Page 1

Rzepak

2017

Tabele odmian | Preparaty i programy ochrony | Programy i schematy nawoĹźenia


Szanowni Państwo, Mamy przyjemność przekazać w Państwa ręce kolejny katalog „Rzepak” - tym razem na sezon 2017. Zawiera on najważniejsze informacje dotyczące nowości odmianowych, innowacji w nawożeniu i ochronie oraz aktualnych trendów w hodowli nowych przedstawicieli tego ważnego gatunku. Rzepak ozimy jest dla polskich rolników jedną z najważniejszych upraw. Jego areał w Polsce utrzymuje się na bardzo wysokim i stabilnym poziomie już od wielu lat. Sprawia to, że jako kraj jesteśmy trzecim największym producentem tego surowca w Europie. Prezentujemy Państwu sprawdzone na polach wielu rolników odmiany takie jak: ADMIRAL F1, SAMOA F1, JENIFER F1, PT234 F1, APANACI C1, ale również przedstawiamy nowości: AQUILA F1 - rewelacyjna odmiana z genem Rlm7, dodatkowo wyróżniająca się niebywałą odpornością na pękanie łuszczyn, plonowaniem 114-115% wzorca. ANNABELLA F1 - czołówka plonowania (114-116% wzorca), dzięki dużej odporności na choroby (gen Rlm7), oraz bardzo dobra zimotrwałość za sprawą m.in. zrównoważonego rozwoju jesiennego. Na kolejnych stronach specjalnie dla Państwa, Eksperci Ampol-Merol opracowali różne wersje technologii uprawy tego gatunku (proponując sprawdzone i bezpieczne produkty), uwzględniając takie aspekty jak: potrzeby odmiany, stanowisko i spodziewany plon. Dzięki lekturze naszego katalogu zarówno wybór właściwej odmiany, ale i decyzja, jakie nawożenie oraz środki ochrony zastosować będą dla Państwa dużo łatwiejsze. W tegorocznym „Rzepaku”, podobnie jak w poprzednich katalogach na ten sezon, znajdują się praktyczne schematy na gotowych do wyrwania wkładkach. Są one niewątpliwie pomocne w praktycznym stosowaniu wybranego wariantu nawożenia i ochrony rzepaku środkami z naszej oferty. Życzę udanej lektury oraz satysfakcji z wyboru odmian rzepaku ozimego, nawozów i środków ochrony roślin z oferty Ampol-Merol Sp. z o.o. wyrażonej w wysokich plonach!

Łukasz Winiecki Dyrektor Działu Nasiennego Ampol-Merol Sp. z o.o.


Spis treści Tabela odmian rzepaku ozimego............................ 4 Odmiany rzepaku ozimego....................................... 6 Schemat jesiennego nawożenia doglebowego rzepaku ozimego........................... 15 Programy nawożenia doglebowego rzepaku ozimego........................... 16 Jesienne nawożenie rzepaku ozimego mgr Grzegorz Kopeć.................................................. 18 Nowy wymiar nawożenia mineralnego rzepaku dr inż. Aneta Mierzejewska.................................... 20 Program ochrony rzepaku ozimego................... 23 Preparaty do ochrony rzepaku ozimego........................................................ 24 Szkodniki zagrażające uprawie rzepaku ozimego jesienią prof. dr hab. Bożena Kordan.................................. 25 Znaczenie jesiennej ochrony rzepaku przed chorobami prof. dr hab. Tomasz P. Kurowski........................ 28 Zwalczanie chwastów w rzepaku ozimym w okresie jesiennym prof. dr hab. Kazimierz Adamczewski............... 32 Wymiar sukcesu w nawożeniu dolistnym nowoczesne produkty Agravita® mgr Grzegorz Osiński............................................... 34 Oddziały handlowe Ampol-Merol........................ 68 Skup płodów rolnych Ampol-Merol................... 69


Odmiany rzepaku ozimego

Admiral

SY Samoa

PT234

Apanaci

STRATEG

STRATEG

STRATEG

STRATEG

Hodowca/ Dystrybutor

Limagrain Polska Sp. z o.o.

Syngenta Polska Sp. z o.o.

Pioneer Hi-Bred Northern Europe Sales Division GmbH

Syngenta Polska Sp. z o.o.

Typ odmiany

mieszańcowa

mieszańcowa

mieszańcowa

populacyjna

Termin kwitnienia

średnio wczesny

średnio wczesny

średnio wczesny

wczesny do optymalnego

Termin dojrzewania

średnio wczesny

średnio wczesny

średni

średnio wczesny

Zimotrwałość

wysoka

wysoka

bardzo wysoka

bardzo wysoka

Termin siewu

przydatny w warunkach opóźnionego siewu

optymalny do opóźnionego

optymalny do opóźnionego

wczesny do optymalnego

Wysokość roślin

średnio wysokie

średnio wysokie

średnio wysokie

niska do średniej

Norma wysiewu

40-50 roślin/m²

40-50 roślin/m²

45-50 roślin/m²

40-50 roślin/m²

Tolerancja na suchą zgniliznę kapustnych

bardzo dobra

bardzo dobra

bardzo dobra

średnia do wysokiej

Tolerancja na wyleganie

dobra

bardzo dobra

dobra

bardzo dobra

Wymagania glebowe

średnie

niskie

średnie

średnie

Odmiana

Cechy szczególne

4

wysoki i wierny poziom plonowania w różnych warunkach, bardzo wysoka zawartość tłuszczu, dobra tolerancja na wyleganie, zalecana do uprawy na terenie całego kraju, nowość na polskim i wschodnioeuropejskim rynku

całkiem nowa genetyka odmian rzepaku ozimego, dzięki wielogenowej hybrydyzacja systemem odporności przejawiająca SAFECROSS™, dobra się bardzo dużym adaptacja do słabszych poziomem plonowania przy stanowisk, bardzo wysoka jednocześnie bardzo dużej tolerancja na suchą zgniliznę odporności na Phoma Sacc.; kapustnych, odmiana posiada bardzo dobrze toleruje gen Rlm7 warunkujący opóźnione terminy siewu; tolerancję na suchą zgniliznę wykazuje zrównoważony kapustnych rozwój przed zimą; wyjątkowo duży plon oleju z hektara

stabilne, wierne plonowanie, wczesne kwitnienie i dojrzewanie, bardzo wysoka odporność na suchą zgniliznę kapustnych, znakomite przezimowanie


NOWOŚ Ć

NOWOŚ Ć

NOWOŚ Ć

Jenifer

Aquila

STRATEG

STRATEG

Bayer Sp. z o.o.

Limagrain Polska Sp. z o.o.

Limagrain Polska Sp. z o.o.

Syngenta Polska Sp. z o.o.

mieszańcowa

mieszańcowa

mieszańcowa

mieszańcowa

średnio późny

średnio wczesny

średnio wczesny

średnio późny

średni

średnio wczesny

średnio wczesny

średnio późny

wysoka

wybitna

bardzo wysoka

bardzo wysoka

optymalny do opóźnionego

optymalny do opóźnionego

wczesny do opóźnionego

optymalny

średnio wysokie

średnio wysokie

średnio wysokie

średnia

50 roślin/m²

40-45 roślin/m2

35-50 roślin/m2

40-45 roślin/m2

dobra

rewelacyjna, zwłaszcza na suchą zgniliznę kapustnych, posiada gen Rlm7

bardzo dobra zarówno na choroby grzybowe, jak i wirusowe

rewelacyjna, zwłaszcza na suchą zgniliznę kapustnych, posiada gen Rlm7

dobra

bardzo dobra

dobra

bardzo dobra

średnie

średnie

średnie/lepsze

średnie

ponadprzeciętny poziom plonowania, zrównoważony rozwój roślin przed zimą i energiczny start wiosną, bardzo dobra zdrowotność, a zwłaszcza duża odporność na suchą zgniliznę kapustnych

rewelacyjna odporność na choroby - gen Rlm7, bardzo dobre wyniki plonowania, wysoka zawartość oleju, odporna na pękanie łuszczyn, bardzo dobra zimotrwałość, potwierdzona w 2016 r.

bardzo dobra odporność na pękanie łuszczyn i osypywanie nasion, 1. odmiana mieszańcowa na polskim rynku z odpornością na wirusa żółtaczki rzepy TuYV, wysoki poziom plonowania

bardzo plenna odmiana rzepaku ozimego o rewelacyjnej zimotrwałości, odmiana charakteryzująca się powolnym tempem wzrostu jesienią (bezpieczny stożek wzrostu), bardzo dobrze gospodaruje N

LG Architekt

SY Annabella STRATEG

5


Potęga plonowania Nazwa odmiany

Admiral Hodowca / dystrybutor

Właściwości:

Charakterystyka:

Typ odmiany: mieszańcowa Termin siewu: odmiana przydatna w warunkach opóźnionego siewu Zalecana obsada: 40-50 roślin/m² Zimotrwałość: wysoka Odporność na choroby: bardzo dobra tolerancja na suchą zgniliznę kapustnych Wysokość roślin: średnio wysokie Wymagania glebowe: średnie

• Wysoki i wierny poziom plonowania w różnych warunkach uprawy • Bardzo wysoka zawartość tłuszczu • Dobra tolerancja na wyleganie • Średnio wczesny termin dojrzewania i kwitnienia • Szybki rozwój jesienny sprawia, że odmiana sprawdza się w warunkach opóźnionego siewu • Odmiana zalecana do uprawy na terenie całego kraju • Bardzo duża MTN

Wyniki plonowania: Plon nasion (% wzorca) Doświadczenia własne 2016 r.

Admiral

wzorzec

118

2016 r.

6

Charakterystyka odmian rzepaku ozimego


Bezpieczna przystań – nawet na glebach słabszych Nazwa odmiany

SY SAMOA Hodowca / dystrybutor

Właściwości:

Charakterystyka:

Typ odmiany: mieszańcowa Termin siewu: optymalny do opóźnionego Zalecana obsada: 40-50 roślin/m² Zimotrwałość: wysoka Odporność na choroby: bardzo dobra tolerancja na suchą zgniliznę kapustnych i wyleganie Wysokość roślin: średnio wysokie Wymagania glebowe: niskie

• Hybrydyzacja systemem SAFECROSS™ • Dobra adaptacja do słabszych stanowisk • Bardzo wysoka tolerancja na suchą zgniliznę kapustnych (odmiana posiada gen Rlm7) • Wysoka tolerancja na suszę • Średnio wczesny termin dojrzewania i kwitnienia • Szybkie tempo rozwoju jesiennego • Dobra tolerancja na choroby łodyg

Wyniki plonowania: Plon nasion (% wzorca) Źródło: COBORU 2013-2015 r. 112

2014 r.

wzorzec

wzorzec

SY Samoa

wzorzec

SY Samoa

2013 r.

SY Samoa

111

109

2015 r.

Charakterystyka odmian rzepaku ozimego

7


Bardzo wysoki plon i bardzo dobra zimotrwałość Nazwa odmiany

PT234 Hodowca / dystrybutor

Właściwości:

Charakterystyka:

Typ odmiany: mieszańcowa Termin siewu: optymalny do opóźnionego Zalecana obsada: 45-50 roślin/m² Zimotrwałość: bardzo wysoka Odporność na choroby: bardzo dobra tolerancja na suchą zgniliznę kapustnych Wysokość roślin: średnie Wymagania glebowe: średnie

• Duży poziom plonowania • Bardzo duża odporność na Phoma Sacc. dzięki wielogenowej odporności • Polecana do terminowych i opóźnionych siewów • Wyjątkowo duży plon oleju z hektara • Zrównoważony rozwój przed zimą • Czołówka plonowania wśród odmian Pioneer

Wyniki plonowania: Plon nasion (% wzorca) Źródło: COBORU 2015 r.

PT234

wzorzec

103

2015 r.

2. najwyższy plon wśród wszystkich odmian Pioneer 8

Charakterystyka odmian rzepaku ozimego


Wabi plennością, kusi zdrowotnością Nazwa odmiany

Apanaci Hodowca / dystrybutor

Właściwości:

Charakterystyka:

Typ odmiany: populacyjna Termin siewu: wczesny do optymalnego Zalecana obsada: 40-50 roślin/m² (opakowanie 2 mln żywych nasion na ok. 4 ha) Zimotrwałość: bardzo wysoka Odporność na choroby: średnia do wysokiej Wysokość roślin: niska do średniej Wymagania glebowe: średnie

• Stabilne i wydajne plonowanie (porównywalna do odmian hybrydowych) • Wczesne kwitnienie i dojrzewanie • Wyjątkowa zdrowotność roślin • Również na wczesne siewy • Kompaktowy pokrój roślin • Wysoki plon oleju

Wyniki plonowania: Plon nasion (% wzorca) Źródło: COBORU 2014 r.

