Page 1

Integriteit en vertrouwen

Alumni den Haag University Maastricht

Robert Vos

1


Elementen van het containerbegrip integriteit

• Individuele karaktereigenschappen zoals eerlijkheid, betrouwbaarheid en rechtschapenheid (persoonlijke deugd). • Gedrag dat beantwoordt aan vooropgezette standaarden en regels (zuiverheid/compliance). • Bekwaamheid en bereidheid om taken adequaat en zorgvuldig uit te oefenen, rekening houdend met alle in het geding zijnde belangen, gebaseerd op een redelijke beoordeling van de relevante feiten (sociale deugd).

2


Waarom is integriteit zo’n lastig begrip

• Integriteit is tijd, functie en plaatsgebonden. • Integriteit gaat ook over normen, waarden en fatsoen. • Integriteit gaat ook over dilemma’s. • Integriteit gaat ook over loyaliteiten

3


‘Subjectieve’ benadering integriteit De spiegeltest: • Durf ik wat ik doe aan iedereen (zowel op het werk als thuis) te vertellen? • Zou ik hetzelfde doen als mijn baas over mijn schouder meekijkt? • Zou ik willen dat mijn handelwijze tot “gulden regel” wordt verheven, zodat andere managers in soortgelijke situaties hetzelfde doen? • Zou ik willen dat mijn dierbaren (bijv. familie) op dezelfde wijze worden behandeld? • Kan wat ik doe morgen in de krant? • Etc. 4


‘Objectieve’ benadering integriteit

5

Negatieve integriteitsbenadering (nalevingsstrategie)

Positieve integriteitsbenadering (stimuleringsstrategie)

Een integriteitsinbreuk is als het verboden is

Een integriteitsinbreuk is als het niet past binnen de normen en waarden (ook fatsoensnormen)

Rule based

principle based

Gericht op (voorkomen) strafbaar gedrag

Gericht op faciliteren gewenst gedrag

Zwart-wit

Gradueel

Georiënteerd op juridische actie

Georiënteerd op manager

Reactief

Preventief


Uitgangspunt voor integriteitsbeleid: strategische risicoanalyse management

Vragen daarbij zijn: • Welke integriteitsrisico’s loopt de organisatie? • Wat is de impact van deze risico’s bij een inbreuk? • Welke beheersingsmaatregelen kunnen getroffen worden?

6


Frauderisico’s in het inkoopproces Extern Prijsafspraken Onvolledige Inschrijving

Budget/ raming

Manipulatie Budget Misallocatie kosten

Inschrijving selectie

Lekken informatie Steekpenningen Fictieve diensten

Onjuiste levering meer/ minder werk Stelposten

Prestatie/ levering

Fictieve leveranciers Privé leveringen

Intern

7

fictieve facturen

Financiële verantwoording

Manipulatie kortingen/ inkopen

Fraude met overschrijvingen

Betalen

Slepen Frauduleuze betalingen


Cultuuraspecten die integriteit positief beĂŻnvloeden

Uit onderzoek blijkt positieve correlatie tussen Integriteit en open cultuur Integriteit en eigen verantwoordelijkheid Integriteit en collegiale toetsing/met elkaar bespreken

8


Samenhang tussen integriteit en vertrouwen • Integriteit en betrouwbaarheid van de overheid zijn essentiële elementen voor bevorderen van vertrouwen van burgers en instellingen in de overheid. • Vertrouwen hangt af van verwachtingen. Maar wat verwachten burgers en instellingen van de overheid? • Aan de ene kant individualisering (waar bemoeit de overheid zich mee?). • Aan de andere kant afschuiven verantwoordelijkheid op de overheid als er iets mis gaat (waarom heeft de overheid mij hiertegen niet beschermd?) • Ook de overheid zelf steeds complexer. Steeds meer ketens en onderlinge afhankelijkheden, steeds meer andere werkvormen (zoals HNW). Kan niet zonder vertrouwen, maar ook niet zonder alertheid op misbruik en fraude. • Hoe vind je evenwicht? Hoe ligt dit in het bedrijfsleven? 9


Definitie vertrouwen (Nooteboom)

• Vertrouwen is de verwachting dat mensen of organisaties ons niet in de steek laten, ook al is dat mogelijk. • Vertrouwen is de bereidheid dat risico te lopen.

10


Dit is vertrouwen

11


Wantrouwen, vertrouwen en blind vertrouwen Vaak wordt vertrouwen gepositioneerd tegenover wantrouwen:

wantrouwen ↔ vertrouwen Het is dan of/of Het gaat er echter om vertrouwen te positioneren tussen aan de ene kant wantrouwen en aan de andere kant blind vertrouwen Het gaat dan om gerechtvaardigd vertrouwen:

wantrouwen ↔ gerechtvaardigd vertrouwen ↔ blind vertrouwen Het gaat dan om gradaties: meer/minder en/of: op dit punt wel/op dat punt niet 12


Kritische succesfactoren voor vertrouwen 1.

De verwachtingen van partijen zijn over en weer zijn duidelijk.

2.

Partijen kunnen die verwachtingen ook waarmaken.

3.

Partijen hebben een gedeeld belang.

4.

Partijen hebben een goed gevoel.

5.

Partijen zorgen voor een goede communicatie.

6.

Partijen hebben goed zicht op het risico van vertrouwen en zijn bereid deze te accepteren.

7.

De belangrijke zaken voor het vertrouwen mogen gecontroleerd worden.

8.

De oorzaak van een inbreuk als die zich heeft voorgedaan, wordt en geanalyseerd met de bedoeling daarvan te leren.

9. 13

Bij verkeerde intenties zijn sancties het uitgangspunt.


Spinnenweb (hulpmiddel bij de analyse)

14


Laten we proberen dit te voorkomen!

Soms is er nog veel aan vertrouwen te winnen!

Vertrouwen en integriteit  
Vertrouwen en integriteit  
Advertisement