρκίνωμα της φυγοστρατίας δεν πρέπει να γίνονται σκέψεις για μείωση της στρατιωτικής θητείας» και πρόσθεσε ότι «είναι ουτοπία να σκέφτεται κανείς το ενδεχόμενο μείωσης της θητείας ενόσω η Εθνική Φρουρά αντιμετωπίζει αυτό το πρόβλημα». Η δήλωση του Υπουργού Άμυνας είναι ορθή, αλλά δυστυχώς είναι ετεροχρονισμένη.

Εμείς είχαμε έγκαιρα προβλέψει ότι ο σχεδιασμός για τη μείωση της στρατιωτικής θητείας χαρακτηρίζεται από συγκεκριμένες αδυναμίες που, τόσο άμεσα όσο και εξελικτικά, θα δημιουργήσουν σοβαρά προβλήματα στην αμυντική θωράκιση του τόπου. Συγκεκριμένα, για το θέμα της μείωσης της στρατιωτικής θητείας σε συνάρτηση με το πρόβλημα της φυγοστρατίας, είχαμε έγκαιρα εκτιμήσει ότι αφού η οροφή της στελέχωσης της ΕΦ θα μειωθεί ουσιαστικά, περιοριζόμενη στο σημείο της ελάχιστης δυνατής στελέχωσης, στην πράξη θα δημιουργείτο μία πολύ εύθραυστη κατάσταση, λόγω του διαρκώς αυξανόμενου ποσοστού της φυγοστρατίας. Έτσι, ο αριθμός των υπηρετούντων στρατιωτών θα ήταν κατά πολύ μικρότερος από τον προβλεπόμενο ως ελάχιστο με τις ανάλογες συνέπειες. Είναι προφανές ότι το Υπουργείο Άμυνας γνώριζε όλες αυτές τις αδυναμίες. Όμως επέλεξε να κοροϊδέψει τους νέους προκαλώντας τεράστια αναστάτωση στην Εθνική Φρουρά. Προεκλογικά, ο Πρόεδρος της ∆ημοκρατίας δεσμεύτηκε να μελετήσει το ενδεχόμενο μείωσης της στρατιωτικής θητείας στους 19 μήνες. Αφού μελετήθηκε το ενδεχόμενο και διαπιστώθηκε ότι είναι αδύνατο, το Υπουργείο Άμυνας όφειλε να μιλήσει με ειλικρίνεια στους πολίτες. Αντί αυτού, είχαμε επαναλαμβανόμενες διακηρύξεις για επικείμενη μείωση οι οποίες τελικά αποδείχτηκαν ψεύτικες. Και όλα αυτά γιατί; Για μια χούφτα ψήφους…

ΤO ΣΚΙΤΣO ΤΟΥ ΠΙΝ ΕΧEI ∆ΗΜΟΣΙΕΥΘΕΙ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α¨Ο ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ"

επίκεντρο

|

59


του Λάζαρου Λαζάρου Πρόεδρος ∆Η.ΠΑ.Κ.Φ. Αναγέννηση Ηρακλείου

κοινωνικός

αποκλεισμός

ο αθόρυβος εχθρός Ο κοινωνικός αποκλεισμός αποτελεί τα τελευταία χρόνια έναν από τους παράγοντες οι οποίοι λαμβάνονται υπόψη στη χάραξη της κοινωνικής πολιτικής σε εθνικό και κοινοτικό επίπεδο. Η φτώχεια και η περιθωριοποίηση πολλών ομάδων του πληθυσμού στις χώρες-μέλη, σε συνδυασμό με την μαζική και αρρύθμιστη υποδοχή μεταναστών προερχομένων από τις χώρες του λεγόμενου τρίτου κόσμου, αλλοίωσαν σε μεγάλο βαθμό τον εύρυθμο και αρμονικό χαρακτήρα της κοινωνικής πραγματικότητας. Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που είναι ικανοί να οδηγήσουν σε μια διαδικασία κοινωνικού αποκλεισμού. Ένας από αυτούς είναι η Υγεία, ένας τομέας καθοριστικός για την πρόοδο και την ενσωμάτωση όλων, αλλά κυρίως αυτών που ανήκουν στις λεγόμενες ευπαθείς κοινωνικές ομάδες, όπως είναι οι οροθετικοί, οι μετανάστες, οι πρόσφυγες ή οι τσιγγάνοι.

