__MAIN_TEXT__
feature-image

Page 1

amavi AMASA-VILLABONAKO UDAL ALDIZKARIA

martxoa | marzo

2014

09


2

amavi

/ / / A M A S A - V I L L A B O N A K O U D A L A L D I Z K A R I A

Ingurumena Atez ateko sistema baloratzeko bilerak, martxoan Hondakinak biltzeko sistema berria ezarri zenean iragarri moduan, urtarrilean hasi zen balorazio fasea. Hilabete osoan zehar inkesta eta elkarrizketa bidez jaso dira erabiltzaileen iritzi eta ekarpenak, berrehundik gora. Behin ekarpen horiek aztertuta, sistemarako hobekuntza posibleak bileretan landuko dira. Irekiak izango dira, martxoaren 11 eta 12an 18:00etan Subijana etxean (euskaraz eta gazteleraz hurrenez hurren); eta martxoaren 13an 19:00etan Amasako Kultur etxean.

Encuentros de valoración del puerta a puerta, en marzo Tal como se anunció en la fase de implantación del sistema puerta a puerta, el pasado mes de enero echó a andar la ronda de valoraciones. Durante todo el mes de enero se han recabado todas las opiniones y aportaciones de las y los vecinos mediante los cuestionarios remitidos por el consistorio. Una vez estudiadas las valoraciones, se celebrarán varias reuniones para mejorar el sistema de manera conjunta. Las sesiones serán abiertas, y se harán el 11 y 12 de marzo a las 18:00 en Subijana Etxea (en euskera y en castellano, respectivamente); y el 13 de marzo a las 19:00h, en la casa de cultura de Amasa.

Hirigintza Helduentzako ariketa makinak, Remi pasealekura Herritarrek aurrekontuen partidarako egindako eskaeren artean, helduentzako ariketa makinak Txermindik mugitzea proposatu zuen herritar batek. Orain jubilatu elkartea erdigunean egonik, haren pareko pasealekuan jarri dira tresnak. Horrela, jubilatuek gertuago izateaz gain errekako ikuspegia izango dute ariketak egin bitartean. Kokapen berria atseginagoa da, praktikoagoa izateaz gain.

Las máquinas de ejercicio para personas mayores, al paseo Remi Entre las peticiones realizadas por las y los vecinos para los presupuestos de 2014, se recogieron varias propuestas para trasladar de Txermin a otro lugar las máquinas destinadas al ejercicio físico de las personas mayores de Txermin. Teniendo en cuenta la céntrica ubicación del Hogar del Jubilado, el consistorio ha instalado esas máquinas en el paseo de Remi, con la ventaja añadida de realizar sus ejercicios con vistas al río.

Bertsolaritza Amasa-Villabonak ordezkaritza sendoa, Harituz Herriarteko bertsolari txapelketan

2014ko martxoa

// / / //

Tolosaldeako Harituz Bertsozaleen Elkarguneak I. Herriarteko Txapelketa antolatu du. Hirunaka, 11 talde osatu dira bertan parte hartzeko; eskualdeko 33 bertsolari guztira. Ordezkaritza zabalena, Amasa-Villabonak du, hiru talderekin: Amasa, Billabona eta Aiztondo taldeak (azken horretan asteasuar batek osatzen du hirukoa). Otsailetik martxora, 10 saio izango dira, bertsozaleen gozamenerako. Martxoaren 15ean izango da herrian, Amasa eta Aiztondo taldeak jarri baititu aurrez aurre zozketak. Sarrera librea izango du saioak, eta bi taldeetako bat sailkatuko da final aurrekoetarako. Billabona taldeak ez zuen aurrera egin, baina aho zapore gozoa utzi zuten, saio polita osatuta. Apirilaren 11an izango da finala, Anoetan.

LABURRAK


GARDENTASUNA INGURUMENA

( Gobernu Batzordetik ) “ Behar Zanaren kasuan ( ez du aipatzen baina k/nagusiko sarreran beste elkarterik ez dago) bertako arduradunekin harremanetan jarri eta kexuen berri emango diegula eta arazoa konpontzen saiatzeko eskatu”.

“Elizako kanpaien kasuan, zuzenean bertara jotzea duela egokiena baina dena dela, jakinaren gainean jarriko ditugula bertako arduradunak”.

“ Bata zein bestea, eremu pribatuko aferak dira eta beraz, udalak ez du erabakitzeko ahalmenik; egin dezakeen gauza bakarra kexuak helarazi eta herritarraren izenean arazoa konpontzen saiatzeko eskatzea da”.

A M A S A - V I L L A B O N A K O U D A L A L D I Z K A R I A / / /

( amavi )

3

Udalak herritarren galderak erantzun ditu Los que tenemos la desgracia de vivir en la calle mayor, agradeceríamos diesen un toque a la sociedad que hay a la entrada de la calle para que los gritos y los niños, por la noche, los realicen dentro de la sociedad y no fuera. QUEREMOS DORMIR. También nos ayudarían a hacerlo si suprimiesen las campanadas de la iglesia a partir de las 10 de la noche hasta, al menos, las 9 de la mañana. A estas alturas, todos tenemos reloj despertador. Gracias por atendernos. MC. J.

?

En el caso de Behar Zana (no especificado, pero se deduce por la localización), nos comprometemos a hablar con los responsables para informarlos de la queja, para que intenten solucionarlo. En cuanto a las campanas, lo más adecuado es acudir a los responsables, aunque les avisaremos. En ambos casos, son quejas que corresponden al ámbito privado, por lo que el Ayuntamiento no puede dar solución a ellas. De todas formas, nos pondremos en contacto con los responsables para trasladarles su preocupación y pedir que se solucione cuanto antes.

Bidali galderak, kezkak, zalantzak,iradokizunak, e.a. komunikazioa@villabona.net helbidera!