Apanaci

wzorzec

100

2014 r.

Wzorcem są odmiany mieszańcowe Charakterystyka odmian rzepaku ozimego

9


Stabilnie i rekordowo plonująca Nazwa odmiany

Jenifer Hodowca / dystrybutor

Właściwości:

Charakterystyka:

Typ odmiany: mieszańcowa Termin siewu: optymalny do opóźnionego Zalecana obsada: 50 roślin/m² Zimotrwałość: wysoka Odporność na choroby: dobra odporność na suchą zgniliznę kapustnych Wysokość roślin: średnio wysokie Wymagania glebowe: średnie

• Odmiana mieszańcowa o wysokiej zimotrwałości oraz ponadprzeciętnym plonowaniu • Rośliny średniej wysokości, niewylegające • Średnio późny termin kwitnienia i dojrzewania • Zrównoważony rozwój jesienno-wiosenny • Odmiana uniwersalna co do wymagań glebowych, jednak najlepiej plonuje na glebach dobrych i średnich • Dobra zdrowotność

Wyniki plonowania: Plon nasion (% wzorca) Źródło: COBORU 2014-2015 r.

108

2014 r.

10

Charakterystyka odmian rzepaku ozimego

wzorzec

Jenifer

Jenifer

wzorzec

106

2015 r.


Najwyższa odporność na pękanie łuszczyn NOWOŚĆ Nazwa odmiany

Aquila Hodowca / dystrybutor

Właściwości:

Charakterystyka:

Typ odmiany: mieszańcowa Termin siewu: optymalny do opóźnionego Zalecana obsada: 40-45 roślin/m2 Zimotrwałość: wybitna Odporność na choroby: rewelacyjna Wysokość roślin: średnio wysokie

• Wspaniała odporność na choroby (zawiera gen Rlm7) • Czołówka plonowania wśród najnowszych odmian • Wysoki plon oleju w hektarze • Zrównoważony rozwój jesienny • Najwyższa wśród badanych odmian odporność na pękanie łuszczyn i opadanie nasion (potwierdzone w badaniach Limagrain)

Wyniki plonowania: Plon nasion (% wzorca) Doświadczenia własne 2016 r.

wzorzec

115

Aquila A2

Aquila A1

114

2016 r.

Charakterystyka odmian rzepaku ozimego

11


Najwyższa odporność na wirusy N OWO Ś Ć Nazwa odmiany

LG Architekt Hodowca / dystrybutor

Właściwości:

Charakterystyka:

Typ odmiany: mieszańcowa Termin siewu: wczesny do opóźnionego Zalecana obsada: 35-50 roślin/m2 Zimotrwałość: bardzo wysoka Odporność na choroby: bardzo dobra Wysokość roślin: średnio wysokie

• Jedyna odmiana mieszańcowa na polskim rynku z odpornością na wirusa żółtaczki rzepy TuYV • Bardzo dobra odporność na pękanie łuszczyn i osypywanie nasion • Wysoki poziom plonowania w różnych stanowiskach glebowych • Rośliny optymalnie gospodarują N

Wyniki plonowania: Plon nasion (% wzorca) Doświadczenia własne 2016 r.

wzorzec

LG Architekt

125

2016 r.

12

Charakterystyka odmian rzepaku ozimego


Piękny plon NOWOŚĆ Nazwa odmiany

SY Annabella Hodowca / dystrybutor

Właściwości:

Charakterystyka:

Typ odmiany: mieszańcowa Termin siewu: optymalny Zalecana obsada: 40-45 roślin/m2 Zimotrwałość: bardzo wysoka Odporność na choroby: rewelacyjna Wysokość roślin: średnia

• Wspaniała odporność na choroby, zwłaszcza na suchą zgniliznę kapustnych (zawiera gen Rlm7) • Bardzo dobre wyniki plonowania (1 z najlepszych wyników wśród odmian firmy Syngenta) • Wysoki plon oleju z hektara • Bardzo dobra zimotrwałość potwierdzona w 2016 r. • Zrównoważony rozwój jesienny

Wyniki plonowania: Plon nasion (% wzorca) Doświadczenia własne 2016 r. 116

wzorzec

SY Annabella A2

SY Annabella A1

114

2016 r.

Charakterystyka odmian rzepaku ozimego

13


1

wapnowanie

wapnowanie

MacroSpeed® PERFECT PK 15-30

0,5-0,6 t/ha*

MacroSpeed® OPTIMA PK 18-30

0,1 t/ha*

Pulan

0,1 t/ha*

Pulrea®

RSM®

wapnowanie Baltic Grade

wapnowanie Jurak

0,6-2,0 t/ha

Korn-Kali®

0,5-1,5 t/ha

Saletrosan®

0,2 t/ha

Polifoska® 6

Pulrea®

0,15 t/ha*

0,1 t/ha*

0,15 t/ha*

Amofoska®

2-3 liście

0,5-0,6 t/ha

uprawa roli

wczesnowiosenne

0,35-0,4 t/ha

0,5-0,6 t/ha*

siew

Schemat jesiennego nawożenia doglebowego rzepaku ozimego Bilans składników pokarmowych [kg/ha]

N - 80 P2O5 - 75-90 K2O - 150-180 + Zn S - 21-25

4

3*

N - 64 2 P2O5 - 90-108 K2O - 150-180 + Mn + Zn S - 12-14 N - 57-63 P2O5 - 70-80 K2O - 105-120 S - 28-31 N - 71-76 P2O5 - 60-72 K2O - 140-168 S - 24-29

3* program zalecany na stanowiska z glebami lżejszymi - wiosenne uzupełnienie potasu; całkowity bilans K2O 165-180 kg/ha * w celu precyzyjnego ustalenia potrzeb nawożenia należy wykonać chemiczne oznaczenia zawartości składników pokarmowych w glebie

ściernisko

Notatki:

....................................................................................................................

....................................................................................................................

....................................................................................................................

....................................................................................................................

....................................................................................................................

....................................................................................................................

....................................................................................................................

....................................................................................................................

....................................................................................................................

....................................................................................................................

....................................................................................................................

....................................................................................................................

....................................................................................................................

....................................................................................................................

....................................................................................................................

....................................................................................................................

....................................................................................................................

....................................................................................................................

....................................................................................................................

....................................................................................................................

....................................................................................................................

....................................................................................................................

....................................................................................................................

....................................................................................................................

....................................................................................................................

....................................................................................................................

....................................................................................................................

....................................................................................................................


Programy nawożenia doglebowego rzepaku ozimego Gwarancją wysokich plonów rzepaku jest optymalne zaopatrzenie roślin we wszystkie składniki pokarmowe. W szczególności należy pamiętać o bardzo łatwo dostępnych formach fosforu, który odgrywa tak dużą rolę w budowie systemu korzeniowego na początku wegetacji roślin. Podstawowym źródłem składników pokarmowych jest prawidłowo dobrane nawożenie doglebowe. Nieprzemyślany program nawożenia może skutkować znacznym obniżeniem plonu. Tylko nawozy najwyższej jakości pozwolą uzyskać zaplanowany plon i spełnić Państwa oczekiwania. Dla prawidłowego ustalenia dawek nawożenia P i K ważne jest aktualne badanie zasobności gleby oraz uregulowanie jej odczynu. Tabela 1 szczegółowo określa skład chemiczny nawozów wykorzystanych do programów nawożenia rzepaku ozimego. Na podstawie zasobności pola oraz poziomu planowanego plonu mogą Państwo wybrać najbardziej optymalne nawożenie dla swojej plantacji. Tabela 1. Nawozy mineralne

Nazwa

Producent

Pulan

Składniki pokarmowe N

P2O5

K2O

MgO

SO3

CaO

Grupa Azoty SA

34

-

-

-

-

-

-

-

Pulrea®

Grupa Azoty SA

46

-

-

-

-

-

-

-

RSM®

Grupa Azoty SA

32

-

-

-

-

-

-

-

RSM S

Grupa Azoty SA

26

-

-

-

7,5

-

-

-

Saletrosan® 26

Grupa Azoty SA

26

-

-

-

32,5

-

-

-

Polifoska 6

Grupa Azoty SA

6

20

30

-

7

-

-

-

Polifoska® 21

Grupa Azoty SA

21

-

-

4

35

-

-

-

GZNF Fosfory Sp. z o.o.

5

12

28

-

12

3

-

Lubofoska 3,5-10-20

Luvena SA

3,5

10

20

-

25,5

12,5

-

-

Macrospeed® GREEN

Caldena Sp. z o.o. Sp. k.

-

-

-

25

50

-

-

-

Macrospeed® PERFECT

Yara Poland Sp. z o.o.

-

15

30

-

10,5

7

-

0,5 Zn

Macrospeed® OPTIMA

Yara Poland Sp. z o.o.

-

18

30

-

6

6,5

-

0,2 Mn 0,3 Zn

YaraBela® Extran 27 (CAN)

K+S Kali GmbH

27

-

-

4

-

7

-

-

Esta® Kieserit

K+S Kali GmbH

-

-

-

25

50

-

-

-

Korn-Kali

K+S Kali GmbH

-

-

40

6

12

-

4

-

®

®

®

Amofoska® ®

®

Na2O Mikro

Tabela 2. Nawozy wapniowe Skład chemiczny (%)

Opakowania

Dawka (t/ha)

Właściwości nawozu

Wapno Jurak

92% CaCO3

big-bag i 25 kg

0,6-2,0

Nawóz granulowany do wysiewu rozsiewaczami tradycyjnymi, idealna granulacja, wysoka reaktywność.

Baltic Grade 0 Extra

91% CaCO3 + 2% MgCO3

big-bag

0,5-1,5

W 100% nawóz powstał z kredy. Wilgotność nawozu 2-3%. Nawóz granulowany, stosowany przedsiewnie, jak i pogłównie.

Baltic Granukal Standard

80% CaCO3 + 5% MgCO3

luz

0,6-1,5

W 100% nawóz powstał z kredy. Wilgotność nawozu do 9%. Nawóz granulowany, stosowany przedsiewnie, jak i pogłównie.

94% CaCO3

luz

2,0-4,0

Wysokie rozdrobnienie i duża aktywność odkwaszania, bardzo dobra jakość produktu.

min 45% CaO + MgO w tym min. 15 MgO

luz

2,0-6,0

Nawóz zawiera dodatkowo magnez, wysokie rozdrobnienie, dobre właściowości rozsiewające.

Nazwa nawozu

Wapno węglanowe Morawica Wapno węglanowe z magnezem Radkowice Legenda:

Producent wskazuje na występowanie składnika w nawozie bez określenia jego procentowej ilości.


Ampol-Merol VIP Club Partnerstwo, które procentuje

Z nami zyskasz potrójnie!

1

oryginalne i sprawdzone preparaty najwyższej jakości

2 3

punkty w programie Ampol-Merol VIP Club

punkty i nagrody w partnerskich programach lojalnościowych

Zawsze nagradzamy lojalnych Klientów

Punkty ekstra w programach partnerskich

Organizator Programu

Bony produktowe

Ampol-Merol Sp. z o.o. ul. Mikołaja z Ryńska 28a, 87-200 Wąbrzeźno tel. :+48 56 688 48 00 www.ampol-merol.pl

Atrakcyjne nagrody rzeczowe

Ekskluzywne wycieczki

Masz pytania? Odpowie na nie opiekun programu tel. kom.: +48 664 765 870 e-mail: leon@ampol-merol.pl


Jesienne nawożenie rzepaku ozimego

mgr inż. Grzegorz Kopeć Dyrektor ds. Innowacji Ampol-Merol Sp. z o.o. Rzepak ozimy jest rośliną o stosunkowo dużych wymaganiach glebowych. Najczęściej uprawiany jest po zbożach, które są ubogim przedplonem. Jego szczególne wymagania pokarmowe co do potasu wymuszają na nas wybór stanowisk bogatych w ten składnik i stosowanie odpowiednio wysokiego nawożenia mineralnego (tabela 1).

