Page 1

Zo ektoc t naar de gronds h tee nsp reu

k

Door Ilja van Geel

De meeste vrijescholen en antroposofische instellingen, hebben een grondsteen-spreuk. Vaak ingemetseld in de fundamenten van het gebouw. De Berkel had op de Weerdslag ook een grondsteenspreuk, mooi ingepakt in een koperen pentagon-dodecaeder, ingemetseld onder het podium van de grote zaal. De grondsteenspreuk wordt elke donderdag aan het begin van de pedagogische vergadering door iemand voorgelezen. In de spreuk komt de geestelijke impuls tot uitdrukking van waaruit we als gemeenschap willen werken; waar we vandaan komen en waar we naar toe willen. De spreuk geeft woorden aan de grotere bedoeling van het samen dagelijks werken met de kinderen. Nu wil ik proberen een inkijk te geven in het proces rondom de grondsteenspreuk, dat begon bij het fysiek opdiepen van de pentagon-dodecaeder uit de fundamenten van de afgebrande school. In een van de schoolkranten van vorig schooljaar heeft Aline Divendal beschreven hoe de grondsteen ooit is ingemetseld, wie er bij betrokken waren, wat een grondsteen is en hoe met veel geduld en inspanning de fysieke grondsteen op 29 september 2016 weer terug kon komen naar de school, destijds in de noodgebouwen aan de Keucheniusstraat. Toen werden de vragen over de grondsteenspreuk wel heel prangend: Wat moeten we nu met de grondsteen die opgediept is uit de fundamenten van de ‘oude’ Berkel? Waar bewaren we die? Moet de grondsteenspreuk opnieuw ingegraven? En waar dan? Hoort hij tot het gebouw of bij de gemeenschap? Hoe verhouden wij ons eigenlijk tot de spreuk? Wie zou ons kunnen helpen bij die vragen? Hoe pakken we dit aan? In dezelfde tijd dat we het schooljaar startten aan de Keucheniusstraat en al deze vragen rond de grondsteen naar boven kwamen, startte ook mijn studiegroep weer met o.a. enkele oud-collega’s. Zij wilden graag horen hoe het met de school was en wat we met de grondsteenspreuk zouden doen. Toen zij hoorden voor welke vragen wij ons als Berkelcollege gesteld zagen, boden ze aan om ons daarbij te helpen. Zo begon de zoektocht naar de innerlijke waarden en verbinding tot de grondsteen. Thea van Boxtel, Rolf Zeldenthuis en Henk Oortgijs, hebben ons maandenlang ondersteund in dat proces. In totaal hebben we 14 bijeenkomsten samen gewerkt. De eerste vier keer vooral over de persoonlijke verbinding tot de Vrijeschool, de antroposofie en hoe je vormgeeft aan je eigen spiritualiteit. En wat is het wezenlijke van het werk dat we doen op school? Enkele karakteristieken die uit die eerste bijeenkomsten

naar voren kwamen: Toekomst, menskunde bestuderen, openbaring, geesteswetenschap als inspiratiebron, warmte in het intermenselijke, inspiratie, bestemming, verbinding, openheid naar de kinderen, veiligheid, er mogen zijn, positief stromen, vreugde, interactie tussen mensen, eerlijkheid, ruimte creëren, waarachtigheid. Vervolgens hebben we ons enkele bijeenkomsten beziggehouden met de vraag hoe wij ons verhouden tot de grondsteenspreuk van de afgebrande Berkel en wat we daaraan beleefden. Ook afgezet tegen de huidige tijdgeest. Wat is er veranderd in de afgelopen dertig jaar? En wat vraagt dat van ons als school? We hebben uitgebreid gesproken over wat we aan tendensen waarnemen bij het werken met de kinderen. En ons gebogen over de vraag wat de grondsteen hierin voor ons kan betekenen. Een stukje uit het verslag van bijeenkomst 7: De tendensen worden ervaren als een uitdaging om er groeizaam en gezond makend mee om te gaan. Het wordt ervaren als een grote opvoedingstaak. Het besef om hierin je zelf te blijven ontwikkelen door scholing en aan het leven. Mee willen voelen en denken, maar wel op de grond blijven staan. Wat kan de grondsteenspreuk hierin voor jou betekenen? De grondsteenspreuk wordt ervaren als een verticaal. De grondsteenspreuk sluit aan bij de ontwikkeling om op aarde te komen en op de noodzaak om daar dan ook te aarden. Gemist wordt de horizontaal, die wordt opgevat als de opdracht om het sociale te versterken, de onderlinge verbinding en saamhorigheid, maar ook om meer interactie aan te gaan met de –maatschappelijke- omgeving van de school. Rond de tijd van bijeenkomst 7 over de grondsteenspreuk, hebben we als college ook onze missie en visie opnieuw bekeken en geformuleerd. Ook daarin stond de vraag centraal “Waar staan we voor en waar gaan we voor?” Waar een grondsteenspreuk deze vragen meer vanuit het geestelijk aspect probeert te beantwoorden, doet een missie en visie dat meer vanuit de dagelijkse praktijk. De twee hebben dus wel degelijk met elkaar te maken en vullen elkaar aan.