(IV)

Reforzar la transparencia en la actividad pública, reconocer y garantizar el derecho de acceso a la información de las y los amasa-villabonatarras y establecer las obligaciones de buen gobierno. Esas son las tres premisas que, en opinión de este Gobierno Municipal, debemos acatar los responsables públicos, así como las consecuencias derivadas de su

incumplimiento. Dicho eso, desde el Consistorio queremos dar cuenta a nuestras y nuestros vecinos de las próximas licitaciones públicas presentes y próximas, que estarán a su vez a disposición del que lo desee en la página web www.villabona. net, o en la oficina de atención ciudadana y Secretaría del edificio consistorial.

Sinatutakoak:

Contratos formalizados:

Gurea zinemarako proiektore digitala eta pantaila bilgarria, 2013 abenduak 23

Proyector digital y pantalla enrollable para el cine Gurea, 23 Diciembre 2013

Material elektrikoaren hornidura, 2013 abenduak 23

Suministro material eléctrico, 23 Diciembre 2013

Villabonako Santiago Egoitzarako, 3. faserako, altzarien hornidura eta muntaia, 2013 abenduak 16

Suministro y montaje del mobiliario de la Residencia Santiago de Villabona, 3ª fase, 16 Diciembre 2013

Kontsulta itzazu esleipen historikoak eta bestelako informazio administratiboa www.villabona.eu/eu/iragarki-taula helbidean

2012ko 2014kourria martxoa

Gardentasuna, Udal Gobernuaren oinarri

//////


4

( amavi )

/ / / A M A S A - V I L L A B O N A K O U D A L A L D I Z K A R I A

Emakumearen Naziarteko Egunari so En el marco del día de la mujer, el departamento de Servicios Sociales del Ayuntamiento ha confeccionado un programa completo, que tiene como objetivo poner en valor la idea de que la mujer sea dueña de sí misma y, por extensión, de su vida. En Amasa-Villabona tenemos ejemplos a seguir en la lucha a favor de la consecución de la autonomía de la mujer. Sus testimonios y sus vivencias serán compartidas el 8 de marzo. AmasaVillabona ha decidido extender esa jornada tan señalada una semana. Porque la reivindicación del derecho de las mujeres no debe ceñirse exclusivamente a un día señalado en el calendario. Esa ingente labor ha de hacerse las 24 horas, siete días a la semana; los 365 días del año. Martxoaren 8a aitzaki hartuta, Villabonako Udaleko Gizarte Zerbitzu Sailak egitarau oparoa osatu du. Euskal Herri feminista helburu harturik, emakumeak bere buruaren jabe izatea ezinbesteko da. Horretarako, iraganak hainbat emakumeren jarrera eredugarriak utzi dizkigu herrian, eta horien bizipenak aztergai izango dira; nondik gatozen ulerturik, nora joan nahi dugun erabakitzeko. Herriko emakumeak ardatz harturik, hainbat ikuspegi hartuko dira: historikoa, kulturala eta nazioarteko lanketa. Emakumearen irudi kulturala aztertzeko, bertsolaritza izango da hizpide. Izan ere, herri zein herrialde mailan jardun hau izan da azken urteetan emakumea plazara eraman duen erreferentea. Horren adibide argia da herriko Amaia Agirre bertsolaria. Bera eta beste bi emakume bertsolari izango ditugu, belaunaldi ezberdinetan bertsolaritza eta plaza nola bizitu duten kontatzeko.

Azken bi urte hauetan zeresan handia eman duen memoria historikoari tiraka, jazarpenaren jomugan maiz emakumea dela ikusi dugu. Gerran eta gerraostean herriko emakumeek jasan zuten zapalkuntza aztertuko du Aritza Kultur Elkarteko Esti Amenabarrok. Historiak, ikasgai handia eman digulako aurrera begirako bizikidetza eredurako. Hutsunea Betez elkarteak ere bere alea eskainiko dio egitarauari Placer, seducción, menopausia y sexualidad tailerrarekin, Verónica Huerto psikologo eta sexologoaren eskutik. Herriaz haratago, nazioarteko emakumeei ere keinua egin nahi izan zaie, bi dokumentaletan euren bizipenak ezagutzera emanaz. Mineritak Boliviako emakume ikuspegia ekarriko digu, Virgen Negrak Venezuelako errealitatea. Azkenik, mugimendu feministaren historia aztertuko da, borroka horri eustea Udalaren ustez funtsezkoa delako.

Emakumearen Eguneko bideoa ikusteko: http://www.youtube.com/watch?v=HKxufYCxaxQ

2014ko martxoa

// / / //


A M A S A - V I L L A B O N A K O U D A L A L D I Z K A R I A / / /

( amavi )

5

2014ko martxoa

EMAKUMEA

//////


6

( amavi )

/ / / A M A S A - V I L L A B O N A K O U D A L A L D I Z K A R I A

Parte hartzea arautzeko ord Tal y como hemos ido recogiendo en las últimas ediciones del boletín mensual AMAVI, la ordenanza de participación ya está en marcha. Para llevar a cabo un proceso ordenado y coherente, el Ayuntamiento de Villabona se ha valido de la asesoría y supervisión de la empresa especializada en procesos de participación EMUN. Se han dado los pasos a dar con grandes dosis de análisis, reflexión y prudencia. El proceso echó a andar en enero, y ya se está cumpliendo el calendario fijado y los pasos a dar para regular una normativa oficial de participación, que impedirá abusos de poder de los Gobiernos que en el futuro accedan al consistorio villabonatarra. Esa ordenanza será la hoja de ruta de todos los grupos políticos, el marco legal por el que caminar sin desvíos premeditados que entorpezcan los anhelos de las y los amasa-villabonatarras. Esta ordenanza es plural, hecha desde y para nuestros vecinos, sin tintes políticos ni ideológicos. Sin trampa ni cartón. Recordamos de forma cronológica todas las fases que se han dado hasta la fecha. Parte hartze proiektua

HERRIA ERALDATZEKO TRESNA JAIO DA Amasa-Villabonak lehen aldiz erabakitzeko beste bide bat izango du lau urtez behingo hauteskundeez gainamasa-villabonatarras.