Tabela 1. Wymagania pokarmowe rzepaku

Zakładany plon 45 dt/ha Makroelementy

55 dt/ha

Całkowite pobranie do wytworzenia rośliny (kg/ha)

N

240

280

S

45

50

P2O2

100

110

K2O

220

260

MgO

35

45

CaO

70

85

Zgodnie z tabelą idealnym nawozem jest ten, w którym stosunek P:K wynosi 1:2-2,5. Powyższe warunki idealnie spełnia wieloskładnikowy nawóz MacroSpeed® PERFECT P:K 15:30 + 0,5 Zn + 10,5 SO3 + 7 CaO. Nawożenie przedsiewne rzepaku powinno odbywać się tuż przed uprawą roli - pod pług, co zagwarantuje ich głębsze umieszczenie w warstwie ornej, lepszą rozpuszczalność, dostępność i sprawniejsze przemieszczanie się składników, szczególnie fosforu. Wysoka koncentracja składników pokarmowych w wierzchniej warstwie gleby występuje szczególnie w gospodarstwach wielkoobszarowych, gdzie konieczność zasiania dużej ilości hektarów rzepaku w krótkim czasie wymusza stosowanie uproszczeń w uprawie. 18

Jesienne nawożenie rzepaku ozimego

Stosowane wszelkiego rodzaju grubery mieszają wierzchnią warstwę gleby z nawozami bez ich wprowadzenia na niższe jej poziomy. Pamiętajmy, że większość składników pokarmowych pobieranych jest z roztworem glebowym. W lata suche przesuszona wierzchnia warstwa gleby ogranicza ich pobieranie przez rośliny, co wyhamowuje ich wzrost, odbarwia i redukuje starsze liście, a to prowadzi do utraty znacznej powierzchni fotosyntezy. Fosfor to bezcenny składnik, który decyduje o potencjale energetycznym roślin. Bezpośrednio wpływa on na intensywność tworzenia się systemu korzeniowego. Szybki i łatwy rozrost korzeni aktywnie drenuje warstwy gleby, docierając do nowych złoży dostępnego fosforu. Na stanowiska średnio zasobne w fosfor polecam nawóz o wyższej koncentracji tego składnika, gdzie stosunek P:K równa się jak 1:1,5. Produktem spełniającym powyższe kryteria jest nawóz MacroSpeed® OPTIMA PK (Ca,S) 18-30 (6-6,5) + Zn 0,3%, Mn 0,2%. Potas ma pozytywny wpływ na stopień przezimowania roślin. Składnik ten istotnie wpływa na ich jesienne zahartowanie. Rośliny niedokarmione w potas i azot wytwarzają słabą rozetę z małą liczbą liści, co bezpośrednio wpływa na ich niskie, późniejsze plonowanie.


powolny i nierówny rozwój roślin

niedobór azotu

Najlepsze wyniki uzyskujemy z plantacji, na których rośliny wytworzyły powyżej 8 mocnych liści. Taki pokrój rzepak uzyska, jeśli będzie miał odpowiednio zbilansowane, jesienne nawożenie NPK + S.

Zbyt późne nawożenie azotowe po 30 września może przyczynić się do przedłużenia wegetacji jesiennej, co w znaczny sposób osłabi proces hartowania się roślin i przyczyni się do wymarznięcia plantacji.

W celu wytworzenia tak stosunkowo dużej biomasy rzepak wymaga jesiennego nawożenia azotowego w liczbie 30-40 kg/ha. W przypadku zaorania słomy zbóż na stanowiskach pod rzepaki należy dostarczyć dodatkowo około 30 kg azotu w celu jej lepszego rozkładu. Pod rzepak ozimy należy wysiać łącznie od 60 do 70 kg azotu na 1 ha w terminie tuż przed siewem lub częściowo po wschodach.

Mocne rośliny z silną rozetą można uzyskać dzięki jesiennemu nawożeniu siarką. Do zbudowania idealnego pokroju rzepak pobiera w tym okresie około 12-15 kg tego pierwiastka. Możemy dostarczyć go wraz z nawozem wieloskładnikowym - MacroSpeed® PERFECT 15:30, azotowym - Saletrosan® 26 lub MacroSpeed® GREEN (schemat nawożenia str. 15).

Niedobór azotu występuje stosunkowo często na plantacjach niewłaściwie nawożonych oraz w lata o wyjątkowo długim i ciepłym okresie jesiennym.

Prawidłowe jesienne nawożenie mineralne rzepaku ozimego zdecydowanie w pełni kształtuje wysokość plonowania roślin. Nadaje im właściwy pokrój, który umożliwia dalsze bezpieczne przezimowanie i szybki wiosenny start.

Ten i inne artykuły naszych Ekspertów znajdziesz na

www.ampol-merol.pl/akademia.html

Jesienne nawożenie rzepaku ozimego

19


Dr inż. Aneta Mierzejewska Dyrektor ds. Naukowo-Badawczych, CALDENA®

JESIENNE NAWOŻENIE RZEPAKU FOSFOREM I POTASEM TO KONIECZNOŚĆ MacroSpeed® OPTIMA PK (Ca, S) 18-30 (6-6,5) + Zn 0,3%, Mn 0,2%

MacroSpeed® PERFECT PK (Ca, S) 15-30 (7-10,5) + Zn 0,5%

Dawka: 150-500 kg/ha

Dawka: 150-500 kg/ha

granulowane nawozy wieloskładnikowe do stosowania przedsiewnego i pogłównego

wyprodukowane w Holandii przez Yara dla firmy Caldena®

idealnie zbilansowana kompozycja składników pokarmowych

ZALETY

KORZYŚCI

bardzo dobra rozpuszczalność i szybkie przenikanie pierwiastków do poziomu systemu korzeniowego fosfor w formie łatwo rozpuszczalnej (tylko fosfor rozpuszczalny w wodzie jest szybko dostępny i wykorzystywany przez rośliny) • MacroSpeed® OPTIMA: P w 96% rozpuszczalny w wodzie

stymulują wzrost systemu korzeniowego kształtują grubość szyjki korzeniowej rzepaku zwiększają odporność rzepaku na jesienny niedobór wody podnoszą odporność na patogeny optymalizują wykorzystanie azotu zwiększają mrozoodporność rzepaku

• MacroSpeed® PERFECT: P w 95,3% rozpuszczalny w wodzie cenne źródło mikroelementów dodatkowa zawartość wapnia i siarki efekt synergii składników pokarmowych - większa efektywność pobierania i działania nawozu gruba i wyrównana granula (średnica 1-5 mm – 97%) doskonałe właściwości fizyczne: • gęstość nasypowa – 1050 kg/m3 • twardość – 50 N • wilgotność – 2,5-3,5% jednolity skład chemiczny każdej granuli równomierny wysiew i daleki zasięg rozrzutu granul – do 36 m

Warto wiedzieć... Niedostateczne zaopatrzenie rzepaku w potas może obniżyć jego mrozoodporność nawet o 3-6 stopni.


Nowy wymiar nawożenia mineralnego rzepaku MAGNEZ I SIARKA WAŻNE W STRATEGII NAWOŻENIA RZEPAKU OZIMEGO MacroSpeed® GREEN MgO 25%, SO₃ 50% 25% magnezu (MgO) rozpuszczalnego w wodzie 50% siarki (SO₃) rozpuszczalnej w wodzie

Dawka: 150-200 kg/ha

granulowany nawóz magnezowo-siarkowy do stosowania przedsiewnego i pogłównego

najwyższa jakość, wyrównana granulacja

szybka i łatwa rozpuszczalność

ZALETY

KORZYŚCI

uniwersalne stosowanie – termin, typ gleby najwyższa koncentracja magnezu i siarki, efektywnie współdziałających bardzo szybka rozpuszczalność i przyswajalność składników dla roślin siarka w formie siarczanowej – łatwo dostępna dla roślin najwyższa jakość i idealna granulacja: • rozmiar granul: 2-5 mm • gęstość nasypowa: 1000-1100 kg/m3 precyzyjny oraz szeroki wysiew nawozu

zwiększa zawartość chlorofilu i intensywność fotosyntezy reguluje transport asymilatów i ich przemiany intensyfikuje rozwój systemu korzeniowego i usprawnia jego funkcjonowanie kształtuje wielkość jesiennej rozety rzepaku zwiększa efektywność plonotwórczą azotu, fosforu, potasu poprawia zdrowotność i zimotrwałość rzepaku

Warto wiedzieć... Magnez pobierany jest głównie na skutek biernego ruchu roztworu glebowego. Dlatego im większa rozpuszczalność magnezu, tym większy stopień pobrania go przez roślinę, szczególnie przez młode korzenie.

Infolinia CALDENA® +48 692 00 00 13 CALDENA Sp. z o.o. Sp. k.

ul. Ks. Skorupki 5 00-546 Warszawa

T: + 48 22 718 30 70 E: info@caldena.com

pon.-pt. 8:00-16:00

www.caldena.com


wsparcie i praktyczne doradztwo

ekspertów w każdej dziedzinie związanej z produkcją rolną

Masz pytania? Oto eksperci do Twojej dyspozycji: Ekspert ds. nasiennictwa nasiona@ampol-merol.pl tel. +48 694 466 837 Ekspert ds. nawożenia mineralnego nawozy@ampol-merol.pl tel. +48 56 688 48 80 Ekspert ds. nawożenia dolistnego dolistne@ampol-merol.pl tel. +48 56 688 48 84 Ekspert ds. środków ochrony roślin sor@ampol-merol.pl tel. +48 56 688 48 86 Ekspert ds. żywienia zwierząt zywienie@ampol-merol.pl tel. +48 56 688 48 12 Ekspert ds. skupu płodów rolnych zboza@ampol-merol.pl tel. +48 56 688 48 13


siew

SULTAN TOP® 500 SC 2,0 l/ha + INGER 0,5 l/ha*

REGO® 500 SC 1,5-2,0 l/ha + REACTOR 480 EC 0,15-0,25 l/ha + INGER 0,5 l/ha*

Program ochrony rzepaku ozimego Notatki: .................................................................................................................... .................................................................................................................... .................................................................................................................... .................................................................................................................... .................................................................................................................... .................................................................................................................... .................................................................................................................... .................................................................................................................... .................................................................................................................... .................................................................................................................... .................................................................................................................... .................................................................................................................... .................................................................................................................... .................................................................................................................... .................................................................................................................... .................................................................................................................... .................................................................................................................... .................................................................................................................... Legenda: fungicydy insektycydy herbicydy

Przed każdym użyciem przeczytaj informacje zamieszczone w etykiecie i informacje dotyczące produktu. Przy stosowaniu środków ochrony roślin przestrzegaj zasad bezpiecznego stosowania produktu wskazanych na etykiecie.

TOPREX® 375 SC 0,3 l/ha

ORIUS EXTRA 250 EW 0,75-1,0 l/ha

TOPSIN® M 500 SC 0,6 l/ha + SPARTA® 250 EW 0,5 l/ha

TOPSIN® M 500 SC 1,2 l/ha

PYRINEX SUPREME® 262 ZW 1,0 l/ha

KARATE ZEON 050 SC 0,12-0,15 l/ha

faza 6 liści

DECIS® MEGA 50 EW 0,15 l/ha

AGIL-S® 100 SC 0,5-1,5 l/ha

faza 4 liści

FUSILADE FORTE® 150 EC 0,63-1,7 l/ha

SULTAN TOP® 500 SC 2,0 l/ha

REGO® 500 SC 1,5-2,0 l/ha + NAVIGATOR® 360 SL 0,2-0,3 l/ha

1 para liści właściwych

* stosowany jako dodatek


metazachlor

chlomazon

REGO 500 SC

REACTOR® 480 EC

metazachlor + chinomerak

chlopyralid + pikoloram + aminopyralid

SULTAN TOP® 500 SC

NAVIGATOR® 360 SL

FUSILADE FORTE 150 EC

®

fluazyfop-P-butylowy

propachizafop

metazachlor + chlopyralid + pikoloram + aminopyralid

REGO® 500 SC + NAVIGATOR® 360 SL

®

dimetachlor + napropamid + chlomazon

COLZOR TRIO® 405 EC

AGIL-S 100 SC

metazachlor + chinomerak

SULTAN TOP 500 SC

tebukonazol

tebukonazol

difenokonazol + paklobutrazol

protiokonazol + tebukonazol

tiofanat metylowy + tetrakonazol

tiofanat metylowy

ORIUS EXTRA 250 EW

SPARTA 250 EW

TOPREX® 375 SC

TILMOR® 240 EC

YAMATO 303 SE

TOPSIN® M 500 SC

500

233 + 70

80 + 160

250 + 125

250

250

1,2 l (jesień) 1,4 l (wiosna)

1,5-1,75 l (wiosna)

0,75 l (jesień) 1 l (wiosna)

0,3 l (jesień) 0,5 l (wiosną)