60

|

επίκεντρο


Ο όρος «κοινωνικός αποκλεισμός» υιοθετήθηκε σχετικά πρόσφατα από την Ευρωπαϊκή Ένωση, και κατά συνέπεια από όλα τα κράτη μέλη, ως καθοριστικό εργαλείο προσδιορισμού αλλά και αξιολόγησης των παρεμβάσεων στο χώρο της κοινωνικής πολιτικής. Ως όρος έρχεται να αντικαταστάσει ή/και να συμπληρώσει αυτόν της φτώχειας και της ανισότητας. Σύμφωνα με την τελευταία έρευνα για την κοινωνική αβεβαιότητα και ένταξη («Social precarity and integration»), το ποσοστό του ευρωπαϊκού πληθυσμού που διατρέχει κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού στην Ευρώπη κυμαίνεται από 9 % έως 22 %. Οι πολίτες θεωρούνται κοινωνικά αποκλεισμένοι εάν «αποτρέπεται η πλήρης συμμετοχή τους στην οικονομική, κοινωνική και πολιτική ζωή και/ή όταν η πρόσβασή τους σε εισοδήματα και άλλους πόρους (προσωπικούς, οικογενειακούς και πολιτισμικούς) είναι τόσο ανεπαρκής ώστε να τους αποκλείει από το να απολαμβάνουν ένα επίπεδο διαβίωσης που θεωρείται αποδεκτό από την κοινωνία στην οποία ζουν». Έτσι, ο κοινωνικός αποκλεισμός μπορεί να οριστεί ως ένας συνδυασμός της έλλειψης οικονομικών πόρων, της κοινωνικής απομόνωσης και της περιορισμένης πρόσβασης σε κοινωνικά και πολιτικά δικαιώματα· πρόκειται για μία σχετική έννοια μέσα σε κάθε κοινωνία και αντιπροσωπεύει μία προοδευτική συσσώρευση κοινωνικών και οικονομικών παραγόντων με την πάροδο του χρόνου. Οι παράγοντες που θα μπορούσαν να συμβάλουν στον κοινωνικό αποκλεισμό είναι τα προβλήματα που αφορούν την εργασία, το επίπεδο εκπαίδευσης και διαβίωσης, την υγεία, την εθνικότητα, τη χρήση ναρκωτικών, τις διαφορές μεταξύ των φύλων και τη βία

Ο κοινωνικός αποκλεισμός και οι φορείς του AIDS Μια από τις ευπαθείς ομάδες που βιώνουν έντονα τον κοινωνικό αποκλεισμό σε όλα τα επίπεδα είναι οι ασθενείς και φορείς του HIV AIDS . Με την έλευση του το AIDS στις αρχές τις δεκαετίας του 80΄ έγινε αντικείμενο κοινωνικής προσοχής, δημόσιας αναγνώρισης και συζήτησης. Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του ’90 ο ιός ήταν θανατηφόρος. Από την εμφάνιση της ασθένειας μέχρι σήμερα, ο ιός HIV έχει μολύνει περισσότερους από 40 εκατομμύρια ανθρώπους -25 εκατομμύρια έχουν ήδη πεθάνει. Ο ιός είναι πλέον η πρώτη αιτία θανάτου στην υποσαχάρια Αφρική και τέταρτη παγκοσμίως. Το AIDS, ως μια από τις ασθένειες που προκαλούν φόβο, πυροδοτεί διακρίσεις εις βάρος των πασχόντων. Αυτές όμως δεν προέρχονται από «παρθενογένεση», αλλά αντικατοπτρίζουν και ενισχύουν προϋπάρχοντες φόβους και προκαταλήψεις γύρω από τις έννοιες της ανέχειας, του φύλου, της φυλής, της ερωτικής πράξης και της σεξουαλικότητας και του σεξουαλικού προσανατολισμού (Το πολιτισμικό επίπεδο μιας κοινωνίας είναι άμεσα συνδεδεμένο με τον τρόπο αντιμετώπισης των ατόμων που διαφέρουν ή μειονεκτούν.) Το κρίσιμο ζήτημα είναι κατά πόσο επιδιώκεται η ένταξη και η συμμετοχή των ατόμων αυτών στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή του τόπου πραγματικά ή προσχηματικά. Στο σύγχρονο κόσμο, με τον υλικό ευδαιμονισμό και την πνευματική διάβρωση που μας διακατέχει, έχει περιοριστεί σε μεγάλο βαθμό το ενδιαφέρον προς το συνάνθρωπο. Ο περιορισμός της αλληλεγγύης αναδεικνύει σε πολλές περιπτώσεις φαινόμενα ρατσιστικών προκαταλήψεων σε βάρος κοινωνικών ομάδων. ∆υστυχώς, το φαινόμενο του κοινωνικού ρατσισμού φαίνεται ότι υφίσταται στην Κύπρο του 21ου αιώνα και επηρεάζει άμεσα τους φορείς του ιού του AIDS.