2014ko martxoa

// / / //

Otsailaren 25ean egin zen azken bilera herriko eragileekin, ordenantza taxutzeko. Bataz beste 35 lagun elkartu dira bileretan eta herriko 27 eragile politiko, sozial eta kulturalek hartu dute parte behin behineko ordenantzaren eraketan. Bilerak oso aberasgarri izan dira, guztien ustez. Gehienek, herritarren hitza indartzeaz gain jende ezberdina elkarlanean aritzearen balioa azpimarratu dute. Izan ere, lehen

aldiz elkartu dira Udalean ordezkaritza duten alderdi politiko guztiak proiektu batean, herriko eragileekin. Orain, talde horrek adostutako ordenantza publiko egingo da, martxoaren 31ra arte herritarrek ekarpenak egin ditzaten. Behin epe hori pasaturik, behin betiko ordenantza dokumentua osatuko da eta herritarren hitza bermatua egongo da AmasaVillabonan.


PARTAIDETZA

A M A S A - V I L L A B O N A K O U D A L A L D I Z K A R I A / / /

( amavi )

7

ordenantzak herri forma du KRONOLOGIKOKI 2013-10-10: Udal Gobernuak parte hartzea arautzeko ekimena planteatzen du, herritarren hitza bermatzeko. EAJ eta PSEk bat egiten dute egitasmoarekin. 2013-10-15: Parte hartze Batzordea eratzen da Udalean ordezkaritza duten alderdi guztiekin. EMUN kontratatzen da aholkularitza lanetarako. 2013-11-04: Parte hartze batzordea aholkulariekin biltzen da, bilerak antolatzeko. 2014-01-08: Herrita eta eragileei bileretarako gonbidapena luzatzen zaie. 2014-01-23: Ekimenaren aurkezpen publikoa parte hartzaileekin. 2014-01-28: Lehen bilera. 40 lagun, parte hartzeaz hausnarketa eta ordenantza zer den ezagutu. 2014-02-11: bigarren bilera. 32 lagun, ordenantza eredu bat herrira egokitzeko lanean. 2014-02-25: hirugarren bilera. 35 lagun, zalantzazko puntuak eztabaidatu eta argitzeko. 2014-03-31: Ordenantzari ekarpenak egiteko azken eguna

La ordenanza de participación, por y para el pueblo Recogemos en imágenes las sesiones que han tenido lugar hasta la fecha entre grupos políticos, agentes locales, vecinos y vecinas, y un sinfín de personas de diferentes sensibilidades que están trabajando en

conjunto para dar con una normativa nacida desde el consenso y la participación plural. Un hito que sin duda marcará un antes y un después en la manera de hacer política en Amasa-Villabona

Denis Elortza eta Mikeldi Zeberio,

EMUN enpresako aholkulariak

“Horrenbeste herritarrek printzipio demokratikoen inguruan eztabaidatu izanak Udala eta herria bera aberastu ditu”

Horrelako ordenantza batek zer eskaintzen dio herriari? Batik bat, ordenantzak herritarrari parte hartzeko dituen eskubideak eta baliabideak bermatzen dizkio. Halaber, udalgintzan eta herrigintzan parte hartzeko dituen aukerak eta prozedurak ikusarazten dizkio; adibidez, herri galdeketa bat nork/nola deitu, antolatu eta garatu behar den jasotzen du. Ordenantzak araut-

zen duen guztiak Udalari izaera garden eta irekia ematen dio eta demokrazian sakontzen laguntzen du. Proiektua egiteko moduak berak zer eskaintzen du? Herriko eragile sozial, kultural eta politikoak elkarlanean arituz... Eredugarria da pentsaera desberdineko jendea biltzeko Udalak egin duen esfortzua, bai jarrera aldetik baita komunikazio aldetik ere. Eta eragileek bikain erantzun dute, bai bildu den lagun kopuruagatik eta bai bileretan izan duten parte hartze aktiboagatik. Bileretan giro oso ona izan dugu, elkarrizketak eta eztabaidak aberasgarriak izan dira eta eragileek heldutasun demokratiko harrigarria erakutsi dute. Gure ustez, horrenbeste herritarrek printzipio demokratikoen inguruan eztabaidatu izanak aberastu egin ditu eragileak, Udala eta herria bera. Zorionak!

2014ko martxoa

Nola ikusten duzue Udalak bultzatutako ekimena? Proiektu berritzailea da, oraindik ere ez baita ohikoa Udalak bere ordenantza bat herritarrekin batera diseinatzea eta adostea. Udalaren ekimena gardena eta zintzoa dela iruditzen zaigu: kolore guztietako politikariak eta eragileak bildu nahi izan ditu denek batera Amasa-Villabonako herritarrek udalgintzan eta herrigintzan parte hartzeko dituzten eskubideak eta betebeharrak adosteko.

//////


8

( amavi )

/ / / A M A S A - V I L L A B O N A K O U D A L A L D I Z K A R I A

Norbere hitzetik, edonore Las reuniones celebradas en las últimas semanas han aunado a diferentes agentes locales, que son los que conforman la mesa de elaboración de la ordenanza de participación ciudadana, en representación de todas y todos los vecinos. El ayuntamiento ha querido desde el inicio del proceso ponerse en los zapatos de las y los amasa-villabonatarrass; es decir; conocer, por ejemplo, qué entienden ellos por participación, y cuáles son los pasos que desde su punto de vista se deben dar para que sea una normativa que satisfaga a todas las sensibilidades, al tiempo que respete la opinión de todos los amasa-villabonatarras. Un principio vital para ir construyendo una convivencia óptima y de calidad entre todos.

Eragileen adierazpenak, bertatik bertara Arkaitz Arretxe (Amasako gaztiak) “Herriak honetaz hitz egite hutsa nahiko aurrerapauso da eta gehiago, Udalak bultzatako ekimena izanik. Gainera, prozesu honek herritarren inplikazioa handituko badu interesgarria izango da”.

Enrike Lahidalga (Aritza Kultur Elkartea) “Prozesu honetan demokrazia sakontzeko bidea ikusten dut; iruditzen zait Amasa-Villabonan eta Euskal Herrian ere bide egokia dela gure eskubideen jabe egiteko. Funtsezkoa iruditzen zait.”

Amaia Agirre (Bertso Eskola) “Azken urteetan herrian bizitza gutxiago egiten dut, baina hau berriz lur hartu eta herriaren parte sentitzeko bide da Udalaren eskutik”.

