Page 93

STUDIA ŻYDOWSKIE NA UNIWERSYTECIE JAGIELLOŃSKIM Krakowskiej niemal całkowicie zarzucone, czego powodem była, między innymi, trudna sytuacja finansowa Uniwersytetu i brak światłych jego protektorów. Niemniej sporadycznie zajmowali się nimi nadal miejscowi uczeni, w tym Andrzej Troper (zm. 1582), Wojciech Buszowski (zm. 1606) czy Jan Porębny z Sandomierza. Wielu też z ich grona, chociaż nie wykładało tego języka, cieszyło się jego znajomością, jak Wojciech Nowopolczyk (ok. 1508–1559), Stanisław Grzepski (1524–1570), znany z dzieła O różnorakich syklach i talencie hebrajskim, oraz Jan Kasprowicz Leopolita (ok. 1523–1572), wydawca i korektor pierwszego katolickiego przekładu Biblii na język polski i wielu innych. Hebraistykę na Akademii Krakowskiej odnowił dopiero biskup krakowski Andrzej Stanisław Kostka Załuski (1695–1758),

Odrodzenie w Polsce, teksty i wybór il. Stanisław Lorentz, Warszawa 1954

oczątki zainteresowania studiami o tematyce żydowskiej na Akademii Krakowskiej sięgają drugiej połowy XV wieku, kiedy to, na fali humanizmu, odnotowano duże zainteresowanie językiem hebrajskim. Jego motywem była chęć źródłowego poznania Biblii oraz tajników żydowskiej kabały. Ponadto do kanonu wykształcenia humanistycznego należała znajomość trzech języków klasycznych: łaciny, greki i właśnie hebrajskiego. Jednym z pierwszych z grona profesorów Almae Matris, który poznał te wszystkie trzy języki, był Michał z Wielunia (zm. 1487), dziekan Wydziału Artium. Jednakże pierwszych lekcji języka hebrajskiego w Krakowie udzielał prywatnie dla żaków Wacław Koler (zm. 1546 r.) z Hirschberga (obecnie Jelenia Góra), właściciel bogatej biblioteki, w której znajdowało się około 10 książek z dziedziny judaistyki. W późniejszym okresie rozwój krakowskiej hebraistyki promowali kanclerze krakowskiego uniwersytetu. W 1528 roku jeden z nich, biskup Piotr Tomicki, sprowadził z Warszawy do Krakowa ochrzczonego Żyda Dawida Leonarda, któremu powierzył stanowisko profesora języka hebrajskiego. Zainteresowanie tym nowym przedmiotem studiów musiało być niemałe, bo niebawem staraniem profesora w krakowskiej drukarni Macieja Scharffenberga został wydany podręcznik do nauki języka hebrajskiego. W 1534 roku zastąpił go, za zgodą biskupa, na uniwersytecie krakowskim Jan van der Campen (1490–1538) – znany teolog i hebraista holenderski, a następnie Walerian Pernus (zm. 1569). Także biskup krakowski Samuel Maciejowski (1499–1550) zabiegał o obsadzenie katedry hebraistycznej w Krakowie. W czasie jego kanclerstwa wykłady z tej dziedziny prowadzili Jan z Trzciany (zm. 1567) i słynny włoski teolog reformacyjny Franciszek Stankar (1501–1574). W dobie kontrreformacji regularne studia hebraistyczne zostały na Akademii

Nagrobek Wojciecha Nowopolskiego (Alberta Novicampiani), zm. w 1558 r., profesora, nauczyciela króla węgierskiego Jana Zygmunta, w krużgankach kościoła Dominikanów w Krakowie

Odrodzenie w Polsce, teksty i wybór il. Stanisław Lorentz, Warszawa 1954

P

Nagrobek Jana Leopolity, zm. w 1572 r., tłumacza Biblii, w kościele Mariackim w Krakowie

który taką katedrę utworzył na Wydziale Teologii, aby przez nią pogłębić studia teologiczne w Rzeczypospolitej. Język hebrajski był wykładany na uniwersytecie krakowskim także po śmierci Załuskiego, jednak dość nieregularnie i jedynie do pierwszego rozbioru Rzeczpospolitej. Plany Hugona Kołłątaja z 1780 roku utworzenia w Szkole Głównej Koronnej na Wydziale (Kolegium) Teologicznym osobnej katedry języka hebrajskiego i biblistyki nie powiodły się. Powstała jedynie katedra biblistyki. Również na początku XIX wieku nie udało się zrealizować organizacji osobnej katedry języków orientalnych (w tym języka hebrajskiego). Dopiero w latach trzydziestych XIX wieku zaczęła działać Katedra Pisma Świętego i Języków Wschodnich. Lektoraty hebrajskiego zostały wznowione na tym samym Wydziale Teologicznym w połowie XIX wieku. W 1926 roku wprowadzono lektoraty języka hebrajskiego również na Wydziale Filozoficznym, który działał aż do wybuchu drugiej wojny światowej. Prowadzili go wybitni uczeni;

ALMA MATER nr 145–146

93

Profile for alma mater

Alma Mater UJ 145-146  

Alma Mater UJ 145-146

Alma Mater UJ 145-146  

Alma Mater UJ 145-146

Advertisement