1l

0,75-1 l

150

0,63-1,7 l

0,5-1,5 l

0,3 l

240 + 80 + 40

100

2l

2 l + 0,25 l

500 + 240 + 80 + 40

375 + 125

2,5-4 l

187,5 + 18,5 + 30

0,2-0,25 l

2l

2l

480

500

2 l + 0,2 l

375 + 125

FUNGICYDY

Ilość substancji aktywnych g/%

500 + 480

jasnota różowa

jasnota purpurowa mączniak rzekomy

gwiazdnica pospolita sucha zgnilizna kapustnych

szara pleśń

komosa biała

mącznika prawdziwy

Substancja aktywna

metazachlor + chlomazon

fiołek polny

żółtlica drobnokwiatowa

rumian polny GRAMINICYDY

KOYOTE 360 SL

glifosat

syntetyczny lateks

0,1-0,15 l

0,12-0,15 l

MAGNUS

INNE

Substancja aktywna

50

50

1l

etoksylowane kwasy tłuszczowe, rafinowany olej rzepakowy

deltametryna

lambda-cyhalotryna

250 + 12

INGER

Preparat

DECIS MEGA 50 EW

KARATE ZEON 050 CS

PYRINEX SUPREME® 262 ZW

przetacznik bluszczykowaty

chwasty jednoliścienne

rdest powojowaty

INSEKTYCYDY

jasnota biała

chloropiryfos + beta-cyflutryna

HERBICYDY POWSCHODOWE

tobołki polne Substancja aktywna

Ilość substancji aktywnych g/%

Dawka na 1 ha

®

chwastnica jednostronna zgnilizna twardzikowa

REGO 500 SC + REACTOR 480 EC

przetacznik perski Dawka na 1 ha

przytulia czepna

HERBICYDY PRZEDWSCHODOWE

rumianek pospolity mszyce

Preparat/ mieszanki

Preparat

mak polny 3-4 l

0,5-1 l

0,5 l

Dawka na 1 ha

gnatarz rzepakowiec

tasznik pospolity Preparat

®

Substancja aktywna

miotła zbożowa pchełki

Dawka na 1 ha czerń krzyzowych

maruna bezwonna Ilość substancji aktywnych g/%

®

bodziszek drobny

wyczyniec polny

niezapominajka polna stulisz lekarski

wiechlina roczna

Przed każdym użyciem przeczytaj informacje zamieszczone w etykiecie i  informacje dotyczące produktu. Przy stosowaniu środków ochrony roślin przestrzegaj zasad bezpiecznego stosowania produktu wskazanych na etykiecie.

zwalczane choroby i szkodniki

wrażliwe

średnio wrażliwe

Legenda:

chaber bławatek

szarłat szorstki

Preparaty do ochrony rzepaku ozimego ostrożeń polny


Szkodniki zagrażające uprawie rzepaku ozimego jesienią Prof. dr hab. Bożena Kordan Katedra Entomologii, Fitopatologii i Diagnostyki Molekularnej Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Na plonowanie rzepaku wpływa wiele czynników, a wśród nich ważne miejsce zajmują szkodniki. Straty wywołane ich żerowaniem mogą stanowić od 15 do 50% plonu, a wyrządzone przez szkodniki jesienne sięgają 10-15%. Od 2014 r. wycofano z użycia zaprawy nasienne oparte na neonikotynoidach, dlatego występowanie szkodników szczególnie atakujących młode rośliny rzepaku ozimego, bezpośrednio po wschodach, było widoczne gołym okiem. Jesienna ochrona rzepaku w tym roku upłynie już pod znakiem nowej zaprawy nasiennej. Jesienią największym zagrożeniem rzepaku ozimego są: śmietka kapuściana, pchełka rzepakowa, pchełki ziemne, chowacz galasówek, gnatarz rzepakowiec, miniarka kapuściana, tantniś krzyżowiaczek i ślimaki.

W zależności od warunków klimatycznych, larwy pojawiają się po upływie 3-10 dni. W pierwszym okresie żerują na korzeniach bocznych, następnie nadgryzają korzeń główny i wgryzają się w szyjkę korzeniową, żerując ok. 3-4 tygodni.

Śmietka kapuściana (Phorbia brassicae Bche.)

III pokolenie much nalatuje na rzepak we wrześniu i październiku. Larwy tego pokolenia stanowią największe zagrożenie dla młodych roślin rzepaku ozimego.

Jest muchówką (Diptera). Morfologicznie podobna do muchy domowej, lecz ma delikatniejszą budowę, jej długość dochodzi do 6 mm. Larwa beznoga koloru białokremowego, dorasta do 7-8 mm. Bobówka ma długość około 5-6 mm, kształt beczułkowaty, początkowo jest jasnoruda, później ciemnobrązowa. W Polsce w ciągu 1 roku występują 3 pokolenia śmietki kapuścianej.

Uszkodzenia spowodowane żerowaniem larw śmietki kapuścianej na korzeniach rzepaku ozimego

Larwy śmietki kapuścianej Phorbia brassicae Bche. Postacie dorosłe śmietki kapuścianej mogą żyć do 3 tygodni. Po około tygodniu od wylotu samice składają jaja na szyjce korzeniowej roślin lub bezpośrednio przy niej, do gleby. W ciągu swego życia samica składa około 100 jaj.

W wyniku dość licznych uszkodzeń rośliny reagują zahamowaniem wzrostu, tracą turgor, a czasami - nawet zamierają. Na niektórych plantacjach obserwuje się charakterystyczne fioletowo-ołowiane zabarwienie liści. W chwili obecnej nie ma zarejestrowanych insektycydów zwalczających nalatujące postacie dorosłe śmietki, ale preparaty zarejestrowane na inne szkodniki jesienne rzepaku (pchełka rzepakowa, pchełki ziemne, mszyca kapuściana, gnatarz rzepakowiec) w bardzo dużym stopniu ograniczają również populację śmietki kapuścianej. Próg szkodliwości dla śmietki kapuścianej stanowi 1 postać dorosła odłowiona w żółtym naczyniu w ciągu 3 dni. Odłowienie 2 samic dziennie przez kolejne 2 dni stanowi sygnał o przekroczeniu progu ekonomicznej szkodliwości.

Szkodniki zagrażające uprawie rzepaku ozimego jesienią

25


Pchełka rzepakowa

Miniarka kapuściana

Pojawia się na rzepaku we wrześniu. Chrząszcze wygryzają tkankę miękiszową z liścieni i liści. Wylęgłe larwy żerują w ogonkach liściowych, nerwach liścia, pędach, a często również w liściach sercowych. Rośliny uszkodzone gorzej zimują i bardzo często przemarzają.

Jest małą (dł. 3 mm) muchówką. Larwa dorasta do 6 mm, jest koloru brudnobiałego. Żeruje początkowo wewnątrz liści, wyjadając tylko miękisz, a dwie przeciwległe skórki pozostawia nienaruszone. Na liściach widoczne są białe plamy, których kształt odzwierciedla drogę poruszania się larw. Ten typ żerowania określa się jako minowanie liścia.

Chowacz galasówek Jest małym chrząszczem (2,0-3,5 mm) barwy szarej. Pierwsze osobniki tego gatunku nalatują na rzepak już w sierpniu. Chrząszcze wyżerają małe otwory w blaszce liściowej. Aktywność ich może trwać do listopada. W tym okresie składają jaja do szyjki korzeniowej. Na korzeniach i szyjce korzeniowej powstają charakterystyczne kuliste, jednocentymetrowe narośla, wewnątrz których widoczne są korytarze, powstałe na skutek żerowania larw.

Uszkodzenie liścia spowodowane żerowaniem larw miniarki kapuścianej Phytomyza rufipes (Meig.)

Gnatarz rzepakowiec Dorosła larwa ma 2 cm długości, kolor aksamitnoczarny i posiada 11 par odnóży. Początkowo zeskrobuje tkankę na dolnej stronie liści i wyjada małe dziurki w blaszce. Starsze larwy zjadają całe liście, pozostawiając tylko nerwy główne.

Larwa gnatarza rzepakowca Athalia colibri (Christ.)

Galasy powstałe na skutek żerowania larw chowacza galasówka Ceutorhynchus pleurostigma (Marsh.)

26

Szkodniki zagrażające uprawie rzepaku ozimego jesienią


Tantniś krzyżowiaczek Nieduży (dł. 8 mm), jasnobrązowy motyl, pojawiający się od wiosny na rzepaku, rzepiku i innych krzyżowych. Od września można go spotkać na młodych roślinach rzepaku ozimego. Larwy żerują na dolnej stronie liści, zjadając skórkę i miękisz, natomiast górna skórka pozostaje nienaruszona. W miarę wzrostu liść pęka i w miejscu żeru tworzą się otwory.

Ślimaki (pomrowik plamisty, ślinik wielki, ślinik zmienny, ślinik luzytański, ślinik rdzawy) Żerują przede wszystkim nocą. Zjadają blaszkę liściową, wyżerając ostrokątne dziury. Poruszając się na roślinach, pozostawiają śluz, który, wysychając, tworzy błyszczące ślady na liściach.

Ślinik luzytański Arion lusitanicus Mabille

Liść uszkodzony przez larwy tantnisia krzyżowiaczka, poczwarki P. maculipennis (Curt.)

We wszystkich zabiegach chemicznych, ograniczających populację szkodników roślin, bardzo ważny jest termin wykonania. Dlatego też niezbędne jest systematyczne prowadzenie monitoringu plantacji, połączonego z częstymi lustracjami (przynajmniej 2 razy w tygodniu). W przypadku rzepaku niezbędnym narzędziem są żółte naczynia, które wystawiamy zaraz po wschodach roślin, w odległości 20 m od brzegu pola, po każdej ze stron, zawsze na wysokości roślin. Kontrola naczyń powinna odbywać się regularnie o tej samej porze dnia. Obok żółtych naczyń możemy również stosować żółte tablice lepowe. Są to najlepsze sposoby monitorowania pierwszych nalotów i aktywności śmietki kapuścianej oraz innych szkodników jesiennych.

Ten i inne artykuły naszych Ekspertów znajdziesz na

www.ampol-merol.pl/akademia.html

Szkodniki zagrażające uprawie rzepaku ozimego jesienią

27


Znaczenie jesiennej ochrony rzepaku przed chorobami

prof. dr hab. Tomasz P. Kurowski Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

Rzepak ozimy jest rośliną o ogromnym znaczeniu dla polskiego rolnictwa. Mówi się, że w gospodarstwach wielkoobszarowych jest „przerywnikiem” dla uprawy pszenicy ozimej lub innych zbóż po sobie. Aktualnie zajmuje powierzchnię ponad 850 tys. ha i stanowi znakomity przedplon dla pszenicy ozimej, która dominuje wśród roślin uprawianych w naszym kraju. Uprawa rzepaku wymaga jednak sporej wiedzy, ponieważ w celu uzyskania satysfakcjonujących plonów potrzebuje on dobrego przygotowania gleby, terminowego siewu, intensywnego nawożenia oraz pełnej ochrony. Jesień to bardzo ważny okres w rozwoju rzepaku ozimego. Istotnie na jego rozwój i plonowanie wpływa termin siewu. Różni się on w poszczególnych rejonach, jednak dla większości z nich zawiera się w przedziale między 15 a 25 sierpnia. Optymalny termin siewu jest warunkiem dobrego wejścia roślin rzepaku w okres zimowania, ale ma też duży wpływ na zdrowotność rzepaku w okresie jesiennym. Nasilenie występowania sprawców chorób wiąże się również z innymi czynnikami, do których można zaliczyć: ilość oraz jakość resztek pożniwnych pozostawionych przez roślinę poprzedzającą, sposób uprawy gleby oraz dobór odmian o wysokiej odporności na patogeny. Bardzo ważną rolę w występowaniu i rozwoju chorób rzepaku odgrywają również warunki pogodowe w trakcie wegetacji jesiennej, a zwłaszcza rozkład opadów i temperatur. Na podstawie przeprowadzonych badań wiadomo, że porażenie roślin przez patogeny jesienią ujemnie wpływa na ich zimotrwałość.

Zgorzel siewek Najważniejszą chorobą, atakującą młode rośliny rzepaku, jest zgorzel siewek. Powoduje ją wiele patogenów, ale najczęściej: Rhizoctonia solani, Pythium debaryanum i grzyby rodzaju Fusarium. Infekcji ulegają kiełkujące nasiona oraz pierwsze liście. Typowym objawem zgorzeli siewek są ciemne plamy na podziemnej części siewki. Szyjka korzeniowa młodych roślin czernieje i przewęża się. Zaatakowane siewki więdną i zamierają. Porażenie pochodzi z gleby lub z niezaprawionych nasion. Choroba występuje na polu placowo. Jest bardzo niebezpieczna, zwłaszcza gdy opanuje rzepak tuż po wschodach. Silne porażenie powoduje więdnięcie, a następnie zamieranie roślin. Występowaniu sprawców zgorzeli siewek sprzyja nadmierna i przedłużająca się wilgotność gleby, zbyt gęsty i głęboki siew, zaskorupiona gleba, a także brak zbilansowanego nawożenia. Najskuteczniejszym i zarazem najtańszym sposobem zapobiegania tej chorobie jest przedsiewne zaprawianie nasion.