Marivi Sarasola (Eresargi Abesbatza)

2014ko martxoa

// / / //

“Gauza herrikoia iruditzen zait; herriaren hitzak asko aportatu dezake, eta guztion adostasunetik are gehiago. Oso demokratikoa iruditzen zait denon artean lantzea.”


A M A S A - V I L L A B O N A K O U D A L A L D I Z K A R I A / / /

PARTAIDETZA

( amavi )

9

oren hitza errespeta dadin Uxoa Elustondo (Gure Esku Dago herri ekimena) “Herritarren hitza bermatzeko modu bakarra da, nahiz hemen herriko ordezkari batzuk egon. Jende gehiagok parte hartuko balu, hau da benetako demokrazia.”

Estanis Iriarte (Tantaz tanta) “Herriarentzat bultzada polita eta erronka interesgarria da proiektu hau. Jende kopuru polita gaude eta ea emaitza ona ematen duen”.

Eneko Arteaga (Oinkari Dantza Taldea) “Nire ustez bilera hauek oso garrantzitsuak dira, gehienbat sentsibilitate ezberdinetako jendeak araudi bat adostea duelako helburu. Araudi horrek etorkizuneko gatazka asko saihesteko balioko duela uste dut.”

Imanol Arruti (Behar Zana Pelota Eskola) “Parte hartzea oso garrantzitsua iruditzen zait herriarentzat eta elkarte bateko kide moduan beharrezkoa dela uste dut. Gainera, gure inguruan ohikoa ez den jendearekin hitz egiteak beldurrak uxatzeko ere balio dezake.”

“Ni ez naiz Villabonakoa baina herri honetan lan egiteko zortea dut, besteak beste, martxan jarri den ekimen honetan parte hartzeko aukera izateagatik. Ekimen hau biziki interesgarria bada da parez pare eta era horizontalean, herrigintzan parte hartzeko aukera eman baitit herriak”.

2014ko martxoa

Begoña Tapia (Fleming ikastetxeko zuzendaria)

//////


/ / / / / / 10

( amavi )

/ / / A M A S A - V I L L A B O N A K O U D A L A L D I Z K A R I A

Amasa-Villabonako emakumeen errealit Zigor bikoitzaren kronika “La historia de todos los tiempos, y la de hoy especialmente, nos enseña que las mujeres serán olvidadas si ellas se olvidan de pensar sobre si mismas” (Louise de Otto-Peters, 1849) II. Repúbica: un período lleno de oportunidades para las mujeres

2014ko martxoa

Uno de los logros más reseñables tras la guerra fue el derecho de la mujer a participar en la vida pública; hasta entonces, su participación era inimaginable. La única tarea permitida a la mujer era el cuidado de las personas mayores o labores intrínsecas a la educación (profesoras). Esto lo hacían posible los factores demográficos, económicos, políticos y sociales, entre otros. Sobre todo y en su mayoría impulsado por los movimientos sociales y políticos de izquierdas, se consiguieron muchos logros en el ámbito de la mujer; así, y en aras de garantizar la igualdad entre hombres y mujeres, sirven de ejemplo el derecho al sufragio o la participación en el ámbito político. Pero el alzamiento de 1936 frustró y frenó en seco ese proceso. El franquismo impulsaría de ahí en adelante un único prototipo de mujer; en caso no cumplir con ese modelo defendido por el régimen, las mujeres serían castigadas. Así, las mujeres se ceñían a un rol concreto: madre, sirvienta leal, buena esposa… siempre supeditada al hombre. La mujer tenía que permanecer en casa, actuar en base a los principios del cristianismo, ser una persona discreta y púdica… de no ser así, el régimen franquista extendería la imagen de que esa persona traicionaba a su país. En el caso de la mujer, el castigo solía ser doble: a la común represión, había que añadirle las penurias y sufrimientos a soportar por el simple hecho de ser mujer. El franquismo fue un régimen machista. Pensaban que la mujer valía menos que el hombre. Y que decir si además eran republicanas o abertzales, aún peor si eran mujeres comprometidas social y políticamente.

Aritza Kultur Elkartea memoriaegiten@gmail.com

Las mujeres de Amasa-Villabona, víctimas de una violencia atroz y específica en el contexto de la guerra En el contexto de la guerra tuvieron que sufrir desde dos vertientes: por una parte, como mujeres y por otra parte, debido a su compromiso político. El régimen hizo todo lo posible para hacer callar y ensombrecer a la mujer, en vistas a loar y poner en relieve la todapoderosa masculinidad. Es significativo el hecho de que todos los que llevaron a cabo esas acusaciones fueran hombres y, en cambio, la persona que proponían para la defensa, mujer. Estas siete mujeres fueron denunciadas y obligadas a declarar en su contra. Objetivos: el miedo y la venganza Los franquistas de Amasa-Villabona metieron miedo en el pueblo, mostrando de manera constante y haciendo hincapié en el poder que tenían sobre el resto de los vecinos. Tenían recursos abundantes para ello, probablemente el más importante el propio Ayuntamiento, literalmente tomado por ellos. Ejercieron su mandato como como si el pueblo fuese de ellos, denunciando a los villabonatarras y poniéndoles en el punto de mira de la represión.

Persecución y acoso a las mujeres de Amasa-Villabona

Colaboradores necesarios para llevar a cabo las denuncias

Consejo de Guerra en contra de Dolores Arrillaga, Pilar Arrillaga, Evarista Sasiambarrena, Pilar García, Ignacia Don, Gregoria Irazu y Maria Jesus Irazu. Todas eran abertzales, a excepción de Pilar Garcia Otegi (escrito por Juan Barbé Yarza el 5 de may de 1937 al Gobernador Civil de Donostia); en el documento se puede leer rabiosas separatistas. Fueron denunciadas bajo ese adjetivo frente a la Guardia Nacional, el 18 de junio de 1937, en un documento remitido al Ayuntamiento. Las siete mujeres de Amasa-Villabona fueron denunciadas, humilladas y víctimas de un Consejo de Guerra. Previamente, el entonces alcalde Juan Barbé Yarza, con la ayuda del requeté Manuel Garate Beraza (tenía 21 años, madrileño de nacimiento, requeté del departamento Oriamendi (Tercio) procedieron a realizar denuncias directas en contra de estas mujeres. Tras ello, un Tribunal de Guerra oficializó dicha denuncia (pero a falta de pruebas, tuvieron que absolverlas). Querían relacionar a estas mujeres con un partido o movimiento político concreto; y, por supuesto, intentar evidenciar que iban en contra del régimen, así como su intención de propagar una imagen en contra de España. Necesitaban cualquier excusa para ir en contra de estas mujeres. Las tropas de Franco entraron en Amasa-Villabona el 16 de agosto de 1936. Cabe mencionar que todas esas denuncias partieron de Amasa-Villabona; después, los militares prepararon y llevaron a cabo su venganza.