In de achtste bijeenkomst, het is dan voorjaar 2017, besluiten we op basis van al het voorgaande; het proces rond de vragen bij de grondsteenspreuk én het proces van het formuleren van de missie en visie, dat er een nieuwe grondsteenspreuk moet komen, waarin ook de kernwaarden uit de missie en visie een plek moeten krijgen: Verbinding, vertrouwen, beweeglijkheid, moed. (Voor verdere uitleg en invulling van deze begrippen, zie schoolgids) We zijn het er dan allemaal over eens dat de nieuwe spreuk zowel voor het gebouw als voor de gemeenschap bedoeld is en dus niet alleen voor het college/team, maar ook gedeeld mag worden met de ouders en misschien ook met de kinderen. Kortom: de hele gemeenschap. Want juist in die nieuwe spreuk willen we het horizontale element van het sociale een plek geven. De spreuk moet taalkundig ritmisch, klinkend en poëtisch zijn om gelaagdheid te krijgen en diepere lagen aan te spreken. Helder en niet te vaag. Voor het verdere proces van schrijven moet de tijd worden genomen. Eerst verhuizen en zomervakantie. Maar vóór de verhuizing wilden we ons nog buigen over de grondsteenspreuk van de oude IJsselschool. We zouden immers in ‘hun huis’ trekken. En ook in dat gebouw is de grondsteenspreuk destijds ingemetseld in de fundamenten van de school onder de grote zaal. Omdat een grondsteenspreuk voor gebouw én gemeenschap geldt, en je de grondsteen van de oude IJssel niet uit het fundament kunt halen, heb je hoe dan ook te maken met wat daarin uitgesproken wordt. En hoe verhouden wij ons als Berkelcollege tot de spreuk van de IJsselschool? Ook daar besteedden we voor de zomervakantie nog ruim aandacht aan. Wat ons raakten in die spreuk is het bundelend karakter dat eruit spreekt, dat er een transformatie in zit van ‘huis’ naar ‘gemeenschap’ naar ‘tempel’. En alsof de goden ons goed gezind waren (het moest blijkbaar zo zijn) is in de spreuk van de oude IJsselschool ook te lezen over moed en verbinding. Na de zomervakantie kregen Marion en Roel het vertrouwen om de nieuwe spreuk daadwerkelijk te gaan schrijven. Als input voor hen hebben we door kunstzinnig werken ons opnieuw verbonden met die elementen die we in

de nieuwe grondsteenspreuk wilden hebben. Doormiddel van euritmie, boetseren, zingen, proberen we toegang te krijgen tot de diepere laag van die elementen. Iets daarvan is op de eerste algemene ouderavond gedeeld. Inmiddels is het herfst 2017 en zijn we een jaar lang bezig met de grondsteenspreuk en samen in een proces op weg. Daarna is het een tijd stil……de schrijvers zijn aan zet. Vlak vóór de kerstvakantie duurt het mij te lang. Het zal wel liggen aan mijn temperament, of aan het feit dat ik kartrekker van beide processen was, maar ik hou het niet meer uit. Op de vergadering voor de Kerst, spreken we af dat er na de Kerstvakantie een concept ligt van de nieuwe grondsteenspreuk. Vol verwachting gaan we de kersttijd in………we zijn in afwachting van………en dan, schijnbaar ‘ineens’ is de nieuwe spreuk geboren! Na de Kerst is daar de spreuk. Bedoeld als concept, maar zo raak, dat niemand twijfelt aan de juistheid er van. In een veertiende bijeenkomst vieren en lezen we als college de nieuwe grondsteenspreuk. Daarna wordt een groepje geformeerd die na gaan denken over waar en hoe de spreuk een plek kan krijgen in de school en wanneer de spreuk meer in de openbaarheid komt. Op dit moment van schrijven, kan ik daar helaas nog niet veel over zeggen. Nu ik al schrijvend het hele proces rondom de grondsteenspreuk onder woorden moest brengen, kijk ik met verbazing terug op het vorige schooljaar: Als school zijn we uit de as herrezen én hebben we twee enorme processen doorlopen die hebben geresulteerd in een nieuwe Grondsteenspreuk en Missie en Visie. Om daar je energie in te steken als school, na een brand, daar is moed voor nodig. Er lag immers zo veel praktische werk op ons te wachten. Maar juist het samen in proces gaan en de verdieping zoeken, heeft ons meer verbinding gebracht; met elkaar en met onszelf. Tijdens het hele afgelopen schooljaar hebben we in die processen kunnen oefenen in vertrouwen; in elkaar, als we b.v. onze belevingen bij een spreuk deelden, in de bezielende leiding van Thea, Henk en Rolf, in onszelf, vertrouwend op de inspiratie. En om tot een nieuwe grondsteenspreuk te komen is zeker beweeglijkheid nodig! Al helemaal als je dan ook nog moet verhuizen als school.

De grondsteen De grondsteen wordt gelegd als blijvend symbool van besluiten die in geestelijk opzicht genomen zijn. Het kan werken als herkenningspunt voor het gedeelde ideaal en voor het verwezenlijken van wat de betrokkenen bindt. Dat gedeelde ideaal wordt verwoord in de spreuk: wat is de essentie van de school, de intentie zoals de betrokkenen deze voor ogen hebben. Door de grondsteenlegging draagt iedereen een stukje van datgene waar de grondsteen voor staat met zich mee en zal de plek van de grondsteen altijd symbool staan voor het fundament van de school. (red.)

Link naar het artikel van Aline Divendal

Grondsteen en grondsteenspreuk de berkel  

Het proces naar een nieuwe grondsteenspreuk en grondsteen.

Grondsteen en grondsteenspreuk de berkel  

Het proces naar een nieuwe grondsteenspreuk en grondsteen.

Advertisement