επίκεντρο

|

61


Την επιτροπή Υγείας της Βουλής των Αντιπροσώπων, απασχόλησε πρόσφατα η συζήτηση για την καθιέρωση ενός ελάχιστου επιδόματος για την κάλυψη των βασικών αναγκών για τους φορείς του AIDS όπως συμβαίνει σε όλες τις χώρες τις Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στα πλαίσια αυτής της συζήτησης, το θέμα του κοινωνικού ρατσισμού είναι άμεσα συνυφασμένο. Είναι ευθύνη της πολιτείας να αποδείξει έμπρακτα το κοινωνικό της πρόσωπο και παράλληλα να βρεθεί ο τρόπος άντλησης ευρωπαϊκών κονδυλίων που αφορούν την υποστήριξη των πασχόντων. Κανένας πολίτης δεν νοείται να είναι δέκτης ρατσιστικής συμπεριφοράς από τον οποιοδήποτε και ιδιαίτερα οι φορείς του ιού του AIDS δικαιούνται βοηθήματα τα οποία παρέχονται στις πλείστες Ευρωπαϊκές χώρες. Παράλληλα, ο Κύπριος πολίτης πρέπει να τύχει της κατάλληλης ενημέρωσης έτσι ώστε να εκλείψει η προκατάληψη αλλά και ο φόβος προς τους φορείς του ιού του AIDS. Πρόσφατα, ο Πρόεδρος των Η.Π.Α Μπαράκ Ομπάμα, έδωσε σαφές παράδειγμα καταπολέμησης του κοινωνικού ρατσισμού. Ο Πρόεδρος Ομπάμα, κατάργησε τον Νόμο του πρώην Προέδρου Ρήγκαν που προέβλεπε την απαγόρευση εισόδου στην χώρα φορέων του ιού του AIDS. Όπως ανάφερε, «εδώ και 22 χρόνια, με μια απόφαση που ελήφθη κυρίως λόγω φόβου παρά από συγκεκριμένα γεγονότα, οι Η.Π.Α αποφάσισαν την απαγόρευση εισόδου στο έδαφος τους ατόμων που είναι φορείς του ιού του AIDS». Συνέχισε, λέγοντας πως στόχος πλέον είναι να εξαφανιστεί το στίγμα που προκαλεί αυτή η ασθένεια. Κατέληξε αναφέροντας ότι «δυστυχώς, μέχρι τώρα, αυτό δεν εμπόδιζε να μεταχειριζόμαστε ως μια απειλή αυτούς που είναι φορείς και επιθυμούν να επισκέπτονται τις Η.Π.Α.» Η καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού αποτελεί έναν από τους κύριους στόχους της ΕΕ. Tο 2010 ορίστηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως Ευρωπαϊκό Έτος καταπολέμησης της

62

|

επίκεντρο

φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού. Το Ευρωπαϊκό Έτος πρέπει να λειτουργήσει ως καταλύτης για την ευαισθητοποίηση του κοινού και να συμβάλει στη δημιουργία μιας κοινωνίας χωρίς αποκλεισμούς, στοιχείο που αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της στρατηγικής της ΕΕ.


του Γιώργου Ζίβλα Πρόεδρος ∆Η.ΠΑ.Κ.Φ. Αναγέννηση ΤΕΠΑΚ

: ν ο λ λ ά β ι ρ ε π ας ι ο ε γ τ ρ έ α ν ι ε γ τα η α μ σ ή τ ά η ζ ρ ι ∆ κα ς έ γ α λ λ ςα έ

Κλιματικ

1. Οι σύγχρονες προκλήσεις Οι κλιματικές αλλαγές θεωρούνται σήμερα από τις σοβαρότερες απειλές που αντιμετωπίζει ο πλανήτης. Ο ανθρώπινος παράγοντας καταδεικνύεται ως ο κύριος υπεύθυνος για την αυξανόμενη υπερθέρμανση του πλανήτη. Το πόρισμα Stern και οι εκθέσεις της ∆ιακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC) προειδοποιούν ότι αν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου (GHG) δεν μειωθούν άμεσα, η παγκόσμια κοινότητα θα βρεθεί αντιμέτωπη με μη αναστρέψιμες επιπτώσεις ως προς την υπερθέρμανση του πλανήτη. Συνεπώς, οι κυβερνήσεις ανά την υφήλιο οφείλουν να ευαισθητοποιηθούν και να συνειδητοποιήσουν την βαρύτητα των περιβαλλοντικών αυτών προκλήσεων που πλέον τις ανάγουν ως βασικές προτεραιότητες στη ατζέντα διακυβέρνησης τους.

64

|

επίκεντρο


Τα αριθμητικά δεδομένα στη χώρα μας είναι απογοητευτικά: από το 1990 μέχρι και το 2006, έχουμε αυξήσει κατά 66% τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Για την ανατροπή του αρνητικού αυτού ιστορικού, η ∆Η.ΠΑ.Κ.Φ. Αναγέννηση δεσμεύεται υπεύθυνα για την προώθηση θέσεων που να διακατέχονται από μια οικολογική ευαισθησία και που να αφήνουν την ποιότητα ζωής του κάθε νέου και κάθε φοιτητή αναλλοίωτη. Κεντρική έννοια στο όραμα μας είναι η αρχή της αειφορίας, όπου η βιώσιμη ανάπτυξη συνυπάρχει με την προστασία του οικοσυστήματος. Προτείνουμε λύσεις ως φοιτητική παράταξη, πιέζουμε για την υιοθέτηση πιο καθαρών μορφών ενέργειας και για την προστασία του κυπριακού οικοσυστήματος.