Aun siendo el Consistorio el principal recurso para acometer la represión, no hay que olvidar a los colaboradores que reforzaban esas denuncias. Para completarlas, necesitaban testigos. De esta forma, podemos ver como los denunciantes, en vistas a reforzar su testimonio, buscaban y encontraban la colaboración de otras personas. Podemos ver en el documento como ayudaba Antonio Subijana Tellechea, corroborando y reafirmando las palabras de Juan Bearbe y Manuel: que el castigo y la entrada a prisión estaban justificadas, por ser nacionalistas muy destacadas. También echaban mano de otros colaboradores en esa labor de persecución. Por ejemplo, Jose Maria Subijana, Luis Subijana y Jose Ubarrechena. Todos ellos trabajaron fielmente al servicio de España (el propio Barbé así lo hizo saber a los mandatarios, para que fueran premiados por sus servicios). Todos ellos anduvieron recabando información en contra de esas mujeres, para luego poner toda esa información en manos de los mandatarios españoles. A cambio, recibieron honorarios, y siguieron en su incesante labor para materializar las denuncias de aquellas mujeres que ya estaban encerradas. Cuando el Tribunal de Guerra estaba a las puertas de dar un veredicto, el alcalde del pueblo redacto su propio informe, corroborando las denuncias: esas mujeres eran peligrosas porque criticaban al régimen franquista y ofrecían su apoyo a los que se oponían a él. La propia Falange elaboró su propio informe basándose en el escrito de Barbé.


MEMORIA

A M A S A - V I L L A B O N A K O U D A L A L D I Z K A R I A / / /

alitatea Frankismoan

( amavi )

11 / / / / / /

LEKUKOTZAK

El 25 de enero de 1937, el Consejo de Guerra publicó su sentencia. El resultado fue la absolución. Pero con sanción. Según ellos, por no poder probar auxilio a la rebelión. El franquismo echaba mano de esas multas para financiar el régimen. Así, iban concretando las multas de manera progresiva. En el caso de estas mujeres, por ejemplo, es de destacar que la cuantía impuesta en la sanción iba en proporción al dinero que tenían, es decir, a su poder adquisitivo. Consejos de Guerra para humillar a las mujeres Los castigos eran diferentes para hombres y mujeres. Mientras que asesinaban a los hombres republicanos, “perdonaban a las mujeres”. Pero ese perdón salía caro la mayoría de las veces. Así, tras asesinar a los hombres, las mujeres eran sometidas a violaciones e insinuaciones sexuales; les amenazaban con quitarles a sus hijas e hijos, estancias obligadas en casas de acogida, humillaciones, cortarles en pelo… cabe recordar que una de las características de canon de belleza impuesto en aquella época era el pelo largo –una idea muy arraigada al catolicismo-, por lo que cortándoles el pelo, esas mujeres eran mostradas ante el pueblo como una humillación, para que los hombres sintiesen vergüenza y asco al verlas. Durante siglos, a las mujeres se les ha denegado la oportunidad y el derecho de insertarse en la sociedad como sujeto propio. Evarista Sasianbarrena: secretaria de Emakume Abertzale Batza en Amasa-Villabona Hasta 1931 fue la secretaria de Emakume Abetzale Batza en Amasa-Villabona –este grupo nacido en torno a EAJ/PNV tenía unas 120 afiliadas en Villabona. Es significativa la denuncia interpuesta contra ella, así como la auto-inculpación que consigue Manuel Garate. En ella, le hacen declarar en contra de su voluntad que, aunque en el pasado fue aber-tzale, en el presente estaba alineada a favor de España. Evarista dio su negativa a una orden del alcalde: colgar la bandera española. Como consecuencia de su negativa, le hicieron dar vueltas por el pueblo con la bandera española en mano.

Emakumeen aurkako salaketak, espetxera bidaltzeko

Evarista Sasianbarrena (1937): Ondarretako kartzelan liburu bat eskuetan duela.

Poliziaren informea, emakumeen aurkako akusazioak eraikitzen

Petra Vidaurre, abertzalea, ilea moztu eta Villabonako kaleetan zehar ibili arazi zuten.

Errepublikaren alde borrokan, ihesean zeudenen emazteen aurkako jazarpen krudela: Saturnina Ramila, Antonia Astiasaran eta Benita Arteagaren kasua.

Los casos de Juanita Berakoetxea, Antonia Astiasaran y Petra Vidaurre. Les cortaron el pelo y les hicieron desfilar por las calles del pueblo En esa constante vejación hacia la mujer, cabe mencionar las acciones como el corte de pelo y el uso del aceite de ricino. Las mujeres eran detenidas para ser humilladas físicamente. Les daban aceite de ricino para provocarles diarrea mientras les hacían pasear por la calle Berria, muchas veces, además, amenizando el horrible espectáculo por la banda de música, entre risas e insultos de las autoridades y gentes en contra de los republicanos. Las mujeres de los franquistas también ayudaban en esas acciones aborrecibles. La mujer humillando a la mujer. Fue una familia referencia del franquismo de la época, la que decidió acabar con el corte de pelo a las mujeres.

Frankismoak abortua espetxearekin zigortzen zuen Dokumentu honetan ikus dezakegu nola Villabonako emakume batek 35 urteko espetxe zigorra jaso zuen.