EKSPERT RADZI Zapobieganie chorobom rzepaku należy rozpocząć już przed siewem poprzez wybór odpowiedniej odmiany. Na rynku dostępnych jest wiele odmian tej rośliny, wykazujących wysoką odporność na porażenie przez poszczególne patogeny. W artykule nie podano jednak przykładowych odmian, ponieważ postęp genetyczny przy hodowli nowych odmian jest tak duży, że nie należy „przyzwyczajać się” do tradycyjnie uprawianych, a stosunkowo często decydować się na nowsze, lepiej plonujące odmiany. Również ochronę chemiczną rzepaku rozpoczynamy przed siewem, stosując zaprawiony przez producenta materiał siewny. Zaprawianie nasion zabezpiecza rośliny przed atakiem ze strony grzybów i organizmów grzybopodobnych przez okres kilku tygodni, okres bardzo trudny w życiu roślin, obejmujący kiełkowanie i fazę siewki.

28

Znaczenie jesiennej ochrony rzepaku przed chorobami


Oprócz zgorzeli siewek, jesienią na roślinach zaob-

Ryzyko infekcji zwiększają liczne uszkodzenia mecha-

serwować można objawy porażenia przez sprawców

niczne, bądź spowodowane przez owady i duże za-

takich chorób jak: sucha zgnilizna kapustnych, czerń

gęszczenie roślin. Stopień porażenia zależy od podat-

krzyżowych, szara pleśń, mączniak rzekomy, cylindro-

ności odmiany rzepaku. Rozwój patogenów odbywa się

sporioza oraz kiła kapusty.

w zakresie temperatur od 5 do 25ºC, a sprzyja im deszczowa pogoda. Próg szkodliwości, wskazujący na potrzebę wykonania zabiegu, to 10-20% roślin z objawami

Sucha zgnilizna kapustnych (Leptosphaeria maculans, L. biglobosa)

chorobowymi. Źródłem infekcji są resztki pożniwne

Jest jedną z najgroźniejszych chorób grzybowych rzepaku, występującą na terenie całego kraju. Grzyby powodujące tę chorobę mogą atakować rzepak w ciągu

i materiał siewny. Przeżywalność obydwu patogenów w glebie ocenia się na 7 lat.

całego okresu wegetacyjnego. Pierwsze objawy poja-

Cylindrosporioza

wiają się na szyjkach korzeniowych w postaci począt-

Powodowana jest przez grzyb Pyrenopeziza brassi-

kowo brunatnych, płaskich, a następnie zagłębiających

cae, chociaż częściej można obserwować jego stadium

się plam. Obejmują one coraz głębsze warstwy tkanek,

konidialne Cylindrosporium concentricum. W Polsce

które stopniowo zasychają i murszeją.

występuje coraz częściej na wielu gatunkach roślin należących do rodziny kapustowatych, w tym na niektórych odmianach rzepaku ozimego. Już jesienią po obu stronach liści powstają małe, białe, okrągłe plamki, które później stają się nieregularne i jasnobrązowe. Na porażonych liściach kutikula pęka i odsłania kosmkowate skupienia białego nalotu, które tworzą koncentryczne pierścienie. Są to skupiska zarodników stadium konidialnego grzyba, tzw. acerwulusy. Skupienia nalotu mogą osiągać średnicę 1 cm. Porażone liście deformują się, żółkną, więdną i przedwcześnie zamierają. Wysoka wilgotność powietrza i temperatury od 10 do 15°C powodują, że choroba może rozwijać się epidemicznie. Sprzyja jej również wilgotna jesień i wiosna, uszkodzenie i osłabienie roślin oraz zwiększony udział roślin kapustowatych w zmianowaniu. Do zakażenia dochodzi w okresie jesiennym, natomiast najbardziej charaktery-

sucha zgnilizna kapustnych

styczne objawy widoczne są dopiero wiosną. Po mroźnej i suchej zimie objawy cylindrosporiozy praktycznie nie występują.

Znaczenie jesiennej ochrony rzepaku przed chorobami

29


Szara pleśń (Botrytis cinerea)

Kiła kapusty

Jest chorobą powszechną, występującą na wielu gatunkach roślin. Grzyb może atakować wszystkie organy nadziemne roślin w ciągu całego okresu wegetacyjnego. Objawy na liściach, łodygach, pąkach i łuszczynach to szarobrązowy nalot grzybni. Porażone części rośliny gniją, a w przypadku zaatakowania siewek lub młodych roślin może dojść do ich całkowitego zamierania. Dla rozwoju choroby zasadnicze znaczenie mają okresy zimnej i mokrej pogody oraz wszelkie uszkodzenia, np.: mechaniczne, spowodowane przez inne czynniki chorobotwórcze, owady oraz miejsca przemrożone. Optymalna temperatura rozwoju grzyba wynosi 20ºC, natomiast do masowego gnicia dochodzi nawet w temperaturze 0ºC. Źródłem infekcji są porażone resztki pożniwne różnych gatunków roślin, wcześniej uprawianych na tym polu. Zarodniki przenoszą się przez wiatr i wodę. Próg szkodliwości, wskazujący na potrzebę wykonania zabiegu chemicznego to 10-30% roślin z objawami chorobowymi.

Powodowana jest przez pierwotniaka o nazwie Plasmodiophora brassicae. Jest to choroba płodozmianowa, a problem z nią polega głównie na braku skutecznych środków chemicznych do jej zwalczania. Kiła na polu występuje placowo. Jeszcze jesienią na liściach rzepaku można obserwować fioletowe przebarwienia, świadczące o niedoborze fosforu. Jest to jednak niedobór pozorny, spowodowany uszkodzeniem systemu korzeniowego. Na korzeniach tworzą się początkowo jasne i twarde, a następnie brunatniejące i rozpadające się narośle z zarodnikami przetrwalnikowymi. Zarodniki przetrwalnikowe mogą przeżyć w glebie nawet 7-10 lat i dlatego źródłem infekcji jest gleba z zimującymi zarodnikami przetrwalnikowymi. Rośliny porażone przez tego patogena gorzej zimują i stosunkowo często wypadają. W związku z tym do strat spowodowanych niekorzystnymi warunkami zimowania mogą dołączyć się również te, które powoduje kiła kapusty. Po wystąpieniu choroby na danym polu należy uprawiać tam tylko odmiany odporne, a także zastosować kilkuletnią przerwę w uprawie roślin kapustowatych oraz zwalczać chwasty z rodziny kapustowatych, spełniające rolę roślin żywicielskich. Efekt ograniczenia kiły kapusty daje także zastosowanie tiofanatu metylu (Topsin® M 500 SC) do pierwszego zabiegu w fazie 4-6 liści rzepaku. W trakcie trwania sezonu wegetacyjnego ważną metodą ochrony rzepaku jest stosowanie fungicydów w formie oprysków. Zarejestrowane w Polsce fungicydy mają szeroki zakres działania ograniczający nasilenie większości występujących chorób.

szara pleśń

Mączniak rzekomy roślin kapustnych Powodowany jest przez organizm grzybopodobny Hyaloperonospora parasitica. Pierwsze objawy chorobowe występują na siewkach w fazie liścieni. Na górnej stronie liścieni i liści powstają żółte, a następnie szarobrunatne, nieregularne, częściowo ograniczone nerwami plamy z szarym lub białym nalotem na dolnej stronie blaszki liściowej. Rozwojowi infekcji sprzyja stosunkowo niska temperatura i wysoka wilgotność powietrza. W czasie słonecznej pogody szarobiały nalot zanika, a pojawia się ponownie przy wysokiej wilgotności powietrza. Znaczenie tej choroby wzrasta przy nadmiernej gęstości i wczesnym terminie siewu. Silnie porażone siewki mogą zamierać.

30

Znaczenie jesiennej ochrony rzepaku przed chorobami


kiła kapusty

Do chemicznego zwalczania najgroźniejszych chorób rzepaku w okresie wegetacji stosuje się szereg fungicydów opartych przede wszystkim na triazolach (tebukonazol, protiokonazol, metkonazol, difenokonazol, paklobutrazol), a w mniejszym stopniu na strobilurynach (azoksystrobina, dimoksystrobina) oraz na prochlorazie, boskalidzie i flutriafolu. Pierwszy zabieg regulacyjno-fungicydowy, w miarę konieczności, można przeprowadzać jesienią od fazy 4 liści do fazy rozety, zwracając uwagę na panującą temperaturę. Zastosowanie wybranych preparatów o działaniu regulacyjnym (np. Toprex® 375 SC, Caryx® 240 SL, Orius® 250 EW, Tilmor® 240 EC) jest korzystne, ponieważ ma na celu zabezpieczenie rzepaku przed infekcjami oraz skrócenie części nadziemnej. Gwarantuje to roślinie dalszy prawidłowy rozwój i pomaga jej przygotować się do spoczynku zimowego. Efekt regulacyjny ma wpływ na niższe osadzenie pąka wierzchołkowego, zwiększenie średnicy szyjki korzeniowej oraz wytworzenie mocnej rozety liściowej. Zbyt wyrośnięty przed zimą rzepak skutkuje znacznym wyniesieniem pąka wierzchołkowego nad powierzchnię gleby, co zmniejsza odporność rzepaku na niskie temperatury. Zabieg fungicydowy można łączyć ze zwalczaniem szkodników lub dolistnym nawożeniem mikroelementami.

EKSPERT RADZI Najczęstszą praktyką w ochronie rzepaku ozimego jest stosowanie trzech zabiegów fungicydowych w okresie wegetacji: jesienią w fazie 4-6 liści rzepaku, wiosną w fazie zwartego pąka oraz w fazie zawiązywania łuszczyn. Zabieg wykonany jesienią pozwala zabezpieczyć rośliny przed atakiem patogenów w roku wysiewu. Jeżeli objawy chorób zostały zaobserwowane późną jesienią, zabieg opryskiwania można przesunąć na wczesną wiosnę, po ruszeniu wegetacji.

Ten i inne artykuły naszych Ekspertów znajdziesz na

www.ampol-merol.pl/akademia.html

Znaczenie jesiennej ochrony rzepaku przed chorobami

31


Zwalczanie chwastów w rzepaku ozimym w okresie jesiennym Prof. dr hab. Kazimierz Adamczewski Instytut Ochrony Roślin, Państwowy Instytut Badawczy w Poznaniu Uzyskanie wysokiego plonu rzepaku ozimego uzależnione jest od starannej i prawidłowej agrotechniki oraz intensywnej ochrony przed agrofagami. Ważną grupą agrofagów są chwasty,które już wcześnie po wschodach stanowią zagrożenie dla roślin rzepaku ozimego. Rzepak ozimy jest szczególnie narażony na silną konkurencję chwastów już w początkowym okresie rozwoju, tj. w okresie jesiennym. Eliminacja chwastów z plantacji na początku wegetacji jest gwarantem uzyskania wysokich plonów. Zaniechanie ochrony przed chwastami powoduje straty w plonie, które przy średnim zachwaszczeniu wynoszą od 5, nawet do 25%. Zdarza się czasami, że wartość uzyskanego plonu nie pokrywa kosztów uprawy. Szacuje się, że około 50% plantacji rzepaku ozimego w Polsce jest zachwaszczona w stopniu dużym lub bardzo dużym, na których pokrycie gleby przez chwasty wynosi 50-60%.

Asortyment herbicydów przeznaczonych do zwalczania chwastów w rzepaku ozimym jest stosunkowo bogaty. W tabeli 1 podano najczęściej stosowane herbicydy do zwalczania chwastów dwuliściennych. Tabela 1. Niektóre herbicydy przeznaczone do jesiennego odchwaszczania plantacji rzepaku ozimego Dawka (kg/ha)

Termin zabiegu

Reactor 480 EC

0,2-0,25

do 3 dni po zasiewie, nie stosować na glebach lekkich

Colzor Trio® 405 EC Rego® 500 SC Reactor 360 CS Sultan Top® 405 EC

2,5-4 2-3 0,2-0,25 1,75-2

do 3 dni po zasiewie

Rego® 500 SC Navigator 360 SL Sultan Top® 500 EC

2 0,3 1,75-2

w fazie co najmniej 1 pary liści rzepaku

Rego® 500 SC + Navigator 360 SL Lontrel 300 SL

1-1,25 + 0,3 0,3-0,4

w fazie 3-4 liści rzepaku

Herbicydy

Na plantacji zachwaszczonej w okresie jesiennym, rośliny rzepaku wydłużają pędy i szyjkę korzeniową, a stożek wzrostu wznosi się nad powierzchnię gleby. Taki rzepak ozimy jest bardziej podatny na wymarzanie, co może mieć miejsce w okresie bezśnieżnej i mroźnej zimy.