το φαινόμενο 2. Πως δημιουργείται υ πλανήτη της υπερθέρμανσης το Οι συγκεντρώσεις υδρατμών, το διοξείδιο του άνθρακα και το μεθάνιο σχηματίζουν ένα φυσικό διαχωριστικό γύρω από τη Γη. Πάντως η καύση ορυκτών καυσίμων έχει οδηγήσει στην αύξηση του ποσού του CO2 αλλά και άλλων αερίων όπως το μεθάνιο και οξείδια του αζώτου, που εκλύονται στην ατμόσφαιρα. Καθώς η επιφάνεια της Γης θερμαίνεται από τον ήλιο, περίπου το 70% της ενέργειας του ήλιου ακτινοβολείται προς τα πίσω, στο διάστημα. Ωστόσο, κάποιο ποσό της υπέρυθρης ακτινοβολίας παγιδεύεται από τα αέρια του θερμοκηπίου, έχοντας ως αποτέλεσμα η Γη να διατηρείται θερμή και να διατηρήται έτσι το φαινόμενο της ζωής. Συνεπώς, όταν αναφερόμαστε στο φαινόμενο του θερμοκηπίου δεν εννοούμε τη φυσική διεργασία, αλλά στην έξαρση αυτής, λόγω ακριβώς της ρύπανσης της ατμόσφαιρας από τις ανθρωπογενείς δραστηριότητες. Οι τελευταίες, συμβάλλουν στην αύξηση της συγκέντρωσης των αερίων του θερμοκηπίου, καθώς και στην έκλυση επιπλέον

ιχνοστοιχείων, όπως οι χλωροφθοράνθρακες (CFC's). Τα τελευταία χρόνια καταγράφεται μία αύξηση στη συγκέντρωση αρκετών αερίων του θερμοκηπίου. Τα 3/4 της ανθρωπογενούς παραγωγής διοξειδίου του άνθρακα, οφείλεται σε χρήση ορυκτών καυσίμων, ενώ το υπόλοιπο μέρος προέρχεται από αλλαγές που συντελούνται στο έδαφος, κυρίως μέσω της καταστροφής των δασών και του πρασίνου. Συνεπώς, οι αυξημένες ποσότητες των Τα εκπομπών αυτών των αερίων αλλάζουν την ισορροπία του σύνθετου αυτού συστήματος, προξενώντας την παγκόσμια άνοδο της θερμοκρασίας.

3. Στόχος η καλλιέργεια μιας «πράσινης» συνείδησης και ενεργειακής κουλτούρ ας στην φοιτητική κοινότη τα Η ∆Η.ΠΑ.Κ.Φ. Αναγέννηση, όντας ένας ζωντανός οργανισμός της φοιτητικής κοινωνίας, υπερτονίζει την σπουδαιότητα της συλλογικής περιβαλλοντικής ευθύνης απέναντι στην κλιματικές αλλαγές. Πιστεύμουμε στην εντατικοποίηση της διαδικασίας ευαισθητοποίησης του Κύπριου φοιτητή στα περιβαλλοντικά ζητήματα με την εδραίωση μιας ενεργειακής κουλτούρας μέσα στη κυπριακή φοιτητική κοινωνία, έτσι ώστε οι προσωπικές επιλογές του κάθε νέου να διαμορφώνουν μια ενεργειακή και «πράσινη» συνείδηση προς όφελος του αγώνα κατά των κλιματικών αλλαγών.

4. Ακολουθούμε το ευρωπαϊκό παράδειγμα Ε Ε ηγείται των διεθ ώ Τα τελευταία χρόνια, η Ε.Ε. διεθνών προσπαθειών για την αντιμετώπιση των κλιματικών αλλαγών. Η ∆Η.ΠΑ.Κ.Φ. Αναγέννηση στηρίζει την υλοποίηση των στόχων που τέθηκαν σε ευρωπαϊκό επίπεδο για το έτος 2020: την 20% μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου σε σχέση με τα επίπεδα του 1990,

επίκεντρο

|

65


την 20% συνολική πρωτογενή κατανάλωση ενέργειας, την 10% συμμετοχή των βιοκαυσίμων - σε ενεργειακή βάση - στη συνολική κατανάλωση καυσίμων μεταφορών και τέλος, να προσεγγίσουμε τον νομικά δεσμευτικό στόχο του 13% για συνεισφορά των ΑΠΕ στην τελική ενεργειακή κατανάλωση έως το 2020. Εάν μάλιστα οι υπόλοιπες ανεπτυγμένες χώρες δεσμευθούν γι' ανάλογες μειώσεις εκπομπών, η Ένωση προτίθεται, βάσει των συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του ∆εκεμβρίου 2008, να αναβαθμίσει τη δέσμευσή της σε 30%.