/ / / / / / 12

( amavi )

/ / / A M A S A - V I L L A B O N A K O U D A L A L D I Z K A R I A

MEMORIA

Iraganera hurbilpen ba El próximo 14 de marzo tendrá lugar en la sala de exposiciones de Gurea la inauguración de la muestra “El franquismo, un acercamiento al pasado para construir el futuro”. El acto contará con la presencia del alcalde de Villabona, Galder Azkue, el Diputado General de Gipuzkoa Martin Garitano, y Marina Bidaroso, directora de Derechos Humanos del ente foral, quienes arroparán y darán la bienvenida a los familiares allí presentes. La exposición permanecerá abierta hasta el próximo día 29 (de lunes a viernes, de 17:00 a 20.00h). La dirección de la muestra corre a cargo de Esti Amenabarro de Aritza Elkartea y Nora Urbizu, concejala de cultura.

Aritza Kultur Elkartea

“Etorkizuna eraikitzeko ezinbestekoa da memoria historikoa berreskuratzea”

2014ko martxoa

Zer da oroitzea, akordatzea? eta zertarako akordatu nahi dugu? Amasa-Villabonako memoria berreskuratzea gaurkotasun osoko eta garrantzia handiko eginkizuna da. 2011. urtean hasi zuen eginkizun hau Aritza Kultur Elkarteak. Gaur kasik 3 urte betetzera goazenean esan dezakegu gure historiaren pasarterik ilunenetako batzuk denen eskura jartzeko moduan gaudela.Horregatik, geure berezko historiaren gidoigile eta narratzaile nagusi izateko ahaleginak merezi du. Gauzak aldatu nahi baldin baditugu, ezinbesteko baldintza da jakitea nortzuk garen, nondik gatozen eta zergatik irauten duen ezeztatzen gaituen zapalketa honek. Memoria historikoa, ordea, ez da jakitunen eztabaida, baizik eta ondorengo belaunaldiei egiaren lekukotza eta erresistentziaren berri iristen zaiela ziurtatzeko baliabide eraginkorrena. Aldaketa politiko eta sozialerako indar-gunea. Izan ere, etorkizuna eraikitzeko ezinbestekoa da memoria historikoa berreskuratzea. Geure historia ostera ere errepasatzea Euskal Herriko gatazka politikoa bera gainditzeko eta irtenbide demokratikora gerturatzeko inbertsioa da. Horixe da aurrean dugun erronka, interferentziarik gabe ulertu eta kontatzea 1936ko gerra, frankismoa, erreforma, frantses zentralismoa eta espainiar Konstituzioa. Horiek kate beraren begiak direla ulertzen dugunean gatazkaren jatorri, ondorio zein eta konponbidearen ikuspegi orokorra aldatzen zaigu. Geure geurea den egia hautematean dugu. Zer aurkituko dugu erakusketa honetan? 26 panelez osatutako erakusketa erakargarria prestatu dugu non, Frankismoak iraun zuen 40 urte luzeetan amasa-villabonatarrek bizitakoak jaso ditugun, protagonistei irudia eta lekukoa

eskainiz. Euren bizipenak euren oinordekoen ahotsetatik jaso ditugu, hainbat Artxibo Historikotan aurkitutako dokumentazioa ere analizatuz. Hortik, orain artean inoiz (pribatuan ez bada) modu publikoan Villabonan kontatu ez dena idazten ari gara. Erakusketa hau, Aritzak osatu zuen Frankismoaren aztarnak arakatzen (Amasa-Villabona,2012) lehen liburuaren segida da. Etorkizun hurbil batean ere beste bi egitasmo mardul lantzen ari gara, AmasaVillabonako Udala, Aritza Kultur Elkartea, Gipuzkoako Foru Aldundiaren babesarekin. Erakusketaren jorratuko diren gaiak: • Etxegabetzeak frankismoaren garaian • Emakumea modu bikoitzean zigortu zuen frankismoak • Amasa-villabonako herritarren parte hartzea gerran -legalitate demokratikoa defendatzen • Gerraren miseriak • Udalaren erabateko lerratzea Francoren erregimenarekin: herria ordezkatu beharrean Francoren interesak defendatu zituenekoa. • Francoren kartzelak: villabonatarrak infernuan • Gerra Zibilaren ondorioak: hildakoak • Mugarik gabeko errepresioa 40 urte luzez • Erbesterako bide latza: izugarrikeriatik ihes egiteko erromesaldia • Herritarrak kontzentrazio eremuetan • Belkoain: herri harresia • Bonbardaketa indiskriminatuak: biktimak • Menderatze ideologikoa: doktrinatzea • Zubimusu: zubi bat baino gehiago • Eta ametsa abaildu zen • Euskal nekazarien bazkuna • Lekukotzak

Zenbait zertzelada


A M A S A - V I L L A B O N A K O U D A L A L D I Z K A R I A / / /

( amavi )

13 / / / / / /

bat, etorkizuna eraikitzeko Elkarbizitzaren transmisioa jomuga

Zer bilduko du Amasa-Villabonan proiektatuko den dokumentalak? Aldundiak babestuta, elkarbizitza ardatz izango duen dokumentala egingo da Amasa-Villabonan. Gerra bizi izan zuten herritarren testigantzak bilduko ditu, 20-25 urte bitarteko herriko gazteen jakin-mina asetzeko. Elkarrizketetan elkartuko dira, eta bi belaunaldiek elkarbizitzaren inguruan hausnartuko dute.

Zein da Zaharrak Berri proiektuaren xedea? Aritzako kideen harremanak bilduta, transmisioa lantzea du helburu proiektuak, beti ere ELKARBIZITZAREN ikuspegitik. Proiektu pilotoa da, beste herrietara eramango dena. Halaber, bizitako une lazgarriak isilpean gorde dutenei errekonozimendua eman nahi diegu.

Nortzuk filmatu dute prozesu hori? Prozesu hori filmatuko duten gazteak Mondragon Uniber-tsitateko ikus-entzuneko ikasleak dira: Lander Arregi, Marino Pardo eta Imanol Luke. Azken mailako proiektu gisa aukeratu dute dokumentala.