Rzepak ozimy uprawia się najczęściej w stanowisku po zbożach. Dlatego już w okresie jesiennym należy się spodziewać występowania samosiewów zbóż. Nieprawidłowy pokrój rośliny

32

Prawidłowy pokrój rośliny

W tabeli 2 podano wybrane zarejestrowane graminicydy do stosowania w rzepaku ozimym.

Zwalczanie chwastów w rzepaku ozimym w okresie jesiennym


Tabela 2. Graminicydy przeznaczone do nalistnego zwalczania chwastów jednoliściennych w rzepaku ozimym Herbicydy

Substancja czynna

Samosiewy zbóż

Inne trawy jednoroczne

Perz właściwy

Agil 100 EC

propachizafop

0,5-0,8

0,75-1

1,25-1,5

Fusilade® Forte 150 WC

fluazylofop-P-butylowy

0,5-0,75

0,75-1

2-2,5

Targa® Super 05 EC

chizalofop-etylowy

0,75-1

1-1,5

2-3

Preparaty do zwalczania chwastów dwuliściennych: Sultan Top® 500 SC zawiera dwie substancje aktywne, tj. 375 g metazachloru i 125 g chinomeraku w 1 litrze. Herbicyd ten w dawce 1,75-2 l/ha można stosować doglebowo po zasiewie przed wschodami rzepaku ozimego lub nalistnie we wczesnych fazach rozwojowych rzepaku, w fazie BBCH 10-14. Preparat zwalcza wiele gatunków chwastów dwuliściennych.

Navigator 360 SL jest herbicydem o działaniu doglebowym i nalistnym, składa się z trzech substancji aktywnych (240 g chlopyralidu + 80 g pikloranu + 40 g aminopyralidu), które pobierane są przez liścienie i liście kiełkujących chwastów. Zabieg w dawce 0,3 l/ha wykonuje się w fazie 3-4 liści rzepaku ozimego.

Reactor 480 EC zawiera 480 g w 1 litrze chlomazonu, który do rośliny przenika przez korzenie i pędy kiełkujących roślin. Po wniknięciu do rośliny zahamowany jest wzrost i zamieranie roślin. Reactor jest dobrym

komponentem do łącznego stosowania z innymi środkami stosowanymi doglebowo np. metazachlorem, szczególnie dla zwiększenia efektów chwastobójczego działania na: fiołka polnego, jasnoty, przytulię czepną i tasznika pospolitego. Substancja czynna metazachlor - zawarta np. w preparacie Rego® 500 SC (500 g w 1 l) wnika do rośliny przez korzenie kiełkujących chwastów oraz przez hypokotyl (łodyżkę podliścieniową), zwalcza głównie chwasty dwuliścienne. Przy zabiegach doglebowych metazachlor może być stosowany łącznie ze środkami zawierającymi chlomazon, np. Reactor 480 EC, co poszerza zakres zwalczanych gatunków chwastów. Herbicyd ten można także stosować nalistnie w fazie co najmniej jednej pary liści roślin rzepaku ozimego.

EKSPERT RADZI Zwalczanie chwastów w rzepaku ozimym w okresie jesiennym należy przyjąć jako zabieg podstawowy. Eliminując już na początku wegetacji konkurencję chwastów, przyczyniamy się tym samym także do lepszego przezimowania plantacji.

Ten i inne artykuły naszych Ekspertów znajdziesz na

www.ampol-merol.pl/akademia.html

Zwalczanie chwastów w rzepaku ozimym w okresie jesiennym

33


Grzegorz Osiński Dyrektor ds. Rozwoju Rynku, CALDENA®

Pewność w przygotowaniu rzepaku do zimy jest równoważna z doborem odpowiednich dla roślin w tej fazie wzrostu nawozów mikroelementowych. Istnieją trzy najistotniejsze elementy, na których należy oprzeć prowadzenie plantacji rzepaku jesienią: Ukształtowanie mocnej i prawidłowo rozwiniętej rozety liściowej.

Osiągnięcie idealnie zdrowego i mocnego sytemu korzeniowego.

W informacjach prezentowanych na łamach tegorocznego katalogu pokażemy, jak w łatwy sposób realizować te trzy cele poprzez stosowanie nawozów dolistnych Agravita®. Wielokierunkowe działanie w wyżej wymienionych aspektach prowadzenia upraw, pozwala w pełni przygotować rośliny do spoczynku zimowego. Schematy zabiegów nawożenia dolistnego na bazie nowoczesnych produktów marki Agravita® odpowiadają tym założeniom. Znajdziemy w nich bowiem nawozy o działaniu uniwersalnym, po pierwsze dostarczające składniki NPK, jak również równoważące potrzeby pokarmowe roślin pod względem

Nagromadzenie maksymalnie dużej ilości materiałów zapasowych w szyjce korzeniowej.

najważniejszych w tej fazie wzrostu mikroelementów tj.: bor, mangan, molibden oraz wpływające na kondycję i procesy fizjologiczne roślin. Natomiast odpowiednia kompozycja składu i dawek przy układaniu poszczególnych zabiegów jest przygotowywana na podstawie wielu doświadczeń polowych. Uwzględnia ona cenne, praktyczne uwagi ze strony samych rolników. Przedstawiamy rozwiązania oparte o najnowsze technologie, które charakteryzują nawozy dolistne marki Agravita®, doskonale wpisujące się w cykl jesiennych zabiegów.

SZEROKA GAMA PRODUKTÓW AGRAVITA® Nawóz startowy Agravita® Agravita® Starter

Aktiv Agravita® Aktiv 48 Agravita® Aktiv 70

Nawozy NPK Agravita® Complete FAST Agravita® Fosforowa FAST Agravita® Premium FAST Agravita® Potasowa FAST

Nawóz wapniowy Agravita® Ca FAST

Siarczan Magnezu Agravita® Siarczan Magnezu Siedmiowodny

Wieloskładnikowe nawozy mikroelementowe Agravita® B FAST Agravita® Cu FAST Agravita® Fe FAST Agravita® Mikro FAST Agravita® Mn FAST Agravita® Zn FAST

Protect Agravita® Galaxy

Adiuwanty Agravita® Aktivator Agravita® Pro Agravita® Korektor


Wymiar sukcesu w nawożeniu – nowoczesne produkty Agravita® AGRAVITA® STARTER – NAWOŻENIE MIKROGRANULATEM O BARDZO BOGATYM SKŁADZIE

Agravita® Starter NPK 13-32-5 + magnez, siarka, cynk

Nawóz startowy z dodatkiem ROOT BOOSTER w postaci mikrogranulatu do aplikatorów siewnikowych.

Wielkość uwstecznionego fosforu

Etap wschodów rzepaku często z uwagi na stan przygotowania pola oraz obfitość opadów może zadecydować o powodzeniu całej uprawy. Bezpośrednie dostarczenie młodym roślinom łatwo rozpuszczalnych, a tym samym szybko przyswajalnych składników pokarmowych z nawozu Agravita® Starter, zwiększa szansę na utrzymanie ich równomiernej obsady na każdym polu, niezależnie od warunków, z jakimi będą musiały się zmagać w najtrudniejszym dla nich momencie wzrostu. Trzeba mieć świadomość, że niska temperatura gleby zdecydowanie ogranicza pobieranie fosforu. Przy spadku temperatury poniżej 13°C przyswajanie fosforu zmniejsza się o ponad 70%. Ponadto dostępność tego pierwiastka znacząco maleje zarówno na glebach kwaśnych, jak i zasadowych, co przedstawia poniższy wykres.

7 x tak dla Agravita® Starter w uprawie rzepaku 1 Pobudza kiełkowanie i wyrównuje wschody rzepaku

2 Stymuluje wzrost systemu korzeniowego siewek 3 Gwarantuje dostępność dla roślin fosforu niezależnie od temperatury i pH gleby

4 Przyspiesza początkowy wzrost rzepaku 5 Łagodzi skutki opóźnionych siewów 6 Zwiększa odporność na warunki stresowe, m.in. niskie temperatury, suszę

7 Poprawia wigor i kondycję kukurydzy ROOT BOOSTER to innowacyjna technologia zapewniająca wielokrotnie wyższą efektywność fosforu niezależnie od pH gleby. Dzięki temu rośliny od początkowych faz wzrostu lepiej się ukorzeniają i uzyskują większe przyrosty liści.

bardzo wysoki wysoki

średni

ROOT BOOSTER działa wielokierunkowo: niski

pH3

pH4

pH5

pH6

gleba kwaśna fosfor uwsteczniony przez żelazo fosfor uwsteczniony przez glin fosfor uwsteczniony przez wapń

pH7

pH8 gleba zasadowa

pH9

przeciwdziała uwstecznianiu fosforu z Agravita® Starter zapobiega uwstecznianiu fosforu glebowego uwalnia fosfor uwsteczniony w glebie działa niezależnie od pH gleby (gleby kwaśne i zasadowe)


AGRAVITA® AKTIV 48 – ANTIDOTUM NA NIERÓWNOMIERNY WZROST RZEPAKU Agravita® Aktiv 48 NPK 8-20-20 + bor, miedź*, żelazo*, mangan*, cynk* *mikroelementy schelatowane

Uniwersalność tego nawozu polega na samej wszechstronności jego zastosowania oraz stymulującym działaniu, jakie wywołuje w roślinie. Może więc być zastosowany prewencyjnie przed wystąpieniem stresu, zadziała wtedy jakby osłonowo. Pomoże roślinom znieść niekorzystne warunki siedliskowe i atmosferyczne oraz zadziała vinterwencyjnie wtedy, kiedy obserwujemy już niekorzystne rezultaty działania herbicydów albo skutki szoku termicznego. Nawóz ten przeznaczony jest również dla optymalnie wrastających i rozwijających się roślin, wtedy wzmaga ich tempo wzrostu oraz wyraźnie poprawia rozrost części wegetatywnych.

Zalety stosowania przeciwdziała wystąpieniu lub niweluje skutki stresu u roślin wywołanego pogorszeniem warunków atmosferycznych wpływa na tempo procesów fizjologicznych i sprzyja intensywności fotosyntezy (bujniejszy rozwój części wegetatywnych roślin) pomaga w regeneracji rzepaku, który ucierpiał po niewłaściwie wykonanym oprysku, albo którego blaszki liściowe zostały uszkodzone żerowaniem szkodników intensyfikuje naturalne procesy odkażania roślin po zbyt dużych dawkach herbicydów utrzymuje prawidłowy pokrój roślin, wzmacnia witalność roślin, które w krótszym czasie mogą osiągnąć wymagane rozmiary, jest to istotny atut podczas krótkiej i zimnej jesieni

Efekt Agravita® Aktiv 48 – w fazie drugiej pary liści – pole właściwe (po prawej) w porównaniu z częścią pola nie opryskiwanego (po lewej stronie zdjęcia).

AGRAVITA® AMINO – AKTYWNIE HARTUJE I ZWIĘKSZA ZIMOTRWAŁOŚĆ ROŚLIN Agravita® Amino Rzepak NPK 2,5-10,8-12,7 + miedź*, mangan*, cynk* + najwyższej jakości L-aminokwasy oraz wyciągi z alg *mikroelementy schelatowane

Nawóz dedykowany dla rzepaku Dawka: 1,5-2 l/ha Termin stosowania: Jesienią w fazie 6-10 liści. Wiosną od momentu ruszenia wegetacji do końca fazy zielonego pąka.

Zalety stosowania dzięki nośnikom z aminokwasów dobrze odżywia rośliny i zwiększa ilość cukrów magazynowanych w szyjce korzeniowej

zawiera składniki budulcowe, które rozwijają palowy system korzeniowy, w przypadku rzepaku jesienią jest to cel nr 1

posiada również działanie stymulujące, zwiększa odporność na stresy środowiskowe

zalecane jest łączne stosowanie z nawozem fosforowym Agravita® Fosforowa FAST w dawce 2-3 kg, co skutecznie zmniejsza wrażliwość na niedobory fosforu w niskich temperaturach

zwiększa stężenie soku komórkowego, co w konsekwencji zmienia punkt zamarzania cieczy i tym samym aktywnie hartuje


Założenia prawidłowej agrotechniki prowadzenia plantacji rzepaku są zgodne i zakładają, że należy przeprowadzić minimum jeden zabieg nawożenia dolistnego jesienią, gdyż niedobory mikro i makroskładników zakłócają prawidłowy rozwój roślin, a także zmniejszają ich zimotrwałość. W warunkach ograniczonego dostępu składników, tj.: niestosowania nawozów naturalnych w postaci obornika i gnojowicy, złych stosunków powietrzno-wodnych, zniszczonej struktury gleby, nieregularnego odczynu i suszy, należy prewencyjnie przeciwdziałać wystąpieniu symptomów niedoborów pierwiastków.