καλούν και τη ραγδαία αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη. Η ∆Η.ΠΑ.Κ.Φ. Αναγέννηση στηρίζει την πλήρη εφαρμογή των αρχών του περιβαλλοντικού δικαίου και υποστηρίζει τον κατάλληλο συνδυασμό ιδιωτικών και δημόσιων κεφαλαίων και τα κατάλληλα οικονομικά και φορολογικά κίνητρα για μια μετάβαση σε μια βιώσιμη οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα.

Επιπλέον, στην πρόσφατη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 18-19 Ιουλίου 2009, οι Ευρωπαίοι ηγέτες τόνισαν την ανάγκη για μια συνεκτική και συνδυασμένη αντίδραση, ως προς τις προκλήσεις των κλιματικών αλλαγών και της παγκόσμιας οικονομικής ύφεσης. Θεωρούμε ότι ο συντονισμός αυτός και η αποτελεσματική λήψη μέτρων θα δημιουργήσει νέες ευκαιρίες και θα καταστήσει δυνατή τη μετάβαση σε μια βιώσιμη οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα, ικανή να συμβάλει στην αειφόρο ανάπτυξη και να δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας για νέους κύπριους επιστήμονες.

του ΟΗΕ για τις γη 5. Η ∆ιάσκεψη γές στην Κοπεγχά Κλιματικές Αλλα Η ∆Η.ΠΑ.Κ.Φ. Αναγέννηση εκφράζει τη βαθιά της απογοήτευση για την επίτευξη μιας μη-δεσμευτικής νομικά συμφωνίας στο πλαίσιο της ∆ιάσκεψης του ΟΗΕ για τις Κλιματικές Αλλαγές που έλαβε χώρα στην Κοπεγχάγη τον ∆εκέμβριου του 2009. Το εν λόγω σχέδιο διακήρυξης απο- τελεί μία κατά πολύ κατώτερη των φιλοδοξιών συμφωνία, αφού δεν δεσμεύει τις ανεπτυγμένες χώρες σε συνολικές μειώσεις εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, τα οποία και προ-

66

|

επίκεντρο


κό σχεδιασμό: ια γε ερ εν ο νέ ιας α 6. Προς έν νεώσιμης ενέργε να α ν ω έλ ντ ο μ Υιοθέτηση αποδοτικότητας και ενεργειακής

Το κεφάλαιο Ενέργεια αποτελεί ένα κομβικής σημασίας κομμάτι για κάθε σύγχρονη διακυβέρνηση, η οποία επηρεάζει άμεσα την ποιότητα ζωής των νέων. Οι έννοιες των μορφών ανανεώσιμης ενέργειας και της ενεργειακής αποδοτικότητας αποτελούν κεντρικούς πυλώνες της περιβαλλοντικής θεώρησης της ∆Η.ΠΑ.Κ.Φ. Αναγέννησης για τα φλέγοντα ζητήματα περιβάλλοντος και ενέργειας. Η ενεργειακή εξάρτηση της Κύπρου, όπως και της ΕΕ ως σύνολο, από εξωτερικούς προμηθευτές ορυκτών καυσίμων αυξάνεται συνεχώς. Από την άλλη, τα αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου των μελών κρατών της ΕΕ ολοένα και φθίνουν. Η Ένωση σήμερα είναι ο μεγαλύτερος εισαγωγέας ενέργειας και ο δεύτερος μεγαλύτερος καταναλωτής παγκοσμίως. Αυτές οι διαπιστώσεις καθιστούν πλέον επιτακτική ανάγκη ένα εκ νέου μακρόπνοο σχεδιασμό της εθνικής και ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής και ο συγχρονισμός της με τις σύγχρονες διεθνείς τάσεις. Η ∆Η.ΠΑ.Κ.Φ. Αναγέννηση θεωρεί επιβεβλημένη την προώθηση και ανάπτυξη μιας Κοινής Ευρωπαϊκής Ενεργειακής Πολιτικής, η οποία θα στηρίζεται στη βιωσιμότητα, την ενεργειακή ανεξαρτησία και ασφάλεια, την ποικιλομορφία των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και την αρχή της αειφορίας.