“Con el apoyo de la Diputación, se realizará un documental en AmasaVillabona, siendo la convivencia el hilo conductor. La cinta recogerá unos 25 testimonios de vecinos y vecinas que vivieron en primera persona la guerra y sus consecuencias”

Aritza Kultur Elkartearen laguntza ere izan duzue, ezta? Aritzaren parte hartze eta laguntza osoa izan ditugu. Ideiak Aritzaren lanagatik hartu du lur Villabonan. Nabarmendu behar da Villabonako Udalak ere inplikazio osoa agertu du hasieratik.

Bertha Gaztelumendi, Zaharrak Berri proiektuko zuzendaria; Imanol Luke, Marino Pardo eta Lander Arregi, dokumentala filmatuko duten gazteak. Xabier Urmeneta eta Ainhoa Urmeneta ere lantaldeko kide dira.

2014ko martxoa

“Asmoa ez da zauriak zabaltzea, erreparatzea baizik”


/ / / / / / 14

( amavi )

/ / / A M A S A - V I L L A B O N A K O U D A L A L D I Z K A R I A

HERRIKO ELKARTEAK

Irrintzi Txirrindularitza Taldea, tropelean

“Hilaren 9an herritik aterako da aurtengo Aiztondoko Klasika. Herritarrak kaleak girotzera animatzen ditugu� Gari Bidaurreta,

Irrintzi Elkarteko Txirrindularitza saileko arduraduna Noiz sortu zenuten Irrintzi elkarteko txirrindularitza saila? Oain dela bi urte elkartean bertan talde zikloturista bat sortzea otu zitzaigun. Guztira 75 pertsona gaude izena emanda taldean. Zein onura dakartza berezko talde zikloturista bat izateak? Elkarren arteko hartu-emana zuzenagoa da, egutegi bat taxutzen dugu elkarrekin irteerak antolatzeko. Gainera, lizentziak guk geuk kudeatu eta tramitatzen ditugu, baita txirrindularientzat behar diren aseguruak ere. Villabonan afizioa egon badago beraz, ezta? Txirrindularitzak jende asko mugitzen du Gipuzkoa mailan, oro har. Aiztondo bailarak elkarte bat behar zuela iruditzen zitzaigun; Villabonan, esaterako, pertsona dezente dago kirol hau gustuko duena. Gure helburua da haiei bizikletan ibiltzeko bidea erraztea.

2014ko martxoa

Izapideak eta lizentziak lortu ez ezik, Aiztondoko Klasikan ere esku bat botatzen duzue. Hala da. Antolakuntza lanetan jarduten dugu. Aurten martxoaren 9an egingo da eta Villabonatik aterako denez, buru-belarri arituko gara laguntzen. Herriko jendea ere animatu nahiko genuke bolondres gisa aritzera. Baina gehienbat kalera irteteko gonbitea luzatu

2013ko Villabonako Martxa Zikloturista

nahi diegu, ikuskizunaz goza dezaten; Espainiako Kopan sartzen den lasterkea da eta ikusgarria izaten da. Neskek ere Villabonako eta Zizurkilgo kaleak hartuko dituzte datorren ekainean. Nesken Txirrindulari Lasterketaren X. Edizioa egingo da datorren ekainean. Gu geu arduratzen gara hori antolatzeaz eta guztia ondo lotzeaz. Proba hori ere ikusgarria izan ohi da, Andaluziatik, Kataluniatik edota Galizitik etorri ohi baitira txirrindulariak. Tamalez nesken artean ez dago horrenbesteko afizioa, eta oso zaila da haientzat proba garrantzitsuak aurkitzea. Amasa-Villabonako neskak gure elkartera hurbiltzeko animatzen ditugu.


A M A S A - V I L L A B O N A K O U D A L A L D I Z K A R I A / / /

UDAL LANGILEAK

( amavi )

15 / / / / / /

Udal langileak,

herritarren zerbitzura

JUAN MANUEL RUIZ, Villabonako Udaleko Idazkaria

“Me jubilo el próximo 23 de marzo. Durante todos estos años he sido testigo de la buena evolución de Villabona” Nola gogoratzen dituzu lehen egunak? Aurrez ez zen idazkaririk, eta hargatik hutsetik hasi behar izan nuen. Taldearen parte ziren, depositaria, administrazio laguntzailea eta bulegoko beste kide bat. Hasiera hartan ez genuen eguneroko martxa eramateko gaur adina lan. Orduan gainera, idazmakinarekin eta kalko paperekin aritzen ginen lanean, akatsek ere marka uzten zuten orduan. Orain ezabatu eta berriz has zaitezke, ordenagailuan.

Beraz, teknologia berriek lana erraztu dute? Neurri batean bai, orain fotokopiagailu eta bestelakoak hobeak dira. Baina idazkaritzatik orain zerbitzu gehiago eskaintzen direnez, lana parekatuta dago lehen eta orain.

Bestelako aldaketarik azpimarratuko zenuke? Lan egiteko modua aldatu egin da teknologia, hizkuntza eta langile aldetik ere. Lehen, astero egiten ziren gai guztien inguruko bilerak esaterako, eta orain gobernu batzordeak egiten dira gaika banatuta, osoko bilkurak...

Hizkuntzak ze eboluzio izan du? Ni iritsi nintzenean ez zegoen aukerarik; bilera guztiak euskaraz egin izan dira beti Villabonako Udalean, baina paper ofizialak gazteleraz zihoazen. Zinegotziren batek ulertzen ez zuen kasuetan ere, bilera euskaraz egin eta itzultzailea aritzen zen xuxurlari lanetan. Inongo administrazioetan ez erabiltzetik, pixkanaka joan da euskaratzen; orduan, euskaraz idazteko ere ez zegoen prestakuntza nahikorik. Lege eta arauak ere gerora euskaratu dira. Gaur egun ere, Madrilgo lege asko ez daude euskaratuak eta horien aipamenak egiterakoan zaila da euskaraz egitea.