Rozwiązaniem jest zbilansowane nawożenie – według opracowanych schematów na bazie nawozów Agravita®. Przypominamy kilka klasycznych przykładów, w których często plantatorzy rzepaku występują o poradę w związku ze złym stanem plantacji. Wyprzedzając taką sytuację i chcąc bardziej zapobiegać niż leczyć, przedstawiamy gotowe podpowiedzi zależnie od problemu, z którym będziemy mogli się zetknąć na swoim polu.

PROGRAM NAWOŻENIA AGRAVITA® Agravita® Bor 15% Nawóz dolistny o formulacji płynnej B – 15% B – 150 g/l

Agravita® Aktiv 48 0,5 kg/ha

Agravita® Amino Rzepak 1 l/ha

Agravita® Complete FAST 2 l/ha

Agravita® Bor 15% 1 l/ha

Agravita® Siarczan Mg 5 kg/ha

Nawóz na bazie boru etanoloaminowego Typ nawozu: E.1.1.d WŁAŚCIWOŚCI FIZYKOCHEMICZNE Postać: lekko żółty płyn Gęstość: 1370 g/l pH: 7,4-8,4 Temperatura krystalizacji: < -5°C

Suche nasiona

Kiedy stosować Opis problemu: Nieprawidłowa struktura gleby, zaskorupienie i brak opadów po siewie. Założenia: Utrzymanie maksymalnie dużej obsady i pobudzenie do wzrostu młodych siewek, aby uzyskać w miarę równomierną obsadę. Rozwiązania: Zastosowanie pakietu nawozów Agravita® według podanego schematu.

Liście całkowicie rozwinięte

Faza 2-3 liści

Faza 4-6 liści

Faza 9 liści lub więcej


ANTIDOTUM NA OSŁABIENIE SIŁY WZROSTU WYWOŁANE BRAKIEM OPADÓW W DŁUGIM OKRESIE

Program nawożenia Agravita® Agravita® Aktiv 48 0,5 kg/ha

Agravita® Complete NPK 20-20-20 + bor, miedź*, żelazo*, mangan*, cynk*

*mikroelementy schelatowane dostarcza roślinom azot w trzech formach optymalizuje wzrost rzepaku wpływa na prawidłowe formowanie zawiązków plonotwórczych poprawia kondycję i wigor roślin wspomaga przebieg procesu hartowania rzepaku zwiększa odporność na niekorzystne warunki dla wzrostu

Agravita® Aktiv 48 0,5 kg/ha

Agravita® B FAST 1 kg/ha

Agravita® B FAST 1 kg/ha

Agravita® Complete FAST 2 kg/ha

Agravita® Siarczan Mg 10 kg/ha

Agravita® Amino Rzepak 1,5 l/ha Agravita® Siarczan Mg 10 kg/ha

Suche nasiona

Liście całkowicie rozwinięte

Faza 2-3 liści

Faza 4-6 liści

Faza 9 liści lub więcej

Kiedy stosować Opis problemu: Zatrzymanie wzrostu i rozwoju roślin przez dłuższy czas na skutek suszy uniemożliwiającej pobranie składników z gleby. Założenia: wzmocnienie systemu korzeniowego – aby rośliny były w stanie czerpać składniki i wodę z głębszych warstw gleby maksymalnie odżywienie plantacji przez liście – nawożenie zbilansowane zastosowanie biostymulacji celem wyrównania plantacji

ANTIDOTUM NA OPÓŹNIONY TERMIN SIEWU – WZMOCNIENIE KONDYCJI W CELU MAKSYMALNEGO ROZBUDOWANIA SYSTEMU KORZENIOWEGO I ROZETY LIŚCIOWEJ Program nawożenia Agravita® Agravita® Zn Zn – 15% + wysoka koncentracja N – 5%, MgO – 6,5%, B – 2%

Agravita® Aktiv 48 0,5 kg/ha

Agravita® Complete FAST 2 kg/ha

Agravita® Bor 15% 1,5 l/ha

Agravita® Zn FAST 0,5 kg/ha

Agravita® Siarczan Mg 10 kg/ha

Agravita® Bor 15% 1,5 l/ha Agravita® Siarczan Mg 10 kg/ha

regulacja wzrostu i rozwoju (zwiększa syntezę auksyn) poprawa przyswajalności azotu zwiększenie odporności na chłody i suszę przedłużenie aktywności fotosyntetycznej liści – większe nagromadzenie substancji zapasowych w szyjce korzeniowej

Suche nasiona

Liście całkowicie rozwinięte

Kiedy stosować Opis problemu: Rośliny pozostające w fazie 3–4 liści o bardzo cienkich korzonkach na krótko przed zakończeniem wegetacji jesiennej. Założenia: wzmocnienie roślin, uzyskanie dodatkowej pary liści dołożenie starań o silniejszy system korzeniowy z grubszą szyjką korzeniową

Faza 2-3 liści

Faza 4-6 liści

Faza 9 liści lub więcej


PRAWIDŁOWY ROZWÓJ ROŚLIN – PRZYGOTOWANIE DO SPOCZYNKU ZIMOWEGO

Program nawożenia Agravita® Agravita® Aktiv 48 0,5 kg/ha

Programy jesiennego nawożenia rzepaku należy modyfikować w zależności od lokalnych warunków atmosferycznych, glebowych oraz stanu uprawy. Zabiegi opryskowe należy wykonać zgodnie z zasadami dobrej praktyki rolniczej.

Agravita® Amino Rzepak 1,5-2 l/ha

Agravita® Fosforowa 3-4 kg/ha

Agravita® B FAST 1,5 kg/ha Agravita® Mn FAST 0,5 kg/ha

Agravita® Molibden 39,5% 2 kg/ha

Agravita® Siarczan Mg 10 kg/ha Agravita® Pro stężenie 0,3%

Suche nasiona

Liście całkowicie rozwinięte

Faza 3-4 liścii

Faza 4-6 liści

Faza 9 liści lub więcej

Kiedy stosować Opis problemu: Rośliny silnie konkurujące o światło i substancje pokarmowe mają wydłużoną szyjkę korzeniową, są mocno uwodnione z jasnymi przebawieniami. Czasami widoczne są u nich niedobory magnezu. Założenia: maksymalne nagromadzenie substancji zapasowych w szyjce korzeniowej w celu pogrubienia tej części roślin przeciwdziałanie pustym przestrzeniom w korzeniach zahartowanie roślin, zagęszczenie soków komórkowych

AGRAVITA® SIARCZAN MAGNEZU – JESIENNY ZAPAS MAGNEZU, WYŻSZA ZAWARTOŚĆ CHLOROFILU WIOSNĄ Agravita® Siarczan Magnezu Siedmiowodny MgO – 16%, SO3 – 32% Najwyższa jakość Całkowita rozpuszczalność

Zalety stosowania

Deficyt magnezu w roślinach

zwiększenie wydajności fotosyntezy regulowanie transportu asymilatów i ich przemian usprawnienie funkcjonowania systemu korzeniowego zwiększenie efektywności azotu poprawa zdrowotności roślin – chroni przed szkodnikami i chorobami poprawa wielkości i jakości plonu

Ok. 50% polskich gleb jest ubogich w magnez. Niedobór magnezu w roślinach potęgują występujące w wielu regionach kraju susze. Zmniejszające uwalnianie magnezu do roztworu glebowego obniża jego dostępność. Dodatkowo magnez jest trudno dostępny dla roślin zarówno przy niskim, jak i zbyt wysokim pH gleby oraz na glebach piaszczystych. Przy wartościach odczynu poniżej 5,0 drastycznie rosną straty magnezu spowodowane wymywaniem, a zwiększona dostępność jonu glinu pogarsza jego pobieranie.

Infolinia CALDENA® +48 692 00 00 13 CALDENA Sp. z o.o. Sp. k.

ul. Ks. Skorupki 5 00-546 Warszawa

T: + 48 22 718 30 70 E: info@caldena.com

pon.-pt. 8:00-16:00

www.caldena.com


Jak opakować plony? Zrób sobie prezent najwyższej jakości

Z nami zyskujesz maksymalne parametry masz gwarancję wytrzymałości i odporności zabezpieczasz plony przed promieniami UV, używając naszych folii do sianokiszonki

uzyskasz warunki beztlenowe ochronę przed czynnikami atmosferycznymi właściwą temperaturę dla procesu zakiszania dzięki naszej folii do kiszonki

najlepsze wartości odżywcze paszy zabezpieczenie przed wilgocią dzięki naszym siatkom owijającym

prametry wytrzymałości i najwyższej jakości przy użyciu naszych sznurków

FOLIE DO SIANOKISZONEK Ampol-Merol, Ampolfarm: 500 mm x 1800 m 750 mm x 1500 m John Deere XtraFilm: 500 mm x 1800 m 750 mm x 1500 m

SIATKA OWIJAJĄCA John Deere XtraNet 4200 m John Deere XtraNet 3600 m John Deere CoverEdge XL 3300 m John Deere CoverEdge 3800 m John Deere 2000 m John Deere 3000 m

SZNUREK John Deere XtraTwine

Więcej o produktach na stronie www.ampol-merol.pl


ZWIĘKSZA SKUTECZNOŚĆ HERBICYDU NOWOCZESNY ADIUWANT DOGLEBOWY poprawia skuteczność chwastobójczą herbicydów, zwięszając koncentrację herbicydu w wierzchniej warstwie gleby obniża ryzyko fitotoksyczności herbicydów doglebowych zapobiega znoszeniu cieczy opryskowej w trakcie wykonywania zabiegów opryskiwania obniża napięcie powierzchniowe i kąt przylegania cieczy opryskowej umożliwia obniżenie wydatku cieczy opryskowej (mniejsza ilość wody na hektar)

Stosowanie: kukurydza, rzepak, ziemniak, zboża, rośliny motylkowe grubonasienne (strączkowe), warzywa

Dawka:

0,5 l/ha

Środek stosować zawsze zgodnie z etykietą, instrukcją stosowania zamieszczoną na opakowaniu.

Producent WyłącznyWyłączny dystrybutor: dystrybutor

Więcej o produkcie na stronie www.ampol-merol.pl


Wyłączny dystrybutor:

Więcej o produkcie na stronie www.ampol-merol.pl


Nawรณz XXI wieku

rsm@grupaazoty.com


Nie wszystko kreda, co kredą zwą

Omya Sp. z o.o. Na rynku spotykamy wiele nawozów wapniowych o różnym składzie i właściwościach. Sprzedający prześcigają się w ofertach, a rolnikom coraz trudniej przebrnąć przez gąszcz informacji. Nie od dziś wiadomo, że różnice między nawozami wapniowymi mogą być znaczące, a efekty widoczne często dopiero za kilka lub kilkanaście lat, o ile w ogóle się pokażą. Najbardziej poszukiwane, ze względu na nieinwazyjne działanie, są produkty węglanowe. W obrębie tej grupy spotykamy twarde skały, jak też formy miękkie dające szybki efekt na polu. Do najbardziej miękkich, bo najmłodszych form węglanu wapnia, zdecydowanie należy kreda. Nazwa ta określa zarówno okres, w którym powstało złoże, jak również informuje o strukturze budowy cząsteczek wapnia. Budowa amorficzna, określana często porowatą, jest wyróżnikiem świadczącym o jakości nawozu, szybkości działania, a tym samym i efektów ekonomicznych odkwaszania gleb. Określenie „kreda” stało się synonimem jakości nawozu ze względu na jej wręcz lecznicze działania na glebę. Przypisanie tak wielu pozytywnych cech zaowocowało tym, iż na rynku znalazło się wiele produktów „kredą” nazywanych, niemających wspólnego pochodzenia naturalnego, a na pewno niecharakteryzujących się amorficzną budową cząsteczek. Informacja ta jest o tyle istotna, że budowa porowata daje nieporównywalnie większą powierzchnię styku wapnia z roztworem glebowym, a tym samym przyspieszone działanie w stosunku do silnie zmineralizowanej skały wapiennej. Rolnik, widząc kredy: pastewne, techniczne, rolnicze, jurajskie i inne wymyślone nazwy, nie potrafi ocenić przydatności nawozu do szybkiego, a zarazem bezpiecznego regulowania odczynu gleby. Z pomocą w tej sytuacji przychodzi ustawodawca. Rozporządzenie Ministra Gospodarski z dnia 8 września 2010 r. jednoznacznie pokazuje, które odmiany nawozów wapniowych pochodzą z przerobu skał wapiennych, a które są pochodzenia naturalnego - kopaliny. Producent ma obowiązek podać typ wapna nawozowego i jego odmianę, a tym samym odkryć tajemnicę, z jakiego źródła pochodzi nawóz. Informacja ta musi być umieszczona w sposób czytelny na opakowaniu i w dokumentach.

Budowa amorficzna, porowata cząsteczki kredy odmiany 06a, 07a.

Na podstawie odmiany dowiemy się, czy jest to nawóz z przerobu skał wapiennych (odmiana 04, 05) - twardych, mielonych, nie porowatych, czy tak poszukiwana przez rolników kreda suszona (06a, 07a), określona w ustawie jako „wapno kredowe” - amorficzna, porowata, miękka i najłatwiej rozpuszczalna struktura (kopalina pochodzenia naturalnego). Jak widać, wystarczy przeczytać typ i numer odmiany, by otrzymać istotne z rolniczego punktu widzenia informacje. Podobną odpowiedź daje Rozporządzenie Unii Europejskiej 2003/2003, wg którego kreda jest określona jak następuje: „G. Środki wapnujące, G1. Wapń naturalny, 5a) kreda standardowa lub 5b) kreda rozdrobniona”. Przy okazji warto zwrócić uwagę, czego należy wymagać od dystrybutora lub producenta nawozu, aby być pewnym, że decydujemy sie na zakup dokładnie tego nawozu, na którym nam zależy: • wszelkie możliwe badania i atesty z akredytowanych laboratoriów (np. SChR, IUNG) • badania powinny zawierać zawartość CaO lub CaO + MgO (dolomity) w masie nawozu • oraz wyżej wspomniane: typ i odmianę nawozu na dokumentach i opakowaniach • reaktywność I tu uwaga: kreda w glebie ma reaktywność bliską 100% lub 100% w kwasie cytrynowym. Reaktywność w słabym kwasie cytrynowym odzwierciedla prawdziwą reaktywność nawozu wapniowego w glebie. Jeżeli reaktywność nawozu jest niższa, to znaczy, że będzie on reaktywny na niższym poziomie, a zatem mniej skuteczny.


Nawożenie rzepaku ozimego Korn-Kali® Radosław Pogłodziński K+S Polska Sp. z o.o.

Wymagający rzepak ozimy Przystępując do uprawy rzepaku ozimego, musimy odpowiednio przygotować stanowisko. Jest to roślina bardzo wymagająca, szczególnie względem nawożenia potasem, którego akumulacja przekracza 50 kg*ha-1 / na każdą tonę nasion. Rzepak ozimy wysiewamy bardzo wcześnie, wytwarza znaczną masę w okresie jesiennego wzrostu, dlatego nawożenie koniecznie przeprowadzamy „pod korzeń”. Nawożenie Korn-Kali® w trakcie zabiegów pożniwnych, po roślinach przedplonowych pozwala wprowadzić składniki na kilkanaście centymetrów, wzbogacając warstwę orną aż czteroma składnikami: potas, magnez, siarka oraz sód. Nawożenie przed zabiegami, które głęboko spulchniają glebę, pozwala umieścić składniki tam, gdzie są potrzebne, w glebie. Późniejsze stosowanie nawozów jest uwarunkowane od opadów deszczu, które często w okresie wschodów rzepaku są niewystarczające. Rzepak ozimy to roślina bardzo głęboko korzeniąca się, która wybitnie korzysta z zasobności stanowiska, dlatego przesuwając nawożenie do terminu przedsiewnego, zyskujemy możliwość wzbogacenia gleby. Ponadto, trwająca niemal rok wegetacja rzepaku ozimego wymaga podejścia kompleksowego względem odżywienia łanu. Spora ilość masy nadziemnej, z jaką rzepak ozimy musi wejść w stan spoczynku zimowego jest nie lada wyzwaniem.

Strategia nawożenia gleb lekkich Często rzepak jest uprawiany na stanowiskach gleb lekkich. W takim przypadku można rozważyć podział dawki Korn-Kali® na przedsiewną i wiosenną. Jednak nawet gleby bardzo lekkie przeznaczone pod uprawę rzepaku ozimego wymagają nawożenia przedsiewnego, stosujemy wówczas 50-75% planowanej dawki potasu, resztę wysiewamy przed wznowieniem wiosennej wegetacji. Gleby lekkie charakteryzują się niższą sorpcją, dlatego uzasadnionym jest dzielenie dawki. Korn-Kali® Szczególnie polecanym pod uprawę rzepaku ozimego jest nawóz Korn-Kali®, w skład którego wchodzi: 40% K2O; 6% MgO; 4% Na 2O; 12,5% SO3. Zestaw czterech składników pokarmowych pozwoli w odpowiedni i zbilansowany sposób odżywić plantację rzepaku. Nawożenie potasem to klucz do uzyskania przez rzepak ozimy maksymalnej zimotrwałości oraz tworzenie masy nadziemnej oraz efektywna gospodarka wodna. Wymagania względem magnezu są wysokie, szczególnie w okresie jesiennym warto zadbać o odżywienie tym właśnie składnikiem, ponieważ wpływa on pozytywnie na rozwój systemu korzeniowego oraz produkcję chlorofilu potrzebnego w procesie fotosyntezy, pamiętajmy że gleby w Polsce charakteryzują się bardzo niską zasobnością właśnie w magnez. Nawożenie siarką zwykle przeprowadzane jest wiosną, wtedy potrzeby rzepaku są największe ze wględu na bardzo intensywny wzrost oraz tworzenie nasion (produkcja tłuszczy i białek – funkcja siarki), idealnym nawozem jest ESTA Kieserit®. Jesienią siarka pozwala w sposób zrównoważony pobierać azot zawarty w glebie, dzięki czemu rzepak w pełni korzysta z zasobów stanowiska. Wykonywanie korekty jesiennego odżywienia azotem niesie za sobą ryzyko rozhartowania roślin, ponieważ często rzepaki cierpią na niedobór azotu na przełomie października oraz listopada. Zastosowanie 15-20 kg S * ha-1 pozwoli w pełni pokryć potrzeby rzepaku w trakcie nawet przedłużającej się jesiennej wegetacji rzepaku ozimego.


MOCNY PAKIET SKŁADNIKÓW 40 % K2O · 6 % MgO 4 % Na2O · 12,5 % SO3 Więcej informacji na stronie www.korn-kali.pl/mocnypakiet K+S Polska sp. z o.o. Spółka należąca do Grupy K+S


Oddziały handlowe Zapraszamy do kontaktu Ampol-Merol Sp. z o.o. ul. Mikołaja z Ryńska 28a 87-200 Wąbrzeźno tel. 56 688 48 00

Polub nas facebook.com/ampolmerol

Kujawsko-Pomorskie

Świętosław

Stańkowo

Wąbrzeźno

Świętosław 41 87-408 Ciechocin tel. 56 683 70 27

Stańkowo 5/6 82-550 Prabuty tel. 55 245 02 19

ul. 1-go Maja 55 87-200 Wąbrzeźno tel. 56 688 48 80

Twarda Góra

Trępnowy

86-170 Nowe n/Wisłą tel. 52 332 88 90

Trępnowy 2a 82-230 Nowy Staw tel. 55 261 08 27

Wielkopolskie

Mazowieckie

Borzykowo

Drobin

Jądrowice 6a 87-880 Brześć Kujawski tel. 54 252 21 04

ul. Wrzesińska 104 62-306 Kołaczkowo tel. 61 437 85 07

ul. Sierpecka 85 09-210 Drobin tel. 664 765 856

Kornatowo

Dominowo

Warmińsko-Mazurskie

Jabłonowo Pomorskie ul. Kościelna 5 87-330 Jabłonowo Pomorskie tel. 662 280 645

Jądrowice

Pniewite 86 86-230 Lisewo tel. 56 676 77 80

Kwieciszewo Kwieciszewo 37 88-321 Kwieciszewo tel. 52 315 83 25

Mełno 86-330 Mełno tel. 56 468 35 37

Radomin Radomin 10 87-404 Radomin tel. 56 682 70 90

Ryńsk ul. Kościelna 5 87-213 Ryńsk tel. 56 688 52 33

Rywałd

ul. Sportowa 10a 63-012 Dominowo tel. 61 285 92 40

Kłoda ul. Kolejowa 7 64-130 Kłoda tel. 696 794 636

Słupca ul. Dworcowa 64 62-400 Słupca tel. 63 277 18 09

Szczytniki Czerniejewskie 62-250 Czerniejewo tel. 61 427 41 37

Pomorskie Pronie

87-220 Radzyń Chełmiński tel. 56 688 68 27

82-450 Stary Dzierzgoń tel. 55 276 91 33

Sadki

Sąborze

ul. Wyrzyska 4 89-110 Sadki tel. 52 304 40 50

68

Sąborze 2b 76-231 Damnica tel. 59 846 50 14

Lidzbark Warmiński ul. Olsztyńska 15f 11-100 Lidzbark Warmiński tel. 608 294 342

Lubawa ul. Kupnera 68 14-260 Lubawa tel. 668 633 782

Zachodniopomorskie Białogard ul. Połczyńska Boczna 1 78-200 Białogard tel. 94 312 62 48

Łęczyca Łęczyca 13a 73-112 Stara Dąbrowa tel. 91 562 82 88 Wierzbnica Wierzbnica 69 74-300 Myślibórz tel. 95 747 01 28


Skup płodów rolnych

Ampol-Merol Sp. z o.o. w kompleksowy sposób dba o swoich Klientów. Zdajemy sobie sprawę z tego, że nie tylko wysoki plon, ale również jego odpowiednie przechowanie jest niezwykle istotne. Wsparcie naszych Klientów od momentu siewu, nawożenia i ochrony roślin, przez zbiór aż po skup daje tak istotne poczucie bezpieczeństwa. Zajmujemy się zaopatrzeniem młynów, mieszalni pasz, olejarni i indywidualnych odbiorców w płody rolne oraz eksportem.

Powierzchnia naszych elewatorów pozwala zgromadzić ponad 80 tys. ton płodów rolnych.

Prowadzimy całoroczny skup: • zbóż konsumpcyjnych i paszowych • pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta • rzepaku • roślin strączkowych • kukurydzy

Nasza działalność zgodna jest z europejskim systemem REDcert oraz GMP+, które są gwarancją wysokiej jakości.

Sprawdź, jakie to proste: • skup zbóż i rzepaku prowadzimy na terenie całego kraju • towar odbieramy od producentów we własnym zakresie • przez cały rok podpisujemy umowy kontraktacyjne i handlowe na odbiory płodów rolnych • terminy i płatności dostosowujemy do indywidualnych potrzeb Klientów

Wąbrzeźno Ampol-Merol Karol Smoleński ul. Kętrzyńskiego 49 87-200 Wąbrzeźno tel. 56 688 48 13

Lidzbark Warmiński Oddział Handlowy Ampol-Merol ul. Olsztyńska 15f 11-100 Lidzbark Warmiński tel. 608 294 342

Łubianka k. Torunia Rodar - Firma Zbożowa Sp. z o.o. ul. Zbożowa 4 87-152 Łubianka tel. 56 674 80 51

Ryńsk Oddział Handlowy Ampol-Merol ul. Kościelna 5 87-213 Ryńsk tel. 56 688 52 33

Kornatowo Oddział Handlowy Ampol-Merol Pniewite 86 86-230 Lisewo tel. 56 676 77 80

Pronie Oddział Handlowy Ampol-Merol 82-450 Stary Dzierzgoń tel. 55 276 91 33

Trępnowy Oddział Handlowy Ampol-Merol Trępnowy 2a 82-230 Nowy Staw tel. 55 261 08 27

Stańkowo Oddział Handlowy Ampol-Merol Stańkowo 5/6 82-550 Prabuty tel. 55 278 22 59

Rywałd Oddział Handlowy Ampol-Merol 87-220 Radzyń Chełmiński tel. 56 674 80 51

Białogard Oddział Handlowy Ampol-Merol ul. Połczyńska Boczna 1 78-200 Białogard tel. 94 312 62 48

Masz pytania? Odpowiedzą na nie eksperci z Działu Skupu

tel. 56 688 48 13, 56 688 48 43, 56 688 48 17


Ampol-Merol Sp. z o.o. ul. Mikołaja z Ryńska 28a 87-200 Wąbrzeźno tel. +48 56 688 48 00

www.ampol-merol.pl

 /ampolmerol

Ampol-Merol Katalog rzepak 2017 Ampol-Merol  

Katalog “Rzepak” to odzwierciedlenie najnowszych trendów we wprowadzaniu na pole - innowacyjnych odmian, programów nawożenia i ochrony rzepa...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you