επίκεντρο

|

67


της Άννας Κριθαρίδου Πρόεδρος ∆Η.ΠΑ.Κ.Φ. Αναγέννηση Πάτρας

Ο λόγος περί πολιτισμού είναι λόγος εξόχως πολιτικός Σε μια προσπάθεια ορισμού της έννοιας του πολιτισμού επισημαίνεται, ότι ο πολιτισμός στην κοινωνιολογία δεν αποτελεί έναν παράγοντα καθορισμού μιας κοινωνίας. Η αποκλειστική ενασχόληση με το σήμερα και το αύριο συνθέτει τους άξονες μιας γενίκευσης της ιδέας του παρόντος χωρίς την ανάγκη ύπαρξης του μέλλοντος. Η καθημερινότητα θέτει ως πεδίο αναφοράς το παρόν που αποτελεί πεδίο λήθης, έτσι ώστε να μην καθορίζεται αναγκαία η ενασχόληση με το παρελθόν ή το μέλλον. Στο πλαίσιο αυτό ο πολιτισμός θεωρείται, ότι δεν αποτελεί μέρος αυτού του κοινωνικού παρόντος, ενώ είναι αποδεκτό, ότι ως υπερκοινωνική δομή που δεν περιορίζεται σε κοινωνιολογικά δεδομένα αποτελεί μια αξιόλογη οντότητα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο. Το παράδοξο είναι ότι ο πολιτισμός υπάρχει ανεξάρτητα από αυτό το πλαίσιο, δεν παράγεται από την κοινωνία, ούτε το σύστημα, αλλά ορίζεται ως ένα ενδιάμεσο στοιχείο της ανθρωπότητας, ενώ τα στοιχεία του ανήκουν σε μια αφαιρετική ομάδα ή σε υπερομάδα που έχει μια καταλυτική δράση ως ολότητα. Πρόκειται για ένα συλλογικό πλαίσιο, το οποίο μέσα από ένα δίκτυο δράσεων προκαλεί μια συνολική αλλαγή. Με αυτόν τον τρόπο πρέπει να επινοηθεί πιο δυναμικά και στρατηγικά η έννοια του πολιτισμού. ∆εν αποτελεί πια ένα περιττό κοινωνιολογικό σύμπλεγμα, αλλά ένα δίκτυο συσχετισμών που αφορούν τόσο τον πολιτισμό ως μέσο επίπεδο της αισθητικής και της τεχνολογίας μιας περιόδου και μιας κοινωνίας (civilisation), όσο και τον πολιτισμό ως πνευματική καλλιέργεια και ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα γράμματα, τις τέχνες και την Ιστορία (culture). Ίσως η διπλή χρήση της λέξης πολιτισμός να είναι ένα από τα πλεονεκτήματα της ελληνικής γλώσσας ως του βασικού πολιτιστικού πεδίου.

68

|

επίκεντρο


Ο πολιτισμός αποτελεί το πιο ευαίσθητο και πρόσφορο πεδίο άσκησης πολιτικής, καθώς οι δράσεις που εντάσσονται σε αυτό το πεδίο συνδέονται με την αισθητική, την ιδεολογία και την αυτοσυνειδησία της κοινωνίας. Όλα αυτά αποκτούν χαρακτήρα πολιτικό καθώς συνδέονται με κοινωνικές σχέσεις, με τη διαχείριση συμβόλων και συμβολισμών και με τη στάση του καθενός απέναντι στα συλλογικά υποκείμενα. Ο λόγος περί πολιτισμού είναι συνεπώς λόγος εξόχως πολιτικός. Σε αντίθεση με τον προσωπικό λόγο περί πολιτισμού, τον λόγο γύρω από την προσωπική εμπειρία του καλλιτέχνη ή του συγγραφέα, τον δοκιμιακό ή κριτικό ή δημοσιογραφικό λόγο ή τον διεκδικητικό λόγο των επαγγελματιών του πολιτισμού, ο πολιτικός λόγος υπακούει σε αυστηρές προδιαγραφές και σέβεται τις αρχές του πολιτιστικού πλουραλισμού. Είναι λόγος επίσημος που συνιστά μια πολιτική πράξη και λόγος πρακτικός καθώς συνδέεται με νομοθετικές και πολιτικές πρωτοβουλίες και επιλογές, ενώ δεν παύει να είναι και λόγος προσωπικός ως προς το ύφος και ως προς τις αξιολογήσεις του, καθώς στο πλαίσιο μιας πλουραλιστικής πολιτιστικής πολιτικής ο πολιτικός έχει την ευχέρεια και την υποχρέωση να δώσει τον προσωπικό του τόνο με τις εμπειρίες του, την πολιτική του αίσθηση, τις γνώσεις και ιδιότητες του. Σε αυτόν τον πολιτικό λόγο περί πολιτισμού είναι εμφανείς οι πολιτικές θέσεις, όπως οι θεωρητικοί υπαινιγμοί ή οι ιδεολογικές δηλώσεις. Αυτό δεν μετατρέπει τον πολιτικό λόγο σε δοκιμιακό. Αντίθετα, τον καθιστά ίσως περισσότερο ενσυνείδητο και για αυτό περισσότερο πολιτικό.

Το πολιτιστικό έλλειμμα της πολιτικής Οι σχέσεις μεταξύ πολιτισμού και πολιτικής αποτελούν θέμα συχνά αντικρουόμενων απόψεων, ενώ προσδιορίζεται η έλλειψη κατανόησης από τον πολιτικό κόσμο της σημασίας που έχει ο πολιτισμός στο πλαίσιο καθορισμού μιας μακροπρόθεσμης πολιτικής ουσίας και προτεραιοτήτων. Ο πολιτισμός δεν αποτελεί γνώμονα των σκέψεων, των πράξεων ή των νομοθετημάτων των πολιτικών, όπως συμβαίνει με το περιβάλλον, ενώ έννοιες, όπως η πολιτιστική θωράκιση της σχολικής εκπαίδευσης και ο πολιτιστικός τουρισμός απέχουν από τους στόχους της πολιτικής. Τι αποτελεί όμως την ουσία του πολιτισμού και της πολιτικής και ποια είναι η σχέση μεταξύ τους; Πολιτισμός είναι το σύνολο των στοιχείων που προσδιορίζουν τη φυσιογνωμία, την ιστορία και την εξέλιξη ενός έθνους, όπως τα επιτεύγματα στον υλικό τομέα (τεχνικός πολιτισμός / civilisation) και η καλλιέργεια των πνευματικών και ψυχικών δυνάμεων των πολιτών του (πνευματικός πολιτισμός / καλλιέργεια / culture) που περιλαμβάνει την καλλιέργεια της γνώσης και της νόησης μέσα από τις επιστήμες, την καλλιέργεια της ψυχής, των συναισθημάτων και της ευαισθησίας του ανθρώπου μέσα από τις τέχνες και τα γράμματα, την καλλιέργεια της προσωπικότητας του πολίτη, την διαμόρφωση ενός υπεύθυνου, ευαίσθητου και ενεργού πολίτη μέσα από υποχρεώσεις και δικαιώματα, μέσα από αξίες και ιδανικά. Πολιτισμός είναι η καλλιέργεια του πολίτη ως ξεχωριστού προσώπου, ως έλλογης συνειδήσεως και ως χαρισματικού δημιουργήματος του Θεού. Οι Έλληνες συνέλαβαν και ανέπτυξαν αυτή την πνευματική πλευρά του πολιτισμού και την χαρακτήρισαν με τον γενικό όρο παιδεία που αποτελεί την ελληνική λέξη για τον πολιτισμό ως καλλιέργεια του ατόμου. Σύμφωνα με τον Werner Jaeger στο έργο του Paideia η ελληνική έννοια της παιδείας συνθέτει σε ενιαίο σύνολο όλες τις συναφείς επιμέρους έννοιες: τον πολιτισμό (Zivilisation), την καλλιέργεια ή κουλτούρα (Kultur), την παράδοση (Tradition), τα γράμματα (Literatur)

επίκεντρο

|

69


και την εκπαίδευση (Bildung). Περνώντας από τον πολιτισμό στην πολιτική προσδιορίζεται ένας χώρος οικείος στον Έλληνα από την περίοδο της αθηναϊκής δημο- κρατίας. Η αρχαία πόλη υπήρξε το κέντρο της κοινωνικής συγκρότησης των πολιτών, οι οποίοι συμμετείχαν στα κοινά, ασκώντας τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους και λειτουργώντας αυτομάτως και ως πολιτικοί. Η λειτουργία του πολίτη μέσα στην πόλη και ο πολιτικός του λόγος δημιούργησαν από την κλασική περίοδο την έννοια του πολιτικού και μαζί την έννοια της πολιτικής. Η παιδεία, η πολιτισμική καλλιέργεια όπως την εννοούμε σήμερα, είναι συνυφασμένη με την πολιτική. Ο εύπορος πολίτης στην Αθήνα ήταν υποχρεωμένος να λειτουργήσει ως χορηγός και να καταβάλλει τα έξοδα της θεατρικής παράστασης, ανταποκρινόμενος στην υποχρέωση του απέναντι στην πόλη με καθαρώς πολιτισμικό στόχο την αγωγή της ψυχής και την ψυχαγωγία των πολιτών. Στο πλαίσιο αυτό καθορίζεται και η σημασία της πολιτικής, αν οι εκφραστές της είχαν ως κύριο μέλημα την καλλιέργεια των πολιτών, την ανάπτυξη της προσωπικότητας τους με αξίες και ιδανικά μέσα από την κοινωνική παιδεία και αν παράλληλα απέβλεπαν στη μόρφωση συνειδητών, υπεύθυνων και ενεργών πολιτών. Η συχνά επαναλαμβανόμενη φράση, ότι όλα είναι ζήτημα παιδείας, αν με την παιδεία εννοούμε την καλλιέργεια του πολίτη, εκφράζει απολύτως την πραγματικότητα. Πρέπει να γίνει αντιληπτό, ότι η πολιτική που δεν κατευθύνεται από και προς τον πολιτισμό και ο πολιτισμός που δεν στηρίζεται πάνω σε μια πολιτική κανόνων, στόχων και υψηλών οραμάτων αποτελούν αναχρονισμούς.

70

|

επίκεντρο


Παράδοση, ανάπτυξη και πολιτισμός Επισημαίνονται προσπάθειες να αποκτήσει η πολιτική σκέψη πολιτιστικό χαρακτήρα, καθώς η δημόσια δραστηριότητα επιχειρεί την στροφή στην εξυπηρέτηση λειτουργιών που αναγνωρίζονται σαν πολιτιστικές, ενώ η καθημερινή ζωή αξιολογείται με κριτήρια πολιτιστικά ή ποιοτικά στο πλαίσιο κατανόησης της έννοιας του πολιτισμού και της εκπλήρωσης των στόχων της πολιτιστικής ανάπτυξης. Υπογραμμίζεται η ύπαρξη θεωριών για τον πολιτισμό και η μελέτη της σύνδεσης του με την παράδοση και την ανάπτυξη. Η αξιολόγηση της σχέσης του πολιτισμού με τη παράδοση, όπως και η υποστήριξη του σύγχρονου πολιτισμού που προϋποθέτει ή συνεπάγεται εκ του αποτελέσματος ορισμένες αισθητικές ή ιδεολογικές επιλογές, απαιτούν μια διεξοδική ανάλυση που δεν αποτελεί αντικείμενο της παρούσας θεώρησης. Σημαντικός είναι ο καθορισμός της ένταξης του πολιτισμού στο πλαίσιο της σημερινής πραγματικότητας, όπου η ανάπτυξη της τουριστικής αγοράς και της αναγκαίας υποδομής αποτέλεσε μέσο πολιτιστικής επικοινωνίας και συνέβαλε στην ανάπτυξη μιας νέας πολιτιστικής φυσιογνωμίας και στην επανατοποθέτηση της σχέση της με την παράδοση. Η κοινωνία καλείται να αποτελέσει τον θεματοφύλακα του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού και ταυτόχρονα τον ιδιοκτήτη του υποδεέστερου σύγχρονου πολιτισμού της, ενώ οφείλει να γίνει ανταγωνιστική στο πλαίσιο της παγκόσμιας αγοράς που δημιουργείται. Η ανάπτυξη αυτής της αγοράς και η ραγδαία αύξηση των κερδών των πολιτιστικών αγαθών, όπως ο τουρισμός, η επικοινωνία, η τέχνη, ο αθλητισμός και οι πληροφορίες αποτελούν μια νέα πολιτιστική πραγματικότητα και συμβάλλουν στην κατοχύρωση ενός άλλου πολιτισμού, το περιεχόμενο του οποίου όμως είναι άγνωστο.

παγκοσμιοποίηση σε όλες τις κοινωνίες του πλανήτη. Ιστορικά επαναλαμβάνεται η υποτίμηση ή απόρριψη του πολιτισμού των αδύνατων κοινωνιών και η θεοποίηση των ισχυρών. Η ενοποίηση της αγοράς συνοδεύεται με την γενίκευση των πολιτικών συγκρούσεων σε παγκόσμια κλίμακα που στην πορεία της παγκοσμιοποίησης θα κάνουν το ζήτημα του πολιτισμού ιδιαιτέρως δύσκολο, καθώς οι αμοιβαίες σχέσεις ανάμεσα στις κοινωνίες είναι σχέσεις εξάρτησης και αντίστοιχα οι εσωτερικές σχέσεις στην κάθε κοινωνία, σχέσεις εξουσίας. Οι πολιτικές συγκρούσεις χαρακτηρίζονται σήμερα πολιτιστικές και διατυπώνονται θεωρίες για το πολιτιστικό μέλλον του πλανήτη. Η ιδέα περί σύγκρουσης των πολιτισμών εκσυγχρονίζεται, ενώ επιχειρείται μια πιο ειρηνική θεωρητικοποίηση της επαφής των πολιτισμών σε διάφορες διαπολιτισμικές προσεγγίσεις. Το κοινό στοιχείο των θεωριών είναι ότι καθορίζουν τον πολιτισμό ως αντικείμενο και δεν υπηρετούν την πολιτιστική εξέλιξη, αλλά την εξέλιξη της αγοράς, της οποίας άλλωστε αποτελούν προϊόν. Αυτός είναι ο λόγος που οι θεωρίες αυτές δεν καταφέρνουν να ορίσουν τον πολιτισμό. Τον ορίζουν έμμεσα σαν το σύνολο των αγοραίων αντικειμένων, στα οποία αυτός αποκρυσταλλώνεται και δεν επισημαίνουν, ότι ο πολιτισμός αποτελεί μέρος της κοινωνίας. Παρατηρείται υποτίμηση της εμπορικής αξίας των πολιτιστικών πραγμάτων, ενώ αναγνωρίζεται η πολιτιστική αξία των εμπορικών πραγμάτων. Γίνεται συνείδηση, ότι η αγορά είναι μέρος του πολιτισμού, και όχι ο πολιτισμός μέρος της αγοράς. Η μόνη πραγματική σύγκρουση σήμερα είναι η σύγκρουση ανάμεσα στον πολιτισμό και την βαρβαρότητα. Είναι βέβαιο ότι αυτή την σύγκρουση θα την κερδίσει η κοινωνία.

Η διαδικασία παράλληλης εξέλιξης του πολιτισμού μέσω των εσωτερικών και εξωτερικών σχέσεων μιας κοινωνίας επαναλαμβάνεται σήμερα με την

επίκεντρο

|

71


www.anagennisi.org.cy


epikentro