Nola ikusten duzu Villabonako Udala? Villabona oso herri lasaia iruditzen zait. Tentsio gehiagoko herriak daude, baina hemen ez da halako presiorik izan. Kolore guztietako politikariekin joan zait

bezala. Amavi aldizkariak haietako bakoitza gertutik ezagutzeko aukera eman nahi die herritarrei. Udal langileek, herritarren zerbitzura jarduten dute lanean; horren adibide, Juan Manuel Ruiz, martxoaren 23an, horrenbeste urtez Udalean jardun ostean, erretiroa hartuko duena. ondo, egia esan. Nire esperientziaren arabera, ez da erraza horrelakorik aurkitzea. Politiko artean elkarlana ikusi dut, herria aurrera ateratzeko. Denek egin izan dute bat herriaren beharrak asetzeko. Joko zikin gutxi ikusi dut, normalean logika baten barruan joan dira gauzak. Lan horri esker Villabona oso leku atsegin bihurtzea lortu da.

Zertan antzeman duzu herria aldatu dela? Hasieran ikusi nuen herritik hona, alaiagoa dago. Berrikuntza asko egin dira, baina zentzuz. Baliabideak direnak dira, baina horren barruan lan ona egin da. Ni iristean Etxeondo eta ingurua botatzea jasotzen zuen plan partzialak. Etxenikeren legealdian hitzarmen bat lortu zen plan partziala aldatu eta Etxeondoko ingurua mantentzeko. Arroa ere amaitzen ari ziren, eta eskola egitea lortu zen. Ni iristean tristeagoa zen herria: Kale Nagusia asko aldatu da, erreka asko txukundu da, frontoi berria, Aljibea, errekako begetazioa ez botatzea... Gauzak ondo egin dira nire ustez. Villabona politagoa da orain, zabalagoa.

Ze sentsaziorekin zoaz hemendik? Ideia egitea kostatzen ari zait; alde batetik, ikusten dut inguruan nire adineko jendea jubilatuta, baina bestetik, lanean normaltasunez jarraitzen dut. Bidaiak nekatu nau lanak baino gehiago, bergararra izanik 100KM egin beharrak. Martxoaren 23an dut jubilatzeko data, beraz, azken lan eguna 21a izango da. Gero bazkaria egingo dugu. Lanetik deskonektatzea zaila izango da, hainbeste urtean martxa nik eramanda gauza asko nire buruan daudelako, paperak non dauden badakit... pentsatzen dut noizbehinka etorriko naizela.

Hasiera: 1981eko iraila Urteak: 32 eta erdi 9 legealdi: Etxenike (2), Laborde (2), Mujika, Arrieta, Bakartxo, Arrieta eta Azkue.

2014ko martxoa

Bolo-bolo jarraitzen duen gaia da langile pubikoena. Egiaz, Udal langileen eta funtzionarioen irudia erabat kaltetuta plazaratzen da egun, eta Villabonako Udalaren ustez, jasotzen duten tratua ez da zintzoa. Funtzionario horien atzean pertsonak daude, soldata bat irabaztearren lan asko egiten dutenak, guztiok


/ / / A M A S A - V I L L A B O NA K O

( amavi ) 2

0

1

3

k

o

A

B

E

N

D

U

A

Martxoko agenda

Egitaraua Osoko bilkura 19:00etan pleno aretoan.

Del 6 al 13:

Día Internacional de la Mujer Jueves, día 6: Mesa redonda “La mujer y el bertsolaismo: tres generaciones, tres voces”. 19:00h en Subijana Etxea. Ponentes: Amaia Agirre, Ane Labaka y Uxue Alberdi. Viernes, día 7: “La mujer en el Franquismo: crónicas moradas contra el hombre oscuro”. El caso de Amasa-Villabona. 19:00h en Subijana Etxea. Ponente: Esti Amenabarro (miembro de Aritza Kultur Elkartea y profesora de EHU/UPV). “Placer, seducción, menopausia y sexualidad”. (7, 14 y 21 de marzo) en la sala polivalente del ayuntamiento. De 16:00 a 20:00 horas. Inscripción: 943690505 Begoña. Organiza: Hutsunea Betez.

Sábado, día 8: 12:00h. Concentración en Malkar Plaza. 22:00h. Proyección de los cortometrajes “Sujetando las riendas”, “Minerita” y “Virgen Negra”. Gratis, en el cine Gurea.

15 larunbata:

Jueves, día 13: “Historia del movimiento feminista” 19:00h en Subijana Etxea. Ponente: asociación Emagin.

“Frankismoa Amasa-Villabonan” erakusketa 17:00-20:00, astelehenetik ostiralera 11:00-13:00, larunbatetan.

Harituz Herriarteko Bertsolari Txapelketa 22:30, Aiztondo / Amasa, gaztetxean.

14tik-29ra:

23 igandea:

9 igandea:

“Bertsoz bertso” elkartasun jaialdia 18:00, Gurea antzokian (sarrera 10 €).

XI. Aiztondo Klasika 10:00etan irtengo da Villabonatik.

11, 12 eta 13:

30 igandea:

Atez ateko bilketa baloratzeko bilera irekiak 11 asteartea, 18:00etan: Subijana etxean euskaraz 12 asteazkena, 18:00etan: Subijana etxean, gazteleraz 13 osteguna, 19:00etan: Amasako kultur etxean, euskaraz.

Aizkardi mendi ibilaldia Irteerak Malkar plazatik 07:00, ibilaldi handirako 08:00, ibilaldi txikirako

12 asteazkena:

Festa batzordea 19:00, balio anitzeko gelan.

AMASA-VILLABONATAR guztientzat Herritik kanpo bizi diren herritarrek udal aldizkaria hiru hilabetero euren etxeetan jaso nahi badute, edo, Amasa-Villabonan bizi arren, norbaiti ez bazaio iristen, jar dadila harremanetan Udaleko Komunikazio Sailarekin:

Zure Udaleko albisteak aldi oro jasotzeko emaiguzu zure helbide elektronikoa! 943 69 21 00

@ komunikazioa@villabona.net

D.L. SS-1158-2009 Paper birziklatuan egina

5 asteazkena:

Profile for Amasa Villabona Udala

Amavi (9. alea)  

Amavi (9. alea)  

Advertisement

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded