Page 1

Hindu Mitolojisi

'

\

• IMGE kitabevi

kutuphaneci - eskikitaplarim.com


Wendy Doniger O'Flaherty Hindu Myths Š imge Kitabevi Yaymlan, 1994 Bu <;evirinin tum haklan sak11d1r. ISBN 975-533-097-6 1. Baskt: May1s 1996 Kapak Tasanm1

Fatma Karkut Dizgi

imge Ajans Kapak !3ask1s1

Pelin Ofsel 418 70 93

i<; Baskr ve Cilt Zirve Ofset 229 66 84

imge Kitabevi Yaymc1hk Paz. San. ve Tic. Ltd. $ti. Konur Sok. No: 3 Kizilay 06650 /\nkaru . Tel: (312).4194610-4194611 Fa ks: (312) 425 65 32


Wendy Doniger O'Flaherty

Hindu Mitolojisi (:eviren: Kudret Emiroglu


Denny ile Mike i<;in


i<;iNDEKiLER

GiRi~ ................................................................................................. 11

l.PRACAPATiVEBRAHMA ................................................... 23 ~g Veda'da Yarat1h~···.·· .................... , ............................ 23 Brahmm~a

ve

Upani~adlanfo Y~11111il1~,

Mahiibhi"irata'da

Yarat1l1~

Pura1~alarda Yarat1h~

.................................. 26 ...................................................... 31

............................................................. 36

2.iNDRA ...................................................................................... 49

indra ile Yrtra'nm Yl~1.h1 ~·cvrn111 ................................................ .49 indra'mn Sonraki De~1anl:1nhi A~<1~1l11111~1 .................................... 76 3.AGN1 ............................................................................................... 85 4.RUDRA VE S1VA ........................................................................ 101 Rudra'n1n Veda Mitosu ................................................................. 101 ifritlerln De; Kath Kentinin Y1kild1g1 Destan Mitosu .................... 108 Puriit)alarda li~1ga Tap1m1 Mitoslan .............................................. 116 Siva ile Parvatl'nin Puri:'it)a Mitoslan ............................................. 128 Bilge Mm'lka}faka Siva 1s;in Dans Ediyor ...................................... 142

5. Vi$NU ........................................................................................... 149 Vi~1~u'nun

Veda Avatan: Ci.ice ...................................................... 149 Avalarlan ......................................... 153 Vi~1~u"nun Destan Avatarlan ......................................................... 166 Visnu'nun Puriit)a Avatarlan ......................................................... 190 Vi~t)u'nun Brahmm~alardaki


6.TANRI<;A DEVi ...•.. ,.............................. ,,.,..................................... 199 7. TANRILAR iLE iFRiTLER ................... ,.................................... 225 Veda Mitolojisi: Oliitnsiizltik l9in Sava~ ...................................... 225 Destan Mitolojisi: Tannlarla 1fritler Okyanusu l;alkal 1yor .....................,. .................................................................. 228 Puriina mitolbjisi: Oiiimsiizllik Gizi .............................................. 233

EKLER

25·1 A K1saltn1alar ................................................................................ 253 B Sel(ilmi~ Kaynak9a .................................................................... 254 C Kaynakl(a Notlan ........................................................................ 261 <; 6zel Adlar SozHigu ......... ,.......................................................... 291


Okunu§lar Konusunda Uyari

Sanskritr;e sozcilklerin yaz1lt~m1 olabildigince Tiirki,\: ah1•1:1~yc uydurmaya r;ah~t1k. Ses aynmlarnu belirtmck i1;in ynk~i~ ~cviriya11 imlerini kulland1k: Onli.ilcrin ii1.crintkki ~·11.gili:1 111unlu~!ll ~!ilstcrir; bu uzunluklar d1~111da ilnhikr Tiu k~1:'dd i )! ibi 11ku11111.J11du. Cicn;:cktc bir ilnlil olan tlf!. sesinc en yuk111<•k11n1a/J1/ h1~·1111111dc olacakt1r. Unsilzler arasmda /~/ 1.hyc ok11111il11kl·d, iki im oldugu gortilecekLir. Okurun s scsinin .1· ile .1· 11ra~111d:i li11 unsii1. oldugunu bilmesi yeterlidir. Yine okur 1i ilc 11 i111kri1u 'l\l1k~r'ddi /n/ sL~si gibi okudugunda gerr;ek seslerdc.n ~~ok u:r.akla~1111~ 1il111;1y1u:akt1r. Soluklu iinsiizl(:ri gJ1stcrcn harf 1kihlt:ri thh, d'1, 1-:h, ph, th) ayn ayn okunmal1d1r.


GiRi~

Diizenden <;1kan Kaos Done di:ine bi.iyi.iyen anaforda ~ahin duyam1yor §ahincisini; Her§ey dag1hyor, bcl vermi~ orwdird.:; Karga§alik salmm1§ yeryii1ii11v. Yiikscliyor ka11a bulan1111~i :;11l;1r. Wilh;1111 Hu1k1 Yr;1I•;,

U;,,,..i

(11'11,1·

t 1921)

Y11111vdi l11\hr~~·ycig1 llir lchdd 1 drn11.di s1rL 11.lh l1·1al1. i•.111111;11!. tuhaL

Her Hindu milosu farklid1r: biilii11 ffo1du milo~lan hirbirine benzer. Hindu mitoslanndaki biitiin imge ve simgckri, hiiliin ~iitciik ve dii§iincclcri kayna§t1ran, deriillere ki:\k salm1~. tarn anlum1yla 1.orlay1c1 di.inya gi:iril§iine. tek tek sanat'<ilann kar~1s111da gelencksd hi\:ime tanman agirhga kar~m, her mitos evrenin degi§kenliginc ~1111r olmad1g1, hcr§eyin birarada olup bittigi, bi.iti.in olanak!ann birhirlerini dr~la­ madan varolabilecegi inancrm a<;1ga vurur. Bu kavram en azmdan bir mitosta (bu derlemcdeki 9. mitos) bilirn;le clile getirilmi~tir: Yaradanm yaratt1klan 'ki)ti.ictil veya iyicil, yumu~ak vcya ac1mas1z, dharma ilc veya adharma ile dolu. dogru veya yanh~t1. Yeniden yarat1ld1klannda gene bu nitclikleri La§1yacaklard1; hu onu memnun ediyordu. Bi.iti.in duyu ncsnclcrindcki, 0zelliklcrclcki. bi~·imlercleki '<qilliligi ve fark1Ila~may1 Yaradanm kendisi yapt1. · Bu derlcmeyi yaparken. okuyucunun bu lezzctli i\gi.inden mi.im11


klin oldugu kadar s;e~itli tatlar almas1111 saglamaya i,:aiI~lm1: Ger.,;i hu kan~1m saf kitap kan~t1rn:ilar i.,;in biraz ag1rca vc baharatlt ka~'m1~ olabilir. .,;linkli Hindu mitolojisi san1nm ag1.111rn Ladm1 hilcn ki§ilerdcn s;ok oburlara yanl~1r bir ziyafettir. Gene de, bu ternel <;e~illiligi korumaya yi)nelik tilm ~abalara kar~m, mitolojinin kalib1 urtaya s;1krn1~ vc kcnclisini gbslcrmi~Lir. Daha fazla mitosla kar~Ila~1ld1~s;a, temel izleklerin daha da bclirginle~tigi gbrlili.ir: hangi ybne gidilirse, gidilsin, hep bu .,;ekim rni.:rkezine dontili.ir, harekelsiz merkeze, fntma11111 gi\zi.ine. T1pk1 Alicc'in, biiyi.illi bahs;enin neresine varmay1 urnarsa umsun, kcndisini hep Kannakan~1k Evin kap1smda hulmas1 gibi. Bu yap111111 ic;erigi. 1~:inden s;1k11g1 bis;imin bir ba~ka yonlini.i ortaya koyar, farklil1k ik kahp arasmdaki gerilimi: Kaosun dlizene kavu~mas1 ve tekrnr kansa di>r1i.i~mesi. Okuyucu bu derlemedeki mitoslann s;ogunun dogumdan veya ollimden, genellikle de ikisinden birden sbzettigini g(irecektir. Bu agirhk yalrnzca derleyenin zevkini veya Hincluizmin rizelliklerini yans1tm1yor; her yerde mitolojinin Lemel konulan bunlardir zaten. Fakat Hindu mitoslannm bu temel konulan i~leyi~i o Oli;:i.ide evrensel clegildir ve daha yalondan irdelemeyi gerektirir. <;;:ogu mitolojide yaratma eyleminin kaosu diizene sokma slireci oldugu nerdeyse apai;1k bir dogrudur. Dtizeni sayan ve kaostan korkan bu gelenekc;i gorii§, Yeats'in linlli y1kic1 anar§i betimlemesine yans1m1~1Ir: 'Her §CY dag1hyor. bel vermi~ ortadirek." Yeats'in Hint mitolojisine duydugu sevgiyi an1msayarak, Hindu simgelerinden §ahine (73. mitos) ve k1yamet gtinlindeki kan tufanma (51. mitos) da dikkat s;ekebil iriz. Geleneksel Hindu felsefesi, burada ~~evirisi verilen bazi yarauh~ mitoslannm can damanm olu~turduklan gi:irillebilecek bu degerleri benirnsemi~tir. Hindu ev.reni kapali bir sistemdir, kat1 kabuklu bir 'dUnya yumurtas1'dir, yani hi<;bir ~ey ex nihilo* 'yarat1!m1{ degildir; tersine, nesneler silrckli yeniden diizenlenir, her biri yerli yerine konur ve boylece - gclkle yer biribirinden aymlarak, erkekle di~i ay1rdedilerek. yeryiizlindc insanoglu sm1flara boltinerck cans11. kaostan diizen is;i,ndeki ya§am dogar. Bbylece tannlann biribi*[Lat.I Yoktan <~·'·

12


rindcn forkl1 gii<;lcri Siva'nm arabas1111 ( 37. mitos) vcya Tanrn;an111 kendisini (64. mitos) yaratmak Uzcrc biraraya gclip kayna§irlar. Arna Hint dii~linccsindc bu Apolloncu yapmm kar~1s1pda, _yarut1l1~ cylcmini dUzcnin kaosa donU§i..imii olarak giircn Dionysosi,:u hir aknn da vard1r. Ancak ya~ayan yarat1klar birbirlcriylc - yumu~akla arnnastz, dogru ilc yanl1~ - i,:all~maya girdiginde, ancak koti.ilUgtin gtic,;lcri iyiligin glii;:lcrine kar~1 (clbcttc, gec;ici de olsa, kac;1111lmaz bic;irndc bastmlmak tizcre) ayakland1g111da, ancak iili.im ya~am1 tehdit etmeye ba~lad1g111da, ya§am gerc;ek degerine kavu§abilir. Bu felsefe Freud'un haz vc ac1 ilkesi tart1§mas111a yans1m1§tir: Oliim ir;gi.idUsi.i Thanatos hep hcr§cyin mtikemmel bir di.izen ii;:inde nldugu, dag1lma ve farkl1la~man111 ortaya c,;1kmad1gJ iinccki bir evreyl' )!.l:n d1i11mc istegi duyar, fakat ya~am ilkcsi Eros ilcriye, dah:1 f"a1la kiinsa d11gru ilerlemek ister. Ortodoks, Apolh>lll"ll. di111:n 11·1111•!11 I l1111lt1 1;1111an .11i11llsii, Altm <;ag'i, Krta Yuga'y1 u1.ah ~ 1 1»;111i1 1 1,· \01:~11111111~ •;;1y.1r vc ona gL:ri ddnmeye i;:ali~1r. Bcn1.c1 hi1,"i1n1k· ~;l.1-:1k lli11t klscksi <laima Thanatvs ilkesini izlerni~ vc Erm. ilkc•;1111 1"l·ddt'lll1i~tir: lilkiiscl <lurum, heclef, benligin miikcmmcl biJttine bvu:.11p hi1"k~mcsi. hireysel ya§am gUcLlniin <luyulann dcgL:1h1tk:~liri1·i 1'1kis111dt:11 'k111t11lup' farkhla§mam1~ yarnt11.:1da crimt·sidir Bu :di:v111 si\ndiinil111c~1·dir (nirviil",liz). Fakat mitolojinin gi.idi ~:l>j!,u11luldn do~!rud;111 doj~ruy:t klscl'cnin tersine bir yo! izler, kurtulu§ okyanusui1dan .,;<>k y•1~a111 alcvini yliceltir. Klasik Hint felsefesinin ogretileri genelliklc Hindu 111ituslannm yola i;:1kt1g1 remelleri olu§tursa da mitoslar gen,:ekte on lardan aynhp c;ok · otelere uzamr; mitos felsefenin varsaynnlanm iizenlc kurup yUkseltir. sonra da aym ozenle ala§ag1 eder, t1pk1 -Penelope'nin giindliz ordi.igi.ini.i gece sokmesi gibi. 'Her~cy dag1hyor' - mitoslardaki hu kaos clurumu aruk ya§ama yi:inelen bir tehdit degil, ya§amm i.izcrine kurulabilecegi biricik onci.ildiir. Her§ey ilk insan pari;:aland1gm<la dag1hr - vc insan soyu yaratil1r (2. m itos ); her§ey Satl'nin cesedi parc;a pari;:a kopanld1gmda dag1 hr ve yeryi.izlinde onun kutsal kalmt1lan belirir (67. mitos); her§ey Agni bitkilcr vc hayvanlar arasmda payla§tll'Jldigmda, insanogluna ate~i verdiginde (30-32. mitoslar) veya Siva'nm ate§i evrcni yok etmesin


diyc dag1lild1gmda dagil1r (35. mitos). Her~ey, Skanda (33. milos) \Cya Kr~1fa (57. mitns) dogsun diyc. Agni'nin tuhumu veya Alli Ogulcuk h(ilUndUglindc dagd1r. Ollimi.J gdsterir gibi giiri.incn hirincil i)gclcrin dagi11~1 gen;ckte ya~amdaki di:ini.i~i.imUn ilk adn111dir: 'siiner' gibi gi)rlinen. gcn;ekte Shakcspeare'in 'glimrah, tuhaf tchdil-i dcniz"ine ugrar. (.Unkli doniz Hindu evreninin rahmidir vc rahme ddnU~ 6lmektir. Kozmik sular diizcnin farkhla§mamt§ en son bic;imidir - i.illimdi.ir. Arna okyanus 1talkanip kaos dogdugunda (72. mitos) ya§am glic;leri iyi ile ki:itli, nektar ve zehir - kendi tebclil-i denizlerini ya§ar ve serbesl kahrlar.

Sorunlar ve Yontenller KAYNAKLAR Hindu mitolojisinin eski ve ortac;agdaki ana kaynaklan, Yunanca ve Latince'ye yakm bir Hint-Avrupa dili olan Sanskritc;e ile yazilll11§ bir dizi metindir. En eski kaynak - gen,:ekte Hint-Avrupa dillerinin bilinen. en eski belgesi - f!,g Veda'dir. f!,g Veda bir tannlar panteonuna adanm1§ binden fazla ilahiyi ic;eren bir toplamchr ve yaz1ya ge1tirilmeden once ytizlerce yil s6zlli olarak ku§aktan ku§aga aktanlm1§t.1r. ikinci 6ncmli kaynak Brahmaifalard1r; incelikle i§lenrni§, \;Ogunlukla ~a§tlacak 6lc;Ude aynnt1l1 bu ruhban metinleri mitolojiye yalmzca kult6rcnleri a\1klamak iyin yer verirler. Mahiihhiirata yepyeni bir cfsaneler toplarn1 sun;naktadJr; Hinclistan'm bu btiytik destant I00.000 dizeden fazladir (ilyada ile Odysseia'nm toplamrnclan on kat uzun) . • Burn<la, destanm ana i:irgi.islinti uiu~turan, Vii1)qavalarla kuzenleri Kauravalar aras1ndaki sava~la i~'iye gei,:rni~ say1s1z mitos ile bilinmcyen krallann hanedan (iyki.ilcri, kutWren · sunulanyla ilgili ar,:1k se1,;ik tan1mlar. kil1 k1rk yaran felscfi tartl~malar ve kast di.izeninc ili~kin usandmci degcrlcndirmeler yer ahr. 6teki hliylik Sanskritc;e destan, Ramurn~w . .''vfolurhlulraLa'dan daha hagcfa~1k, daha k1sa. daha derli toplu ve edchi <lil bak11111ndan daha gcli~kindir. ~iirin ana r,:ekirdegi Rarna'nrn macernlanrn anlatir. fakat birinci vc sonuncu kitaplarda (sonraclan


yapI11111~

cklcmclcr) bir <;nk iincmli mitos ycr al1r. Hindu mitolojisinin en kapsaml1 kaynaklann1 isc un sckiz "hi yuk· PurU!~a ilc say1s1z 'ki.i<;i.ik' PuraI)a olu~lurur. Bunlar tam anlam1~ la Hint di.i~i.inccsinin ansiklopcdileridir. Puri:inalann ~ogu gi.i<;lli h mczhcp <inyarg1s1 ta§ir; oylc ki aym mitoslar ba~ka Puril1)alarda <;o farkh bi9imlcrde gi'iri.ini.ir. Sanskrit dcstanlanrnn vc Pura1~alann olu~ tugu uwn yi.izy1llar ii;inde bir <;ok klasik mitos Tamilcc yenidcn s<iylenmi§ vc ba§ka yerel Gi.iney Hindistan mclinlcri yaziimI§tir; bu gcni§ edebiyat heni.iz i;ok az i;evrilmi§ vc i:;;lcnmi§tir. Bu eksikligi gidermek ne yaz1k ki bu i;ah§nrnn111 da ama9 Ian i9indc dcgildir. 1 PuraI)alar hala Hindu mitoslann111 i;ogu '<;agda§· anlaLimm1111cmclini olu~­ turmaktadlf; bunlar geleneksel metinlerin ruhundan a~l111da si)ziinden de - temel bak1mlardan pek u;r.akla~nia1. ()11c11lli f'.11 kll11klar Hindistan'm ~1erkestcn uz.ak ilkcl bhikkr111i11 1111t11~,Jann1L1 h11l1111ahilir. Bunlar i;ogunlukla Hi11d11 111111ilkn111l1·11 \'ill:11lan11l.11. l<1!-a1 hunlan kendilerinin Hindurn ol11H1y;i11 11k•,1J.>i1~ '"l'l\'<'Hk1'inc 11yarlarkcn bamba§ka, bazan nerdcysc !;1n111111ay;11.;d, 11yl.1ik1I' diinii~tiirlirler.2 l'/\IHlll.l.R Bu derlemede ~·cvrikn

111 i1usla1111

1111'1I11 I 1'>.

<>ll i ki ni.:i

yli1,ylldan (~g

Veda) i.S. onall1nc1 yiiz.yila (Puriinal;11) kw.Jar u1.;111mak1ad1r. Mitosla-

rm tarihsel gcli§imlerini iz.lerkcn, i\yki.ikrin 1:ski vc somaki b1~:imleri­ ni kar~ila~tmnak i;ok yararh olurdu; fakat kcsin tarihlc111elcr yapabilmek olanaks1z goriinmektedir. Ana engel konunun kcndisinden kaynaklanmaktadtr: Mitoslann tarihi olmaz. Destanlar ve Purli1:ialar binlcrce yil boyunca si.irekli degi~tirilmi~ bir sozli.i gelenegi yans1tt1klan i~'in, i.S. onikinci yi.izyilda yaz1ya ge9irilen bir bi:ili.im, i.t) onikinci yiizyildan heri aktanlan bir mitosun umulmad1k i'il<;iidc aslma uygun olarak korunmu~ bii;imi ya da o mitosun tamamen bzglin bir yenidcn anlallm1 olabilir. ikinci engel tekniktir: Mitoslarm anlauld1g1 <;e~itli mctinlcrin tarihleri konusunda emin olamay1z. Eski Hintliler. kutsal mctinlcrinc. nnlan tarihlcndirmemize nlanak saglayacak tarihsel olaylara ili~kin di.inyevi gi'.mdcrmclcr katma gcregini duyma1111~lard1r. TarihJ..~ncbilir gcrccin hulundugu nadir iirncklcrde bile. yap11lann pd 15


i;:oguna yi.izyillar i~·indc s1k s1k cklemeler yapilrnasmda.n (ittiri.i. pc§pc~e gclcn biiltimlcrin ya1Ji1:;;lan arasmda gcn,;ckte ylizy11lar olabileccginin. dolay1s1yla. saptad1gm111 herhangi bir ·iarih'in ancak olgulara ili~kin vcrinin yer ald1g1 ktsa bi:ili.im ii;:in gc~:erli olacagrnm anla~1lmas1 bunun degcrini bliytik i:ili;:Lidc azaltmaktadtr. Pura1:1alarm i;:o¥unun ele~tircl baskllannm yaptlmamt§ olmas1 bu sorunu iyice bi.iytitmektedir, fakat en iyi ele§tirel yaynnlann bile si."izli.i gelenegin kaygan kuml.an i.izerinde saglam bir kronolojik yap1 kurrnas1 olanaks1zdir. Dolay1s1yla Purii1::a+ann tarihlcnmesi ba~]J ba§rna bir sanatt1r pek bilim deneme1. Fakat a§ilmaz giiriinen engellere kar§m bir c,;ok Hindolog bu Herakks'c y;:ir<i~n i~i ··· r'\ugias i~i bile denebilir" - i.istlenmi§tir. Bilimsel dcrgik:rdd.i hir ~ok inakale yamnda, destanlarla Purii.1~alann tarihlcrnm:si ik ilgili en yararlt kaynaklar Farquhar, Gonda, Hazra, Kirfel, PaFgitcr, Pusalker ve Winternitz'in c,;ah§malandn} 6nerileri aras1nda ~~ogu kez bin yil1 a§an si.ire farklan vardir. fakat gene] olarak Hiill rnitolojisinin birkai;: an,a bi:ili.irnti tizerinde anla~irlar: ~g Veda (i.b. y. 1200), Atharva Veda ve Brahmai~alar (i.0. y . 900), Upani~adlar (i.6. y. 700), Mahiihl?drata (i.6. 300 - i.S. 300), Rt1miiya~za (i.6. 200 - i.S. 200); ilk Pura1)alar (Braluni1~1da. Hariva1J1Sa, Miirka~1.~leya, Mat.~ya, Vayu. Vis~u: i.S. 300 - 500). orta di:inem Pura9alan (Agni, Bhiigavata, Devi, Garu(la, Kurma, Liilga, Saura, Vamana, Varliha: i.S. 500 - 1000); son Purai)alar (kalan hepsi, i.S. !000 - 1500). Bu hayal avma daha fazla mtirekkep harcarnak zor, fakat kullamlan kaynaklann en olas1 yakla~1k tarihlerinin kaba bir taslagm1 vennek gene! okuyucu ic,;in yararh olabilir:

i.b. 1200; Saym)a'nm yorumu, i.S. 1350. Atharva Veda: i.b. 900. Brahmai~alar: i.b. 900-700. l].g Veda:

Upani~adlar\i.b. 700. Yaska'nm Nirukta's1: i.6. 500. " Augia> i~i: Hcraldcs'in, otuz y!I pis kald1ktun sonra bir gilnde temizledigi almlan anla11r: .;ok pi,, zorlu anlaminda kullmuhr (~.).

i*

16


Saunaka'n111 Urlwddel'(ltii's1: i.b. 450. i.b. 100 - i.S. 300. Rt711ulyww: i.b. 200 - LS. 200. Pura1~alar .(al f'ahc s1ras1y la, hcpsi i.S. ): Ag11i: 850; B/u/garnta: 950; Blwvi.~'.rn: 500-1200; Brahma: 900-1350; Rrah111ii~14a: 350-950; Brahmal'(livurta: 750-1550; Rrfwcldfwrma: 1250: Brhannarad~rn: 750-900; Del'/: 550-650; Del'(hfu/gavata: 850-1350; Gant(la: 900; Harh'WJ1fo: 450; Kalikli: 1350: Kal/.:i: 1500-1700; Kiirma: 550850; Li1iga: 600-1000; MaMibhligavata: 1100; Miirka~l(leya: 250 (fakat 66. mitosun almd1g1 DevT11ulhlit111ya hi)liimii dalrn sonraki bir eklemcdir, y. 550); Matsya: 250-500; Narasil1ifw: 400-500; Padma: 750 (daha eski olan bir boliim d1~mda: Sr.11i Khw1(fa. y. 600); Samba: 500-800; Saum: 950-1150; Si1·11 · 7."iO I YiO (lck Lek Kha~z(lalar arasrnda bi.iyiik l'arkld1klnl; Sho11ilt1 '/00 11 )II (gene bi.iyiik farkl11Iklmla): Vii111f1111i: ·l'\ll 91111; \·'11rilh11: 'l.~O: \/1lvri: 150; Vi.y~w: 450.

M(l/u/h/u/mto:

Boyle zcngin bir milolop l1<111111~~111d1·11 y.ipll.il·.i~ hLillin scc;meler ister istemez keyfi olacak11r: lwn 1k h1r ~11k 111i1os11 y;1h111.l:a sevdigirn ii;;in sei;;tigimi itiraf ctrncliyim. 1'~1ka1 ~e~lllilik 1k yap1 aras111da bir denge kurmaya da 9alt§tm1. Hindu gckncginin :111<1 i.,;cr~e\'l:si ii.:inde kalarak, biitiin mitoslar, ne kadar farkhl1k gosterirlerse gi1slersi11lcr, hu gelenegi belirleyen gene! yap1 ii;;inde bir yere oturacak bii;;imde, olabildigince i;;ok farkh tiirden mitoslar sei;;meyi amai;;lad1m. Dinscl gcli~imin ana evrelerinin her birinden mitoslar sec;tim. Bazllan erL~Y uzun (. J 9, 25, 33, 37, 72, 75), bazllan tek §iir (I 3a, I 4a, 21, 53) veya k1sa hir hi>liim (I, 17, 20, 47, 52); bazilan olduki;;a tanmm1§ vc sei;;kilere alm1111~ (2, 58-61, 72), hazt lanysa bilimadamlan Larafmdan bile Lan mm 1yor (I I, 12, 42, 69 ); baz1lan 'ele§tirel yayun · bil(hninde (26, 28, 35. 56), haz1lan bu yay11nlar tarahndan reddedilmi§ eklemclcrle (8, 25, 32-3. 37, 40. 72, 74); baz1lan - il<;tc ikisi - daha once i;;evrilmi~ melinlerdcn; geri kalan Lii;;te birinin daha <>nee ~'.evirisi yok. (Bu derlemedeki hiillin <;cvirilcri kendim yapt1m. fakat okuyucu, ycr ycr Lutars11 17


olsalar cla, hir mitosun tam haglam1111 anlamak ya da btcki degi~kele­ rin helli ha~h noktalann1 giirmck ii<in ba~ka i,;cvirilcre ck ha~vurabi­ lir.) Farkl1 tipte mituslar da s~<,;mcyc i,;ali~l1m: Bazil an i,;uk dogrudan ha!la ilkel dcncbilecck hasilllkte (I, 27, 50, 73). bazilan da i,;ok iyi i~­ lcnmi~, hem dil hem kavram olarak geli§kin mctinler (8, 18, 37, 56, 62. 68); bai'.ilan tam bir inan<,;lil@ clilc getirirken (39, 54, 59, 66), baz1lan da tannlara yakla~1mlan bak11mndan olduk<,;a alayc1 ( 12, 28, 40. 55. 68. 75). Mitoslann zarnan ii;inde nas1l g:eli~tigini ve bir izlegin nas1l dcgi~iklikler ge<,;irebildigini gfislerebilmek i<,;in en onemli Hindu tannlanndan birka91yla ilgili mitos gruplann1 i;evirmenin biribiriyle baglant1s11. ikincil tannl~irla ilgili Lek tck rnitoslar vcrrnekten daha iyi olacagm1 di.i~i.indi.im (bu lannlar da derlemedc yard1rnc1 rollerde gfai.ini.iyorlar). Bu gi:irii~ g(~rcgi yapilan sec;irnde ilkenin biraz keyfi oldugunu ba~tan sfiylemek gcrekiyor: Bu mitoslar tannlar hakkmdachr, insanlar ve fikirler lrnkk111da degil. Bu biraz, binlercc Hint efsane ve masahndan bir biili.imiiniin almmas1yla belirsizle§ebilecek gene! yap1y1 daha bir gi:iz lini.inde tutmay1 saglayan pratik bir k!lavuz. Arna daha iinemlisi, nasil 'biyografi ki~ilere ili~kin' isc. mitolojinin de lannlara ili§kin oldugu gihi gene! bir ilkc ileri siirlilebilir samyorum. Bu derleme ii;in belirledigirn metinler. zaman ve hacim olarak gcni~ bir bi.itiinden sei;melcr i<,;erse de, bir repcrtuvar tiyatrosunun oyunculan gibi kozrnik dramm bi.iii.in i)nemli rollerine yerle§en, zaman zaman roller degi§se, ki~iliklcr bazan Cinemli dcgi~imler gec;irse de, biribiriyle baglant1h kirnsclerc ili~kin uyumlu bir yazm topla1111 sunuyor; ana karakteri. Hindu tannlan ancak <,;ok ozel anlamda 'oli.irnsi.iz' olduklanndan - i;i.inki.i clogarlar ve oli.irlcr - insanhgm biiyi.ik ikilemlerini ya~arlar VC ()!i.im[i.ilerden ancak i;ok ufak aynnt1Jarda (s()zgelimi tann)ar terlell1CZ veya giiz k1rpmaz1. ifrirlerdense <,;ok daha az farkl1hk gi)stcrirler. Gene de Hindular tarafmdan ta111mlar1 geregi tamanuyla farkh bir s1n1r varhk olarak kabul edilirler; ya~am i)ykiisii ne kadar '()rnek\:e' nitcliginde Diursa u!sun bir in9a111n olabileccginden i;ok daha fazla simgedirlcr. Tannlar, oynad1klan nyun ancak bizler ii,;in gen;:ek olan akt("irlerdir: nnlar arkalannda kendi ylizi.imi.izi.i gordiiglimi.iz maskeler·· dir. Bu ncdcnle tannlarla il.gili iiyki.ilcrin - aslmda mitoslar tcrimini 18


kullanmam gcrckir - insanlarla ilgili i\yklilt:rdcn - bunlara da cfsa11L'lcr dcnmcsi gcrckir - tamam1yla farkl1 hir clkisi vard1r vc hen sc~i­ mimclc birincilcrc, mitoslara yer vcriyorum. Bu i\li,:U, ha~ka lUrlU mitos olduklan kahul cdilchilccck, insanlarla ilgili hir <;ok UnlU VC tanmm1~ Hindu ciykUsUnUn d1~lanrnas1111 gcrektirmi~tir. SunaJ:iscpha bykUsUndc insan kurban olarak sunulan SunaJ:iscpha tann lar tarafrnclan son and a kurtan hr; 4 Yay ati masal 111da, Dcvayan]'yc inanmayan Yayati babas1 Sukra'n1n crkcndcn kocama lanctine ugrar (bkz. 74. mitos), bunun Uzcrine Yayati, kcndisini ha~­ tan <;1karmak i<;in gonderilen periyle sevi~ebilmek ic,:in hastahgm1 be~ oglunclan hirine aktanr, sonradan ona gen<;ligini geri vcrir;~ Sagara efsancsindc Sagara'n111 kurbanltk at1 <;almm1§ vc ycr alt ma .1!iitli1lilmU~­ lUr; Sagara'nm altm1§ bin oglu yeri kazar (okya1111:-. 11larak hilincn koca c,:ukuru biiylc yarallrlar) vc ya111p klil olurlar I );iJ1.1 ~'"llld < i:inj'm gokten inmesiyle dirilcceklcnlir.(' l~wa•;1111:;i 111111.111tl;i k.1d111l111111 varltg1m bi)medcn ya~amakl<idll', krntll~I f 1hl ll1llll/.1;\'I _,;i11d1jiI hll fahi~C tarafmdan ba~tan i,:1kanl1r \'(' k11r.1kl1j!a s1111 wnnesi ii,:in saraya getirilir. 7 Bu oykliler insa11l:11111 du111111una ~Cl\L'l\ll'.ll de l~Ik tuluymlar, i:izellikle mitoslardaki ya~.1111 \'\' 111li111 fikirll'rini ayd111lat1yorlar, fokat tannlarla ilgili mitosl;1r kada1 )'.1~:1111111 li11i:111li cvrelcrindeki kutsal varhklann ctkisinc <k>.!i1111wy\:11·h liunlar111 ni:drnlcri listlinde durmuyorlar. Hindulann kcml1k111k \1111ah:;q1li:i 1:ha11derini vc Pura1Jalann liteki bi.foimlcrini 'tarih'lc ~ii1w~ way ha111:d;1nl;11111111 Larihi ilgili glirUrlerken tannlarla ilgili dyki.ilcn k1J1111ik yaratil1~ vc y1k1m ba§hg1 altmda toplam1§lard1r. 1

<;EYiRi VE YORUM Mitoslan <;evirirken mUmklin olclugu kadar ashna bagl1 kalcl1m, meLinlcrin kcndi lisluplanyla konu§malanna cngel olrnak islcmedim. Bir kac; ad vc zarnir eklcyerek belirsiz attflan netle§tirmck ve baz1 anla~1lrnayan lakaplann anlamlarmt vcrmek dt§Imla eklernc yapmadtm ve i>vgU dolu uzun ilahilcr d1~111da hie; bir ~cy atlamad1m. Notlar yal111zca mitnslan anlamak ic,:in gerekli bilgileri ic;criyor; iit.eki adlar ve tcrirnler ilk kcz gcc,:tiklcri yerlerde nollarla ac;1klanan lakaplarla birlik19


le siizli.ik hiilUmUnde yer altyor (Ekler, D). Giri~ ai;1klamalari asgaride lutuldu vc yalnizca her mitosun ii;criginin olurmas1 ii; in gerekli on hilgilcr verilcrck i:iteki mitoslarla baglantilara i~aret cdildi. Bu yolla okuyucunun kendi orgUsi.ini.i kuracag1 ve anlamlan kendi ba§ma, dogrudan metinlerden i;:1karacagm1 umuyorum. Hindu mitoslannin tek 'ternel' bii;imleri yoktur; her biri y11lar boyunca ki.ii;i.iklii biiyi.iklii farkhltklarla tekrar tekrar anlat1hp i.iretilmi§tir. Bazi mitoslarm bir kai; bii;imini i,:evirerek tarihsel geli§im ii;indeki onemli farkli ltklan gostermek istedim ( 10-11, 24-26, 29-33, 47-9, .525); baz1 i)rneklerde de i:irnek bir bii,:im sei;tim (zaman zaman da mad1§I bir C>rnegi, I I, 35. 36. 41, 55, 67 ve 75. mitoslarda oldugu gibi). Mitoslann oteki bic;:imlerini ukurnak vcya ba§ka bilimadamlarmm yorumlarm1 ogrenmd~ islcycn okuyucular ii,:in her mitos hakkmda bir kaynaki;a verilmi§tir (Eklcr, C); aynca Hint rnitolojisi ii,:in genel kaynaki;a da sunulmu~lur (Ekler, B). Okuyucu benim mitoslara yakla§1m1mdaki dagm1k ipui;lanm kabttl etmeyi de sei,:se, ba§ka bilimadamlarmm gori.i§lerini de bgrenmeye i,:al I§Sa, mitoslarda kendi sormak istediklerinin yamtlanm da arasa, bir mitosun kendi dogas1 gere$i tek anlam1 olmad1g1m ak1Jda tutmahchr. Di.igi.imiln ogelerinin basitligi, di.inya gori.i§iini.in saydam bir masumluk ta§1mas1 iyi bir mitosun mitosta i§lenen sorunlan aym anda mi.imki.in her yolda degerlendirilecek bii;:imde yans1tan bir prizma i§levi gormesini saglar. Kar§da§llg1m1z ilk diizey anlat1mdlf, sonuir i;:ogunlukla tahmin eclilen bii,:imde de olsa genellikle oldukira iyi bir bykti. Bununla hemen yakmdan ilgili diizey kutsalhkttr; mitolojiyi klasik bilimadamlarmm bildik yakla§tmma konu eden di.izey: Kutsal gtii,:lerle ki§ilerin egretilemeli milcadelesi. Bunun ilsti.inde mitosun kozmik cllizeyi vardir, metafizik ilkelerle s~mgesel dogrularm evrensel yasa ve siireirlerini ifade eder. Bumm altmda da folklor alanma giren insani diizey bulunur; insan ya§am1mn anlmrnm aray1~. Bi.iyi.ik mitoslar zengin bir i;:okanlamhhk ve ele ge~mezlik ii,:erirler; onlarm geri;:ekleri biltmadamlarmm net kalegorileriyle tam uyum i9inde gosterilemez.8 !-fem mitoslar si.irekli degi§im ii,:indeki ya§ayan organizmalard1r. ~g Veda'daki Vpra ile indra oyki.isi.i (24. mitos) Mahiiblulrata'daki indra ile Yrtra oyki.isi.iyle (26. mitos) ayni 'anlam'1 ta§1maz. Bu mi-

20


loslar hcnim ii,:in de hugi.in. onlan ilk kcz okudugum clli yll dnccki anlamlan ta~11myorlar. Bu mitoslara, hu cgzotik vc csin dolu yarat1klara ele~tircl yakla~1111m kur~undan gcmini takarken, di.izyaz1 <;cvirimle bukagllamakla 1.atcn yakttg1m canlanni fazla drselemedigimi umanm.9 Ger<;ektc, c;eviridc ~iirsclligin yitebileccgini, fakat 'en koti.i c;eviride hile mitoslann mitos degeri bozulmadan kahr' diyyen Claude Levi-Strauss'un sozlerinden cesaret ahyorum. IO '

21


1

PRACAPATi VE BRAHMA

IJ.g Veda'da

Yaratdt§

Gerek oyki.ini.in gerekse oyki.ini.in anlatIII§Inln ba§Indan ba§lamak ic;in yaratih§ mitolojisinin ~g Veda'daki bic;iminden ba§lamak gerekir. Yaratih§ ilahileri - gerc;ekte dogrudan mitoslara gondermcdc bulunan ~g Veda ilahilerinin c;ogu da - son iki kitapta (birincidc v<· onuncuda) yer ahr ve tam anlam1yla birkac; yi.izyil sonra Brftlrn1;11.1al;.11 tie Upani~adlarda ortay<• ~- kacak olan l'clsdi kurgul:.1111;111111 111l11111il;1ru11 ic;crir. Veda kozmogoni,inin 1.:n k:md h1~·11111 h11 1;11k v:.. ka il.1hidc iirliik olarak mevcuttur ama hie; hi1 yL·1,k .1\lk\·;1 lf.1d1· rd1ltm:111i:;.1ir: ilk kozmik akmt1dan farklt iigclcr ay11~1111~. l.;111s dti1.c1w kavu~mU§, gokle yer aynlim§l1r. Yarat1lt~rn ayrt~111.1 1dd11~~11 kavra1111 i;ok sonraki Hindu 111itoloj isinin de (ayni.:a 11 indu I(lpl11111 •;;ii dii~lincesinin de) ternelinde ycr alir ve tannlarla tmm 11l111;1yanlar liltitln veya insanlar) arasmdaki c;at1~mamn canlaud111c1 k1v1k11111111 1tl11~1uror

FUCUR: BABA KIZIYLA lLI~Kl KUIUIYOI~ ·

f?r.: Veda'da ba§lay1p sonraki Hindu mitolojisinde de yerini koruyan hir yarat1h§ tasanrn1 ilk fticurdur. Oykiiyi.i anlatan tek bir ilahi yoktur, l'akat dag1mk gondermeler biraraya getirilerek bu Veda mitosunun baha ile kmn adm1 hie; anmayan, ama yahnkat, insanbic;imci terimlerle, ikinciyi yarat1p onunla c;iftle§en Biri anlatabilecek bir ozeti olu§turulahilir.1 Bir zarnanlar ozenle ayn tutulan gbk ile yer boylece yarat1c1 t1kat aym zarnanda tehlikeli bir eylemde birle§irler.

23


1

If.g Veda'dan Organ1 crkcki;e eylemin i§Lah1yla uzanmt§kcn, erkck olan geri i;:ekildi. Usanmaz organm1 kizmm ii;indcn geri c;ckti. Tam birle§me eyleminin ortasmda, haba gene; k1za duydugu arzuyu tatmin ederken, ikisi sai;Iian tohumlardan birazm1 topragm iizerine, iyi i~lerin rahmine h1raktilar. Baba tohumunu kendi k1zma ak1tt1gmda, birle§irken tohumunu topraga di:ikti.i. iyiliksever tannlar kutsal konu~may1 yarattilar ve kutsal torenlerin koruyucusu Rudra Vasto~pati'yi bi9imlendirdiler ... Agni 2 yiicc baba gi:ik ii;:in tohum yaparken o k1zm kendisine egilim duydugunu anlayarak rahme girdi. Avc1 ona cesaretle ok attl. Tann §Chvetini kendi ktzmda doyurdu ... Arzunun s1cakllg1 zevk ii;indeki krnla gelcligincle, gbk dc>kiilen parlak tohumu topragm iistiine yayd1. Agni sm;suz, iyiliksever gern~:ler toplulugunun dogmas1m sagladt, 3 onlan ytice k1ld1 ... Gi:ik benim babamchr, meydana getiren odur, buradaki gi)hck. Anncm cngin yeryiiziidiir, benim yak1n akrabam. Bu uzanan iki 1ranak arasmda rnhim var, 4 baba onun i9inc klZlnm ogulcugunu yetfo§tirdi. PAR(ALANMA: iLK iNSAN KURBAN EDiLiYOR

Bir kozmogonik mitos da ilk yaratil1§1 ilk kurbanm sonucu olarak ac;1klayan btittin bir 8g Veda ilahisinin konusunu 'olu~turur. Sozkonusu olan tam hir kan kurban1 degil, bir par9alanma, dagtlmadir; gerc;ek anlam1yla yoktan varetme dcgiJ., daha i;:ok yeniden dtizcnleme. kaostan diizen kurmadir. ilk insan ba§ka ya~am bii;imlerine dii11iipii.rii.l1w'z, zaten daima bu b\c;imlcrin hcpsidir. Yaral!~m yalmz evrenin fiziksel ogderini degil, Hindu gi.irti§tine gi\re ya~mnm temeli olan toplumsal duzeni. bu arada mevsimleri vc yarat1h§111 91kt1g1 kurban par<,;alarm111 kcndisini de tiretmesi dikkat. c;ekicidir.

24


2 ~g

Veda'dan

i nsanm IPuru~a] hin kafas1 vardir, hin giizi.i, hin ayag1. Y cryiizliniin her yerini kaplar, on parmak iHcsinc la§ar. insanm kcndisi hunun tiimiidlir, olmu~, olacak hcr§CY. Oliimsiizlligiin cfcndisidir vc ay111 zamanda yiyecekle btiytiyenin cfendisidir. Boylesine biiytiktlir insan, bundan bile yticcdir. Biiti.in yarat1klar onun ancak bir c;eyrcgini olu§tururlar; iic; c;eyregi de g:tiklerdeki oliimsiizlcrdir. insan lie; c;eyregiyle yukanlara yiikselmi§tir, bir c;eyregiyse hala buradad1r, her yere yay1ln11~t1r, yiyenlcri vc yemeycnleri kaplar. Virac5 ondan dogmu~lur ve Virac'dan insan gelmi§tir; dogmas1yla yerytiziinlin berisine vc 1ik:>.im: uzanm1§t1r. Tannlar insa111 sunarak kurbam dag111nn1, bah;1r an y;1.i!, yaz yakit, giiz adak oldu. ln:o.an1, kurha111. ha~la1q.·111 1:1 d111:•.1111 kuhal c;imen iisti..inde yagladilrn. 01111111a ta111 i1;11, S11dli~11l111 w 1ii1,!,·li:r ).;urban sundu. Her ~eyin sunuldu,\!11 hu k111 li.111da11 tL·11111 yaj! ,;1kl1 w ondan havada, 01wanda ve kiiydc ya~uy.111 ~1 11 y;ihanillan yuptilar. Her ~eyin sunuldugu bu kurhandan ~iirkr \'L' .~:111..11:11 do?.du. ())i,:iilcr dogdu ve for.rnlillcr dogdu. 6 Ondan 111lar d1)jtd11 w ~·dt :-.1ra di~i-olan oteki hayvanlar; ondan ineklcr doj:!d11 w h\·iln vc Pt'ldan koyunlar dogdu. insant bbldi.ikknnde 111111 ka\· pat\aya :1y1nltlar'? Agzmdan ne oldu, kollannclan nc; iki bacag1 ilc ik1 ;iyajii11:1 11c <kndi .' Agz1 brahmin oldu, kollan soylulara c;evrildi. iki baca~mdan balk yapild1 ve ayaklarm.dan hizmetc;iler dogdu.7 Ay onun zihnindcn dogdu; g:i.111<:~ tmun gozlinden dngdu. indra8 ve Agni agzmdan geldi. ve can solugundan rut.gar [Vayu] dogdu. GCibeginden atmosfer dogdu; ba§1nda11 gokler c;1kt1. iki ayagmdan toprak c;1kt1, kulagmdan goglin kallan. Diinyalan hi\yle bic;imlenclirdiler. Tannlar kurha111 dagmrken tnsan1 kurbanhk liayva11 gihi baglad1klannda onu c;eviren yedi ate~ i;uhugu vard1 ve ii<,;· f:crc yecli ate§ c;ubugu. Tannlar bu kurhanla kurban sundular; ilk dhar111af11r bunlard1. 9 Bu giic;ler eski Sadhyalar ile tannlann oturdugu gCik kuhheyc ula~11.


BrahmaQa ve

lJpani~adlarda

YaratdI§

Br~tlnnm.rnlar ko11110gu11iyc ~·ok ycr aymrlar. f!.g Veda inancmm c;qit-, Ii y;>nlcrini gcli~tirirlcr. Fi.inir i~lcycn haba burada Praci.ipati, yarat1klan11 efendisi olmu§tur vc olagan s1v1 adak, temiz yag vcya Soma suyu ycrinc. alc~c onun luhumu sw,;ilm1~t1r. Kurba111n parc;alanmasmdan daha gcli~mi~ hir Veda kurban bic;irnidir ve ilk yarat1h~1 simgescl o!arak ycnidcn canlandiran gcn;ek hir kutWrendir.

J{JCUR VE ADAK

Prt'tciipali fih·11r i,'iliyor ve Rudra doguyor Bir <iizi Brii.hrnai.ia rnctni ILkur cyklllinin :-.nnw;:lan111 i§ler, ozellikle gi.inahlarla tehlikeler i.isti.inde durur. Bu rnelinlerde gbri.inen y!ld1z sirngeleri, insanm c)li.imli.i ve i.ili.imsi.iz pan;:alan aynm1 gibi sonraki mitoslarda da yer allr. Tohumun i;;e§illi ya~am bic;imlerine dag1!mas1 fikri (kozmik insanm pan;alanmas1 ilahisindc in 111£Ce* mevcut kavramlar) ile yanh§ kokenbilgilerinin, adlarla sozci.ik oyunlannm kullantl1§1 da sonraki mitoslarcla si.irecektir.

3 Aitareya Brahma1Ja'dan Pracapati kJZ1na yakla§tl; bazilan onun gok oldugunu soyli.iyor, baz1lan §afakt1 cliyor. Pracapati geyik olclu ve ona yakla§tl, kiz da di§i geyik bic;:imine girdi. Tannlar onu gi.irdiiler ve ''Pracapati §imdi yapI!mam1§ bir i§ yap1yor'' dediler. Onu cezaland1racak biri olsun istediler arna boyle birini bulamadtlar. Sonra bir yerde en korkuni;; bic;:imleri topladilar, vc bunlar, toplanarak ilah Rudra olclular;lO acl1nm Bhiita [Bhutapati, hayaletlerin efendisil sesini ii;;ermesi bundand1r. Tannlar ona ·'Pracapati §U anda yapilmam1§ bir i§ yaptyor. Onu parc;:ala" dediler. ·•6yle olsun da" diye yamt vcrdi. "b1rak111 sizden bir liituf sec;eyim." "Sec;." Li.Hur olarak s1g1rlai·m efendiligini sec,:ti; ad1111n s1g1r soz..:i.igi.ini.i ic;ermesi bundancl1r !Pasupati, s1g1rlann efendisi]. Onun bu : [Lat.I (ekirdek olaruk

26

(~.).


ad1111 hilcnin .,1g1ri hol olur. Ni~an ald1 vc onu P'l1Vliad1: pan,:alan1nca yukan w,:tu; ona ·Gcyik' dcdilcr. Gcyik par'<alay1c1s1 hu adla a111hr \'C di~i gcyik de Rohi1.1!'dir. O'< kis1mdan yapilm1~ olan ok 'Uc;lti Ok" olmu~tur. 11

Pracapati'nin lohumlan sac;1hnca ak1p giil olu~turdu. Tannlar ··Pracapati'nin lohumu kurumaya" dcdilcr. Tannlar "Pracapati'nin tohumu kurumaya" [mil d11.)·m11] deyince tohum 'kurumayas1' oldu. ad1 da 'kurumayasi" oldu; biiylece 'kurumayas1' insana hagland1; boylcce hir gizem [hilmcce] ilc 'kurumayas1'ya 'insana baglanan' [nu/nu.ya, 'oltimlti' veya 'Manu'dan gelen'] 11 dediler, c;tinkti tannlar gizcmi sever. Onu Agni'ylc sard1lar; Marutlar iistiine esti fokal A)!ni onu ak1tmacl1. Onu Agni Vaisvanara ile sarcl1lar: Marutlar iistiim· l~sti vc Agni Vaisvanara onu ak1tt1. Tohumun tutu~an ilk hi>lii1mi Adilya oldu: ikinci hi)liimti Bhrgu oldu, hu biillin1ii V;11111.1;i ald1. l1i1ykvl· Bhrgu Varm~a tarafmdnn kahul edildi. l'anl11l1 l1ulril<'tl 111;1111ri1 hi1hi111 Aditya oldu. Komi.irler [wiMtiriil A111n1;isl.11 1ild11 ki1111lil'lcr si111diiktcn snnra tekrar alev almca Brhaspati d<i1:'.d11. l'a111a1111ylc ya111p kararan kiimi.ir kara s1gir oldu: k11.ara11 l11p1 ak 1-.ahVl'rl~ngi s1gir oldu. Kill c;e~itli bic;irnlerde savruldu · · yuhans1ji111. iikli1.. antilnp. deve, kat1r ve kahverengi s1g1r. Tann onlara "'Bu hc111111di1: burda kalan hl:nirndir" decli. Fakat onun iddiasma, Rudra'ya sesk:ncn ~i i1 i 11k uy11r;1k kar~thk vercliler: "Marutlann babas1, iyi niyctin hitimk nlsun. Bizi gtine§in gortinttistinden aytrma. Bizirn luzh atlanrrnzt koru, ey kahraman. <;ocuklarnrnz c;ogalsm, ey Ruclra."l:l Prac<lpati ile ogullan yarattyor, Rudra do,~uyor Kau,1Itaki Briihmaf}a rnitosun baz1 i:igelcrini i§ler (Fticura baba degil

Pracftpati'nin ogullan bula§m1~t1r: k1z bilerek ha~tan c;1kanr), hazilarn11 tersine i;evirir Cburacla Rudra Aitareya Bruhmaf}a'da cezalandmlan Pracapati'nin tohumundan dogar). ~g Veda rnotifleri ycniclen orlaya ~-1kar: ~g \leda oku burcla bin ok olur, Rudra'nin da kozmik insan gibi bin gi'l1.i.i. bin ayag1 vardir . 27


4 Kaw;itaki Briiluna~1a 'dan Pracflpali c;ok fazla soy sahihi olmak istcycrek ibadcle ba~lad1. Ismmca ondan bq varhk dogdu: Atq, Riizgar. GUne~, Ay ve be~incisi bir di~i ohm ~afak. Onlara "ibadet edin" dcdi, onlar da kcndilcrini adad1lar; kendilerini adam1~ sofu bir ya~am sUrerkt;n, ~afak, Pracapati'nin klZI, g<iksel peri bi<;iminc gircrck onlann onUnc i;;1kt1. Onu gorunce yUreklcri oynad1 vc tohumlanm di:iktUler. Sonra Pracapati'ye gittiler, habalarma, dedilcr ki "Tohumlannuz1 d1~an dokttik. Yok olmasmlar". Pradipal i alun hir ta:- yap11, gL~ni~I igi ve yUksekligi bir ok boyundayd1, lllhumlannt onun i<;ine diiklil. Soma hin goz!U tann, bin ayagtyla vc bin tane kurulmu~ okuyla nnun i<;indcn yUkseldi Babas1 Pracapati'yi yakalad1, o da ona "Beni ni<;in yakahyorsun?" dedi. "Bana bir ad vcr" dedi, "adnn olmazsa yemck yiyemem". 0 da kar~iltk verdi: "Sen Bhava'sm ["Varolu~"]". [Yedi ad daha verdi.] ATE~TEKi ADAK: PRACAPA Ti AGNT'Yi YARA TARAK

ONA KURBAN OLUYOR Yiyenin karยง1t1 olarak yemeyen (veya yenen) ile tehlikeli, ac; yarat1g1 tatmin etme kavramlan hir ba~ka rnetinde daha da geli~tirihniยงtir. Pradipati onceki gibi tohumunu ate~e doker ama bu kez tohum silt bic;imini ahr. ondan sagtlan slit veya sUtUnden yay1kla vurulan yag ile 'ovalamak' fiili bunlardan birini veya ikisini birden anlatir.

5

Satapatha BriihmalJtl 'dan Ba~langt~~La tek ba~rna Pracapati vard1. "Nasil soy sahibi olurum?" diyc dll~ilndU. ibad\!I ederek kcndisini tiiketti ve agzmdan Agni'yi tlirctl1. Onu agzmdan tiircttigi ic;in Agni yiyecck yiyicisidir. Agni'nin yiyc.::ek yiyici-si pldugunu hilen de yiyecck yiy1ci:-i olur. Onu bUtUn tan11lardan iirn:e \agrel li.irettigi ii;;in una Agni dedi, c;UnkU Agni adt

18


Agri ad1yla ayn1c.ltr. Dogdugunda fine ilcri ~1kt1. iinc ~1kan ilk gidcr dcrlcr. Bu onun Agni-ligidir. Pracapati sonra c.li.i~Undii, "Kcnc.limclcn hir yiyccck yiyicisi iirclLim, Agni'yi, fakat hurada bcnden ha~ka yiyecck yok, bcni de yiycmez.'' 0 z~manda diinya c;1plakl1; ne bilki nc agac; vard1. Bu akhndayd1. Agni agz1 ai;1k ona diindii vc korkuya kap1lan Pracapali'den ululuk '<1kt1. Konu§ma onun kendi ululugudur ve konu~ma one.Ian i;1kt1. Kendi ic;indep bir sunu dti~iindi.i. Ellerini ovalad1 14 ve ellerini ovalad1g1 ii;in bu aya da bu aya da klls1zdir. Ve adak olarak sunulacak temiz yag ve Lcmiz slit elde etti; c;i.inki.i bu ikisi de sullen yapilm1~t1r. Bu sunak onu memnun etmedi c;iinkii ii;ine kil kan§m1~11. Onu ate§e dokerek "Bunu yak ve ii; [o.ya dhaya]" dedi. Bundan bitkilcr dogdu: dolay1s1yla onlara bitki [o.~·adhaya] dcndi. Elknni 1ki11ci kl't. ovalad1: ikinci bir sunu cldc ctti, sunularni- 1e111i1 ~·:i~· v1:y;i ~ill; t,·1.lnkti bunlann ikisi de sli.ttcn yapilnu~111. Bu ~11111111 1111u 1111·111111111 .~111. 1.1111111 sunup sunmamakta kararsll,(11. KL'.!ld1 11l11l11pu 1>11a ··onu ... un" dcdi. Praciipali kendi [sva] ululugunun kl'ndi•;1yk ko1111~tui.\u11u l<ilw] farketti. Sunarkcn "Svaha" dedi. Onun ii,:in klllh:111 ~unarkcn ·sv~1hft' dcnir.15 Sonra o [gi.inc~I d1>j!.ruldu v1~ 1:-111d1, :-rnll'a o lriit..gar] kuvvetlendi vc csti. 16 Sonra Agni '" kns1111 d<111di1. l'rnL·:11K1t1 ada~1.sundu, soyunu i.iretti ve kendisini Agni'<k11 kurtmd1. 1> ill11111dii \'L' 111111 yemek iizereydi. i§tc bunu bilcn vc Agniliotra kmh:m1n1 ~u11;111. Prad\pati'nin yapt1g1 gibi soyunu ilrctir. Biiylelikle kendisini Ag11i'tk11, 1a111 kcndisini yemek iizere olan oliimden kurtanr. Biri iillip alc~c konuldugunda ate~­ ten yeniden dogar, aym anasrndan ve babasrndan dogar gihi, i,:i.inkii ale§ onun yalmzca govdesini tiikctir.

FUCUR, ADAK VE PAR<;::ALANMA: BRAHMA FUCUR i~LiYOR VL~da ve Brahmat~alardaki tic; ana yaratil1~ yontemi, fiicur. adak (atq kurha111) ve parc;alanma (c;ift cinsiyetli Benin kurban olup ikiye bo1Unrncs1 l. Upani~acllarda birle§tiri lmi~tir. Ollimlily le ollimsi.iz arasmdaki aynm daha da btiyilmi.i§tlir ama burada insan ic;in yanh§ kokenbilgisi fiicur tohumundan dcgil, i;ift cinsiyetli ilk insan Puru~a'dan liiretilmek-

29


Lcdir. Puru~a burda hem (ilLimllidiir. hem de Brahma ilc, daha iinccki Brahma1}alarm Pracapati'sinin ycrinc gc<,;cn tannyla, YaraL1c1 ilc i.izdc~le~Lirilmi~tir. Puru~a'nm ad1 bu mctindc Satapatha Brahmanct'da Agni i<,;in kullanilan 'i:incc gelmek' ki)kcniyle hirle§tirilir; Agni de elbctte yinc yiyecekle ili§kilendirilmi§tir.

6 Hrhadiira~1yaka Upani~ad'dan Ba~lang1c;ta bu cvn:n in~an IPuru~a] hic;imindc Ruhtu [atman]. <;evresine bakt1, kendinden ha:;-kci hir ~cy gi11~:mcdi. Sonra ilkin "Benim'' dedi bbylece 'bcn' sozci.igi.i dogdu. Onun i~:in hugiin bile birine seslenilse once "Benim" der, sonra ba~ka nc ad1 varsa onu si:iyler. Biitlin evrendcn i:ince gelerek [purva] biitiin kotiili.ikleri yak11g1 [u~·j ic;in, o insand1r [Puru.yll]. Bunu bilen kendinden ()nee geleni yakar. Korku duydu; dolay1s1yla tek b~§llla ohm korkar. Dii§iindii, "Benclen ba§ka bir§ey olmad1g111a gi:ire neden korkuyorum'!" 0 zaman bu korku kayboldu c;iinkii kimden korkabilirdi ki? insan bir ikinciclen korkar. Ne§esizdi c;iinkii yalmz olan ne§elenernez. Bir ikinciyi arzulad1. Bedeni biribirine s1k1ca sanln11§ bir erkekle bir kadrn bi.iyiikliigi.indeycli, cinsi onlann cinsiydi. Kendisini iki parc;aya ayird1 !pat] ve ondan kan ile koca dogdu [pari ile parnl]. Dolay1s1yla Yacfiavalkya ·'Ki§i bir yan gibidir" dcmi§tir. Dolay1s1yla buray1 kadrn doldurdu. Onunla birle§ti ve bundan insan soyu dogdu. Kadm dii§iindii, "Beni kendisinden yaratt1ktan sonra benimle nasll birle~ebilir? Utanilacak i§! Kenclimi gizley~egirn." Kadm inek oldu; erkek boga olup onunla birle~ti. biiylece s1g1rlar dngdu. Kadm kisrak oldu; erkek ayg1r oldu. Kadm kanc1k oldu; erkek C§ek olup onunla birle§ti. boyl'ece htiltin tek t1rna~h hayvanlar dugdu. Kuehn di~i kei;i erkek de !eke oldu; kadm koyun erkek koi;: oldu ve oni.mla birlqti. bi.iylece kei;:iler ve koyunlar dogdu. Bi:iylece kanncalara kadar btitlin c;i111eri yaratt1. Bunun yarat1h~ oldugunu bildi c;tinkti bi.itiin bunlan o y<_tralmi§11. Yarat1h~ bi:iyle i;:1kt1. Bunu bilen herkes onun hu yarall§111dan dogmu~tur. Sonr::i ~-al kad1. 17 Ate~ c;ukuru gibi [yo11i I agzi ve iki eliyle

30


alc~i yarall1. Dolay1s1yla ag1.1) la iki dinin i~·i kilswl1r. c;linkii ate~ c;ukurunun ic;i k!ls1z olur. insanlar onun hakk111da konu~urken "'Bu lannya kurhan vcrin! Bu lannya kurhan vcrin! .. dcrlcr vc tck tanndan -;ii1. cdcrler; sonra dtcki tck tanndan sfa cdcrlcr. o onun kcndi yarat1~1d1r vc kendisi hiitiin ta11nlardad1r. Ncmli olan nc varsa rnenidcn yaratm1~t1r ve bu Soma'dir. 18 Biitlin bu cvrcn yiyccektir ve yiyccck yiyicidir. \:i.inku Soma yiycccktir, Agni yiyicidir. Brahma'nm ustiin yarat1~1 hudur, c;iinkii kendinden daha iyi olan tannlan yarat1111~tn: kendisi ciliimliiyken Cilumsiizlcri yaratm1~t1r. Dolay1s1yla bu ustiin bir yarati§llr. Bunu bilen onun bu ustun yarall§I ilc dogar.

Mahabhii.rata'da

Yarallh~

Pracapati dcstanda <11t1k [i~li111. ii~. 1.111n, ''''ll'll:.. 1 I J{11li dej!ildll'. yaln1zca gcni§ Hindu pa11tconu1Hl:1. 1i11·I :·•irn1 \'<'Vil (idevi y<1rnti11~1 gcri;:cklqtirmek olan bir liy1·di1 ~11k •.1k (I lp:ini~adlarda oldugu gibi) Brahmr1 veya Bi.iyi.ikhuha di~· ;1111111 Brahmm~a yaratth~ 111ili•!,l.11111111 \'>lli111:-.111ic:1i11 i>liimli.ilerden Li.ireyi§ini vcya tcrsini iizcnk :11,·1~J.ll\1;1!>111:1 kar~1n :111a ~at1~11rn Lannlarla insanlar arasrnda dcgiL t:111nlail:1 il'r11ln a1:1 ... 1111lad1r. Mahlihhiirata'da ise Lann Ian ifritler kadar in:-.anL11d~11el11.l11 l.'ik1. Ta111 ilar111 a~ama a~a­ ma ycryi.iziine indigi vc insan ~uyunun i~lninl' har1~11~•1 Yunan mitolojisinin tersinc, Hindu mitolojisinde insan. s1k ~1k gi1kk1c yiiki.:lmcsine ve tannlara kafa tutmasma olanak veren dinscl ve ahlaki gUi;:lere eri~ir. Bu durumda tannlar, s1k s1k crdemli ifritleri yolda11 c;1kartt1klan gibi, bu insanlann gi.ii;:lerini de azaltmanm yolunu bulmak wrundad1rlar.19 BRAHMA iLE KISKAN<; TANRILAR KOTU KADINLARI Y ARATIYOR

T:111rilann erdcmli iili.imliileri yoldan c;1karmak ic;in kulland1klan en etkin silah kad111d1r - genclliklc ba§tan c;1kanc1 gciksel pcri, bazan da snfucu kadm di.i~mani, ortodoks Hindu'nun gC\z.i.indc bi.it(in kiitUIUkkrin kaynag1. olan Kadmd1r yaln1zca. 31


7 Mahabharata' dan Sana si>ylcycyim oglum, 20 Brahma havai kadmlan nas1l vc hangi amac;la yaral11. \:iinkti kadmlardan daha btiytik ki)lUli.ik yoktur. Havai bir kad111 yanan bir atc~tir; o Maya'dan dogmu~ 21 hayaldir. B19agm kcskin agz1cl1r: zchirdir, ytlanchr, ba~h ba~111a iililmcltir. Bu yarallklar dharma ile doluydu: biz bi>yle duymu~tuk. Kendi kendilerine tann olabildikleri ii;:in tannlar ilrkti.i. Tannlar Brahma'ya, Bi.iyi.ikhabaya gittilcr ve nna akillanndan gei;:eni anlatarak onilnde sessiz, yiizlcri a§ag1 egik hcklcdilcr. Efendi Bi.iyi.ikhaba, tannlann yi.ire. gindekini ogrenerek, ins.insoyun11 ye111l1.~ yola si.iri.iklemek ic;in bi.iyi.ilii bir ti_irenle kad1111 yarallt. Bah.. ilk ywa11lt~1n kadmlan erdemliydi fakat bu gi.inahkar kriti.i hiiy1.i~:iilcr Praciipali'nin gen;ekle~tirdigi yarat1lt§la ortaya c;1kt1. Hiiyiikhaha onlara arzulanahilecek bi.iti.in arzulan verdigi ii;:in vt; bu havai kadtnlar tense! zcvkler ic;in §ehvct duyduklanndan, erkekleri oynatmaya ba§lad!lar. Sonra tannlann efendisi, efcndi, arzunun yardnnc1s1 olarak Mkeyi yarallt ve hiiti.in yarat1klar arzu ile Ofkenin peni,:esine dii§erek kadmlara tutulmaya ha§lad1lar. BRAHMA

OLUMU YARATIYOR

Bir ba~ka destan mitosunda Brahma'nm oltimstizlerle oltimliiler arasmdaki farki korumak ic;in yaratttg1 kadm ba~tan 91kanc1 degil i:iliimi.in kenclisidir. 22 ilk Mahtihhii.rata mitosunda belirtildigj gibi silahlan arzu ve Mkedir. Bir i;:ok ba§ka Hindu mitosunda oliim zorunlu bir ki:iti.iliik olat;ak kabul edilir: iyilikle ki)tiiltik arasmdaki dengeyi ve evrenin hiyerar~isini korumak. g6kte veya yeryilzi.inde a:;;m kalabal1kla~may1 engellemek veya yaln1zca insan ya:;;armna cilc;ii, deger ve dlirli.i vermek i~in bir arrn,;ttr. Hindu gori.i~i.ince Ciliimsi.izli.ik ya§atmn sonsuzlugu degil (hii,: hir maddi varltk buna sahip olamaz), paya di.i:;;en ya~am si.iresinin tadmm c;1kanlmas1 dcmektir. Bi:iylece tannlar ve insanlar. kendilerince. ·•zamant geldigindc'' i)llimii tatmahd1r. Bu tiir acnnas1zltk genellikle Rudra-Siva ile ili~kilendirilir. Rudra-~iva belirli aral!klarla.1.amant geldikc;e, ic;indcki iili.imsi.izlerle birlikte evreni ya32


kip kiil cdcr: Bu rnctindc ac.;1k bic.;imdc. iffctli yiini.iylc Dirck (Sthfu)u) vc iirtiik bic.;imdc, hastahklara diinii~cn gtizya~1 olarak giiriiniir, c.;iinkii Rudra'nm ad1 da c.;ogunlukla "aglamak" (nu/) t'iilindcn llirclilir. 23

8 Mahiibhiirata 'dan Yarat1h~

zamanmda Biiyiikbaba ate~li enerjiylc dolu olarak ya§ayan varhklan yaratt1. Bu yarat1klar ya~land1, say!lan alabildiginc artt1; fakilt bir daha cilmediler. Yarat1klar arasmda bo§ yer kalmad1; soluk alacak yer yoktu, iic.; katll evren ciyle dolmu§, t1kanm1~l1. Onlan nas1l ortadan kaldinr.rn diye kayg1lanmaya ba§lad1, fakal m~ kadar dti§ilndi.iyse de bu i§ ic.;in bir c.;1kar yol bulamach."K11.d1 vc ~!iivd1·w1m btittin deliklcrindcn bir ate~ f1~kird1: hu alqk lluyi1kh:1ha i~dkkr111 her ya11101 yakt1. Efendinin hiddl:l111drn d1>j~a11 .itq. ~'.<>i~ti. )'l'.ri vc havay1, hareketli hareketsiz bi.illin L'\'11:11i vald1. I L111:ketli harckctsi1. biitiin yarat1klar Bliyilkbaban Ill hiddL'I i 111 kn \ 1ka n koca atc~lc yancl liar. Sonra Direk Rudra. Ved:1 k111hanlann1n cfcndisi, dli~manlannm giici.inil yok eden tann, L'~lllL'l' d1>l<1:;.1k hdikll Lann, Brahma'yla yarchm ve s1g111ak konusunu kP1111~111. l.111ck hutiin yarat1klann iyiligini dilemck is;in oraya gclmi~ti fakat B1.tl1111:1. niu11:tk:r vcren tann, Siva' ya "Bugi.in sana hangi istcgi bag1~layay1n1'!" Lkrkl:n k11.rn1~ giirtinilyordu. "Sen benirn iyiligirne dcgcrsin vc scc.;tigin, yi.ircgindeki neysc senin is;in yapanm Sambhu." Direk "Ben canhlarm yarnt11l~111dan yana kayg1hy1m. Bu yarat1klan sen yarattm; on Iara k1zma Biiytikbaba. Her yerde yarat1klar senin iifkenin ate§iyle yamyorlar; nc zarnan onlan gtirsem ac1yla doluyorum. Onlara k1zma ey tann, evrcnin efendisi" dedi. Pracapati "K1zrn1yorum'' cledi, "canhlann yok olmas1 da benirn istcgim degiL Fakat yeryiizi.inti hafifletmek ic.;in bu y1k11rn getirdim. ~u tannc.;a Toprak, ag1rilktan bunaldt, beni onlan yok etmem i1,;in s1k1~tird1 c.;ilnkti bu yi.ikiln altmda sulara batiyor,2 4 yi.ice tann. Uzun zaman dli~i.ini.ip ta§111rnama kar~rn. art1p duran bu varhklan yok etmcnin bir yolunu bulamad1m vc beni Ofke hasl1." Dirck dedi ki: "Merhamet et; bu son y1k11ndan vazgec.;. Ey otuz ii~ tannnm cfendi-

33


si. 2:'i k111na. Harckctli hareketsiz yara11klar.i, buti.in sularla otlan, di)rt kallan harekctli harckctsiz yarat1klar toplulugunu 26 yok ctrnc. Ehren kulc diindii vc sd altmda kaldt. 27 Mcrhamct ct. iyi yiirekli cfendi; sc9tigim iyilik bu. Bir kez yok oldular 1111 bu yaratlklar bir daha hi<; gcri ,gclemezlcr; bu ate~li enerjini b1rak gene kendi ene1jin sogursun. BUttin yarat1klar111 iyiligi is;in duydugun arzuyla bu canlliarm geri donebilmesi i9in bir yo! bul. Ey dti~manlann kavurucusu, eger yarat1klann varhg1 ~imdi son bulursa torunlan da olrnayacak. Beni burdaki halkm ba§ tannltgma atadm, ey efendi, evrenin efendisi, btitiin bu evren, hareketli hareketsiz, senden dogdu. Eger seni memnun etmi§sem yiice efendi, bi.ill.in yarallklann tekrar tekrar dogup olebilrneleri ii;:in yalvanyorum." Tann Brahma Direk'in bu konu§masm1 duyunca, sozlerini yoklach, yiiregini yoklad1 ve enerjisini kendi i9ine geri s;ekti. Herkesin tapt1g1 kutsal efendi ate~i bastJTarak clonii§iimli.i hareketle durgunlugu yaratt1. Fakat soylu Brahma ilfkcsinden dngau atc§i bastmrken govdesinin btitlin ddiklcrindl~n e~aner hir kadm giirtindti; k1rn11z1 elbiseler ir;indeki bu kmlm ktz1l gi)zli.iydi.i, avu9lanyla t.abanlan klfm1Z1yd1, kutsal ktipeler ve takliarla siislenmi§ti. Govdenin deliklerinden 91karak Brahma'n111 sagma gitti ve iki tann, her §eyin efendileri k1za bakt1lar. Sonra tann, birinci, insanlarm efendisi onu c;agmp dedi ki: "Oliim, bu yarattklan Cildtir. K1zg111hkla bir yok etme yolu tasarlarken seni dii§Undiim; i:iyleyse bUtiin yarat1klan, aptalm1 da ak1lhsm1 da yok el. Tutkulu ofkenle kimseyi ay!fmadan biitiln yaratiklan yok et ve benden Odtiller al." 0 zaman gene; tann9a UztintU i9inde dii~iincelere dald1. Niliiferlerden c;elenkler takmt§tl ve goz ya§lanna bogulmu§tu. insan soyunun iyiligi i9in dualar ederken gozya§lanm ellerine ahyordu. iri gozlU, narin kadm biiyi.ik ac1s1m bast1rarak ellerinin ayalanm birle§tirip 28 asma dah gibi egildi, ''Konu§anlann ba§ta geleni, benim gibi bir kadm1 boyle bir g6revi yerine gelirsin ve nefes alan bi.ittin yarat1klara korku salsm diye nas1l yaratabildiniz?" dedi. ''Dharma'y1 . r;ignemekten korkuyorum; bana dharma'yla uyumlu bir gorev ver. Ey efendi, sevecen bir gozle bak, 9i.inkii r;ok korkuyorum. Suc;suz 9ocuklan, ya~lilan, ya§amlanmn dorugundakileri, nefes alan ·yarauklan altp gL"iti.iremern. ey nefes alanlann efendisi. Sana yalvanyorum, bana 34


ac1. OILilcrin scvgili ogullan, arkada~lan, kardc~lcr, annclcr, hahalar hcnim hakk1mda k6ti.i di.i~i.incccklcr, cy tann, hen onlarm yasm1 tulacaklan '61Lilcrdcn korkuyorum. On Iarm ac1 dolu gCizya§lan bcni sonsuza kadar kavuracak; onlardan <;ok korkuyorum ve sana s1g1111yorum. Gi.inah i~lcycnlcr sonunda Yama'nm cvinc gidcrler; 29 bana ac1, ey nimetlcri vcrcn tann, bana merhamctini goster. Senden istcdigim iyilik bu, bi.iii.in insanlann Bi.iyi.ikbabas1, tannlarm efendisi; senin mcrhametinle sofuca bir ya§am istiyorum." Bi.iyiikbaba dedi ki: "Oli.im, seni yaral1klan yok etmek i<;in var ettim. Gil bi.iti.in yarat1klan yok et, gecikme. Bu ister istemcz yap1lacak, ba§ka Li.irli.i olamaz. Govdesi kusursuz, gi.inahs1z kadm, ~ana soyledigimi y<'lp." Oli.im bu emri duyunca tek soz etmedi fakal orad<i sayg1yla boynunu bi.ikiip efendiye bakt1. Bi.iyiikbaba tekrnr tckrnr iil"kdi kadmla konu§tu ama o sanki ya~am glicii I iikcnmi~ g1hi hq111 da111adan scssiz kald1. Sonra tannlar Lan11s1, ckndik1 ek11di!>1, Hral1111a'u1n h:ndisi merhamet liitfetti. insanlarm cfrnd1s1 >!ilk1rk. a~.1ji~y11 hi.Illin msanlara bakt1; ofkesini yeken hi<;hir dii~lllHll )!l•lllH'Yilll'.l! sakinle~ti. K1z da ondan uzakla§tl; biz oylc duyduk. Oli.im yarat1klan yok Clllll' s»11l w1 mcckn oradan kaymca Dhenuka'ya ko§turdu. Orada tmrn~·a <;ok 1.11ilu Im sofu ya~am1 ya§ad1: On be§ bin milyon ytl tck ayak i.IstUndl: dun.tu. Ornda ht.i en zor ibadeti yaparken enerjisi yi.ice Brahmii Lekra1 1>nunla ko1111~up dcdi ki: "Oli.im, emrime uy." Arna o, onu duymazhktan gdtli ve hcmcn Lek ayak tisti.inde yirmi bin milyon ytlhk bir stireye daha ba~lad1. Sunra <la bir on mil yon mil yon yil vah§i hayvanlarla ya§ad1. Sonra yirmi bin y1l hi<;bir ~ey yemedi, sadece hava soludu ve sekiz bin y1l da su i<;inde hiy k1pirdamadan durdu. Sonra k1z Kausik1 irmagma gitti ve orada ba§ka bir ibadete ba~lad1. Yalmzca hava ve suyla beslendi; sonra kutsanm1~ Ganj'a giLti, sonra Meru Dagma gitti, orada hareketsiz bir tahta pan;as1 gibi tek ba§ma kahp bi.iti.in yarat1klar i9in iyilik diledi. Sonra Himalayalarda bir tepede tannlann kurhan sunduklan yerde bir bin milyon ytlhk si.ire tek ayak parmag1 i.istlinde durdu ve bu yabas1yla Bi.iyi.ikbabaytraz1 etti. 0 zaman bi.iti.in insanlarm yarat1c1s1 ve yok edicisi ona dedi ki: "K1z11n, burada ne oluyor? Sana dedigimi yapsana.·· Fakat Oli.im Bi.i35


yiikbabaya. efrndiyc ~u yanll1 verdi: ''Yara11klan yok etmcyeccgim. Semien tckrar mcrhamcl dilcniyorum cy Imm.'· Yinc btiylc yalvanrkcn. odlwmw 30 korkusu ic,:indcyken, tannlur tanns1 onu azarlay1p "Adil Oliim, adlwmw i~ yapmuyai..:aksm, bu yarallklara boyun egdir. Bcnim si)z]crimin, iyi ha111m, dogru c,:1kmad1g1 goriilmcmi~tir. Bu ne- · dcnk sonsuz dlwrnw'ya kavu~acaksm, ben ve tannlar daima senin iyiligini istcycccgiz. Sana yiiregindc istcdigin dtcki arzuyu <la bag1~la­ yacag11n: Hastaliga yukalanan yarattklar scni suc,:lamayacak. insanlar arasinda insan hi~:irmndc olacaksm; kadmlar arasrnda kadm bic,:imin- · de. had1mlar arastnda lwdrm.'' Bunu duyunca ktz cllerini gene birle§lirdi ve soylu, dliimsii1. lminlann cl'endisine "Hay1r" dedi. 0 zarnan tann ona "Oliim, insan soyunu yok cl. Sana adhanna gelmeyecek adil olan, soz veriyorum. D<iki.ikWgiinli gdrdlij/iim hu gcizya§lan ve daha iince ellerine ald1klann, zamam gelince insanlara bula§an korkunc,: hastahklar olacak. Soluk alan biitiin yarallklarrn sonu ic,:in zaman gelince, sen, Oliim, ayni anda ofke ve arzu ta~1yacab1n: sana ())c,:iilemez dharma gelecek, adharma'ya bula§mayacaksm, c,:iinkii senin hareketin tarafs1z olacak. Boylcce sen sana ernredildigi gibi dlwrma'y1 koruyacaksm, adharma'ya batmaktan korunacaksm. Yani, arzuyu kabul et, ikiniz bir araya gclin ve yarauklan yok edin." Oliim ad1yla tamnmaktan korkmasma kar§lll, lanetlenmekten o kadar korkrnu§tU ki istencni yapmaya raz1 oldu. Sonra soluk alan yarat1klann, sonlan geldiginde, can soluklanm almaya ba§lad1, onlan arzu ve ofkeyle sersemletti. Oliimiin doktiigii gozya~lan insanlann govdelerine bttla§an hastahk oldu ... Oliim tann tarafmdan boyle yarat1ld1 ve saptanan an geldiginde uygun bis:imde yarat1klan yok etti; ak1tt1g1 gozya§lan zamam gelince yaral1klan yok eden hastahklar oldu.

Pural}alarda Yarabh§ Purfil~alar destanlardaki mitolojiye Brahmm~alarda alttan alta rnevcut olan hirtaknn kutttiren ve felsefe ogelerinin ya111s1ra btiytik mezher tannlan - Vi~1.w. Siva. Devi - ile ilgili yeni tapnn dii§iineelerini de

36


kozmoloji vc kozmogoni s;ok daha f"azla gcli~liril­ mi~tir: Os; katli cvrcnin i.i<; ana cli.izcyine ek olarak a~ag1cla cchcnncmin bir s;ok allkall vc ilk i.i<; kalm yukansmda ycni giiklcr hiycrar~isi vard1r. Her kalpa'nrn sonunda cvren ate§IC yok olur, Brahma uykudayken, sular altmda kahr ve sonra yenidcn yaratilma zamam gelir. Her kalpa dCirt s;agdan (rnga) olu~ur; bunlar adlanm zann dort atil1~rndan alm1§lard1r: ilki Krta <;ag1 en iyisidir (gencllikle Satya <;ag1 olarak adlandmhr: Gers;ek <;ag1); onu Treta <;ag1, Dvapara <;ag1 ve son olarak §imdi is;inde bulundugumuz, erdemin en alt diizeyine indigi, insanrn ya~am siiresinin en k1sald1g1 Kali <;agt izler. getirir.

Pura1~alarda

KOZMiK YARATILI~: BRAHMA KENDi GOVDl·:SINIJEN iYiYi VE KOTUYU YARA' 1·1 Y< 1I{ Brahma, ya kendi iradcsiyk y<i da 1on111lu k;ild1j)1 i,·in, 111 ,·1flkri, iyi ile kCit'iiyii, aydrnhkla karanl1y1 y;u 11111. <,'ti11kti hu 1.a111anda slati.isi.i o kadar al;;;alm1§llf ki bi.itiin iitcki ta111ila1 !?ihi kadcr ve kendi kanna'si ges;mi~tcki iyi, ki:iti.i i§lcrinin hirik111i~ gill'Li, ~u andaki varhgrnrn yi:ineli§ini belirleyen gi.i<; - kar~1s111da ~~ii~·sii1.diir. Dahas1, yalmzca ti.im niteliklerin <;e§itliliginden olu~iu1 Im di111ya arzulanahilir, zaten ba§ka tiirliisii de olanaks1zchr; ii<; maddi nitclik vcyn "ip'' (gu~w) - sattva (iyilik veya l§tk), racas (loz. lulku vcya ctkinlik) vc wmas (karanhk veya hareketsizlik) - daima dengcdc hulunmak durumundadtr. "ip" olarak adlandmlm1~lardir, <;iinkii bir halatm iplcri gibi aynlmaz bls;imde birbirlerine dolanm1§lardir.

Vi~{IU

9 Pura{lll'dan

Biitiin yarat1klar her kozmik s;i:iziilmede yok edilmekle birlikte, yenidcn dogmaktan ahkonmu§ degillerdir, fakat daha i:inceki iyi veya ki:iti.i karma'lanna 31 gore yeniden diinyaya gelirler. Dolay1s1yla Brahma yarattl1~1 zihnindc gers;ekle§tirirken, tannlardan cans1z nesnelere kadar uzanan di:irt kesim yarat1k ondan dogar. Brahma di)rt Li.ir "su" - tannlar, ifritler. atalar ve insanlar - yaratmak istediginde. kendi is;indeki 37


gii<;lcri harckclc gec,;irdi. Biiylc yaralma amac1yla yogunla§L1g111da karanlik nitcligi Pracapati'de kcndini gostcrdi vc ilk ifritler onun bald1nndan dogdu. Sonra Brahma karanhk nitcligini la§iyan kendi govdesini tcrkelli. Lcrk ettigi bu govde gcce oldu. Gene yaratma istegiyle ba§ka bir giivdeye girerck mutluluk buldu. Sonra Brahma'nm agzmdan iyiligin egcmcn oldugu tannlar dogdu. Bu govdeyi de terk cdcrek iyilik niteliginin doruga c,;1kt1g1 giindiiz oldu. Dolay1s1yla gece ifritler, gtindiiz tann lar cgemendir. Sonra oztini.i iyiligin olu§tUrdugu bir govde alarak kendisini baba gibi dii§iindii, ondan atalar [pitaras 'babalar'] dogdu. Efendi sonra, atalan yarallnca, bu govdeyi de terk etti, b1rakilan bu giivde gtindi.i1.lc gccc arasmdaki ak§am alacas1 oldu. Sonra ba§ka bir gi~vde ald1; bunun ii:r.ii tutku niteligidir, ondan insan soyu dogmu§tur, onda tutku egemcndir. Praciipal i hemen bu govdeyi de terk ederek o erken sabah alacas1, §afak oldu. Dolay1s1yla bu I§Ik geldiginde insan gtic,;lti olur ve ak§am alacasrnda atalar gi.ic,;li.i olur. ~afak, gece. gtindiiz ve ak§am l§Ig1, bunlar Brahmt'l'nm iic,; niteligin arac1 olarak hizmet eden dort govdesidir. Sonra tutkunun oziinii olu§turdugu bir ba§ka govde ald1 ve Brahma'dan ac,;lik dogdu ve ac,;hkla Ofke dogdu. Efendi sonra karanhktaki ac,;hkla zayd1amI§, c,;arptk, sakalh varltklan yaratt1 ve onlar efendiye ko§tular. "Hay1r! Boyle olmaz! Onu koruyun [rak,~yatam]" diyenler Rak~asalar oldu. btekiler, '-Yiyelim" diyenler yemekten [cak.ya~iiit] dolay1 Yak~alar oldu. Yara11c1 onlara memnuniyetsizlikle bakmca ba§mdan sac,;lan dokiildii ve tekrar bitti. Dokiilenler yilan oldu, sarpa diye adlandmldilar c;:iinkti sagddilar lsarpa~a] ve ahi diye adlandmld1lar c;:tinkii ondan aynld1lar [hlna). Sonra Evrenin Yarat1c1s1 k1zd1 ve ozlerinde i:ifke olan yarat1klar yaratt1. Kahverengi [kapi.fo] renklcrinden dolay1 bu ofkeliler el yiyicidirler [pi.frtllfona veya Pisac,;alar). Sonra §ark1 siiylerken govdesinden Gandharvalar dogdu; onlar soz i<;icidirler vc bundan dolay1 Gandharva ad1111 ahrlar. 32 Efendi Brahma kendi yetenek ve giic;:lerinin yonlendirmesiyle bu yarat1klan yaratttktan sonra kendi istegine gi:ire ba~ka yarat1klar yaratll. Ku~lan [vayar11si] kendi genc;:lik enerjisinden [11ayas] yapt1; koyunlan giigsUnden, kec,;ileri agzmdan yapt1; Pracapati inekleri midesinden ve iki yanmdan yapt1. Ayaklanndan atlan, filleri. okiizleri, ge-

38


yiklcri, kallrlan, anliloplan ve (ilcki liirlcri yapl1. Ollar, meyvalar vc kiikler govdcsinin k11lanndan dogclu ... Efondi Brahma, ilk Yara11c1 vc cfcncli boylc yarau1 vc ilk yarat1l 1~la hangi karma'y1 aldilarsa sonraki yaratlh§la da lckrar tckrar, ktillidil vcya iyicil, yumu~ak vcya ac1mas1z, dharma veya adharma'yla dolu, dogru vcya yanh§, ayrn kar111a'y1 aldilar. Tckrar yarat1ld1klannda gene bu niteliklerc sahip olacaklar; bu onu mcmnun etti. Bi.iti.in nesnelerin duyu, oz ve bic;imlerindcki c;e~itliligi ve farkllla~may1 Yarat1c1 efendinin kendisi yapt1. Vedalann yetkesiyle yarat1klann, tannlarm ve otekilerin adlanyla bic;imlerini en ba§ta bic;imlendirdi, i§lcvlerini farkhla§tird1 ve Vedalardaki bilgelerin adlanni verdi. Bu yolla amac;lanna gore niteliklere sahip ba~ka yaratJklar yara111. Yi! ilerledikc;e mevsimlerin ozelliklerinin ortaya i,:1kmas1 ~ibi, hc1 \agrn ba§mda yarat1klann c;e§itli niteliklcri or1aya 1;1k:11. Bi\~k1 c lier kolpa'nm ba~mda yarat1h~ tckrar tekrar hu y;ip1~ l;1 ,1!1'!\Tkil-:;111 il1r ._:ilnkii onun gi.ici.i yaratma istegidir ve yaratila~nl· ~:qlni11 i,'iil,'kriyk yi1nlcndirilir. Ki~iSEL YARATILI~: BR/\lll'vl/\ NARADA'YI LANETLiYOR

Bir ba§ka yaratJh~ dongiisi.i dah:1 i11~;111h1~·i111li tcrimlerle cinceki mitoslarda goriilen baz1 c;at1~mal:1n dile >.'"lirir · hunlar 1ihinsel ve sofuca yaratih§la cinsel yarat1h~. snfuluUa (:vlilik ya.~;11111, crkcklerle kadmlar, anababalarla i;ucuklar, ogullarla k11.lar ar:.1s1ndaki ~:a11~malard1r. Nlirada Dak,l'll'nm ogullam11 lanerliyor Bu ti.ir iki mitostan birincisinde Dak~a. Brahma'nm oglu. yarat1c1 roli.inii oynuyor ve Narada, burada ev sahibinin sofu di.i§man1 olarak g6ri.inen, her i§e kan§an, ad1 c;1km1§ dert ac;1c1 bilge ile i;:cki~iyor.

10 Vayu PuraQa'dan Kendisini yaratan Brahma, Dak~a'ya soyunu yaratmasm1 bildirdi ve Dak~a. Vivasvat oglu Manu zamanmda, hareketli ve hareketsiz bi.iti.in yaratiklan yaratti.33 Dak~a dort ti.ir soy yaratmaya koyuldu: Kesilmi~ deriden dogan soy, yumurtadan dogan. fi'lizden dogan vc terden dogan 39


soy.34 On bin yil boyunca koyu ibaclet clli ve yogasmm gi.i\;lcriylc, i;:ok ki.i\;i.ik olabilme gi.ici.i gibi, onlan i.irctebilcli. Sonra kcndisini insanlar, yilanlar. Rak~asalar, tannlar, ~eytanlar vc Ganclharvalar arasmda dag1tt1; hcpsi onun yogun gbkscl gi:ivdesinden clogmu§tU. Sonra bi1rim, kuvvct ve enc1jidc kendisine e~it olan tannlan yaratt1. Sonra, farkh soylar yaratmaktan rnutlu olup bunu arzulayarak, hareketli ve harcketsiz ba~ka soylar yaratt1, hepsi onun zihninden dogdu ve bilgeleri, tannlan, Gandharvalan, insanlan, y1lanlan, Rak~asalan, Yak~a­ lan, hayaletlcri, Pisac;alan, ku§lan, evcil s1g1rlan ve yabaml hayvanlan yapt1. Fakat onun zih111nden dogan bu soylar i;:ogalmadr, i;:i.inki.i kurnaz efencli, ulu tann Siv<1'111n lanL~Lini ahni~lard1. 0 zaman Dak~a i;:iftlqme ve duygu yoluyla i;:e~itli s•>yl;1r y;:tr<1tm<1y1 diledi ve evlendi. Kans1 AsiknI, Pracapati VIra1~a'n111 k11.1yd1 B!iyiik ilahi gi.ii;:leri vard1 ve insanlan besleycbilirdi. Geri;:cklcn de hareketli, hareketsiz btittin evrene dayanak olan oyclu ... Dak~a'mn ogullan. Haryasvalar bilyi.ik kahramanhk gili;:lerine sahiptiler ve toplanarak soylanm artlrmak istcdiler.. Arna Narada onlara "Ne kadar i;ocuksunuz. Topragm ytiztinil bilmiyorsunuz, ne kadar uzamr, ne kadar yilksek veya ali;akur; nas1l soy tireteceksiniz?'' dedi. 35 Topragm i:ili;tisti nedir? Ne yarat1lmahdff? Bunu anlamadan nasI! yaratacaksm1z? <;ok az veya i;:ok fazla yaratabilirsiniz bu da yanh~ olur." Onun sbzlerini cluyunca her yi:ine dag1ld1lar, rtizgan izlediler ve 01tadan kayboldular. Bugtin bile donmemi§lerdir, rtizgarla dolamyorlar. Boylece bi.iylik bilgeler rilzgarm yolunda dolamrlar. Ogullan yok olunca, Prai;etas'm oglu Dak~a, Virai~a'mn ktzmdan .bin ogul daha yapt1. Bunlar, Sabalasvalar, soy Ianni artmnak istediklerinde gene Narada onlarla i:inceki gibi konu§tu. Onun sozlerini onemseyen biltun o k1p11; k1pir geni;ler birbirlerine "BU.yuk bilge dogru soyli.iyor. Kardc§lerimizin yolundan gitmeliyiz, bunda ku~ku olamaz. Topragm i:il~i.isi.ini.i ogrendigimizde mutlulukla soy sahibi olabiliriz" dediler. Onlar da her yoncle bu yolu izlediler ve buglin bile di.inmemi~lerdir. dcniz kazasma ugrayan insanlar gibidirler. 0 zamanclan beri agabcyini izlemek istegiyle yola koyulan bir kardi;:~ yok olur; bu ak11l1 birinin yapacag1 i~ degildir.

40


Sahalii.svalar yok olunca ctendi Dak~a k1zd1 vc Niirada'ya lancl okudu, dcdi ki: "'Yok olacaks111 vc ogulcuk halinc gclcccksin." Soylu ogullan yok olunca Dak~a V!nu~a'n111 klZlndan altm1~ i.inli.i k1z yapl1. Efcndi Kasyapa bunlarda;1 biriylc evlenip kan olarak kendine ald1; Dharrna, 36 Soma, efcndi Siva ve oteki ulu hilgelcr de oyle yapt1lar. Dak~a'n111 bu yarat1~1111 gerr.;ekten bilen uzun orni.irli.i, i.inli.i, zengin ve r.;ok soy sop sahihi olur. Brahmii Niirada 'ya lanet okuyor Bu rnitosun daha ince i~lenmi~ bir bi~iminde Yarat1c1 roliini.i Brahma oynar ve yarat1h~111 daha soyut di.izeyleri soz konusu nlur - ;r.aman ve ol~ii. miizik ve yaz1. Fakal aniden Brahma'111n kans111111 hu varllklara slit emzirdigini anlatan ciimleler gelince insanca im~!di:rc gcri dbniili.ir. Aynca burada Narada'111n kcndi~i dv lhahn111'111111>1~ulla1111<fan biridir. Soyutlamalann yaratil1~1. rnnhl11n11 1il1111·11 y.1rn1il1~1 gihi gi>rece hasittirfakatsomut, fi:r.ikscl siin:~ln 1~in 1~·111v )!.ll'lllCl! hcmcn 1.orluklar ba~gosterir. Bu r.;e~itlemc11i11, her )'l'll' yayllan Vai~1Ftvac1 yiinii ba~ka yeli~kiler de iyerir: Rudr;t1~111n yarat1c1s1 baha (Saiva) ile K.r~1~a' ya tapan ogullar (mitosun k1sa b1..;1111111<k Siva'nm lanetine ugrarlar) arasmda mezhep yeki~mesi van.ill. /\yn1 111l·1.hcp1;ilik Brahma tap1c1hgmm gerilemesini ai;:iklamakta lb k11llanil1r.

11 Brahmavaivarta Purii1Ja 'dan Brahma biltlin evreni biyimlendirdiginde tohumunu, arzulu hir erkegin arzulu bir kadma tohum diillemesi gibi, en iyi kans1 SavitrT'ye yerle~­ Lirdi. Yiiz goksel yII silresince kad111 ogulcugu saklad1, La~m1a.s1 zordu. Sonra doguma haz1r olunca di"irt hilyiileyici Vcday1 dogurdu, manuk ve dilbilgisi gibi hilginin c;e~itli dallann1. Sonra kalbi yakalayan otuz alt1 goksel Ragi1~I'yi ve farkh ritmlcrdeki alt1 gi.izel Raga'y1. Sonra Satya, Treta ve Dvapara c;aglan ile i;:at1~mas1 hul Kali c;agrn1, y1l1, aylan, mcvsiri1leri, ay gi.ini.inil, santimi. saniyeyi vc i\Lcki Cili;:illeri dogurdu. Gi.indiizlc geceyi, haftanm gi.inlcrini. ~afak \'C gurup zaman1111 ortaya yikarch; Bcslenrne tannc;alanrn, Tann lar Ordusunu. Bellek, 41


Fctih vc Zaferi vc altt Kptika'y1,37 koyu sofuluk giislcrcn yogalan vc dinscl cylemleri ortaya i;1kard1. Karuikcya'n111 sevgilisi ulu ~a~\hi'yi· ortaya i;1kard1. 0 annclcrin <>ndcridir vc <;ocuklann sc<;ilmi~ ilah1d1r. Ka/pa i.i<;li.isi.i - Brahma'mnki, nili.ifcrinki vc domuzunki; dogal, ikili b61i.inme - kaltct ile ge1<ici; evrensel dagtlmanm d<>rt ti.iri.i ve zaman ve gent; k1z Oli.im vc bi.iii.in hastaltk ki.imeleri - bi.iti.in bunlan ortaya <;1kard1 ve hepsine emsinler diye gi>gsi.ini.i verdi. Sonra Yarat1cmm Slftmdan Adharma dogdu ve sol yanmdan doymak bilmez §ehvetiyle Talihsizlik [alak.)mll <;1kt1. Gi)beginden biiti.in sanatlann gurusu Visvakannan ve gi.i<;li.i vc saldJrgan sekiz ulu Vasu dogdu. Sonra Yarat1c1n111 zihnindcn cWrt kii<;i.ik oglan ortaya <;1kt1. Bunlar be§ ya§mda vc din cnerjisiyk parlayan Eski, Ne§eli, Sonsuz ve Sonsuz-gcrn;:'ti; zeki insanlann en :wkikri.J 8 Brahmii.'nm agzmdan altm gibi parlayan bir oglan <;tkli, gbksl:I hi~:imiyle yak1§tkl1 bir gen<;, ya111nda da kansL 0 bi.itiin soylu sava~c;1lann tohumuydu ve ad1 Manu'ydu. Kendini yaratanm oglu. Kadm da Satariipii.'yd1, gi.izellikte birinci, niliifer gibi narin. Manu Yarat1cmm emrini beklemek i<;in kans1yla kaldt. Sonra Yarat1c1 sevin<; i<;indeki ogullanna39 "~anh ogullanm, yarat1h§1 ger<;ekle§tirin" dedi. Arna onlar "Hayn"' dediler ve ibadet etmeye gittiler c;i.inki.i Kf~1~a·ya tap1yorlard1. Bundan dolay1 Yarat1c1, evrenlerin efendisi k1zd1 ve k1zgmltkla dolunca. din enerjisiyle panldayarak. alnmdan on bir Rudra ortaya i;:1kt1. Bunlann ilki Y1k1c1'yd1, K1yamet Ate§inin Rudra's1. Bi.iti.in evrenlerde Karanhk diye bilinir; Brahma'mn kendisi Tutku, ugurlu Vi§nu ise iyilikten Yap1lma diye bilinmektedir. Arna Kr~1~a, inek di.inyasmm efendisi, niteliksizdir, doganm dtesincledir. Siva'nm Osti.in sdzi.ini.in Karanlik oldugunu ancak aptallar bilmcz. i;i.inkii o bi.iti.in Yai~1~avalann <>nci.isiicli.ir. lekesiz ve kendi bic;imi i<;inde saf iyiliktir. ~imdi Vedalarda ai;1kland1g1 bii;:imiyle Rudralann adlanrn bgren: Ulu, Soylu, Zeki, Korkutucu, Orki.iti.ici.i. Mcvsimleri kendine bayrak eden, Sai;lan dik duran, Kahverengi gbzli.i, Parlakl1k, Salltk (ve on birinci, Uluyan Ruclra). Sonra sag kulagmdan Pulastya ve sol kulagmclan Pulaha dogdu; sag burun deliginden Atri ve sol burun dcliginden Kratu dogdu. Burnunun ic,;indcn Anu~i. agzmclan panlttl1 A1igiras, sol yanmdan Bhrgu 42


sag yanmll'an Dak~a 40 dngdu. Gi\lgesinden Mud adlI sol'u vc giibcginden ba~mda be~ pi.is kill sw;1 olan bi lgc dogdu. GiigsLindcn bilge Vlll_lhu ve cnscsindcn Narada dogdu. Marie.;! omzundan dogdu vc Sulardaki karanhk adl1 bilge bogazmdan dogdu. Vasi~\ha dilinden, Pra~·etas alt dudagmdan dogdu. Midesinin sol yanmdan Kaz adli sofu vc sag yanmdan Sofunun kendisi dogdu. 41 Sonra Yarat1c1 ogullanna yaratmaya devam etmelerini emretti arna Narada bah<1smm konu§masm1 duyunca ona "Bi.iyi.ikbaha, evrenin cfcndisi, once benim bi.iyi.ik karde§lerirni getir, Eskileri ve otekileri, sonra bize kan almaktan soz et. Babalan onlara sofuluk ic.;in izin verdi. biz niye yeniden dogum c.;emberine girelim? ... Oynak alcvin bocekleri bi.iyi.ilemesi gibi, oltamn ucundaki et parc.;asrn111 krndisine zevk verecegini sanan bahg1 oltaya atlatmas1 gihi ... yani. hal1~1. d11ygusal ve maddi ya§ama baglananlarn duy,!!u nc,;nck1i i1lu111 peli1i1 ~imki.i onlar ri.iya gibi gcc.;ici, ho~. gcn,:d d1~1wiilt.1111l·1ildiirk1"1.kdi. N:uwfo hoyle dcrken Yarat1c111m liniindv d11rd11. ej:'.dd1 ve ale~in alcvlcri gihi panldad1. 0 zaman Brahma Mkcsine yrnild1 VL~ o&rlunu lanetledi; kolu bacag1 salland1, gozleri k1zard1 ve dud1dd:111 1i1rcdi; ~iiyle dedi: "Lanetim senin bilgini yok edecek Niir:ub. 1.cvk 1~·in lutulan yahani hayvan gibi, kadm pe§inde ko~an ~chvcl dil~kiiml ~?ibi ,1yar11bvaks111. Daimi genc.;lik istcyen giizel kadmlann k<ilplcdni ~al:1cak:.. 1n \'(~ dli ~ehvctli kad1nm kocas1 olacaksm, onlar ic.;in ya§am sulugu gihi k1ymctli olacaksm. Erotik kitaplann ustas1 olacak, biiyiik crotik zcvkkrin aLqine ozlem duyacaksm, hinhir ire§il sevi§me yolunda uzman gurulann gurusu olacaksm. Gandharvalann en iyisi olacaksm, giizel sesinle gi.izcl ~arkilar soyleyecek, lut ~alma yeteneginle ogi.inecek ve hep gene.; kalacaksm. Ku§kusuz zeki olacaksm, lath dilli, sakin, sanatkar, yak1~1kh ve hecerikli; senin adm Upabarhai.ia [Yast1kl olacak. lss1z bir ormanda iki yi.iz bin gi:iksel yil bu kadmlarla zaman ge~irdikten sonra benim lanetimle bir kiilc k1z111 oglu olacaks111. Arna sonra, irocugum, Vai~1.iavala­ ra hagland1g111 ic.;in vc Vai~1.iavalarm at1p b1rakt1g1111 yemi~ ol<lugun ic.;in. K!·~1.ia'n111 merhametiylc gene henim oglum olacaksm ve o zaman sam1 gi>kscl, sonsuz bilgiyi bir kez daha vereccgim. Ama ~imdi oglum yok olacaks111 vc dli~meyc zorlanal.:aks111.·• \'C


Brahmf1. c\Tcnin cfcndisi bunlan ogluna siiyli.:yincc Narada aglad1 \'C cllcrini birlc~tirip hahasma .. ()tkcni yall~tir baha, baham, cvrcnin Gurusu. Yat1~11r1c1·· dcdi. ··Hcyhat. Yarallc1nrn, sofulann cfcndisinin iifkesi hii; ncdcn yokkcn i.isti.ime di.i§ti.i. Zeki hiri yanlI§ yola giren oglunu lanetlcychilir ve terk edebilir. Ama sen, bilgili biri, sofu oglunu niye lanctleyesin? Beni her ti.irlii rahimde dogur ama Hari'ye baghhg1m1 terk etmeme yol a-;;ma. Bana bu iyiligi hag1~la Brahma. Eger evrenin yarat1c1smm oglu art1k Hari'nin ayagma bagl1 degilse, ycryi.izi.indcki en alr,:ak, hatta domuz tarafmdan bile ezilen §CY olarak cili.ir ... D<irt ba§h Brahma, bcn hi-;; bir kabahat i§lemeden beni lanetledigin i<;in benim tarafundan lanetlenmeyi hak ediyorsun, i;i.inkU bilgili biri bile zarar g<iriince zararla kar~Il1k verir. Benim Janetimle Manu, bi.it~n nazarhklanna ve seni i)vmek ir,:in okudugu ilahilere ve senin ir,:in yapt1g1 ibadetlerc kaqrn gi.ine§ten zarar gorecek. 42 Or,: kalpa boyunca insanlar sana tapmmayacak, fakat baba, Li<; kalpa gei;tikten sonra sana gene taparnklar, i;iinkli sen tap1lacak hirisin. 0 zaman kurbandan pay alacaksrn vc bi.iii.in dinsel i~lemlerdc vc benzeri eylemlerde bir ti.ir tapmman olacak ve tannlar ve Utekiler arasmda sayilayacaks111. '' Narada bunlan babasma deyince Yarat1c1 toplant1 ir,:inde s1k1§an bir y1Llrekle kald1. Sonra Narada babasmm laneti yi.izilnclen Upabarhm~a. Gandharva, kiile k1zm oglu olarak yeniden dogdu fakat bunlardan sonra Narada tekrar bi.iylik bilge oldu ve habasmdan hilgi ald1. BRAHMA'NIN 00,SD~O: ANASUYA'YA TECA VOZ ETMEK iSTiYOR VE LANETLENIYOR Daha sonraki Puriil~alar zamanmda Brahma artlk gene! olarak tapm1lmaktan ~·1kar (Narada'nm ongordligii gibi) fakat gene de mitolojideki eski Yarat1c1 konumunu korur. Anasuya mitosunda Vi~1~u vc Siva onunla haglant1hd1r. Anasuya Brahminleri bi.iyi.ik mezhep tannlannm bile Llsli.inde tutar, fakal Or,:li.i ad111a konu§an Brahma'dir ve konu§mas1 ironik ularak kendinden daha Linlil oncelinin. Brahmai~alann Pracarati'sinin. ilk filcuru s1rasmda si1yledigi sozleri andmr.

44


12

Blwvifiya Pura~w'dan Bir gun cfcndi Atri Ganj k1yilannda kans1 Anasiiya ilc hirliktc tapmmaya dalm1§l1 vc iizcnlc mahut Listlinc tcfekklir ctmcktcydi.-U Ezcli olanlar. Brahmft. Hari vc Sambhu ona yakla~t1lar. her hiri kcndi arac1na binmi§ti 44 vc ona bir dilcktc bulunrnas1111 siiylediler. Kendini yaratan Pracapati'nin oglu olan bilge onlarm konu§malarm1 duydu fakat yamt vermcdi ~iinkii en ylicc Bcnde tamamen crimi§ti. Onun duygulanm giizlcmlcyen ii~ czcli tann, kans1 Anasiiya'ya giuilcr vc onunla konu~tular. Rudra'nm kendi elinde hir li1iga45 vard1; Vi~1.lll ona duydugu arzuyla CO§nrn~tu; Brahma'n111 mabutu ~chvi:tt(:n kcndini unutmu~tu vc tamamiyle Kama'n111 46 gliclinlin elki~i al111uL1yd1. Dccli ki: "Bana cinsel zcvk vcr yoksa 1.:a11 .,111u.i!11111u vi1i1ru:1~1111. hvni tutkuyla sarho~ cdip ba§lllll diindiirdii11" l\11\'.l\ll1.1 vndij!1 anda 'ad1k ohm Anasuya onlann uygu11su1 s(\1k11111 duyunla ya111t vcrmcdi. tannlan k1zdmnaktan korkmu~tu. A111;1 akilla11 hn~lanndan git mi~ tannlar ona zorla sanld!lar vc tecavilz l!!111t.•ye ha11rlaml!lar. Tanrn,:anm hilylilil gilcii onlan delirtmi§li. 0 zaman bilgenin scvgili \'l' s.id1k knrn1 l-.1:11p onlara Janet okudu: ''Siz benim ogullanm olacaks11111.. ~illlkii ;11'/u ai..1111111 ba~m1zdan alm1~. Ulu tannn111 fi1iga's1na. Bral1n1:1'11111 ytit.T ha~111a vi: Vasudeva" nm iki ayag111a insanlar dairna lapacak. hiiy lccc yLk:i: tannlar en gillilnecek §Cyler olacaklar." Bu korkun~ konu§may1 duyunca bilgenin sevgili kansmm oniinde egildiler, saygtyla yere kapandilar vc onu tannlarm soyledigi gibi Veda ~iirleriyle ovdiiler. 0 zaman Anasuya ''Bcnim kil~iik ogullanm oldugunuzda lanetim size dokunmayacak ve rahat olacaks1111z'' dedi. 0 zaman Brahma <;andramas oldu, Hari Dat1:1trcya oldu ve efendi Hara Durvasas olarak bi~im buldu. Bu laneti dcktmek i~in hepsi de yogi oldular.

45


NOTLAR ;I. Sonraki mitolojide ilk f'Ut.:ur eylemi, kendisi de yarat1c1 tarafmdan fticur yoluyla dogurulan, ilk insan Manu'ya at(edilir. 2. Agni (Latince ignis [ate§, §im§ek; tutkuJ ile ayn1 kokten) ate~ tanns1d1r. Bkz. 29-33. mitoslar. 3. Bu gern,;ler Angiraslard1r; tannlarla insanlar arasmdaki aracilar, gogiin ogullan ve insanm ataland1rlar. insanlara tannlann armaganlanm dagttan onlardlf (kr§. Yunanca a11gelos). Agni A1'lgiraslardan biridir. 4. Burda 'rahim' olarak c,;cvrilen si\zciik yoni'clir; ba§lang1c;ta ana rahmini anlat1rken daha sonra her tiirlii kaynag1 belirtmeye ba§lam1§, en sonunda da Tannc;anm cinsel orgalllnm ad1 olmu§tur. Siva'nm orgamyla (/itiga) birlikte kutsal tutulmu§tur. 5. 'Uzaklarda Hukmeden', ilk varhk. 6. Uc; Veda §iirler (~g Veda), §arkilar (Sllma Veda) ve formiillerden ( Yacur Veda) olu§ur. 7. Eski Hint loplumunun dcirt s1111f1 (var~w) rahipler (brahmin), soylu veya sava~c!lar (kyatriya) ve "herkes"tir, yani balk (vis veya vaisya) ve hizmetc;iler (sudra). 8. indra tannlann krahd1r. Bkz. 13-28. mitoslar. 9. Dharma toplumsal di.izeni, toplumsal normu, di.iny.amn i.ilkiisel diizenini anlatlf. 10. Vah§ilik ve tehlike dolu kotiiciil bir tann. Bkz. 34-36. mitoslar. 11. Geyik (Mrga) Oglak burcudur, Geyik Ba§1 (Mrgasiras) diye de bilinir. Geyik parc;alay1c1 veya Avc1 Akydd1z'dir [Biiyi.ikkopek tak1mmm en bi.iyiik y1ld1Z1]. Rohil~I (sozliik anlam1 di§i gaze] veya kiz1l inektir) Boga burcundaki Alfa'dlf. U<;lii Ok Orion'un kemeridir, Rohi1~T'yle Geyik'in yakmmdad1r. Pracapati de Orion'dur. Ok ic;in bkz. 37. mitos. 13. ~g Veda 2.33.l'e gonderme. 14. Ellerini 'ovalayarak' veya 'c;alkayarak' kurbanhk yag yap1yor. 15. 'Svaha' tannlara adak sunulurken soylenen i.inlem, adagm ad1 ve Agni'nin kans1d1r. Bkz. 33. mitos. 16. Bir ba§ka c,;cviri §6yle olabilir: "Sonra Agni yiikseldi ve 1S1nd1 ve gi.i<.;lendi ve esti.'" 46


17. Vcya ·ovalad1·. yani iki clinin arasmda alq cubuklar1111 i,:cvirdi n:ya iinceki mitosLaki gibi \alkad1'. IX. Soma lannlarm kcndilcrini iili.imsi.iz k1lmak ii,:in ii,:Likleri ncktardir; Yunan tannlanmn 'ambrosia' adh kat1 yiyeccklcrinc kar~i11k soma iksirdir. Soma, soma bitkisinden i,:1kanlan sudur, Veda kurbam s1rasmda sunulur, olas1hkla sann yarat1c1 bir i<;ccektir: Aym zamanda aym ad1dir <;i.inki.i nektann ayda depoland1g1 soylenir; aym zamanda Soma s1v1srnrn ycniden dirili~i olan tanrmrn da ad1d11". 19. ifritlerie tannlar arasmdaki sava§lar 70-75. mitoslarda anlatilm1§t1r. Erdemli ifritler 62, 65, 72 ve 75. mitoslarda yoldan 1;1kanhr. 20. Bu mitosu Bhl~ma Yudhi~!hira'ya anlatmaktad1r. 21. Burada sozci.ik oyunu yapmak islcnmi:;; 11bhil11 l'vL1y;1 ifritlerin mimandir; hayal siizciigli (M:iya'nrn rnl1vla .1y111 1'11ktvn 'yapmak' - tliretilmi~tir) miiyli'tl11, ~·11j!1111lukl.1 1;11111<;11 <)larak ki:;;ilc~ti­ rilen di§il bir add1r. 22. Oli.im genellik.le crkck ular-1k 1-i~ilqtirilir (Yama vcya yalmzca Oliim - Mrtyu - eril add1r), lak;11 "u" ik hitcn adlar di~i de olabilir ve bazan, burada oldugu gihi <'>lli111 di~i olur. 23. Bkz. 36. mitos. 24. Bkz. 52-5. mitoslar. 25. Hindu panteonunda otuz iii;;tcn i;;ok d;1ha la:r.ln 1ann varsa da geleneksel olarak otuz ii<;ii, eski Veda iihckkri anrl1r: on iki Aditya, sekiz Vasu, on bir Rudra ve iki Asvin. 26. "Yarat1k topluluklanm" s1111flandirmanm <;e~itli gclcnckscl bi<;imleri vardir. Burada aniatllan olas1hkla tannlar, insanlar, hayvanlar ve cans1z nesnelerdir. Ba~ka yerlerde bu s1111flama tannlan, ifritleri, atalan ve insanlan (bkz. 9. mitos) vey~1 yilanlan, ku§lan, bitkileri ve bi:icekleri i<;erir (10. mitos). 27. Her kalpa'nm sonunda evren }'anar ve sci altmda kahr. Bkz. 38. ve 50-51. mitoslar. 28. El ayalanm, "ai'icali" veya "bir avu<; <;i<;ek" hareketiyle birle§tirmek, sayg1 ve yakan i§aretidir. 29. Yama cehennemde Oliilerin efendisidir. Bkz. 19. mitos. 30. Adharnw. dhanna'nm ~ignenrnesi, toplumsal cli.izenin clogal yasalanyla i;di~cn davran1§tir.

47


31. Yani konumlan gc1_;mi~ karmo'lanna g<irc hdirlcnir. 32. Ynrumcuya giirc Gi/111 dlwya11tc1s ·siiz i<;ici' vcya '§ark1 siizlcycn i.isli.inc kurulmu~ yanli!j kcikcnbilgisi. 33. Her biri farkh bir dC>nemin alast olan on dC>rt ayn Manu oldugu s(iylenir. Ycdinci Manu, §imdiki 1_;ag111 alast Vivasvat'tn, gi.inqin oglu olan Manu'dur; bkz. 19. mitos. 34. Yani y1lanlar, ku~lar, bitkiler ve bocekler. 35. Sanskrit<;e 'bilirsiniz' fiili (praciinTrha) ile 'soy' (pracii) adrna daya111larak sozci.ik oyunu yap1lmak islcnmi!?. 36. Burada tann olarak vi.icut bulmu~. 37. Kruikii, ~a~~hi ve Karltikcya mitosu i~'.in hkz. 33. milos. 38. Sanaka, Siinanda, Saniitana ve Sa11atk wniira. 39. Yeya ereksiyon halindeki. 40. Dak~a (Lalincc dexter si:izciigi.iyle akrabad1rJ sag/dogru laraftan dogmu§tur. Dak~a'dan once dogan ogullar Ycdi Bilge i:ibegi, sonra dogan dordi.i (Kardama, Pafic;:asikha, Yo<).hu vc Niirada) i.inli.i Pracapatilerd ir. 41. Kaz (Harpsa) ve Sofu (Yati) eski bilgelerdir. 42. Bkz. 19. mitos. 43. Her yerde hi.ikmi.i gei;:en mabut brahma'dir (cinssiz). Burada metafiziktcn en uzak rol i<;inde g6riilen Brahma (eril) ad1yla sozci.ik oyunu yapilmak istenmi§tir. 44. Her tann egretilemeli olarak da kendi "arac1'' olan bir hayvana biner - bu hayvan onun simgesidir ve tann onun her gi:iri.ini.irni.inde ii;:kin olalrak vardir. Vi~1~u (Hari) Garu<).a ku§una (bkz. 60. mitos), Siva bogaya (69. mitos), indra beyaz fil Airavata'ya (69. mitos), Ga1~e$a bandikuta (69. mitos) ve Tannc;:a aslana (68. mitos) biner. 45. Liriga yani erkcklik orgam Siva'mn simgesidir (bkz. 38-40. mitoslar). Siva'nm burada simgeyi mi ta!?1d1g1 yoksa kendi organma 1111 dokundugu belirsizdir; sozci.ik oyunu yap1lmak istenmi§ olabilir. 46. Eros, arzu tanns1.

48


2 iNDRA

indra ile Vrtra'nm Veda <;evrimi Tannlann krall, tannlann sava§c;:1s1, yagmur tanns1, tann indra'nm mitolojisi 8g Veddda ba§lar. Fakat 8R Veda'mn hic;:bir ilahisindc gerc;ek anlam1yla mitos anlat11m olmay1~1 mitoloji meraklls1 ii,:in talihsizliktir; yalntzca bilmecemsi gondcrmcler vard1r. Dolay1~1yla Indra hakkmdaki bir Veda mitosunu okumak ic;in dahll sonraki Hint a~1111lamala­ rma, yorumlanna, Veda rnitoslunn1n ycnitkn 1~kn111i!j hi~·imlcrine ba§vurmak, Veda ilahilcrini h11 hil~!ik1 1~o1~!111da Yl~111drn inrl'lcmck gerekir.

iNDRA. TVA~TWNIN l<,'KISINI J\SViNLERE GOSTEREN DADHYAN('IN 11/\~INI KESIYOR Bu mitosa gondermedc bulunan h11lan1k ~1i r. 'hal' Ill c;ngunlukla siitle kan§tmlarak tannlara sunulan, rnhipkr 1ara1'1nda11 ic.;ilen sarho§luk verici bir ic;:ki olan Soma suyu llldugu, Veda al kurhanmm bir k1sragm ba§mm kesilmesini ic;erdigi, Asvinler at h:.i~l 1 oldugu. Sorna'nrn gizini bilmcnin biiyii formiiliiniin, soziin gi.iciine sahip nlrnak anlamma geldigi ve indra'nm babas1 Tvam'nin daha sonra indra taral'1ndan oldiiriildiigii bilgisiy le <;:t"iziilebil mektedir.

13a

f!..g Veda'dan Ey Asvinlcr, Atharvan rahibinin oglu Dadhyanc;'m UstUne at ba~1 ycrlqtirdiniz. 0 dUrUst nldugundan, harika i~ler bcceren sizden saklanm1~ ohm Tva~~r balmdan size sb1. etti.

49


Oykiideki olaylar ve indra'n111 hununla ilgisi ancak metnin Brahmm~a· daki ac;ilnrnyla ortaya <;1kar.

13b .~ atapatha Briihma~ia 'dan imdi, Atharvan rahibinin oglu Dadhyafi<; bu i:izii, bu kurbam ogrenmi§ti - kurbanm ba§ll1111 nasil tekrar yerine kondugunu ve kurbanrn nasII tamamland1g1111. indra ona "Eger bunu kimseye ogretirsen ba§Im keserim"' demi§ti. imdi Asvinler bunu duydu: "Dadhyafir;, Atharvan rahibinin oglu, bu ()zi.i, bu kurbam - kurbanm ba§mm nas1l yerine kondugunu, kurbamn nas1l tamamland1gm1 biliyor." Ona gidip "Senin <>grencin olahm" dediler. 0 da "ne ogrenmek istiyorsunuz?" diye sordu. "Bu i:izi.i, bu kurbam - kurbanm ba§I tekrar nasII yerine konuyor ve kurban nas!I tamamlamyor, onu" diye yamtlad1lar. 0 da "indra bana 'bunu birine i:igretirsen senin .ba§mI keserim' dedi. Ba§llnI gen.,:ekten kcsmesinden korkanm. Sizi dgrenci olarak kabul edemem" dedi. Onlar "'Biz ikimiz seni ondan koruruz" dediler. "Beni nasil koruyacaksm1z?" "Bizi dgrenci olarak kabul edince senin ba§ml keseeegiz ve ba§ka bir yere koyacag1z; sonra bir at ba§I getirip senin i.istiine yerle§tirecegiz. Bi:iylece sen bize i:igretmenlik yapacaksm ve bunu bize i:igretince indra senin bu ba§ml kesecek. 0 zaman senin kendi ba~1111 getirecegiz ve tekrar sana takacag1z.'" 0 da onlarla anla§'P i:igrenci olarak kabul etti; onlan i:igrenci olarak kabul edince ba§1n1 kesip ba~ka yere koydular. bir at ba§I getirip yerle§tirdiler. Onlara bu ha§iyla i:igretmenlik etti ve i:igretince indra bu ba~1111 kesti. 0 zaman kendi ba§ITII getirdiler ve tekrar ona taktilar. iNDRA DADHYAN\''IN KEMiKLERiNDEN SiLAH Y APIYOR Dadhyafi<;'111 i:iyki.isi.i burada bitmez. Bir ba§ka ~ifremsi 1.?g Veda ilahisi Dadhyafi<;'m indra taraf1ndan ba~111111 kesilmesinden daha i:inemli rol oynad1g1 hir oykiiden si)z eder.

so


14a

J.?g Veda' dan Kar~1konulmaz indra, Dadhyaiic,:'111 kemikleriylc doksan dokuz Vrtra 1

kcsti. indra daglarda gizli at ba~m1 ararken onu SaryatJavat'ta buldu. 0 zaman Tva~\(nin ay evindcki ineginin gizli adm1 bildiler. i.S. ondordiincii ytizytlm biiyiik Veda yorumcusu SaymJa. bu ilahinin si:izkonusu ettigi mitosu ai;1klar.

14b

Saylll;ia 'nzn Yorumu'ndan ifritler, Atharvan rahibinin oglu Dadhyaii~··a saj~kL'll 'iadn'L' hakarak iistiinliik elde ettiler. 0 giigc i,:d.ild1j•i1111L' yrryii1J1 d1itkrk doldu. indra, §eytanlarla sava~~11nad1&!111da11. h11 hil1!ey1 aradt vc ona ,!!iikte oldugu si:iylendi. 0 zaman ind1 a oradakikn.! "Ondan burada kahm§ bir pan;a yok mu?" diye sordu, unlar da "Asvinlcrc balm gizini anlatL1g1 at ba§J var" dediler, '"ama h11 lrn~111 ncrdc olahilecegini bilmiyoruz." 0 zaman indra "Onu aray111'' 1bli vc aradtlar. Onu Sarym!avat'ta bulup getirdiler. Saryat!i\vat Kuru ov;1~1n1n hallstnda bulunan gi:ildiir. Bu ba§m kemikleriyle indra ifritlcr i kcsti. Bi.munla ilk Dadhyai'ic; oluntusunun bagmt1s1n1 i.O. bqim:i ylizyilm yorumcusu Saunaka kurmaktad1r. Sarym)avat't gi>I degil, dag olarak anlattr; ama bir golden de si:iz eder c;tinkti mitos, o kalpa'nm sonunda evreni yok etmek ic;in ortaya c;1kacak olan i:ifkeli at ba~mm ya~ad1g1 sular ic;inde bir yuva da saglamak zorundadtr. 2

14c

Saunaka'mn Brhaddevata'smdan Dadhyai'ic; ic;kinih gizini at ba~1yla iki Asvin'e anlatt1g1 ic;in indra <> ba~1 aldt ve iki Asvin n zarr:an ona kendi ba~1111 taktilar. Ytldmmlar ta~1yan indra'111n yildmm1 tarafmdan kesilen at ba~1 Saryat!avat da51


g111da hir giillin ortas111a di.i~ti.i. Canlilann i;c~itli istcklcrini ycrinc gctirmck ii;in hu giildcn yi.iksclcn ha~, ko/pd11111 sonuna kadar sulara giimi.ili.idi.ir. Dirilmc hi.iyi.isi.ini.i arama vc ifritlcri diriltcn hilgcyi yok ctme daha sonraki Hindu mitolojisindc de si.irdiiri.ilcn hir rzlektir.-' Bu oluntuda Tva~\(nin (Visvakarman. "Her §eyi hii;imlendiren"' olarak da a111hr) roli.i, ilk Dadhyafii; ilahisindcki gihi, Sii.yai~a tarafmdan a<;:1klanir. Veda dagarc1gmm ba§ka pan;alanna da dayanan Sayai~a Tva~\(nin mimar, tannlann sanaty1s1 - memesinden Soma veren biiyi.ili.i bir inegi vard1; bu inegi indra'dan alm1§ll vc gi1.ini yalmz Dadhyafi<r biliyordu. Dadhyafii;: bu gizi Asvinlerc siiylcdi ve Indra Dadhyafi<r'm ba§mI kesip Tva~\(nin Soma'sm1 <;:alch. Siiyat]a'n1n yorurnu ay ve gi.ine§ sirngcleri arasmdaki gerilimi de ortaya koyuyor; indra ve Tva~tr gi.ine§ tannland1r. fakat Soma ayda saklanmaktad1r; 14~ Siiya~za'mn

Yorumu'ndan

Parlayan gi.ine§ Tva~tr'nin inegi aym evinde - yani yori.ingesinde dolanan bir yolcudur. Onun kendi ad1 - yani gi.ine§in ene1jisi - saklanm1§l1r, geceleri gozclen kaybolur. Ama onu I§mlanndan tamrlar, <rilnki.i gi.ine§. l§mlan aym net gori.inti.isi.inde yans1r. Ay sudan yapilm1§tir ve yans1yan bu I§mlar aya vurdugunda ozde§ bir i§aret veya irnge yarat1'tlar -- anlarn budur. Geceleri gori.inmez olan gi.ine§ ene1jisi ay dairesinc girer, gecenin karanhgm1 dag1t1r, her §eyi gi.incliiz gibi aydmlatir. Bi)yle ene1jiye sahip olan gi.ine§ indra'nm kendisidir yiinkti indra on iki gtine§ arasmda say1hr.4 indra gtindtiztin ve gecenin aydmlat1c1s1d1r. .. Gi.ine§e inek denir. TV A~TI~ KIZI SARANYD'YU VIV ASV AT'A VERiYOR Yukandah:i iki oluntunun Dadhyafii; masalm1 ortaya koymas1 gibi Dadhyan~· rnasalmm kendisi de bir ba~ka Tva:m mitosunun oluntusudur vc Tvaw iiyktisli de indra mitosu i<;indc hir nluntudur. Bu mitos

52


hie; bir ycrdc tck ha~1na anlat1hnam1~l1r, fakat rnitosun hUtUnU cgitim Hintli aras111da c;ok iyl bilinirdi.

giirmU~

Afri11/rr, Ya111a ile Yaml. ve Mw111 do.~11.ror i.b. bqinci yUzyilm ba~rnda ki>kenbilimci Yaska tarafrndan k1saca da olsa dogrudan anlatilm1~t1r. Tva~\r ilc k1zrn1n mitosu

15 Nirukta'dan Tva~\(nin klZI Sarat)yi1, gi.ine§ Vivasvat'a ikiz dogurdu S1111ra kcndi ycrine, ay111 kendisi gibi bir ba§ka kadm gcc;irdi. kcndi~i <k k1srak bic;imini ahp kai;:t1. Vivasvat, ~Unc§, ayn1 yolla .it h1~·i1111t1l: girdi ve <mun pe§ine dU~ti.i. Bdylcl:c Asvink:r doiidu, il11k:;· kad1nd~111 da Manu dogdu.

Tva.)'fr Trisiras ile S111'011r11 '\'11 dojf111111y11r Yaska'nm listU orttilli masal mdak i ' i'11.1 k~ kad 111" gi.ine§in aya yerle§Cn "imge"sini a111msatir. lstcksiz. ilfrtl1 k1srnga a~mak ii;:in aygirolan dolleyici gline§ tanns1ysa bir ba~ka Vc1.L1 ;1t d(inµfoi.indcki fi.icur i~le­ yen yarat1cty1 andtnr. 5 Bu 1il1111t1n1rn ;1ynn1Ila11, Sa1111aka'run. Yaska' mnkinden k1sa si.ire sonra lamamlad1g1 anlal11nda daha a~·1k bi<;imde bulunmaktacl1r.

16 Brhaddevatii'dan Tva~\(nin ikiz i;:ocuklan oldu, Sara1)yi1 ile Trisiras [Uc;ha§h]. Sara9-

yu'yu kendisi Vivasvat'la evlendirdi. Sara1)yii ile Vivasvat'tan Yama ile Yam! dogdu.. Bunlar da ikizdi ama Yama ikisinin bliyi.igUydli. Sanwyu kocas111111 bilgisi olmadan kendisiyle ay111 bir kadm yaraltl; ikizleri ona emanel edip kendisi kisrak oldu ve uzaklara gitti. Ama Vivasvat hunu bilmeden kadmdan ogul sahibi oldu ve ogul Manu Vivasvat gibi cne1jisi olan sallanatlI bir bilge oldu. Sonrn Sarat}yii'nun bsrak bic;imincle gittigi ogrencli ve hemen Tva~\r'nin ktZll1ltl pe~ine 53


dli~tti. aynt niteliklcrdc at hic;iminc girdi. Sarm:iyu, onun at hic;iminde Vivasvat oldugunu hilcrck, cinsel hirle~me ic;in ona yakla~t1 ve erkek <mun tistlinc c;1kt1. Fakat acclclcrindcn tohum ycre di.i~ti.i ve k1srak hamilc kalmak istediginden hu tohumu koklad1. Solunan bu tohumdan iki yavru dogdu; bunlann adlan Nasatya r·Burundan"] ve Dasra [''Harika i§ler yapan''] idi ve Asvinler diyc tanmd!lar. Tva.~"!r k1zrn1 Vivasvat'a veriyor Brhaddevatii'daki di)rt ikizden (iki Asvin, "ikiz" kanlar, Tvam'nin ikiz c;ocuklan ve ikiz Yama ilc Yam!), mitosun dayand1g1 ozgtin ~g Veda §iirinde yalmzca ikisinin s6zti edilir.

!Jg

17 Veda' dan

"Tva~tr k1zm1 evlendiriyor" - bunu duyunca biiti.in diinya loplamr. Yama'nm anncsi, ulu Vivasvat'm nikahh kans1 kayboldu. Onlar6 i:iltimsi.iz kadm1 i:iHimltilcrden sakladllar. Ozde§ bir kadm yaparak Vivasvat'a onu verdiler. Sarai:iyu iki Asvin dogurdu ve sonra ikizleri terk etti.

Y AMA Y AMI'Yi REDDEDiYOR VE OLULERiN KRALi OLUYOR Yama, giine§in ilk oglu, ilk oltimlii insan ve sonra i:iliilerin kralt olur; Veda di:inemi sonras1 anlat1mda ise gtine§in oglu Manu'nun insan irkmm atas1 oldugu si:iylenmektedir fakat o tannla§tmlmamt§t1r. Yama ile Yam! mitosu c;e§itli yollarla indra biitiiniiyle baglantllar gosterir, oysa Indra mitosun dayand1g1 f!.g Veda ilahilerinde gi:iriinrnez. Yama mitosu yalmzca Sara1:iyu mitosunun pan;:as1 degil, onun c;ok bic;imli halidir de. Tva~tr iki mitosta da par excellence mimar olarak etkindir; Vivasvat Yama'mn babas1 ve Sarai:iyu'nun kocas1d1r; Yama, indra gibi, daha sonraki Hindu mitolojisindeki dort bucagm di:irt muhaftzmdan (Lokapiila) biridir ve Yama'nm habercileri iki benekli kopek, indra'nm fahi§esi Saramii'nm torunland1r. Hem Yama hem Sara1:iyu mitoslan i:'iltimlii erkekle cili.imsiiz kadmm birle~mesi ve sonu<;ta Agni'nin dogmas1 izleginin ()rnekleridir. (ilk fiicur mitosu da gi:'iksel 54


haha ilc iillilcr dlinyasma ail k11.m ale~ kurhan111da ogul yaratmak i<;in anlalJr vc daha sonraki mitolojidc giikscl tann Rudra, dag111 iillimclil klZI Parvatl ilc birlc~ir vc bundan alc~in c;ocugu hir ogullan dogar. 7 Bir c;ok bclirsizlik vc kan~1kliga kar§lll - annclcrin vc c;ocuklarm kimliklcrinc ili§kin c;cli§kili ifadelcr - ikizlik vc onunla ili§kili olarak z11larm (erkek ile kadm, gecc ile giindiiz, yer ile gok, iillimlii ilc oliimsiiz, sofuca sall1k ile soy sahibi olma arzusu) birligi ve ctkile§imi dli§lincesinin iki dizi mitosta da belirgin oldugu ortadad1r. birlc~mclcrini

Yama Yaml'yi reddediyor

18 ~g

Veda'dan

[Yam! der ki] "~imdi 08 gcni~ okyanu~u !!e\ll~~llH' pi•H: arkada~IIk kuracak birini gctirseydim: hil~!~: b;1b11n111 •lJ)l1.11111 ;il~111 Vl' Yl~ryii1.Liniin uzaklanm gozlesin." [Yama der ki] "Arkada~1n. \:111-.111den h11 kadmm yabanc1ltk c;ekecegi bu ic;ten arkada§llg1 i-.1e1111y<>r.'1 Kahramanlar, yiice ruhun ogullan,10 gokyiiziinii ayakta tutanlar hn ydmk: u1.aklan goriirler." [Yam!:] "Oliimsiizlcr tck i11Li1111l1111111 h1r.1kt1j!,1 \'un1gu arzuluyorlar. Yarat1c1 dii~iincc giiciin hl·nimkiyk hirl1::;.sin: kl)(:;mm govdesinin kansmmkine giri§i gibi govdcrnc gir." [Yama:] "~imdi biz daha bnce yap1lan1 llll yapacag11'! Dogruyu konu§an biz, yanh§ m1 konu~acag1z? Sulardaki Gandharva vc sulann kans1 I I - bizim kaynag1m1z, yiice dogumumuz budur." [Yaml:l "Tann Tva~tr, yarat1c1, her §eyin nedeni, hiitlin bic;imleri veren, bizi daha rahimdeyken erkek ve kadm bic;iminde yaratt1. Hie; kimse onun emirlerine kar§I gelemez; hunun i~in yerle gi>k bize tamkhk eder." [Yama:] "Bu ilk giine kim tamkhk etti? Onu kim gordii? Mitra ile VaruJ)a'nm Ulkesi 12 geni§tir. $ehvet dii§kiini.i kadm, erkeklere duydugun dii§kiinliik i<;in ne diyeceksin?" [Yam!:] "Yama ic;in duyulan arzu beni, Yaml'yi sard1, onunla ay111 yatakta yatmak istiyorum. Kocasma gi:ivdesini ai;an kan gibi ona gi"ivdemi ac;ay11n. Bir arabanm iki tekeri gibi hirlikte di:inelim."

.

~

55


I Ya ma:] ·Tannlarm burada a:;;ag1da dolanan casuslan ho~ clurmuyorlar vc gtizlcrini k1rp1111yorlar. ~chvct dii~kiini.i kadm, hcmcn hcndcn ba~ka bir crkeklc git. Bir araba11111 iki tckcri gibi onunla diin." I Yam!: I "Kadm erkegc gc1,;c gi.indi.iz hizmct edcr; gi.ine§in giizi.inli bir gi)z k1rp1~ si.ircsindc aldat1r. ikizler ye1' ve giik gibi birbirine bagl!d1r. Yaml Yama'ya kendi cinsindcn kadm degilmi~ gibi davransm."13

{Yama:) "Gelecek <;aglarcla ayn1 cinsten kadmlann erkeklerine aym cinstcn degilmi§ gibi davrand1g1 ll'klar olacak. Kolunu bogaya yast1k yap, ho§ kadm. Benclen ba§ka koca iste." 14 [YamI:l "Bir kadmrn koruyucusu yoksa, erkek karde§in yaran ne? Bir kadrna y1kim geldiginde k1zkarde§in ne yaran var? Arzuya kap!ld1111. sana tekrar tekrar yalvanyorum: govdeni benim govdemle birle~tir."

[Yama:] "Govdemi senin govdenle birle~tirmeyi asla kabul etmcyecegim. K1zkarde~iyle birle~en erkege kotti derler. Zevkini bendcn ba~k;i hirinde am. Erkd karde~in bu i~ i<;in uygun clegil, gi.izel k11."

[Yaml:! ''Yuh sana. sen zay1fsrn Yama! Sende di.i~i.incenin yarallc1 gi.ici.inli veya cesaret clenen §eyi goremiyorum. Gen;ekten, b1rak da ba§ka hir kadm seni k1srak saran kolan veya aga~ saran sarma§1k gihi sarsm." [Yama:J "Yam!, sen ger<;ekten ba~ka bir erkegi saracaksm ve o da seni sarma§1gm agac1 sarmas1 gibi kucaklayacak. Onun yarat1c1 di.i§i.ince gi.ici.inii arzula ve o da seni arzulasrn. Ugurlu bir hirle~meyle onunla birlikte ol." Yuma iiliilerin krafr oluyor Yama ile Yam1"nin birlqmelcri oyki.isii iran mitolojisinde daha aynntil1 anlatilm1~t1r ve Hindu mitulojisinde bir daha ge~mcmektedir. Fakat Sara1~yii iiykiisi.incle Yama (ve Yamuna mnag1na d<inli~en k1zkarde~i Ya111!1 gendlikle <iliiler kral1 atanmas1 baglammda devamh yer al1r. Dalla ~()nraki bu· anlat1mlarda Sara1:1yii'nun yerine ge-;cn "dt.cle~ kadrn'·H S;m11.:Mt, 'imgc' denir Nedeni de licrhalde Siiya1~a'n111 ileri slirdtijl:l! l:(Jhidi1: Tva~t(nin km gLine~in t~nci:jisi, aycla yans1yan parlak


hir imge halinc g:dir. 1'i S::i.ya1.rn kad1111 Np, \'cdu\l,1ki ~imlc ge'<en ind.· le ii1.de~lqtirir. Daha sonraki g:clencktc ka,1111 k1~rak olur: hnhaldc al hi~·imli Asvinlcrin anncsi oldugu i~in. Arna Purfll.El mclinlcrinin ~·ti· gunda Sarm.1yu kimliginin - Vivasrn1'1n g:cr~·ck karis1 - kcndi ad1 Sm11cf\ii'd1r vc hu kad1t1. parlak img:c. daha sonra ycrinc gc'<ccck hiri· ni, karanhk gi)Jgcyi arar. Bir Purii1~a mctnindc zit ikizlcr daha da c;c~itlcndirilmi~tir: Burada iki Manu vardir, ikisi de babas111111 giinc~ oldugunu iddia ctnwk1cdir ama yalmz hiri gtinc}in "gen;ek" kansmdan dogmu~lur. Aile i~in· de ba§ka \:Cli§kilcr de dogar; biri dI§lllda hcpsi erkcklc kadm arasm· da ve anababayla \:Ocuklar arasmdad1r: Koca kann111 kar~1·;inda tV1vasvat ile Sa111cfiii), k1z bahasm111 kar~1s111da (Smpdlil 1k 'f\a~\!'). ogul tivey ananm (Yama ilc "gcilgc" SaqKfiii) w kllv:1ka\11il1;ll'a <Yirnsval ile Tva~\r) kar~1smdad1r. Simi1escl 1hi1n1k 1~1hl:1 k.11i11il1k .1rnsmdaki z1tlik, gtine~in iili.i111ti \'C L't111L111111a .. 1 11111-i•;u 11.' d11)·'l111d:1 1ilii111 111itosunun temeli olmaktad1r. in~:u1hi1;111il1 ,11111~·yv d11y11lan .'-1·vgrnin giinah1. ogula, i:iltiler lannsrna duy1il:111 ·,1·\'~!111111 "-•1r~1~111dad1r 16 Ogulun kendi i:iltimli.ili.igii hedcnscl i,:ilri11111· d,· 1111,1!11lan1r: kurtlar l.'.lim lopraga kan§tmrlar. Hindu kozmogoni~ind\' \Pk tL·111,·I hir ~·l~ri llian a~mhg1n kontrolu ve dag1t1Jmas1 kavr:i1111. 1,'.tlnr~1n krl11yc vdil111csi oluntusu ile birlikte daha sonr;1 k1yaml'I k1•;1:1j!1 1il;1n ak~ :1.i!11l1 k1sragm. Asvinlerin annesinin imgesiylc de 1Lllk: edilir. l7 K1~r~1k ;11 ha~li Daclhyaii<;'m gtine~ aygm - sulann soygum:us11 <.iandli:11 va olarak gMcle saklanmas1 gibi okyanusa dalar ve sularclan dogdugu siiylenir.

19 Marka~14eya Pura~a'dan

Yaraltklann cfendisi, Yisvakarni<in, Viva,.vat'1 ran ctli. onun dntindc egildi vc klZI Saq1cfia'y1 ona vcrdi. Gi.ine~, s1g1rlann cfcndisi. onclan li<; c;ocuk sahibi oldu. iki muhte§em ogul ve Yamuna adh k1z. Vivasvat'1n oglu Manu en hliytikleriydi; yarauklann efendisi. i)Jiilerin sunduklanmn sahihi olan tann odur. Ondan sonra ikizlcr Yama ve Yarn! dogdu. Fakat Mi:"1rta1~(~a Vivasvat'm cnerjisi fazlaydt ve hu cnerjiyle harckctli hareketsiz her ~cyiylc ti~· dunyay1 a§in 1s1tt1. Saq1cfia Vivas-


vat'tn yuvarlak hic,;imini giiri.im:c unun hi.iyi.ik cnc1jisini ta~1ymnad1 vc kcndi giilgcsinc bak1p ona ''Ben babamm cvinc gidiyorum. Li.itl'cn dcgi~mcdcn hcnim cmrimlc burda kal ho~ kadm vc cfendimc bundan siiz clinc·· dcdi. Giilge "Ben sac,;1mdan si.iri.inscm de, lanetlcnsem de scnin niyctini siiylemeyccegim. Ey tanru;a, ncreye istersen git" dcdi., Ho~ gozli.i Sarpciia golgcsinin bunu soyledigini duyunca babas1n111 cvine gitti ve bir zaman babasmm evinde kald1. Babasmm bir sure kocastna gitmesi ic,;in ona ogi.it vermesinc kar§tn kisrak bic,;imine girdi vc Kurus'un kuzeyine gitti. Orada iffetli kadm ibadet edip oruc,; tuttu. Sarpciia babasma gidince giilgesi emrine uydu, onun bic,;imine girdi ve giine§e yakla§tJ. Efendi, giine§, onun Sarpcfia oldugunu dii§iinerek ondan iki ogul ve bir k1z sahibi oldu. Bu ikisinden birinci ogul daha once dogan Manu'nun aymyd1 ve ona Manu Savan~i ["Aym cinsten"' veya "Benzer dogan"] dendi. Ikinci ogul yava§ hareket eden Satiirn gczegeni olclu. K1z Tapatl'yi kral Sarpvara1~a evlilik ic,;in sec;ti. Am~1 giilgc ilk dogan <;ocuklara, onlann gen;ek annesi olan kralic,;e Saq1ciia kadar sevgiyle davranmad1. Manu bu davram§a katland1 ama Yama dayanamad1. Babas1iun kans1 ona dert c,;1karmaya devam edince mutsuz oldu ve k1zgmhgmdan veya c,;ocuklugundan veya kaderin iinceden c,;izilmi§ olmas1 nedeniyle Yama Sarpcfia'nm giilgesini ayag1yla tchdit etti ve o zaman SarpciHi'mn gblgesi, c;ok fhzla ic;erleyerek, Yama'ya Janet eclip "Babanm kans1m ayagmla tehdit ettiginden bir kadtn sana sayg1 cluyarsa ayagm di.i§siin" diye beddua etti. Art1k Yama bu lanetten dolay1 c;ok rahats1zd1 ve ruhu dharma ile · dolu Yama Manu'yla birlikte babasma gidip olanlan anlatt1. "Annem bize aym sevgiyi giistermiyor, ey efendi. Biz biiyiiklerden kac;m1yor ve iki ki.i<;iigii kolluyor. Ona sol ayag1m1 kald1rd1m ama gbvdesine dokunmad1m, fakat c,;ocukluk veya kendini bilmezlikle davrand1g11n i<;in bc.ni affetmelisin. Baba, 1s1 vercnlcrin en iyisi, annem bana, kendi ogluna k1zgmilkla Janet ettigi i<;in onu kendi annem saym1yorum. \:iinkii bir anne, i;ocugu kendisine k6ti.i davransa bile ona kotil clavranmaz; baba sen bana '"oglum, ayag1n dil§siin" nas!I der~in? Ey s1girlann efendisi. kutsal olan. kereminle ayag1rnm annemin lanetiyle dti§me58


mcmcsi i"in hir yoJ dli~lin" dcdi. Glinc~ "'Ku~kusuz ogJum, bu Janet gcn;cklqccck \linkli dlwmw'y1 bilcn vc dogruyu konu!jan sen <HK.eye buJa~tm. Her Janet ii,:in hir \arc varcl1r ama anncsi tarafmdan Janctlcncn ii,;in Janeti kalcl1racak hi\bir i,;are yoktur. Anncnin sozlerinin gcri,;ckle§mcmcsi ii,;in yapacak hii,; bir ~ey yok. Arna ogJum, senin ir;in bir !?CY yapacag1m, sana duydugum sevgi ncdcniyJe. Kurtlar ayagmdan et aJacakJar ve Lopragm ir;ine girecekler. Boylece hem onun sozleri gen;:ekJe§ecck hem de sen kurtulacaksm" dedi. Sonra gline~ kansma "Nir;in hepsi e~itken ogullanmdan birine daha c,:ok scvgi duyuyorsun?" diye sordu, "Sarpcfiii sen gcn;ckten onlann annesi olamazsm, buraya gelen ba~ka biri ohnah:-111. Bir anne kendisine kc>tti davransa bile ogluna nas1l Janel cdchiJir'!" Kad1n sorudan kac,:md1 ve VivasvaL'a hir ~cy demcdi vc 11 K\!111J1 h;i-~rn;1 dii~i.ince­ ye dahp gerc,:cgi giirdii. (1(\Jgc Sau1ciiii i•.1111i1111.·l(·11d1!.Jlli11 kc111li:-ine Janet etmck iizcrc 0Jdug1111u a11Jay1111::i l;i11 l-i1yl;i 11111:d1 ve nJ;111Jan ona anlatt1. Vivasval bunlan duy1111r<1 \'•'I' b1d1 vv k;iy111h;ihas111a giui. Kaymbaba glini.in yap1c1s1n1 1yi w adellnc 11y~1111 hi\'.imdc kar~Ilad1 ve kendisini yakmak islcycn drnil1yi •>n111 land1np yat1~t1rd1. Visvakarmun "Senin hi<;irn111c d;1van111ak 1.or \'.i.inki.i \:<>k fazla enerjin var. DoJay1s1yJa Sanu:fla daya11a111ad1 vc 111111anda ibadete dald1. iyi huylu kanm hugiin yah:rn yerlerde ihadctc dalm1~ gi:ircbilirsin \:i.inki.i a~m bi<;imin var. Brnhmii'nrn l-.um1~oras1111 an1111s1yorum ve ey efendi, gi.indiizi.in efendisi, egcr isLcrscn Sl!llin hi<;imini s1m1-Janm ve c;ok ho~ yapanm" dedi. Gline§in cfondisi Tva:;;\(yc "Clyk olsun" dedi ve Visvakarman, Vivasvat'tan izin alarak onun ki.ircsd hi\:imini Saka adasmda Lezgah1 iisti.ine koyup enerjisini azaltmaya ha§lad1. .. 18 Boylecc Visvakarman gi.ine§i ovdti ve glini.in efendisinin enerjisinin on altmc1 parc;asm1 ki.ire bi\:iminde saklad1. Ene1jisinin on be§ parc,:as1 gidince, gline§in govdesi \:Ok ho§ ve etkileyici oldu. Kesilen ene1jiyle Vi~1_iu cliski, Sarva'nm i.ic; di§li \:ata!J, Kubera'nm (zenginlik efendisi) tahl1reva111, oli.iler efendisinin asas1 l9 ve ta_nnlann generalinin m1zrag120 yaptld1. Visvakarman di.i§manJanm ezmek i9in gtine§in enerjisinden titeki tannlann parlak silahlan111 yapt1. Enerjisi boyle azaJtilmca Martai_lqa'nm govdesi her bak11ndan c;ok glizel oldu amu a~m enerjiyle parlamad1. 59


Sonra dli~Linccyc duld1 \'C kansi111 k1srak hic;imind..: giirdli. S\lrulugu \'C kcndinc cgcmcnJigi ncdcniyJc hie; hir yarallk lllUI yakJa~a­ manh. Giinc~ Kurus'un kuzcyinc gitti n: at hic;iminc ginJi vc ona yakla~l1. Ona yakla~t1g1111 giiriincc kad111 ha~ka crkcktir diyc korklu vc arkas1111 korumak i~·in yiiziinti ona diindU. Dokunmayla hurunlan birlc~li vc Vivasvat'111 tohumu 21 k1srag111 hurnuna girdi. Bu yolla iki Lann dogdu. A~vinler. K1srag1n agz111dan dogan bu Listi.in dokLorlara Niisatya vc Dasra dcnildi. Bunlar Marlai~c;la'n1n at hic;imindcykcn dogurllugu ogulland1r. Tohumun akmas1 kesilince !retaso '11te, ·'tuhumun sonunda"J RevanLa dugdu. Ktl1c1, yay1yla oklan vc sadag1 vard1, nrh giymi~, ata binmi~ti. Giinc~ k('ndi lckcsi1 hic;imini ortaya koydu ve kadm hu huzur dolu hic;imi ~!i\nincc n1utlu oldu. Giine~. Sulann Soyguncusu. kendi bii;:iminc dh1w11 'cvgili kans1 Satpcfiii'y1 kendi cvine gi)liirdii. Kadmm ilk dogan oglu Vivasvat'1n oglu Manu'ydu fakaL ikinci oglunun ad1 Yama'yd1 {''G~:111") \'iinkU gcilgenin lanetinc ugra1m~t1 ve Oham1d11111 Gii1.liydii. i,:tinkti habas111111 sevgilisiydi. Yama bu lanetlen dolay1 c;ok rahats1zd1 ama dhanna'ya uygun davram~1 nedeniyle Dlwrma Krah olarak bilinirdi. "Kurtlar ayagmdan et alacak ve toprag1n yi.i0Une dii~ccek": Babas1 lanete boyle bir son bulmu~tu. Dharma Goziine sahip oldugu i,;;in iyi ve kotiiyle i§i yoktu. Dolay1s1yla Karanhgrn Dag1t1c1s1 babas1, efendi, onu gLineyin efendisi atad1 ve Di.inyanrn koruyucusu,. atalann ba~ efendisi yap11. 22 Gi.ini.in efendisi. memnun olarak, Yamunii'y1 Kalinda Dag1'ndan akan Irmak yap11. iki Asvin soylu babalan tarafrndan tannlann doktorlan yap1ld1lar ve Revanta Guhyakalann efemlisi yap1ld1.

iNDRA TRiSiRAS'IN BA.SIN! KESiYOR Tva~\(ylc

ilgisi olan bir ba~ka erkck iki1 Trisiras'tlf; Sarai.1yi1 mitosu111111 yalmzca Brhaddevata a11laummda giiriinLir, ~g Veda' nm oteki yerlcrinde indra'mn dii§ma111d1r. Sau11aka i:iykLiyii k1saca anlattr.

60


20

Brhaddevata'dan Her bic;imc gircn Trisiras ifritlcrin k11:kardc~inin oglu oldugundan. onlan mahvctmc arzusuyla tannlann cv rahihi oldu. Fakat indra hilgcnin tannlar arasrna ifritlcr taraf1ndan gtindcrilrni~ oldugunu anlay1p ylldmm1yla hemcn bu iic; ha~1 kcsti. Soma ic;mi~ olan ha§ c;ailhorozu oldu; ~amp ic;mi~ olan ba~ scrc;c vc ycmck yemi~ olan ha~ keklik oldu.

TRiTA APTYA iLE iNDRA TRiSiRAS'IN BA$INI Kl;SiYOR Bu oyktiden soz eden~!!. Vedo ~iiri bu cykrni lt1d1;i kad;11 (111dra'nm dostu) Trita Aplya'ya da mal c<kr vc 1itl'~i l"\'a:~11 11111ml:111yl;i ili~ki­ lcndirir.

21 "f!.g Vcdtt'cfan indra tarafrndan gi.indcrilcn Apty;1 :1111l11r111~i1nlda11111 hiliyordu ve sava~ _a<;;tt. Trita ycdi 1~1111 lvcya yl'di di1!ri111I "l.111 1"1i~iras'1 keserck Tva~~(nin oglunun incklcrini kurl<1rd1. Indra 1-tl\.\l"li ,ok lazla olan yoneticiyi vurup devirdi. Tva~\(nin her hic;i1111: ~i1chil,:111i1~lunun ineklerini eve siirdiikten sonra onu"n iir,: ba~1111 kcsti.

iNDRA FAHi$E SARAMA'YI PAI".J"iLERE G0NDhRiYOR Giine~c.

incklerc, atlara. kanlara. su vcya yagrnurn. Soma'ya uygulanan kaybolma vc hulunma motiflcri. indra diing.Li~lin(in hir ha~ka oluntusunda gene ifritkrin kesilmcsi motifiyle hirk~tirilir. Burada milos hayvan~ "aranan" (degcrli veya simgesel inck vcya at) degil "ara· yan''d1r, daha sonraki mitPllljidc fahi~c olarak ortaya t;ikacak ulan av· c1 Snrama'd1r.

61


S(1rc1111ii Po~1i!Nin siifiinii i~·i_yor ~

lasalm sonraki daha ac;1k anlat1m111da lie; ana di.igiim Cigesi vard1r: Dii!jma111 aldatmak Yeya ha~tan c;1kannak ic;in kadm kullanmak: suyu a~arak insanm yiyip ic;memesi gcrcken i>tcki diinyaya yapilan yolculuk vc biiyiilli iksirin elc gec;irilmcsi.

22 Brhaddevata' dan Rasa'n11123 oteki tarnf1nda ya~ayan Pat~i adh ifrtilcr vard1. indra'nm ineklerini gotiir,Wli:r vc iy1l:c sakladilar. Brhaspati bunu gordi.i ve gordiigiinii indi'a'y:1 si>ylcdi. Soora Cczac1 Paka 24 Sarama'y1 oraya ulak olarak gondcrdi Pai.ii ifritlcri ''Neyle ... " cliye ba§layan ilahiyle25 onu sorguya i;:ektikr. "Ncrden geliyorsun? Giizel ~cy, kiminsin? Burada i§in ne?" diyc s11rular sorclular. '"Ben indra'nm ulag1y1m, dola§1yorum" diyc yan11lad1 Sarama. "sizi ve inek ahm111 ve indra'nm ineklerini anymum: o da onlan istiyor." Onun indra'nm ulag1 oldugunu ogrenincc kiitii fikirli ifritler ''Sarama gitme. Burada bizim k1zkarde§imiz ol. inekleri bolii§elim. Bir daha dii§man olmayalim" declilcr. 0 zaman bu ilahinin aradaki satirlanyla birlikte son 1msras1 ile kiz cledi ki "Ben k1zkarde§lik veya zenginlik aram1yorum ama saklachg1mz ineklerin siitiinii ic;ebilirim." ifritler kabul ettiler ve siitii getircliler. ifrit siitiinii yap1s1 ve vefas1zlig1 nedeniyle ic;ti; slit miikemmel, etkileyici, tath, giic;: verici ve besleyiciydi. Sonra yliz fersah uzunlugundaki Rasa' y1 Pa1~ilerin kalesinin bul~ndugu zorlu k1y1dan tekrar gec;ti. 0 zaman indra Sarama'ya sordu:"inekleri gordiin mil?" Arna o ifril siitiiniin etkisi nedeniyle indra'ya "haylf" diye yanlt verdi. K1zan indra ona ayag1yla vurdu ve Sarama siiti.i kustu. 0 n11nan, korkudan titreyerek Pai~ilcre geri cli)ndii. indra arabasma doru ullar baglay1p onun ayakizlerini lakip elti; gidip PaiJileri oldi.irdi.i Ve ineklerini geri ald1. Saramii

Pa~1ilerle kurw~uyor

Bu mitosun iizdlikle s<iz konusu cttigi ilahi Sarama ile Pai~iler aras111daki konu§may1 anlatir; daha sonraki dlizyaz1 metinlerde gcli~tirilen fi kirlerin i\zi.inli i~erir. Sarama'nm Brhaddevatli'da gerc;ek siiti.i kusar62


ken, Rg Veddda Pai.iilcrin s(izci.ikkri kusmalai·1 ilgin<;tir - c;i.inki.i hurada da Dadhyafic; oluntusunda oldugu gibi bi.iyi.ili.i formi.il iksirin kcndisidir.

~g

23 Veda'dan

[Pm.iiler diyor] "Sarama buraya ne niyetle geldi? Yol uzun ve yorucu. Ziyaretinin amac1 ne? Burada nas!I dola§iyorsun'? Rasa'nm sulan111 nasil U§tln ?" [Sarama:] "indra'111n ulag1 olarak gonderildim. l:y P:11.1ilcr. sizin koca hazinenizin pc§indeyim. Ostlerinden atlann1<1s1 k.,rku~.uyla2 6 sular bana yardnn etti, Rasa'nm sulann1 biiyk !)l't,:t i1n. ·· [Pm.iiler:] "indra ncyc hc111iy11r Snni111:i.' 1\11 l.:itl.11 111ai•11 ulag1 olarak geldigin lndrn'n1n giirii11d~,J.i 11:1:.il' l·.f•l.'1 l1111:1~n ~·,d11.~l: ona dosti;a davranmz ve si.iriilcrim1z111 i,11han1 ~i1ii1 · [Sarama:J "Onun aldat1lmay;1l·.i~ h11 i ·ild11)•111111 hil1ymu111. Bcni ulag1 olarak bu kadar uzaga gi111dcn:11 lnd1<1 ha~1 1.:d:111111 aldat1r. Dcrin mnaklar onu saklamaz; siz l\11.Jilcrt l11drn l"·:.ip yrn· 'l'rl~l·ck." [Pm:iiler:] "Giizel Sarnmii, gdklrr111 (1t1~s1111 w~ll' 1stcdigin inekler bunlar. Kim kavga etmcdc11 onlan ~ann ~-er11 ' llu11 l111i111 silahlanm1z keskindir." [Sarama:] "Ey Pm.iiler, si1..in sii1.lcri11i1 s1lah <ki~il. Sizin ki.iti.i govdeleriniz oklara kar§I koyabilir, size varan yol dl· µl:i,:mcz olabilir ama ne olursa olsun Brhaspali'den27 kurtulamazs11111.. " [Pm.iiler:] "Sarama, bu inekler, atlar ve zenginliklcrlc dolu hazine daglarda gizli tutulmaktad1r. Onu iyi nobetc;i olan Pm.iiler koruyor. Bu sonu<; vermeyecek yolculuga bo~una c;1ktm." [Sarama:J "Soma ile hirslanan hilgeler, Ayasyalar, Angiraslar ve Navagvalar buraya gclecek ve bu koca s1gir si.iri.isi.ini.i payla§acak. 0 zaman, ey Pm~iler, hu ti.iktirdtigi.intizi.i yalayacaks1111z." fPm.iiler:] "Sarama, tannlann z.oruyla buraya geldigine gore seni k1zkarde§imiz yapacag1z. Geri gitme ho~ kadm, s1gmian pay1111 alacaks1n." [Sarama:]"Bcn sizinle k1zkarde:;;lik, erkckkarcle~lik bilmem: be63


ni111 ,¡i11si111 indra \'C korkutucu A11girnslard1r. Onlar1 b1rnkt1g1mdn hana sig1r istiyor gihi giiriiniiyorlard1. Pat)ilcr. huradan kai;1n, huradan kai;1n Pa1.1ikr. l31rak1n dcgcrsi1 s1g1rlar. Brhaspati. csinli hilgclcr. s1k1~tiran ta~lar ,.c Soma'nm gi1lcn<liklcri ycrdc hulduklan s1g1rlar <logru yoldan i;1k1p gclsinlcr." INDRA V~TRA'Yl KESiYOR BUti.in Indra olunlulannda hulunan simgccilik Veda ~airi laraFrndan indra'nm en bi.iyi.ik i~inin, ejderha Yrtra'mn kcsihnesinin ovgtisiine yi\ncllilmi~tir. Bu eylcm ayn1 zamanda Ypra'nm durdurdugu sulann veya yagmurlann kunanlrnas1111, Aryanlann di.i~manlannin ye.nilmesini ve giiklcrin di.izeninin yeniden kurulmasm1 simgeler.

i11dra Vrtra'rt kesi\'IJr ve su/ari kurtanyor

.

.

. 24

.

IJ.g Veda' dan Y1ld111111lnn k.ullanan indra'n1n kahramanhklanndan ilkini anla1acag1111. Ejderhay1 kesti ve sulan kurlard1; daglann karn1111 yanp at;:ll. Daglann iisliincle yatan ejclerhay1 kesti; Tva~H¡ gtimbi.irdeyen y1ldmrm onun ii;in lasarla<l1. ineklere sahip olur gibi kayan sular okyanustan a~ag1 akt1. Erkekligindcn hoga gibi ho~nul olarak Soma'y1 se~li ve i.izi.inii i.i~ taslan i<;ti. iyiliksever Lann silah olarak y1ldmm1 ald1 ve ejderhalann ilk dogan1111 i\ldi.irdi.i. Ey indra sen ilk dogan cjderhay1 oldtiriince ve kurnazm delice tuzaklanna son vcrinL:e ayn1 anda giine~i, g<igli. ~afag1 ortaya c;1kardm: o ;r.a111andan heri daha gi.ic;lti di.i~man k~lmad1. fndra Vrtra'y1. bi.iytik d1j~m~1n1, 1)111zu olmaya111. ytice ve liliimnil ytld1rn111yla iildUrdi.i. Agac111 baltayla dii!?en dallan gihi cjderha yen.le u1.anm1~ yat1yor. ii;kiyle kafas1 kan~an sava~i;1 olmayan biri gihi Vpra, glil;liilcri alt eden vc ayaklak11n111a Soma ic;:incn hiiyi.ik kahra111ana mcydan okudu. Onun iiliimci.il ..,jlahlannm vuru~lanna kar:;.1 koyamayarak Indra'nrn ne kadar Usti.in dti~man oldugunu g<irdi.i \C hurnu .,lir1iildii. Ebi1 ayaks11 inclrn'yla diigii~tli. n da ona yild1r1mla -;aldml1. Kahraman h1>~a) a L'::-it olmaya i;ah!ian hoga had1m i.iki.iz


oldu. Ypra pari;alanm1~ ycre dcvrildi. 0 k1nk kam1~ gibi yalarkcn kahuran sular i.istlindcn a~1p insanlar ii; in ak11.2 8 Yrtra'nm gi.idiylc kapalllg1 sular - ~imdi ejdcrha onlann dibindc yallyordu. Vrtra'nm anncsinin canahc1 cncrjisi gcri c,:ckildi <;i.inki.i indra oli.imci.il silah1111 ona savurmu~Lu. Dsllc anne ya11yordu, allla ogul; ifritler inekle buzag1s1 gibi uzam111~lard1. Durmak dinlenmek bilmcyen sulann ortasmda govdeler yat1yordu. Sular Vrtra'nm gizli yerini a~t1; lndra'nm i.isti.in bir di.i~man oldugunu anlayan ejderha uzun karanl!kta serildi. Kendisine ejderhay1 koca eden, koruyucu eden sular Pm~ilerin hapsettigi inckler gibi kapatilm1~t1. indra Vrtra'y1 kesince kapatilm1~ olan sulan yanp ac,:t1. Ey indra, V;tra yildmmma vurunca at kuyrugunun k1I1 gibi oldun. Sen, tck ta·m, cesur olan. inekleri kazandm, Soma'y1 kazandm; yedi 1rmag1 aksmlar diye kurtardm. ~im~ek vc giikgtiliilli1sii. sis ve dolu ona ba~an getirmedi, ejdet"hayla Indra d1ijhi~1111cc bi1tun gclccek zaman ic,:in iyiliksever olan l.ak.ri ka1.a11d1 Ey India, qdi:1han1n nc intikamm1 gikdtin ki onu dldi.iriinn· yth1:~im· korku ~·dd1'! (I 1aman, korkmu§-, goklcri a§an ~ahin gih1 d11k~;.111 doku1 1111111~1 a~tm Indra, elinde y1ldmm ta~1yan, harck1:l l'dl:nkn11 vc k1p11da111ayanlann. evcil olanlann ve boynuzlularm kr;d11.1Jr. \\'.111hr1111 tdl:rld pannaklanm c,:evirmesi gibi o da kral olarak insanlnn yi111d11. Indra Tri.\'irm ifr Vrrr(/ 'v1 Af'.liym Veda ilahisinde indra'nm en ytkc lann oldujr,u a~1k. Onu ki.ic,:i.iltccek tek oge - ejderhamn intikammdan korkUllC<l ~<thin gibi IJ'lllUkJan a§mas1 - Veda ~airi tarafmdan gizlenmeye o;;ah~1!1yor fakat h111 ytldan fazla sure sonra Mahtihhiirata'da oyki.i yeniden dile getirilirkcn Vrtra mitosunun ana ekseni de bu oge oluyor. Art1k bi.iyiik sava~<;• indra tapmmaya konu olmaktan o;;1km1§ttr; Brahmin mezhcp Lannlan Vi~1~u ile Siva onun yerini alm1§lard1r. Destanda Veda ilahisinin 9e§illi benzetme ve imgeleri kullamlmaktad1r. Sarama ilahisinde derin mnaklarda gizlenmedigi ao;;1kc,:a soylenmi~ olan indra burada, kendisinin daha once alt ettigi ''k1vranan y1Jan" gihi sularda gizlenir. Agar,; gibi haltayla dogranan ejder ~imdi onnancrnm haltas1yla kesilmektedir. Vrtra'nm sac,:t1g1 sis ~imdi onu oldi.iren silahllr. Yulma VC kusma oluntusu burada iki kez gerc,:ckle~ir:


Trisiras gcigi.in bucaklanni ve evreni yutar ve Vrtra biitiin diinyay1 ve indra'y1 yutar. Hindu kozmogonisinde c;ok onemli role sahip olan alacakaranhk tcfekkUr ve karars1zhk ortarntdtr ve Vrtra dahil zit r,;iftlerle baglantth bulunmaktad1r. Vrtra da ayni bir,;imde hem Tann Tva~t(nin hem de bir di§i ifritin ogludur, yan brahmin yan kar§t-tannd1r. Goksel periler, indra'ya ifritleri aldatmakta yard1mc1 olan Sarama kadar I . . ba§anlt degillerdir, dolay1s1yla kaba giice gereksinim duyulur. Indra art1k gcirevi kendisi yerine getirmeyip, biri kendisinden yukanda biri a§ag1da iki yard1mc1 c;agmyor. Trisiras'111 ba§1111 kesmek ic;in oduncuya ba§vuruyor ve tannlarm Rudra Pafopati'ye pay vermesi gibi ona kurbanhk hayvanm ba§tl11 sunuyor. V1tra'y1 Oldiirmek ic;in Vi~1~u'yu ·ayart1yor.

25 Mahiibhiirata 'dan Tva~tr tannlann en onemlisi, biiyi.ik sofuluk giicii olan bir Pracapati'ydi. Oc;: ba~lt hir ogul, Trisiras'1 yaratt1 c;iinkii indra'dan nefret ediyordu. Biitiin bic;imlere girme giici.i olan bu muhte§em ogul indra' ya imrendi. De; ugursuz ba§i giine§, ay ve ate§ gibiydi, biriyle Vedalan okuyor, otekiyle §arap ic;:iyor ve iic;i.inciiyle gogiin tiim bucaklarmi ir,;ecekrni§ gibi bak1yordu. Sofu, iyiliksever ve kendine egemendi. Dharma'ya baghyd1, s1k1 sofuyclu ve kau, c;ok zor ibadete baglanm1§t1. Sakra,29 gi.icii s111tr bilmeyen bu tanrmm sofuluk giiciinti ve ruhunu gori.ince endi§elendi. "Onun indra olmasma izin vermemeliyim !" di ye dii§iindi.i, "Bu zorlu ibadeti b1rakmas1 ic;in onu cluygusal zevklere nastl baglayabilirim? Eger Trisiras daha da yiicelirse tic; kath evrenin tamamm1 yutar." Btiylece kurnaz indra c;e§itli yollara ba§vurdu ve sonunda goksel perilere Tva~tr'nin oglunu ba§tan r,;1kartmalan emrini verdi. Onlara "\,abuk olun. Hemen gidip Trisiras't ba§tan c;1kann ve duygusal zevklere baglansm. Ey beli giizeller, erotik giysiler ve c;ekici tavtrlarla li.itfen onu ba§tan c;1kann ve korkumu dindirin. <;:ok huzursuzum ey iisti.in kadmlar. c;:abuk olun k1zlar, bu hasta edici korkuyu yat1§t1rtn.'' Goksel periler "Onu ba§tan i,:1karmaya c;ah§acag1z Sakra, ondan korkun kalmayacak" dediler, "Ordulan yok eden, o tiyle oturup

66


kcndisini ihaclcte vcrmi~ken. gozlcri parlayarak sofuluk giki.inii y<in- . lcnclirirkcn biz gidip onu ba§tan c;1karacag11.. Ouu etkimiz altma almaya vc scnin korkunu yok etmeye c;alt~acag1z.'" indra'nm yamndan aynhp bu Listi.in kadmlar Trisiras'm yanma gittilcr ve c;c§illi tav1rlar, bccerikli clanslarla, scc;kin govdelerini gi:izler oni.ine sermeklc emu ctkilcmcye c;al1§tilar. $chvet di.i§ki.inU harcketler yapt1lar fakal yi.icc sofu ic;indc k1p1rdama hisselmecli. Sakin okyanus gibi duygulanna sahip qldu ve ellerindcn gelenin hepsini yapt1klarmda k1zlar Sakra'ya, tannlann kralma doncliiler. Ellerini kavu§LUrup dediler ki: "Bu ula§ilmaz bilgenin gliclinli sarsamad1k. Panlt1h efendi, hemen ne yapacaksan yapmahsm." Yi.ice fikirli Sakra gi:iksel perileri ululay1p yollad1 ve soylu Trisiras'1 oldiirmek ic;in bir yol di.i§i.inmeye ba§lad1. Tannlann harika, kahraman, zeki krah sessiz sessi1 Tnsiras'1 nasil i:ildiirecegini dli§iiniiyordu: "Bugiin ona y1Jd1nmlarnn1 111;1<:ag1m ve varhg1 son bulacak. 'GUc;lli hiri. )!fo.:ii art111.1klay~a 1.ayll Im dli~­ mam bile goz ard1 etmemcli. "' BiiykL:L: 111L·t111IL'l 1n i1)•1ld1111<~ ha~ vurarak onu oldiirmeye kesin karar ,;e1di. Otkckul'n S<1k1;i al<:!i >!ibi korku salan berbat y1ldmmm1 Trisiras'a savunlu. Bu yild11111ila vurulan Trisiras, yere devrilen koca bir dag dorugu ~!ibi y1klld1. Arna tannlann krah onun ylldmmla vurulmu~, dag gih1 yatt1~!1111 g1idi11L:c rahatlamad1 s;iinkii Trisiras'm enerjisi 011\1 kii1 dr111:;. w k.iv11111111~tu. ()ldiiglinde bile hala canhym1§ gibi cnerjiylL~ p1nl p1nl f111rliy(11d11. 0 zaman SacI'nin30 kocas1 yak1nlarda ..;al1~a11 Im oduncu gordi.i ve Paka Avc1s1 ona hemen "Onun ba~1111 kL\~ ay1r; dcdigimi yap" dedi. Oduncu "<;:ok biiyi.ik omuzlan var, baltam aralanndan !!L\;111c1"' diye yamtlad1, "aynca iyi insanlann kotiiledigi bir i§i yapamam.·· "Korkma. emrcttigimi hemen yap'' dedi indra. "Benim rahmetimlc silahm y1khnm gihi olacak." Ocluncu "BugUn bu kotii i§i yapan senin kim oldugunu dii~Umneliyim? Bunu cluymak istiyorum. bana dogruyl! si:iyle" decli. indra yamtlad1: "Ben indra'y1m, tannlann kra!J: bunu bi! oduncu. ~imdi dedigimi yap oduncu, daha durma. Bil ki Tri.Siras burada. benim taraf1mdan kesilmi§ yat1yor." 0 zaman oduncu alc;akgUniilli.ilUkle egildi, indra'nm finUncle ellerini kavu§turdu ve dedi ki: "Bu kotii i~ten nas1l oluyor da utan~ duymuyorsun, Sakra? Bilgenin oglunu kestin, brahmin i)ldiirmekten korkmuyor musun?" indra "Daha son-

67


ra arinmak i\in \Dk zor dinscl tii,·h..: i~Jcmlcri yapacag1111. Yild1rm111nla iildlirdligiim hu ogul c;ok gii\lli bi1· dii~man. ~irndi bile oduncu, ondan korkuyor \'C iirkiiyorum. Hemen onun ba~m1 kcs; hen de sana hir iyilik yapacag1m. insanlar sana kurhandan pay olarak kurhan hayvanlanm ha~1111 vcrcceklcr. Sana bu iyiligi yapacag1m oduncu ama ~irndi hcmen istcgimi yerinc gctir." Yiicc indra'nm dcdiklerini duyan oduncu o ~aman baltas1yla Trisiras'111 ha~1111 kesti. Kesildiklerinde Trisiras'111 ha§1ndan c;ahhorozu, kcklik ve scn;eler c,:1k1p her ytine uc,:tu. Veda okuyup Soma ic,:tigi ba~mdan c,:ahhorozlan ~-1kt1; i\crmi§ gihi giiglin hucaklanm gozledigi ha§mdan kcklikler \lkll vc Trisiras'111 ~arap ir,-:tigi ba§mdan serc,:cler uc,:tu. Ba~lar kesilince ciimcrl tannnm atc~i din~i ve mutluluk ir,-:inde cennetc diindli; oduncu da cvine gitti. Oduncu eve gidince kimseye bir §CY demedi ve bir ytl olan biteni kimse tigrcnmcdi. Arna bir yd dolunca, s1g1rlann efendisi tann Siva' nm c,:cvresindcki hayalctler slirlisli bag1rmaya ba§lad1lar: "Ctimert indra, erendimiz, brahmin kcsti." 0 zaman indra, Paka A vc1s1, korkunc,: hir ycmin vcrdi vc kutsal Marutlar orclusuyla ibadete ba§lad1. Brahmin·katlini pan;alara aymh, okyanusa, topraga, agac,:lara ve kadmlara yerle§tirdi ve hepsine nimetler verdi: Topraga, okyanusa, agac;lara ve kadmlara nimetler verdi ve btiylece Brahmin-katlinin kefaretini odecli. Sonra annm1~ olarak, blitlin tannlann ve insanlann tapmd1g1 efendi hiiylik bilgelerin tapmmas1 ir,-:in uygun duruma geldi ve cennetteki yerine dondii. Pracapati Tvam oglunun indra tarafmdan kesildigini duyunca gozleri Ofkeden k1zard1 ve dedi ki: "indra kendisini ibadete vermi~ olan ogluma zarar verdigine, her zaman sah1rh, kcndine hakim olan ve hie; bir giinah1 nlmayan oglumun duygulann1 fcthettigine gtire hen de Sakra'y1 kesmcsi i~in Vrtra'y1 yaratacagHn. Herkes bana tamk olsun ve inancnrnn gii1.:iimii giksi.in ve kotii fikirli. kMU indra, tannlann kralt da gtirslin." Dnlli sofu <ifkcy'le agz1nda su c,:alkalad1,3 1 ate~e kurban att1. korkunc,: Vrtra'y1 yaratarak ona "Sen indra'nm ondan gii~lii dii~­ ma111s111. 32 Benim inanc11nla bliyli" dcdi. 0 biiylidli, h1n;m atq gihi, k1yamet glinqi dogmu~casma gi)klere yUkscldi. 0 zaman ''Ne yapacag1mT diye sordu vc Tva::;ir "'Sakra'yt i)ldUr'' dedi. 68


Biiylc emir almca Vrtra giigc \lkll \'C illl'\111 Vpra ik indra Vasa,·a. Vasulann lanns1 arasrnda ~iddclli hir sava~ ha~lad1. Soylu Vrtra biitiin diinyalan yullu .,:linkli Tva~\(nin cnc1jisiylc gcni~lcrni~li. Soylu Vrtra duyularm hiitlin koku vc tatlan111 yok clli \iinkii hq katil diinyan111, ycrylizli. hava, u1,ay. su vc 1~1k. tamam1111 ailp giili.irmli~lii: 0 zaman kahraman Vrtra, Yliz Kurban Veren indra'y1 yakalad1 ve Vrtra agz1111 ac,:1p onu <Hlcyle yu!lu. Vrtra Sakra'y1 yutunca, ii~ katl1 goklerin ccsur tannlan allak hullak oldular, Vrtra'y1 yok ctmesi ic,:in Jrmbhika'y1 (''Esncycn") yarauilar. Vrtra esnerken agz1 ac,:Ild1 vc Ordulan Yokcden kcndisini kiic,:iilliip dt~an c,:1kt1. Ve o 1amandan heri esnemek insanlann solugunda kaht1m olarak kald1. Sakra'nm ortaya \1kt1g1111 gfaen hiiti.in tanrilar -.ev111diJ,:r vc o zaman Vpra ile Vasava aras1ndaki u1un. ~idd\'lli '"l~il~ vrn11k11 ha~­ lad1. Gi.ic,:li.i Vrtra, Tva~\(nin inanrn1111 gliriiyk ';;1v11~t;1 d~11i11 (;1k111..:a Sakra zckicc geri c,:ekildi \'l' o 1,~l:ri 1;d.1h11n· 1.111nL1r u111uh111.luj_!a ka· pil1p indra'ya kat1ldilar c,:iinki.i Tva~1(11i11 ('111.'l Jl'.J 111Jla11 da al'alla11111~11. Hep hirlikte. bilgelere da111~1ila1. II•' yal'a1 akl:111n1 hilmez durumda korkudan ~a§kmchlar. Mandara daj! 111111 l1:pe~i Ill k 01 urup Ypra'nm l1llimi.ini.i dilcrken hepsi soylu vc y1·11il1111·1 Vi~.u11'yu dii~iindiilcr. Yrtra duydugumuza gcirc bi.iii.in t:vrcm· yayil1111~t1 \c' bi11i.111 d\inyalar Yrtra olunca indra korkuya kapild1. 0 1.arna11 1:ni:r11~1 hliyilk Indra Yrtra'y1 oldi.innek i\in tannlara dan1~t1. Dccli ki: ··vpr;1 htiliin yi>k l>l111a1. evreni kaplad1. Ey tannlar hir;bir ~ey onun gihi hinylt: sava~a111<11.. Ben daha cincc hunu yapabiliyordum ama art1k heceremcm. Li.Jikn. hunu nas!l yapahilirim'? Ona sald1rman111 olanaks1z oldugunu dii~Uniiyo­ rum. Ene1jiylc parl1yor. soylu ve sonsuz sava§ gi.icii var. lannlan. ifritleri ve insanlanyla i.ii;: kath cvrenin tamam1111 yutahilir. Dolay1s1yla karanm1 dinleyin cy giiklerde ya~ayanlar. hep birliktc soylu Yi~1)u'nun evine gidelim vc onunla bulu~up konu~unca hu koli.i varhg1 kesmcnin yolunu iigreniriz.'' 0 1.aman bi.iii.in Lannlar vc hilgeler siiri.isii gi.i\lii tann Yi~1)u'ya s1g111maya gi11iler. Vrtra korkusuna kap1h111~ olan Lannlar Visnu'ya. tannlann crcndisinc. ''Sen Ui;: diinyay1 iii;: ad1111da a~trn; sen hcngi SU Soma'y1 kapl1n vc sava~ta il"rilkri kcstin: sen Vi:::1.1u, ko..:a il'ril Bul1'yi-'~ ha~lad1n vc Sakra'y1 lannlan11 kral1 yaplln. Bi.it\in insanlann


clcndisi scnsin vc her§cydc mcvculsun. Bti!Un insanlann tapl1g1 yi.icc laim scnsin; ey tann. iilUmstizlcrin en hUytigti. ifritlcrc boyun cgdircn, bUtUn tannlarm vc indra'llln s1g111ag1 ol, <;iinkU Vrtra bUtlin cvrcni kaplad1'' dedilcr. Vi~1.iu "Elbcttc sizin ii;in en iyi olalll yapacag1m vc size bu ifritin yok olmas111111 yolunu soylcycccgim. Bilgelcr ve Gandharvalarla her bii;ime gircbilen bu ifritc giclin. Onun gi)nli.ini.i aim cy tannlar, o zaman onu all cdebilirsiniz. Benim ene1jim Sakra'ya hizmet cclecek i;i.inki.i bcn gi\rlinmcclen onun i.isli.in silah1 y!ldmma girec!'!gim. ~y tannlarm en iyilcri, ~imcli bilgelcr vc Gandharvalarla gidin ve hemen Vrtra ile Sakra'nm arasm1 bulun'' dcdi. Tannnm sozlerini dikkatlc dinlcycn otuz Ui; ruhu yUce tann bilgelerle birlikte ba§lannda Sakra, Vrtra'nm gcni§ ve ay gibi parlay1p i.i<; di.inyay1 da yi.itacakm1~ gibi ene1jisiyle. gbk bucaklan111 1s1lllg1 yere gittiler. Tannlar ve Sakra orada Vrtra'y1 gordti ve bilgeler Vrtra'ya yakla§IP onunla yumu§ak bic;imde konU§tU. Dediler ki: "Btiliin evren senin cnerjinle kaplancl1; seni yenmek zor ama sen Vasava'y1 yenemezsin. onunla uzun si.irc sava§tm ama onun gUcti s1111rs1zd1r. Btittin yarat1klar, lannlar, ifritler ve insanlar ac1 c;ekiyor; b1rak Sakra ile arnncla sonsuz bir clostluk olsun. Sakra'n111 sonsuz di.inyalarinda mutlulukla ya§arsm." Giii;li.i ifrit Vrtra bilgelerin bu sozlerini duyunca ba§IIU egdi ve hepsine cledi ki: "Sizin ve Gandharvalann dediklerinin hepsini duyclum; §imdi siz beni dinleyin, hatas1z ve kutsanm1§ bilgeler. Sakra'yla benim aramda uyu§Jria nasII olur? Enerjisi bu kadar btiyi.ik iki varhk nasil dostluk kurar?" Bilgeler "iyi ki§iler aras111da dostluk istenir bir §eydir" dediler, "bundan sonra ol mas1 gcreken olacak. iyi biriylc dostluk firsat1 kac;mlmamal1. iyi ki~ilerlc dostluk ara111r bir §Cydir c;tinkti o gtic;li.i ve dcvamlI olur. Zcki biri para darhg1 c;eken birine para hakkmda ogiit verebilir; bi.iyiik bir zenginlik gibi iyi biriyle ili§ki kurmaya bak; zeki ki§i iyi birinc 1.arar vcrmez. indra'ya iyi insanlar sayg1 duyarlar ve o soylu insanlann s1grnag1d1r. 0 dogru konu§Ur, iyi fikirlidir, dharma'y1 bilir vc yarg1s1 adildir. Birak Sakra'yla aranda sonsuz bir dostluk kurulsun; buna gUven ve reddctme." Muhtqem Vpra ulu bilgclerin konu§mas1111 ~i:iyle yamtlaclt: "Elhelte size sayg1 duyuyorum, sizlcr bi.iytik sofular vc tisti.in brahminlersiniz. Tannlar hi.iii.in dcdiklerimi yapsmlar, hen de brahminlerin hUttin de-

70


diklcrini yapacag1m. Bcnim Sakra ilc tannlar tarafmdan 1slak vcya kuru. ta~ vcya ah~ap, yildinm vcya silah. gccc vcya giindiiz hir ~cylc iildi.iri.ilmcmc izin vcrmcyin. indra'yla hiiyle sonsuz hir anla~may1 kahul cdcrim." Bilgclcr bunu kahul ettiler vc hu anla~ma yapilmca Ypra . scvindi. Enerjiyle panldayan bilgeler Sakra ile Vpra arasmda hu sahtc anla~may1 yaparak geldiklcri gibi diindi.iler. Arna Sakra daima tetikteydi, Vpra'y1 Cildi.irrnck i~in yo! bulmak pqindcyd,i ~i.inki.i onu k1ska111yorclu. Daima huzursuz olan ulu inclra kac;amak pe§indeycli, ~i.inkii Ordulan Kesen ve Vrtra'y1 Kesen bilgelerin kendisine yapt1rtt1g1 anla§rnay1 unutrnU§ degildi. Sonra hir gi.in indra bi.iyi.ik ifritin gi.ine§ batarken, o ctkileyici vc doku11;1kl1 anda okyanus k1y1sma inmi§ oldugunu gordi.i. Tann o 1arnan ~11yl11 Vrtra'ya verilrni§ olan li.ilfu a111msad1. ".)imcli tam 1a111an1. 1rl1hkd1 hir an;3 4 .)u an ne giindiiz nc gccc. Vp1a'y1 kl'sinliklc iildd1111d. >'1'1l'k, ,, hrnim her §eyimi alan di.i~mw11111. J\111;1 hi1 li1t1il 1:111« 1•111. 1:1111Iin1 tnr<1f1ndan kesilmeyecek. Oyleysc bu 1~i yap111~111111 y11lu11u nn~il h11lahiri1n? Eger §irndi gi)vdcsi vc giici.i i.iylc hiiyi1k olan ~<11 :1 iii it V1t1<1'y1 kandirarak oldiirrnezsem hen rahata cn.:lllt.:111. .. IHiyk dii~ii11ti1 !..1·11 Sakra Vi~I)LI'yu a111msad1 ve okyanusta dag g1l11 y1j!ilm1~ bi1 duman kiilksi giirdi.i. "Bu ne 1slak ne kuru. m~ de.: ~ilah. 11111111 Vrtr;i'va alav~1g1111 vc onu anmda oldi.irecck.'' Sonru hu dU!llillll i\111<!1: yild111111la Vrtra'ya firlattl ve Vi~l)U dumanm i~inc gircrL'k Vpra'y1 iildimli.1 imdi, Yrtra oldiiri.iliince, goklcr karrnil1k1a11 kurtuldu: ho~ bir ri.izgar esti ve biitiin yarat1klar ne§elendi. Tunnlar vc bilgclcr vc hi.itiin Gandharvalar, Yak~alar, Riik~asalar ve yilanlar iivgi.ilcrlc ulu indra'y1 yi.iceltliler. Viisava boylece bi.iti.in yarat1klardan sayg1 g()rdi.i, onlan rahatlatt1 vc tannlarla birlikte sevindi ~i.inkii dii§nurn1n1 i:ildi.irmii§tti. Dharma'y1 bildigi i~in i.i~ di.inyanm en iyisi Vi~t)u'yu onurlandird1. Ama tannlan korkutan Vpra i)li.ince Sakra yanh~l1ga yenik di.i~ti.i ve tasalara kapild1. f;i.inki.i daha 6nce Trisiras'1 cildi.irdi.igi.inden Brahmin katline yenik di.i~mi.i§tii . .)imdi ulu tannnm korkusuz hayalctleri ona gene "Brahmin-kcsici" diye scsleniyorlard1. Ordular Kesen, Vrtra'y1 Kescn. tckrar suc;la111p claha da utanc; i<;ine dU~tii. 0 zaman di.inyalarm sonuna gitti. bilincini yitirdi. akh111 kayhclli. Kendi gi.inahlanna ycnik dii§cn indra, tannlann kral1. tanmmaz haldcycli vc k1vnlan yilan gihi 71


sularn g:i1.lcncrck ya~ad1. indra. tanrilarin krali, Brahmin-katli su~Lmdan w.:1 \=ckip orladan kayholum:a ycryi.itli aga\=lanni yitirmi) harahcyc diindi.i. Ormanlar ortaclan ~-ekildi. 1rmaklann yolu kcsil<li. giillcr susuz kald1; bi.iii.in yarallklar yagmursu1.luktan bunaldi.:15 Tannlar vc bi.iti.in hliyi.ik bilgelcr korkuya kapildilar, krals1z kalan cvrcn fclakctlcrc ugra<l1. .. 0 zaman tannlar. ha~lannda Agni, Sakra konusunu konu§tular. Konu§ma yetcncgi olanlar umutsuzlukla tannlar tanns1 Vi~1~u'ya gittiler ve clcdilcr ki: "Sakra, Lannlar si.iri.isi.iniin krali, Brahmin-kallinc ycnildi. Ey Lannlarm cfcndisi, evrenin ilk clogan efendisi, hizim s1g111agu111z scnsin. Bi.iti.in yara11klan korunrnk i~in Vi~tJLI oldun. Vrtra senin cne1jin sayesinde iildi.iri.ili.ince Vasava Brahmin-katlinc tutuldu. Ey tannlar si.iri.isiini.in en iyisi, bize onun nasII kurtulacag1111 si:iylc." Tannlann bu kollU§mas1na kar~1 Vi~1.1u. ·•sakra bana kurban vcrsin hen de Yildmm Ta~1y1c1s1111 annd1ray1m. Piika Avc1s1 benim i\im degerli at kurbamni yapmca gene indra, tannlarm krali olacak. bir §Cyden korkmayacak ... Siz tannlar bir zaman sah1rl1 olun ve ihliyatla bekleyin'" dedi. Vis1.1u'nun hcngisu gibi yat1§ltr1c1 vc tatli. hayirh, gcri.:ck si:izlerini duyan lannlar. bilgelcr ve i:igretmenler siiri.isi.i korkuya kap1lm1§ Sakra'ya gittilcr. Orada Brahrnin-katli SU\Ullll ortadan kaldmm ve soylu ulu inclra'y1 annd1ran muhte~em bir at kurban1 yapild1. indra Brahmin-kallini agai;:lar. irmaklar, daglar, toprak ve kadmlar arasmda boli.i~li.irclli ve onu varhklar arasmda dag1t111ca tannlann efcndisi ondan kurtuldu. Ate§ten kurtulan, gi.inahtan an nan Vasava gene kendisi olclu.

//u/ra Vrtra'y1 /.:esiyor ve Bral1111i11-katli11i11 ijfkcsi11e tut11/uyor Bu mitos Mahiibfulrata'mn bir ba~ka b<iliimlindc anlat1Jir ve burada Brahmin-katli kcfarcti i.isti.inde daha fazla durulur. Bu ke1. Vrtra'y1 iildi.irmesi i\in indrn'ya yarclnn eden Siva'dir ve indra'n111 Brahminkatli Sll\=Ullll dag1tmas111da clkin olan da odur. Oysa Rudra gi.inahkar Prajapati'yi cezalandinr ve Siva'nm kendisinin kcndi Brahmin-katli Sll\=lll1U dag1tmas1 gerckir.36 Mafuihhtlm/(1°daki ilk vnra masalmda cla Yis1JU i.isli.indi.ir. Si\a'nm hizmctc;ilcri olan hayalctler indrn'y1 kefaretc 1urlarlar. Bu anlat11nda k1saca anlaulan ate~ indra'dan c;(I" Ypra'nrn atc~idir vc csnclll<.' ,lluntusu di)ni.i§tlirlillip hast1nl1111~t1r. Brahmin72


katli hurada iannc,;<111111 dirili~idir. e;.nL')'L'll tanrn;an111 ycrini alm1~t1r vc \'pra'n111 ag1.111dan indra dcgil hir i;akal c,;1kar. iki ifrit h.atli hire indirildiginJcn tuhaf hir ikilik ortaya c,;1k1111~t1r: indra iki kcfarct i\dcmck zorundad1r - gi.inuhm dag1ttlmas1 vc at kurhan1: i\lcki mitosw Trisiras'111 ha~1ndan c,;1k;111 ku~lar hurada Yrtra'n1n ha~111111 c,;cvrcsindc dolan1rlar, sonra Vpra'nrn kan1111 kirlctirlcr. in<lra sucla dcgil, nili.ifcr lifi ic;indc sakla111r. Bunlann ikisi de Agni'nin saklanma ycrleridir.37 Agni ilk mitosta in<lra'y1 arar, burada da onun gi.inah1n111 bir biililmi.ini.i kabul edcr.

26 1Wahiibhiirata'dan IYrtra hayal glic;lcriylc indra'y1 kand1rd1.I h1h.;1t kuhal l'ak.t Avns1. aklrn1 ha~ma toplad1. muhtc~cm yoga uygulamus1 ara<.:il1g1yla hu hayaldcn kurtuldu. A1igiras'rn kutsanm1~ oglu Hrlrnspati YC hliyi.ik hilgclcr Vpra'111n bliylik gi.idini.i giirlincc ulu cfendi Siva'ya gidcrek onunla konu~tular. c;tinki.i insanlann iyiligini vc Vrtra'nrn yok edilmcsini istiyorlard1. 0 zaman efendinin. evrcnin yoneti<.:isinin cnc1jisi yok cdici hir ate~ halinc geldi vc Vpra'ya. ifritlerin en iyisinc girdi. Hcrkes tarafrndan tapmilan ve insanlan korumaktan zcvk alan cfendi tann Vi~l)U. indra'nm yildmmma girdi ... ~imdi size ate~ gi)vdcsini kaplad1g1nda Vpra'ya nckr oldugunu anlatacagun. Ugursuz agz1 atc§tcn alev ald1 vc a~m soldu. Kolu ha<.:ag1 titremeyc. znr ve s1k nefes almaya ba~lad1. Tiiyleri dik dik oldu ve keskin h1<,:kmklar <,:1kard1. Agzmdan ugursuz gihi.ini.imlli lwrkutucu hir <,:akal i,:1kt1:h u onun hcllegiydi. Yanlanna yanan. alcvlcr salan gcikta~lan dii~li.i. Akbahalar. hal1kc;1llar vc kargalar kurkun<.; i,:1gl1klarla. 1.evkten titrcycrck Vrtra'n111 ha~111da Jcindiikr. Sonra Sakra. taimlann sava~ ic;in c;ok gi.ii,:li.i kild1g1 arabaya hindi '1-C yild1rnrum clinc alip dikkatlc ifrite hak11. Korn ifrit in:-.anlik d1~1 hir giirkmc i;1kard1 vc kc;.kin atq emu kaplarkcn csncdi. Sakra csncrkcn yild1nm1111 ona ;.avurdu ve korkun~ cncrjiylc yiiklii hu ~ ildinm k1yamct atc~i gihi kPca gi.ivde Ii V rtra'y 1 hem en ~ erL~ dcvinl i. Sonrn her yandan. Vru.i·rnn y1kilcl1.l!1111 gr'•1"l·n tanrilantan llll gli1"7'

··'


lcmc daha yi.ikscldi. iJ"riLlcrin dii~nian1. i.ini.i hi.iyi.ik cfcndi Vrtra'y1 Vi~I)u·nun ic,:inc girdigi yild1nmla kcsincc. gi>gc c,:ckildi. Fakat Vrtra' nm giivdcsindcn Brahmin-katlinin atqi c,:1k11; ~·ok ugursuz ve korkunc,: hir atc~ti. insanlara korku sakli; kocaman ve kcskin di§leri vard1 vc i.irki.ili.ici.i hic,:imdc k1vnktilar. Esmcr vc kahverengiydi. sac,:lan darmadagm1k11 ve gi)zlcri dch§cll iydi. Kafa taslarmdan c,:elenk takmI§ll, c;;ok s1skayd1, i.isti.ine kan s1vanm1§ll, pac,:avralar ic;;indeydi. Bu korkunc;; hic,:imiylc ortayri c,:1karak Yildmm Ta§1c1y1s111111 pe§ine dti§tii. Bir siire sonra Vrtra'y1 Kesen insanlann iyiligi ic;;in cennetten c;;1kmca, ate§ onu, indra'y1, tannlann krahn1. giic,:lli Sakra'y1 gordi.i. Onu boynundan yakalach vc nillifer lifinJcn c;;1karkcn onu kavrad1 c,:iinkii Brahmin-katli i§lediginden korkuya kap1Jan 1ndra mavi nil lifer Iifinin ic;:ine girmi§ti. Ama Brahmin-katli onu dikkatlc izlemi§ti ve atq onu yakalaymca eli ayag1 kesildi. Sakra onclan kurtulmak ic,:in elinclen geleni yapt1 ama tannlann krah Brahmin-katlinclen kurtulamad1. Onun elinde. tannlann kral1 Biiyiikhabaya c,:1kt1 ve ona sayg1s1m sunarak ba§llll egdi. Br;1hmf1 onun iisttin Brahmin-katlinin Ate§i tarafmdan yakaland1g1111 anlayrnca di.i~i.inmcye ba§lad1. Sonra Bi.iyi.ikbaba, Brahmin-katline balla tatlanm1§ sozlerle yall§tmnak ister gibi dedi ki: "Ofkeli hamm, oluz lit; tannmn efendis'i indra'y1 b1rak, bana bir iyilik yap. Bana hugiin senin ic;;in ne yapabilirim. ne diliyorsan soyle." "Eger i.i<; kath di.inyada tapmilan, De;; Kath Di.inyanm Yarat1c1s1 memnun olursa'' dedi Brahmin-katli, "ben isteklerimin zaten yerine gelmi§ oldugunu kabul ediyorum. Arna bana ya§ayacak bir yer tayin et. Sen insanlan korumak istedigin ic,:in ahlak yasas1 koydun. bu bi.iyiik yasay1 di.izenleyip yiiri.irliige koydun. $imdi, efendi tann, insanlann yoneticisi. dhan11a'y1 bilen, eger memnun olursan Sakra'y1 b1rakacag1m ama bana ya~ayacak bir yer ver." Bi.iyi.ikbaha bunu kabul etti ve bi:iylece Sakra'y1 Brahmin-katlinden kurtard1. Arna soylu Kendini-Yaratan Brahmf1 tefekki.ire dalnll§ken Agni yanma geJdj38 ve cledi ki: "Senin yanma geldim, efendi tann; ne yapmam gerektigini bana soyle.'' Brahma "Bu Brahmin-katlini bir c;;ok par<;alara ay1racag1m" dedi, '"Sakra'y1 kurtarmak ic;;in bir hiSli.imi.ini.i benim i~in kabul et." Agni yamtlad1: "Bcnim ne zaman kurtulacag1m1 belirle. Benirn ogrenmek istedigim bu, ey hcrkesin tap111d1g1." Brah-

74


rnii ''Karanltklara

dii~mi.i~

hiri

ate~c.

sana Agni. tohum,

ol

vcya s1v1

<1llp kurhan vermeyi unultu mu Brahmin-katli hemen ona gcc,:ecck ve

onda ya§ayacak. Bu ale§ scnin zihnindc yok olsun Adak Ta§1y1ci'' dcdi. 39 Tannlara ve atalara sunulan adaklan ti.ikcten Agni Bi.iyi.ikbahanm emrini kabul etti ve biiyle oldu. Sonra Bi.iyi.ikbaba agac,:lan, bitkileri ve otlan toplad1, onlara da ayn1 di.i§i.inceyi iletti. Agac,;lar, bitkiler ve otlar Agni'ye soylenenler kendilcrine soylendigindc onun gibi heyecanland1lar ve Brahma'ya sordular: "Herkesin Bi.iylikbabas1, Brahmin-katlinin smm ne olacak? Sen bize zarar vermezsin c,:linki.i biz zaten dogu§tan yaral1y1z: daima rlizgarlarmgetirdigi ac1 s1caga, soguga ve yagmura day<mmak zorunday1z ve kesilip kml1yoruz. Ey tann, senin cmrinle hu~!iin bu Brahmin-katlini kabul ediyoruz ama hir kurtulu~ dii~iin111l'li.~in. cy lie; kath di.inyanm efendisi." Brahmf1 "Her kim s11.cl~~n hi1111i ycniay vcya dolunay zamam delilik veya cahillikk kcsc1 vcy;1 k1rar:-.a o ,ta paym1 alacak" dedi. Agac,:lar, bitkiler vc otlar soylu Brahmft'nm bu sozlerini duyunca ona sayg1lanm suildular vc gcldikleri gihi h1zla uzakla§tilar. Sonra herkesin Bi.iyi.ikbabas1 olan tann gi'>ksel perileri c,:ag1rd1 ve onlarla uzla§ma arar gibi ball! sd;,krlc konu~tu: ·•Osti.in kadmlar, bu Brahmin-katli lndra'dan almd1; size ~~nm:ttigim gihi onun bir boli.imi.ini.i kabul edin." Goksel perilcr yamtladilar: "Tannlann cfendisi, emrettigin gibi onu almaya karar verdik. Arna Bliyiikhaha. hu anla§tnadan kurtulmam1z ic,:in bize bir yol bul." Brahma "Brahmin-k<itlinin buboli.imi.i hemen kadmlarla ayba§I doneminde ili§ki kuranlara gcc,:ecek. Bu ate§ zihninizden c,:1ksm" dedi. Goksel periler si.iri.isi.i ne~elcnip memnun olarak ytikseldiler ve kendi yerlerine gidip keyiflerinc baktilar. Sonra bi.iylik inane,: gi.ici.i olan tann, De; Kath Di.inyanm Yarat1c1s1 sulan di.i~i.indi.i ve dii§i.ini.ir di.i§iinmez geldiler. Hepsi toplamp ruhu Olc,:i.isliz olan Biiyi.ikbaba Brahma'nm oniinde egildiler ve dediler ki: "Sana geldik Di.i§manlara Boyun Egdiren. Bize emir ver ve istegini soyle, tannlann efendisi, bi.iyi.ik efendi." Brahma "Vrtra'dan, herkesin k1§k11"tt1g1 indra'ya bu korkun~ Brahmin-katli geldi. Bir boltimi.imli kabul edin" dedi. Sular, "Dedigin gibi olsun, l~erkesin efendisi" clediler, "ama bizim bu anla§madan kurtulmam1z ic,:in bir yol dli~lin­ melisin. Bi.iti.in evrenin Listi.in gurusu sensin. ta111:Ilar1n efendisi; bizi 75


rahuts11l1g111111dan kunaracak ha:?ka rahmcL vc mcrhamct kaynag1 nc olabilir'!" l3rahmf1 yan1tlad1: "'Kim akl1n1 ka~mr da. sulara sayg1 duyacag1n1 hilcmc1, size halgam. sidik vcya d1~k1 atarsa Brahmin-katlinin bu biilUrnii hcmen ona gci;:ip onda ya~ayacak. Sizin kurtulu~u­ nuz bu olacak; size dogruyu siiyli.iyorum." Sonra Brahmin-katli tannlar krah indra'y1 tcrk etti ve Brahma' 11111 emriyle dUzenlenen ycrlere dag1ld1. Boylcce Brahmin-katli indra' ya dert oldu, o da BUyiikbaba'ya at kurhan1 sundu. yUnkU Vasava'n111 Brahmin-katlinden rahats1z oldugu duyuldu ve o at kurba111yla annd1. Giiciine kavu§up binlercc dti~manm1 dagllmca tann Vasava qsiz bir ne§e duydu. Yrtra'nm kanrndan horozlar dngdu; hu nedenle iki kez dogan brahminler veya tiyelige kabul cdilen sofular horoz yemczler. .. Bi>ylece btiyiik ifrit Vrtra ener:jisi olc;i.istiz Sakra taraf111dan kesildi; kurnaz zeka ve di.izenbaz ongfai.iyle kesildi.

indra 'nm Sonraki Destanlarda A§agdam§I indra'nm Vpra'y1 "Kurnaz zeka ve diizenhaz ongi:irti"yle kestigi anlat1m1, anlatilan mitos baglammda en azrndan biraz alayc1hk ta§1maktad1r. indra bu mitosta korkakhk, aptal111k ve onursuzlukla yonlendirilmektedir. ~g Veda'da bile indra'n111 davran1§1 sava§i;:111111 gev§ek ilkelerinin d1~ma i;:1kmaktad1r, c;tinkti Vrtra'y1 arkadan vurmaktad1r. Mahiibhiirata'da Vrtra ile yapt1g1 "sahte" anla§nrny1 ac;1ki;:a c;ignemekteclir. Sonraki clestanlar cl6neminde, brahmin ahlak1 Vedalann sava~i;:1 ahlak111a haskm c;1k11g1 zaman. ahlaks11. da\T<1111~1 mant1kli gosterilmck ve hakh c;1kanlmak istenirse de lndr;1'yla a<r1kc;a alay edilir.

iNDRA DiTi'NiN KARNINDAKi O(iULCUGU YOK EDiYOR inclra'nm ~g Veda'daki en ihti§amh oykiilerin<le dostlan olan Manttlar, onun Rii111iiyana'daki namenc;e i~lcrinclen birinin bahanesi olurlar. Bu. tek olayda karde~ katlL 1.;ocuk dti~tirme vc fi.icur ya§anmas1chr. dndra 1.aten haha Tva~\(yi ve iki baba bir karde~i Trisiras ve Yrtra'y1 iil<li.irn1ii!iliir.) Bu mitosta indrn. il"rillerin anncsi vc kendisinin i.ivey 76


anncsi ,.c 1cy1csi (indra'nm anncsi Aditi gibi Kasyapa'nrn karis1 n· Dak~a'n111 k111) Diti'nin karnm1 yild1rnmyla yarmaktad1r: aym f<.g \lcda'da il'rit Vrtra'nm anncsini iildiirmck vc daglarm karn1111 yarmak i~in de yild1nm1111 kulland1g1 gibi.

27

Riimiiyana'dan Diti biittin ogullan oldiiriiltim:c dcrin bir ac1ya kap!ldi.4° Kocas1 Kasyapa, Marlci'nin ogluna "Efendim, senin giic,:IU ogullann bcnim ogullanm1 oldi.irdi.i. Sakra'y1 kesccck bir ogul sahihi olnrnk istiyorum, uzun sofulukla kaza111lm1~ bir ogul. ibadet edccegim; li.itfon hana bu ttir. Sakra'y1 kesccek bir ogulcuk liitfct" dedi. MarTci'nin 11plu Kasyapa, bi.iyiik cnerji sahibi bilge bu sii1.lcri duyunrn nular i~·indd;i Di1i'yi ~i'iyle yamtlad1: ''Oylc nbun, sol11lui'11 dnin iyi l1an1rn. Sal ol vc sava~ta Sakra'y1 kcsccek bir og11l 1>rlnya \'Ikar l·:~!r1 11111 y1l gc~tigindc gene temiz olursan, ii~ kalli dli11yay1 y1,k cdecek oglumu doguracaksm." Btiyiik ene1jili bilge hunu 1kyincc rliylc ona vurdu, ''Elveda" decli ve ibadet etmeye gitti. Kasyapa gidince Diti hi.iytik scvirn,· duydu; Ku.fo Otlugu Tap1nagrna gitti ve yogun ibadetc ba~lad1 lhackt cderkcn, bin gozlii tann41 ona erdemle hizmet elti, ona ate~ saglad1. kuls<il k11.fo olu, yak1l, su. meyva, kok ve ba~ka nc istersc vcrdi, yorgunluklann1 almas1 ic;;in kolunu bacag1111 ovdu. Boylece bin gtizlii Sakra Diti'yc siirckli hizmet ctti. Bin y1lm yalmzca son on y1il kald1gmda Diti halindcn ~ok memnundu, bin gozlil tannya "ibadet edecegim, yalmz on yd kald1 vc sen eger mcmnun kahrsan karde~ini goreceksin, ey kahramanlann en iyisi. Senin iyiligin ii;in oglum, cger zafcr pe~ine di.i~erse onu senin yanma katau1g11n. Onunla oglum, sen i.ic;; katli di.inyay1 fethetmenin zevkini ya~ayacaksm ve ate~len kurtulacaksm." Tanni;a Diti Sakra'ya bunlan stiyleyincc uyumak ic,:in ycre uzand1 ~tinkti giine~. Gi.intin Yarat1c1s1, tcpeyc \1k1m~t1. Arna ayaklann1 ha~111111 olmas1 gerckt igi yere koymu~tu 4 2 ve Sakra onun hiiyle sal'-· ltktan uzakla*t1g1111 gc>riince, sai;lan111 ayaklanmn olmas1 gerekcn yere ve ayaklann1 ba~111111 yerine koydugunu giirlince, gtildi.i ve nqc77


lcndi. Sonra Kalelerin Y 1k1c1s1, en yliksek ruhun sahibi kadmm govdesinin a151kl!g111a girdi vc ogulcugu yedi pan;aya kesti. Ogulcuk yliz pari;al! yildmmla kcsilirken 91gltk att1 ve Diti uyand1. Sakra ogulcuga "Bag1rma! Bag1m1a! [Mel rudas]" dedi ve enerjisi bliylik Vasava o bagmrken kesmcye devam etti. Diti "Onu yok etme! Onu yok etme!" diye bagird1 ve Sakra, annesinin sozlerine sayg1 duyarak, d1§an i,:1kt1. Ellerini kavu§tttrup, hala y1ldmmm1 lutarak, Diti'ye "Tanni,:a, saf olmayan bi9imde uyuyordun, sai,:m1 ayaklannm olmas1 gcreken yere koymtt§tUn. Bu firsal1 degerlendirerek sava§ta Sakra'y1 kesecek olam yediye boldi.im. Beni affel tanni,:a'" dedi. Ogulcuk yediye bi:ihinlince Diti <;ok lizilldli ama i.istilne vanlamayan bin goz!U tannya ali,:ak goni.illtiliikle yaivard1 ve dedi ki: ''Bu ogulcugun yediye bollinlip sonui,: vennemesi benim kabahatim, senin degil tannlarm efendisi, Kalelerin Y1k1c1s1. Llitfen bana bir iyilik yap; yitirilen ogulcuk kar§1hgmda onlan yedi rilzgann yedi yontini.in beki;isi yap; yedi ki.it,:iik oglum yedi tiir esinti, gokler i.istlinde yel olsun. <;ocuklanm goksel bii;imleriyle Marutlar olarak bilinsin ve hiri Brahma'mn diinyasmda, obi.iri.i indra'ntn dlinyasmda, i.it,:i.inci.isii gokte, ri.izgar olarak bilinip tanmsm. Kalan dort 9ocugum eger ho§una giderse tann olsun ey tannlarm en iyisi, senin emrinle dorl yam dolansm. Onlar senin verdigin adla Marutlar olarak tin alsm." 4 3 Bin gozli.i Kentler Dag1t1c1 ve Kaleler Y1kic1s1 bunlan duyunca ellerini kavu§turdu ve Diti'ye dedi ki: "Hepsi dedigin gibi olacak, ku§kun olmasm. Eger istegin buysa, i;ocuklarm tannlar gibi dolanacak." Boylece ikisi, anne v~ ogul ibadet ormamnda anla§ma yaplllar ve ikisi de. duyduklanm1za gore ama<;larma ula§1p i.it,: kath cennete geri d6ndi.i.

iNDRA AHALYA'YI BA~TAN (IKAJ~IYOR VE GAUTAMA TARAFINDAN HADlM El)tLlYOR Brahminin gi.ici.ini.i tndra'ya kar§m yii<:i!ltcn bir ba§ka mitos, tannlarm bir sofunun tehlikeli gi.ici.inii onu ~chvet veya ofkeye dil§i.irerek ynkettikleri yolundaki yaygm mitolojik inanc1 alaya allr. Ahalyii mitosunda indra'nm bunu gen,::ckle~tirdigi iddias1 ai;1k9a kendi §Chvetini hakfJ <;1karmak i\;indir; ayn1 Diti'nin uydurma "safhg1111 yitirme" ba78


hancsiylc dogmam1~ indra katilini kcsmcsi gibi. Ahalya mito;.undaki kutliircnscl hayvan imgcsi Veda zaman111dan r;1k1~111 bir ba~ka giistcrgcsidir: Dadhyaiicr nasil kcndi ba~1111 vcrilcn hir at ba~1yla dcgi~lir­ diysc44 indra da bir kocrun hayalan111 kabul ctmck zorunda kalacakt1r.

28 Riimiiyana'dan Soylu bilge Gautama bir zamanlar gok benzeri bir inzivada ya~1yordu ve tannlardan bile sayg1 gori.iyordu. Burada i.inli.i bilge Ahalya ile birlikte y11Iarca ibadel elli. Sad'nin bin g<izli.i kocas1 Gautama'nm yoklugunu bilerek bilge k11Jg111a girip Ahalya'ya dedi ki: ''Yumu~ak hamm, i~teklerini elde etmek pe§inde olan erkcklcr vcrimli mevsirni beklemezler. 45 Seninle birle§rnek istiyorum ho~ hclli kadin" Kadm bin gozlii tannn111 bilge k1hgma girmi~ oldugunu anla111as1na kar~111 tannlann krali icrin duydugu istcgin ctkisiylc aptalca una meyletti ve yi.iregini .ona acrt1. Sonra, icrinde derin bir tatmin duydugunda ona dedi ki: "Tannlann en iyisi, tatrnin oldun. $imdi huradan hemen uzakla§, efendim, tannlann gururlu efendisi. Kendini ve beni koru.'' indra gtildi.i ve Ahalya'ya "Sevimli kalcrah kad111, crok tatmin oldum ve geldigim gibi gidecegim" dedi. Onunla boyle birle§tikten sonra inziva yerinden alelacele, kafas1 kan~mt~ uzakla~t1 <;:i.inki.i Gautama onu endi§elendiriyordu. Arna sonra biiyi.ik bilge Gautama'y1 gi.irdi.i; bilgelerin bogas1, tannlann ve ifritlerin eri~emedigi inzivasma giriyordu, inancmm gi.iciiyle doluydu, kutsal y1kanma yerinin suyuyla hala 1slakt1, ate§ gibi parhyor, yak1t ve kutsal kufo otunu ta§1yordu. Tannlann efendisi onu gori.ince korkuya kap1lch vc yi.izi.i degi~ti; erdemli bilge. hain bin gozlii tannmn bilge k11Jg111a girmi~ oldugunu giiri.ince <ifkelenip ona dedi ki: '·Koti.i fikirli. hcnim hic,:imimc girerek yap1lmamas1 gerekeni yaptm. Bunun ic;in iktidanm kaybedcceksin." ~oylu Gautama bunu der dcmez bin g61.li.i lannnm iki hayas1 yere dU§ti.i. Sakra'y1 b6yle lanetleyen k1zg111 bilge kcndi kansma da Janet etti, ''Binlcrce yd ri.izgardan ba~b hi'< bir ~ey ycmedct~. yiyeceksiz, burada kalacaksm. ktil Usttinde yatacaksm, ihadet edeceksin vc hit; bir yarat1ga gorUnmeycccksin. 79


bu i111ivada ya~ay1H:aks111. Eri~ilmcz Riima, Dasaratha'n111 oglu bu tchlikcli ormana girdigindc, o zmnan annacaks111. Kcitu kad111, onu kabul cttigin zaman lms \"C arzudan kurtulm;aks11) vc kcndi hic;imini kaza111p hcnim var1Ig1mla nu(tJu olacaks111·· dcdi. Buyi.ik cncrji vc inane; gi.icti sahibi bilge Gautama kcitti davra111§II kadma bunlan dcdi ve inzivas1111 tcrk cdip Himalayalarm ho~. Siddha ve Cara1~alann ziyarct cttigi bir tepesindc ihadcte koyuldu. Sakra bu ~ckildc iktidars1z k11tn111ca ytizi.i korkudan c;arp1ld1 ve hilgelerle Cii.rm~alar stirtistine ve Agni'ye ve 6teki tannlara "Soylu Gautama'n111 ibadctine cngel c;1kard1g1m ve ofkcsini kabartt1g1m ic;in tannlann iyiliginc davranmt§ oldum <;tinkti hi.iyi.ik lanetini yapmca btiylik inane; gticu yok oldu. Ama iifkcylc bcni iktidars1z yapt1 ve Ahalya'nm bic;imini degi~tirdi. Ben Lannlara yard1mc1 olduguma gore, sizin hepiniz, tisti.in tannlar ve bilgelerle Cara1~a si.iri.ileri beni kJS1rIIktan kurtarma111z gerekir" dedi. Agni ve oteki tannlar Ytiz KurbanlI tann 11111 4 6 sozlerini duyunca btitUn Marut si.irlileriyle gi:iksel atalara giclip dediler ki: "i§te hayalan olan bir krn;:, ama Sakra'y1 hayalannda11 cttilcr. Koc;un hayalan111 altp Sakra'ya verin. iktidars1z kalan koc; si1.c btiyiik tatmin vcrccek c;unku insanlar had1m edilen koc;fan ne~e vennek ic;in size verecekler.., Toplanan goksel atalar Agni'nin konu§mas1m duyunca koc;un hayalann1 kopard1lar ve bin goz!U tannya verdiler. 0 zamandan beri toplanan gok~l'i atalar. hayalan bi:iyle kulla111!1111§ olan hadnn kor; yerler. indra di'.t o zamandan b~b, soylu Gautama'n111 inane; gi.icti nedeniyle koc; hayasma sahipl ir.

80


NOTLAR I. V!'[ra indra'nm ha~ dli~man1dir: bk!.. 24-6. mitoslar.

2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Bkz. 42. milos. Bkz. 73-5. miloslar. Yani on iki Aditya. Bkz. yukanda 3-6. mitoslar ve a§ag1da 34. mi Los. ·'Onlar" Saym~a'ya gore Lannlan anlatmaktadir. Bkz. yukanda 3. mitos vc a§ag1da 33 ilc 43. mitos. "O" Yama, gline~, vcya Rudra olabilir. Eger Yama'ysa o zaman okyanus Yama'nm bu ilahide ll§t1g1 ii!Umliilerlc iiliimsi.izlcri ay1ran mccazi okyanus olabilir. Eger "o .. gtinqsc, o"-yanu~ gtinc~in her glin a§t1g1 gen;ek okyanustur. Eger Rudrn isc. Yarn!, Yama'nm Rudra'dan kork111as1 gL~rckn1cdi1~1111 siiyliiyordur; i.;linkti Rudra fticur i§lcycnleri cc1alandmr. l'a"-at okyanu~un bu yanmda yoktur. 9. Bu onun akrabasm111. k1zmm kan olarak ona yahancila~mak istcmedigini anlauyor olabilir; bir ha§ka i;eviri yolu §Udur: ··ba~ka cinsten bir kadm onun gibi olabilir" - yani. oltimsill bir ~adm onun gihi oltimlti olahilir. 10. YUce ruh Varu1)a olahilir (gi.inahkar iillimli.ilcri cezalancl1rnn ve binlerce casusunu ii!Umli.ilcr arns111d:.1 yulh1yan lmm) vcya Saym)a'nm onerdigi gibi, Ruclra'dtr; Y:unl'nin Rudra'nm uzakla oldugu yolunda gi.ivence vermesine kar~m Yama onun ogull<1rtndan Marutlar - korkmaktad1r. 11'. Bu. Agni gibi sularda dogan gilne~lir. Sularm kans1 Sara1)yi1'dur. Yama ilc YamI Vivasvat (gi.ine§) ilc Sarat)yil'nun c,:ocuklandir. 12. Mitra ile Varut)a hirlikte Hint-Avrupa anlay1~mdaki dtinyevi vc ruhsal gi.icUn. ate~ ve suyun ikiligini temsil ederler. 13. Veya: Yam! Yarna'yla fi.icur i~lesin. 14. Son iki kllanrn ~cvirileri ~iiyle de olahilir: Rahip Ag:ni'yc g:i.ine~in gozi.inUn si.irekli iilmcsi gibi gece glindilz bakstn. Yerle g:dk gibi hirhirinc hagh ikizler C§i olmayan Agni'yi ta~1sin. Gelen:k '<aglarda c~i olmayan Agni'yi lutu~turan 1rklar 1dacak. Knlunu Agni' ye t11al: kutsal ate~i yaratmak i~·in bcndcn ha~ka erkek hul. 15. Bk!. yukamla 14<; mitosu \'<: 15. mito~. XI


8. mitosla di~i Oltime duyulan scvgiyle kar~ila§tlrtn. Bkz. a§ag1da 42. mitos. Burada gline§i oven uzun hir ilahi ba~llyor. Oli.ilcrin efendisi Yama'dir, hcntiz bu gcircvi ahnarn1§t1r. Tannlann gcncrali Skanda'dir; bkz. 33. rnitos. Burada tohum ii;:in kullamlan sozctik (fecas) aym zamanda encrjiyi anlatJr; glint;:§in ene1jisinin s1k1~tmlarak tohum gibi ktire haline sokulmu~ olmas1 ilgi i;:ekicidir. 22. Dtinya koruyuculan goktcki bcilgelcrin veya ydnlerin muhaf1zlandlf': indra dogunun efendisidir. Ymna gtineyin, Kubera kuzeyin ve Varm~a batmm efendisidir. Ek olarak ara yiinlcrin dort tanns1 vard1r: Agni (gi.ineydogu), gilnc~ (gtincybat1). rlizgar (kuzeybat1) ve Soma (kuzeydogu). 23. Rasa burada bir 1rmag1 anlat1yor olabilir; daha sonraki Hinduizmde yer altmdaki ifritlerin ya§ad1g1 su dolu cehennemdir. Styks gibi bu dtinyayla oteki dtinyay1 ay1rd1g1 anla§1hyor. 24. Paka ('\ocuksu") indru tarafmdan i:ildilrtilen bir ifritin ad1dJr; bi'iylece lakap "i;:ocuk egiticisi" veya "Piika cezac1s1" anlamma gelebilir. 25. ~g Veda I 0.108'e gi:inderme (a§ag1da 23. mitos). 26. Rasa, anla§Ilan, bir ki:ipegin tisttinden atlad1gmm bilinmesinden utamyor. 27. Brhaspati burada lakapt1r, "kutsal si:izlerin efendisi", indra ii;:in kullanilmaktadir. Mitosun Brhaddevatil anlat1m1 zamamnda (yukanda, 22. mitos) Brhaspati ve indra i;:oktan ayn ki§ilikler olmu§\ardtr. Bkz. a§ag1da 74-75. mitos\ar. 28. Veya Manu ir;in. 29. Sakra indra'nm r;ok kullantlan lakah1dJr. 30. Sar;I (''gii9") indra'nm kans1d1r. 31. Lanet okumadan once agzm y1kanmas1 gerekir. 32. Tva~\r'nin demek istedigi bu ama vurguyu yanh§ yerde yaparak istemeden indra'nm daha glir;lii oldugu hir dil~nian yarat1r. 33. U<; adnn mitnsu a~ag1da anlat1hyor. 47-9. mitoslar; sava~ta ifritlcrin yenilmcsi 72. mitosta, Bali'nin yenilmesi 49. rnitosla anlattlmaktad1r. 16. 17. 18. 19. 20. 21.


Ak~am. gi.inqin. Vann.ia'n111 (hem ahlak Lanns1 hem de sulann efcndisi) bal1 diyannda oldugu zaman, gen;egin siiylcnmcsi gerckligi zamand1r, dolay1s1yla indra'nrn anla~may1 hozmas1 i\:in lchlikeli hir andtr. Aynca ifritlcr ak§amlan gi.i<;: bulurlar. Bkz. yukanda, 9. mitos. 35." Y1ldmmlar savuran indra yagmur tanns1d1r. 36. Pracapati i<;:in yukarda I. ile 3-4. mitoslara, a§ag1da 34. mitosa, Siva i<;:in 35. mitosa bkz. 37. Bkz. a§ag1da, 29-33. mitoslar. 38. Bi.iyi.ik bir Lann birini di.i~i.indi.igi.inde o uzaktan yonlendirilen hareketle nakledilip veya <;:agnlip hemen onun yanma gelir. 39. Veya "yayilsm ve dagllsrn". Burada "ate§" Agni'nin endi§esini veya dagllilacak Brahmin-katli atqini anlauyor olahilir 40. Daityalar denen i)ncmli hir ifril nilc:-.i D111'11in 11~iulla11d1r. <;:ogu okyanusun <;alkalan11rns1 s11a~u1da k<'sd1111~1ir: hkz 72 mitos. 41. Bu mitosun indra ilc Ah<ily;1 anla11111111da ta~a~1da 28. mitos) indra bin di§ilik organ1 (yoni) 1lt: 1an1mlan1r. hunlar daha sonra goze don i.i§ecektir. 42. Saf olmayan yatt§ ba~111 kul.l'Yi: dogru konmas1dtr. 43. "Ma rudas" demekle adlann1 vermi* oluyor. Rudra da adm1 ayrn bit;:imde·almt§ttr: bkz. 36. 111 itos 44. Bkz. yukanda 13. mitos. 45. Kans1yla dogurgan di'memindc 11i~ki kurmak Hindu'nun gorevidir vc onnanda kanlanyla ya§ayanlann bundan ha~ka bir zamanda kanlanyla cinscl ili~ki kurmamalan gerekir. 46. indra, hem kralhgrn1 gi:istermek hem de bir i;:ok giinahmm kefaretini odcmek i<;:in yi.iz at kurban etmekle ovi.ini.ir.

34.

83


3 AG Ni

Atq tanns1 Agni en onemli Hindu tannlanndan biridir. c;:i.inki.i tannlara vcrilcn kurbanlan ta§1yan odur, ama dnlays1z i§levi mitolojisini . bir iili;;lidc smirlar. Biiyi.ik Hint-A vrupa Agni mitosu, gi.inliik kurhan yolculugunun tersine, gokten yeryi.izi.ine oliimsi.izli.ik ate§ini veya iksirini getircn ku§ mitosudur. Bu irnge Agni mitosunun daha ~onraki geli§imlcrinde Agni'nin bazan arad1g1 arna daha c;:ok sakland1.\!1. hazan yeryiizi.indcn gokyi.izi.ine ama daha i;;ok gokten ycrc gidip ~·ddi.iii hir dizi saklambar,; bii;;iminde yeniden hcl irir.

Agni tannlardan ka<;1p sularda saklamyor Mitosun Rg Veda'claki kaynag1. bir \(Ilk 111itolojik iluhi gibi k<,tr~It ogcler arasmda bir diyalogdur: Sularm ta11rt~1 Van11Ja ile ate~ tanns1 Agni, oli.ilerin tanns1 Yama ile biitiin bi1 dn1iir ka1.a11an Agni arasmda g·~­ i;;en hir cliyalog. Agni'nin il{inc girdij~i sulaila hitkiler tha~ka bir yerde indra'nm veya indra'mn gi.inahlarmm s1g111ag1 olurlnrJ 1 degi~ken ate§suyun locus classicus'udur:* Agni, t1pk1 Hint-Avrupal1 ~ahinin (veya indra'mn)2 ate§i kam1§m ic;:inde ta§1mas1 gibi Soma'y1 hir kam1~ ic;:inde ta§tr: hunun gibi, Veda'da adak atqinin ate~ yakmakta kullamlan l{Ubuklann ic;:inde uyudugu di.i§i.iniilmi.i§, daha sonra, yine bunun gihi, ate§in oglu Skanda 1rmak kiy1smdaki bir kamI§hkta dogmu§tur. 3

29 Q.g Veda' dan [Varm1a: I "Suya gircliginde seni saran zarf uluydu, gi.ir,;li.iydii. Tek tann. ey Agni Catavedas, biitiin govdelerini g(irdii. "4 *

Klasik

y~r

«,:. ).

85


!Agni: I "'Bcni kirn gordi.i? Benim c;e§itli govdelerimi g6zleycn hangi tannyd1? Ey Mitra vc VarUJ~a, Agni'nin ahp tannlara gittigi bi.iii.in o ate§ c;ubuklan ncrcde?'' [VarUJ)a:] "'Seni c;e§itli bic;imlcrindc, sulara ve bitkilcrc girdigindc arayan biziz, ey Agni Cii.tavedas. On gi.inliik mesafeden parlayan 1§1gm1 fark eden Yama'yd1." !Agni:] "Hoq-5 roliinden korktugum ic;in, tannlar bana bu yi.izden zarar vcrmesin diyc kac;llln, ey Varu1)a. Gi:ivdclcrim c;e§itli sulara ve bitkilere girdi; ben Agni, bu konuda endi~eden kurtuldum." [Varui)a:] "Gel. Tannlan seven Manu 6 kurban vermek istiyor. Toreni tamamladm nu karanllkta ya~ayacaksm Agni. Tannlara giden yolu kolayla§tlf; kurbanlan iyiliksevcr hir yiirekle ta§1." [Agni:] "Daha once Agni'nin kardqlcri yolda ko§an ath araba gibi bu i§ ic;in ko§U§turdular. Bundan korktugurn ic;in kac;tnn VarUJ~a. Avcmm yaymm i:ini.inden kac;an kara s1gir gibi ka<;ltm." [VarUJ~a ile oteki tanntar:] "Sana sm1rs1z bir i)mi.ir verecegiz Agni Cii.tavedas, bir zaman zarar gbrdi.igiin gibi art1k koti.i davram§la kar~Ila§mayacaksm. 0 zaman iyiliksever bir yiirekle kurbanlann tannlara ait bi:ili.imi.ini.i ta~1yacaksm, ey iyi soylu." [Agni:] "Adaklarm kurban i:incesi ve kurban sonras1 en besleyici taraflanm yalmz bana aymn ve sulardan temiz yag1 ve bitkilerden insam.7 Ey tannlar, Agni'nin i:imri.i uzun olsun." [Varm~a ile i:iteki tannlar:] "Kurban i:incesi ve sonras1 yalmz senin olacak Agni, adagm besleyici yerleri. Biitlin kurban senin ic;in olacak Agni, gogiin dort bucag1 senin kar§mda egilecek."

Agni sularda saklamyor ve dag1bhyor ~g Veda'daki diyalogu ycniden di.izenleyerek di.izgi.in anlat1 haline getirir fakat olay i:irgi.isiinddi diirtiller <liyalogda da yeterince ac;1kt1r: Rudra gibi Agni de pay istiyor ve hi.itiin tannlar gibi iiliirnsiiz i:imilr arzuluyor. Metin daha sonra kozmogonik miloslardan veindra mitosundan ahnma yeni bir motif ekliyor; Agni parc;alamp dag1t1hyor.

Brhaddevatii,

86


30 Brhaddevata' dan Biitiln-insanlarda-bulunan, Evsahibi, En Gen\;. Ant1c1 ve Kuvvetin oglu Agni'nin karde§leri Va,mt ~agns1yia 8 kmhnca, 1gne-gibi-keskin Agni tannlardan uzakla§t1; bir Veda metni bi:iyle anlat1yor. Aynhnca mevsimlere girdi, sulara ve aga\;lara girdi. 0 zaman, Adak ta§1y1c1 Agni gozden yitince ifritler ortaya \;lkt1. Tannlar sava§ta ifritleri kestiler ve Agni'yi aradilar. Yama ve \r arm~a onu uzaktan farketti; ikisi onu ahp tannlara gotiirdiiler ... Agni tannlara "Benim 6mriim uzun olsun, \;e§itli Jrurbanlanm olsun ve agabeylerim kurbanda kurban sol'iras1 zarar gc .mesin. Kurban 6ncesi ve kurban sonras1. temiz yag ve Soma kurbai.mda kurban hayvanmm tanns1 ben olay1m ve kurban tann olarak beni bilsin" dedi. Bu "Biitiin bu kurh:m scnin nlacak Agni" s6ziiyle ona tanmd1 ve iyi kurh~rnlarm s111111c11K11 yap1ld1 vc Ii<; bin ii\; yiiz otuz dokuz tann btitiin hu ni1mi1lni 11n;1 vcnlt. 0 zaman Agni'nin yiiregi iyilikle doldu ve ona en iln yc1 i vcren tannlardan memnun oldu. G6vdelerini silkip att1 9 vc Ho1r g1\rcvini yorulmadan karde§leriyle birlikte yerine getirdi, \;iinkii ruhu k11tsal Adak la§1y1c1 ho§nut olmu§tu. Kemigi c;:am agac1 oldu; yag1 vc o.:ti kokulu c;:am saklZI, lifleri tath kokulu tecana otu, tohumu gilmli~ v~~ altm oldu. (}i)vdesindeki k1llar kafo otu, ba§mdaki sac;:lar ku.fo ntu. 11rnaklan kaplumbaga, baglfsaklan avakii bitkisi,10 iligi kum ve c;:akll oldu. Ka111 vc i)diinden kirmlZI tebe§ir gibi c;:e§itli mineraller oldu. Bbylece Agni vc tannlar "Ulu ... " diye ba~layan ii\; ilahiyi soylediler.

Agni sularda saklan1yor ve bahklari lanetliyor Bir Brahmat~a metni mitosun Yama'mn roliinii daha <la geni§leten bir anlat1mm1 sunar. ~g Veda'da Agni'yi yalmzca gozleyen ve Brhaddevata'da geri getircn Yama, burada Agni'ye kendi oliimsiizliigiinii verir.

87


31 Taittirrya Sa1µhitii,'dan Agni'nin i.ir,; agabeyi vardt. Adaklan tannlara tawken oldi.iler. Kendisiriin de mahvolacag111dan korkan Agni gozden kayboldu. Sulara girdi. Tannlar onu bulmak istediler. Bir bahk onu ihbar etti ve onun tarafmdan lanetlendi: "Beni ihbar ettigin ic;:in istedikleri her yerde seni kesecckler.'' Bunur1 i~in ne zaman isteseler bahklan Oldtirtirler i;i.inkti lanctlidirlcr. Agni'yi huldular ve ona: "Bize gel ve adak ta~1·· dediler. 0 da "Adak ahnd1g111da bana dU~ecek nimcti se9eyim" dedi, "kapatma i;ubuklannm yunrna dll~L~n 11c olur~n k;:1rdc~k:rimin pay1 olacak ... " Agni bu di.inyadayd1 Yama d<i bu. T~111nl<1r "Oulann ycrlerini degi§tirelim" dediler. Tannlar yiyecek i)nererck Agni'yi. atalann kralhgrn1 onererek Yama'y1 9agird1lar. Dolay1s1yla Agni tannlarrn yemek yiyicisidir, Yamada atalann krah. Bunu bilen kralhk ve yemegi elde eder i;tinki.i bunu bilen iyi kurbanlar sunan Agni i9in kesilen pay1 ahr. Kurban kesen. iyi kurbanlar sunan Agni ic;:in bir pay ayird1grnda Rudra'ya da bir pay verir.

Agni kurbagalar1 lanetliyor ve dag1tihyor Mahiibhiirata'da Agni, adag1 ta~1maktan korktugu ii;in degil, Siva'nm tohumunu ta§tmaktan korktugu ii;in saklamr. Bu tohum da adagm <;oklu bii;imidir. 11 Taittir~w Sar11hitii'da Agni 'ye ihanct eden bahgm yerini burada kurbaga ve ba~ka hayvanlar al1r. Hepsi konu§malanmn bir bii;imde 9arp111hnas1 irx in lanetL~ ugrnr; sir~1s1 gl'lmeden konu~anlar ii;in bu uygun bir ctJzadir; Dadhyaii~ S1.nn:1'yla "konU§illll§ken" Agni'yle "konu§urlar."

32 Mahiibhiirata 'dan Tannlar \'C bilgcler Agni'yi bulmak ii;:in i.ii; katlt di.inyay1 katettiler c;unkii Agni'yi gfamck istiyorlard1 vc yurekleri onunla cloluydu. Diin-

88


yanm her ycrindc inanr,;lan11111 glic.:li vc listlinlligUylc nnm salm1~ hi.ill.in kutsanm1~ Siddhalar di.inyalan gczdilcr ama Adak-yiyiciyi hulamachlar r,;linkU kcndini giirlinmcz kilarak saklan1111§l1. l2 Ama sonra suda ya~ayan vc Agni'nin cne1jisiylc ha~lanan vc yi.ircgi daralan bir kurbaga sulann dihinden c;1kl1. Orkmli~ vc Agni'yi hulma istegiylc tulU§ITIU§ tannlara dedi ki: "Ey tannlar Agni yeralt1 sulannda ya~1yor. Buraya Ant1c111111 verdigi yak1c1 encrji nedcniyle geldim. Kutsanm1§ Adak Ta§1y1c1 suda uykuda. ey lannlar, ama onun suya kan§an enerjisi bizi yakiyor. Eger siz tannlar panltil1 Agni'yi giJrmek istiyorsarnz veya ate~le bir i§iniz varsa o zaman gidip onu orada bulun. Giclin ama biz kar,;acag1z i;;iinkii Agni'<len korkuyoruz, ey tannlar." Kurbaga hunu cler demez h1zla suya dald1. Fakat Adak-yiyici kurbaganm ihanclini ogrenince ona lanel okudu: "Dilin kopsun ve tat ncdir hi ln1c1. ol" dedi.13 Kurbagay1 boyle lanctleycn Ant1c1 cfcndi ya~aJ11ak ii,:in ha~ka yere giui, kenclisini tannlara gbstcrmedi. Arnn tannlar kurh~1gaya hir iyilik yapt1lar, "Agni'nin Janctiylc dilmi kayhe11in w tat duyun yok oldu ama r,;e§il c;e§it konu§nrnn olacak. Yiyeceksiz. bili111,:siz hatta ya§am solugu almadan kurumu§, deliklerde ya~1yorsun ama toprak sana destck olacak, hatta geceleri karanl1kta bile hareket edebileceksin" declilcr. Tannlar kurbagalara bi:iyle diyerek gene ate~i aramak Uzere yeryliztinii dola~tilar ama Adak-yiyiciyi bulamachlar. Sonra filin biri, indra'nm filini ammsatan bir fil, tannlara ''Agni a.l'vattha agacmda''t 4 cledi. Panlt11I ale§ otkeden kabard1 vc bi.itiin l'illcrc lane! etti: "Diliniz tersine diinsiin!" Bunu diyen Agni a.SVattlw agacmdan r.;1kt1 r.;tinkti fil yerini belli ctmi~ti. Bamhunun ir,:ine girdi ama ii;;cri girerken renk renk kam1~lar ona ihanet etti. Onlan terk cdip fom/ agacmm 15 ir,;ine girdi. SamI'nin ir.;ine girdi c;i.inkti uyumak istiyordu. Fakat giii;;leri dogruluk olan tannlar l'i llerden memnun olmu~lard1 ve on Iara bir iyilik yaplllar. Tannlar "Diliniz tersine donecek ama onunla bi.ittin yiyecekleri yiyeccksiniz ve sei;:i lmcz hecclerlc yliksek seslcr r.;1karacaksm1z" dcdilcr. Bunu dcr demct. gokle ya~ayanlar gene Agni'nin pe~ine cli.i~tU­ ler. Bir papagan Agni'nin fr1111/'nin ir,;inc girdigini ihbar etti. Tannlar Agni'nin pe~inc ko~tular. Agni de papagana lanct etti: "Konu~ma yetini kayhedcccksin." Adak-yiyici sonra papaganm dilini .de tersinc

89


c;cvirdi. Ama Lannlar parlayan atc~i g()riincc papagana yakmltk duydular vc ona Jcdiler ki: ·'Ku§. knnu§rna yctini tarnamiylc yitirmeycccksin. Dilin tcrsinc d6nclii ama 'ka' ilc srnirh. tatlt, scc;ilrnez, c;ocuk vcya ya:;;h adam gibi gi.izcl bir konu§man olacak." Tannlar b()yle deyip fomi'"nin ic;inde Agni'yi arad1lar ve bu agac1 biitiin kuttorenlerde kullanllmas1 ic;in ate§in kulsal bannag1 yaplllar. 0 zamandan beri Agni'nin foml agacm111 ic;inde oldugu kabul edilir ve insanlar bu agac1 ate:;; cldc clrnl~k ic;in kulla111rlar. Parlak I§Ilt1h tannyla ili§ki kurmu§ olan vc orada yat11g1nda Ant1c111111 enerjisiyle 1smm1§ olan yeralt1 sulan dag 1rmaklanna buharlanr11 verirlcr. Ant1c1 Agni tannlan giiriinc.:c hcycrnnland1 ve neden geldiklcrini sordu. Hepsi ona "Semien yapman gerckcn hir i~ isteyecegiz" dediler, "Bu i§i yaparsan biiyiik ltituf kazanacaksrn." Agni "Bana yapmam1 istediginizi s6yleyin, hepsini yapanm, ey tannlar, emrinizi yerine getiririm, bunu merak etmeyin'' dedi.16

Agni Bilgelerin Kardanm Ba~tan <;Ildtr1yor ve Skanda Doguyor Mahiiblulrata'daki Agni ve kurbagalar masalmda Agni'nin Skanda'nm babas1 olmay1 kabul etmesine kar§lll, mitosun bir ba§ka anlat1mmda Skanda, Agni'nin l(rttikalarla, Ulker ile, Biiyiikay1 burcunu o1u§turan Yedi Bilgenin kanlan ile ahlak d1§1 ili§kisinin yan iiri.iniinden ibarettir. Bu mitosta yer alanlar astronomik olgulard1r, yeni ay ve giin tiin C§itligi s1rasmda, giine§ Ulker burcuncla ikcn (yani Agni K.Jttikalardayken) alt1 mevsimi (alt1 ha*) ilc yil1n (Skanda) dogumunu anlat1r. KJ·ttikalar iki zit goriintii ii;:indcdirlcr: scvgidcn gogiisleri siitle dolmu§ sevgili hem§irelerdir ve onu Oldiirnwyc ~ah~an ugursuz annelerdir .. Onun ~izel bak1c1s1 bu son ozelligi ta~1r c;i.inkii o Kail yani Oli.imdiir, muhte§em Gaud"nin, Skanda'nm oteki annesinin karanhk yiiziidur.17 bteki Zit i;:iftlcr (giinq ve ay, atq ve su) Vrtra'nm oliim anmda oldugu 18 gibi tehlikeli astrolojik karars1zhk amnda Skancla'y1 dogurmak is;in birle~irler ve Skanda'nm clogumunda '\iftler"in, erkek ve di§i dahil, i:izel tcrsine diinii§leri gcn,:ckle§ir.

90


indra Skanda kar§ismda karars11.d1r: Ordulann1 yiinctmcsi i<;in Skanda'ya gcrcksinimi vard1r fakat Skanda'n111 kcndisinc de lisltin basmas111dan korkmaktad1r. Skanda bu korkulan hakli s;1karacak hit;imdc is;lcrinde Himalaya'nm oglu da olmak i.izerc bir kas; dag1 dagllarak ilcrler - indra'n111 Mainaka (Himalaya'nm bir ha~ka oglu) d1§mda blitiin daglann kanatlanm kesmcsi, Siva'nm Hirnalaya'y1 ate~e vermesi, Vi~IJU'nun Mandara'y1 koklinden sokmesi ve ~-~!Ja'ntn (indra'yla bir sava§ta) Govardhana Dag1111 koki.inden sokmesi gibi. Agni yalmz insanbic;imli olarak degil s;e~itli cski sirngescl bis;imIerle de gorlini.ir. Tohum La§1yan Garuc;il ku§U, nektar ta~1yan HintAvrupa ate§-kU§u 19 olur, "kei;;i kafah ti.iccar" kutsal kurban hayvan1 Agni iken daha sonraki Hindu mitolojisincle kec;:i 0111111 '·arac1'' nlmu§tur. Kei;;i kafalt aym zamanda bu mitosun he11w11 hiilli11 i\1wmli ki§ilikleriyle bagmt1s1 olan Dak~a'y la da ii~! ilid i1 .? 0 l'l;ik ~;.1 'L1111'1 lar Ordusunun ·karcle§i. indra'n111 bi.iyiikbal1;1!,1, Svaha'11rn h:1h;1~1. Siva'111n kans1 Satl'nin de babas1d1r (Siva ay111 1111:ti111k '111 ha~ka yc1de Skanda' nm babas1 Agni'nin ycrini ahr).

32 Mahiiblziimt<1 'dan <;ok eskiden, tannlarla ifrillcr hirbirlcrini 1ildi1rmcyL~ ~·al1§1yorlard1 ve oliimclil bii;;imleriyle ifritler daima tannlan yc11iy11rlmd1. Kcnllcri Dagltan indra ordusunun silahlar altmda kesi ldigini geirlincc ordusunu yonetccck bir generale gereksinimi olduguna karar verdi. "Tannlann ordusunun ifritler tarafmdan dag1t1ld1g1111 gori.ince kendi erkck guci.iyle onlan kurtaracak gi.ii;;li.i birine gereksinmem var" diye di.i§i.indii. Man.asa Dagma gitti ve bu konuyu uzun uzun, derin derin di.i§i.indi.i ve sonra bir kadmm korkuyla ti.iyler i.irperten bir s;1ghk alllgm1 duydu: "Biri gelip bcni kurtarsm ! Ya bana koca bul~n vcya benim kocam olsun !" Kentlerin Dag1L1c1s1 kadma dedi ki: ·'Korkma, tehlikede degilsin." Bunu derkcn Kesin'in2 1 kar§1smda kmrnz1 cevher gibi clagcas1na dikildigini gi'.lrdii. Kdin'in ha§mcla tas;, elinde asa vard1, klZI elindcn tutuyordu. 0 zaman Vasava ona: ·'Bu hamma tecavliz etmeye ve. hir Aryan'a yaki§mayacak bii;;imde hareketc nasII kalk1~1rsm? Benim 91


Yildmm ·ra~1y1c1s1 oldugumu hi! \'C ona cziyct clmcyi b1rak"' dedi. "Birak emu Sakra .. dcdi Kcsin. '«ma sahip olmak istiyorum. Kcntinc canl1 diinchilirscn hu sana yctcr Pi.'lka Avc1s1.'' Bunu dcr dcmcz Kcsin asas1111 iildi.irmck i~in indra'ya firla111 ama asa uc,:arkcn Viisava onu yildmm1yla ikiyc hiildi.i. 0 zaman Kcsin iilkclcndi vc ona bir dag111 zirvcsini f1rla111 ve Yiiz Kurban111 Tanns1 dag zirvesinin ustlinc geldigini giiri.ince onu yildmm1yla yard1 ve zirve yerc di.i~tii. Yere di.i§en dag zirvesi Kcsin'c <;arpt1 vc o da talihli klZI b1rak1p koti.i haldc yaralanm1~. kai;:mak zorunda kald1. ifrit gidincc Yasava k1za "Sen kimsin? Kiminsin22 ve burada ne anyorsun ey glizcl yiizli.i ha111m'!'' diye sordu. K1z yamtlach: "Ben Pracapati'nin k1Z1y1m ve Tannlann Ordusu olarak bilinirim. K1zkarde§im ifritlcr Ordusunu Kesin ka~1rd1. Biz iki k1zkardc§, k1z arkada§lanm1zla, Pracapati'nin izniyle Manasa'ya gelip eglenirdik fukat koca ifrit Kesin daima bizi kac;mnaya ugra§Jrd1. ifritlerin Orclusu onu istiyorclu ama ben istemiyorum. ey Paka Avc1s1. K1zkardqimi al1p giitlirdii. efcndim, ama sen giici.inle beni kurtardm. Tannlann Krah benim i~in gfai.inmcz bir koca sec;meni istiyorum.'' indra, ''Sen benim ana tarafundan kuzenimsin i;:ilnki.i benim annem Aditi Dak~a'nm k1z1yd1. -5imdi bana kendi gilci.ini.i anlat" dedi. ''Ben gui;:si.iz biriyim ey ulu-silahh tann" diye yamtlad1 k1z, "ama kocam gii~lii olacak. Babamm verdigi bir liitufla tannlar ve ifritlcr ona sayg1 duyacak." "Tanni;:a" decli indra. "kocan nas1l bir gi.ice sahip olacak? Bana bunu anlatman1 istiyorum gi.inahs1z k1z." K1z ya111tlad1: "Biiyiik kahramanhk giicii olacak, bi.iyiik kuvveti ve kotli tannlan, ifritleri, Yak~alan, Kinriaralan, yilanlan, Rak~asalan yenecck. Scninle hirliktc bi.iti.in yarat1klara egemen olacak; kocam bi>yle hiri olacah, dindar ve i.in salm1§ biri.'' indra k1z111 a91klamalan111 duyunca u1.un si.ire endi§e ic;inde dil~i.indil, ''Kmn bu tammlanna uyan bir koca yok." Sonra gilne§ gibi parlayan tann, Safak Tepesinin Gilnc~ini 2 ~· gordil ve parlak ay Soma' nm, Glindilziin Yarat1c1s1 giine§e girdigini gcirdi.i. Yeni ay gi.ini.inde, o tehlikeli anda. Safak Tcpesinde tannlarla ifritlerin sava§t1gm1 gordil. Yi.iz Kurbamn Tanns1 §afagm kan kmmz1s1 bulutlarla kapland1g1111 giirdi.i ve efendi, Yarm~a'nm yurdu okyanusun kan km111z1s1 suyla 92


doldugunu giirdi.i. Sonrn Agni, Bhrgu vc A11giras'111 torunlann111 'iqitli ilahilcrlc adad1klan kurhanlan la§iyarak Gi.indi.iziin Yarat1c1s111a girdi. Yirmi (Ji)rt porvm1 24 giinqc yakla~t1. giinc~lc hirle§mi~ olan ay1n durumu i,:ok tchlikcliydi. Tav~<lll i~arctli ayla gi.inqin birlc~m<;:· sini, bu tehlikcli ili§kiyi giircn Sakra .. Ayla glinq c;:cvrcsindc korkurn; hir hale olu~tu, hu gecedcn sonraki ~afakta hi.iyi.ik bir sava~ c,;1kacak. Okyanus akmtJsma kar~1 c;:ok fazla kan ta~1yor ve ate~ yiizlti i;akallar glinc~c kar~1 iiriiyor. Bu tehlikcli birle~mc c;:ok hiiyi.ik vc encrji dolu. Soma'nrn hu ate§le ve giine§IC hirle§imi muhtqem. Soma'dan gehe kalan gi.inq bu tannc;:aya koca dogurabilir. Agni bi.itlin bu nitcliklcre sahip vc kutsal. Onun c;:ocugu hu tanrn;aya koi.:a olabilir" diyl.' ,JU~i.indi.i. Efcndi boyle di.i§i.inccye dalm1~kcn Brahmn'11111 dLi11~·a~1na gcldi: Tannlann Ordusu da yanindayd1 vc !Hiy1ikh;1ha'11111 iiniindc cgilip "Bu Lannc;:aya koca olim1k !ill.'l'I: huyi1k hir k11l11;1111a11 sci;·· dcdi. Brahma ·'ifritleri Yencn, scnin J·1<1y.il L'l I ijHn g1hi ol:-.un. Biiylecc bi.iyi.ik giidi ve yigitligi olan hir i:;ocuk do~~<1l':1~. Yli1. Kurhanin Tanns1, o scnin ordunun onderi ve bu tann~·anm kahraman kocas1 olacak'' dcdi. Bunu duyunca tannlann kral1 say1nyl:1 llrnhmii'nm iintinde egildi ve k1zla hirlikte Vasi~Jha'nm vc iitcki 1,~1ik~el hilgelcrin. htiyi.ik antlan ohm tisti.in brahminlerin yurduna g111i Biitirn tannlar Yiiz Kurbamn Tannsm1 izleyerek hu hilgclcrin kurban )'lTille gddikr <,:i.inki.i inancm ekk: elligi Soma'y1 i<,:rnek ve kurbanlardan pay almak istiyorlard1. Soylu hilgeler yolunca kurban verince, kurba111, biiti.in giiktc ya~ayan­ lar ii,:in iyi yakitla tutu~turan Kurban Yiyieiyc sundular. Muhte~crn ate§. aduk ta~1y1c1s1, cfendi oraya ~agnlm1~t1; gi.ine~in yiirtingesinden c;1k11, tiircne uygun olarak konu~rnas1111 yapt1. Adak yiyici oraya gclince. hrahminlcrin ilahilerle sundugu c;e~itli adaklan ald1; onlan bilgclcrden al1p giiktc yapyanlara verdi. Dl"inerken bu soylu bilgelerin kanlanmn kendi inzivalannda mutluluk ic;inde y1ka11d1klarm1 gordi.i. Altm ~unaklar gihi parhyorlard1, lckesiz ay gUmli~i.i gibiydiler, adak tiikclen ate~, muhte§cm yild1zlar gihi. Agni tisti.in hrahminlcrin kanlarm1 gCiriincc kalhi onlara akll, duyulan harckctc gc<,·ti vc arwnun egcmenliginc girdi. Arna ~iiyli.: dU~lindi.i: "1Icycn1na kapilmak bana giirc dcgil. Ostlin hrnhminlcrin erdcmli kanlanni ar1.uluyorum vc onlarda iskk 1ilma1. N<.:dcn~iz onlara 93


bakarnam vcya dokunamam ama cvin atc§inc gircrsem stirckli onlan scyrcdebilirim.·· Evin atc§inc girtli vc onlan seyrcdip ate§in alevleriylc onlara dokunmanm zcvkini ya§ad1. Agni uzun zaman orada, onlarm egcmcnliginde ya§ad1, yi.iregini onlara kaptmp bu i.istiin kadmlan ar1.ulad1. Ama sonra, yUrcgi hala istcgin ate§iyle yanarken, Agni ormana gitti ve govdesini terk ctmcye karar verdi i;:iinkii brahminlerin kanlann1 elde cdemiyordu. Daha cince Dak~a'nm klZI Svaha onu arzulam1§t1 ve kabahats1z ve lekcsiz kadm uzun sUrc onun zay1f noktasm1 aram1§ ama dikkatli tannnm a91gm1 yakalayamamt§ll. Agni'nin ormana gittigini ve arzuyla yand1gm1 ogrenince k1zgm tanrn;a "Y cdi bilgenin kanlanmn bir,;imine girecegim" diye di.i§i.indii, ''arzudan eziyct i;:eken Ar1t1c1 onlann bir,;imine kanmca hen de arzumu tatmin edecegim. Bu yolla o zevk alacak ben de istegimc kavu§acag1m." Tannr,;a once Arigiras'm kans1 Siva'mn bir,;irnine girdi, bu kadm r,;ok erdemli, giizel ve hiinerliydi. Gi1rkemli kadm Ar1t1c1'ya gitti ve ona "Agni, Adak Ttiketici, beni tatmin ctmclisin r,;UnkU arzudan yarnyorum" dedi, "bunu yapmazsan beni ohni.i§ bil. Ben Siva'y11n, A11giras'm kans1; k1z arkada§lanma dam§tJktan sonra buraya gelmeye karar verdim." Agni sordu: "Benim arzudan eziyet i;:ektigimi nas1l bilebildin ve soziinii ettigin biitiin Yedi Bilgenin kanlan bunu nasil bildiler?"' "Bize daima iyi davranmana kar§tn" dedi Siva "biz scnden korktuk. Arna i§aretlerle zihninden gei;:enleri okuyunca, beni sana gonderdiler. Buraya cinsel birle§me ii;:in geldim, hemen zevkine kavu§. AnneJer beni bekliyor ve gitmeliyim, Adak Ti.iketici." 0 zaman Agni §Chvete yenildi ve tanrn;a Siva'yla birle§ti.26 0 da zevkle kavrulmu§tU ve onun tohumunu cline ald1. Sonra "Ormanda beni bu bii;:imde gorenler yamlarak brahminlerin kans1 Ant1c1yla gi.inah i~ledi derler. GarLI<;lI ku§U olay1m ve bundan kurtulay1m ve ormandan kolayca i;,:1kay1m" diye d.U~i.indi.i. Di§i ku§ bii;:irnine girdi Ve uUyUk ormandan r,;1kll ve kam1§ obekleriyle kapl! beyaz bir dag gfadi.i. Dag1 zehirli baki§h muhte§em ycdi ba§l1 y1lanlar koruyordu; Rak~asalar ve di~i Rak~asalar, Pisar,;alar ve Rudra'11111 ac1mas1z hayalet ordulan ve bir ~ok ku~ ve hayvan sUriileri vard1. H1zla dagm yUksek ovalarma, eri~ilmesi zor yerlerine 91ktt ve tohurnu aceleyle altm

94


hir tasa att1. Sonra tanrn;;a Ycdi Bilgcnin kalan kanlannm hi<;iminc girdi ve Anllcmm arzusunu tatmin ctti. Fakat gi.i<;li.i inanc1 vc kocas1na haglIIIg1 nedcniylc Arundhatl'nin kutsal bi<;iminc gircmcdi. ~ehvct dolu Svaha ay hartasmm ilk gi.iniincle Agni'nin tohumunu alt1 kez allln tasa dolclurclu. Tohum, cnerji yi.iklti, tasa atilmca bir ogul peycla olclu ve bilgelcr ona Skancla diye sayg1 gosterclilcr i;:iinkii o ak1ttlm1§t1 [skannam]. Gencin alt1 ba§1 vard1, bunun iki kat1 kulag1, on iki gozii, eli ve ayag1. Bir boynu varcl1 ve bir govclesi. ikinci gun bclirgin bir bi<;im alcl1 ve iii;:iinci.i gi.in i,:ocuk oldu. Dorcli.inci.i giln kolu bacag1 hiiyi.iycrck Guha oldu. 27 Yilclmmla parlayan koca km111z1 bir bulutla surdd1g111clan, koca kirm1z1 bir bulut i<;indeki yi.iksclcn giinq gihi 1~1k sa~:iyordu. Oi,: Kath Kentin Y1k1c1s1 taraf111dan tannlann dli~111,1nlan111 yok etmek ii;:in kullarnlan koca yay1 kap11,18 111~a11111 tli~li:ri111 dikcn diken eden bir yayd1 bu; kocu yay1 kap111,·;1 hari:kvt l'1.kn vc ctmeyen iii,: cli.inyay1 sersemleten giii,:li.i bir biigilrl 11 k11yuvcnli. Koca bulut y1g111lan11111 sesi gibi bogiirtiiyi.i cluyan lwva f11ln (1'itra vc Airavata yerlerinden flflad1lar ve yeni dogmu~ glinL·~ i!ihi giirkemli Skanda onlann kenclisine clogru ko§tugunu gdri.im:c 1111ian iki eliyle yakalad1 ve bir eliyle m1zrag1111, dordi.inci.iylc Agni'uin miras1 km:a gi>vdeli klfm!ZI ibikli horozu s1k1 s1k1ya tutuyordu. Sonrn gii<;lii Skanda korkun1; bir nara att1 ve eliyle tuttugu harika kahuk horuyu <;alarnk gi.i1jlU varllklara bile korku sald1. iki koluyla havay1 tekrar tekrar yard1 ve ruhu oli;:iisiiz ulu general ~afak Tepesindeki giinq I§mlan gibi dagm tcpcsinde boruyu ~alarken ag1zlanyla i.i<; kath diinyay1 i<;er gibiydi. Dagm dorugunda oturan biiyi.ik cesaret sahibi ve kavranmaz ruhlu Skanda ba§lanyla her yonii 1arad1 ve i,:e§itli nesneler goriince tekrar bogiirdii ve insanlar bogi.irtiisi.ini.i duyunca ak11lan kan§IP korkuyla yerlere yuvarlancl1lar. Sonra stgmmak i'5in ona gittiler ve tannya s1gman 1;e§itli s1mflardan hiitiin bu insanlar brahminlerce onun gi.i1;1U izleyicileri olarak bilinirler. Koca silahh Skanda kalk1p insanlara giivence verdi, sonra yaym1 gerip beyaz daga ok att1. Oklan Himalaya'nm oglu Kraufii,:a ("~ulluk") Dag1m pan.;alad1 vc kazlarla akbabalar dag1 terk edip Meru Dag111a gitmek zorunda kaldilar. Pan;alanan dag ac1h <;1gliklar atarak devrildi. 95


o Lk:vrilincc iitt:ki daglar da hi.iyi.ik korkuyla biigtirdtilcr. Gtit;ltilcrin en gi.ii;ltisti, ruhu sonsu1. olan. yarall daglann hiigtirti.isi.ini.i duyunca hi\; rahats1z olmad1. m1zragm1 al1p klikredi. Sonra soylu Skanda cninc hoyuna m1zragm1 fll'lall1 vc m1zrak hemen hcyaz dagm herbal tcpesini yard1. Kcndisini yaralayan soylu Skanda'dan korkan seril bcyaz dag dtinyay1 tcrk cdip i)tcki duglarla birlikte ka\;tJ. 0 zaman yerytizi.i yaraJand1, ac1 i;ekti vc her yandan \;atlad1 ve Skanda'ya gidip tekrar gii<; kazand1. Daglar onun iintindc cgildiler ve ycryilziine dondi.iler ve o za- . man diinya Skanda'ya hayran oldu, hu parlak aym beยงinci gtiniindeydi. Yiice gti<; vc cesarct sahibi ulu general dogunca, t;eยงitli korkunt; kehanetler oldu. Erkek ve kad111 lcrsinc diindti ve hi.ittin zit t;iftlerin baยงma ayms1 gcldi. Gezegenler ve gokler ve gokyiiziiniin hucaklan 1~1kla parlad1 ve yeryiiztinden ortahg1 inleten hir ses geldi. Bilgeler bu korkun\; kehanetleri glirtince tedirgin oldular ve rahatlanm arzulad1klanndan insanlar arasmda banยงJ kurdular. <;aitraratha Ormanmda ya~ayan insanlar: "Anllct'nrn Yedi Bilgenin alt1 kans1yla birleยงmesi bizc bi.iyiik talihsizlik ge1irdi" dediler ve otekiler GarLI<;iT'ye "Bu talihsizligi sen gctirdin" dediler t;i.inki.i tann\;anm Garu\ft kuยงU hit;iminde U\;tugunu gonntiยงlerdi fakat Svaha'mn yap11klan111 bilmiyorlard1. Arna di~i ku~ onun kcndi oglu oldugunun si:iylendigini duyunca sakince Skanda'ya gidip "Ben senin annenim" dedi. Yedi Bilge bi.iytik ruhu olan bir ogulun dngdugunu duyunca tanni;a Arundhatl d1ยง111da all1 kanlanm terk cttiler c;i.inki.i ormanda yaยงayanlar onun alt1smdan dogclugunu soylemi~lerdi. Ama Svaha Yedi Bilge'yc tekrar tekrar "Bu henim oglum; sizin sand1g1111z gihi olmad1g1111 hen biliyorum" dedi. Biiyi.ik bilge Visvamilra Ycdi Bilge ii,:in kurban adam1~t1 ve gortinmcden arzu ilc y::man Ant1c1y1 i1lcmi~. her ~eyi oldugu gibi gormi.i~!li. Visvfunitra iim:e Skanda'ya. Cicncc s1g111may1 dii~i.indi.i ve ulu gcncrali kutsal dualarla rivdi.i. Bi.iyi.ik hi lgc onun ii; in bir gence yapilan ยทon tit; Wrenin hcpsini dogurn Wrcnindcn haยงlayarak yapt1. Alli baยงhy1 oven ~arkJlar s(iyledi ve horoz ii;in hir ti)ren, kutsal m1zrag129 i\;in bir t(ircn vc izkyici toplulugu it;in de hir Wren dtizenledi. Visvamitra bu kulliireni hcrkes ic;in gcn;eklqlirince Visvamitra Gene; it;in <;nk k1ymc1li oldu. Sonra bi.iyiik bilge bi.iti.in bilgclerc Svii.ha'rnn bic;im dcgiยง1irdigini vc kendi kanlann111 '-LI<; i'jlemecligini ac;1klad1 ama gerc;egi


duym,tlarnw kar~111 he psi kt1rilar1111 tcrk clli ler. Tannlar Skanda'nm iiykiisiini.i duyunca Vasa\'a'ya "'Sakra. hcmcn giii.:i.i SlllirSIZ Skanda'y1 oldi.irmclisin \'C hi~· gci.:ikmcmclisin. (,.\inkii onu hugiin cildiirmezscn o indra olacak vc her ~cydcn gU"lii olarak i.ir,: kath diinyay1, bizi ve scni, Sakra, clc gcr,:irccck" dcdilcr. Sakra rahats11. oldu vc dedi ki: '"Bu r,:ocugun hiiyilk gilci.i var. Saldmp Dilnyalann Y~rallCISllll bile yok edchilir. <;ocugu oldilrcmcm." Sakra boyle dcyince onlar da yanltlachlar: "Bciylc konu~tuguna gore scnde erkeklik kalmam1~. Di.inyanm hiiti.in Anneleri bugi.in Skanda'ya yana~1p onu iildilrsiin r,:i.inkil onlar istedikleri bi.iii.in kahramanhk gilr,:lerinc sahip olahilirler." "Oylc olsun" dedi Anneler ve ona gittiler. Arna onu gori.ince yi.izleri hPt.l !du ve dcdilcr ki: "O goriinmiiyor" v~: ona s1g111d1lar. Ona: "Sen bi11m ·oglumuzsun; cvrcni hi1. ayakt.i n11uy111u1.. Birak ogul olarak hepimiz seninle scvindim, !)h~:U~kri111i1den siil ak1yor, aynca scvgiyle doluyuz'" dcd1kr l.1111 jl'.l·m:r;d •>11l111i1 s<1yg1 giislcrdi ve isteklcrini kabul ctti r,:iinkii cfc11d1 onlann .-.1i1k1 ini duyunca giigiislerinden silt ir,:meyi arzulam1~t1. Sonra giir,:lillerin giir,:ILisi.I hah;1~1 Agni'nin yakla~t1gm1 gordil ve ona sayg1 gosterdi. Agni. ulu gcn1:rnli. glir,:li.i olan1 korumak ir,:in &aran Annelerle birlikte ornda kald1. Biili111 Anndcr arnsm<la, Skanda'y1 c111ziren, ofkeden dogand1: i.ir,: ~awlh 11111.1<1!!1111 di11dc tutuyor ve onu k~:ndi oglu gibi koruyordu. Kan nkyanusunun ac1rnas11 klZI, kan ir,:ici;\O ulu generali kucaklad1 ve kendi oglu gihi ona 6zcn gosterdi. Agni kendisini bir r,:ok c;:ocugu olan kec;:i ba§!J ti.iccara r,:evirdi ve daglarda ya~aym1 oglanla oynay1p onu oyuncaklarla eglendirdi. Uydulanyla gezegenler, bilgcler ve Anneler, toplanm1~ izeleyicilcrin bi.iti.in panltil1 sLiriisLi. ha§lannda Adak TLiketici, i.ir,: i.:ennetin bi.iLi.in oteki i.irkiili.ici.i sakinleri. evsahipligi eden Annelerk birlikte ulu generali sard1br. Tannlann efendisi zafer pe§indeydi fakat zaferin ku~kulu oldugunu gi:>rcrek Airavata'mn omzuna c;:1kt1 vc tannlarla birliktc ilerlcdi. indra ulu gcnerali i)]diinne istegiyle gittikc;:e h1zland1 ve tannlar ordusu korkum; ve h1zhyd1, i;ok renkli bayraklar ve silahlar, i;c~itli arar,:lar ve yaylarla parhyordu. Gene,:, en iyi elbiselerini giymi§. s(isknmi~ ve Bolluk'la kcndinden gei;mi~ Sakra'nm kcndisini ()ldi.irmck ii;in yakla~llgm1 g6ri.incc ununla kar~1la~mak i<;in ilerledi. Gil<;97


Iii S•1kra tannlarm ordusuna ccsarcl vcrmck ii,:in bagird1 vc Ant1ci'n111 ogluna dogru, onu tildtirmc istcgiylc h1zla al stirdti. Otuz ii<; tannnm VC tistlin bilgelerin ovdi.igti Vasava Kftrttikcya'nm tini.ine gcldi. Sonra tannlann cfendisi, tannlarla birliktc, aslan gibi kiikrcdi vc duha bu sesi duyunca okyanus gibi gtirlcyip kar§ihk verdi. Tannlann ordusunun korkuni;: bag1rt1s1, <;alkanan okyanus gibi ortahg1 §a§frt1p akhni ba~111dan alarak her y(ine dagild1. Ant1cmm oglu tannlarm ordusunun kendisini i:ildiirmck ii,:in yakla§t1gm1 gikUnce k1zd1, agzmdan korkuni,: ate§ alevleri <;1kt1 vc tannlann ordusunu yerytiztinde ugra§ ii;:indeyken yakt1. Ba§lar vc gi)vdeler tutu~lu, silahlan ve ara<;lan yand1 ve tannlar aniden dii~en y1Jd11.lann parlak bollugu gibi l§1d1. Yanan tannlar Ant1cm10 ogluna s1g111mak istedilcr; Y1ldmm Ta§1y1c1s1m terk ettiler ve huzur buldular. Sakra tannlar tarafmdan terk edilmi§ti, yildmm1111 Skanda'ya firlatll. Bu m1zrak soylu Skanda'y1 sag yanmdan vurdu ve yard1. Y1ld1nmm vurdugu yerden. Skanda'nin ii;:inden bir ba§ka adam dogdu. Bu gen<; adam altm zirh ii;:indeydi, m1zrak ta§1yordu, goksel kilpeler takmi§LI. Y1lchrnn girdigi ii;:in dogdugundan lvi.fona] Visakha olarak bilindi. lndra k1yamet ate§i gibi panldayan bir ba§kasmm dogdugunu goriince korktu. ellerinin ayalanm birle§tirdi ve Skanda'ya s1g111d1. Skanda onu ordusuyla birlikte korumas1 alttna ald1 ve o zaman otuz ii<; tann ne§elendi ve i;:algllarm1 yeniden i;:aldllar.

LJ8


NOTLAR I. 2. 3. 4.

Bkz. 26. mitos. Bkz. 73. mitos. Bkz. 43. mitos. Agni gi:ikte, havada ve yerytiziinde (giine§, §im§ek, kuyrukluyild1z, kurban ate§i, ev ate§i ve biittin insanlardaki sindirim ate§i) i;:e§itli bii;:imler ahr. 5. Hotr kurbanda #.g Veda okuyan rahiptir. 6. Veya "insan". 7. Veya: "Temiz yag1 sulara ait pay yapm ve kutsal kurban bitkilerin pay1 olsun." 8. "Va~ar' bir tannya kurban verilirken atllan i,:1~\liktu (hiitiin ta~n­ lara birden yap1lan kurban 91ghg1 "Sviihii"111111n~i). l:lk;r.. 5. mitos ile 33. mitos. 9. Bu gi:ivdelerini sakland1g1 yerlrnkn ~ llrnrdt dr1 m~k olabilir. 10. Kokulu i;:am saklZI guggulu vcya Mckkt~ pdescnk agac1dir, parfiim veya ilai;: olarak kullanllu; tenma bir LUr bambudur; avakii batakhklarda bii;riiyen ottur. /\'ii.l:a (Sacclwrum spontaneum) hasir ve i;:atdarda kullamhr; ku.fa Ohl (Poa cy1zosuroides) kurban tOn:nlcrinde kullamlan uzun, sivri ottur. /\'iJ,fo ih: Kufo Yama'mn hizmeti;:ileri olarak ki§ile§tirilirlcr. 11. Bkz. 43. mitos. 12. Agni suya veya ate§ i:igesine girmi§ti. 13. Rasa hem "dil"i hem "tat"1 anlatir. 14. A.§va ulw kutsal in cir agac1dlr. 15. Sam[ agac1 ate§ i;:ubuklarmm yapdd1g1 agai;:tIT; agac1n kendi ii;:inde (si:izhik :mlam1yla rahminde lgarbha] veya bo§lugunda) ate§ barmdird1g1 si)ylenir ve i;:ubuklarla yakilan bu atc§tir. 16. Bu noktadmi sonra Skanda'mn dogumu benim i;:evirdigim 33. mitostan farklt bir bii;:imde anlatihyot:. 17. Bkz. 68. mitos. 18. Bkz. yukanda 25. mitos. 19. Bkz. 73. mitos. 20. Bkz. 35-6. mitoslar. 21. Kesin ("Uzun sai;:h") burada bir ifritin adJChr. ~!? Veda'da Kesin,

99


Rudra ile birlikte zehir ii;:en uzun sai;:li bilgenin ad1dir; PuralJalarda Kesin, Kr~1Ja'nm oldi.irdi.igi.i vahยงi at bii;:irninde ifrittir. 22. Yani kirnin kans1 veya klZI. 23. Gi.inqยงin, dogudaki ~afak Tepesinin ardmdan dogdugu ve bat1daki Tan Tepesinin ardmda batt1g1 soylenir; dogu okyanusundan dogup bat1 okyanusundan batrnaktadir. 24. Parvanlar her aym yeniay ve dolunay zamamndaki giinleridir. 25. Hintliler ayda, Avrupahlann bir insan gordilgil yerde bir tavยงan gorrnektedir. 26. Buradaki fiil ateยง yakrnakla da iliยงkilendirilebilir. 27. Guba, "gizli yerde btiyiitiilen" Skanda'mn ad1dtr. 28. Bkz. 37. mitos. 29. Veya tanm;:a Sakti i\;in. 30. Ofkeden dogan, kan i\;ici Anne Kall'dir.

100


4 RUDRA VE

sivA

Rudra 'n1n Veda Mitosu Siva ancak destamn son zamanlarmda Hindulann bUyUk mezhep tanns1 olmu~tur. Bu donem, tapmmaya bir c;:ok Veda d1~1 uygulamalarm, ozellikle erkeklik orgam (liliga) ve sofuluk kUltiiniin dahil oldugu donemdir. Gene de Siva mitosu Vedalann iinccsin1: ~;1dar. yaln1z tann Rudra'ya (ad1 Siva'nm c>nde gelen lakarl;111nd.1nd1r) k:id.11 d1:).iil Pracapati ve indra ile Agni'yc kadar i1k11rhtlir. l~111lru Siva'11111 1~n cski mitolojisi tam bir (iziimlc1111• slln•1:i11i 111lava ~11y111ah1ad11: bmcr yabanc1 c;:oktan Veda kutWrcnim· 1.l;1hil 1il11n1~;1111 1~1bt hala kcndisinden c;:ekinilmektedir, daha sonra Siva klllllilllill lwi11 kyici <>zclligi olacag1 gibi ona bagl1hktan c;:ok korkuyla taptl111akt:id1r. RUDRA PRACAPA'l'l'YI Cl·:ZAI .ANl>IRIYOR VE TOHUMU D/\(ll'l'IY< ll~

Rudra, l!.g Veda'da oldugu gibi 1 Prnciipati'yi ..:c1aland1rd1g1 zaman, tannlar i)nce Rudra'y1 yat1~tmnak (Rudra Agni gihi ha:t.an kurhandan bir payhi yat1~tmlabilir) ve tehlikeli ve ~iddetli tohumu ·•yat1~1mp" denetim altma almak zorundadirlar. Brahmm~alarda tohum genellikle Pracapati'nindir fakat daha orada Pracftpati'nin Rudra'n111 oku tarafmdan yaralanan yeriyle kan~1r. Daha soma Siva'nm Bhaga ve Pii~an'1 yaralayan gbzU olur ve daha da soma her bic;:ime giren bu nesne Siva'nm kendi lohumu olur ve Pracapati'nin tohumu gibi zamanmdan 6nce ak1t1lm1~tu, sonunda dogumu saglayana kadar yok edici nitelikler ta~ir. 2

101


34 ,~ atapatha Brii.hmaJJa 'dan Pracapali kendi k1zm1 arzulad1 - gi:ik veya §afak. Onunla s;iftle§mek isteyerek onunla birle§ti. Bu tannlann gi:izilnde gilnaht1 ve §i:iyle dil§i.indillcr: "Bunu kendi k1zma, bizim k1zkarde§imize yapan gilnah i§ler." Tannlar hayvanlan ybneten tann Rudra'ya "Bunu kizma bizim k1zkardc§imizc yapan haddi a§ml§ olur. Onu pan;:ala" dediler. Rudra ni§an alip onu par~alad1. Onun tamamlanmam1§ tohumu 3 hemen, olgunla§madan di:ikUldil. Dolay1s1yla hilgeler "Baba tohumunu kendi k1zma bo§altt1gmda onunla birlqirken tohumu yere dokiildil" dediler.4 Agni'nin Marutlara si:iyledigi §ark1 budur ve §arkida tannlann tohumun dogurmasm1 nasll saglad1klan anlatthr. Tannlann dfkesi yat1§t1gmda Pracapati'yi sagalttdar ve Rudra' nm okunu kesip s;1kardllar. <;unkil Pracapati kurband1r. "'Bunun [tohumun]5 ziyan olmamas1 ve kurbanm kils;ilk bir pars;as1 olmas1 is;in bir yol bulun'' dediler, "onu kurbanm gilneyinde oturan Bhaga'ya gi:itiiriln. Bhaga onu kurban i:incesi olarak yer ve o da adak olarak sunulInU§ olur." Onu gilneyde oturan Bhaga'ya gi:itilrdiller. Bhaga ona bakll ve o onun iki gi:izilni.i de hemen yakt1. Bu nedenle "Bhaga ki:irdilr" derler. "Bu i§ olmad1. Pil~an'a gotilriln" dediler. Onu Pil~an'a gi:itilrdiller. Pii.~an onu kurban oncesi olarak yedi ama hemen di§leri dokiildil. Bu nedenle "Pil~an di§sizdir" derler ve Pil~an is;in kurban hazirlad1klarmda onun di§i yoktur diye kurbam yer pirincinden yaparlar. "'Bu i§ olmad1" dediler, "onu Brhaspati'ye gMUriln." Onu Brhaspati'ye gi:itilrdi.iler. Brhaspati o dogsun diye Savitr'ye ko§tu s;ilnkil Savitr tannlar arasmda dogumu [pmsm;itrl yapl1rand1r. "Bunu benim ii;in dogur" dedi ona. Dogumu yapan Savitr onu dogurdu ve Savitr onun dogmasma saglay1nca o da ona zarnr vermedi ve boylece i§ sonuna kadar s;ozillmil§ oldu.

sivA DAK~A'NIN KURBANINI MAHVEDiYOR VE ATE~i D;\GillYOR Brahmm~alarda

nacag1 102

hi~im

Rudra'ya gencllike bir ad veya gorev veya bir tilr tamverilmesine kar§m genellikle Veda kurbanlanndan pay


almna1.. 6 Dak~a'nm kurhanm1 anlatan Mahii/Jlulrnta'daki mitos bu i\nd.ilc dayanmaktadir ve Siva'nm ortodoks panteona ahnmas1 mitosu hi~iminde gcli~ir ve sonunda ona da pay vcrilir. Siva'nm bu mitostaki davran1~1 ortodoks ac;:1dan karmaยงiktir: kurbanin ba~1111 keserek ayni anda, ifritlcrin de ona sahip c;:1kmaya c;:ahยงmalannda anlat1Jd1g1 gibi, mahvettniยง olur (hatta safl1gm1 bozmak ic;:in tisttine kan serper). Kurbam kurban kasabmm yapacag1 gibi gerc;:ekte tamamlar. Bi:iylece baยง1 sonuna kadar saklar ve Asvinlerin Dadhyaiic;:'m baยงm1.tak1p "kurbanm nasll tamam oldugunu i:igrenmeleri gibi" baยง1 yeniden takar. Bu anlat1m indra-Vrtra mitosu baglammda7 yer al ir ve Siva'nm art1k bi.iytik tann oldugu ac;:1ksa da hala saygr duyulmaktan c,:ok yat1ยงtmlmas1 gerekmektedir, oysa Vi~1~u sonunda daha du rnhm~~tli bir lann olarak ortaya 91kar; Siva onlan yok l~decd;k~:n o 1::1ln11hk.irl<1n affeder. Bu mitosun sonraki anlatunlan ho 1111:1.lwp rek~1h1:1111i daha da geni~letir ve Dak~a'nm Vi::a:1111.1p1c1โ€ขa 11ldu1::1111d1111 S111aยท~, k111hana davet etmeyi reddettigini siiylcr. A11111 l1urn1L1 n:k;1hc1 1.h1h<1 <;ok Yedac1 ve Veda dtยงt ki.iltler arasindad1r. ~~5

Mahiibhiir"ta'dun [Dinleyici Yudhighira sordul Bana Vr1rn'n111 alqlcn ddi oldugunu ve yildmmla Vasava tarafmdan kesildigini silykdini1. Bu ate~ nas1l ve nercdcn ortaya c;:1kt1? Ateยงin kaynagm1 aynnt1s1yla hgn:nmck isterim. [Anl<itan Bhl~ma yamtlad1] Ateยงin doguยงunu clinic, biiltin di.inyada nam salan ateยงin. Onu uzun uzun anlatacag1m. Bir zmnanlar Meru Dagmm bir zirvesi vard1. Bu zirvc gtineยงten aยงag1 uzamyordu ve ad1 da ''lยง1kh"yd1. Btitiin cevherlcrle stisltiydti, s1ims1zd1 ve hi.,; kimse ona ulaยงamazd1. Altm ve mincrnllerle stislti yamacmda tann Siva divanda oturur gibi oturuyordu ve daglann krahn1n klZI Parvatili daima onun yanmdayd1. Soylu tannlar, btiyiik ruhlu Yasular, doktorlann en beceriklisi iki soylu Asvin, Yak~alann tisttin krnil Kral Kubera Yaisravana, Guhyakalann sard1g1 Kailasa'dfn beslen\:!n 1.engin efendi, haยงlannda Angiras ile kutsal bilgeler. Gandharvalar, Yisvavasu, Narada vc Parvata ve gokscl periler si.iri.isU hepsi bir 103


araya gcldilcr. Temiz vc ho~ hir rlizgar csti, <;e~itli kokular sa<;t1, koca agrn;lar hlitlin mevsimlerin <;i<;ekleriylc <;i<;cklcnmi~ti. Vidyadharalar, Siddhalar vc sofular ulu tannya. s1girlann cfcndisinc hizmct ctmck ic,:in toplandilar. <;qitli bic,:imlerde hayaletlcr, igrcm; Rak~asalar vc hir <;ok bic,:imde vc c;:eยงitli silahlanyla giii;lii Pisac;:alar - tannmn bl.ill.in hizmctc,:ilcri orada neยงeli ate~ler gibi durdular. Efendi Nandin Lannnm nzas1yla orada duruyordu, kendi enerjisi gibi parlayan lie;: c,:atal11 m1zrag1 clindeydi. Ganj. irmaklarm en iyisi, biitiin kutsal sulardan dogan, vlicut bulmu~ tannya hi11nct cdiyon.Ju. Bi'.>ylece efendi ulu tannya, kutsal bilgeler ve iyi talihli tannlarca tap111il1yordu. Sonra, bir zaman gec,:incc, Dak~a ~1dl1 hir Prai.:apati eski Veda kutti'.>renlerine uygun olarak kurban ha:r.ll"hklanna ba~ladi. BUtUn tannlar, ha~lannda Sakra, toplanchlar ve onun kurbanma katilmaya karar verdiler. Ate~ gibi parlayan soylu tannlar panlt1h goksel arabalanyla tannnm izniyle Ganj'm kap1sma gittilcr; gelenek boyle diyor. Sonra daglar krahnm erdemli klZI tannlann haz1rland1g1m gi'.>rdi.i ve kocas1 tannya, s1g1rlarm efendisine "Efendim, bUti.in tannlar baยงlarmda Sakra nereye gidiyor? Bana dogruyu soyle c;:i.inki.i sen dogrusunu biliyorsun. I<;ime kuruntu doldu" dedi. Ulu tarm yamtlad1: '.'Kutsanmrยง hamm, Dak~a adh i.isti.in Pracapati at kurbam veriyor ve biitiin gok sakin leri oraya gidiyor." "Panlt1h efendi, sen neden bu kurbana gitmiyorsun?" diye sordu Uma, "Senin gitmeni ne engelleyehilir?" Ulu tann "Buna karar veren tannlann kendileri; biitiin kurbanlarda bana pay aynlrnam1~t1r. Gorkemli ifadeli panlt1h hamm, daha (ince yapilm1~ bir anla~maya hagh olarak. dharma'ya uyularak, tannlar bana kurbandan pay ayirm1yorlar" diye yamtlad1. Uma "Efcndi, bi.iti.in varhklar ii;inde niLeliklerin nedeniyle gii<; nlarak sen ~1n (ist(ini.isi.in. Sen enerjin, i.inlin ve gorkernin nedeniyle y~1nilmezsin, eri~ilmezsin. Panltih efendi, glinahs1z olan. sana pay vcrilmedigi i<;in <;nk iizi.ildi.im ve beni titreme ald1" dedi. Tannc,:a. kocas1 tannya, s1g1rlann cl'endisine bunlan diyerek yiircgi yanm1~ sustu ve kocas1 tann<;anrn i<;inden ne diiยงiindiigiini.i ve ne iizledigini bildi. "Burada kal" dedi Nandin'e ve sonra bi.iti.in yoga efendilerinin cfendisi yoga gi.ic;:lerini Loplad1 ve enerjisi yi.icc olan tannlann tanns1 Pinaka yayrn1 ald1 ve korkutucu hizmetc,:ileriyle kurbana 104


hiil'um clli. Baztlan kiikrcdilcr. haz1Jan gUldi.ilcr: hazilan atc~c kan attilar. Baztlan yUzlcri i;:arp1Jm1~ kurhan odunlarrnt ycrlcrindcn ahp i;:cvrcyc atltlar: ha11lan koca ag1zlanyla kurhant yiirUtcn rahiplcri yuttular. Sonra, her yandan hUcuma ugrayan kurban gcyik hic;iminc girdi vc gcige ui;:tu. Arna cfcndi, hu bic;ime girip kai;:an kurba111 g(ircrek yay1111 aldt ve pc§inden ok atl1. Enerjisi sonsuz tannlann efendisi k1z111ca alnmdan korkunc; bir tcr damlas1 dii§tii ve bu damla yeryiiziinc dU~cr dii~mcz k1yamet ate§i gibi kocaman bir ate§ ortaya i;:1kt1. ir.;indcn olagand1§1 kirm1z1 goz" leri ve kahverengi sakah olan k1sa boylu bir adam bclirdi. <;ok c;irkindi ve sac;lan dik dikti; govdcsi §ahin veya hayku~mu~ v1hi tliylerle kaphyd1. Kocaman di§li, magara gihi agz1 vard1: i~n·111\. v~n1cr yiizJi.iydii ve kmrnz1 clbiscler giyiynrdu_'J Ulu nil1lu hu ya1a11k kurhant atc~in kuru odunu yakn1as1 gihi y.1~:11 ~1: ku1k11y;1 ka11il1in 111111tl.1r her yana kac;1§t1lar. Adam doln~1rk1:11 l1>p1.1k ~.11lcktli· ~.tll.inl\mdu vc hcrkesi korkutan hir a1:I11 inil11 yliksd1yp1·tl11 Blly1ikl1;1h;111lu 1anr1111n ()ni.inc c;1kt1 ve dedi ki: '"BUtiin 1a11nl.11 -.;111.1 dn p;1y \C"l\'l'L'kler. ~~y Efcndi. BUtUn tannlann efendisi, Dii~ma11l:111 ~- ;1ka11. ulu 1a11n, hu y1k1mdan vazgci;:. BiitUn tannlar vc hilgeln Sl,111111\lk«1ub1 kurtulu~ hulan11yorlar. Ostiin tann, Dharma hilicist. t:j~l·r Atc~1 .1dl1 t\'rindcn dogan bu adam insanlar arasmda dola~tr:-.a di111ya Pllllll c11nps111i parc;alanmadan ta~1yamaz; onu par~alara ay1r." Brah111:1111111111a hu11lan stiyleyince vc ona da pay verilince, ruhu s11nsu1 dcndi l:lrah111;1'n111 c1nrini kabul ell i. Bhava, Pinaka yay1111 lutarak, ho~nut oldu vc gt.il111cyc ba§lad1 vc Brahma'nm s6ziini.i ettigi pay1 kabul etti. Sonra hUtiin dhar111a'y1 bilen, bi.itiln yarat1klann iyilig1 i~~in Ate§i hir c;ok parc;alarn ayird1; bunu nasil yapt1g1111 dinle. Filkrin ba§ agns1, daglarm kaynar ak111t1s1, sulann yosunu, ytlanlann dcrisi, bogalann yank toy1rng1, yeryi.izi.ini.in bakir tuzlu kesekleri, s1g1rlann korli.igU, atlann pckligi, tavuslann gi.'>gi.islerinin kabarmas1. guguklarm goz hastal1g1 - hepsinc soylu Siva tarafmdan Ate~ denildi. Koyunlann cigerlcrindeki rahats1:r.hk, hi.iliin papaganlann h1i;:kmg1, kaplanlarm yorgunlugu da Ate§ olarak hilindi: biz 6yle duyduk. Arna in,.anlar arasmda Atc~in adt gen;ekten Unli.idUr; insana i'>li.imdc. dogumda ve ya~a­ m1nm ortas111da gircr. Ulu tannnrn hu korkuni; enc~jisine Ate~ denir 105


ve soluk alan hi.iii.in yarat1klar cfcndinin iini.indc cgilmeli ve ona sayg1 gostcrmelidir. Yrtra, dlwrma sahibi olanlann en iyisi bu Atqe tutulunca esnedi 10 ve Sakra ytld1nmm1 ona f1rlatt1. Y1ldmm Vrtra'ya girdi ve onu parc;:alad1 vc ulu ifrit ve ulu yogi yildmmla parc;:alanmca ene1jisi sonsuz olan Vi~1~u'nun en yi.iksck yerine gi1ti. Vi~tJu'ya baghhg1 sayesindc claim iinL'L' hiiti.in cvrcni kaplmrn~t1 ve dolay1S1yla sava§ta kesilincc Vi~1~u'nun ycrim! L~ri~ti. SiYA DAK~A'NIN KURBANINI MAHVEDiYOR VE ESKi HALiNE·: CiETiRiYOR Dak~a mitosunun bir ba~ka eski anlatnn1 ti<; Veda motifini birle§tirir: Pracapati'nin Lohumunun at1lmas1, kurban geyiginin (veya geyik bic;:imine girmi~ fikur i§leyen Pradipati'nin) parc;:alanmas1 ve Pracapati' nin kurhanmm mahvedilmesi. Rudra ok atarak Dak~a'nm kurbammn (burada insanla§tmlmi§llr} hayalanm pari;alar; (bir ·yoruma gore) Rudra'nm ki.i<;i.ik oku (veya Pracapati'nin onunla yaralanan parc;:as1) tehlikeli tohum olarak kabul edilir. Bu mitos indra'nm had1m edilmesi (Kratu gibi "saklanm1§t1r") motifini de kayna§tmr ve daha sonraki Siva'nm, hurada da oldugu gibi, yarat1c1 olarak kabul edildiginde kendisini hadtm etmesi mitoslanna da yol ac;:ar.11

36 Variiha

Purii~a 'dan

I""'

Rudra aglaymca Brahmii ona ''Aglama ruda ]" dedi ve eski efendi Rudra olarak bilindi.12 Brahma ona "Yarallh§l gerc;:ekle§tir ve ken& bi<;iminde yay1lmas1111 sagla, c;:i.inkti bunu yapacak gi.ici.in var, bi.iyi.ik nur sahibisin" dedi. Bu denir denmez. Rudra suya dald1 ve o suda kaybolurken Dak~a kendi iyiligi ic;:in yarat1lt§t gen;;ekle§tirdi. Bu s1rada Rudra, tannlann en iyisi suda kald1 ve Brahma'nm onun zihninden yaratt1g1 <loller yarat1h~1 gerc;:ekle§tirdi. Bu yaratth§ tannlann Listi.in efendisi tarafmdun yay1Jirken Duk~a gayretle Bi.iytikbaba ic;:in kurban haz1rlamaya ba~lad1. 106


0 zaman daha i)nce suya dalm~ olan Rudra evrcni vc Lannlan yarntrna istcgiylc d1§ar1 c;1kt1. Tannlann. Siddhalann vc Yak~alann kurbana kat1ld1klann1 gdrtincc her ya111n1 Mkc kaplach: ''Bu cvrcni hangi c;ilg111 yaraltt" diye bag1rd1, ''parlayan k1za 13 boy le hakarct ctti ve bcndcn fine gec;ti." Sonra esmer lann inlcdi ve agz111dan parlayan atqler f1~k1rd1 vc bundan a§ag1 Pisac;alar, vampir ve hayaletler stiriisi.iyle yogi si.iriisi.i dogdu. Gokler onlarla doldu, toprak vc gokyiiztiniin her bucag1 ve biiti.in diinyalar onla.-la doldu. Sonra her §eyi bilme gi.ici.iyle yirmi dart el eninde bir yay yapt1 ve iic; kath tel yap1p htrsla iki goksel titre§im yapt1 ve oklann1 yaya yerle§tirdi. Sonra PU~an'm di§lerini, Bhaga'n111 gozlerini vc Kratu'nun iki hayas1111 14 doktii; Kratu'nun tohumu parc,;alarunca rii1.v:1nn yoluna uyup kurban ycrinden kac;t1. Hayvan <krl~l:(::.im: 111dirik11 hiltiin tanrtlar Bhava'ya gittiler vc i\niini.ll: c~!ildikr vc lhl~u~;b11l1;i 111<1ya gdip Bhava'nm hakltl1g1n1 onaylad1 ve 1ll1:1 ha1::l1 1d.111 hlill.111 t:11111la11 kucaklad1 c;iinkti onlan gii1lcmi~ \'(: l(ud1<1 L11al111dun ya11ilttld1klann1 anlamt§tt. Sonra tannlar ta1111~1 lfo1lra\a ha~:u.ik "Balm. kurha111 i>fkcnle mahvetme" dcdi. Rudrn Br:d1111a'11111 si1zkrwi duyunca kizg111hkla "Bcni bu tannlardan hncc y11ra11111 11y kys\: 11ic;i 11 han<' kurbandan pay vermiyorlar?" dedi,' "Bu 111.:dcnk 1111lara hilg1:-i1 h11akt1111 vc bic,;imlcri111 hozdum, cy tannlar tanras1". Brahma ''Hepiniz, tannlar ve ifritkr, hil1•ini1. ii,:m Samhhu'ya kurban verip onu yiiksek sesle i\vmelisi11i1 k1 Rudr~1'111n gi)nlii olsun ve her ~cyi hilen memnun olsun" dedi. Tannlar om111 Lalimat1111 duyunca soylu olm11 iivdiiler... Sambhu, ezeli olan, korkun.c; yayh t.unnlar lannst, tannlar tarafmdan boyle oviiliince "Ben tannlar Lanns1y1m. Ne yapay1m bana sl"iyleyin" dedi. Tannlar "Bize Veda ve kut.sal kitaplarm bilgisini gccikmeden bag1~la ve kurbanm gizli ogretisiyle saklanmasm1 sagla, cgcr bizden ho~nutsan efcndi Bhava" dcdilcr. Ulu tann ·'Hepiniz birden hayvan [pa.Sava] olun ve ben de sizin efendiniz [pati] olacag1m, o zaman kurtulu§a kavu~acaks1mz" dedi. Tannlar bunu kabul ettiler, o da s1g1rlann efcndisi [Pa.SUpati] oldu. 0 zaman Brahma. s1g1rlann efendisinc sakin. ii;:ten bir yiirekle: ''Tannlann efendisi. on dfirdlincil ay gi.inil elbette senin olacak. Su iki kez doganlar. beslenmeyi, h1zl1 olmay1. inanc,;la o glin sana inek, iiitsli ve yiyecck kurban 107


etmcyi hak edt.:nlcr scni ho~nut edcccklcr V<.! sen de onlann yerini yiikscltcccksin .. dcdi. Rudra, dogumu kavranrlarnayan Brahma biiylc dilcyincc Pu::;an'm di~lcrini. Bhaga'nm giizlcrini \'C Kralll'nun Lohumunu 15 geri vcn.li ve iiliimsii1.lcrc Lam bir anlay1~ bag1~lad1. Brahmii'mn ilk yaratug1 Rudra'nm dogumu hi:iylc oldu vc bundan dolay1 Rudra lannlar111 cl'endisi olarak hilindi. Bunu bilen vc daima giin dogumunda kalkan hiri hiilirn t!iinahlardan kur1ulur vc Rudra'mn diinyasm1 kazan1r.

ifritlerin ii<; kaCh kcntinin y1kdd1g1 des tan mi Cosu Bu mitos farkli i:igelerin yanyana gctirilmcsiylc olu~mu~ kozmik y1k1m i:iykiisiidiir, pan,:alanmayla olu§an kozmik yaratil1~l6 mitosunun yans1yan imgesidir. Bu baglamda ayirmak ve diizene sokmak yaratmak. 1.11 i;:iftleri birlqtirmek vc biiylcce farkl1 kimliklerinin s111trlann1 bclirsi1.lc~Lirmek, kaos vc yokluk iirclmcktir; aym pozitif ve negatif ato1r pan;:ac1klarmm (veya ·madde ve anti-maddenin) reaksiyona sokulmasrnm atomun patlamas1 sonucunu vcrmesi gibi. Tannlann, Siva'nm ii<,; kath kenti (yani evrenin ii<,; katm1, cenneti, gi:ikyiiziinii ve yeryiiziinii) y1kmas1 ic;in arabay1 yaratmalan, canli cans1z, somut soyut ilk yarat1h!? di:ineminde dikkatlc dag1t1hp konumlandmlan biitiin i:igcler i:irnek ahnarak olmu~tur. I7 Siva'nm, miLosun sonunda, ate~i her ~cyi kiile c;evirmesin diye ai;1k<,;a koruma:-.rna kar~111, hunun ka~·1111lma1. yangmm ancak gec;:ici ertelenmesi oldugu nr1<1da1.hr ~·tinkti Siva'n111 silah1 Zamandir, K1yamettir. Bu y1k1m, doncmscl <,;(i;t.i1lim:yi hiitiin varl1klann iyiligi ic;in getirmesine kar~m ai,;1ki,;a Rudra'n111 i\ldi.iriilmesini isteyen ifritlere yapilm1~ hir iyilik olarak g<iri.ilmckicdir. Oliimiin zorunlulugu, lilii ifritlerin canla111~111111 anlallld1g1 ikim:il sihirli gi:il oluntusunda ai,;1ki,;a ifade edilmektedir. Bu gi:il Hindu melafiziginin kurallanna aykmd1r (Brahma ifritlere: ·'Tam i:ili.imsiizliik yuktur" demekteclir) ve erclemli ifritlerin yo1.la~mas111a yo! ai;rnaktadir. Bu birbiriyle ili~kili i.ii,; tema olilmsii1.liigi.in yozla~l1ncI11g1. crdemli dii~nianlann i:ildi.iriilebilmeleri ii;in yo;t.la~malann111 gcrckrncsi vc tannlann ifritlerden gizli canland1108


rn.:1 sihiri c;almak zorunda olmalan - tannlarla ifritler sava~1 mitolojisinin mcrkczindc ycr al 1r. I 8 De; kath kcnt mitosunda hctimlcmc Vedac1dir: De; ifrit Vpra'nm ii~ ha~h oglundan gelmektedirler, yay ve ok Rudra'nm Pracapati'ye kar~1 kulland1g1 silahlard1r ve metnin k(Hii adam1 Maya'dir, ifritlerin miman ve tannlar ic;in arabay1 yapan Tva!?!r'nin ifrit e§dcgeri. Arabac1 Siita'dir, sava§c;tyla rahip arasmda bir ge~i~, ki~isel-koruyucu, kaside yazan ve dam§man kart§1m1 bir kimlik. Hindu mitolojisindc s1k s1k goriiniir; ozcllikle okc;u Arcuna ve arabac1s1 Kr~t)a arasmdaki konu§malardan olu§an Bhagavad Gitii'da.

37 Maliiibhamta'dt111 Tannlarla ifritler ara:-.rnda htiyi1k h11 ~·.111~11111 v;11d1: ilk ~ava~la ifrit Taraka 19 yok edilmi~ti ve duydujlu11111111 .1•i1Jl' ilntkr 1annlara yenilmi§ti. Arna ifritler yenilinL'.C 'L11;1ka'11111 !J~· •>J~lu. T<1riik~a. Kamaliik:;;a vc Vidyunmalin 20 s1k1 ihadetc giri~tdcr. rn hii~·lik YL'mini ettilcr, gi:ivdclcrini ibadet yolunda c;Uriiltiilcr. N1111l·tkr111 Wlll:isi Bliyiikbaba onlann kendilerini sakmmalanndan. 1hadrtlcrind<~ll ve ycminlerinden ho~nut oldu ve onlara IUtul'lar bag1~lad1. llerkcsm lhlylikhabasmdan hi<;hir zaman hi~ bir yarat1k tarafmdan i1ldiinilnw111cy1 dilediler. Efendi tann, diinyalann efendisi, onlara: "Tam d!Umsi.i;r.li.ik yoktur. Dolay1s1yla ifritler, bu istekten vazge~in ve ho~unuza gidcL~ck ba~ka bir iyilik se~·in" dedi. Uzun si.ire kafa kafaya verip , tekrar tckrm dii~iine­ rek herkesin cl'cndisinin oni.inde egildiler ve ~u konu~may1 yapttlar: "Bi.iytikbaba, eksiksiz tann, diinyada i.i~ kent kurabilmemiz vc bu diinyada gezebilmcmiz i<;:in bize izin ver. Sonra, bin y1l ge<;:ince, bir araya gelecegiz ve i.i~: kent birle§ecek ve kutsal Lann, tannlann en iyisi hirle~mi~ bu kcntlcri tek okla y1kacak vc bu da bizim i:ililmiimiiz olacak." Tann bunu kabul etti ve cennete <;ekildi. istckleri kabul giirtince ne~eyle gCiri.i~tiiler ve kentlerini kunnas1 i<;:in hiiyUk ifrit Maya'y1 se<;tiler <;:iinkii Maya ifritlerin taplig1 ya~lan­ maz. 1.cki Yisvakarman'd1. Kendi inani; giiciiyle ii<; kent yaratt1. biri altrndan. biri gi.imii~ten vc ii<;:iinciisii kara demirdendi. Altm kent cen109


nettcydi, gi.imi.i~ havada vc demir kent yeryi.izi.i diski i.isti.inde. Her biri yi.iz fersah geni~liginde ve yi.iz fersah uzunlugundaydt, evleri, teraslan vc asma bahi;:eleri, duvarlan ve stislti bah9eleriyle ytiksek konaklan vard1. Her ltir evle dolu, ire~itli saray ve konakla stislii olmalanna kar~m kentler ferah ve havadard1. Her kentte ayn bir kral vard1; panldayan altm kent soylu Tiirakak~a'ya, gtimti§ kent Kama!ak~a'ya ve demir kent Vidyunm•'llin'e aitti. Oc.~ ifrit kral irok ge9meden i.i9 dtinyay1 enerjileriyle doldurdular VL~ Praciipati'nin rahmetiyle y1llarca egemerilik ettiler. Sonrn milyonlar~:a, on milyonlarca vc ytiz milyonlarca yenilmez kahramanhklanyla ifrit ba~lar1 cgcmcnhk istcgine kap1ld1 ve her yandan gelerek berkitilmi§ ii<; kentc s1gmmak ish~di. Maya onlarm gereksindikleri her §eyi saglad1 ve ona dayanarak hepsi orada hi9bir §eyden korkmadan ya§ad1lar. 09 kentte ya~ayan biri bir ~ey dilediginde Maya sihirli gtici.iyle bu istegi hemen ger9ekle§tiriyordu. Tarakii.k~a'nm Hari adlt gi.i9li.i bir oglu vard1, yogun ibadetiyle Btiyi.ikbaba'y1 ho§nut etmi~ti ve ulu tanndan bir ltituf istedi: "Kentimizde bir gi:il olsun, silahlarla yaralananlar ona girdiklerinde, gi1meden i:incekinden daha da gi.i9li.i olsunlar." Kahraman Hari, Tii.rakak~a· nm oglu bu iyiligi elde edince oltileri dirilten bir gOI yaratt1. Ne bi9im veya giyimli olursa olsun bir ifrit oldi.igtinde bu gole at1ld1gmda aym bi9im ve giyimle .:anlamyordu. Oi;: kath kent biiyiik inan9lanyla dogai.isti.i gti¥1ere sahip bu gole kavu§unca btiti.in dtinyalan bask1 altma aldllar ve tannlara korku saldliar ¥iinki.i sava§ta hi¥ kayba ugram1yorlard1. 0 zaman h1rs ve yozla~maya ugrad1lar ve ak11lanm yitirdiler; utanmadan kurulu uygarhg1 yagmalad1lar. Tannlan ve onlara bagh olanlar1 her yerde, her an talan edip elde eltikleri nimetle gurura kapllchlar; cennetin sakinlerinin ya§ad1g1 tannlann ormanlarma daldilar. Bilgelerin kutsal inzivalanm, kurbanhk yerlerini ve k1rlan y1kt1lar, kiiti.i ifritler bi.iti.in ahlak sm1rlanm a~t1lar. Bi.itiin dtinyalar boylc bask1ya ugraymca Sakra, 9evresinde Marutlarla y1ldmmlar atarak kentlere her yandan saldird1. Fakat Kentler Y1k1c1s1 bu kcntleri dag1tamad1, Yarat1cmm ltitfuyla girilmez kilmm1~lard1. 0 zaman tannlarm efendisi korktu, bu kentleri terk etti ve hiiti.in tannlar birlikte. tannlann dii~manlannm verdigi zararlan anlatmak ii;in Biiyiikbabaya gittiler. Ona her §eyin dogrusunu anlatt1lar 110


vc iiniindc cgildilcr ve kutsal tanndan, Biiyiikhabadan onlan oldiirmcnin yolunu sordular. Tann hunlan duyunca tannlara dcdi ki: "Tannlardan ncfret eden bu kolii ifritler sizi siirekli rahats1z ediyor ve bask1 all mda tutuyor. Ben elbcttc. hiitiin yarat1klar kar~1smda tarafs1z1m ama size dharma'ya kar§I ge)en)erin 6Jdiirii)mesi gerektigini soyJeyecegim: Bu kaleler tck bir okla y1k1labilir, ba§ka tiirlti degil ve ba§kas1 dcgil yalmzca Sthfil)u bu kaleleri tek okla pan;:alayabilir. Tannlar, sava~c1mz olarak efendi Galip Stha1)u'yu se~in, o hi<; bir gorevdcn yorulmaz ve tannlann dii§manlarm1 o oldtirecek." Ba§lan11da Sakra, tannlar bu sozleri duyunca, Brahma'yla birlikte simgesi boga olan tann Siva'ya s1gmmaya gittiler. /)/111r111a'y1 bilen tannlar yogun ibadet yaptJlar ve ezeli Vedalan okudul.11 ve hilgelerle birlikte liim ruhlanyla Bhava'ya gittikr. lyi :-.t:i. ii 111i~ :-./11.krk hiitiin tehlikelerdel} kurtaran, hcr~cyin rul1t11111, li1~t1di1ul< 0 h1·1 ~ey1 ya:;;atan soylu tannya i:ivgiiler siJyblik1. Hi1 \1>l1 ih111kt y11111rn11yk krndi kcndine yoga ogrenen, kendi Si\t'tkhya\1111 ll1k11, dtil kl'11di giiL:Linde tutan efendiyi, enerji ktitlesini, lJ111<1'11111 krn·:1~1n1, chlny.1da k1111scye benzcmeyen saf yeminliyi gordiiler. B111dk drnd111111 l11r .,:ok hi~:imi olac<1g11u dii~iinmti§lerdi ama soylu cl'el\d1yi ke11dileriyll· :1yn1 hi<;im vc gori.intiiyle gordi.iler ve §a~1rd1lar 1>11J!111a1111~ l"knd1yi, l~vrcnin cfendisini, biitiin yarat1klann bzi.inu i?i 1ni11n'. 111rn il.11 Vl" 1a hip bilgcler ba§larn11 yere koydular. El'cndi Sankara onlara ho§geldiniz dl:di, k<tlkt1, glildii vc "Soyleyin, si:iyleyin" dedi. Di; gozlti tanndan b<>yle ccsarel hulunc.:a, 1ihinlerinin huzursuz olmasma kar~m Bhava'ya ''Sana sayg1; sc-11111 tini.inde egiliyoruz ey efendi ... " dediler. Efendi ho~nut oldu ve unlan selamlay1p ho~ tuttu vc dedi ki: "Korkmayrn. Sizin i~in ne yap<thi lirim bana soyleyin." Suy I u efendi atalar, tannlar ve bilgeler kalabahgma bu liitfu gostcrincc Brahma Smikara'y1 ululach ve dtinyanm iyiligi i~in ~u si1zleri soyledi: "izninle, tannlann efendisi. Pracapati orununa hen atannu~tnn ve bbylc atanmca ifritlerc biiytik hir iyilikte bulundum. Olanlann ve olacaklann hepsinin efendisi senden ba~ka hi<; kimse art1k hi.itiin ahlak sm1rlann1 a§IDI~ olan onlan durduramaz; sen onlarm k1y1mrna kar§1 91kahilirsin. Ey Lann. tannlann efcndisi, sana yalvannaya gclcn cennct sakinlerinc rahmctini giister, ifritlcri Oldtir ey ii<; 111


i;;atalh 1111zragm sahihi.'' Kutsanm1~ Lann ya111Llad1: "Sizin bi.iti.in di.i~1nanlanmzm kcsilmcsi gcrckir, benim ch.i§i.inccm hu. Arna bcn Lek ba§tma tannlardan nefreL eden bu ifritlcri kcscmem. Hepiniz birlikte sava§arnk di.i~manlann1z1 kesmelisiniz; silahm1z enerjiniz olacak i;;iinkti birlik biiyiik bir giii;;tiir." Tanr.1lar: "Onlann giicii ve cnerjisi bizim iki ka111mz'' clcdilcr, "hiz bi:iylc di.i§iiniiyoruz vc onlann giiciinii vc cnc1jisini giirdi.ik." Efcndi: "Sizi rahats1z eden bu ki:iti.i ifritlerin hcpsinin kcsilrnc:-.i gl~rekir. Bu dii~manlan henim giici.imi.in vc cnerjimin yaris1yla bldllri.m'' dcdi Tannlar ya111tlad1lar: "Ulu efendi, senin enc1jinin yans1m ta~1yamay11. FakaL hizim bi.iii.in gi.ici.imi.izi.in yl'.!ns1yla dii§mam sen kesmclisin." Tannlarm efendisi istcklcrini kabul l.!lti Vl~ hcpsinden enerjilerinin yans1111 alarak daha da giii;:lii oldu. Bu' gii1_;lc tarm hcpsindcn daha cla gi.ii;;lii oldu vc.bundan bi:iyle Sankara Ulu Tann olarak bilindi. Sonra Ulu Tann dedi: "Okumu, yay1m1 ve arabam1 alacag1m ve sava§lp cennetin sakinlerinin di.i§manlanm <>ldi.irccegim. Arabam1, yaynrn ve · okumu haz1rlaym c;i.inki.i bugi.in dii§mam yeryiizi.ine sereccgim.'' "Ui;: kath di.inyanm her yanmdan her bii;:imde toplamp arabana daha da gi.ii;: katacag1z ey tannnm cfendisi" dcdi Lannlar, "ugurlu arabam kurnazhg1yla Visvakamian yapacak." Sonra tannlar ii;;inde kaplan gibi olanlar arahay1 tasarlad1Jac ve Vi~1~u ve Soma ve Adak Yiyici'den okunu yapt1lar: Agni bu i.istiin okun govdesi, Soma ba§l ve Vi~t~u ucu oldu. Arabamn govdesini, engin kentlerlc siis)ii, daglan, ormanlan ve adalanyla biitiin yarat1klarm dcstegi olan tanni;:a Topraktan yapt!lar. Mandara Dag1 dingili, bi.iyi.ik 1rmaklar ortas1, g6kyi.izi.ini.in bucaklan ve ara yonler kaplamas1yd1. Blll\·Iar h;u1cdan1 g6vdesi. K!ta <;ag1 boyundurugu.21 Dsti.in yilan Vfisuki h11yundurugun bagland1g1 direk oldu. Himalaya ve Vindhya daglan tckcrlcklerin r,:uhuklan oldu; tannlar Dogan ve Batan Giine~ Tepelcrindcn tckerlekleri yaplllar. Okyanustan, ifritlerin Listi.in ya§am yerinden dteki dingili ve Yedi Bigeler dairesinden arabanm tekerleklerinin di.izcnlemesini yaptilar. Ganj, SrasvatI, Sindhu ve gtikyi.izi.i dingil c;ivileri oldu. Biiti.in dag nmaklan arabanm siisleriydi. Gece vc gUndilz. dakika vc saniyeler ve mevsimIcr onu si.isledi. Parlayan gczegenlcr onun tabam, yild1zlar mahmu112


zuydu. Dharma, Artha vc Kama22 k1vnmli i.ii,:li.i dircgi olarak ona 41cndi. <;c~itli otlar vc her i,:e~it t;ii,:ck, mcyva vc filiz zilleri oldu. Gline~le ayr onun iki g<irkcmli tckcri, gccc vc gi.indi.izii iinde ve arkadaki muhte~cm kanatlan yapular. Ba~lannda Dhflara~!ra y1lanlann on cfendisini giii,:li.i taban1 yaplilar; gokyi.izi.i boyundurugu vc k1yamc1in iki bulutu23 boyundurugun deri dizginleri oldu. Boyundurugun i,:ivileri Metanct, Bellek, Sebat ve Alt;akgoni.illi.ili.ikti.i. Hayvan derisi2 4 gezegenler, bui,:lar ve yild1zlarla panldayan litlerdendi. Di.inya-koruyucular,25 tannlarm, ~ulann, oli.ilerin ve zenginligin yoneticileri at, Kalapr~!ha, Nahu~a, Karko~aka, Dhanaiicaya ve oteki y1lanlar at yelelerini baglayan baglar oldular. Yeniaydan i'inceki gi.in, dolunaydan sonraki gi.in, yeniay gi.inii ve dolunay gUni.i, bu ugurlu gi.inler atlann, si.iri.ici.ilerin ve deri boyun ~eritlerinin ko~umlan oldu. Eylem, dogruluk, ibadet ve kar dizgin yapildr: 1ihin 1.1ba11, konu~ma arabanm yoluydu. ('e~itli n:nk VL~ h1~·irn1k hay1.1~lar 1t11.~!arda dalgalaniyor ve araba y1ldmmlnr ve gi1kku~a~la11yl.1 .~ll-.knmi~ 1~rld1yordu. Arabanin ald1g1 hii,:irni !!i•1~·11 1.111nlar hayrnn kaldilar, biiliin di.inyanm enerjisinin hirle~Ligi11i ,!lhnly111 l.1nh vc soylu tannya arahanin lmzir oldugunu bildirdiler. Os1u11 araha lam liar tarafmdan onlardan ncfret edenleri si.ipi.irmck i<;in h1.iyk hii.,:1111lc11in1,;L~ Sm'lkara kendi i.isti.in silahlanm arahaya yerlc~Lirdi. Gi1kyi1nl11Li stiri.1ni-;(i yapt1 ve bayrag1na kendi bogasm1 koydu. Bral1111i1'11111 ll'i<t~I. dl(l111 asa~1. Rudra'nm asas1 vc Ate~ arahan1n dr~mdaki silrlklllcr 11ldular, lier yanr kollayacaklardl. Atharvan2 6 ve Angiras soylu arnbanm tckcrkklcrini koruyorlard1 vc ~8 Veda. Slima Veda ve Pimi~1a linde gidcrken /1ilui.w 21 ve Yac11r Veda arkay1 kolluyorlard1: Kutsal sozler ve bi limier her yanda dikilen hi1.mct~iler olrnu~tu. Va.~a{ sesi kirbac; olmu~tu ve Om sesi arabanm oni.indc olagani.isti.i bii,:imde parhyordu. Alt1 mevsimiyle yil yay1 sarm1~t1 vc dolay1s1yla insanlann K1yarnetinin Gecesi bu yaym gev~emez ipiytli. Vi~1~u, panlt1h Agni ve Soma oktular, ~i.inki.i bi.iii.in evren Agni vc Soma'dan yapllm1~tir ve evrenin Vi~1~u'dan yap1ld1g1 soylenir ve Vi~1.n1 sonsuz enerjili efendi Bhava'nrn ruhudur. Dolay1s1yla Hara bu yaym ipine dokundugunda nna dayanrlmaz. Efendi bu oka dayamlmaz, kcskin ofkesini ytikledi, ofkenin ate~ini, daya111lmas1 olanaks1z Bhrgu vc A11giras'm Ofkeden dogmu~ ate~ini. 113


KirmlZI ve mavi olan, dumanli olan, Dcri Tal?1y1c1, Korkutucu cfcndi on bin giine§ gibi alcvlerden ene1ji sa<;1yordu. Devrilmesi zor olanlan bal?apg1 devircn, dindcn nefret edenleri alt edip kesen Hara, dharma'y1 izleyenlerin ezeli kurtanc1s1 ve adharma'yi izleyenlerin ezeli kesicisi, efendi Stha1~u igren<;, korkutucu, ofkeli ve y1k1c1 hizmet<;iler siiri.isi.iyle sanlm1§L1 ve hepsi sanki onun kendi nitelikleri gibiydilcr. Harekctli harekctsiz biitiin evren onun kolu bacag1 oldu ve muhte~cm bir ghriintU olu~tu. ilahi arabay1 goriince z1r.h1m giydi ve yaym1 ve Smrrn, Vi~1.1u VL' Ag:ni'den dogan gi:iksel okunu ald1 ve tannlar okun ttiylcrini ho~. yumu~<1k rlizgarlardun yapt1lar. Ulu tann arabaya bindi ve tannlarn h1k korku s11b1<1k, giiklcri ve yerleri titreterek hazirland1. Panlt1ll Nimetler Verici tann, k1lic1111. yay1 w okunu ku§and1 ve giilerek dedi ki: "Benim arabacnn kim olacak?" ''Kimi atarsan elbette ki o olacak ey tannlarm efendisi" diye tannlar siirtisii yan1tlad1. 0 zaman tann gene onlarla konu§up dedi ki: "K1saca dii§iiniin ve benden daha iyi olam arabacnn yapm." Tannlar soylu efendinin bu si:izlerini duyunca Biiyiikbabaya gittiler ve ondan yard1m istediler: "Tann, otuz ii<; tannnm di.i~manmm yok olmas1 i<;in bizden istediklerini aynen yaptik. Bayrag1 boga olam raz1 ettik ve arabay1 yap1p c;e§itli silahlarla donatt1k. Fakat bu i.istiin arabanm arabac1s1 kim olabilir bilmiyoruz. Dolay1s1yla ey tann, birini arabac1 olarak ata; bize 'sizin iyiliginize olam yapacag1m' dediginde si:iylediklerinin gerc;ek olmas1 i<;in gerekeni yap. Ostiin araba bizim ic;in ham ey tann, dii§manlar ii;in c;ok zorlu bir yagmac1 ve Pinaka yayID1 elinde tutan tann onun sava§91s1 oldu ve h1rs ve ate§le dolu, ifritlere korku sahyor. Dort Veda onun iyi atlan oldu; toprak daglanyla snylu araba oldu, burr,:lar kiimesi sava§<;1y1 koruyai.:ak arabac111rn ah!?llP paravanas1 oldu. Bi.itiin bunlan kullanacak bir arabac1 sc9mek gcrckiyor c;i.inkii araba, atlar, zirh, silahlar. yay ve hatta sava§<;I bile ona dayamyor. Ey efendi tann, Bliyiikbaba, senden ba§ka arabac1 gi:iremiyoruz <;i.inki.i biittin bu niteliklere sen sahipsin ve sen tannlann en i.istiinusi.in. Hemen arabaya bin ve iistiin atlan stir." Sonra tannlar U\: kath di.inyanm efendisi Btiyi.ikbabaya ba§larm1 egdiler, arabac1 olmas1 i<;in ona yalvard1lar; biz boyle duyduk. Brahma "Bi.itiin bu dediklerinizde yanh§ bir §CY yok" 114


diye yamtlad1, "ey cennetin sakinleri; sava~irken sa<;lanm oren Siva ii;:in atlan ben stirecegim." Sonra efendi tann, Dtinyalann Yarat1c1s1, Biiytikbaba, tannlar tarafmdan soylu Lann Siva'nm arabac1s1 olarak atand1. Brahma btittin dtinyanm kutsad1g1 arabaya binince rtizgar h141yla atlar hemen ba§larm1 egdiler ve ulu efendi Siva binince diz 9oktiiler. 0 zaman ulu Btiytikbaba, ti<; kath diinyanm efendisi, dizginleri ald1 ve dti§tince veya rtizgar gibi h1zh olan atlan stirdti. Brahma, nimetlerin vericisi, binip ifritlere dogru stirtince Siva, herkesiri efendisi, giiliip dedi ki: "<;ok iyi! <;ok iyi!" Stir ey tann; atlan yorulmadan ifritlerin ya§ad1g1 yere stir. Bugiin sava§ta dti§manlanmlZI <ildi.lriirken iki kolumun ne kadar gii9li.i bulunduguna tarn~ ol. •· Sonni al Im 1 rii:r..gar gibi ifritler tarafmdan korunan ti\; katl1 kentc stlnW. Hrndi !i1; kath gokte ya§ayan herkes i9in zafcr kazanm;1k 111n:11·1yl;i h11.la ~~itt1: hiitiin dtinyanm kutsad1g1 allan siirdiL allm :.anb ~:1lkk11 11,iyurlanh. Bhava arabay1 ii~ kall1 kenle d11jir11 :.. 111 linn~ boga g<ikyiiziiniin btitiin bucaklanm dolduran bir kilkH:1rn: kuyvl:1di. Boganm bu korku verici ve yiice kiikremesini duyan 'l'tlrnka'11111 soyundan baz1lan, tannlarm dii§manlan o anda yok oldu, kulnnl;11 ~:wa~ it,'.in bcklediler. Sonra Stha1~u, ii<; 9atalh nuzrak ta~1y1ns1dl'k~:dcn1,:1ldtni1: hi.itiin yarat1klan korkuya kapild1 ve i.i\; kath dilny•1 ttlH:di. Ohunu yayma yerle§tirirken korkun9 kehanetler oldu i,:i.lnki.i oklak1 S1>ma, Agni vc Vi~1~u· nun heyecanmdan ve Brahma ve Rudra'n111 hcyl~canmdan vc yaym titre~iminden, araba kotii bi9imde yere sapland1. 0 zaman oktan Narayana2!1 i;;tkll ve boga bic;:imine girip koca arabay1 kaldird1. Fakat araba batarken ve dii§manlar kiikrerken, biitiin o karga§ada, giic;:li.i tann boganm ba§mda ve bir atm sutmda dikildi ve kiikredi. Efendi Rudra ifritlerin kenline bakt1 ve atlann gogsiini.i kesip <;1kard1 ve boganm toynagm1 ikiyc yard1. 0 zamandan beri bogalann toynaklan yankt1r ve o zamandan bcri atlann gogsi.i yoktur ~tinkii muhle§em i§ler yapan Rudra onlan yaralam1§tir. Sonra Sarva yay1m gerdi ve okunu yaya yerle§tirdi ve onu s1girlarm efendisinin sihirli silah1yla gerdi ve ii~ kalh kenli. dii§iindU. Gracia <>fkeyle yaym1 tulmu§ dururken o anda Uc;: katlt kent bir oldu ve soylu tannlar sevinc;:Ie kucakla§lllar. Sonra btitUn tann ve Siddha sii115


ri.ileri ve iistiin bilgeler bag1rd1lar: "Zafer!" Ovgtiler dizerek ne§elendiler. De;: kath kent sonra ifritlerin kesicisine, bii;:imi tammlanamayacak kadar hirc;:m ve enerjisi dayamlmaz tannya goriindi.i. Biitiin diinyanm efendisi tekrar yaym1 gerdi ve iii;: kath kente tic;: kath di.inyanm ozi.i olan okunu att1. Ok ifritler siirilsilnti yaktt ve onlan bat1 okyanusuna flrlatti.29 Oi;: kath kent boyle yand1 ve hepsi birden biitiin ifrtitler Bi.iyiik Efendi tarafmdan boyle yak1Jd1 i;:i.inkil iii;: kath di.inyanm iyiligini isteyen efendi Mkcyle bbyle istemi§ti. Oi;: gozli.i tann dfkesitHicn Lutu~an ate§i durdurarak "Hay1r! Di.inyalan kiile i;:evirme" dedi. 0 zaman bi.iti.in tannlar ve insanlar ve bilgeler dogal hallerine dondiiler vc ruhu bcnzcrsiz SthaIJu'yu muhte§em sozlerle ovdiiler. Sonra, raz1 ettikleri efendi tarafmdan gitmeleri ii;:in izin verilince, ba§lannda Pracapati, biiti.in tannlar geldikleri gibi geri dondiiler i;:iinkil arzulan yerine gelmi§ti.

Pural}alarda liriga tap1m1 mitoslar1 Siva'mn en onemli ki.ilt bii;:imlerinden biri Siva linga veya erkeklik orgam tap1m1d1r, herhalde indus Vadisi uygarhgmm Veda oncesi toplumlarma, 1.6. y. 2000 y11larma kadar giden bir gei;:mi§i vardir. Fakat Hindu ikonografyasmda ilk kez 1.6. ikinci yiizy1lda ortaya <;tkar. Lin'ga tap1mmm kaynagm1 ac;:1klayan mitoslar destanlann son tabakasmda yer ahrlar ve bundan sonra, herhalde ortodoks Hinduizm tarafmdan daha yeni oziimlenmi§ olan bu tanrmm Veda dt§t ozelligine de sayg1 gosterme gereksinimi nedeniyle yay1lm1~lard1r.

S1V A KEND1S!N1 HADIM EDiYOR Dak~a'nm kurbam oykiisi.inde oldugu gibi bu mitos da Siva'nm oteki · tannlara kendisine tap1mlmas1 konusunda korku salmas1yla tannlar arasmda olu~an i;:eki§me ve rekabetle ilgili. ilk mitosta Siva kurbandan pay istiyordu, burada ise lhiga'ya baghhk istemektedir. Dak~a mitosunda Siva ve Dak~a yarat1c1lar olarak rekabet ederler, burada ise Siva Brahma'ya, Brahma'mn Rudra'y.a vcrdigi emri veriyor30 ("soyu116


nu iirct i;iinkii bunu yapabilirsin") fakat Rudra'nm tersine Brahma bu cmrc uyuyor vc aym oglu Dak~a gibi Siva'yt geridc b1rak1yor. Bu c;cki§mc bundan sonra yarat1c1 Brahma ile bu mitosun ba§mdan bcri bu iizclligi vurgulanan yok edici Siva arasmda rekabete donti~tiyor. Vi~­ t)u'nun Siva ve Brahma arasmda arac1hk yapmas~ gibi, simgesel diizeydc rtizgar, hem y1k1m hem yarattlt§ s1ras1nda ate§le su arasmda arac1hk ediyor.

38

Siva PuralJll Dharmasa1f1hita'dan Bir zamanlar gec;mi§te, hareketli ve hareketsiz. biitiin cvrL~n yok edildigtnde ve tek bir okyanus halinc gcldigiruk. Bralrn1a. Visnu vc Rudra sudan c;1kt1lar. <;1k1~larrn1n 1a111g1 yuldu vc hil~!1' ki~1k1 hilc hunu bilmiyorlard1. Daha lim:cl;i V•trltld.11111 lllkr!,i 1111111 lnpr.1k harcketli hareketsiz yaraltklarryla yok L~dll1111":-li VL' pat\alay1vi hir ri.t;,gar c;1k1p yedi okyanusu kurutmas1yla liL:J yndd.1 :-ulm kurndugundan harcketli harcketsiz btitiin yaraltklar lrnhin md111dan kuntyup yok olmu~Lu. Tek bir gtine§ gori.ini.iyordu. dugudan yi.1k~dc11 w sonra bir ikinci. a/nt birinci gibi, gi.ineydcn, her YL~Hkk1 ~ul;111 1~111lanyla kurutuyor ve hareketli hareketsiz biili.in yara11klan yak1y111la1d1. Sunra hat1da bir gi.ine§ daha dogdu vc ku:r.eydc htr ddnlLi11cl1. hat'l'kL:lli hareketsiz her ~eyi yakttlar ve daha sonra sekiz giine~ dalrn dogdu \'L! sonra hepsi on iki oldu. Burada Rudra olarak bilinen, K1yamel giini.iniin alc~1. ycraltmdaki cehcnnemden c;1kt1 ve gokyiiztintin her bu~ag1m doldurdu. Her yerde yticeltilmi~ olan dt§atrda bir yer b1Takmadan alt1. iisti.i ve yanlan yakt1 ve daha once yapmt§ oldugu kendi yurduna c;ckildi. 31 Sonra bulutlar gori.indil ve her yere yagmur yagd1, yeryi.izi.i scllere boguldu ve gokytizi.ini.in her bucag1 suyla doldu. Sonra evrenin donii§ttigti tek okyanusa daldtlar. Toprak yoktu, gokytiziintin bucag1 kalmamt§ll, ne yer ne cennet, her yer agzma kadar dolmu~ dcv gibi f1c;1ya doni.i§mli~tii.

Sonra sulann ortasmdan ti<;; ezeli tann i,:1kt1. Brahma, Vi~t)U ve Rudra; r;1k1~lann1 goren olmad1. ikisi, Ka 32 ve Vi~I)U egilip keskin 117


cnerjiyle parlayan vc Rudra'nm .fokri'sini33 kucaklayan Sarva'ya dedilcr ki: "Sen her §eyin efendisisin, bizim efendimiz. Yarabh§I istedigin gibi yiln'it." Onlara "Ben yapacag1m" dedi ve sonra sulara dalarak bin goksel yil sulara gomilHi kald1. 0 zaman birbirlerine "Onsuz ne yapacag1z? YaratdI§ nasil gen;ekle§ecek?" dediler. Hari Yarat1c1ya "Dedigimi yap Bilyilkbaba, daha zaman yitmesin, soy ilretmek i9in 9aba goster. Di.inyalarda <;e§itli yarat1klar yaratacak giici.in var. Sana kendi .fokti'ni verecegim ve sen yarat1c1 olacaksm" dedi. Vi~1~u'nun sozleriyle ccsaret bulum:a yarattl1§1 dil§ilndil ve mutluluga eri§ebilir her §Cyi yaratt1 - tannlar, i fritler, Gandharvalar, Yak~alar, y1lanlar, Rak~asalar. Bu yaratih§ gct\~eklqince Samhhu sudan 91kll, yaratma istegiyle doluydu ve zihninde onu dil§llnilyordu. Fakat tannlar, ifritler, Gandharvalar, Yak~alar, y1lanlar, Rak~asalar ve insanlarla, yukanda ve a§ag1da bi.iti.in evrenin uzand1g1m gi:iriince ulu tannmn yiiregi ofkeyle doldu ve "Ne yapacag1m? Brahma yarat1h§1 ger9ekle§tirdigine gore kendi tohumumu kesip 34 ben de onu yok edecegim" diye dil§ilndil. Bunu deyince agzmdan her §eyi yakan bir ate§ 91kt1. Brahma her §eyin tutU§tugunu gbri.ince ulu tanrmm oni.inde baghhkla egildi ve efendiyi yiiceltti ... Sankara Brahma'nm ovgiilerinden ho§nut oldu ve ona "Ben Sailkara'y1m. Bana baglamp s1gman herkes i9in her zaman her §eyi yapanm. Senden ho§nut oldum; bana yiireginde ne istedigini soyle" dedi. B~ahma bunu duyunca dedi ki: "<;ok geni§ bir soy yaratt1m; ey efendi eger benden ho§nutsan b1rak boyle kalsmlar." Rudra bunlan duyunca Ka'ya: "Senin yaratt1klarm1 yok etmek i9in toplad1g1m bu bilyi.ik enerjiyle senin i9in ne yapabilirim bana soyle" dedi. Brahma di.inyanm iyiligi i<;in dikkatle dii§iindii ve sonra Sankara'ya dedi ki: "Enerjin giine§c girsin i,:iinkii sen gi.ine§in iistiinde efendisin, sen yarat1c1, koruyucu ve yok cdicisin. Biz olilmsilzler birlikte giine§in enerjisinde ya§ayalnn ve insanogluna verilmi§ olan ii<; zamamn 35 kutsal imgesine baghhk gosterclim. Sonra ulu tann, kalpa' nm sonunda sen giine§in bi9imine gir ve o anda hareketli hareketsiz bu evreni yak." Bunu kabul etti ve giildii 9i.inkii gizli gizli bundan memnun olmu§tu ve Brahma'ya dedi ki: "~u liriga soy i.iretmek d1§mda hi<; i§e yaramaz.'' Bunu der demez onu kopanp yeyiiziine attJ. Liliga yeryi.izi.i118


nli delip ger,:tj36 ve giikyiizi.ine i;1kl1. Vi~1~u a§ag1da onun dibini ararkcn Brahma yukan uc;tu 37 ama biili.in <;abalarma kar§1.11 ucunu bulamadilar. ikisi orada otururken gokyi.iziinden bir ses geldi ve dedi ki: "Eger orgiilii sar,:h tanrmm liliga'sma tapilirsa elbette ytirekte ozlenen hi.ilUn istekleri yerine getirecek." Brahma ve Vi~l)U bunu duyunca onlar ve btittin ilahlar ytireklerinde Rudra, baghhkla liriga'ya taptilar. \:AM ORMAN! BiLGELERi SiV A'YI HADIM EDiYOR <;am Ormani bilgeleri Brahma'nm ogulland1r ve Siva'nm had1m edilmesinden Brahma dolayh olarak sorumluyken onlar dngrudan sorumludurlar. Bazan k• ndilerift'den kanlanm Agni-Siva'nm ha~tan r,:1kard1g138 Yedi Bilgrler diye si)z cdilir. Mit11sun iii,:ll111.11. d11ha sonrnki tabakasma ait bir melindc bilgclcrin Sirn'11111 aytlrnlat11g1 dm~cl sapkmlar oldugu belirtilmektedir. Agni Vl' hilg1~lerin knnlanyla ilgili mitosla yakm baglan bulunan bu mctmde bik h1lgclerin "dharma hakkmdaki di.i§i.inceleri" tereddtitler ta~1m11l..t:id1r ve bilgelcrc kall ibadctlc "dtinya i§leri" arasmda dengc kurmn yolunu Siva i:igrctmektedir. Bu ders ya§mmn dort sm1f1 vc a~ama~1yl<1 ilgili sistemin dengesidir. Son olarak, bu mitos vahiy ve tccclli 111iti>s1u.lur, bilgclcr Siva'y1 tamyamamakta ve onu yan h§lt kla sui;:lamak t;1d1 rIm ( kardan K!ttikalan da yanilarak sur,:lamalan gibi) ancak Siv~1 onlara kcndisini gerr,:ek kimligiyle gormeyi ve liriga'ya tapmmay1 i:igretecektir.

39

BrahmiilJtfa PuralJa 'dan Bilgeler dediler ki: "Yiice zihnin ozam, bize soylu ytice tanny1 daha fazla anlat; onun btiyi.ikltigi.ini.i dinlemeyi istiyoruz. Kutsal bilgeler si.iri.isi.intin ya§ad1g1 <;am Ormamna nas1l girdi, k1hk degi§tirerek yiice tanny1 taniyan biiyi.ik bilgeleri nastl yamlttt ve ak11lanm nas1l ki:ireltti? Onun gonltinti kazanmak ii;in, Bhava onlardan ho~nut degilken onu nasll raz1 ettiler? Bunlan tannlar tanns1 geri;ekte nas1l yaptJysa bize anlat; sen bilicilerin en onde gelenisin." Ozan yamtlad1: "Dikkatle dinleyin size tannlar tannsmm kendisine bagh olanlara ac1d1g1 119


ic,:in dlwr111a'y1 nas1I olu~Lurdugunu anlalacag1m." Eskidcn, Krta <;agmda, rahipler Himalaya'nm ugurlu bir Lepesinde, c,:e§illi agac,: ve baglarla dolu tat II bir c,:am ormanmda ya§1yorlard1. Orada bir c,:ok bilge kendini ibadete vermi§ti, bilgelerin yeminini etmi§ti: baz1lan yosundan ba§ka bir §CY yemiyordu, baz1Ian suda yat1yordu, hazilannm bulutlardan ba§ka yorgam yoktu; ayak ba§ parmagmm i.isti.indc duranlar, havan diye di§lerini, 9eki9 diye ta§ kullananlar vard1. Ba1.1lan yoga duru§uyla 'i<>kiip oturmu§lU, baz1lan vah§i hayvan gibi ya§amaktan zcvk alm11ktayd1. Boylece bu ak1lh insanlar yogun ibadetle bir zaman ya~adilar. Sonra tann onlara rahmetini gi1stcrmck i9in bu onnnna geldi. Govdesi si.irdi.igii ki.ille solgundu, 91plak11 ve kimligini gosteren bi.itiin belirtiler 6rtiilmi.i§tii; sa91 dagm1k ve diizensizdi, olagand1§1 biiyiik di§leri vard1, elleri okselerle doluydu, gozleri k1rmm ve koyu sanyd1. KamI§I ve hayalan k1rm1Z1 tebe§ir gibiydi, tepesi k1nnm ve beyaz tebe§irle hoyanmI§tl. Bazan korkun9 kahkahalar at1yor, bazan §ark1 soyliiyor. gtili.iyor, bazan erotik danslar yap1yor, bazan Ustii i.isttine c,:1ghklar a11yordu. Dans ederken kanlan hemen bi.iyiilendiler ve inzivaya gelirken yoluna 91ktilar ve sadaka isteyip durdular. Kans1 otlardan yap1lm1§ siislerle bezenip ayrn bi9ime girdi. 0 da boga gibi kiikreyip kat1r gibi bogiirdii. Orada viicut bulmu§ biitiin yarat1klan boyle aldatirken ve onlarla alay ederken, bilgeler k.Jzd1lar ve i:ifk:eye kap1larak ic,: temizliklerini yitirdiler. Onun delirtici sihir giici.iyle bi.iyiilenmi§, hepsi ona Janet okumaya c,:ah§ll: "Kat1r gibi §ark1 soyledigine gore kaL1r ol" veya "Riik~asa", "Pisac,:a" veya "ifrit" ol dediler. Bi.itiin k1zgm bilgeler c,:e§itli beddualarla hep birlikte ona Janel ettiler ve biltiin inan9 giic,:lerini Sankara, evrenin efendisi olan Lann iisliinde kulland1lar. Fakat giine§ parlarken gokkubbede yild1zlarm ad1 gec,:memesi gibi enerjilerinin Sankara iistiinde bir etkisi olrnad1. Duyulduguna g6re soylu Brahma'mn, biiti.in iyi §eylerin kaynagmm zengin kurballl bilgelerin JaneLiyle mahvoldu ve i.istiin kahramanhk giicii olan Vi~1~u Bhrgu'nun laneti yi.iziinden her seferinde daha kotii duruma dii~erek on kez dirildi ve daha i:ince k1zgm bilge Gautama indra'nm kami§mm ve hayalannm yere dti~mesine neden oldu.3 9 Vasular lanel nedeniyle ogulcuk 120


olarak rahimdc kalmak zorunda fmakildilar vc Nahu~a hir hilgcnin lancti ncdcniylc y1lan oldu. Brahminlcr slit okyanusunu ii;ilmcz yapular vc Dharma'nm kcndisinc soylu Mru~<,lavya lanct okudu. 40 intikamc1 lanetlerden buna benzer bir <;ok zararlar vcrildi ancak ti<; gozlti Lann Jar 1anns1 ytice efendiye bir ~cy olmad1. Sai1kara taraf1ndan ak1llan ba~lanndan ahnip onu ta111yamad1klan i<;in, biitiin bilgeler birbirlerinc "Bu bizim gihi cvsahiplerine yak1§tr, lemiz ya~ama baglananlara. onnanda ya§ayanlara uygun hir davram~ degil, ne de sofulann dharma'sma uyuyor.41 Boyle bir ~ey gortilmemi§tir. Bu adam1 en btiylik kottiliik i,:ildirtm1( dcdilcr. Sonra ona: "Li1iga'n1 dti§tir. Sofulann ihadcti b6ylc olma1. Balh siizlcrle konu~ ve tek hir elbise giy. 42 Li1iga'n1 lcrk cdincc o zan111n Lapmil1rsm" dediler. 0 zaman efendi Sm1kara, Bhaga'mn gii1k1 ini yok l'<kn. hilgelerle yumu~ak soz]cr]e konu~LU, glilel' gihi gllrlilll'l'Ck tkdi ki: "inani,: gi.ii;leri zcngin olanlar bir yana, Brahma vc htiltin iitcki tannlar hizim /i1iga'm1z1 zorla dti~iiremez fakat hu li1iga'y1 dti~iirecegim, ey iki kcz doganlann en iyileri." 4 3 "inzivada kal veya c;ek git" dcdiler ona ve yi.icc tann kendisine bi:iyle seslenilince btittin duyu vc duygulanyla zcvk ald1 ve onlar seyrederken gi>zden yitti. Efendi yok olunca ve li1iga's1 kesilince tii; kath dtinyadaki btitiin varhklar arasmda onun bir belirtisi kalmach ve her yerde karga~a oldu. Her~eyin panlt1s1 kesildi, gtine~ l§lk vermedi, ant1c1 ate§in gticti kalmad1 ve buri;lar ve gezegenler alttist oldular. Gtit;lli ruhlu bilgeler kendilerini soylan ir;in dtinya i§lerinc verdiklerinden ve verimli mevsimlcrinde kanlanna gittiklerinden 44 mevsimler kesildi. Bencillikten, miilkiyetten uzak dharma'ya uymaya devam ettiler fakat iktidarlan yok olmu§tu ve btitiin cnerjileri yok olmU§tU. 0 zaman dharma hakk1nda lercddtite dti~ttiler ve hep birlikte dtinyamn Brahma'srna gittiler; Brahmii'nm cvine gidip niltiferden dogma tanny1 gordtiler ve ayaklarma kapa111p ona Siva'mn yapt1klan111 anlattilar: "igrenc; biri, koca sivri di§li. sai-;1 dik dik, elleri okseyle me§gul, gtJzleri kirm1z1 ve koyu san, kam1~1 ve hayalan kirm1z1 tcbc§irle siislti, 'ters duru~· 4 s ~ehvetiylc balchzlanm1z ve k1zlammz, ozellikle gene; k1zlanm1z arasmda dola§li. 'Bu deli' cliye dU~lindUk vc onu hor gordtik. Ona hakaret ettik. vurduk ve /ilit:a's1111 kopard1k. ~imdi sana 121


s1g111maya geldik, onu iif"kesini yat1~lir <;i.inki.i biz bunu nasll yapacag11111Z1 bilmiyoruz. bunu bizc siiylc Bi.iyi.ikbaba.'· Brahma hilgclcrin konu~mas1111 duyunca tcfekki.ir sayesinde onun Efendi otdugunu anlad1. Sonra sakin sakin onlan yamtlad1: "O tannnm ulu efendi yiicc tann Siva oldugunu anlamamz gerekirdi. Onun yerinin yiiccligini tannlar, bilgeler ve atalar bile kavrayamaz 9iinkli cfcncli 11dur. Bin kalpa'nm sonundaki dagilma s1ras111da kutsanm1~ yi.icc lann hLltlin viirnt bulmu§ yarat1klan yok eder ve K1yamet Gi.inLl bciylc gelir. 0 hiltiin yarat1klan Lek ha~ma kendj enerjisiyle yaraur. Gogsiinde Srlvatsa i~areli bulunau ve diski ta~1ya'n odur.46 KJ·ta <;agmda yogi odur; Treta <;agmda Kr'llll olarnk hilinen odur; Dvapara <;agmda K1yamet Ate~i odur ve Kali ('.agmda Dharmaketu odur.47 Rudra'mn i.i<; bi9imini bilginler bilirler; o Agni'den esmerdir, Brahma' dan duygusald1r ve iyilik bi9imi Vi~9u olarak bilinir. 48 Bi9imlerinden biri Digvasas49 Siva'mn ad1 olarak bilinir ve bu bi9im Brahma'mn yogas1yla doludur. Dolay1s1yla tannnm, tannlar tannst oliimsiiz efendinin gonliinii almahsm1z ve ofkenize ve duygulanmza hakim olmallsmtz, ey rahiplerin en iyileri. Soylu efendinin li1iga's111a benzer bir bi9im yaprn ve i.i<; 9atal11 m1zrag1 tutan tannya gidin. 0 zaman kendine hakim olamayanlarm goremedigi tannlann ef~disini gorebilirsiniz ve onu gfaiince biiti.in cahilliginiz ve adharma'mz yok olacak." Sayg1yla. ruhu ol9iisiiz Brahma'mn 9evresinde dondiiler50 ve i.iziintiilen ge9tiginden <;am Ormanmda kald1lar. Yerden yi.iksek sunaklarda, dalgah tepelerde, magaralarda ve k1v1lc1mlt, par1lt1h 1rmak kenarlannda tam bir y1I, bahar tekrar gelene kadar Brahma'nm ogrettigi gibi Siva' nm gonliinii almaya ba§lad1lar. Sonra tann aym bi9ime girdi ve onnana geldi. Yi.ice tann bir 9ok <;i<;ekle, aga9la ve sarma§1kla dolu, an slirtilerinin tath bitki ozlerinde dola§t1g1, guguk ku§la11mn sevimli sesleriyle dolu bu inziva onnamna girdi. Biitiin bilgeler onu sakince Civdiiler, su ve bir 9ok 9i9ekten yap1hm§ 9elenkler ve tiitsii ve kokular sundular; panlt1h bilgeler kanlan ve hizmet9ileriyle ona taprnd1lar. Sonra yumu§ak sozlerle dagrn efendisine dediler ki: "Cahilligimiz nedeniyle yapt1klanm1z1, di.i~i.in­ dtiklerimizi ve soylediklerimizi affet tannlarm tanns1 ... " 0 zaman tann dedi: "Kiillerimden memnun olanlann gi.inahlan ktil gibi yamp 122


gidccck; onlar kendilerinc hakim olabilen tefekki.iri.i amac;lam1~ rahiplerdir vc konu~tuklan gibi harekct cdcrlcr. Akilh biri onlan susturma1 veya sozlcrine kar~1 gclmcz vcya burada ya~amak istiyorsa onlar i~·in koti.i sozlcr soylemez. Hangi aptal onlara sue; yi.iklcrse yi.ice.tannya yiiklemi~ olur vc kim onlara tapmirsa daima Sal'lkara'ya tapm1r. islcrseniz boyle davranm, o zaman isteginize erersiniz". Siva'dan bi.iyi.ik karanhg1 yok eden di.inyada e§i olmayan bu bi.iyi.ik kuttoreni i:igrcnince hepsi yere i;okti.iler, ba§lann1 siirdiiler <;i.inkii korkulan, h1rslan ve i;:1lgmhklan yok olmu§tU. Sonra rahipler ne§elendiler ve ulu efendinin imgesini5 1 kufo otu ve i;:ic;ekler kan§tmlm1§ kokulu sularla y1kad1lar vc yiice efendi, tanny1 koca su kovalanyla y1kad1lar .ve gizli afsunlu sozlerle tath §ark1lar s(iyledilcr ... Li1iga diinyalann iyiligi ic;in yerine konunca bu miilmnnwl hilgl~lcr s1mflarm dharma's1yla doldular.52 Sonra ulu efendi ho§nut oldu ve bilgelerc dcdi ki: "Sizin ibadetinizden ho§nutum. Yeminlerinizi iyi tuttunuz. Bir liituf isteyin." inani;: gil<;leri fazla biitiin bilgeler, Bhrgu, Al'lgiras, Vasi~!ha, Visvamitra, Gautama, Atri, Sukefa, Pulastya, Pulaha, Kratu, Maric;i, Kasyapa ve Sa111varta kendilerini ulu efendinin oniine aular. Hepsi yiice tannmn oniinde egilerek dediler ki: "Kiillerle y1kanan i;:1plakhk ve ek.inlerin tersine giden 'sol ellilik', 53 ve kulla111lacak ve. kulla111lmayaci;ik ola111 bilmek isteriz efendi." Tann ya111tlad1: "Biitiin bunlan hemen bu giin size ai;:1klayacag1m. Ben Soma ile bii'le§mi§ Agni'yirn ve Agni ile kafl§ffil§ Soma'y1m. Agni'nin 'yap1lrn1§ ama i§i bitmemi§'5 4 oldugu soylenir ve gct1e de insanlar Agni'ye s1gmmaya i;:ah§Irlar; hareketli ve hareketsiz evren tekrar tekrar Agni tarafmdan yak1hr. Biitiin evrenin iistiin ant1h§1 klil tarafmdan yap1hr; tohumlanrn1 kiillere yerle§tiriyorurn ve yarattklan onunla pi.iskiirtiiyorum. Ate§le yap1lmas1 gerekeni yapan biri ii<; ;r.amamn efendisi olur. Kiillerle, benirn tohumurnla biitiin giinahlardan kurtulur. Kiiller bir§eyi aydmlat1p parlatt1gmda ve onu giizel kokulu k1ld1gmda, ona 'kill' dendigi andan itibaren kiil biitiin kotiili.iklerden uzak kahr. Atalar duman ii;icisi 55 olarak bilinir ve tannlar Sorna'dan dogmu~lardlf; c;iinkii hareketli ve hareketsiz bi.itiin. evrenin ruhu Agni ve Soma'dir. Ben bi.iyi.ik cnerjili Agni'yim ve bu kadm, kanm Ambika Sorna'du ve ben hem Agni hem Sc:ima'ytm c;i.in123


kil bcn Dogayla birlik olan Erkcgim. 56 Dolay1s1yla panh11li bilgeler, kill benim tohumum olarak bilinir ve ben tohumumu adetim ilzere govdcmdc La~mm. Bundan sonra kiil ugursuz kimselcre kar§1 onlardan korunmak i9in ve kadmlann dogum yapug1 evlerde ta§macak. Govdesini killde y1kay1p antan, ofkesine hakim olan, duygulanm bast1ran henim huzuruma \'.lk1p bir daha dogmayacak. S1g1rlann efondisinin vc kafalasrnm yogas1nrn:'i 7 yemini - bu yoga tarafmdan yap1lan bu ycrnin i,:ok hiiytikl lir i;:linkli ilklir vc biltiin oteki emirler kendisini yaratamnkindcn sonrn yaratlln11~11r. Bu yarat1h§1 ger9ekle§tiren benim ve onun ruhu utmH;, i,:ilgrn hk, korku doludur \'.ilnkil tannlar ve bilgeler 91plak dogmu§IUI v~1 dunyadaki hi.itlin herkes 91plak dogmu§tur. Duygulanna egemen olmayanlar ipck giyinse.ler bile \'.lplakt1rlar \'.iinkil biri hakim olamad1g1 duygularla doluysa hii;: bir elbise onu saklayamaz. Sabir, tahammill, meraks1zhk, duygusuzluk, onur veya onursuzluk kar§1srnda tarafs1zhk - en iyi elbise budur. insan govdesi soluk renk alana kadar onu ktile bulasm ve ylireginde Bhava'y1 Lefekkilr etsin ve o zaman bile yap1lmamas1 gereken binlerce ~eyi yap1yorsa, klilde y1kanmas1 sayesinde, ate§in orman1 ene1jisiyle yakmas1 gibi, hepsi yak1p kill olacaktlr. Dolay1s1yla bir kimse ili;: zaman boyunca, daima 9aba gosterir, killle y1kamrsa, benim evsahiplerimin onderi olur, biltiin kurbanlan ahr ve ilstiin nektan elde eder." V Ai~:t:JA VA ANLA TIMI: BHRGU liliga OLARAK T APINILSIN DiYE siv A'Y A LANET EDiYOR <;am Orma111 mitosunun Siva <>ncesi bi9imlerinde, Siva'mn /iliga'smm bilgelerin laneti veya Siva'nm plan111111 bir par9as1 olarak di.i~i.ip dil§mediginin ai;:1k\'.a anla§ilmad1g1 ycrde bile, kendisi bilgelerin iyiligi ve kendisini yi.iceltmek i9in li1iga tap1mm1 kurar. Milosun Vai~t~ava anlat1m111da ise liriga tapirn1, <;am Ormam bilgelerinin i.inderi Bhrgu' nun Siva'ya verdigi cezayla ortaya 91kan bir lanettir. Bu mitos Dak~a mitosunun yams1s1dlf: ikisi de bliyilk bir kurban toplant1s1yla ba§lar, Siva'ya kurbandan pay verilmez bir kez daha ortodoksiden heterodoksi i;:izgisine ta~mn11~t1r. Siva ve Brahma Anasuya'nm bir ba~ka yerde onlara okudugu lanetc 58 kap1hrlar fakat Vi~1~u artlk ylice tanndir ve 124


burad<1 tck ba~ma yarn almadan kurtulur i,:iinkii \:am Ornrnm brahminlcrinin kendisinc Siva'ya davranmaya i,:ah:;;trklan gihi kibirlc davranmi1larma izin verir.

40 Padma Purii.IJa 'dan Bir zamanlar Kcndini yaratan tann Pracapati'nin oglu Manu5 9 en yiiksek dag Mandara'da ozel, uzun bir kurban dtizenledi; ac1lr yeminler etmi~ biitiin onde gelen bilgeleri, kutsal kitaplan bilen, ~afaktaki giine~in ate~ parlttsma sahip bi.ittin bilgeleri, biiti.in Yedalan bilen ve bi.itiin dharma'ya bagh brahminleri, gi.inahlan yok olup !!itmi:;;lcri toplad1. Bi.iyiik kurban verilirken yogun ibadctli hil11clcr, tannlann ger<;ek niteliklerini anlamak ii,: in birhirk:riuc son.lular ·• 11.ihlar 111 l~n iyisi, Yedalan bilen brahminlcrin 1ap111.i:-.1111 h;1~ 1:dcn l\lln".1 Brahma, Vi~t~u vc Yiice Efendi arasmda insanli1~a ku11ul11~ s<1glad1g1 ii;:in ovgiiyii kim hak ediyor? Onun ayag1111 y1kaym1 sudan <irtan aranmal1; onun yemeginden artan anllc1dir; onun iyili~i uzuk alnlnrm ruhlan ii;:in 1~1ktir <;tinkii 0 o]mez, en yiiksck yerdc ya~<lf. Cl.didir, iistiin ozdtir." Bir arada otururken aralur111du hliylik bir tart 1~ma <;1kt1. Btiyi.ik bilgclcrden bazilan "O Rudra'dn"', (itcki iindc gclcn bilgeler "Brahma'y<1 tap1Jmalr", 0teki tap1c1Jar "Hcrkcs glinc~e tapmali'' dediler. iki kez doganlardan baz1lan "SrI'nin kutsann11~ kocas1, en yliksek insan, her ~ey olan, olmeyen, dogmayan ve ohneycn, her ~eyin olesinde olan Yi:;;1~u en btiytik efendidir, ilahlann en iyisidir, tapilmast gereken·cti1"' dedilc:r. Onlar tart1~1rken kendisini yaratanm oglu Manu "Saf iyilikten yap1ln11~ olan,60 ugurlu niteklikler la§1yan, solgun nili.ifer gozlli efendi, Sn'nin kutsanm1§ kocas1, en yi.iksek insan, Vedalan bilen brahminlerin tapacag1 tek efendidir. Brahminler otekilere tapmamah ~i.inki.i onlar duygu ve karanhkla lekelidir" dedi. Biittin bi.iyiik bilgeler onun konu~masm1 duyunca ellerini kavu§tun 1. ilitr ve ibadet gtic.ti yi.iksek brahmin Bhrgu'ya "Sen ku~kumuzu dag1tabilirsin ~tinkii ycminini i,:ok iyi tuttun. Brahma'ya, Vi~1~u'ya vc ulu cfendi Siva'ya git ve onlarm bi<;imlerini goL.leyip hangisinin iyilik niteliginin kusursuz oldugunu gor. Brahminlerin tapmas1 gereken odur 125


olekiler degil; onun yemck art1klan lannlar ve atalar ic;:in c;:ok anndmc1d11". Dolay1s1yla hilgelerin en iyisi, tannlann ya§ad1klan yere git; herkcsin iyiligi ic;:in acele et ey Efendi" dediler. Osti.in brahmin bunlan duyunca ri.izgann yolundan hemen Kailasa'ya gitti, bayrag111da boga olan tannya. iki kez dogan soylu Sankara'n111 evinin kap1sma gitti ve elindc ii<; <;atalh m1zrak tutan i:ifk:eli Nandin'c "Ben hrahmin Bhrgu'yum vc iistiin tann Hara'y1 gi:irmeyc gcldim. lk1m~n soylu Sml.karn'ya habcr ver" dedi. Siva'mn biitiin ev halk111111 cfcndisi Nandin 11nun konu~mas101 duyunca ruhu i:il<;iisiiz bliyiik bilgeyi kabaca yan1tl<1d1: "~u an kimsc efendinin yanma <;1kamaz <;iinkii tannc;:ayla sevi~iyor. Ucri <11111 hilg'~ ci):cr ya§amak istiyorsan geri di:in." Nandin onu bi:iyle gen ~evirincL~ ulu sofu bir c;:ok giin Sankara'mn evinin kap1s111da kald1. Sonra Bhrgu iifkclcncli ve bilge Janet okuclu: "Sankara, aptal, karanhklara kan§l111§ ve beni tamm1yor. Bir kadmla birle§menin zehrine bi:iyle kap1Id1g1 ic;:in bana sayg1s1zhk ediyor; oyleyse yoni6I ve liliga'nm bi<;imine girsin. Beni, bir hr14hmini klic;:iik goriiyor <;iinkii karanhga yenilmi§. Bir brahmine uygunsuz davrancl1gma gore iki kez doganlar ona tapamaz. Dolay1s1yla on.a verilen yiyecek, su, c;:ic;:ekler ve adaklar i:iteki tannlardan artanlar olacak." Biiyiik enerjili bilge herkesin tapt1g1 Sailkara'ya boyle lanet edince, c;:ok ac1mas1z olan ve elinde ii<; c;:atalh m1zrak tutan hizmetc;:i Nandin'e "Diinyada Rudra'ya bagh olanlar ve liliga ta§iyanlar ve kiil ve kemikle giyinenler Vedalann smmnm otesine gec;:en sapkmlar olacaklar" dedi. Ruclra, Oc;: Kath Kentin Yok E<;licisi onun konu~mas1111 duydu, ii<; c;:atallJ m1zrag1111 eline ahp Bhrgu'yu kesmek ic;:in d1§an c;:1kt1; tanmamiyle karanhga bulanm1§t1. Fakat edep duygusu olan Parvati, ellerini kavu§turup kenclisini tannnm oniine atarak ulu tanny1 durdurdu. Siva, Gaur1 tarafmdan durdurulmu§ orada dikilirken, biiyiik enerjili Bhrgu, almndaki goziin on milyon giine§ gibi parlad1g1m gordU. Fakat bilge Siva'nm gi:iziiniin kendi ayaklarma bakt1g1111 fark edince giildii vc ''Lanetim bo§a gitmedi. Gerc;:ekten de igren<; bic;:ime girdin" diyerek oradan uzakla§tl. Ondan sonra Hayaletler Efendisinin ayaklanm y1kad1g1 suya rahipler dokunmad1lar ve liriga bic;:imindeki Siva'ya yalmzca sapkmlar tapt1. 126


Bilge, De; Kath Kentin Yok Edicisi Rudra'ya boyle Janet ettikten sonra, herkesin sayg1 duydugu Brahma diinyasma gitti. Biiyiik bilge orada iistiin efendi Brahma'y1 gordii; tannlarla oturuyordu ve biiyiik snfu ellerini kavu§turup tannmn oniinde egildi ve sessizce bekledi. Yarat1c1 biiyiik bilgenin, bilgeler kaplamnm geldigini g6riince ona ho§ geldin demedi <;iinkii duygulara kapllm1§l1; yaratic1 kalkmad1 ve ona ho§ sozler soylemedi, niliifer tahtmda kral gibi oturmaya devam ctti. Biiyiik enerjili biiyiik bilge onun duygulara kap1lm1§ niliiferinde oturdugunu g6riince diinyanm Biiyiikbabas1yla §6yle konu§tu: "Duygulara kapilm1§ bana sayg1s1zhk ettigine gore, kimse de sana tapmayacak." Herkesin tapt1g1 soylu Brahma'ya boyle Janet ~~dmcc brahmin Bhrgu hemen efendi Vi~IJ.u'nun sarayma gitti. 0 wmamlan sonra tan-. nlar, insanlar, Riikl?asalar veya llstlin hil~!clc1 Brnl1111:1·y11 tapmad1Jar. Bhrgu, siit okyanusunun ku~.cy k1y1srndaki Vi~1.1u'11un di.inyasma girdiginde orada ya§ayan iyilikscvcrkr 1uw hak <:tt1~!i gihi 1apmd1lar. 1ki kez dogan engelle kar~1la§rnada11 glrnq g1hi parlayan lekesiz saraym is,: haremine girdi. Orada nili.ifer l;111n~·as1 Lakl?mI'nin efendisi Vi~1~u· yu gordii; y1lan divanmda yat1yor. 6 ~ niliifcr elli Lak~mI ayaklanm ovuyordu. Bilgelerin kaplan1 Bhrgu nnun dl'keyle dolu oldugunu gordii vc sol ayag1yla Vil?l~u'nun gi:irkcmli giigsiinc hast1. Efendi hemen kalkt1 ve "Sana §iikran doluyurn" 1.bli vc nqcylc iki elini bilgenin ayag1na bastmp ayag1m yumU§llkt;:a Ok§<1yarnk ~11 baJh si)zferi soyledi: i'Ey hrahmin bilge, bugiin c;ok talihliyim; her bakm1da11 tatmin olacag1m i;:tinkii ayagmm govdeme degmesi beni kutsuyor. Bir brahminin toz pan;alan beni antsm; bu pan;:alar iyi talih getirir, gelchilecek biitiin talihsi:t.likleri yakan ate§ olurlar, k1y1s1 olmayan ycniden dogum okyanusuna koprii olurlar. Bir brahiminin ayag1111n tozu birinin govdesine dokundu mu, Ganj'm ve oteki mnaklann biiti.in kutsalhklan elbette sonsuza kadar onunla olur." insanlan heyecanlandiran Vi~IJU bunlan deyip tanrn;:ayla hirlikte hemen kalku ·ve gokscl c;elenklerle, sandal agac1 macunu ve benzerleriyle, baghltkla onu agirlad1. Bilgelerin kaplam onu gi\riince gozleri sevinc; ya§lanyla doldu; ho§ divanmdan kalkt1 ve Duygu Hazinesinin ontincle cgildi. Ellerini kavu§turan biiyiik sofu onunla ne§eyle konu§127


tu ... Bhrgu sonra tekrar tckrar tannnm oniinde egildi. Btiytik ve soylu goksel bilgeler Bhrgu'ya sayg1 gostererek ruhunu memnun ettiler. 0 da bilgelerin kurban iirin topland1klan yere dondti. Btiytik bilgeler kalk1p soylu Bhrgu'nun ontinde egildiler ve ona 9e§itli bi9imlerde tapt1lar. Sonra bilgelerin bogas1 onlara her§eyi anlatt1: "Yarat1c1 ve efendi Brahma ve Siva, iki tisttin tann, duygu ve karanhk i<;indc ya~1yorlar. Onlara Janet okudum ve art1k rahipler onIara tapmayai.:ak cy bilgclcrin en iyileri. Kailasa tepesinde karanhga hatmJ§ olan Sat'lkara beni hrahminlerc yaki§mayan bir biirimde kar§1lad1 ve kti9iimsenen bir bii;imc girdi. Ama Vi~t~u saf iyilikten yapilmI§, ugurlu niteliklerin okyanusu, ha~ 11rnbut Naraya.J)a, brahminlerin ilah1 Hari, SrI'nin kocas1, Vasudeva'nm oglu, lnsanlan Heyecanland1ran sol gun nil ti fer gozlti Govinda, lekesiz Hari V i~1~u brahminlere yakt§tr bi<;imde davramyor. Rahipler insanlar arasrnda ba§ka hiirbir bogaya degil yalmzca ona tapacaklar. Ba§kasma tapma <;1lgmhgm1 gosteren sapkm olacak, ancak gtinahkarlar Kr~1Ja'y1 yalmzca dti§tinmekle kurtulu§a kavu§acak."

.

Siva ile Parvatl'nin Purana Mitoslar1 StvA KAMA'YI YOK ED1YOR VE D1R1LTiYOR Siva, btiytik bir sofu olarak arzu tanns1 Kama'nm kar§tsma koyulur fakat liriga tanns1 olarak Kama'yla kar§tla§tmhr ve Kama'ya baskm ir1kar. Karma§Ik Siva-Kama mitos dizisi, bir <;ok mitos gibi Brahma tarafmdan gti<;lti bir ifrite verilen aptalca bir liitufla ba§lar.

41

Saura Pura~' dan ifrit Taraka ifrit ailesinde dogmu§tU, di.inyada bir dikendi, cennette ya§ayanlar i9in oltim biiriminde bir kahramand1. Brahma'y1 sofuluguyla kandirarak ondan bir ltituf elde etti. 0 zaman Taraka tannlarla sava§a giri§li ~iinkii onlardan daha gii«rltiydii ve zorla tannlann kan128


lan111 ka<;ird1. Sakra ve ruhlanyla iinlii i:iteki tannlar, sefilligin ale~iy­ lc yanm1§lard1, otuz iii;: tannnm efendisi Brahma'ya s1gmd1lar. Niliifcrden dogma tann tannlann geldigini goriince "Neden korktunuz da buraya bana geldiniz tannlar? Bana anlatm da size bir kurtulu§ yolu bulay1m" dedi. Tannlar "Taraka'dan oliim gibi korkuyoruz, onun i<;in sana s1gmmaya geldik; dolay1s1yJa bizi korumahsm i;:iinkii bir an bile rahat1m1z kalmad1 ey tannlarm tanns1. Otuz bin y1ldlf, gece giindiiz, bir an huzur bulamadan Hari ile Taraka arasmda sava§ oluyor fakat tannlann tanns1 diskine kar§m Taraka'y1 yenemedi. Oldiiriilemeyecegini bildiginden yay sahibi Vi~Q.u dogii§ii terk etti ve hemen kafas1 kan§IDI§ ve endi§eli koca okyanusa c;;ekildi. Biz de korktuk ve sana s1gmmaya geldik efendi; bizi koru, bize huzur ver niliifcr dogumlu" diye yamtlad1lar. Brahma "Size biiyiik huzur verecck. si>;r.lcrimi dinleyin, <>liimsiizler. Bu gururlu Taraka <;ok ibadet etti ve harekelli hareketsiz biitiin evrenin bu ifritin ibadet ate§iyle yand1g1m goriince Taraka'ya gidip ona bir ltitufta bulundurn. '<;ocugurn' dedirn ona, 'bir liituf sec;;' ve biiyiik ifrit, ifritlerin krah, ellerini kavu§turup oniirnde egildi ve 'Niltifer dogmulu, ltitfet tantilar, ne Vi~l~U ne de ba§kas1 beni oldiiremesin' dedi. Ona bu liitufta bulundum fakat sonra sizin iyiliginiz i<;in, iistiin tannJar, 'Bana kim tarafmdan kesilebilecegini soyle' dedim. Taraka 'Benim oliirniim Vi~I).U dahil .tannlar dogdugunda biitiin tannlann i.isti.indeki tohumu ic;;erek hamile kalandan gelecek, i:irgUlii sac;;h, mavi ve klfrntz1 olandan, ba§kasmdan degil' dedi. Ben de bunu kabul ettim ve Meru'nun tepesine gittim. Dolay1s1yla bi.itiin vi.icut bulmu§ yarat1klarm s1gmd1g1 tannya, her ~eyin efendisi, Uma'mn sevgilisi, herkese huzur veren Satikara'ya s1gmm. Hareketli kareketsiz ii<; katl1 diinyada, Hara d1§mda. Taraka'y1 Oldiirebilecek bir tann goremiyorum, ey tannlar" dedi. Brahma'nm s<>zlerini duyunca, Sa<;I'nin bin gozli.i efendisi hunun nas1l olacagm1 merak etti ve tannlarm krah, ilahlar ve gurulanyla birlikte, Hara'mn nas1I ogul sahibi yap1labilecegini di.i§i.inmeye ba§laclt. Sonra tannlar Sakra ve Brahma'yla birlikte Meru'nun tepesinde Madhava'nm63 sakland1g1 hir sirta gittiler. Ruhunun 61<,;iilemez ol mas ma kar§1n o da Taraka korkusundan rahats1zd1. Madhava tannlan ve 129


Brahma'y1 gorunce mcmnun oldu ve dedi ki: "Taraka'nm kesilmesi ii;in nc yo! bulundu? Bir yo! varsa bana soyleyin tannlar, s1gmak ve rahat bulahm." Vi~l)U'nun kol1U§masm1 duyunca Brahma ve oteki i.isti.in tannlar Vi~1)u'ya Brahma'nm soylediklerini anlatt1lar. Sonra tannlann krah ne yapilmas1 gerektigini di.i§i.indi.i ve tannlann veya ifritlerin yencmeyecegi Kama'y1 ammsad1. Rati'nin kocas1 Kama Sakra'nm kendisini di.i~i.indi.igi.ini.i anlaymca i;ii;;ek yay1m ald1 ve Sa<;I'nin kocasma gidip "Yapmam gcrcken ne i§ var ey otuz i.i<; tannnm en iyisi? Derin ibadetiyle sen in kimumunu kim tehdit ediyor? Veya hangi kadm senin isteklerine uyrnuynr? Hemen bugiin o kadm1 istekle dolduracag1m, di.i§i.incesi senlc dolacak. Bcnim h;1~ edcmcycccgim kahraman, gururlu kadm veya bilgili insan yoktur. Harek.c1li harek.clsiz Yarat1c1 Brahma'dan ba§layarak ben bi.iti.in evreni kaplanm. Arna daha konu§maya ne gerek var? Bi.iyi.ik bilge Durvasas64 bile benim oklanmla kar§ila§tl m1 yere yuvarlamr ey Marutlarm efendisi" dedi. indra "Rati'nin efendisi" dedi, "<;i<;ek yaymla gi.ii;li.i oldugunu biliyorum. Yapilmas1 gereken her§ey senin tarafmdan becerilmi§tir, ba§kas1 degil. Tannlann iyiligi i<;in gerekeni yapmak istiyorsan bi.iyi.ik efendi Siva'y'1 git; Hara'nm akhm ba§ma getir ve Parvati'yle birle§mesini sagla. Benim ii;;in yapilmas1 gereken bu; istegim bu. Bu nedenle <;i<;ek yay ta§iyan seni di.i§i.indi.im." Sakra'nm dediklerini duyunca yi.irekte dogmu§ olan, bayragmda timsah ta§1yan be§ oklu gi.ii;;li.i tann Rati, arkada§I Baharla birlikte yi.ice efendi, efendi Sambhu'nun ·a§km baki§lanyla yogunla§tlg1, hareketsiz kendi ii;;indeki ozi.i tefekki.ir ettigi yere gitti. Sambhu'nun yerine yakla§mca, bayragmda timsah ta§1yan tann kap1da Sailadi'yi65 gordi.i, Meru tepesi gibi dik.iliyordu. Bir <;ok siisle siislli, bin gi.ine§ parhyor, elinde i.i<; ~atal11 m1zrak tutuyordu. Di;; gozli.iydi.i, ayrn gi.imii§i.i ilc si.islenmi§ti, elindc y1ldmm vard1, d6rt kollu ikinci bir Sankara gibiydi. Madana66 kcndisini goriince endi§elendi: "Otuz i.i<; tanrmm sayg1 gosterdigi Sambhu'nun ii;;ine nasil girip nas1! bi.iyi.iyecegim? Tannlann ho§nutlugunu artirmak i<;in yapilmas1 gerekeni nas1l yapacag1m?" Nandin'i aldatmak i<;in bir yo! hulmaya i;ah§rrken gorkemli, yumu§ak ve serin bir ri.izgar bi<;imine girdi. 0 zaman Kama gi.ineyden geldi: ve bu nedenle bugi.in bile Yama yoresin-.

130


den, gUni.:ydcn gclen rUzgar ho~, gtirkemli, yumupk ve serindir. Madana orada, on milyon gUne~ gibi, bin giizlli ve bin govdeli, mavi boyunlu, uzun boylu, nektar gibi parlayan, parlak, hi~alle sUslU, saf kristal gibi parlayan, dumans1z ate~ gibi, evrenin dogumunun, yok olu~unun ve stirmesinin nedeni efendiyi g0rdii ... Bayragmda timsah ta~1yan tann ulu tanny1 gortince ne§elendi, yaym1 gerdi ve haz!f bckledi; biitiin varhgm kaynag1 olan tanny1 gozliiyordu; boylece akdda dogan Kama altm1§ milyon yil bekledi. Sonra efendi tann Sankara, Siva, gigek yayh tanrmm sonunu getiren her§eyin efendisi iki goziinii agt1 ve tanngay1, tanrmm oniinde utangagga ibadete dalan dagm klZlm gordii. Onu g6riince iginde bir ku§ku uyand1 ve "Burada nclcr oluyor?" diye merak etti. Sonra Sarva "Kama burada" diye karar vcrdi ve bunu anlaymca onu yay1m germi§ gordii ve Madana onun goziiniin ate§iyle bByle yand1. Rati'nin kocas1 yanmca Samhhu da~t1n k11.ma "Scnin ii;in ne yapabilirim tannlann kralii;csi'!" 1hh, "Ylireginde nc var? Bana istedigin liitfu soyle, ulu tannga, tanrdann kralii;esi, onu bugiin yapacag1m. Tannlann kad1m, ben ho~nutkcn ddc edemeyecegin ne· var?" "Mavi boyunlu tann" diye yant1lad1 PiirvatI, "§imdi Kama oldiigiine gore bugiin senden alacagnn liituf ncyc yarar? c;unkii Kama's1z kadmla erkek arasmda on milyon giine~ gibi duygusal bir ili~ki olamaz. Duygu yok oldugunda mutluluk nas1l cldc cdilehilir? Tannlarm efendisinin onurland1rd1g1, soyle bana." 0 zaman Madana'nm i§ini bitiren ya111tlad1: ''Giizcl gozli.i hamm, Madana'y1 ben yakmad1m, oziinde ate§ olan goziimiin kendi bic,;imi onu kcndisi yakt1. ~imdi bana soyle, senin i~in ne yapabilirim?" "Bhava, hayalctlerin efendisi" dedi tannga, "suc,;lanan veya di§lanan sen degilsin, ·i~tc bir kiz!' diye dii§iini.ince nigin utamyorsun. Kimsenin egemenligindc olmad1gma gore senin ontindeyken beni de yak .. Sen tann Hara, btitUn tannlann, Brahma'nm ve otekilerin yoneticisi Siva'sm. Eger bir hilcye karar verdiysen seni kim durdurabilir? Arna beni aldatma tann, cy efendi tann, gtinkti ben sana s1gmmaya geldim ve s1~mmak igin gidecek ba§ka kimsem yok: beni sen korumahsm. Evrenin gozi.i sensin, dtinyalann efendisi sensin. Evreni sen yarattm ve di.izene koydun, her yone bakan sensin ... "

131


0 zaman Hara, Dr,: Kath Kentin Y1k1c1s1. yatl§ll vc tannr,:a Kall' yc:67 "Bir li.itur scr,:, onu yerine gctircccgim tanrn;a, r,:i.i~ki.i sen yeminini iyi tuttun" dcdi. "Ulu tann" diyc yamtlad1 tannr,:a. "b1rak Kama ya~as111 vc di.i!lyam1 1s11sm. Efendim, Kama's1z hir,: bir §CY istemiyorum." Efendi "Madana scni ho§nut etmek ir,:in, govdesiz olsun, gi.izel gozli.i hamm. Bu bir,:imiylc diinyay1 titretebilir" dedi. Uma ona ISfar cttiginde Hara'mn dediklerinden dolay1, bayrag1 timsahlI tann govdesiz bictimdc ktilkt1: sinm olmad1g1 ir,:in ok ve yaymdaki riizgar gibi, ymunda Rati oraya huraya gitti. Bciylccc ulu tann Hara mutlulukla be§ okun tanns1 Srnarn'ya<i 8 liitufta bulundu ve kendisi ortadan kayboldu. Bu boli.imi.i baglanarnk okuyan kims~:. hiitiin giinahlardan anmr ve Brahma diinyasmda, efendinin huzurunda yllcclir.

SiVA DEN!ZALTI KISRAGINI DOGURTUYOR Siva, Kama, Parvad ve Skanda mitosunda, deniz alt1 k1srag1 oluntusu hir oykiiniin diigi.imi.i anlammda gereksiz ve konu d1§1 goriiniir. Skanda mitosunun r,:ogu anlatnnlan bunu tamamiyle atlar, bir r,:ok ba§ka masalda ise deniz alu k1sragmm dogumunu ar,:1klamak ir,:in anlat1hr. Fakat k1sragm simgeselligi Skanda mitosuyla yakm baglan oldugunu ortaya koymaktadlf c;:iinkii otkeli klsrak okyanusun dibinde nazik bir dengeye yerle§mi§tir, alevleri zarar vermeden sulan yutar ve onlarm ta§kmlanm ve kendi y1k1cll1gm1 k1yamet gi.intine kadar denetler, sonra serbest birakir. Siva'nm Ganj'daki tohumu gibi k1srak da oli.imsi.iz ate§tir - bildik alevlere benzemez - suyla sonmez, tersine onlan yakar.

42 Siva Pura~a'dan Sambhu'nun iii;iincii gbziini.in ate§i Kama'y1 kiil edip yakmca, her §Cyi mcyvas1z birakt1. Harcketli hareketsiz iir,: kath diinyada bi.iyiik bir inilti yiikseldi vc bi.itiin goksel bilgeler hcmcn Brahma'ya s1gmmaya ko~tular. Dcrindcn sarsilnu§, hepsi Brahma'ya ir,:ine dti§tiikleri durumu mllattilar vc ellerini kavu§turup ba~lanm kmp onun ontinde 132


cgilcrck ona iivgi.ilcr siiylcdiler. Brahma hunlan duyunca sorun i.isti.inc di.i~i.indii ve Siva'y1 an11ns1yarak i.ict kath di.inyay1 koruyahilmek ic;in al~~1kgi1ni.illi.iliiklc ona gilli. Kama'y1 yakm1!? olan atq alev halclcriylc parliyordu fakal Sambhu'nun rahmetiylc bi.iyi.ik cnetji sahibi olan Brahma emu all etti. Sonra Brahma iic; kath di.inyayt yakma emelindc olan bu Ofke atqini altp onu agzmda ncktar alcvlcri69 ta§1yan ktsragm ic;ine yerlc§tirdi. Sonra, Siva'nm dilegi ve di.inyanm iyiligi i~in evrenlerin efendisi Brahma k1sragm gcivdcsindcki ate§i okyanusa gi:ittirdii. Okyanus herkesin Bi.iyiikbabasmm i:ini.indc yerlere kadar cgildi, onu gcrektigi gibi ovdi.i ve memnuniyetle ~oyle dedi: "Buraya nic;in geldin Brahma, herkesin efendisi? Bana istedigin gibi emrct, bi! ki senin hizmetc;inim." Brahma okyanusun memnuniyetle siiybligi -;1i1k:ri duyunca Sat1kara'y1 ammsadt ve di.inyanm iyiligi ii;,:in kon11~;1rak dedi ki: "Bi.iti.in di.inyamn iyiligine c;alt§an 1.eki okya1111s. dirllc vc s1rna mcmnuniyctle Siva'mn isteginin yiiregimi nas1J wrhl1P1111 anla1arng1m. K1srak bic;i· mine giren bu biiytik giic; bi.iyi.ik cfo11di111n Mkcsidir, Kama'y1 yakt1ktan sonra h1rsla her §eyi yakmak istcJf.ine tutuldu. Sankara'nm istegi ve hemen bana ko§an ac1 c;cken t:111nlann usandmct 1srarlanyla atqi felc; ettim, onu klsrak bic;imine soktum vc s<111a giislermek ic;in buraya getirdim; yalvanrlm ac1, ey sulann t;1~1y1l:1s1, 1rrnaklann efendisi. Btiyiik efendinin bu agzmda alevler ol1~n k1sr<1k hi~imindeki otkesini son tufana kadar, benim gelip buraya ye1'1c~cne ve senin Sankara'<lan dogma bu muhte~em ofkeyi serbest b1rakana kadar tutman gerekiyor. Suyun onun bcsini olacak ve sen onu senin ii;:ine girmesin diye hi.iyiik ozen le de net kme Ii sin. ,,70 Okyanus Brahma'ya ba§kasmm lutamayacag1 k1srak ate~i tutma. ya kesin soz vcrdi. Ate§ k1srak govdesiyle okyanusa girdi, haleli alevleriyle parl1yor, suyun ta§kmm1 yak1yordu. Brahma eve dondii, i9i rahatt1 ve okyanus, giiksel bii;:imiyle Brahma'nm iiniin<le egilip gi'>zden kayboldu. Blitiin cvren gi.ivenlige kaVU§lU, Bhava tarafmdan tehlikeden kurtanld1 ve t:1nnlar ve hilgeler rahat ettiler.


SiVA SKANDA'Yl DOGURTUYOR K1srak milosunun baz1 anlat1mlannda Brahma, ate§i okyanusa ta§lyacak irmak ararken bir i;ok 1rmaktan bo§una yard1m ister. Siva'mn yanan tohumu da aym bii;imde elden ele degi§ir (hepsi Skanda'mn "anababa"st k<1bul edilmcktedir) ve sonunda Ganj'a yerle§ir ve o zaman bile hir ka duha bchek Skanda olarak dt§an i;1k1p Tanm;anm gcigsiinden i<;:cl:cgi siillcki son iksiri arar. Skanda'nm dog11111 111il11:-.unda lannlar ve Agni, Siva ile Piirvat!'nin a§k .oyunlanm, Bhrgu'nun \I(: (1un Urmam bilgelerinin mitosun bir <;ok anlatJmmda yapmak istcdi~kn g1hi hn1.111aya i;ah§1rlar. Bu mi.idahale zorunludur <;i.inkii tannlann Siva'y1 cvlcndirmck ii;in biiyiik zorluklara katlanmalanna kar§tn - Kiima'nm yardmum saglamaya i;ah~mak, Siva'ya Kiima'y1 canland1rmas1 i<;in yalvarmak, Yedi Bilge'yj7I PiirvatI'yi Siva'ya istemek ii;in Himala)'a'ya gondennek - gene de Siva evlendiginde, §iddetli erotik etkinligi tannlara dert olmaya devam eder.

43 . ~. iva Pura~' dan Yeryiizii ytlan ve kaplumbagas1yla72 titredi, iki gii<;lii ilahm, tannyla fokti'sinin sevda oyununun agJrhg1yla bunaldi. Kaplumbagamn yi.ikii nedeniyle her§eye destek veren hava s1ki§Ip kat1la§t1 ve i.i<; di.inya korkuya kap1ldJ. 0 zaman bi.itiin tannlar Hari'ye s1gmmak ii;in Brahma'ya gittiler ve yiireklerindeki kcdcrle obn biteni anlatt1lar: "Tannlann tanrlSI, Laki?ml'nin kocas1, herke:<.i n kurtanc1s1 efendi, bizi koru; sana s1gmmaya geldik i;i.inkii korkudan akhm1z §a§tI. Oi; katli diinyamn solugu stkl§IP katila§tI ve nedenini bilmiyoruz. Hareketli hareketsiz i.i<; kath di.inya, bi.iti.in bilge vc tannlanyla heyecan ii;inde." Brahma ile biitiin tannlar yi.ireklerinde iiziintii, sessiz, umars1z, orada Vi~1Ju'nun kar~1smda dizildiler. Hari bunlan duyunca bi.iti.in tannlan hemen Kailiisa Dagma, Siva'nun degerli yerine goti.irdi.i. Tannlann sevgilisi Hari tannlarla birlikte Siva'nm en sevdigi yere geldi i;i.inkii Sankara'y1 gormek istiyordu. Arna Vi~1~u orada Siva' 134


y1 gi>rerncyince tannlarla birliktc §a~ird1. Orada dikilen Siva'nm ev h<ilkma "Her§eyin efendisi Sm'lkara'nm hizmetc;ilcri, Siva nercyc gitti? Bize ac1ym ve li.itfen si:iylcyin, c;i.inki.i hepimiz c;ok mutsusuz'' dedi. 0 zam~n Sarikara'nm hizmetc;ileri Lak~m]'nin kocasma iyilikseverliklc '"Hari, eger sen ve Brahma ve ezeli olanlar Siva'y1 sevgiyle dinlerseniz size olanlan eksiksiz anlatmz. Ulu tann efendi Siva, her §eyin efendisi, bizi burada b1rak1p dagm klZI ParvatI'nin ya§ad1g1 yere gitti. 0 c;e§itli a§k oyunlannda uzrnandJr. Ulu tann Sambhu'nun onun evinin ic;lerinde neler yapt1gm1 bilmiyoruz ama y1llar oldu, ey Lak~m]' nin kocas1" dediler. Vi~1~u ve Brahma ve i:iliimsiizler onlann konu~malann1 duyunca §a§Irdilar ve Siva'nm kap1sma gittiler. Tannl:mn scvgilis1 Hari tannlar ve Brahrna'yla oraya gitti ve ince, acil1, 1;ild11m1~ hir scsle konu§tu; Hari, Brahma Ve tannlarla orada d111up Siv;i'~a, h1.,rkcsin cfcndisi Hara'ya i:ivgi.iler si'.>yledi: ''Ulu t;111r1, yiltr 1a1111. i1;1:nk nc yap1yorsun? Hepirniz, biitiin tannlar sana s1~111m11~·a ~~dd1k ..;iinkli Tiiraka bize eziyet ediyor, bizi koru." Btiylecc '.L11.1ka'rnn c1.iye1 dtigi Hari ve Brahma ve bi.itiln tannlar c;e§itli bic;imlcnk S:unhhu'yu (ivdiiler ve Hari seller gibi aglad1. Cennetin ifrit tarn1'1nd:111 e1.iyc1 cdilcn sakinleri arasmda kasvetli bir bag1rt1 yiikseldi, Siva'y1 i1v1:n :-.cskriyk kan§an bir inilti koptu. lllu tann, yoga bilgisinin uzman1 hunu duyunca istcgi si'.>ndii arna hala crotik oyununu durdurmamI§tl c;Unkii Piirv<iti'dcn knrkuyordu. Sonunda, bir zarnan gec;ince, Siva, ifritin eziyet cttigi tannlann bekle§tigi evinin kap1s1mn yanma geldi c;i.inki.i Sa!'ikara kendisine bagh olanlara tam bir sevgi duyuyordu. Zarnana bagh olmayan tannlar efendi Siva'y1 gi)ri.ince c;ok sevindiler, i'.>niinde egildiler, omuzlanm k1np Sankara'y1 duygulu bir;irnde ovdiiler, "Tannlarm tanns1, ulu tann, merhamet okyanusu efendi, bi.iti.in yarat1klarda harekcl eden sensin, Sa1'lkara sen her~cyi bilirsin. Tannlar ir;in yap1lmas1 gerekeni yap ey efcndi, tannlann knruyucusll, yiice efendi. ifritleri, Taraka'y1 ve ptekiJeri i'.>ldiir ve bize ac1." Efendi Bhava shzlerini duyunca Uzi.ildii ve iizgi.in bir yiirekle yan11.lad1: "Vi~1~u, Brahma, tannlar, yUregim hepinizin s1g111ag1d1r. Olacak olan olur ve bunu kimse engelleyemez. ~irndi oliimsiizler, sorunu 135


dinleyin: Benim tohumumu, Siva'nm doktilmti~ ersuyunu kim alacaksa alsm.'' Bunlan deyince tohumunu yere doktti. O zaman Agni, btittin zaman d1~1 olanlann di.irttiklemesiyle, gi.ivercin oldu ve gagas1yla Sambhu'nun bi.iti.in tohumunu yedi. 0 anda dagm km, Siva geri donmekte geciktiginden oraya geldi ve Lannlarm arasmda boga gibi olanlan gordi.i ve olan biteni anlad1. 0 zaman Siva73 bLiyiik ofkeyc kapild1 ve Hari'yle oteki otuz i.i9 tannya: "Siz tann lar siirli:-.li kblLlsi.ini.i:r., yalniz kcndi isteklerinizi ger9ekle§tirmek istersiniz vc b<i~kal<imw k<itiili.ik yapars1mz. Kendi istekleriniz i9in en biiyiik efendiyi. yikc ta11ny1 k.andmhmz vc benim erotik zevkimi mahvettiniz ve hen hamik: kalamadun. Ama hi<; kimse, zaman d1§1 olanlar bile, beni k1zdird1ktan snnra mutlu olama:r. dolay1s1yla siz li9 katll cennette ya§ayan kotliler sefil olacaks1111z" dedi. Vi~I)U ve biitiin tannlara boyle Janet okuyarak her§eyin ecesi ofkeyle Siva'mn tohumunu yiyen Ant1c1ya dondii: "Ate§, her §Cyi ye ve ruhun silrekli eziyet 9eksin" dedi, "Sen Siva'nm yap1sm1 bilmiyorsun, aptalsm, tannlann yapilmasui1 istedigini yap1yorsun. Seni bedbaht sefil, kotiilerin aptal karanna uyuyorsun, Siva'nm tohumunu yememeliydin, bu uygun degil, yaran da yok." Daglann kralmm km Siva Ate§e boyle lanet ederek, i9i i9ine s1gmayarak h1zla kendi yerine gitti. Siva Siva'ya giderek ona olanlan aynen anlatt1 ve GaiJeSa adh ba§ka bir ogul dogurdu. (Hi9bir§eyi atlamadan 74 bu oykiiyil de anlatacag1m fakat once mutlulukla Guha'nm dogu§unu anlatay1m da dinle.) Zaman d1§1 tannlar Vedac1 geleneklere gore haztrlanan yiyecekleri ve kurbanlan Ant1ciya yerle§tirildigindc yerler. Boylece biitiin tannlar hamile kald1lar. Tannlar bu ta~rnmaz tohumla ac1lar i9inde kald1lar ve dahas1 Vi~I)U ve btitlin i)t.cki lcr Siva'nm emriyle 91ld1rdilar. 0 zaman bUttin tannlar, Vi~t)U dahil, utandllar ve yandilar ve hemen Parvatl'nin kocasma s1gmdilar. Hepsi Siva'nm evinin kap1s111a gittiler ve ellerini kavu§turup egilerek Samhhu ve Siva'y1 hararetle overek dediler ki: "Tann Jann tanns1 efendi, yi.ice tann, daglann ktzmm efendisi, biiyi.ik yonetici §imdi ne oldu? Senin sihirl i hay al giicUnil tasarlamak olanaks1z. Biz hamile kald1k ve tohumun bizi yak1yor. Bize ac1 Samhhu, bu durumdan kurtar." 136


En yi.h.:c cfcndi. Siva'nm kocas1 (ilUmsUzlcrin bu i)vgiilcrini duyunca hcmcn Lannlann beklcdigi kaptya gitti. 0 zaman biitlin tannlar. sarsilmaz Vi~1~u dahil, kap1ya gelcn Sai'lkara'nm oni.indc cgildilcr: ycrlcre egilerck kendisine bagh olanlara sevgi gostercn tanny1 hararctlc ovdiiler: "Sambhu, Siva, yiice efendi, ozellikle senin oniinde cgiliyoruz. Sana s1gmmaya gelen ve senin tohumunla yanan bizleri koru. Hara, bu ac1y1 kald1r [hara] yoksa olecegiz. Tann Ian bu ac1dan kurtaracak ba§ka kim var?" Tannlann krah efendi bu sefil konu§may1 duyunca gUldi.i fakat kendisine bagh olanlara sevgi duydugu i<;in tannlan §6yle yamtlad1: "Hari, Brahma ve siz tannlar, konu§mam1 dinleyin. Bugi.in kurtulacaks1mz fakat dikkatle dinleyin. Bi.iliin tannlar hemen tohumumu kusun ve o zaman, benim emrimk~. hu snrun halloJacak." Vi~1~u ve biitiin (iteki lannlar bu cnm ha~lart111 l:J!cn:k k.ibul ettiler ve degi§mez Siva'y1 di.i~iint·rd; l11:111c11 kustular Sambhu'nun parlayan altm tohumu goge dcgcn gdrk1:111l1 Im daJ! h1~'.imindc yerc dii§ti.i. 0 zaman biitiin tannlar, sarsllnuv. Vi~1,1u tbhil, rnhatladt ve en yiice efendi, kendisine baglt olanlan Sl'Wn Sa11kara'ya civgiller diizdiller. Fakat Ant1c1 rahat degildi ~Unkii S;mk;1rn ona emir vermi§ ve onu incitmi§ti. Dolay1s1yla Agni ruhu l1111.1.1rsu1. oldugundan ellerini kavu~turup egilerek Siva'y1 i:ivdLi vc dcd1 ki: "Tanr11ann tanns1, yiice efendi, ben senin aptal hizmetr,:inim. Hl'cndim. sayg1s11ltg11rn hag1§la ve bu ac1 yanmay1 a§ag11Iklara duydugun sevgmlc def ct.'' 0 zaman Samhhu. yiice efendi, a§ag1hklara sevgiylc davranan, ikna oldu ve Ant1c1ya yamt verdi: "Tohumumu yedigin zaman uygunsuz bir i§ yaptm ve bcnim ac1 ate§im gilnah i§ledigin ir,:in ir,:ine dii~ti.i. Arna §imdi s1gmmak is;in bana geldigin ir,:in kurtulacaksm Agni. Memnun oldum ve senin bi.itiin acm1 yok edecegim. Tohumu dikkatle iyi bir kadmm rahmine bll"ak ve rahatla s;iinkii ozellikle senin ruhun bu ac1 ate§ten kurtulacak. ·· Ate§ Sambhu'nun sozlerini duyunca ellerini kaVU§turdu, egildi vc kendisine bagh olanlara huzur [swikara] veren Sankara'ya mutlulukla ve gilzcllikle "Scnin tohurnunu 75 ta§1rnak gil<;. biiyiik efendi vc yonctici. Us; cvrendeki hie,: bir kadm onu rahmindc tutamaz yalmzca Sakti hunu yapahilir·· dedi. Atq h6yle konu§unca Sai'!kara Narada'y1 137


Agni'ye yard11n it;:in harekete gei;:irdi ve dedi ki: "Agni ac1 ate§ini dindirecek, seni rnemnun edecek, sana yticc kutsama sagl.ayacak ve btittin gtinahlanm silecek ugurlu sozlcrimi dinle. Bu uygun yolu uygulaymca ate§in dinecek ve ac1h bir yanma vermeyecek. Bunu sana Siva'mn istegi olarak kesinlikle ve dikkatle soyliiyorum. Ate§, Siva'mn ytice Lohumunu yaz ay111da ~afakta y1kanan kadmlann govdesine yerlqtir.'' ~irndi, o Sll'ad;i, Yl'di Bilgcnin kanlan, ti:irenlerine uygun olarak, yaz aymda §afakta y1k;.111111a i~t~:{!iylc 11rnya geldiler. Y1kamnca, kadmlardan alt1s1 kat1 soguklan :w1 duyd11lar vc atqin alevlerinin yamna gitmek istediler. Onlann hi)yk aplak-1 d ..1vrnnd1gm1 goren ArundhatI dagm efendisinin emriyle onlara en,!!cl 1>imaya ~all§tl c;iinkii o iyi bir onder ve dam§mandt. Arna bilgelerin alt1 kans1 Siva'n111 sihirli hayal giiciiyle ak11lanm yitirrni§lerdi ve onu dinlemeyerek titremelerini dindirmek it;:in oraya gittiler. Tohumun biitiin kiic;ii<;:iik pari;:alan hemen sac; hiicrelerinden govdelerine girdi ve Agni ac1h ate§tcn kurtuldu. 0 zaman Ate§ alev bic;imine girip hemen ortadan kayboldu ve mutlulukla, ytiregi Sankara ve Brahma'yla dolu kendi dtinyasma dondii. ArundhatI d1§111da biitiin kadmlar hamile kald1lar ve ac1h ate§in eziyeti altmda ve Agni yiiziinden ac1 i;:ekerek eve dondiiler. Kocalar kanlannm durumunu gi:\riince hemen ofkelerine yenildiler ve birbirlerine dam§arak kanlanm terk ettiler. Alt1 kadm giinahlanm anlaymca sefil oldular ve yiirekleri biiytik derde dii§tii. Bilgelerin kanlan Siva' nm tohumunu ogulcuk bic;iminde Himalaya'nm bir doruguna b1rakt1Iar ve ac1h ate§ten kurtuldular. Fakat Himalaya Dag1 Siva'nm tohumunu ta§1yamad1, ac1h ale§ten yamp titreyerek ta§111maz. tohumu Gat~j'a atll. Ganj bile en yiiksek ruhun tcihumunu ta§1yarnad1 ve dalgalanyla tohumu kam1§lann tistiine firlatt1. Tohum oraya dii§iince hemcn bir oglan oldu; yak1§1kh boylu poslu, K.utsal .ve enerji doluydu, artan bir zevkin kaynag1yd1. Altmc1 ay giintinde, aym parlak yans111da, ay Geyik Ba§J burcunda76 iken, Siva'nm oglu yeryiiziinde goriindti. 0 anda Himalaya Dagmm km ParvatI ve dagm efendisi Siva gortini.ir bir neden olmamasma kar§m kendi daglannda mutlu oldular. Sonra Siva'nm gogtislerinden mutluluktan si.it geldi ve herRes oraya gidip mutlu oldu. Di; dtinyada 138


iyilcn.: n1utluluk vc kiitiilcrc i:izcllikle ifritlcrc cngeller 91karan ugurlu iqk:r oldu. Giiri.inlir bir neden olmadan gtiklerde davul sesleri duyuldu vc klic;lik oglanm listline c;ic;ek yagmuru yagd1. Yi~1~u ve bliti.in tannlar~1 mucize gibi bliylik bir nqe geldi ve bliylik CO§ku ya§and1. siv A PA.RV ATl i<;iN ANDHAKA'YLA D6G0~0YOR

Skanda ve Gai~efa77 Siva'mn, dogumlan baZI tannlarca istenen ve baz!larmca (ozellikle indra) korkulan ogulland1r. Bu kan§Jk duygular ozellikle Siva'mn ifrit, tannlann dli§mam olan ogullanyla ilgili olarak i;:ok daha belirgindir. Biitiin bu ogullar ii;:indc yaln1;r, G:u~da (ondan "dogal" yolla dogmu§ olmasa da) fizikscl ol<irnk l':uvatT ilc ili§kilidir; Calandhara ve Andhaka, Siva'nin i1\·iirwii g1i1il1nl11 atq1 ile (k1srak gibi) dogmu§ ifritlcrdir v1: hi1yl1:,:\' l 1.11v11ti t11rnlJ111.lat1 tSknnda gibi) yalmzca cvlat edinilmi:;-krd11. lk1 11111 1k li:1~11ns11. h1i,:irndc Parvad'yi Siva'dan ay1rmaya 1,:alt~rrlar, < i.111c 1i.1 d11 kmm ParvatT ic;in Siva'yla rekabete girer. Calandhara rnit11i.1111da J 1;1rvali ik "ogul"un tuhaf ili§kisinin i.isti.inden gec;ilir fakat A11dhak.i 111ih1su11da hu durum ac;1kc;a belirtilir. Siva'nm ana ogul arn:-.11lll;1k i J'irL:llrn kL:ndi ngluna zarar vcrerek kar§I 91ktJg1 bu mitosbrda Rudra ik l'raL·i1p:11i 111itosunun tersine c;evrilmesi de gari.ilebilir; Rudra bah:.1 iii: k11.111 ltkonrna kar§J 91kmakta ve kendi babasma zarar verrncktcdir. 1:" Siva Andhaka'y1 dogurtuyor

44 .~iva PurlilJa, Dharmasarrihitii'dan Gei;:mi§te bir r.arnanlar, Mandara Dagmda ParvatI, orgiilii sai;:h, §iddetli saldm tanrrsmm gozlerini kapatt1 ve bunu oyun olarak, yeni fl§kirm1§ ve altm nili.ifer gibi parlayan iki niliifer eliyle yapt1. Hara'0111 i.i<;: gozi.i kapanmca bir anda zifiri karanhk i;:oktu.79 Fakat onun elinin dokunmas1yla ulu tann duygu s1v!lan sald1. Bu bol SIVllllll bir damlast gclip Sambhu'nun alnma di.i§li.i ve orada ismd1.80 Damla, fi1 ba§h, ac1mas1z ve ofke dolu, garip bic;imli, i;:irkin, esmer, hasir orgi.i sac;h ve sakalh, kilh tanr.1 Gm~e§a'ya bile korku salan bir bebek oldu. Bebck 139


§ark1 soylcdi, gi.ildi.L aglad1 ve dans etti: dili titredi ve §iddetli ve derin bir bag11t1 koyverdi. Bu gorkemli gori.inti.illi yarauk dogunca Bhava gi.ildi.i ve GaurI'yc8 l "~aka olsun diyc benim gi:izi.imi.i kapadm, benden nastl korkarsm sevgilim?" dedi. Gaurl: Hara'nm si:izlerini duyunca gilldi.i ve onun i.i9 gi:iziinil a~t1, bir t§tk 91kt1 fakat ugursuz yarattk karanhkta dogdugu i<;:in gi:izii yoktu. Kadm "Efcndim, bu rrirkin yarat1k kim'! Bak ona ne bi9im ve bana gen;egi soyle, nc ama\~la ve kim tarafmdan yaratild1 ve kimin oglu?" diye sordu. Hara scvgilisinin hu si>zlcrini duyunca §i:iyle yamtlad1: "Kahramanhk giicii muhtc~~~m w ~id<ktli ol<m bu yaratik sen benim gozlerimi kapatmca dogdu; 1crdcr1 dogdu vc adt Andhaka'dir ("Ki:ir"). Yarat1c1s1 ben oldugum i~in sen vc k1z arkada~lann yanm ytl onu Siva'nm oteki birliklerinden §efkatle korumahsm1z ve bunu nasII yapacagm1z1 ozenle ve aktlltca dii§iinmelisiniz iyi hamm1m." 0 zaman GaurI ac1mayla doldu ve oglunu arkada§lanyla i;e§itli yontemler ve ara9Jarla korudu. Andhaka'nm yeryiizi.inde gi:iri.indi.igi.i aym anda Kasyapa'nm oglu HirmJyanetra ("Altm-gi:izli.i") bir ogul arzulad1 ve ormana gidip ogul i9in ibadet etti. Biiyi.ik efendi Siva ona gori.insi.in diye ofke kusuruna egemen oldu ve tahta pan,;as1 gibi hareketsiz kald1. Sonra Pinaka yay1m ta§1yan tann onun ibadetinden tatmin oldu ve ona li.itufta bulunmaya gitti ve duyulan etkilenmeyen HiratJyanetra'ya "Bu yemini ne ama9Ja verdin? 1stegini bana soyle, ben Bhava'y1m, Iiituflann vericisi ve sana istedigini verecegim" dedi. 1frit "Alnmda ay olan tann" diye yamtlad1, "ifrit hanedanma yak1§lf kahraman hir oglum olmad1g1 i9in bu yemini verdim. Tannlann efendisi bana kahraman bir ogul ver. Kardqimin 82 sonsuz kahramanltklara s<ihip he§ oglu var, Prahlada ve obi.irleri, ama benim yok yani benim bir varisim, kralhg1m1 siisleyecek bir oglum, kralhg1 babasm9an alacak veya kendi gi.iciiyle ba§kasmdan ele gei;irecek bir oglum yok. Benim oglum olmah ve hen de bu diinyada ogul sahibi baba olmahy1m. Dharma'y1 bilenler arasmda i.isti.in ohm zeki ki~iler oglu olanlarm yukan Iara yerle~tigini, bu nedenle bi.itiin yarat1klann verimli mevsimde kendi yapilan nedeniyle bunun i9in <;al1§ttklan111 soyli.iyorlar. Arna soyu olmayan bir insan i9in diinya olmad1gmdan onlar ogul si;thibi olmayt isterler. Satin ahnsm veya


dogurut:..un 83 sckiz tiir ogul vardir vc ben tek hir ogul istiyorum." Bhava bu konu~mayt duyunca acnnayla doldu vc ifritlcrin krahndan ho§nut olup ona dedi ki: "ifritlerin tisti.in cfendisi. scnin kaderindc senin tohumundan dogacak bir ogul yok ama bcn sana kcndimtlcn dogan bir ogul verecegim. Adi Andhaka, kahramanhk gticti seninkine C§it; onu yenecek dii§man yok. Bu ogulu se~ ve biittin derdini unut; onu kabul et, o senin mutlulugun olacak." Hara, hayaletlerin soylu efendisi, ugurlu olan, ii~ kath kentin dti§man1, Hira1Jyanetra'ya bir ogul verdi ~iinkii o ve GaurI onun istegini kabul etmekten ho§lanm1§lard1. Soylu ifrit, Hara'dan bu ogulu almca, sayg1yla Rudra'mn ~evre­ sini dondti, ~e§itli ovgii ilahileriyle ona tapmdt ve sevin~le kcndi kralhgma dondti.

Siva Andhaka'y1 iildiJriiyor \:(' h1rimi"' di',1fl,~1iriyor Goz motifi Andhaka mitosunun t~~111di1.hr Andhak11 Siva'111n goztinden kor olarak dogdugu vc ogul olarnk /\lu11-gi11.hl mll1 ifritc verildigi gibi gene Siva'nm gozti tarafmdan y<1k cdilmi~ vc sonu~ta da onunla antdm1§ ve yeniden dogmu~t.ur.

45 Kiit-ma Purii~ul'dan <;am Ormanma gidince Siva tann~a Parvati'yi Nt\r~1yana'nm gi)zetimine b1rakl1 ve koruyucu olarak ailenin ne~esi Nandin'i vc lndra'nm onderleri oldugu btitiin evsahipleri ve tannlan koydu. Yiice tann d1§an ~1k111ca, hcr~eyin bi~iminde olan Vi~t}U kadm bi~imine girdi ve yiice eceye hizmcl ctti. Adak yiyici Brahma, Sakra, Yama ve tannlar arasmda bogalar gibi olan otekiler de ho§ kadm bi~imlerine girip ulu tann~aya hizmet cttilcr. Evsahiplerinin efendisi, Sambhu'nun ozellikle k1ymel verdigi kullu efendi Nandin gene kap1da durdu. 0 sirada kotii fikirli Andhaka adh ifrit §ehvetin eline dti§tip kor olmu~, Mandara Dagma tann~ay1 gotiirmeye geldi ... 0 zaman efendi, k1yamet gtiniiniin atc§i Rudra. iyilerin s1g111ag1, Andhaka'y1 ahp iic; c;atal11 m1zragmm tisttine koydu ve dans eymeye ba§lad1. .. Andhaka tic; c;atalll m1zragm iisttine yerle§tirilince btittin gtinahlan yamp gitti 141


ve mUkemmel bilgiyi elde edip en bUyUk efendiyi f)vdii ... En biiyUk efendi bu i:ivgUden ho§land1 ve Andhaka'y1 Uc; s;atalh m1zragmm tepesinden indirdi, onu iki eliyle tutup ·•6vgUn beni s;ok memnun etti, ifrit. Benim ev halkimm onderi olacaksm ve efendi Nandin'in izleyicisi olarak benimle kalacaksm, tannlar bile sana sayg1 gosterecek, hastahk ve s1kmt1 bilrneyeceksin ve biitiin ku§kularm giderilecek" dedi. Tannlar tanm1 bunu dcr dc111ez tannlar biiytik ifrit Andhaka'nm tannnm <>ntinde cv halk1n1t1 i'indt'n oldugunu, bin gUne§ gibi parlad1g1m, Uc; gi."izlii, rnavi boyunlu. h:.1:-.1riirg:tilli oldu!!unu, koca govdesiyle ay ve U<; i;atalh m1zrak ta§1d1g1111 giinhikr ... Hara, Hirat!yalocana'nm8 4 ujilunu dimkn tuttu ve dagm hzmm yerine gitti; efendinin sevgilisi bckliyurdu. Kad1n km:us1111n yiirek derdini yok etmek iizere geldigini gordU ve Andhakn'y1 memnuniyetle ve sevgiyle kar§1lad1. Andhaka bUyUk eceyi tannnm yanmda g6riince kendisini yere att1 ve onun niliifer ayaklanna kadar eglip ona ovgiiler. soyledi ... Kutlu tanns;a ifritlerin efendisinin baghhkla egilmesinden, ovgiistinden memnun oldu ve Andhaka'y1 kendi oglu olarak kabul etti.

Bilge Marikal}aka Siva i~in dans ediyor Siva, dans (Na~araca) efendisidir; Andhaka'y1 kaz1ga ges;irirken oliim dansm1 (Ta1~4ava) oynar ve <;am Ormanmda erotik danslar eder. Matika1~aka mitosunda iki dans birbiriyle kar§ila§tmlir; ahlak sofusu biiyti giictinii kam bitki oziine gec;irmek is,:in kul la1ur ve erotik bir ne§eyle dans eder, diinyay1 Siva'nm ParvatI ile "dans" ederken yapt1g1 gibi huzursuz eder. Fakat Siva kendi daha btiyiik inanc; giiciinii kullanarak kam kiile c;evirir85 - oJiime yerlC§Cll ya~arn tohumunun simgesi.

46 Viimana PuriiiJ.a 'dan iki kez dogan bilge Mmi.kat!aka, Kasyapa'nm aklmdan dogan oglu, kabuk elbisesiyl~ y1kanmaya c;1kt1 ve seyretmesi zevk veren, panlt1h, sevimli ve kusursuz g<iksel periler, Rambha ve otekiler onunla birlikte

142


ytkandilar. Sonra inani; gi.icii biiyi.ik bilge hcyecanlandt ve tohumunu suya ak1tt1. Bu tohumu bir kapta toplad1; tohum burada yediye boliinclli vc Marullar olarak bilinen yedi bilge grubuna cllinii~tti: Kahraman11 kIan bi.iyi.ik Ri.izgar-h1z1, Ri.izgar-gi.icii, Riizgar-y1k1c1, Ri.izgar-i;cmhcn, Ri.izgar-alevi, Ri.izgar-tohumu ve Riizgar-diski. Kahinin bu yedi 1>glu hareketli hareketsiz evreni ayakta tutarlar. Bir zamanlar, i;:ok eskiden, Sicldha Maii.km)aka kufo otunun ucuyla elini yaralacl1 ve bitkinin ozi.i bu yaraclan akl! - oyle duyclum. Bitki i)zi.inii gori.ince, ue~eyle clolclu ve clans etmeye ba~Iacl1. Hareketli hareketsiz her §CY clans etmeye ba§lad1, evren clans etmeyc ha~lacl1, i;:i.inki.i onun enerjisiyle bi.iyiilenmi§ti. Brahma ve ina111; glii.:kn lazla iiteki tannlar ve bilgeler bunu gori.ince bilgeyi biiyiik eknd1 '\1va'ya haber verdiler: "Ey tann, bir ~ey yap da d:ms ct111c•:111" 1.kdik1. Ulu Tann bilgenin bi.iytik ne§cyk dolu oldu~unu g1)111111«". ta1111ian11 1yili~!i i-:in on~nla konu§tU: "iki kc1 doj;.,:111 hil~!1'iv1 i11 I'll 1yi•01, dl111nw1 yolunda bulunan senin gibi sofunun 1w~d1·111111:•:1111· netk-11 1>l<111 11c11ir?" diyc ,sordu. "Elimclen akan hitki i\;r,uui1 ~'.·i111111yP1 n111s11n hrahmin? Onu giiri.ince ne§emclen clans etrncyc h11~lad1111." Tann ne§eclen i;:Ilcl1rn11~ hil~!cy1: guldu w ona dcdi ki: "~a§1r­ mad1m, rahip. ~una bak.'' Bhava, uunlann 1.111111~1. ulu 1~1k hunu iinlii bilge.ye cleyince parmagtyla kendi ha~ pan11aj!,111a vunlu vc hu yaradan kar gibi parlayan kiil i;:1kt1. Rah1p bu11u gi\ni11ri: u1:111d1, Siva'nm aya·gma dii~tli ve decli ki: "Senin elinde tit; i;atall1 11111.rak tutan. hareketli harekct:-.i1 btittin evrenin en iyisi soylu bir tann oldugunu <W~iiniiyo­ rum. · Bral11nii. ve oteki tannlar sana dayamyor kusursuz tann. Sen tannlann en iyisisin, yapan ve ba§kalanna yaptiran sensin. Sen in merhametinle tannlar egleniyor ve bir §eyden korkmliyorlar." Bilge ulu efendiyi boyle <>vlince, egildi ve clecli ki: "Ey efendi, inayct et, benim inani;: gi.iciimil yok ctme." Tann memnun olclu ve bilgeyi yamtlad1: "inani;: gi.ictin benim inayetimle bin kat artacak ey rahip ve bu inzivacla sonsuza kaclar seninle kalacag1m. Saptasaravasta'cla y1kanan ve bana inanan kimsenin bu di.inyacla ve oteki diinyada olanaks1z buldugu bir §ey olmayacak ama muhakkak Saravasta cltinyasma gidecek ve Siva' nm rahmetiyle en yiiksek yeri elde eclecek."

143


NOTLAR I. Pracapati mitosu i<;in bkz. yukanda I., 3., 4. mitos; Rudra'mn roli.i i<;in a~ag1da 36. mitos ve Agni'nin yat1§tmlmas1 i<;in yukanda 5. mitos. 2. Bhaga ve Pu~an i<;in bkz. 36. mitos ve Siva'mn tohumu i<;in 43. rnitos. 3. Veya: Tnhumun yam.1 dciki.ildi.i. (Skanda mitosunun baz1 anlaurnlannda Agni tol1umu11un yans1111 kansma, yansm1 ba§ka yere bo§alttr). 4. ~g Veda 10.61.?'yc gc'.indcmw. Bk1 I 111110:-. vc gcni§letilmi§ metin 3. mitos. 5. "Bu" belki de Pracapati'nin okla yaralanan k1~m1111 vcya okun kendisini anlat1yordur, fakat ·.iitosun otcki anlat1mlanna gore tohumu belirtmesi olas1dtr. 6. Bkz. yukanda 3. mitos. 7. Bkz. yukanda 25-6. mitoslar. Hem indra hem Rudra/Siva ba§ keser ve anababa katili olurlar ve ikisi de Brnhmin-katliyle cezalandmhr. 8. Mitosun anlatnnlan111n <;ogunda Dak~a'nm klZI Sat!, Siva'nm karlSI, Siva'y1 babasmm kurbanm1 mahvetmesi ic;in k1§klftll' (bkz. 67. mitos). Buradaki kadm Siva'mn ikinci kans1 Parvatl'dir, Himalaya Dagmm km (bkz. 41. mitos). 9. Oli.ime mahkum edilen insanlar, Budistler ve iiteki dinsel sapkmlar kmmz1 giyerlerdi. I0. Bkz. 25. mitos. 11. Bkz. 28. mitos. Kratu 39. mitosta had1m Siva'yla ozde§le§tirilmi§tir. Aynca bkz. 38. mitos. 12. Marutlann admm ti.ireyi§iyle km~lla~Lmn, 27. mitos. 13. Sati, Dak~a tarafmdan henuz yaratrhlll§ olan km. 14. Kratu kurban oldugu i<;in burada Pracapati'nin yerini ahyor; Pracapati'nin fi.icur suguna kar§1hk eski Hint hukukuna uygun olarak Kratu'nun had1m edilmesi soz konusudur. 15. Sozli.ik.anlamryla mcyvasm1.. 16. Bkz. 2. mitos. 17. Bkz. 9. mitos. 144


18. Bkz. 73-5. mitoslar. 19. Taraka'y1 yok etmek i<;in tannlar Kama'ya Siva'y1 i:ildiirttiiler (bkz. 41. mitos) ve boylece Taraka'y1 oldiirmek ii;:in Skanda dogdu (43. mitos). 20. Adlann anlamlan "YI!d1z gozlii'', "Niliifer gi:izlii" ve "~im~ekle siislii"diir. 21. Hanedan sozciigiiniin Sanskriti;:esinin (vaf!lSa) ilk anlam1 barn bu kam1§1d1r, eger gi:ivde bambudan yapllmi§Sa si:izciik oyunu var demektir. Yuga'ntn ilk anlam1 da boyunduruk olduguna gore, burada da oyun olabilir. 22. Dharma (toplumsal yasa), artha (ba~an veya rcfah) VL~ kilma (duyusal zevk) eski Hindistan'da ii<; ana ::m1<1<:1 ol u~1uru1, di>rdiinciisii kurtulu~ mok~a da daha sonra hunlar<t dd~:1111wfti1. 23. tki bulutun ad1 Saq1varlnk;1 (''l:>a~ilmu'', ay111 1.1111111nda k.1yamctin deniz altmdaki k1srag1) v~: ILl!Jlhul111'd1r 1"1•;•11m1"J. Ba~ka Yl~rde k1yametin be~ ba~ka bululu d.1ha •;i1yl111; bkt ~I. miLos. 24. Arabanm <;atlSI deriyle kapl11111111~ 11l111al1. 25. Lokapalalar: Tannlann y<>1wticis1 Indra. sulann yoneticisi Varut~a, oliilerin krab Yama ve 1.enginlijl,in t:k11di~i Kubera. 26. Atharvan ate§ ve Soma'y1 y(l11L~len ral11plir. l>adhyafii,: Artharvan rahibinin ogludur; bkz. 13. rrntos vi~ 14 milo~. 27. ltihii.sa (si:izltik anlam1yla "boy le k.u11u~11.1") kulsal gclenek kar~1smda tarihsel gelenek, hanedan tarihlcri vc ef~anelerini ifade etmektedir. 28. Vi~1Ju'nun adlarmdan biri. Bkz. 54. mitos ve 72. mitos. 29. Giine~ bat1 okyanusundan batt1gJ i<;in ifrit kentlerini (veya evrenin kendisini) k1yamet giinii geldiginde yok etmek i<;in uygun yer de oras1. 30. Bkz. 36. mitos. 3-1. Yorumcuya gore buras1 toprak altmdaki su dolu cehennetndir ve aym zamanda ifritlerin de yurdudur. 32. Brahma'mn adlarmda olan Ka "Kim" demektir. Agnostik bir Veda §iirinde "Kim [ka] bilir yarat1h§ ne zaman ba§lad1?" dizesi daha sonra "Kim [Tann Kim, Pracapati] bilir yaratih§ ne zaman ba§lad1" anlam111da yorumlanm1§tlf_ 145


33. <;ogunlukla tannc;:a olarak ki§ile§tirilen tanrmm yarat1c1 gi.ici.i. 34. Bir ba§ka okuyu§ (uffhidya yerine Uffhiidya) "kendi tohumumu ac;:1p" olabilir. 35. De;: zaman gec;:mi§, halve gelecektir ve imgeleri liliga'd1r. 36. Toprak altmdaki cehenneme. 37. Vigm domuz bic;:imine, Brahma kaz bic;imine giriyorlar. 38. Bkz. 33. milos. 39. Bhrgu'nun lanL~ti 75. mitosta anlat1lmaktadir, Gautama"nm laneti yukanda 28. mitost<1d1r. 40. Nahu~a, Vasular vc Mi11~~l<1vya'nm mitoslan ic;:in sozli.ige bkz. 41. Ya§amm dort a§amasma (i.iframa) giinderme; temiz inane;: yolcusu, evsahibi, orman sakini ve sofu. BilgdL~rin k.cndilerinden evsahibi diye soz etmelerine kar§m yogun ibadet ic;:indedirler. 42. Bir sofunun pe§temah. 43. De;: i.ist sm1f (rahipler, soylular ve avarn) kutsand1klannda "yeniden dogmu§" olduklan ic;in, teknik olarak iki kez dogarlar fakat "iki kez dogmak" gene! olarak brahmin sm1f1m anlatir. 44. Bilgeler btiyle yapmakla sofularm ve orman sakinlerinin rollerini birle§tirerek bir ba§ka ya§am a§amasmm geregini izliyorlar. 45. Bu terim kadmm erkegin i.isti.inde oldugu cinsel birle§meyi anlatir fakat burada gene! iffetsizlik ve sapkmhg1 anlat1yor olabilir. Bilgelerin stizleri anlay1§s1zbk ve kendilerine egemenligi yitirdiklerini gosteren c;:eli§kiler ve belirsizliklerle doludur: Siva'mn k1zlanm ba§tan c;:1kard1gm1 stiylmektedirler, oysa ona uyanlar kanlar1d1r; onu had1m ettiklerini stiylemektedirlcr. oysa bunu onlarm buna kendi lanetlerinin yo! ac;:t1g1m sanmalan ic;in kendisi yapmt§llr. 46. Srlvatsa Vi~I)u'nun g6gsi.indeki k1l tutam1 ve disk de Vi~1~u'nun silah1d1r. Btiylece burada Siva, Vi~1~u'yla Cizde§le§mektedir. 47. Dharmaketu ("yasay1 bayrak eden") Buddha'nm lakab1d1r. Siva gene Vi~1)u roltindedir ve Kali <;agmda Buddha olur; bkz. 62 mitos. 48. Gm~alarm tic; ozelligine gonderme; bkz. 9. mitos. 49. "Bulut giyinmi§" yani 91plak; Saiva veya Cain fakirleri ic;:in kullamlan bir terim. 50. Birinin c;:evresinde saat yontinde donmek sayg1 belirtisiydi. 146.


51. U1i1-:a.

52 Di:irt s1ntfm yasas1 ve ya~amm di'Jrt a§amas1. ~3. Soz!Uk anlam1 sai;:m tersine. Ortodoks olrnayan, belki de Tantrac1 Lorenlere gondenne. 54. Yani ate§lenmi§ fakat tamamlanmam1§ (ttiketilmemi§); genellikle altm ii;:in soylenir. 55. Yani tannlar Soma ii;:erken onlar ate§tir ve ate§ ii;:erler. 56. Sfuikhya felsefesine gore Erkek, ti<;: ozelligi ii;:eren Dogayla (prakrti) olan etkin di§i ogeyle birle§ene kadar hareketsiz ruhtur. 57. Kapalika veya kafatas1 ta§1y1c1lara gonderme. Bunlar ellerinde insan kafatas1yla dola§arak Siva'nm Brahma'ntn k<1fas111J kesip Benares'e gotilrmesini anm1§ olurlar. 58. Bkz. 12. mitos. 59. tlk Manu, Manu Svi\y<1bht1va, ~:ria t,'<1jl111d11 ios.111l1ji1n atast olmu§tur. 60. Burada, Brahma vc-. Siv;1 duygu v1~ k1ua11l1kt1111 yupilnu~kl"n, Vi~1~u'nun bilttin ili;:ilncil nittlikk~rc v11vut vndiji.i s<>ykniyor. Siva il<;: ozellige vticut vcrirkcn 1111dan 1~11u~ gdrn A):!ni'nin karanhk nitcligini ta§1d1g1, Brahma VL~ V1~1.H1'111111 ("Rudra'nm hic;imleri") hala duygu ve iyilikle nitdcndirildij~i Saiva yakla~11111yla kar§lla§l!nn; 39. ve 10. tnitos. 61. Kadm ilreme organmm fo:dlikk li1lg11'yln hirlt-~11wsindc tap1mlan Tanni;:amn simgesi. 62. Vi~1~u ezelligin ytlam Ananta'nm ilsttindc uyur. 63. Vi~1,1u'nun adlarmdan biri; "Madhu'dan dogma" veya "hahara ait." 64. Bu livi.inmede ironi var 9ilnkti huysuz Durvasas, Kama'nm bo§una saldtrmaya haz1land1g1 Siva'nm dirilmi§bii;:imidir. 65. Siva'mn kap1 hekc;isi Nandin'in adlarmdan biri: bkz. 68 .. mitos. 66. "\:Jld11t1c1''. Kama'nm adlarmdan biri. 67. Kara Tanru,:•1 veya K1yamet Gtiniiniln Tannc;as1; bkz. 68. mitos. 68. Kama'nm lakaplanndan "Bellek." Be§ oku gilne§ nililferi, afoka i;ic;cgi, mango, yasemin ve mavi nililferdcn yap1lm1§tlf ve delicesinc tutulmaya, heyecana. kavrulmaya veya solmaya. 1smmaya ve folce (veya sertlc~meye) neden olurlar. 69. Saumya burada "yumu~ak" veya nektardan olma anlamlarma gelebilir. 147


70. Yani biitiin suyu i<;ip gene serbest kalmasm. 71. Skanda'nm dogumuyla ilgili i.iteki anlaumlardaki rolleriyle kar§lla§llfln; 33. mitos. 72. Yeryi.izi.iniin kaplumbaganm iistiinde durdugu s<>ylenmektedir; Siva'nm avatarlanndan ftanrmm insan veya hayvan bi<;iminde yeryiiziine inmcsi I biri budur. 73. Siva, Siva'n1n kans1 Parvatl'nin lakab1d1r. 74. Bkz. 69. mitos. 75. Vcya enerjin (tecas). 76. Bkz. yukanda 3. mitos . . 77. Bkz. 33. ve 69. mitos. 78. Bkz. 3-6. mitoslar ve 34. mitos. 79. Yorumcu karanhgm, Siva'nm gozlerinin ay, gline§ vc ate§ oldugu ic;in c;oktiigiinii belirtiyor. 80. Yorumcu bu damlamn ter damlas1 oldugunu ve Siva'nm alnmdaki iic;iincii goziin ate§iyle 1smd1gm1 belirtiyor. 81. ParvatI'nin lakab1, "altmdan"; bkz. 68. mitos. 82. Hira1:iyak~a'mn ikiz karde§i Hirm:iyakasipu ("Altm-elbise"); oglu Prahlada'y1 Vi~1:iu'ya tapt1g1 ic;in sorgulamt§ ve Vi~t:iu insan-aslan bic;iminde dirilerek Hirat:iyakasipu'yu oldiirmii§tiir.' 83. Manu (9.158-160) yalmzca ilk alt1s1 akraba ve me§ru varis olmak iizere on iki tiir ogul sayar: Govdenin me~ru mirasc;1s1, kandan elde edilen, evlat edinilen, yap1lan, gizlice dogan ve at1lan ogullar; evlenmemi§ klzm oglu, yeniden evlenilen kandan edinilen ogul, hizmetc;i kaduun oglu, kanyla birlikte edinilen ogul (yani evliliginde han1ile olan kadmm oglu), :salm ahnan ogul ve kendisi gelen ogul. Bu mitosun yorumcusu sun i.11; ogulla evlat edinileni tek ba~hk altmda topluyor ve "dogurulandan" c;ok "verilen" ogullar olarak say1yor. 84. Hira1:iyak~a'nm bir ba:;;ka ad1, "Altm-gozlii." 85. Dans ic;in 43. mitosa ve ki.il simgesi ic;in 39. mitosa bkz.

148


5

..

viSNU

Vi~I)U

mitolojisinin yalmzca ktic;iik bir boltimiintin ~g Veda'ya kadar izlenebilmesine kar~m - Siva'nmkinden pek de fazla degil ~ Vi~I)U, c;ok daha ortodoks bir tanndtr; bu kiiltte oztimlenmi§ Hint-oncesi inancm ogeleri gene! olarak Siva'nmkinden daha iyiliksever. insancil ve gorenekseldir. Bir c;ok avatar - yeniden diinyaya gch~ bic;iminden 1 yalmzca iic;ii, J<r~Q.a, Buda ve Kalkin insan snyun:1 ahlaki ve fi1.iksel y1k1m getirir ve bunlar bile snnund<i in:-anl:mn iyiliiri 1~·rn 1asarlanm1§t1r.

..

Visnu'nun Veda Avatan: Ciice V1$~ll 0( ADIM ATIYOR

$imdiye kadar bilinen en i)nemli Veda Vi:;;1.m mitosu. ii<; ad1m oyktisii, yarat1h§ ii;in evrenin i:igelerini .dOzcnlcmc.k, yaymak vc yerle§tirmek bic;imindeki Veda anlayt§mdan temellencn yaratth~ mitosl.ldur. Blitiin Hindu kozmolojisine sinmi~ olan biiytisel iii; say1s1 hurada Vi~­ t~u'nun ii<; pada's1 olarak gortinlir. bteki Hint-Avrupa sbzclikleriyle ortak (1ngilii.cc foot, Latince pes, pedis) sozciik bu mitosta 1kincil anlamlar ve titre*imler kazamr. Ad1m yanmda pada oncelikle ayag1 anlatir ve Vi~i:iu'nun ayagmm tapmma nesnesi olu§u belirgindir. Pada aynca ayak izi olarak da c;evrilebilir ve Vi~1)u'nun ayak izi (gene tapmma konusudur),2 Sarama'nm ayakizinin indra'y1 Pa9ilerin s1g1rlanna gotlirti§ti gibi, inananlan s1g1ra gotUrtir. Son olarak pada ya~am yerini anlatJr; lie; patia'nm en yilksegi Vi~9u'nun cennetidir.

149


47 °f!.g Veda'dan Vi~1.iu'nun kahramanhk i§lerini anlatacag1m; o koca ad1mlanyla ti<;: ad1m atarak yerytizti diyarlanm sm1rlam1§, yukandaki yerle§im yerini. desleklcmi§l ir. Vi~1.iu kahraman i§leri i<;:in ovtilmi.i§ttir; vah§i yabaml gibi ac11nas1:r.rn dagda dolanan odur. Btiti.in yarat1klar onun ti<;: geni§ ad1mmda y<1~ar. (~rnlayan dualann dagda ya§ayan Vi~1.iu'ya ula§mas1 gibi, koca adunli hoga, Lek ba~ma lie; ad1mda uzamp giden ya§am yerini a§arak s111irlan11~11r. 0111111 ii"~ ad1nu ti.ikenmeyen balla doludur, kendi gticilyle insam s<1rho~ edcr. Ti.:k ba~111a ti<,'. kath diinyaya, gokyiiztine ve biitiin yaratiklara destck vercn ndur. Omm tannlan seven insanlann kendinden ge<;:tigi klymetli ya§arn yerine ula§sam; insan orada koca ad1mhyla, bal r;;e§mesi Vi~1.iu'yla en yiiksek yerinde kayna§ir. Sizin ikinizin yerinize ula§mak istiyoruz, Vi~1.iu ve 1ndra; yorulmak bilmeyen r;;ok boynuzlu s1g1rlar oradad1r. Koca ad1mh boga en ytiksek yerinde panlday1p t§1klar salar,

Vi~~U CUCE OLUYOR

Brahrnai.ialar Vi~1.iu'nun adnnlanm tann ve ifritlerle ilgili mitoslarla kayna§tmrlar. Ba§ka Veda dongiilerinden motifler mitosu stislemek i<;:in kullamlm1§lardir; tannlardan gizlenmek (indra ve Agni'nin sakland1g1 gibi bitki koklerine saklanmak)3 ve kurbandan pay elde etmek gibi. 4 Geni§leyip her yeri kaplayan Vedac1 Vi~1.iu kavram1 bu mitosun temelidir; burada Vi~~m gerc;ektcn cticeykcn dev olur fakat daha felsefi metinlerde aym anda makrokoz.mik mahut (brahman) olan mikrokoimik ruh (atman) olarak gbrtilmektedir. ~

48 Satapatha BriihmatJa'dan Tannlar ve ifritler, Pracapati'den doganlar, birbirleriyle sava§1yorlard1. Sonra tannlar geride kahr gibi oldu ve if'ritler "Bi.itiin bu di.inya bizim oldu" diye dti§i.indtiler. "Yeryi.izilnti b6lelim ve tistiinde biz ya150


§ayalun·· dcdilcr. Sonra i:iki.iz derisiyle bat1dan doguya yeryi.izi.ini.i bi)Jrneye koyuldular. Tannlar bunu duydular ve "ifritler bu dilnyay1 bimiycir. ifritlerin diinyay1 bi:ildi.igi.i yere gidelim, eger biz de pay almazsak ne oluruz?" dediler. Kurban Vi~t)u'yu ba§lanna yerle§tirdiler ve oraya gidip "Biz de pay1m1z1 alahm; bir bolilmil bizim olsun" dediler. ifritler biraz k1skanarak, "Vi~9~ nereye kadar uzamrsa o kadar veririz" dediler. Vi~t)U o zaman ciiceydi, fakat tannlar bu 6neriye kar§t \:Ikmad1lar \:ilnkii "Bize bilyiik bir bi:iliim verdiler \:iinkii kurban kadar yer verdiler" diye dii§iindiiler. Vi~t)u'yu doguya yerle§tirdiler ve Veda i:ili;:iileriyle her yeri sard1lar. Giineyde "GayatrI 61\:iisi.iyle SL~ni sanyorum", batida "Tri~tubh oli;:iisiiyle seni sanyorum". ku1ey1fo ··cagad i:ili;:iisiiyle seni sanyorum" dediler. Her yeri onunla :-arnr•1k d1>j~11yu Agni'yi yerle§tirdiler6 ve 1,n. tapmmaya dcva111 i:1bck y•>1~~11n 1hl~1Lik:r ve onunla biittin yeryiJzii,ti elde L~Uilt:r. Onunl11 h11li111 dl111yny1 eldc: c:Uiklerinden [samavindanta, vidden i un11 sunuk Iw·,/i I denildi. Bu nedenle "sunak diinya kadardir" denir. (hnki1 s1111<1kla htltiln diinyay1 kazand1lar. Bunu bilen biitiin di.inyay1 dti~manl11r111dan ka1an1r ve dii§manlarma pay btrakmaz. Vi~9u tiikenmi§ti fakat VL~1fa <>1;,;iikriyk biitiin dii11yay1 sard1klanndan ve doguda Agni'yi yerlqtirdikkrm1k11 d1~11n i,:1kmntyordu ve bitkilerin k6klerine girdi. Tannlar "V1:;.1,1u llt:rL~y~: ~!itti'? Kurban nereye gitti'? 01\:iilerle biitiin i;:evreyi sanyor ve doguda Agni var, bir yere gidemez; onu buralarda arayahm" dediler. Biraz kazarak onu aradtlar ve ii\: parmak derinlikte buldular. Bunun ii;:in sunag1 iii;: pannak yiikseklikte yapm. Vi~t:JU 1FRlT BALi'Yi ALDA TMAK i<;iN CUCE OLUYOR

Brahmat)a mitosunda sinmi§ olan kozmoloji Pura9a bi\:iminde a\:tktan anlat1hr: Biiti.in evren Vi~i;iu'nun govdesidir. Bir ba§ka Vedac1 yap1, Vi~I)U'nun ii\: "ad1m"1na dogan, 6gledeki ve batan giine§ olarak giine§ tann rolii verilen anlay1~ da bu anlatJmda a\:Ik\:a dile getirilir. Brahma9a ifritlerinin yerini burda tek bir ifrit alm1§t1r: Bali (ad1 6zellikle glinliik yemekten adanan bir bi:iliimii gosterir) s;iinkil bir s;ok ~g Veda 151


malzemesinde (ii<; ad1m dahil) indra'yla yakmdan ili§kilendirilen Vi~daha sonraki mitolojide par excellence• ifrit-kesici olarak indra' nm yerini ahr. 1~u

49 Vayu

Pura~'dan

Yedinci Trela <;ag111d<1 biitLin di.inyalar Bali'nin egemenliginde iken ve ii<; kath di.inyay1 ifritkr t!k gc<,;irn1i~ken, cike, Vi~t~u'nun ii<;iincii avatan ortaya <;1kt1. Kolunu barngm1 hil1iip imde Brhaspati ifritlerin efendisinin kurban yerine gitti. Bu u~~urlu anda, cfcndi, Aditi ailesinin ne§esi, brahmin oldu ve Virn<;~ma'nm oglu B<1li'yL~ dedi ki: "U<; kath diinyanm krah sensin. Her §ey sende yerle§mi§tir. Ey kral, ill( ad1mda alman yeri bana vermelisin." "Bunu kabul ediyorum" diye yamtlad1 kral Bali, Viro9ana'nm oglu ve onun yalmza bir ci.ice oldugunu sand1gmdan bundan memnun oldu. Arna ci.ice, efendi, cenneti, g6kyi.iziinii, yeryi.izi.inii, bi.iti.in bu evreni ii<; ad1mda a§t1; o tinlii, tek ruh, kendi enerjisiyle gtine§i bast1rd1, gi:ikyi.iziini.in bi.iti.in bucaklanm ve pergelin aradaki noktalanm l§Jtt1. insanlara heyecan veren koca kollu Vi~1~u bi.ittin dtinyalan l§Itarak parlad1 ve ifritlerin mtilki.ini.i iii( di.inyay1 <;ald1g1 gibi l(aldL ifritleri biitiin ogullan ve torunlanyla cehenneme yollad1; Namu<;i, Sambara, Prahliida - bu ac1mas1z ifritler Vi~QU tarafmdan yok edildi ve her yi:ine dag1t1ld1. Madhava, Lek ruh, biitiin biiyiik ogelerin i:iziidiir ve zaman i<;inde hepsinclen ayn~ir ve Vi~1~u bu gizi oradaki brahminlere ai;;1klad1. Biitiin evrenin kcndi govdesi oldugunu, biitiin diinyada kendi soylu giiv<ksinin kaplamad1g1 bir §CY olmad1g1m anlatt1. Tannlar, ifrillcr vc ins~111lm Llsli.m yoneticinin bu bii;;imini gi:iriince hepsi tekrar tckrar Vi~1~u·nun c11e1jisinden btiytilendiler. Bali, arkada§lan ve akrabalanyla koca §eritkrle baglanmI§h ve Viro9ana'nm hlitiin ailesi cehenneme gonderilmi§ti. Sonra Vi~QU soylu indra' ya biitUn iiliimsi.izlerin kralhg1m verdi.

* Belli ba~h. olaganlislii. mlikemmel (~·.). 152


.

.

Visnu'nun Brahmanalardaki Avatarlan . BALIK Batik Manu'yu tufandan kurtanyor Bir ba§ka eski dirili§ de bahk bic;imindedir. Bahk ve tufan mitosu i:izgtin bi9imiyle Vi~1~u'yla ilgili degildir; ger~ekten bu mitos Vi~1Ju taptmmdan c;ok daha eski olmas1 yanmda Hint-Avrupahlarm ve uygarhgm Verimli Hilal'den yay1h§mdan bile eski olmahd1r 9i.inki.i Sarni tufan efsaneleriyle ko§utluklan c;ok 9arp1c1d1r.

50 Satapatha Brahma~ia'dun Sabahleyin el y1kamak 1~~in ~w11rd 1~; kr i ~~1hi ud.ik •llat ak \fonu'ya su getirdiler. Y1kamrken clinc hir lrnl1k ~:deli \'1.' ··n11n.1 hak hen de scni kurtaray1m" dedi. "Beni ncdcn k11r1111acab1n'I" "Bir tul'an hiittin yarallklan si.ipiiri.ip gi:iti.irecek, scni hu11d1111 km1aran1g1111." "Sana nastl bakacag1m?'" Bahk: "Biz kiii;:iik olduk~·n, y1k11n11n11. d.1 hiiyiik olur, c;i.inki.i bahk bahg1 yutar.7 ()nee ha11.1 11:nn~rcd1· hak. sunra hoyum onu a§mca, bir hendek kaz ve bam1 omrn 11,:111dt: lwk. Boyum ltendegi de a§mca o zaman beni okyanusa gNtir, o 1,1mnn ~wn y1k11n:1 ugramayacak kadar biiyiimi.i§ olacagtm." Bahk siirekli bi.iyi.iyerek boyu c/w,ya'ya8 ula~t1; en hilytik bahk odur. "Belirli bir y1lda tufan gelecek" dedi, "() zarnan bir gcmi yap ve hana gel; tufan yiikselince gemiye bin ve ben seni sulardan kurtaracag1m." Manu bdylece bahga bakll ve onu okyanusa gotiirdii. Bahgm dedigi y1lda gemi yap1p ona geldi ve sular yiikselince gcmiye bindi. Bahk yiiziip ona gekli, o da geminin ipini bahgm boynuzuna baglad1 ve btiylece kuzey dag1111 yi.iztip a~t1. "Seni kurtard1m" dedi bahk, '·gemiyi bir agaca bagla ve sen dagdayken suyun ipi kesmernesine dikkat ct. Sular alc;ahrken ipi indirmeyi unutma." 0 da ipi bi:iylece indirmeye ha~lad1 ve kuzcy dagmm bu ymnac1 Manu'nun 1ni§i olarak bilin<li. Tufan hi.itiin <;teki yarallklan silip siipi.irdU ve orada yaln1zca Manu kald1. 153


Vi.)·~w

Manu 'yu evrensel dag1/rmdan kurtarnzak if;in baltk oluyor Tufan mitosunun eski Hint anlat1m111da ana motif yayilma oldugundan (kugi.ik bal!ktan buyuyup dev bahk olma) bahk daha sonra ba§ka bir Hint tanns1yla degil Yay!lan Vi~1~u'yla ozde§le§tirildi. Bahk tann olunca, buyi.imesi Manu'yu korkuttu, aym Vigm'nun kozmik bigiminin Bhagavad Gltii'da Arcuna'y1 korkutrnas1 ve Bhilgavata Purii~a'da Kr~1~a'n111 kozmik bi~iminin annesini korkutrnas1 gibi.9 Bahk bi.iyi.iyi.ip y1k1c1 korkun~ bir gli~ oldu, ayni Siva'n111 lohurnundan deniz dibi k1srag1 bigirniyle kuttulmak gcrd;ligi gibi, bir h11ydan otekine bi.iyi.iyerek sonunda okyanusa s1gar duru111;i ~!t:ldi. <Jl:ri,:cklc ilk i:iyki.i bahgm Manu'yu kurtaimasm1 gerektirirkcn s1mrn Hindu hay;ili metni etkiler ve bahk k1yamette rol oynarnaya ba~lar: kl.~rak h<dtk gmliktcn sonra sudan 91kar ve k1yamet yang111mm ayrmt1h betimlcmesiyle 6zgi.in k1yamet tufam dengelenmeye 9ah§1hr. Bu eklemelere uygun olarak Manu yalmz kendisini kurtarmakla kalmaz (eski mitosun ana filcri budur) bi.iti.in yara11klai·1 da kurtanr; yalmz kendi Oli.irnsi.izlUgi.ini.i degil (olagan li.ituf) bi.itun insan soyunun Oli.irnsi.izli.igi.ini.i ister.

51

Matsya

Pura~'dan

Gegmi§ zamanlarda, Manu adh bir kral, gi.ine§in oglu, yogun ibadet yapti ve sabula kralhgm1 ogluna devretti. Ruhun biiti.in nitelikleriyle yi.ikli.i olarak, ac1 ve ne§e kar§1smda aym kay1ts1r.hg1 gostererek, kahrarnan Malaya dag s1rasmda bir inziva ycrinde en yi.iksek yogaya ula§tI. Bir milyon yil ge9ince, niliifor Usliindc oturan Brahma ondan ho§nUt oldu ve ona liitufta bulunmaya gdd1, "Bir li.ituf seg" dedi. Kral Bi.iyukbabanm oni.inde egildi ve dedi ki: "Scnden istedigim tek bir e§siz li.ituf var: bana, son y1k1m ger9eklq1iginde hareketli hareketsiz bi.iti.in yarat1klan koruma gi.ici.i ver." Hcr~cyin ruhu bunu kabul etti ve ortadan kayboldu. Sonra gi:ikten, tann Iarm gonderdigi sel gi bi yagmur bo§and1. Bir gi.in, inzivas111da atalan ho§nut eden sa91 dokerken sulardan ellerine bir fopharT1° bahg1 91kt1. Sevecenlikle dolu kral bahg1 gori.in- · ce onu bir kap su iginde gece gi.indi.iz korumaya ald1 ve on alt1 parmak

154


uzunlu.~una ula~ana kadar orada bakll. Sonra baltk ''Beni kurtar! Beni kurlar!'' diyc bagirdt, o da su yarat1gm1 bir kavanoza att1 ve kavanozd~1 da bahk bir gece ic,;inde tic; el boyu bi.iyi.idi.i. Baltk bin t~mh tann11111 ogluna gene huzursuz bir inlemeyle "Beni kurtar! Beni kurlar!" diyc bag1rd1, "sana s1gmmaya geldim." 0 zaman gi.ine§in oglu bahg1 kuyuya attt ve balik art1k kuyuya stgmaz olunca onu bi.iyi.ik bir gi:ile flrlatt1. Arna baltk bir fersah enine gelene kadar bi.iyiimesini siirdi.irdii ve gene huzursuz sesiyle "Beni kurtar! Beni kurtar, krallann en iyisi!" diye bagJTdt. 0 zaman Manu bahg1 Ganj'a att1 ve biiyiimeye dcvam edince yeryi.iziinlin efendisi onu okyanusa firlatt1. Arna bahk hiil iin nk yanusu kaplaymca Manu korktu ve "Kimsin sen? ifritkrin cl(:nd1si 1111'! Yoksa Vasudeva m1? Ba§ka kim boy!C olahilir? Kitoin ~!i\\'d,·"i yirmi bin fersaha c,;1kabilir? Senin haltk hi~·illlitH t11111d1m 1~1.·:;<11111 :una sc.n bcni yoruyorsun. Sclam san<i Hp;-lkl'~a. 1:vrcn111i:l1.·11d1:.i.1:\'tl:11in ya~am yeri" dedi. 0 zaman insanlan hcycl::.utl.111d1r:.111, h:d1k h1~:1111inc girmi§ olan efendi Vi~1~u "Aferin, afcrin!" 1i<•di, "lwni doj:~1u hildin ve yeminini kusursuzca mttun. K1sa si.ircde ycryu1il li1.ltil11 daj!lan, ~1ga<.;lan ve evleriyle sulara batacak. Bu gcmi hLitiin L:u11t1~11111 111pl.in111as1yla, biitiin ya§ayan biiyiik ruhlan korumak i~in 111s,11 land1 1.'.)' ycrytl1.ii11lin cfendisi. Terden doganlar, yumurtadan vcy:.1 sud,111 dujfanlar vc derilerini degi§tiren yarat1klar, onlarm hepisini bu gc1niyl: ycrlqtir ve onlan kurtar, c,;tinkii ba§ka kurtanc1lan yok. Gemine bu c,;agm sonunda esecek rlizgarlar vurdugunda gemiyi benim boynuzuma bagla, ey kral, krallann efcndisi, yerytiziiniin efendisi. Ytkimm sonunda hareketli hareketsiz biiliin evrenin Pracapati'si sen olacaksrn. B<iylecc Kfta <;agmm ba§mda mullak egemen, gii91U kral, Manu d<ineminin iistiin efendisi, tannlann bile tapt1g1 sen olacaksm." 0 zaman Manu Madhu izleyicisine "Ey efendi, y1kim aras1 kac,; y1l siirecek?" diye sordu, "Ben yarat1klan nasII koruyacag1m ey efendi, Madhu izleyicisi? Seninle tekrar nasil birle§ecegim?" Baltk yan1tlad1: "Bugiinden itibaren yeryiizlinde yliz y1l siiren bir kurakltk olacak, yiyccek azalacak ve her yeri ugursuzluk kaplayacak. Soma yedi acnnastz l§lll kalan bir ka9 yarat1g1 da yok edecek ve yedi kez yedi

155


t~m k1zgm k<>mUr gihi yagacak. Dcnizalll ktsragmm alc~i <;::agm sonunda di"inU~ccck vc zehirli ate§ onun s1kt§m1~ 1 l agzmdan cehenncmden bo§alacak; Bhava'mn alnmdaki Ui;Uncii gozden bir ate~ 91kacak. Ui; kath cvreni yak1p alt i.ist edecek, ulu bilge. Bi.iti.in dUnya bdyle ki.il oldu mu gokyiizi.i dumandan 1smacak. 0 zaman evren, tannlan ve bur9lanyla tanwmiyle yok olacak. Agni'nin terinden dogma k1yamet gtirii.inUn ycdi bululu Girdap. Korkutucu Domuz, Kova, ~iddet, Tuma, Yildmrn Bayrag1 \'(~ Kank1rrnms1 yeryUzilni.i sele bogacak; okyanusJar i;:alkanacak ve bir amy~t gdccck vc til,: cvren tek bir okyanus olacak.'' "O zaman Vedalann bu 1d1w:-.ini al vc hiiliin yarallklann oz ve tohurnlanm ii;:ine yerle§tir; ipi sana <igrcui~im !!ihi diigi.imleyerek gerniyi boynuzurna bagla; boylece benim yiiceligimle korunmu§ olacaksm. Tannlar bile yand1gmda yalmz sen kalacaksm. Ay vc giine~. Brahma ve ben, dort Di.inya Koruyucustiyla birlikte, kutsal Nannada 1m1ag1, ulu bilge Markm,<;leya, Bhava, Vedalar ve Purfu,alar ve ikincil bilimler, biiti.in bunlar Manu Cak~u~a i;agmm y1k1m1 arasm<laki siirede, her ~ey bir okyanus olmu§ken seninle hirlikte olacak. Sana yaralih§m ba§mda Vedalan ai;:1klayacag1m ey yeryi.iziini.in efendisi, dii§manlann k1zdmc1s1." Sonra efendi gozden kayboldu ve Manu anlat1!d1g1 gibi son tufan olana kadar onu ovmeyi siirdiirdii. Vasudeva'nm agzmdan anlatild1g1 gibi zaman gelince Vi~1,u, lnsanlarm Heyecanlandmc1s1, boynuzlu bahk bii;:iminde goriindi.i ve ip bii;:iminde bir y1lan Manu'nun yanma geldi. 0 zaman dharma'y1 hilen bilge blitiin yarat1klan bir araya toplay1p gemiye yerle~tirdi VL'. hirle§tirme teknigiyle gemiyi ytlan iple bahgm boynurnna ha~!lad1; Heyecanlandmc1 Vi~t,u'ya yakla~tl ve kendisini onun \inl111e a1t1.

DOMUZ Bahk avatan gibi domuz avatan da i:i:r.giin bii;:iminde Brfihmai,a milolojisinin Vi~1~u ile ili§kili olmayan bir hiiliimi.iydii fakat domuz simgeciligini hclirlcyen kavram Vi~I)U yla kolayca oz<le~le~tirildi. Vi~IJU indrn'ya ifritlcrdcn domuz kurhanm1 gcri almas1 i~in Brf\hmat)alarda bile yard1m cdcr. Yeryiiztinii kurtaran <lomuz isc ()zgi.in bii;imiylc Pra0

156


capati'dir; tipik Veda nUn yiizmesini saglar.

yaratt~

cylcmiylc §i§irip gcni§lctcrek ycryli;t.U-

Pracapati yei)•iiziinii yaratmak ir;n domuz oluyor

52 Taittir[ya Sa'!'hita'dan Bu evren ba§lang19ta suydu, okyanustu. Pracapati rtizgar oldu ve okyanusu hareket ettirdi. Yeryi.iziini.i gordii ve domuz olup onu yakalad1; Visvakarman olup ona vurdu, onu geni§letip yayd1. 0 da ycryiizti oldu ve ona P~thiv1 ("Geni§letilmi§") dendi. Pracapati kcndisini onun ii;inde tiiketti ve tannlar, Vasular, Rudralar vc Adilyalan ilrctti. Praciipati yerylizli11ii krll'tarmaA i(in

dor111~;;,

11/11vor Yeryiiztinti "geni~letmck" dil~il11L:esi V1:~1w'm111 g~:11i~k111c tit.clligiyle kolayca uyu§maktadir; ayn1 hi~im1k yc1yt11(inti ''kurlarma" dti§tincesi de· belki bahgm yerytizti halk1111 k1t111;1~ Ian kurturmas1 ile ili§kilendirilerek, domuzun yerytiztinlin kL~11~1i~i 111 kurtllroiasma kar§m, daha sonra Vi~1~u'ya baglanm1§t1r.

SJ Satapatha Brahma ~ia 'chm Ba§langu;ta yerylizti ancak avu9 ii;i kadard1. Bir domuz emu geni§letti ve ona Emu~a dendi; o Pracapati'ydi, kocas1 ve yerytizti onun e§iydi, onun sevgili yurdu. Vi~·~zu

yeryiiziinii kurtarmak irin domuz olarak diriliyor

Bu iki k1sa milostan, domuzun iki onemli simgesel niteligi ortaya i;1k1yor: Domuz kurban hayvanid1r ve hem suda hem karada ya§ad1g1 ii;in yap1ca kanna~1kt1r. Daha sonraki rnitolojide domuz evrenle evren d1§Inm smmnda ya~am1~t1r, "Di.inya-Di.inya-d1~1", g0riinen diinyayla karanhklar bolgesinin smmncla dag s1ras1d1r. Vi~I)u'nun Pura1)alarda bu avatan Brahmft'dan ah~1 gibi, ai;1ki;a Brahma ile <>zde~le~tiril­ mi~tir: Yeryliziini.i Pracapati gibi suda bularak "yaratan" odur. Su b<>ylei:c ycryi.izi.inUn hem dogum ycri hem saklanma yericlir 9ilnki.i es157


ki Hintliler rnaddenin asla artrnad1g1 kapah bir evren dii§lediler; yarat1h§ gori.intiisii ancak zaten rnevcut ogelerin yeniden di.izenlenmesi bulunrnas1 - iledir; kozrnik tufanla bunlar tekrar tekrar diriltilir.

54 Vi~~u Pura~a'dan

Kalpa'lar arasmJaki kt'sinli ge<;ince, iyilik nitelikleriyle dolu efendi Brahma gece uykusundan kalkt1 vc diinyanm bo§ oldugunu gordii. Ostiin, kavramlamaz Nariiym,rn, hiit(in hcr~cyin cfendisi, ba§lang1c1 olmayan efendi, her §eyin kaynag1, llrahmii h1~'.iminc sahip olana Narayat~a denir, bunun nedeni Brahmit bi<;iminl~ sahip ve cvrenin ba§J ve sonu olan tann hakkmdaki §iirde a91klanm1§t1r: "Sulara Nara denir 9iinkii sular insamn [nara] 9ocugudur ve daha once onun yurdu [ayana] oldugu i9in ona da Narayal}.a denmi§tir."1 2 Evren tek okyanusa donii§tiigiinde, yeryiiziiniin sularda oldugunu anlaymca Pracapati onu ortaya 91karmak istedi. Onceki kalpa'larm ba§mda bahg1, kaplumbagay1 ve otekileri yapt1g1 gibi bir ba§ka govde yapt1 vc ezeli, daimi, iistiin ruh, evrenin ruhu Pracapati, domuz bi9imine girdi. Bu bi9im biitiin evreni korumas1 i9in Veda kurbanmda olu§turulmu§tu. · 0 zaman yeryi.izi.iniin destekleyicisi, ruhun destegi, insan diinyasma gitmi§ olan Sanaka ve oteki Siddhalar taraf111dan oviildii ve o da suya girdi. Tann9a yeryiizii onun yeraltmdaki cehennem bolgesine girdigini goriince, al9akg6niillii baghhkla onun 6ni.inde egildi ve onu ovdii ... Yeryi.iziiniin kutlu destek~isi bi:iyle ycryiizii taraf111dan 6viiliince, Sama Veda'y1 soyler gibi al~~ak sesk rnmldanarak sesler 91kard1. 0 zaman gozleri tam a<;m1~ nili.iferk.r gihi ve g6vdesi mavi niliifer yapraklar1 gibi koyu ve yurnu§ak olan ulu domuz yiice Koyu Mavi Dag'a benzeyerek yeryiiziini.i kendi di§inc tak1p cehennemden yukan 91kard1. Yukan ~1karken ona dokunan su agzmdan 91kan riizgarla si.irtilmii§ ve insan diinyasma s1g111m1§ Sananda ve oteki panlllh bilgeleri siipi.irmii§ti.i. Boylece giinahlar1ndan armd1lar. Giiriiltiilii sular onun t1rnak u9lanyla yirt1hp a91lm1§ olan cehenneme bo§ald1 ve solugunun rtizgan insan diinyasmda ya§ayan bi.itiin Siddhalan 9evreye dag1tt1. 158


Yiicc domuz yeryilzi.ini.i tutmu§ kalkerken, gi:ibcginden sular damliynr. Vcdalardan yapilmi§ ulu govdesini sal11yor, k11lan arasmdaki hilgelcr ona ovgiller diziyordu ... Ostiln ruh, ycryilzi.iniln destekc;isi bi)y!e ov"iili.irken, yerytizilnti h1zla yukan c;1kartt1 ve biiyilk okyanusun ilstline yerle§tirdi. Y cryilzil su ak111t1s1 ilstiindeki koca ge.mi gibi kald1 ve batmad1 c;ilnkii govdesi oyle geni§lemi§ti. 0 zaman, yeryilzilnil su diizeyine c;1kannca, ba§lang1c1 olmayan efendi, en ytiksek efendi dtinyay1 bolmek ic;in daglar y1gd1. Asia bo§una olmayan gticilyle, asla bo§Una olmayan arzusuyla, yeryilzilniin iistiinde daha onceki yarallh§ta yanmI§ olan daglan yarattl. Yeryiiziinii onceki gibi yedi k1taya boldii ve onceki gibi dart diinyay1, yeryilziinii ve otekileri yarnttt.13

Saiva anlat11111: Siva domuzu azalarzd1riyor Domuz avatanmn Vai~1~ava byk~silnde bile. domuzun yol ac;t1g1 y1klmlarm baz1 ipuc;lan vard1r; mitosun Saiva anlat1mmda bu ipuc;lan merkez al!nm1§ ve erotik oge abart1larak (taslak bic;iminde de olsa Satapatha Briihmm:ia'da da bunlar vardir) domuzun toplumsal, tOrensel ve kozmik bak1mdan oliimciil hatalan ac;1klanm1§t1r: Ailesine c;ok fazla baglamr, kirli kadmla sevi§ir (Agni'nin baz1 anlattmlara gfae ayba§t halinde Krttikalarla sevi§mesi gibi) ve bir kez gev§eyince y1k1c1 ate§ giiciinii denetlemeyi beceremez. ilk dilzeydc yeryiiziiniin kendisi onun tuhafl1g1m payla§Jr: 1kisi de ne yap1hnas1 gerektigini bilirler fakat Siva'nm yardmu olmadan bunu yapamazlar. Kuttoren diizeyinde kirli "kan"m kefareti domuzun kan kurbam ile odenir. 14 Kozmik diizcyde, k1yamet giiniiniin ertelenmesinin tic; bic;imi vardir: Once oyunsever domuzlar okyanusa dalar, sonra sava§ s1rasmda hepsi okyanusa dti~cr ve son olarak oldiiri.iliip okyanusa at1hrlar. K1yamet yakmdJr; Vi~~m bahk bic;imine girer ve son tufanda yapt1g1 gibi Vedalan kurtanr.

55 Kalika PuraJJa 'dan Vi~1.1u ilk yarat1h§ta domuz olarak dirilince, Sankara. her §Cyin efen-

disi, bilti.in cvrenlcrin efendisi domuza "Ey efcndi. §imdi domu1 hii;;i159


mine girmekle istedigin amaca eri§tin ve yeryi.izi.inii eskisi gibi olu§turdun, okyanuslan ve irmaklan yerlcrine ycrlc§tirdin. Brahma scnin rahmetinle yarattlt§l gen;ekle§tirdi, <;i.inki.i sen her§cyin ozi.isi.in, kurbanm oziisiin ve enerjinin i)ziisi.in.. Biitiin gurulann gurusu sensin, otelerin otesisin. Toprak sana dayanamaz ey evrenin efendisi ve daha once i.isti.ine daglan yerle§lircrck onu s1k1ca baglad1ysan da neredeyse c;atlayacak. Onun ii;:in cvrc-nlerin efendisi, cvrenin ozi.i, evrenin bic;imi, evrenin var olma lll~dcni nlan bu domuz bi~imini terk etmelisin. Senden ba§ka domuz bi~imi1u~ kim dayanahihr, ey efendi? Yeryiizii, suda, istekle dolu ve kadrn gibi davr~1111ynr, ona Lccavi.iz edilmi§ ve senin gi.ic;li.i tohumundan acnnas1z hll' ogukuj~11 I1.1nli le kahnt§. F.akat ayba§J senin ektigin tohum ic;in uygun dc-gll, cy 1~V1t!llk~rin efendisi. Dolay1s1yla dogacak olan ogul da smir bilmeycn kad1 nlari alacak ve ifrit niteligi ta§iyarak tannlara ve Gandharvalara zarar verecek." 15 Diinyanm efendisi, ayba§th kadmdan zevk ic;in ugursuz ve ho§ olmayan i§ler yapacak ogul sahibi olacagmdan utanga<; bakt§h Vi~1~u'yla bOyle konu§tu: "Bu §ehvet dolu domuz c;ocugu terk et, di.inyanm efendisi; yaratilI§In, korumanm ve y1k1mm tck ha§ma efendisi sensin; di.inyanm nedeni sensin. Uygun zamanda korumay1, yaratt§l ve y1k1m1 getireceksin. Dolay1s1yla, di.inyamn iyiligi ii.;in, bu govdeyi terk et, giic;li.i olan. Uy gun zamanda ba§ka domuz govdesini gene yaparsm." Doinuz govdesine girmi§ olan efendi soylu Sarikara'nm bu sozlerini duyunca yi.ice tannya "Tam senin dl~digin gibi yapacag1m, ulu efendi. Bu kurban domuzu govdesini lcrk edecegim ve uygun zamanda tekrar muhte§em, kar~1 konulmas1 nlanaks1z bir domuz govdesi yaparak dlinyalan yaralarng1m" dcdi. Koca govdeli, evrenin gurusu, evrcnin yarat1c1s1, cvrenin lk~tek~:isi, evrenin efendisi bunu deyince ortadan kayboldu. Tann ortad:111 kaybolunca ulu efendi tann Siva, tannlar si.iri.isli ve kcndi evhalk1yla kcndi yerine gitti. Fakat domuz Di.inya-Di.inya-d1~1 adh kendi dagma gitti ve sevimli di§i domuz bic;imindeki yeryi.izi.iyle sevi~ti ve onunla i.istiin dagda uzun siire sevi~mesinc kar~m di.inyanm efendisi hala tatmin olmamt§tt i;iinki.i di§i domuza cluydugu §ehvet i;ok gii<;li.iydi.i. Yeryiizi.i di§i domuz bii;imiyle ~evi~ince tic; miikemmel brahmin ogul dogurdu; adlan Suvrtta, Kanaka ve Ghora'yd116 ve i.i(,;ii de ~ok gii(,;liiydii. Bu 160


i;oculdar ttltrn Mcru daglannm yaylalanndaki magara vc giillcrde scvgiyk oynadilar. Bu ogullarca sanlm1§ dornuz kans1yla scvi§ti ve giivdcsindcn vazgei;:meyi dii§iinmedi. Gii<;Hi domuz bazan i;ncuklan111 kucaklach ve kans1yla i;amurda oyunlar oynad1. Bal gibi san domuz ~:arnura bulanmca giin bat1mmdaki giine~ gibi parhyordu ve ailesinc hulut gibi sular s1r,;ratt1. Ogullanmn VC kans1 ycryiiziini.in yamnda oyk mutluydu ki yeryiizi.inii ortasJndan r,;iikertene kadar oynad1. Bask1dan yilan Anania da rahats1z olmu§tu r,;i.inkii Hari'yi ta§1yordu. Kafas1 kirilm1§tl ve kaplumbaganm iistiinden yeryi.iziine 91kt1. Suv!ita, Ohora ve Kanaka domuz vuru§lanyla altm yaylalan 9atlatt1lar ve altm ktnhnca yaylalar di.izle§ti ve tannlann ozenle Meru'nun yayla haline soktugu biitiln al.m §eyler domuzun ogullannca k1nld1. Sonra domuzun ogullannm domuz darbclcri Manasa'y1 w ta1111 L11111 iiteki gcillerini her yerde alt i.ist etti. Kadm bi9imindeki yeryiizi.i domuzla uyna§tt fakat cililmsi.iz bii;imiyle 9ok mutsuzdu. Suvrtta ve otekiler her yandan okyanusa daldtlar ve biiti.in okyanuslar miicevherleri domuzlar tarafmdan sai;Ilmt§ gibi tahrik olmu§tU. Gen<; domuzlar gevrede oynarken evrenler 1rmaklan ve dilek agai;lar1ylal7 i;atlami§tt. Evrenin desteki;isi olan domuzun kenclisi evrenin bOyle rahats1z oldugunu bilmesine kar§m, ogullarma duydugu sevgi onlart durclurmas1111 engelliyordu. Suvrtta, Kanaka ve Ohora cennete giclince, tannlar siiriisli korktu ve her yonde ka91§ttlar. · Kurbanhk clomuz ogullart ve kans1yla beiyle oynamaktan asla doymad1, arzusu artt1k9a arttt ve yapmas1 seiylenildigi gibi govdesini terk etmeyi hir,; istemedi. 0 zaman bi.itiin tann siiriileri evrenin iyiligi ii;in tann soyuyla ve Sakra'yla kafa k.afaya verdiler. Hepsi Sakra ve bilgelerle karar ahp herkesin s1gmag1 Nitriiyat)a'ya, dogmam1§ efendiye s1gmmaya gittiler. Otuz ii<; tann, Vasudeva'nm oglu, evrenin efendisi Govinda'ya vannca i)ntinde egildiler ve bayragmda Garu~a bulunan tanny1 ovdiiler: " ... Korku ve baghhkla sana s1gmmaya geldik, bizi koru Vi~1.iu." Tannlar tanns1. bi.itiin varhklann iyiliginin nedeni boyle Civiiliince tannlar siiriistinc ve indra'ya gokgi.iriiltiisii gibi dcrin bir sesle "Bana hemen nii;in gcldiginizi veya ncden korktugunuzu ve ne yapabilecegimi si:iylcyin" dcdi. ''Yeryi.izli kurbanhk domuzun siirekli oyunundan i;atlad1" 161


dedi tannlar. "BUtUn di.inyalar sallamyor ve rahat kalmad1. Kuru bir su kabagmm darbedcn patlamas1 gibi yeryUzii de domuz t1rnaklanndan yanld1. Domuzun lie;; oglu, Suvrtta, Kanaka ve Ohora, onlar da evrenc saldmyor, ey evrenlcrin efendisi, enerjileri k1yamel giiniiniin ale§i gibi. Manasa ve i:iteki goller i:iyle c;;amur doldu ki ve onlann c;;amur oyunlanyla alt list oldu ki dogal durumlanna donemiyorlar. Giic;;lii domuzlar tannlann agai,:larm1, indra'mn cennetteki mercan agac;;lanm ve i:itekilcri k1rd1lar \'l: lannlann 1rmaklarn11 meyva ve c;ic;ek parc;;alanyla t1kad1lar. Suvi1ta vc iitL~k1 ik isi 'Oi,:li.i ZirvL~yc c;;1kmca tuz okyanusuna dii§mli§ gibi i:iyle c;;ilgml1klar yapt1br ki htitiin di.inyay1 basan seller kadar su ta~1rdilar. Hcrkes su alt111da l--.dd1 ve dlirt yana kac;t1. Ey koca kollu, canlarm1 kurtarmak ic;;in d1i1t yana k.1i;ttl;11. Kurbanhk boganm kii<;iik ogullan indra'nm cennetine gidincc wrmlan her yandan e~eleyip rahats1z ettiler ve huzur b1rakmadtlar. Domuzuu ngullanmn oynad1g1 biitiin daglann zirveleri diimdiiz oldu ve y1k1ld1. Ey evrenin efendisi, efendi Vaikurnha, biitiin evren onlann oyunlarmdan y1k1hyor. evreni korumahsm." insanlarm zcnginliginin nedeni tann tannlann yak111malanm duyunca Sankara ve Brahma'ya "Domuzun govdesi nedeniyle bi.itiin tannlar ve bi.iti.in yaratiklar bi.iyiik ac1 c;;ekiyor ve bi.itUn evren c;;atlad1. Sankara, kefaret olarak domuz gi:ivdesini terk etrnek istiyorum ama kendi iradernle bunu yapam1yorum. Sen Sankara bu govdeyi terk etmcm ic;;in c;;aba gostermelisin. Brahma, Smara y1k1c1sm1 tekrar tekrar enerjinle doldurmah ve biitiin tannlara da doldurtmahsm ve Sankara' ya dornuzu kestirmelisin. Ayba§th kadmla ili~ki kurdugu i<;in ve brahrninleri i:ildi.irdi.igii it;in gi)vde k(itiiliiklerir1 kaynag1 oldu ve §imdi onu terk etmek uygun olacak. Biiylik hir kcforct i)deyecegim ve c;ocuklanm da kefaretlerini verecekler. Bunun i~in gi:ivdeme hemen ba~ egdirin. Daima yarallklan korumahynn ama ~imdi benirn yi.iziimden si.irekli fclakcte bat1yorlar, dolay1s1yla biiti.in yarat1klann iyiligi i9in bu gi)vdeyi terk edecegim" dcdi. Brahma ve Sankara Vasudeva'nm nglu Govinda'ya ''Dcdigin gibi yapacag1z" dediler. Vasudeva'nm oglu sonra otuz lie; tanrmm hepsini urnkla§llrd1 ve domuzun encrjisinclen kendi ba~rna kurtulmak i<,;in tefckkiire ba§lad1. Madhava ene1jidcn yava~ yava§ kurtulurken dornu162


zun giiv<lcsi ya~~1111 ii1.iinti y1tmncyc ha~la<l1. Oliimslizlcr gi.ivdcnin cncrjisiz kald1gm1 anlaymca tann Siva gorkcmli kurban!Jk dornuza yakla~t1. Otuz iii; lannn111 hepsi, Brahma i:indcrligindc encrjilerini Smnra Cezac1srna vcrmek i<;in ulu Lann Uma'mn kocas1111 izledi: Tanrrlar stirlisti enerjilerini bayragmda boga ta§tyan Siva'ya verdiler ve hdylcce Siva i;ok gti<; kazand1. 0 anda dagm efendisi Siva .forabha yahamlmm bii;iminc girdi; baz1lan tepede baz1lan altta sekiz bacaklt korkunc; bir canhydt. Boyu iki ytiz bin fersah, eni ytiz elli bin fersahtt; domuzun boyu ytiz bin fersah uzunlugunda, eni elli bin fersah geni§ligindeydi. Sonra kurbanltk domuz ulu tann Uma'nrn kocasmt korkunc; forabha bi<;iminde gordti; komtir karas1yd1, ba§t aya dcgiynrdu, uzun burnu ve pen<;eleri vard1, koca ag1zh ve dcv gi>vdeliydi, scki1. di~i, yelesi ve kuyrugu, uzun kulaklan vard1. S1r1111da diirt ha..:ajj:1, karnmda dort bacag1 vard1: ki.ikreycrck st<;rtyordu. Suv~tta, Kanaka ve Ghora unun k11g111hkla h11.la ko§UP gcldigini gortince ofkelendiler ve ti<; gti<;lti kar<le~ koca govdcli forabha'ya saldird1lar, di~Ieriyle vurdular. Sarabha'mn ol<;tileri oyle btiytiktti ki ti<; domuz ona vururken btiyti gti<;leriyle kendilerini onun kadar btiytitttiler. Sarabha domuzlann vuru§lanyla di.inyanm en uzak ko§esine, okyanus suyunun derinliklerine dii§tii ve kopekbahklan ve deniz canavarlanyla dolu okyanusa dli§tince ti<;li ui;tular ve koca okyanusa daldtlar. Suvrtta, Kanaka ve Ohora okyanusun sularrna daltnca domuz da aniden Mkeyle uc;tu ve ogullannt sevdigi ic,;in kendisini okyanusun sulanna at.11. Btillin <lnmuzlar ve .forabha bi:iyle atlayrnca cennelleki tannlan, bun;lan ve gczegenleri sallad1Jar. Tannlardan bazilan yaralandt, baz1" lan yerytiztinc dii~ti.i; baz1 kurnaz tannlar Mahar dunyusrna 18 s1gmd1. Bur<;lar gokscl ar~1bnlanndan19 yeryiiztine dli§ttiler ve orda alevlerle si.islenmi§ olarak giiri.indiiler. Dli~ti.iklerinde olu§an §idcldli sarsmt1 ~iddetli bir ri.izgara n..:dcn oldu ve daglan birbiri ardmdan yeryliztindcn kopardr. Bazt zirveler daglann aras1nda dcvrildiler ve list tiste clti§Ct'ek agac;lan, canlr Ian ezdiler. Baz1 daglar da yeryliztini.in i.isti.lnde clans cttiler ve her cbrbcde daglar biri;ok yarat1g1 czdi vc daglar riizgann csintisiylc birbirlerinc slirttindtigi.inde yerytizi.intin lisli.inde ytirliyor gi1hi gdri.indliler. 163


Domuzlnr vc forabha vc koca zirveleriyle daglar okyanusa di.i§i.ince <;ok fazla su ta§tl. Vuru§un etkisi)'le ta§an su bir anda okyanuslan susuz b1rakt1 ve bi.iti.in bu sular yeryiiziinc yay1ltnca bir anda bi.Hi.in yaratiklar su altmda kald1 ve yok oldu. Her yerde yarat1klar bogulurken acmacak halde, korkuyla ve ac1yla, oliim anmda inlediler: "imdat babf!!", "imdat ki.i<;iigi.im!", "imdat anne!", "imdat 9ocugum!" Yeryiizi.i .fomblw vc domuzlann dii§tiigi.i yerde t;:okti.i, ayaklannm darbesiyk ymdd 1 vt~ ycryii..:Uniin i>lcki tarafmda daglar f1§kird1. .. Bi.itiin evren bi:iylc okyanu:-. sulan alt111da kal1p batmca Biiylikbaba, tannlann en ya§hs1 tasaland1 \'~'. I Ltri'y~~ "l\frndim, tannlan, ifritleri ve insanlanyla biiti.in bu evren battyrn; ycryll1ii yar tld1 ve hareketli hareketsiz her §CY mahvoldu. Tannlar. i I ntkr, ( iamlharval~11, bilge Ier, sofular ve hatta si.iri.ingenler - her §CY yok oldu, ey cvrcnin efondisi. Sen her §eyin koruyucusun, cvrenin efendisisin, hepirnizi ve ycryiiziini.i koru. Sen kendin domuzun govdesinden 91kmah ve onu yok edip hareketli hareketsiz her §eyiyle yeryi.iziinii yeniden kurmahsm, koca kollu" dedi. insanlara refah getiren tanr1, dii§mez Brahma'nm bu sozlerini duyunca yeryiizi.ini.i yeniden kunnak it;:in biitiin 9abas1m gosterdi. Hari kJrmlZI bahk bit;:imine girdi.2° Vedalan ve yedi bilgeyi, biiti.in Vedalan ezbere bilen miikemmel bilgeleri ortaya <;1kard1 <;iinkii Vedalarm yok olmamasmda kararhyd1 ve evrenin iyiligini istiyordu. Hepsini ald1: Vasi~!ha, Atri, Kasyapa, Visvamitra, Gautama, Camadagni ve Bharadvaca, inan9lan gii9lii bilgeler ve onlan suyun ortasmda dikilirken s1rtma yerle§tirdi. Koca bir gemi yaptl ki i.istiin bilgelerin soyu korunabilsin. insanlara refah getiren tann :;rinrn, Siva'nm bag1§lamasm1 kazanmaya gitti. Domuzlarla bogu:;;an S1v~1 tiikcnmi§, domuzlann darbelerinden yaralanm1§, soluk solugayd1. Domuz Hari'nin geldigini gorilnce eski 1nsan-aslan bi<;imini anunsad1 21 ve o insan-aslam antmsar ammsamaz o da arkada§I domuz i<;ill uraya geldi. Domm: insan-aslanm geldigini gori.ince, onun govdesinden enerji ald1 ve domuzlarla forabha Vi~1~u'ya giren giinqe C§il bu enerjiyi gordiiler. Domuz insanaslanm enerji bo~altt1g1111 gfai.ince i<; <_;ekti ve i~ i;:ekmeleri keskin di§li bir <_;ok iri domuza doni.i§lii ... Kutsal Hari, domuz, forabha'ya yak164


la§ll vc "Bu giivdcyi cvrenin iyiligi ic;in kcsinliklc terk etmeliyim. Daha iini.:e buna soz verdim ve bu soz nedeniyle Hari, Sambhu ve Brahma bu i§C giri§tiler" dedi. Ostiin efendi, doinuz, bunun tisti.inde dli§timncyc clevam etti ve sonra ulu tann gih;li.i §arabha'ya "'Bcni oldi.ir ulu Lann, ben bu giivdeyi bi.itiin evrenlerin, tannlann ve hatta onlarm dii§manlarmm iyiligi ic;in elbetteki terk edecegim. Benim kolumu bacag1m1 toplayarak hayvan kesip kurban etmelisin ve her biriniz hayvandan bi.iyiik bir pay alarak toren keps;esiyle oteki gereklerini yerine getirmelisiniz. Bu kurbam benim tis; oglum Kanaka, Suvrtta ve Ghora'yla i.ir;; evrenin iyiligi ic;in gerr;;ekle§tir. Tannlar ve yarat1klar bu kurbanla dogacaklar r;;iinkii kurban onlann yiyecegi olacak. Her§ey kurbandan r;;1kacak; bu evren kurbandan yap1hm~l1r. Ycryiiz\ini.in ayba§I haliyle ald1g1 ogulcuga tannc;a yeryiizilnlin k~~ndisi dogumdan sonra uzun siire gizlice bakacak ve uygun zmnan gddigindc bu ag1r yiik altmda ac1 c;eken tannc,-:a, sana onu kesme zarnan1111 bildirecek ve o zaman onu Oldiireceksin. Bu yiikten ac1 c;eken yeryiizii yiiz fersah batt1gmcla ben di§li bir domuz olacag1m ve onu yukan kaldiracag1m. Arna senin Rudra'dan dogma fakat alt1 anneli oldugu soylenen 22 oglun tannlar ordusunun kumandam olacak ve bana amacma eri§tiginde bu govdeyi terk ettirecek" dedi. Gtir;;lti kurbanhk dornuz bunlan deyince, domuzun govdesinden biiytik bir enerji c;1kl1, on milyon gtine~ 1~1g1 gibi alev c;elenkleriyle · parhyordu ve bu mucizevi enerji efendi Hari'nin gi:ivdesine girdi. Domuzun bu cne1:jisi Vi~1~u'ya girince, Hari de Suv~ita, Kanaka ve Ghora'nm enerjilerini aldi. Her birinin govdesinden alev c;elenkleriyle parJayan ener:ji ir1kt1 ve bahalannm yapt1g1 gibi Hari'nin govdesine girdi. 0 zaman Hari vc Brahma ve ulu tann dornuzun konU§tnasma yamt verdiler: "Om."23 Tekrar ve tekrar bunu deyip domuzlann govdelerini terk etmesi ic;in clkrinden geleni yap1p ugra§tilar. S'arabha sirtm1 domuzlann boynunun ortasma vurdu ve kirarak bu bic;imi suya firlatt1. Once onu di.i§tirdiikten sonra Suvrtta'nm boynunu kmp onu Oldiirdii, sonra Kanaka'nrn ve Ghora'nm boynunu kirdt ve hepsi ya§am soluklarn11 vcrip bi.iyi.ik okyanusun sulanna cl ti§ tiller; sularda dii§i.i~lcri yankiland1 vc domuzlar dii§ilnce k1yamet gi.intiniin ate~i gibi gtiriilli.i ve 1~Jil1 koptu.

165


Vi~:r_1u'nun

Destan avatarlari

RAMA: RAMA SJTA'YI REDDEDiYOR VETANRILARCA AYDINLA TILIYOR Oli.imli.i kral Riima'nm i)yki.isi.i, Rama Vi~t)u'nun avatan konumuna yiiksehncden yiizylllm i)m'.e de Hindistan'da biliniyordu. Rama mitosunun locus classicus'u Ri.imavarw't.b (~u ana kadar bilinen en eski, en geni§ metin) yalmzca son iki kitap 1daha hm:di alt1 kitaba ekleme olan birinci ve yedincisi) ondan slircldi olarnk 1a11r1 diyc sc>z eder. Bu kar§1kltk Sita'nm yarg1lanmas1 oluntusunda d<1 v:.11d1r llu byki.i. daha eski gelenegin onu yedinci kitaba yerle§tirmcsinc k<1r~m altmct kitabm ele§tirel yaymunda yer ahr. Ger\:ekten de oluntunun bir ha~ka anlat1m1 yedinci kitapta bulunmaktadir ve burada Sita ate§ ycrinc annesi yeryiizi.iniin i\:ine girer ve Rama tarafmdan eski konumuna getirilmez. Bu vahiy ve tezahi.ir mitosudur; kutsalhgm ohimli.i tannnm kendisine a\:1klanmas1yla olagand1§1d1r. Rama'nm \:ilg1nhg1 S}ta'ya ac1mas1z, bencil, gururlu davram§mdan bellidir (Destamn ba§ka bir yerinde de ozellikle Siirpanakha'yla alay etmesi ve onu sakat b1rakmas1yla daha da bi.iyi.ik §Ovalyelik yoksunlugu gosterir): Sita'nm kendisine kar§J \:Ikt1g1111 iddia ederek, "hasta gozli.ini.in kar§tsmdaki kuzu" oldugunu soyleyip ona "sanhk gozle" bakt1gm1 soylemesi bilmeden "korliigi.ine" bir ba§ka kamt daha verir. STtffnm bOyle gururla reddedilmesinin temeli - onun, oliimli.i birinin, ~anlt (oliimli.i) ailesi i\:in saVU§ta mucizelcr gostennesi ve kcndisinin vc kansmm mutlulugundan \:Ok goriintii ve halkm fikrine iincm vcrmcsi - kendisinin hi9 de oliimlti olmad1gmm bildirilmesiylc tarn<1111~:11 ortadan kalkmt§ ve golgede b1rak1lm1§ttr. Bu oluntu, ifrit Ravai)a'nm Sltii'y1 ka\:InP Rama'nm onu uzun sava§lardan sonra kurtanp sarayma yagmnas1yla ba§l~r.

166


56 Riimiiya~a'dan

Riima Maithill'yi 24 al~akgoni.illi.ili.ikle yanmda dikilir gbri.incc yi.iregindc derin Ofkeyle konu§tu: ''Seni di.i§mantm1 sava§La yenerek elde eltim ho§ han11n; erkeklikte yapilmas1 gerekeni yapt11n. ~imdi k1skan(fhg1m dindi ve hakaret silindi; aym anda hem §erefsizligi hem di.i§manim1 alt ettim. Bugiin erkekligim gori.ildii; bugi.in emeklerim meyvas1n1 verdi. Bugi.in, si:izi.imii tutarak kendimin efendisi oldum. Senin benden ahnmanla kaderime si.iri.ilen !eke, koti.i fikirli ifritin henim gibi oliimli.i biri tarafrndan yenilmesiyle yok oldu. Onurunu yilircn ve bu hakareti kendi enerjisiyle temizlemeyen hiri i~·in hiiyk klii,;iik enerjinin onun erkekligine nc yaran var? lfanllm111 '111 hdy1.ll; i~b i ·· okyanusu atlay1p gc<;mcsi, Lai'1kii'y1 ~1k111.1•;1. 11yn;11l11i.1 11.y1111 ~nndi hcpsi meyvasrn1 verdi. Sugrlva vc 111d11~ur11111 hliyuk ~·;1hal<1n · s~1ldmdaki cesareti, bana ogi.it verirkcnki 1d.11s1 hu~~iln 111cyv~1s1111 verdi. Bagi! Vibhl~atJa'nrn bi.iyi.ik yard1m1, in1rn.,;-.11. kmdc~ini terk ederek kendiliginden bana geldi - bugi.in mcyvm.tni wrdi." Sita Rama'nm bu konu~mas1111 duyurKa 'li~i gcyik gibi iri gi:izleri ya§la doldu. Arna Rama una bakrn,:~1 dl'k,~:-.i gem: kabard1 ve bol bol yag atilm1§ k1zgm ate§ gibi pmlad1. Hiddi:llc y;rn yan bakarak maymunlann ve Rak~asalann arasmda S[Lii'yl;1 ..;ok s,:rt k1mu§tu: "Bir erkegin clii§manmm elinden bagt§lanmaz. nnursu1.luga dii§tiigi.inde yapmas1 gerckcnlerin hepsini yapt1m. Yi.ice ruhlu bilge Agastya'nrn25 canhlar i<;in ula§Ilmaz gi.iney diyarlannt inan~ giici.iyle kazanmas1 gibi seni kazandtm Sita. Arna istersen arkacla§lanmm kahramanhg1yla becerilen bu hiiyi.ik sava§ ~abasmm benim tarafimdan senin i~in yiiri.iti.ilmedigini herkes bilsin. Ben kendi i.ini.imi.i korudum ve kendi Unlii aile ad11na cli.i~en lckeyi ve ki.i<;iik di.i§i.iriilmeyi tamammiyle silip temizleclim. "Arna §imdi oniimde dikilirken senin davra111~mdan ku§kulanmaya ba§lachm <_;i.inki.i sen gi'izleri hastal1kl1 birine dikilen kuzu gibi bana kar§I <_;1k1yorsun. ()ylcyse nereye istiyorsan oraya git, serbc~tsin, Cam1ka'nm k1z1, ne yi)nc istcrscn. Seninle i§im y(;k ho~ hanun. iyi hir ailcye sahip cncrji sahibi htr crkek ba~ka birinin cvindc ya~mn1~ bir 167


kad1111. yalnizca onu t>zlemeyc dayanamachg1 ic;:in geri alabilir mi? Sanhkl1 hir gozle Ravai~a'nm kucagmda ki.ic;:i.ik di.i§mi.i§ olan sana bakarken bi>yle yi.icc bir aileden olmakla ()gi.ini.irken seni nas1l geri alabilirim? Seni tekrar kazanmamm amac1 i.ini.imi.i korumakt1 c;:i.inki.i art1k seninle bir bag1m yok ve istedigin gibi buradan gidebilirsin. Benim karanm bu ve §imdi bu konuda kafam1 c;:ah§tmyorum ho§ hantm. Kafana Lak~mm.ia vcya Bharata'y1 koy veya nerede mutlu olacaksan oray1; yiircgini maymunbr1n krah Sugrlva veya Rak~asalarm krah Vibht~at!a'ya ac;: vcya ncn~<k rnutlu olaL:aksan oraya, Sita. <;i.inki.i Ravat!a senin esir edici, kuts~il gi>vtkni g1iriim:c. sen onun evindeyken, uzun siire senden uzak dunnu:;. t1larna1.." Ho§ sozler duymay1 hak eden Maithill hiiyk uwn hir zamandan sonra sevgilisinden bu ho§ olmayan s6zleri duyunca gi\1 ya§lanna boguldu ve koca bir filin hortumu taraf111dan s()ki.ilen asma dah gibi titredi. Raghava onunla i:ifk:eyle ve ac1mas1zca, tiiyleri iirpertecek bi9imde konu§urken kral Videha'mn klZI 9ok heyecanlandt. Maithill kocasm111, daha once hi9 duymad1g1, bi.iyiik bir kalabahk 6niinde si:iyledigi kaba sozlerini duyunca c;:ok utand1 ve ar etti. Canaka'nm klZI kolunu kanadm1 c;:eken c;:ok fazla goz ya§t doktii, ok gibi sozlerle oyle yaralanm1§t1. Sonra goz ya§lanndan 1slanm1§ yiizi.ini.i sildi ve· kocas1na ymnu§ak bir sesle ve kekeleyerek ''Nic;:in boyle kaba, kulaga ho§ gclmeyen ve bana uymayan sozler soyliiyorsun ey kahraman, sanki avamdan biri avamdan bir kad1nla konu§uyor? Ben senin sand1gm gibi hiri degilim koca kollu. Bana gi.iven: sana uygun davrand1g1ma yemin ederim. Ba§ka kadmlann cinsel davran1~lan nedeniyle biiti.in cinse hakaret ediyorsun ama bu ku~kulan u1;ikla§tff 9i.inkii beni smadm. Eger benim koluma hacag1ma 1fokun11lduysa bu zorla yap1ld1, cfendim; bunu ben ar1.ulamad11n :.una h11 saldmy1 kader getirdi. Benim denetimimdc ohm yiiregim hep s<ina haghdtr: durumun efondisi bcn olmad1g1m ic;:in ba~kas111111 dcnctimindcki kolum bacagnn i~in ne yapabilirdim? Eger bana onur verirkcn bir yandan da yak111 ili§kimizin daima bi.iyilycn baglamu bilrniynrsan o zaman ben yok olurum. Ey kahraman, ben Lai'lka'daykcn beni aramas1 i~in kahraman Haniimat'1 gdnderdigindc nic;in beni gozclen c;1kannadm? Maymun bana senin bcni bo~ad1g111 habcrini gctirir gctirmez ya§am1 terk cderdim. Sen 168


de hu kadar gayreti bo~una harcamak zorunda kalmazdrn. ya§am1m tchlikcyc atmazd111, arkada§lann da bi'>ylc bo§una kcndilcrini harap ctrnczlcrdi. insanlar is;inde kaplan ohm, uyduruk bir erkek gibi i)fkcne kap1larak kadm cinsini yeglenir hale getirdin. Ad1m1 Canaka'dan ahyorum ama dogumum yeryi.izi.ini.in ·usti.inde oldu; insan halini bilen sen hcnim yuce davram§llnI onurland1ramad111. Gens; biriyken, ben gcni,: k1zken ald1gm elimin2 6 tcmizlgindcn emin olamadm; ve benim baghltg1m ve yap1mdan - bunlann hepsini firlat1p attm.". Sita konu§up aglarken, goz ya§lan is;inde kekelerken, orada derin i.iziinti.i is;inde dikilen Lak~mm~a'ya "Benim ic;:in bir atq yakt1r, benim felaketimin ilac1 bu" dedi, "Yanlt§ suc;:lamayla mahvolmu~ ya~aya­ mam; insanlann ortasmda art1k erdemlerindcn hu~nut olmayan kocam tarafmdan terk edilmi~; art1k bcnim ii,:m tck y<1I Adak yiyicisine girmektir." Can dli~manlannm kL~sici~.i Lak~111;1n11 Vidch;i'nrn k1zmm bu si'>zlerini duyunca MkL~yk~ dnldu V~! R:1ghava'n111 yti:t.ilnc bakt1. Arna Rama'nm yi.iregindeki istcgi davrant§lanndan anlaymca kahraman Lak~mm~a Rama'nm istedigi gibi atc§i yakt1Td1. 0 zaman Videha' nm klZl sessizce ve sayg1yla ba§1 one egik Rama'mn c;:evresinde dola§tl ve Adak yiyiciye yakla§tL Maithiil tannlann ve brahminlerin oni.indc egiJdi, ellerini kaVU§tUrdu, ate§in oniinde dikiJip '"Yi.iregim Raghava'dan hie;: aynlmad1g1 gibi herkesin tamg1 ate~ de beni korusun" dedi. Videha'nm klZI bunu dcrken Adak yiyicinin c;:evresinde dondi.i vc parlak ate§e gitdi, ii;tc ruhu tamarniyle aynlm1§tl. Oradaki bilyi.ik kalabahk, c;:ocuklar ve ya§ltlar Maithill'nin Adak yiyiciye girdigini gordliler ve ate§e girerken Rak~a~a ve maymunlanJan ytiksek sesli, korkun~ bir inleme yi.ikseldi. 0 zaman iinti bi.iyi.ik kral Kubera ve di.i§manlan clag1tan Yama ile bin gi'>zlti Indra vc clii§manlarm1 yakan Varm~a. bayragmda boga bulunan Li<; gi'>zlti kutsal yiicc tann Siva ve Vcdalan bilenlcrin en iyisi, hi.iti.in insanlann vc bi.iti.in bunlann, en iyi otuz i.i~ tannnm yarat1c1s1 Brahma gi.ine~ gibi parlayan g<ikscl arabalannda bir araya geldiler ve La!1ka kcntine gelerek Raghava'ya yakla~ttlar ve hulkalarla sushi koca kollann1 uzat1p, onlerinde cllerini kaVU§lurrnu~ duran Rama'ya dedilcr ki: ''Bliltin insanlann yarat1c1s1, aktlhlarm en iyisi, Adak yiyicisinc dli~~:rkcn Slta'y1 nasil grirmcdin'? Tannlar slirlisliniin en iyisi ola169


rak kcndini nasil tan11nadm'! Daha iincc sen Vasulann atas1 Vasu .B.tadhaman'dm; sen kendisini yaratan, i.i<; di.inyan111 ilk nedenisin, Rudralarm sekizinci Rudra's1sm, Sadhyalarm be§incisisin. Senin iki araban Asvinler, senin iki gi:izlin ay ve glinc§. Dli§manlanm yakan, ba§lang1<;ta ve sonda herkesin gi:irdi.igli scnsin gene de s1radan biri gibi Vidcha'mn k111m giirmliyorsun." Raghava, dlwmw"ya uyan lan.n en iyisi Rama, dlinyanm' efendisi, otuz li<; tannntn en iyikri Diinya Koruyuculan kendisine bi:iyle seslenince onlara ''Ben kcndimi l>a~ar alha'n111 oglu Rama olarak kabul ediyorum. Ey efendi, bana kim oldugun111 siiyle, kimin ngluyum, neredcn geliyorum." 0 zaman Brahma, Vl:dalan hilcnlcrn1 l!ll iyisi. Kakutstha' ya "Dogruyu benden dinle kahramanhgt gl:n~cklik olan Riima. Sen, dort silah ta§1yan 27 kutsal efendi Naraym)a'sm. Tck di~li dmnuzsun. ge<;mi§ ve gelecekteki biitlin gli<;leri yenensin. Sita Lak~mI'dir. sen tann Vi~l)U, Kr~I)a. Pracapati'sin. RaVUI)a'y1 kesmek i<;in ollimlli insan bi9imine girdin ve bu gi:irevi bizim i<;in yerine getirdin. Ey dlzarma"ya bagh ol.~nlarm en iyisi, Ravm)a kesildi art1k Rama, sevin ve cennete gir... " Parlayan ale§ Btiytikbaba'mn bu ugurlu si:izlerini duyunca kucagmda Videha'nrn klZlyla kalkt1 ve Videha'nm gen<;, aktlh, gen<; bir gline§ gibi parlayan 28 kizm1 Rama'mn kucagma koydu. Esmer, dalgah sa<;lan ate§te annmI§ altmla parhyor, ktrm1z1 elhiseler giyiyor ve · solmayan <;elenkler takiyordu.29 . 0 zaman ant1c1 ate§, dtinyalann tamg1 Rama'ya "i§te Sita'n, Vicleha'nm klZI ve onun i<;inde hi<; bir kottillik ynk. Ne konu§masmda ne akhnda, ne clii§lincesinde·, ne hakI§mda hu iyi ve yiice kadmm sana kar§I bir davram§I yok. Onu 1ss11. ormanda tek ba§ma terk ettiginde ve o sefil ve gi.i<;stit. durumda kuld1i~mda. crkekligiyle gururlanan Rak~asa Ravm)a onu gi>liirdi.i. Kad1nl1ji1n 1<; odalarrncla saklantn1§ ve hapis olmasrna kar~111. di.i~i.incelerini sana a<;ll ve seni arzulad1. <;irkin, ugursuz Rak~asa kadmlan tarafmdan bcklenen Maithill <;e§itli bi<;imlerdc ba§tan <;1kartllmaya <;ah~Ild1 ve tehdit edildi ama akh Rak~asa'ya hi<; kaymad1 ~~iinkli ruhu scninleydi. Onu kabul cl Raghava ~i.inkii o btittin ozi.iylc temiz ve kbti.ili.ikten uzak. Hi<; de vurulacak biri degil: sana emrim bu.'· Bi.iylik cnc1~jili. tahammi.illi.i vc yigit Rama. d!wrmdya inananla170


rm en iyisi bunu duyunca otuz tic; tannnm en iyisinc "Slta'mn hlittin insanlann ontinde lie; katl1 dlinyada ant1c1 ate§c girmcsi zorunluydu c;tinkli uzun siire Ravat)a'mn odalannda ya§ach. Canaka'nm k1z1n1 anndirmasam iyi insanlar bana ·~u Rama, Da5aratha'n1t1 oglu, ~eh vet dolu ve c;ok i;ocuksu' derlerdi. Canaka'nm klZI Maithill'nin yi.ircgini kimscyc vermedigini, bana bagh oldugunu .ve yalmz beni dii§iindi.igi.ini.i 9ok iyi biliyorum fakat tic; kath diinyantn insanlanm dogruyu soyledigime ikna etmem ic;in Videha'mn k1zm1 Adak yiyicisine girince rcddettim. Koca okyanusun deniz k1y1sma zarar verememcsi gibi Ravm)a da bu iri gi:izli.i hamma zarar veremez c;iinkii onu kendi encrjisi korur. Ki:itii fikirli Maithi!l'ye aklmda bile tecaviiz edemez c;iinkii o parlak ate§ gibi cle gec;irilemez. Bu sevgili kadma Ravm)a'nm en ii,: odalannda bile tahakktim edilemez c;i.inkii o yaln1zca hana aillir, aym 1~111lann giine·· §C ait olu§U gibi. Canaka'n111 k111 Maithill tii,~ diinyan1n hiiti.in insanlan i:iniinde armd1. Kcn<lisinin efcndi~i olan birinin tini.inii terk edemeyecegi gibi ben de onu lerk cdemem. Elbette sizin hepinizin, btittin insanlann sayg1 duydugu sevgi dolu olanlann benim iyiligim ic;in soylediklerini yapacag1m" dedi. Bu konu§may1 yapmca ve kendi yapt1g1 i§ler nedeniyle biittin gi.icti olanlarca i:ivilldtikten sonra gti9lii Rama, Raghu'nun soyu, sevgilisiy le birle§ti ve hak ettigi mutlulugu ya§adt.

Rama gibi. Kr~i)a da si:izctigtin iki anlmmyla da "destans1" bir ki§iliktir: iki biiyi.ik Sanskrit <lestanmdan birinde (Mahiibhiirata) goriiniir ve dc.,tan tiiriinue bir kahramandir, sava~c;1 vc krald1r. Fakat Rama'nm aksinc, Kr~t)a dcstanm merkezindc ycr almaz. Rama gibi i:iltimlti bir sava§91dll' ama hcpsinin ii;incle birincidir vc Vi~t)U ile ozde§IC§tirilmesi ancak destan111 sonlannda yer ahr. <;ocuk Kr~t)a mitosu Veda ve destan mctinlerindc ancak bclli bclirsiz duyulur, oysa Sanskritc;e d1~mdaki c;ok eski halk masallan gclcnegindc (henilz tann Vi~1~u ile baglant1s1z olarak) yer almaktadir vc Kr~I)a soylen~esinin bu b()ltimti ilk kcz tam bi\=imiylc /Jaril'(ll/l::iu'da. Mahiihhiirata'nm Puriil.rn ckindc gi)rtiltir. 171


Devakl, Kn~w ve Balarlima'ya hamile kaliyor ve on/an ba~·ka annelere veriyor Kr~1)a'nm dogumuyla ilgili rnitostaki iki rnotifin H1ristiyan, Yunan ve oteki yaygm rnitoslarla benzerligi uzun zamandan beri vurgulanrn1§t1r: Masurnlann kesilmesi vc kraliyete mensup veya ilahi 9ocugun onun ger9ek kimligini bilmcycn i.ivey anababa tarafmdan bi.iyi.itUlmesi. Gene de bu mitosun <izclliklc Hintfi tigcleri evrensel yonlerinden daha agirl1kl1dir vc Kr~1.rn iiyki.isi.i Hindu mitolojisinin dokusu i9inde onemli yerini ahr. Tehdit edici ve boli.inmcsi ~trl'kt~n ojl:ult:uk konusu indra ile Marutlar ve Skanda ile Krttikalar~ 0 iiyklilninin kahnlls1d1r. Dahas1, birbirine ge9en rahim ve anne c;oklugunda Skanda mitosunun giic;lii yank1lan bulunur: Hem Kf~1~a hem Balarama, Kall'nin rahrni olan cchennem sulanndan 91karlar; sonra Devakl'nin rahmine ycrle~tirilirlcr ve Balarama dogumdan once Rohi1)I'nin rahmine ve ikisi de dogumdan sonra Yafoda'nm evine nakledilirier. (Bu rahim ve c;ocuk hollugu Sanskrit9e bir sozcligi.in - garbha - baglamma gore rahim, annc, ogulcuk veya 9ocuk anlamlanna gelebilmesiyle daha da karma~1kla§mak­ tad1r). Boylece Kf~1~a madan insan k1hgma girmi§ kral, iiliimli.i taklidi yapan tanndJr. Siva ile bir ba§ka baglant1 ii9i.inci.i 9ocuk Uyku'da gorUlebilir. Uyku, Skanda mitosunda Gece olarak gortinen Kall'nin hir ba§ka niteligidir; Parvatl'nin ogulcugunu karaya boyar vc biiylcce y1llar sonra Parvatl Siva'yla tartI§lf ve altm deri bulmaya gidcr. 31 Kf~1~a mitosunda Kall once Uyku olarak (Vi~1~u'nun hi.iyUli.i hayal gi.ici.intin sonucu)32 sonra Gece, sonra ri.iya ve en son Oli.imi.in kcndisi olarak gortini.ir. Son olarak, Skanda'nm dogurn mitosunduki yild1z simgeciligi de i.istli orti.ik bic;imde K1wu i)yki.isi.indc g1irlilmektedir 9i.inki.i Rohi1)P~ aym sevgili kans1 olan bir hun;tur vc Kr~1,1a'nm altmda dogdugu '"Muzaffer" burc;, Kumeru ("Ktiti.i Meru") Dagmm gosterdigi gogiin boylam dairesini belirier. Kumeru, tannlann Surneru'sunun ("iyi Meru") ifrit kar§1hg1d1r. Gi.ine§ bu noktada. get.:c gi.indi.iz C§itliginde oldugunda ifritler "muzaffer" olur. Aynca Alli Ogulcugun k1§m all! aymm simgesi oldugu da ileri si.irillmii~tlir; Kp~1~a ve Balarama bahann ilk iki ay1111 ternsil cdcrler vt; hu ozdqle§mc akla, alt1 ha§h Skanda ilc alt! 172


mevsirnin ve onun dogurnuyla y1hn dogumu arasmdaki bagtnt1y1 gctirmcktedir.

57 Harival!l.fo'dan [Bhoca ve Satvatalann krah Kotii Karpsa, kuzeni Devaki'den dogan sekizinci r;ocugun kendisini oldiirecegi yolunda bir kehanet duydu. ilk tepkisi DevakI'yi oldiim1ek oldu fakat DevakI'nin kocas1 Vasudeva Kaq1sa'ya; onun rahminden dogan biiti.in c;ocuklan Ka111sa'ya gelirecegine soz vererek onu Oldi.irmemesi ic;in yalvard1, Karpsa hu istegi kabul etti.] Kaiµsa'nm huzuru kac;t1; daima onun iyiligi i.,;i11 .,;ali~an vezirlerine "Devak1'nin dogurduklanntn kl:~ilmclcrinl' .,;ok dikkat l!trnclisiniz. Bi.iti.in c;ocuklan hernen kesilrncli, i.;iink(i 1.ararli niyetlcri olan hiri, hcrhangi bir ku§ku varsa, daha ba§tan kesilrneli. DevakI evde saklanmah, gizlice g6zlenmeli. B1rakm dola§sm, kendisini serbest sansm ama askerlerim r;evresine ozenle yerle§sin. Kadmlanm hamilelik aymm ba§mdan itibaren aylan sayacaklar, ogulcugun tam geli§mesine ne kadar zaman kald1gm1 bilecegiz. Vasudeva ile kans1 gece gi.indi.iz her yerde gozlensin, bekc;iler hi<; dikkatsizlik etmesinler, kadmlarla haremagalan di,izenimizi ele vermesinlcr. Bu konu basit insanlan ilgilendiren bir i§tir; biz de insan olarak bu i§i bccerebiliriz. Benim gibi insanlann kadcri yenebilecegi bilinir,3 4 kadcr bile dogru bi.iyi.i, iyi hazirlanm1§ otlar ve siirekli c;abayla insamn lehine c;evrilebilir." Boylece Karpsa DevakI'nin <,:ocuklanm kesmek ic;in onlemler ald1, c;iinkii Narada onu uyarm1§ ve korkutmu§tu; boylece o da onlemlere ba§vurdu. Kahraman Vi~1~u yatak odasmda yap1lacaklar hakkmda Kmµsa' mn planlanm duyunca ortadan kaybolup dii§iinmeye ba§lad1: "Bir Bhoca'nm oglu Dcvakl'nin yedi r;ocugunu oldi.irecek ama sckizinci ogulcugun yerinc bcn gec;ccegim." Boyle dii§i.iniirken dii§iinceleri yerin altmdaki cehcnnemc gitti; orada Alt1 Ogulcuk denen altI ifrit ogul' cuk hic;iminde yatmaktayd1. Giic;lii govdeleri ncktar yiyen ate~ gihi parl1yordu; sava§taki <>lilmsi.izlcr gibiydiler c;i.inki.i onlar Kalanemi'nin ogullanycl1. 35

173


Bir zamanlar, c;ok cskiden, bu ifritler yogun ibadct yaparak, sac;lan111 has1rla orerek Btiytikbaba'ya hizmct ediyorlard1. Brahma Alt1 Ogulcuk'tan ho~nut olup "Bana dileginizi soyleyin. Size ne liituf bag1§layabilirim?" diyerek onlara liitufta bulundu. Aralannda hedeflcrini belirleyerek Brahrna'ya "Eger bizden memnunsan sec;tigimiz ltitfu dinle. Bizi tannlara veya bliyiik y1lanlara, lanetlerle silahlanm1~ Listi.in bilgelere veya Yaksa vc ekndi Gandharvalara, ne de Siddha, <;arm~a ve insanlar:1 kc~lirtme. Bizc llitufta bulunmak istiyorsan bizi kestirtme, cy cfctH.li" dcdik1. () 1.aman Brah111ii duyduklanndan memnun oldu ve onlara dedi ki: "I ln:;.ey sizin lkd1~'.111i1 gibi olacak." Alt1 Ogulcuga bu ltitufta bulunarak kc11di~111i y.11a1.111 tann ii~: kath cennete gitti. 0 zaman Hirm~yakasipu3 6 k11.d1 ve "Niliikr d11gu111lu tanndan li.ituf dilerken beni reddcttiginize gore size scvgimi venneyip sizi terk ediyorum, c;iinkii art1k benim dli§mamm oldunuz. Size Alli Ogulcuk diyen ve sizi btiytiten bahamz da 37 ogulcuk oldugunuzda sizi iildlirccek. Alli Ogulcuk adh hliyi.ik ifritler olman1za kar§m Dcvakl'nin alt1 ogulcugu olacaksm1z ve rahme dii§li.igiini.izde Kmµsa sizi iildtirecek" dedi. Bi:iylccc Yi$1~u. ifritlerin alt1 ogulcuk bic;iminde bir arada ya~a­ d1g1. evleri suyun rahminde yatt1klan yeraltrndaki su dolu cehenneme gitti. Orada Alt1 Ogulcugun suda uyuduklanm g0rdii, sanki karamH§ Uyku'nun rahminde saklanm1§lard1. 0 zaman silaht gen;ek olan Yi$9u riiya hic;iminde onlann gl"ivdelerine girdi ve onlann can solugunu ahp onlan Uyku'ya verdi; "Uyku tannc;as1, emrirnc uyup Devak!'nin evine git, can solugumu Ufledigim bu Alt1 Ogulcugu birlikte gi:iti.ir ve onlan pe§pc§e DevakI'nin govdesindeki alt1 11i!ulcuga yerle~tir" dedi, "Sonra, bu ogulcuklar dogdugunda vc Yanl:\'11111 evine38 getirildiklerinde ve Devakl'nin hamilcligi n1eyva:-1111 v1:1 ip Karpsa'nm c;abast mcyvas1z kakhgmda, o zaman tanni;a, scnin illL'linin de di.inyada benimkine qit olrnas1 ic;in sana iyilikte bulunaL:ag1rn: Bi.ittin dtinyan111 tann<;as1 olacaksm. Devakl'nin ycdinci i,:ocu~~u. bci1im iyilikscver agabeyim, bunu yedinci ayda Rohi1.1I'ye aktarac;1ksrn ve ogulcuk d1~an almd1g1 it;in [samkar.~a~ult] bu gene; adamm. soguk l§tkh ay yti1.lii agabeyimin ad1 da Sarp.kar~a~rn.1 9 olacak. "Onun rahmindeki sekiLinci ogulcuk oldugumda Karpsa 'Dcvaki' nin yedinci ogulcugu k9rkudan dii~ti.i' 40 diye dii§iinerck c;ok dikkatli 174


olacak. 0 zaman sen ailemizdeki, Kaiµsa'nm inek c;oba111 Nanda'nm sevgili kans1 Yafoda'dan dogan dokuzuncu ogulcugu olacaksm ve aym karanltk yansmdaki dokuzuncu giin dogacaksm. Ben gecenin genc;ligi gittiginde, "Muzaffer" burc; anmda gece yans1 gelecegim ve ac1s1z bic;imde rahimden c;1kacag11n. 0 zaman ikimiz sekizinci ayda dogacagtz ve Kmµsa'nm emri nedeniyle degi§ toku§ edilecegiz. Ben Yafoda'ya gideccgim ve sen, tannc;a, DevakI'ye gideceksin. Biz iki c;ocuk degi§ toku§ criildik mi, Karpsa kanacak. Seni ayagmdan tutup ta§a c;alacak ve yere ftrlattld1gmda gi:ikte ezeli bir bic;im alacaksm. Bcnim derim gibi kara olacaksm ve yiiziin Sarµkar~at)a'nmki gibi olacak. Benim kollanm gibi di:irt giic;lii kolun olacak, iii;: c;atalh m1zrag1, altm saph ktl1c1 vc bal dolu kapla kusursuz nili.ifcri ta~tyacaksm. Narin, kara bir giimlck giyeceksin, altm korscsi ol;11:ak vc g6gsiinde ay t§Igt gihi hir inci di1isi parl<iyacak. K11lakla1111 ,11.i1bl·I kiipclerle siislenecek ve punltil1 yii1.U11 aya r;1kip <>la..:ak. Parlak sac;lannt iic;lii tac; saracak ve demir sopa gibi kollann ytlan vc cjderlerc benzeyecek. Yiiksek bayragm tavus kuyrugundan ve parlayan bilezik ve halhallarm tavus tiiyiinden olacak. Acayip hayaletlerin toplanulanna gireceksin ve benim emrimle ezeli bekaret kaza111p iii;: katl! cennette ya§ayacaksm. Orada yiiz gi:izlii Sakra ve tannlar seni yaglayacaklar ve senin ic;in belirledigim kutsama ti:ireniyle seni yerine yerle§tirecekler ve Vasava seni k1zkarde§ bilecek. KausikI'nin ailesinc dogacagmdan, KausikI41 diye c;agnlacaksm ve indra sana Vindhya Dagt'nm en i.ist tepesinde ezeli hir yer verecek, orada di.inyayt hinlerce evinle siisleyeceksin.42 "Sonra beni yi.iregine ycrle§tireceksin ve Sumbha ile Nisumbha adlt ifritleri daglan.b izleyicileriyle dolamrken yok edeceksin. Oc; kath diinyanm listiimk dolantp, gerc;ekle dona111p, istediginde istedigin bic;ime gireceksin ve istedigin gibi li.ituf dagttacaksm. Hayalet maiyetinle, her aym dokuzuncu glinli kurbanltk eti sevdigin ic;in sana kurbanhk hayvanlar sunulacak. Benirn yiiceligimi ammsadtgmda senin oni.inde egilen i:ili.imliiler. ~ocuk veya zenginlik, bi.itiin isteklerine kavu:;;acaklar. Kara ortnanlarda kaybolanlar veya koca okyanusta hatanlar vcya e~kiyayla kar§ila~anlar seni a111msamak zorunda kalacak. Mi.ikemmcllik, Zenginlik, Kuvvet, Un, Ai~akgiiniilliiliik. Bilgi, Sakm-

175


ma,. Zeka, ~afak, Gece, I~1k, Uyku ve K1yamet Gecesi olacaksm. insanlar sana tapmd1lar 1111 onlan esirlikten, acil1 <>IUmden, ogullann dltimlinden, zenginligin kaybmdan veya hastahk ve 61Um tehlikesinden koruyacaksm. Yalmz sen Karµsa'y1 bliylileyeceksin ve evreni yutacaksm ve benim kendi geni~lemem ir;:in ben Karµsa'y1 oldlirecegim." Efendi bu yolda talimat verip ortadan kayboldu; kadm onun onlinde egildi ve yukan <;ckilip u:wkla~t1. Ulu bir ilaha hen.1.cyc11 Dcvakl hanlilc kahnca, alt1 ogulcuk anlat1ld1g1 gibi ir;:ine girdi. Kaq1!-a ;du ogukugu dogar dogmaz oldtirdli, onlan ta§a c;:ald1 fakat Uyku Ocv;1kh1in 1i;i111ldd ycdinci ogulcugu Rohi1~I'ye getirdi. Gece yans1 hamik Rohi 1.1i' o~~ulc u~•u rahminden dti§tirdti.sonra Uyku'ya yenildi ve yere dti~tli. Riiyaday1111~ gibi ogulcugun kendisinden r;:1kt1g1m g6rdti ve ir;:inde ogulcugu giJrcmcyincc bir an ii;in rahats1z olup huzursuzland1. Soma Uyku, gecenin karanltgmda korku ii;indeki Rohi1~I burcunun ay ii;in degerli oldugu gibi Vasudeva ii;in degerli olan Rohi1~I'yle 43 konu§tU ve dedi ki: "Bu ogulcuk <;ekilip senin rahmine yerle§tirildiginden, ho§ hamm, o senin oglun ve ad1 da Sarµkaq;ai~a olacak." Rohi9I ogul sahibi olmaktan sevindi ve ytiztinti egip Rohil].1 burcu gibi parlayarak eve girdi. Sonra DevakI, aym bi<;imde ba§ka ogulcuga hamile kalcl1 ve bu, Karµsa'nm oteki yedi ogulcugu yok etmesine neden oland1. Karµsa'mn bekr;:ileri bu ogulcugu r;:ok dikkatle izlediler ama Hari'nin kendisi, kendi istegiyle, rahme girmi§ti. Yafoda tam o gtin hamile kalm1§t1 ve bu ogulcuk Vi~1~u'nun hizmet<;isi, Vi~9u'nun gdvdesinden dogan Uyku'ydu. Daha hamilelik stiresi bitmeden, sekiz ay sonra, iki kadm, DevakI ve Yafodii, dort i;ocuk dogurdular. Vasudeva'nm kans1 DevakI'nin, Vr~1~is ailesinde efcndi K~1.1a'y1 dogurdugu geceyle aym gece inek i;obam Nanda'nm kans1 Yafodii bir k1z dogurdu. Yafoda vc DcvakI aym anda hamile kald1Iar ve Devaki' Vi~1~u'yu dogurdugunda Yafoda da bir k1z dogurdu. 0 anda, gece yansmda, ay "Muzaffer" noktasmdayken. okyanuslar salland1, daglar titredi ve atc§ler huzur i<;inde parlad1, Heyecanlandmc1 dogmu§tu. Heyecanlandmc1 dogdugunda ho§ rtizgarlar esti, tozlar k1mildamadan kald1 ve yild1zlar parlad1. <;altnmayan davullar tannlann cennetinde yank1land1. li<; kath cennetin efendisi gokten yere <;i<;ek yagmuru gonderdi. Btiytik bilgelcr ve 176


Gandharvalar vc goksel perilcr Madhu izlcyicisine yakla§tilar ve onu ugurlu ve kutsal sozlerle ovdiiler. 0 zaman Vasudeva, korktugu ve oglunu c;ok sevdigi ic;in, hemen ki.ic;tik oglam ald1 ve Yafoda'mn evine getirdi. Tanmrnayan ki.ic;i.ik oglunu Yafoda'ya verip ktic;iik klZl ald1 ve Devaki'nin yatagma yet-le§tirdi. iki c;ocuk degi§toku§ edilirken Vasudeva korkmu§tU ama yapmas1 gerekeni yapt1. Sonra evden c;1k1p, Ugrasena'nm oglu Karp.sa'ya giizel .Yiizlti bir k1zm dogdugunu haber venneye gitti. Gi.ic;li.i Karp.sa bunu duyunca hemen bekc;ileriyle ko§tu ve Vasudeva'nm evinin kap1sma geldi. Kap1da sert ve korkutucu sozlerle "Ne dogdu? Hemen onu bana verin!" dedi. 0 zaman Devaki'nin c;evresindeki kadmlar korkuyla baglfd1lar ve goz ya§lan ic;indeki DevakI Karpsa'ya "Kii1;iik hir k11. dogdu. Efendim, henim c;ok giizcl ycdi crkck hd>cj!imi iilddnhin. hu hcbck §imdiden oli.i kadar iyi. Bana ina111111yors1111 h·ndi11 hak" dc<Ji. Kmi1sa k1Zt gori.ince sevindi ve sesini kdtii bir niyetlc dcgi~lirerek "Bir k1z gerc;ekten de dogdugunda 6liidiir" dedi. Bebek dogum yatagmda yorgun yat1yordu, sac;lan hala rahim suyuyla 1slakt1. Karp.sa onu yere koydu ve ayagmdan tutup h1zla c;evirdi ve kuvvetle ta§a c;ald1. H1zla ta§ zemine vurulunca kiz, yaralanmadan, bebek govdesini ardmda b1rakarak cennete uc;tu. Goksel c;elenkler takrn1§, rnerhernler si.iri.inmii§, sac;lan uc;arak goge c;1kt1. Tannlann Civdiigi.i, dort kollu, ezeli ve ilahi bir k1z oldu. Koyu rnavi ve altm giysiler giyiyordu, gogiisleri kubbeli fil tapmaklan gibiydi, beli araba gibi geni§ti, ay yiizli.iydii. Beti y1ldmm gibi parhyordu, gozleri gene; gtine~ gibiydi. Bi.iyi.ik gogiisleri vc gi.irtiltiilii bulutlar gibi sesiyle bulutlu gi.inbat1rnma benziyordu. 44 Gece karanhk tarafmdan yutulup hayaletler stiriistiniin hticumuna ugraymca, k!Z dans etti, giildii ve karanhgm ic;inde parlad1. Gokteki bu korkutucu di§i, koca bir kaptan ic;ti ve koca bir kahkaha koyverdi ve ofkeli Kmpsa'yla konU§tU: "Karp.Sa, Karp.sa, beni yok etmek ic;in l:iana saldlfdm, beni ta§a c;aldm, bunun ic;in 6liimi.inde, dti§manma yenildiginde, senin govdeni kendi ellerimle ezecegirn ve s1cak kamm ic;ecegim" dedi. Bu deh~etli sozler agzmdan c;1kmca tannc;a izleyicileriyle gokyi.izi.inde, tannlann yurdunda. istedigi gibi doland1. K1z gidince Karp.sa onun kendi tili.irnti oldugunu anlad1.

177


Blulgavata Purii!Ja'dan dart oluntu Blul.gavata Pura~1a'daki Kp~I)a inek i;:obamd1r (gopa) ve Veda inek imgesine bu metinde yeni bir boyut katllmI§lir. indra ve Sarama'nrn inekleri zenginlik ve sava§ ganimetinin simgesiyken, Brahmai)a inekleri kurbanhk hayvanlarkcn. Bhilgavata Puril!Jll'daki ineklerin i:ildi.irillmemesi gerckir - onlar anne sevigisinin (viltsalya si:izli.ik anlam1yla "buzag1 scvgisi'') simgcs1dirlcr, inananm Kf~I)a'ya duyacag1 sevgi bagmm ruhudur. lnck \ohan1 kadrnlann (gopller) ~·~q.a'ya duyduklan erotik sevgi bu bagm bir ha~ka giiriintiisiidiir. Rebeklik: Kr,~!Ja cad1 Piita11ii 'y1 ii/diu-i1y11r

Bebek Kr~t)a mitolojisi, ci.ice Vi~tJU milnsu gibi, siirekli giiriinti.i ile gen;:eklik arasmdaki zithkla oynar. Gi:iri.inilrdcki kil<;ilk iili.imlii (cilce, bebek, bireysel ruh) zaman zaman geri;:ek ezeli i:ililmsliz nileligini (dev, tann, evrensel mabut) ortaya koyar. Gizlilik imgeleri tannnm tammlannda kendini gi:isterir:kmmdaki kihi;:, ki.ildeki k1v1lc1m. K<ililllik glii;:leriyle ilgili olarak da kO§Ut bir palyai;:oluk vardlf; i;:irkin, kokmu§ cadt i;:ekici kadm bii;:imine girmi§tir, besleyici si.it gibi gorlinen gen;:ekte zehirdir. Slit - zehir kan§1khg1 Hindu mitolojisinde i;:ok i§lenen bir motiftir; Pai)ilerin tath si.iti.i Sarama'y1 zehirler, Skanda'nm slit annesi i:iliim tanni;:astdlf, nektar elde etmek ii;:in silt okyanusunu i;:alkalayan tannlar zehir de iiretirler. 45 -5imdiki mitosta bu tcrsine di:inme (PUtana'mn gi:iglislerinden si.it yerine zehir gelmesi) tekrar tersine doner, kadm bebegi oldlirmek isterken bebek de cmmc cylemini onu i:ildlirmek ii;:in yapmaktadir. Son olarak, tersinc di:inii§ de tersine di:iner i;:iinki.i bebek siitiinii emerken onu i:ildiirerck anndmr ve ona tath kokular kazandmr, yani onun sahte crdcmini gcn;cge i;:evirir. Oluntu ba§larken Nanda, Vasudeva'y1 giirmeye git111i~ ve ~-~i)a'nm tehlikede oldu-. gu konusunda uyanlrm~l1r.

58 Bhiigavata PuratJa'dan Nanda Vasudeva'mn si:izlerini duyunca, eve donerken bunun yanh§ olamayacag1rn di.i§i.indii ve Hari'ye s1g111maya karar verdi, i;:i.inkii felaketten korkuyordu. 178


Korkunc; Piitana ("igrcn<; Kokulu"), r,:ocuk yiyicisi, Kaq1sa tarafmdan gondcrilmi§ti. Kcntlcri, ki:iyleri, kirlan dolantp behekleri oldiirdrdii. insanlar ncrede Satvatalann efendisi Kr~1~a'ntn i§lerini anmasaJar, Rak~asalan yok eden sozlcri soylemeselcr, ki)lii ifrit orada kotliliiklerini yapardt. Bir gi.in Piitana Nanda'nm koyiine gcldi, istcdigi gibi dola§arak goktc ui,:uyordu 46 ve biiyii giiciiyle gi.izel bir kadm bic;imine girdi. Sac;tna yasemin takiltyd1, kalc;alan vc gogiisleri dolgun, beli inceydi. Ho§ elbiselcr giyiyordu, yiizii titreyen, sallanan kiipelerin I§tltts1yla parlayan sac;larla c;evrilmi§ti. <;evreye bak1p tatlt tath gi.iliiyor. elinde niliifer ta§tyordu. inck c;obamnm kanlan yiircklerini c;alan bu kadm1 gori.ince onun dirilip kocasm1 gonneye gelen SrI47 olmas1 gerektigini di.i§i.indiiler. Bebek yutucu c;ocuklan arayarak Nanda'nm evine geldi vc orada yataktaki, gen,;ck em:1:jisi kiilk iinlilii ak~ gibi saklanm1§ olan bcbck Kr~1)a'y1 gi>rtlli. Gii1lcri11in k;1pal1 olnwsma kar§111, hareketli karckctsi1, her ~cyin iizii l>lan Kr::;1_1<1 onun bcbcklcri 61diiren ifrit oldugunu anlad1 vc cad1, uykudaki oldiiriicii y1lanm ip samhp tutulmas1 gibi ezeli olam kucagma ald1. Koti.i yiiregi keskin kihcm kmda durmas1 gibi sevimli hareketlerle gizlenmi§ cad1y1 goren anne onun gorkeminc kap1ld1 ve onun iyi bir kadm oldugunu sanarak seyretmeye devam etti. 0 zaman korkunc; cad1, bcbegi kucagma altp, i>Jdiiri.ici.i zehirle dolu memesini ona verdi. Ama cfendi, cllcriylc mcmeyi s1karak si.itlc birlikte onun can solugunu da <;:1kard1. Kadm liim cam c;ekilirkcn bagird1: "Bll'ak! Birak! Yeter!" Gozleri di>ndii, kolunu bacagm1 c;1rpt1 ve tekrar tckrnr r,:1ghk att1 vc her yeri tcr ic;inde kaldt. Dcrinden gelen bogiirmesindcn daglanyla di.inya ve gezegenleriyle gokyiizii salland1; yeralt1 sulan ve gi)gi.in bucaklan yank1land1 ve insanlar y1ldmm dii§ecek korkusuyla kcndilcrini yere atttlar. Gecelcri dola§an cad1, gogi.islerindeki ac1yla agzm1 ai,:t1, kolunu bacagm1 gcrdi, sac;m1 yoldu vc indra'nm y1ldmm1yla vurulmu§ y1lan Vrtra gihi cans1z inek agilma dcvrildi. 0 zaman ger~ck bi~imini ald1 ve devrilirken on iki mil c;evredeki biiti.in agac;lan dcvirdi; bu gori.ilmedik bir olayd1. Agz1, saban oklan gibi korkuni,; di!?lerlc doluydu; burun dcliklcri dag magaras1 gihiydi, gogi.islcri kaya parc;as1 gihi ve hii,:imsiz klZll sa~1 ycre yayild1. Gozleri derin, kara kuyular gihiydi; kumsal kadar gcni~ kal'<alan kor179


kun<;tu, midcsi suyu bo§almt§ kocaman kuru bir gi:ile, kollan bentlere benziyordu. inek r;obanlan ve kanlan cesedi gi:iri.ince korktular, yi.ireklcri. kulaklan vc kafataslan korkuni;; bi:igi.irmesinden yanlmt§tI. Ki.ir;iik oglamn cadmm gi:igiislerinin i.isti.inde korkusuz oynad1g1lll gi:iri.ince, inek i;:obanlarmm kanlan tela§landilar ve hemen onu uzakla§tirdilar vc Yafod:i ile Rohit)l ve iitekiler inek kuyrugu sallayarak ve benzl~r tiirL:n krle 1.>nu korudular. Bcbegi inek sidigi ve topragmda y1kad1lar vc 011u korn111ak ir;in on iki koluna inek gtibresiyle Vi~t)U' nun adlarm1 yazd11ar ... 4 K, biiykc..: ind i,;ohanlannrn sevgili kanlan onu korudu ve sonra annesi ernzirip y.1t:1~?11m kllydu. Bu arada Nanda ve i.iteki <;<'ha11L11 Ma1l1uri1'dan k1\ye cliindi.iler ve Piitana'nm cesedini gi:iriince ta§ kesildilcr. ··c;ct\-ektcn de /\nakadundubhi49 kahin veya yoga ustas1 olmu§" dediler, "biitiin bu felaketi i:inceden gori.ip si:iylemi§ti." Sonra ki:iyli.iler cesedi baltalarla kcstiler ve kolunu bacagm1 uzaklara at1p odunla sanp yakt1lar. Piitana'nm gi:ivdesinden tiiten duman i:idagac1 gibi gi.izel kokuyordu c;i.inkii Kr~1)a'y1 ernzirirken gi.inahlarmdan annmi§tl. insan ve bebeklerin katili Piitana, di§i Ra.k~asa, kan ii;ici, iyi insanlann cennetine ula§tI 9ilnki.i rnemesini Kr~i)a'ya vermi§ti - onu i:ildtim1ek niyetiyle de olsa. Oyleyse, ytice ruh Kr~1)a'ya inane; ve baghhkla, onun benekli anncleri gibi degerli sunaklarda bulunanlann odi.ilii ne kadar biiytik olacaktir? 0 emmesi i\;in memesini Kr~i)a'ya verdi ve o da inananlann yilreklerinde kalan ve diinya siisilyle siislii olanlann silsledigi iki ayag1yla onun gi:ivdesine dokundu ve bi:iylece kotii biiyti aracil1g1yla annelerin i:idiilti olan ccnneti kazand1. Oyleyse gogtislerinden K1wa'nn slit i\;tigi ineklerin ve annelerin odiilii ne olmah? DevukT'nin oglu efendi, giizelligin VC her §C)'il1 Vericisi, ngullannm SCV!!i~iylc g()gtis]eri kabaranJann Sfittinii i<;ti. Kr~1:ia'y1 claima ogullan olarak giirdi.iklerinden bir daha cahillikten kaynaklanan yeniden dogum hiikrniiyle kar§Ila§mayacaklar. Koy sakinleri ate~ten gelen giizel kokuyu koklaymca ''Bu ne? Buna neden olan ne?" diye sordular ve ki1ye dondi.iler. Orada Piitana' nm geli~ini ve sonraki olaylan anlatan inek i;obamm dinlediler ve Pfitana'nm oliimilnil ve bebegin gilven i<;inde oldugunu ogrenince §U§Il'd!lar. Soylu Nanda oglunu oliimden d()ncn biri gibi sevgiyle kucagma ald1 ve ba~1111 i"ipi.ip sevindi. Bebek Kr~1:ia'111n muhte§em i§ini ve 180


Piilana'nm kurlulu§unu anlatan bu masah duyan her immc;h <iliimlti Govinda'da sevin<;; bulur.

<;ocukluk: Kr.~~za'mn annesi a,~zma bak1yor Biiyiik olanm ki.ic;iik i<;;inde gizlenmesi motifi, kutsal soylulugnn saklanmasmm s1radan aynnt1s1, l(r~1Ja'mn ai;:1k agz1 oluntusunda metafizik boyutunu geni§letir. Bu motif Mahabhiirata'dan daha eski bir mitosa dayanmaktadJr: Bilge Markaw;!eya evrenin yok olrnasmdan sonra kozrnik okyanusta ytizrnektedir, hint inciri allmda uyuyan bir oglana rast gelir. Geri;:ekte Vi~11u olan oglanm agzma girer ve onun ii;:inde biittin evreni gortir ve sonra i,:1kar.so Bu baglant1yla Kpjl)a ilc Yafo&t i:iykiisii yutulma yoluyia yeniden dogum mitoslanrnn [l<If'\;aSJ olarak degerlendirilcbilir.5 1 BhiigamtcJ P1m1~a'daki bir h;1:;-b tipik oyun l(r~l)a'nm yaramazhg1dtr. iyi i;;ocuk g1hi giininli1 ;1ma yaramall1klar yapar; fakat yararnazhklan anncsinl' cglc1ll'c olur, ayn1 gori.intirdeki kotiiliiklerin iyiligin kaynag1 olmas1 gibi - oli.im sapkmhk ve bi.itiin zit <;;iftler52 - sonu<;_:ta hepsi bizim iyiligimiz i<;;indir.

59 Bhagavata Pura!Ja'dan Bir si.ire sonra Rarna 53 ve Kefava, elleri vc dizlcri i.isti.inde siiriinerek koyde oynamaya ba§lad1lar. <;amurlarda ayaklann1 si.iri.iyerek, ne§eyle <;;mg1rakh scsler <;;1kararak54 segirtip durdular. Birinin pe~inc dii§er, sonra aniden ~a~kmhk ve korkuyla annelerine ko§arlard1. Annelerinin gogiisleri ogullarma duyduklan sevgiyle siitle doluydu; <;;amurla gi.izelce s1vanrn1~ gdvdeleriyle onlan kucaklar ve emzirirlerdi ve masum giili.i§leriyle annelerinc bakan bebeklerin ufak di§lerinde giiller ac;ardt. Soma 9ocuklar hiyde, kadmlann g0rrnekten ho§land1g1 oglan oyunlanru oynarnaya ba§lad1lar. Buzag1lann kuyruklann1 yakalar ve i,:ay1rda si.irtiklcnirler. kadmlar onlan seyredip cv .i§lerini unutur vc mutlulukla gi.ilcrlcr. Fakat 9ok hareketli ve oyun dolu oglanlan boynuzlu hayvanlardan, ate§tcn, kcskin di§li hayvanlardan, b1<;;aklardan. sudan, ku§lardan ve dikenlerden uzak tutmaya ~all§an anneler ev i§lerini yapamaz ve biraz da huzursuzlamrlard1. 181


K1sa bir siirc sonra, Rama ve Kr~1)a cl vc dizlcri Ustiinde sUriinmcyi htrakttlar ve c,:ay1rlarda ayaklan i.istUnde htzla dola§maya ba§ladtlar. Sonra cfendi Kr~1)a, Rama ve ya§ttt koy c;ocuklanyla oynamaya ba§layarak koy kadtnl<l{.tna bUyUk eglcnce oldu. inek c;obanlannm kanlan Kr~1:ia'n111 c;ekici kaba §akalan111 gori.ince topla111p annesine gidcr vc "Kr~1)a zamam gclmi.:dcn buzagilan c;i:izi.iyor ve k1zmca da gi.iliiyor. Ag1z vc ~(il(i \:ali11;111111 bir yolunu huluyor ve ancak c;alarsa o yemcgi 1a1l1 huluy111. M;1ylllunlann ycmeh.lcrini kan§tmyor, eger yemezse kaplan k1nym. B11 ~1~y hulmn;i1.:-.a ~~vdckilere k1z1yor ve kac;madan once c;ocuklan agla11yor. lJla~.1111ad1g1 hir §CY olursa yast1klan, dibekleri, eline gec;enlcri i.ist11:-1c y1!!1y11r; a~~11. vc slitiin cibinlikle as1ld1g1111 guriirse kaplara delik ac,:tyllr. Ind; \:obanhr1111n kanlan ev i§leriyle me§gulken karanhk odadakileri c;altyor, mtkcvhcrlcrle dolu gi:ivdesini lamba gibi kulla111yor. Boyle ars1z i§ler pe§indc; temiz evlere i§iyor. Boyle hirs1zhklar pe§indeyken yanma gittiginizde Lam z1tt1 davra111p iyi c;ocuk oluyor" derlerdi. Annesi, Kr$1:ia'mn korkulu gi:izlerine ve giizel yiizi.ine bakan kadmlardan bu haberleri almca gUler ve onu azarlamak istemezdi. Bir gi.in Rama ve inek c;obanlanmn i:iteki ki.i<,:iik ogullan oynarlarken annelerine "~wa pislik yedi" haberini verdiler. Yafoda Kr$1:ia' y1 elinden tutup kendi iyiligi ic,:in azarlad1 ve gi:izlerinin korkuyla ac;1ld1gm1 gariince ona "Yaramaz c;ocuk, neden gizli gizli pislik yiyorsun? Bu c;ocuklar, senin arkada§larm ve agabeyin <>ylc diyor" dedi. :£<rgia, "Anne, yemedim. Yalan si:iyliiyorlar. Dogru si"iylediklerini dii§iiniiyorsan agz1ma kendin bak" dedi. "Oyleyse agw11 a<;" dedi kadm, rakipsiz egemen tann, §aka olsun diye c;ocuk k1hgma giren efendi Hari'ye ve o da agzm1 ac;l!. 0 zaman kadm agz111 i<,:indc biiliin c1.cli evreni, cenneti, g<>gi.in bucaklanm, daglan, adalan ve okyanuslanyla diinya kiiresini gordi.i; riizgar ve ~im§egi, ay vc y1ld1zlan vc zodyag1 g<>rdi.i; su vc atqi ve hava ve uzay1 gordi.i; tcreddiit eden duyulan, akh, maddenin ogelerini ve ii<; unsurunu gordi.i. Oglunun govdcsinde, derin agzmda, tlim 9e§itliligi ile evreni, bi.itiin bic;imleriyle ya§am1, zama111, doga)lt ve eylem ve umutlan, kendi ki"iyiini.i ve kendisini gordii. 0 zaman korktu ve kafas1 kan§ll, "Bu bir riiya m1 yoksa tannnm gi:isterdigi bir hay al mi? 182


Benim kii(,fiik oglumun dogal gii(,flerinin bir harikas1 m1? Yap1s1 bvranmaz veya ak11la, yi.irekle, eylemle vcya sozle elde edilmez tann111n ayaklan dibinde egiliyorum; bi.itiin evren onun kahtnrndir, onu hayal etmek olanaks1zd1r. Tann benim s1g111ag1md1r, onun hayal gi.ictiylc bende 'ben', 'benim kocam', 'benim oglum', 'ben ki:iy §efinin kans1y1m ve onun bi.iti.in zenginligi, bu inek (,fObanlan ve kanlan ve s1g1r siiriileri dahil benim' diye yanli§ inan(,flar doguyor" diye dii§iindi.i. inek c,:obanmtn kans1 boyle dogrunun oziini.i anlamaya ba§laym. ca efendi biiyi.ilii hay al gi.ici.ini.i anne sevgisi bic,:iminde sac,:t1. Hemen o anda inek (,fObamnm kans1 olanlan ap1msama yetenegini kaybetti ve oglunu kucaklad1. Daha onceki gibiydi ve oglunu daha da (,fOk seviyordu. Bi.iyi.ikliigii ii<; Veda'da ve Upani~adlarwla ve Sankhya ve yoga felsefelerinde 'e ':>i.itiin Satvata metinlerinde · i:ivult'n Hari'yi oglu sanmaya devam dli Ergenfik: Kr,w:ia yclan Kilfiya'y1 yeniyor ~wa ile Kaliya oyki.isi.i zehirle nektar arasmdaki z1thg1 daha da geli§tiriyor: Y1lan goli.i zehirliyor, Kr~i)a suyu ayaklanyla c,:alkalayarak "nektar gibi" yap1yor, aym tannlann okyanusu galkalayarak nektar ve zehir elde etmeleri gibi (okyanus, bi.iti.in oteki yok edici gi.igler gibi Kaliya'nm da son dinlenme yeridir). Y1lan111 bakI§mda zehir varken Kr~1:ia'111nkinde nektar vard1r. Kaliya Garm;la ku§unun dii§mamdu c,:i.inki.i y1lanlar oli.imi.in, zehirin ve yerall1 diinyasmm simgesiyken ku§lar dogumun (yumurta, diinya yumurtasrnm, kozmik sulardaki altm yumurtanm gi"izle goriini.ir simgesidir), nektann (<;:i.inki.i ku§ gagasmda tohum veya Soma ta§Ir)ss ve cennetin simgesidir. Vi~1:iu bu simgeleri kendisinde birle~Lirir gi.inki.i sonsuzluk y1lanm111 (Ananta veya Se~a koti.i Kaliya'nm iyi after ego'su) iistiinde uyur ve Garuqa ku§una binmek i.izere uyamr. Fakat bu mitosta Vi~1)u ejderha oldi.iriiciistidi.ir, indra'mn · Vrtra'y1 oldiirmesi gibi Kaliya'y1 Oldiirtir, indra'mn kapatilm1§ sulan kurtarmas1 gibi golii armdmr.

183


60 Bhagavata Pura~'dan Her aym baยงmda btitiin yilanlar bir agacm altmda sunular kabul eder ve kotiiliikler engellenmeye <;alrยง1hrd1. Yilanlar iilkesinde bu 9ok uzun stireden beri kahul edilen hir uygulamayd1. YJ!anlann her hiri, kendisini korumak ii,:in. hu sun:1g111 bir boltimiinii her ay yansmm baยงmda soylu Supan.ia'ya~h wnrdi. h1kat Kiiliya, Kadru'nun oglu,5 7 zehirinin oliimctilliigiindcn gurnr duyuyordu vc Ciaru<,la'y1 kiic,:iik giiriip sunagm hepsini kendisi yiyordu. Efond1 Vi~1w'111111 scvdi!!i cfentli Clarut_la bunu ogrenince k1zd1 ve Kaliya'y1 <>ltliirnwk 11,ยท111 l111la pq111den ui,:tu. Silahlan zehir ve diยง olan yilan onun h11la yakln~tl1!!m1 giirUncc, igren9 diยงli baยงlanm kaldirdr ve t1slay1p korkuni; gti1.lcrk Supan>a'y1 diยงlemeye baยงladr. Fakat Tark~ya'nm oglu GarU<;la, Madhu Cezac1smm dag1, h1zla onun ilstilne 96ktil ve bilytik bir h1zla, altrn gibi parlayan sol kanad1yla Kadru'nun ogluna vurdu. Kli.liya Supan~a'nm kanad1m yiyince kotti duruma dtiยงtti ve Kli.lindI trrnagmda, Garuc;la'nm eriยงip giremeyecegi bir go le girdi. Tam orada Garuc;!a bir zamanlar, bilge Saubhari'nin ona yemeyi yasaklamasma karยงm, istegine engel olamay1p bir balrg1 yemiยงti; Garuc;la 9ok a<;t1 ve buna mecbur kalmtยงtI. Saubhari cfcndileri oldilrtilmi.iยง bahklann dtiยงtilgti zavalh durumu goriince onlara ac1d1 ve oradaki yarallklan korumaya karar verdi. "Eger Garu~1a burdaki bahklar1 yemeye gelirse" dedi, "o anda ya~am solugundan aynlacak; buna yemin cderim." Baยงka hi<;bir yr Ian bilmezdi <11na Kaliya biitiin bunlan biliyordu ve Garu~la'dan korkunrn oraya girdi; Kf~r~a onu kovana kadar ... Bir gtin efendi Kr~1.1a, ya11111da Ri111ia olmadan Vf!~Qavana civannda dolaยงirken arkadaยงlanyla Kii.limli 1rmagma gitti. inekler ve inek <;obanlan yaz s1cagmdan bunalrmยงlard1 vc susuzluktan acr ~ekiyorlarยญ dr; kirlctilip zehirlcnmi~ irmagm suyunu i~tiler. Kader akrllarrm baยงlanndan ahmยงtl ve o zchirli suya dokunup hepsi cans1z k1y1sma devrildilcr. Kr~1Ja, yoga efendilerinin efcndisi, onlan bu durumda gori.ince. i;tlcyicilerini nektar yagd1ran bak1ยง1yla diriltti. Kalktilar, olanlan a111msadilar ve birhirlcrine ยงUยงk111hkla baktp zehirli suyu ii;tikten son18.:J.


ra oliimden Govinda'n111 bir bak1§1yla dondi.iklerini anladilar. .. Kalindi'dc sulan Kaliya'mn zchiriyle kaynayan belli bir gi:il vard1; iistiinden gcs;en ku§lar oraya dii§er, havan111 kald1rd1g1 zehirli su damlalanyla vurulurlard1. Nefes alan yarat1klar, harcketli, hareketsiz, k1y1ya geldiler mi i:iH.irlerdi. Kotiilcri smJrlamak is;in yeniden dirilen K.r~1Ja bu Irmagm, zehiri s;ok oliimciil ve hemen etkili y1Ian tarafmdan kirletildigini gi:iriince, s;ok yiiksek bir Kadamba agacma s;1kt1, ellcrini s;Jrpt1, kendisini hazJrlad1 ve zehirli suya atlad1. Y1Jan gi1liindeki suJar, insan'111 atlamas111111 sars111t1s1yla sallanan yilanlarm sas;t1g1 zehirden kabarm1§ll ve koyu san zehirli koca dalgalan her yandan yiiz yay boyunu a§tl ama giicii sonsuz olan is;in bu bir §ey degilcli. Kaliya, suda kirm1z1 fil gibi oynayan Kr~1Ja'nm :-.npa gihi kollan11111 s;alkanhs1111 duyunca vc kendi evinden sul.111 n ~ug1111 goriince, sese ve gbriintiiyc dayanamadt Vl~ d1~anya ak11. Bulut g.ihi parlak, bakmaya kiydamayacak gcni;liktl:ki, Srlvalsa'yla sii~lcnmi~, san clbiscler giymi§, yiiziinde giizcl bir giiliici.ik, korkusu1.ca oynayan og,lam k1zgmhkla sard1 ve ayaklan niliiferin is;i gibi olan oglam oliimciil yerlerinden soktu. Kr~t)a'nm sevgili arkacla§lan s1gir bak1c1lan onu yJ!an clolanm1§ neredeyse hareketsiz goriince s;ok korktular; kendilerini, arkada§lanm, zenginliklerini, ailelerini ve biitiin arzulanrn K.r~1Ja'ya baglam1§lard1, ak11lar1 ac1, keder ve korkuyla durdu ve yere dii§ttiler. inekler, bogalar ve buzagtlar yere s;oktiiler, korkuyla Kr~1Ja'ya baktilar ve orada kahp aglamaya ba§lad1lar. 0 anda koyde tis; tiir §iddetli, garip, ugursuz tehlike belirdi; yerde, gokte vc govdede felaket vardt. Nanda vc oteki inek s;obanlan bunlan farkedincc korkuya kap1ld1lar, K.r~1Ja'mn ineklere bakmaya Rama's1z gittigini biliyorlard1. Onun gers;ekte kim oldugunu bilmeden kotti kehanetler nedeniyle oliimtintin geldigini di.i§i.indtiler ve o onlarm ya§-.m solugu vc ytirekleri ona bagh oldugundan ac1, keder ve korku.xa kapild1lar. Biitiin inek i;:obanlan, gen<;, ya§h, kadm berbat durumda, Kr~9a'y1 g<>rme umuduyla k<iyden c;1kt1lar. Efendi Bala onJan bOylc umutsuz gi1rtince giildi.i ama tek soz etmedi, <;tinkii o genr,; kardc~inin glil.:i.imi biliyon.lu. Efendinin ayak izlcrini izleyerd: Scvgili Kr~1)a'lanm ararkcn Yamunii'nm k1y1s1na gcldilcr. Yl)I boyu ko~lurarnk incklcrin 11.leri 185


arasmda efenclinin izlerini tan1ddar, onunkiler niliifer, arpa silrgilnil, fil ilvcndircsi, y1lclmm vc hayrak i§arcti ta§1yordu. Uzaktan Kr~1~a'y1 golde, suyun ic;incle ydan tarafmdan sanlm1§ ve inek c;ohanlanm aptalht§IDI§, s1girlan dag1hni§ ve c;okmi.i§ gorilnce, c;ok tela§landtlar ve ilzlilcltiler. inck c;obanlannm kanlannm yilreklcri ezeli efencliye tutkuyla bag!Jydt vc onun dostlugunu anunsachlar, giilil§ilnii, hakt§lm ve sozlerini; w ~l'vgilikri yilan tarafmdan yutulun<.:a hilyiik a<.:1yla yand1lar, i.i~ kath dlinya ho~;ild1 ~iinkii o onlann sevgilisiylc vard1. <;ocugu ic;in deli olan Krs1.1:1'rnn anncsinc g11tiln. ac1s1111 payla~1p agla§t1lar c;i.inkil onlar da ac1 i~·in1k:yd1 vc l'll sndikkri kliy iiykiilcrini anlatt1lar vc bakt§lanm Kr~1~a'n111 y1111.im: d1kip, Pldii 1111i d1yl' hakt1Jar. Kr~1~a'mn gerc;ek kimligini bilcn cl'cndi l<:11na. ya~:1111 soluklan K.!·~9a olan Nanoa ve otekilerin gole girmek i.izerc olduklanm giiri.ince, onlan durdurdu. Kendi koyi.ini.in, kaclmlan, c;ocuklanyla kendisi ic;in ne duruma dil§tilgilnil goren ve kendisinden ba§ka s1gmaklan ohnad1g1n1 bilen Kr~1~a oliimliilerin kurallanna uydu ve bir an durarak yilanm k1skac111dan c;1kt1. Ytlanm halkalan Kr~1~a'n111 geni§leyen govdcsiylc i;atlad1 ve onu serbest b1rakt1; k1zg111hkla halkas1111 c;ozdil vc ll~layan burun deliklerinden zehir sac;arak kalkt1. K1rp!lmayan, kizgm tava gibi gozlerle Hari'ye baktJ, c;atall1 diliyle agzmm iki yamm yalad1; bak1§1 oldiiri.icii zehirle doluydu. Ne§e ic;indeki Kr~1~a onun i;:evrcsinde ku§lann efendisi Garutj.a gibi dondil ve Kaliya da firsat kollayarak onun c;evresini doland1. Y1lan111 gilcii boyle donmcktrn tilkcnince ilk olan yilanm dikilmi§ omuzuna c;okti.i ve gcni~ ba~Jannm iistiine c;1kt1. 0 zaman bi.iti.in mi.izik sanatlannm ustas1 dans c1t1. niliifer ayaklan yilanm ba§mda miicevhcr i;:nkluguyla parlai-. lrn111m izler b1rakt1.58 Gandharvalann kanlan, Siddhalar, kutsal \'ara1.1~ilar ve tannlar onun dans etmeye haz1rland1gm1 gfaiince nqcylc, Mrdanga, Pai~ava sunaklan ve Anaka davullan ve mi.izik aletleriylc, ~arkilar, c;ic;ekler ve i:ivgiilerle ona geldiler. Ac1mas1z ceza sopas1111 ta§iyan, ayaklanyla y1lanm yilz ba~mrn ilstilnde tepindi ve omri.i ttikenmi§ ama hala siiriinen yilan p1ht!la~­ m1§ kan kusup ac1lar ic;incle devrildi. Eski insan gozlerinden hala zehir kusup nefretle llslayan y1lanm iistilnde clans etti ve y1lan hangi ba186


~1111 kaldmrsa onu czdi, c,:ic,:cklcrc tap1111yormu~ gibi di.imdi.iz olup k1pirt1s1z kalana kadar devam ctti. Olilm dans1yla ~emsiyc gibi ba~la­ n parc,:alanan Kaliya'n111, kcmiklcri kmlrn1~ agz1ndan kan bo§and1, hareketli harekctsiz hcr~cyin gurusu Eski 1nsan Nr1rr1ym)a'y1 an1msad1 ve ona yi.iregiyle teslim oldu. Kflliya'mn kanlan, ytlan111, evrenin rahmi Kr~1;a'nm yi.iki.i altmda ezildigini ve §emsiye ba§lann111 ~wa'nm topuklan altmda kmld1gm1 gori.ince dertlendiler, giysileri, stisleri, sac,: baglan dagtld1 ve Onde Gelen'e s1gmmak istediler. Yi.ireklerindc ac1yla iyi kadmlar c,:ocuklan111 on)erine kattrfar, gi:ivde)erini yere attJlar, eilerini kaVU§lllfduJar, yarat1klann efendisinin i:intinde egildiler ve s1gmrna saglayan efendiye s1gmmak istediler c,:tinkil kocalanm kunarmak vc gtinahtan armdmnak istiyorlard1. Yilan111 kanlan "Gimali i~lcyL~ll bu ,1da111;1 \enl1jiin CL?a uygundur c,:ilnkti sen kiHi.ilcri durdurmak ic;in yrn1tkn dinldin'' dL:dilcr, "dti§mamna ve kendi ogi:llanna aym gtizlc bakarak, yalmzca eylemlerin meyvasm1 dikkate alarak, cezalanm veriyorsun. Bize iyilik ettin c,:tinkil kottilere verdigin ceza onlann kirini armdmyor. Senin otken bile rahmet say1hr c,:tinki.i koeam1z zehirli bir y1lan olarak vticut buldu ... 59 Kocam1zm, senin kendi yaratJgmm i§ledigi sw;a dayanmahsm. BarI§Ctl ruhunla seni tammayan aptah bag1§larnal1sm. Efendi, merhamet ct; y1lan can solugunu vcriyor. Kocaimza can solugunu bag1§la c,:tinki.i bizler iyi insanlann i.izi.ilcccgi kad1nlanz. Bize, hizmetc,:ilerine emret c;tinki.i inanc,:la senin emirlerinc uyanlar htiti.in tehlikelerden kurtulur" dcdiler. Eferidi yilamn kanlan tarafmdan boyle ovtiliince, ba§I ayaklannm aguhg1 alt 1nda ezilmi§, bilincini yitirmi§ Kaliya'y1 b1rakt1. Harap olmu§ Kaliya yava~ yava§ kendine geldi ve can solugunu kazand1, zorlukla nefes alarak ellerini kavu§turdu ve Hari Kr~1)a'ya "Biz dogu§tan kotiiyi.iz, ofkcyi hakeden kara yarat1klanz. Ey efendi, ki§inin yap1s1111 terk etmesi 1.ordur, kotti ifrit gibi insanlara sahip olur. Yarat1c1, bilttin bu evrcn senin iic,: niteligin tarafmdan c,:e§itli yap1larla, gi.ir;lerle, kaynaklarla, tohumlarla, umutlarla ve bic,:imlerle yaratild1. Biz y1lanlar onun ic;inde, ey efcndi, dogu~tan ofke c,:ekenleriz. Biz akh c;clinmi~ yarat1klar, kendi kcndimize, senin terk eclilmesi zor hayalini

187


nasil lerk ederiz'? Bunun nedeni sensin, mutlak giii;, evrenin efendisi; hizc rahmetini veya cezani ver, hangisini uygun goriirsen" dedi. 0 zaman insan hii;imine girmi~ olan efcndi ya111tlad1: '·Burada kalmamalism yilan; hemen kalabahk soyun, c;ocuklann vc kanlannla okyanusa git. Bu irmaktan inekler ve insanlar yararlansm. Sana verdigim cezay1 annnsayan vc nnu her §afakta ve gi.inbatnnmda anan her oliimlli senden korkmayacak. Bcnim oynad1g1m bu giilde y1kanan ve tannlara w ha~kalar111<1 ~11 sunan, orui; tutup beni a111n1say1p ibadet eden herkes biittin giinahlardan imrwL·ak. Bu ~i>lii tcrk L~t w Rmn~u~aka adasma git. Korktugun Supa11.1a scui yi:1neyl~l'.l'k i;iinki1 artrk hcnim ayak izimi ta~1yorsun." Kaliya cfcud1 Kr~1.ia'111n liu sfo.krrm duyunca ona kanlanyla birlikte, torenlc vc nc§cylc dua ctti. Bayraf!1111fa Garuqa bulunan evrenin efendisine tapt1 vc ona miikemmcl glikscl clbiseler, i;elenkler ve miicevherler, zengin siisler ve goksel kokular ve merhemler ve niliiferden kocaman bir c;clenk sundu; sayg1yla i_;'Cvresinde dondii ve oniinde egilip mutlulukla gitme iznini aldt. 0 laman, kanlan, arkada§lan ve ogullanyla okyanustaki adaya gitti vc·o anda Yamuna zehirden annd1, suyu, ~aka olsun diye insan hi\imine giren efendinin rahmetiyle nektar gibi oldu.

Erkeklik: Kr.y1Ja koyiin k1zlanmn elbiselerini ral1yor Kaliya'yla sava~ oyki.isi.inde tanny1 arayan miimin kavram1 koruyucudan yoksun i.ic; grup kadm imgesiyle ifade ediliyor. Efendileri oldi.iri.ilen bahk-kadmlar, Kaliya'nm kanlan ve c;ocuk Kr~1~a'y1 arayan inek c;obanlarmm kadmlan. Bu imge daha sonra, Kr~1~a'n111 ay 1~1gmda inek c;obanlarmm kadmlanyla (Kaliya'111n ihtimde oliim dans1 yapt1g1 gibi) erotik danslar yaprp sonra aralarrnd;111 ~ckilip ortadan kayboldugu sahnede daha da geli§tiriliyor. Bu dizinin bir ba~ka oluntusunda, k1zlann elbiselerini ~almas1, kiic;iik K~wa'nm kaba c;ocuksu oyunu, iyi Lanman erotik stratejinin yerini ahr fakat bu yaramazhgm metafizik yiini.i fazladir; k1zlan c;1plakhga zorlamakla onlan tannlanyla dolays1z kar~1 kar§iya kalmaya mecbur eder. Oliimlii Kr~1~a'nm ellerini ba~larmm iisti.ine koydurarak govdclcrini tam gormek ic;in onlan kand1rmasma kar~m. oliimsiiz Kr~1~a on Ian 6niinde saygryla baghhk konumuna getirir. 188


61 Bhiigavata Purii~a'dan K1§m ilk aymda Nanda'mn koyi.ini.in k1zlan tanrn;a Katyayanl'ye belirli bir yemin veriyorlard1. Temiz yagla k1zanm~ pirin<; yiyerek gi.im bat1mmda KalindI mnagmm suyunda y1kamyor. kumdan tannc;:anm heykelini yap1p, tath kokular ve c;:elenklerle, ti.itsi.i ve kuzu adaklanyla ona tapm1yorlard1. Ona c;:ic;:ek demetleri, taze bahar yapraklan, meyva ve pirinr,; sunuyorlard1. "Tannc;:a Katyayanl, yogamn yilce ustas1, bi.iyi.ik hayal bi.iyi.isi.ini.in ecesi, inek r,;obam Nanda'nm oglu benim kocam olsun, senin oniinde egiliyorum" diye dua ediyorlard1. Bu duay1 eden k1zlar ona tapm1r, yiirekierini Kr~i)a'ya baglay1p. bir ay siireyle bu yemini verirler, Nanda'nm oglu kocalan olsun diye BhadrakaJl'ye Lapmirlard1. .}afokla kalk1p. hirhirkrint· s~::-.h:111p, cl cle verir ve her giin Kalimll'yc y1kan1naya g1da, yolda ytiks~:k scslc Kf!?l~a ~ar­ k1lan soylerlerdi. Bir giin, mnaga gitmi§, her zamanki gibi k1y1S1nda elbiselerini r,;1karm1§, suda ne§eyle oynuyor ve Kr~i)a §arkJian soyli.iyorlard1. Efendi 1<!·~1)a, biiti.in yoga ustalannm efendisi, torenlerinin oznesini onlara sunmak ir,;in ya§1tlanyla oraya geldi. K1zlann elbiselerini ahp hemcn bir Nipa agacma r,;1kt1 ve yaramaz oglanlann giilmesine katilarak §akay1 anlatt1: "K1zlar, her biriniz buraya gelsin ve elbisesini istesin. Size soz veriyorum, §aka degil, yemin vcrmekten haliniz kalIPad1. Daha once hir,; yalan soylemedim ve bu r,;ocuklar da bunu bilir. 1nce belliler, teker tcker veya hep birlikte gelin ve elbiselerinizi aim." 1nek r,;obanlarmm k11lan oyunu gori.ince, sevgilerine yenildiler fakat utanr,;la birbirlerine baktllar ve giildiiler ve hir,;biri d1§an c;:1kmad1. Govinda'mn sozJeri VC hareketJeriyle heyecanlamp utanan k1zJar boyun)anna kadar buz gibi suya daldilar ve titrcyerek ona " Boyle kotil §aka yapmamahsm. Seni inck r,;obam Nanda'nm oglu, koyiin ovi.incii. sevgi Iisi ol::1rak biliyoru1. Elbiselerimizi ver, i.i§iiyoruz. Ey yakl§tkh esmer, biz senin kl"ilenizi1.. emrini yapanz ama dharma'y1 hiliyorsun. Elbiselerimizi ver yoksa hahana. koyi.in §efine stiylcriz" dediler. Efendi on Iara: ·'Egc.r benim ·kfilcmscniz vc nc emredersem yaparsa111z fiyleyse huraya gelin \"C clbiselcrinizi aim cy parlak glili.i~li.iler" dcdi. 0 zaman bi.iti.in kizlar titrcycrck ve soguktan canlan yanarak.

189


cllcriylc kas1klanm Lularak sudan c;1ktilar. Efcndi iffctli davram§lanndan memnun oldu ve onlara bak1p elbiselcrini omzunun i.isti.ine koydu vc glilcrek dedi ki: "Ycminliyken suda elbisesiz ylizmeniz ilahiyata bir hakarettir.60 Ellerinizi kavu§turup ba~m1zm Listi.inc koymahs1n1z ve gi.inahm1zm kefarcli olarak yerlere egilmclisiniz, o zaman elbiselerinizi alahilirsiniz.'' K1zlar yamlmaz olanm dcdiklerini duyunca, c;1plak y1kann1;1111n ye111inlcrini bozmak oldugunu di.i~iindliler ve biitiin Wrcnlcrinin viirnl hul111u~ hali Krs1~a'nm iini.indc cgildiler ve bi.iylece istcklerini gcn,:eklqti1wck ay1p vc 1riinahlann1 sildiler. 0 zaman efendi, DevakI'nin oglu, dhi-;derin1 onlara vcnli 1;linkli onlan boyle egilmi§ gfaiince ac1d1 vc onl:trda11 l11)~1111t kald1. Kandmlm1§ olmalanna ve iffctlcri11i11 soyul111as111a ka1~111. alay edilmi§ ve oyuncak gibi oynanm1§ olmalanna vc clbisclcrin<lcn yoksun b1rak1lm1§ olmalarma kar§m, gene de ona kinlenmedilcr \iinkii scvgilileriylc birliktc olmaktan mutluydular. Scvgiliye yakm olmaktan ne§elenerek, elbiselerini giydiler; yiireklerinin tutkusuyla, ulangac; baki§larla ondan uzakla§madilar. K1zlann ayaklanna dokunmak arzusuyla yemin verdigini bilen beline ip sanm§ efendi onlara dcdi ki: "iyi hammlar, bana tapmmak arzusunda oldugunuzu biliyorum. Gen;:ekle§meyi hakeden bu yeminden mutluyum. Yiireklerini bana verenlerin arzulan, ba§ka arzulara yer b!fakmaz, aym ha§lanan veya k1zartilan dannm tohum vermemesi gibi. Amacm1za cri§tiniz. ~imdi k1zlar, koye doniin ve gecenizi benimle gec;irin c;iinkii si1 iyi hammlann yemini ve tapmmasmm amac1 buydu." K1zlar Kr~1.ia'nm bu sozlerini duyunca arzulanna kavu§tular, onun niliifer ayaldanm dii§i.inerek kendilerini ondan uzakla§JP ki:iyc donmcye wrbd1lar.

..

.

Visnu'nun Purana avatarlari Vi~J':l'U iFRiTLERJ ALDATMAK l('lN BUDDHA OLUYOR

Buddha avatan, ilk.baki§ta sanilacag1 gibi, Buddha ogretilerini Hinduizm ic;inc alip oziimleme giri~irni degildir (ba§ka bir c;ok yolla bu elbette yap!lm1~t1r). Tersinc, Hindulann Budistlcr. Cainlcr. Maddecilcr ve i.1teki sapkmlara yi.ikledikleri (c;ogu ikna edici) Veda kar~1t1 duygulan ifade eden Vi~IJu'nun Buddha bic,:imine girmesinin nedeni, ifrit190


leri kotii bir ogreti, Budizmle yok etmek ir,;indir <;iinkii erdernli biri once yozla§tmlmadan yok edilemez. Hindu goril§iine g6re insan soyu da Vi~IJU'mf· mlihsiz bir eylcmiylc Budizrn (ve Cainizm) sapkmhgma ugrarnt§lir vc ogretinin ifritlere yi:inelik olrnast, bu rnitosun yazarmm, Budizm kar§ttt duygularla harekct edi§indeki fanatiklik derecesini ortaya koyar.

62 Vi~~u Purii~a'dan

Bir zamanlar tannlarla ifritler arasmda yiiz goksel y1I siiren bir sava§ oldu. Tannlar, Hrada yonetimindeki ifritlere yenildiler. Silt okyanusunun kuzey k1y1sma r,;ekilen tannlar 01ada Vi::;1.111'yu ikna ctmek i<;in kendilerini ibadctc verdilcr vc onu C>ven hir ilahi okudular ... Onu i:ivmeyi bitirincc tannlar listiin ckndi I bri'nin clindc borusu, diski ve asas1 Garu~a ku~tma binmi~ oldugunu gi:irdi.iler. Biitiin tannlar kendilerini onun oni.ine att1lar ve "Merhamet et efendi; bizi ifritlerden koru, sana s1gmmaya geldik. ifritler Hrada'nm ba§kanltgmda bizim ii<; kath diinyadaki kurban pay1m1z1 <;ald1lar ama Brahma'nm emrini \;ignemediler, ey iistiin efendi. Onlann ve bizim, biitiln yarat1klann ozii olan senden dogmu§ olmam1za kar~m, biz evrenin cahillik nedeniyle boliindiigiinii goriiyoruz. Onlar kendi sm1flannm g<>revlerinden zevk ahyorlar vc Veda yolunu izliyorlar, inanr,; gi.il.:iiyle dolular. Dolay1s1yla dii§manlanm1z olmalanna kar~m onlan i)Jdiirerneyiz; ifritleri Oldiirebilmemiz i~in sen bir yo! bul, ey efendi, istisnas1z her§eyin ruhu" dediler. Efendi Vi~1~u tannlann istegini duyunca, govdesinden hayal biiyiisii giiciiyle kandmc1 bir bi\;il]J <;1kard16 I ve onu iistiin tannlara vererck dcdi ki: "Bu hiiyiilii kandmc1 biitiin ifritleri sapt1racak ve Veda yolundan aynlacaklar. boylecc oldi.iriilmeleri uygun olacak. Tann, ifrit veya kim olursa olsun, Brahmii'nm yolunu engelleyeni diizeni korumak i<;in Oldiirecegim. ~imdi gidin ve korkmaym; bu biiyiilii kandmc1 bugiin sizden 6nce gidecek ve siz tannlara yard1m edecek." Tannlar hUJ.lll duyurica kendilerini onun ()ni.inc att!lar ve geldikleri gihi gittiler ve biiyiilii kancl1r1c1 bi.iylik tannlarla if"ritlerin bulundugu ycre gitti. \:iplak, kcl. hir dcmet tavus tiiyli ta~1yan huylili.i kandmc162 bu191


yi.ik ifritlerin Namiada 1rmag1nm k1y1sma gitmi~, ibadet ettiklerini gori.ince, onlarla yunm§ak si)zlcrlc konu§tu: ·'ifritlcrin efendisi ! Neden ibadct ettiginizi bana anlatm - ibadetin meyvalanm bu di.inya i9in mi oteki di.inya i9in mi istiyorsunuz?" ifritler yamtladilar: "Soylu ki§i, biz ibadeti oteki di.inyanm meyvalan i9in yap1yoruz. Bunda senin kar§I 91kacagm ne var?" Kand1r1c1: '"Eger kurtulu~ istiyorsan1z63 dediginiz gibi yapm. c;:i.inki1 s11 kap1s1 kurtulu~a ai,:1h111 bu dlwrnw'ya degersiniz. Kurtulu~ gctirccd. 1>la11 dlu1rma budu1 ve hundan iyisi yoktur; onu izleyerek cennetc vcy;i kurtulu~a kavu:.;1caks1n11.. Si1. hepiniz, gi.i9li.i ifritler, bu dharma'ya dcg,'.rs111i1." Hu timlcn hir 1;11k 1;1karsama, ornek ve di.i§i.inceyle bi.iyi.ili.i kandll'IL'.J 1fritlni VL·dn yolundan ~cldi: "Dlwrma bu olabilir ama olmayabilir de; budur wya <kgildir. Kurtulu§ getirebilir, getirmeyebilir de. Dsti.in i)zne budur ama olmayabilir de; sonu9 budur ama olmayabilir de. Buras1 <;ok a91k degil. ('.1plak olanlarm dharma'si budur; bir 9ok elbise giyenlerin dharma'si da bu." Boylece bi.iyi.ili.i kandmc1 ifritlere birden 9ok sonuca varan c;:qitli 6gretilerde bulundu ve ifritler kendi dharma'lanm terk ettiler. Bu dharma'ya s1gmm1§ olanlar Arhata 64 oldular i;i.inki.i bi.iyi.ili.i kandmc1 onlara "Siz bu bi.iytik dharma'ya degersiniz [arhata]" demi§ti. Bi.iytili.i kandmc1 ifritlerin i.ic;: katli Vedalan terk etmelcrini saglaymca, onlar da onun ogrencileri oldular ve ba§kalarm1 da ikna ettiler. Ba§kalan da ba§kalan111 ikna etti ve boyle gitti. Birkac;: gtin ic;:inde ifritlerin c;:ogu i.i<; Veda'y1 terk etti. Duyulanna cgemcn olan bi.iytili.i kandmc1 o zaman klfmlZI elbise giydi ve gidip ifritlt.:rle yumu§ak, k1sa ve balh sozlerle konu§tu: ·'Eger siz ifritler cenm:ti vcya Nirva1)a'y1 istiyorsamz hayvan oldlirmck gihi kiitli tiirdcn de b1rakmahsm1z. Bliti.in bu evrenin yalnm:a hilgiylc bvrdlldi~'.llll ;mlaym; konu§malanm1 dogru anlaym; bu sozlcr ak1ll1 insanlarrn ~1iylcnmi~tir. Billi.in bu cvrenin destegi yoktur ve yanh~ 11larak bilgi 11lduguna inamlam elde etmek niyetinden ibarettir. VarnlU§ bogazlannda gczinir, tutku vc otcki duygularla yozla§IDl§t1r." Onlara stirekli ··anlaym, anlaym" lbudhyata] dediginden, btiyi.ili.i kandmct ifritlerin kcndi d/zarma'lann1 terk etmelcrine nedcn oldu ve mant1k ic;:ercn i;c~itli konu§malarla yava§ yava~ on Iara i.i<; kath Vedalan tcrk cttirdi. Onlar da ba~kalanyla boylc konu~tular ve onlar da ba~kalanyla. hCiylece Vcdalarda ve tore kitaplannda iigretilen en yi.iksck diwrma terk edildi. 192


0 zaman tamamiyle saptirma etkisi yaratabilen biiyiilii kandmc1 bir c;ok sapkmhkla ba§ka ifritleri de yoldan 91kard1 ve k1sa siirede ifritler biiyiilii kandmc1 tarafmdan saptmldt ve i.i<; kath Vedalann btitiin ogretisini terk ettiler. Baztlan Vedalara sovdtiler, ba§kalan kutsal tore toplamalarma ve iki kez dogana. "Bu konu§ma mant1kh degil <;tinkti 'zarar verme dharma'ya uymaz' .65 Ate§te adak olarak yanan yagm odtil getirecegine inanmak, tm bir c;ocugun gevelemesidir." "Eger iami ate§ c;ubuklan ve oteki odunlar, bir c;ok kurbanla tann olan lndra tarafmdan tiiketiliyorsa, o zaman yaprak yiyen hayvanlar da hldra'dan daha biiyiik olurlard1." "Eger kurban olarak kesilen bir hayvan cennete girmenin yoluysa, kurban veren nic;in kendi babas1m kesmiyor?" "El er atalara verilen sunaklan bir ki~i ycrkcn herkesi doyuruyorsa, y•)lculuga 91kan ni<;in yamnda yc111d; t<1~1sm'!" 66 "A§ag1hk insanlann ncyc inanacagm1 anlay1m:a, si1.c s<>ylcdigim sozler ho§unuza gidecek. Yetkcnin slizlcri giiktcn di.i~mct., biiyiik ifritler; ancak manttga dayanan sozler insanlar ve sizin gibiler tarafmdan kabul edilebilir." Biiyiilii kandmct bunun gibi konu§malarla ifritleri serbest dii§iinceli yapmca, ic;lerinde ii<; katlt Vedalardan ho§lanan kalmad1. ifritler boyle yanh§ yola girince, tiliimsiizler biiyiik <;aba harcadllar ve sava§ ic;in hazlflandJ!ar. 0 zaman tannlarla ifritler arasmda sava§ yap1ld1 ve tannlar art1k dogru yolun tersine giden ifritleri kesti. Once kendilerinin koruyucusu olan kendi dharma'lanmn Zlfh1 yok olunca, kendileri de yok oldular. Vl~NU KALi <;AGINA SON VERMEK i<;iN KALKiN OLARAK DiRiLiYOR Vi~l).u'nun

Kalkin olarak avatan, gelecekte, §imdiki c;agm, Kali <;::agtnm sonunda mesih olarak gelecegi tek bi<;imdir. Bu dii§iincenin Hindistan'a Parth i§gallcriyle, Avrupa'da binlerce gorii§tin §aha kalkt1g1 Hlfistiyanltgm ilk doncminde girmi§ olmas1 olas1d1r. Kalkin'in kendisi de i§galci bi<;imindedir; iskit ve Parth i§galciler gibi beyaz bir at iistiinde gelir. Arna amae1 i§galcileri yok etmek, yabanc1 krallarca ve aym athlarca - kirletilen ovalarclaki kotii kentleri kaz1maktlf, son193


dan hir onceki dirili§inde kendisinin yaratt1g1 Budistler dahil hi.iti.in sapkmlan temizlemektii:-. Bi>yle Kali <;agma son vermekle Vi~t)U zaman gi.ici.ini.in kendisine rakip olur, <_.:iinkii Kali <;agmm kendisi kotiiliik demektir. Fakat kaderin aglan oriiliip bitmemi~tir, koti.i uygarhgm yiikscli§i Vi~t)u ortaya i;:1kmadan i1nce di>nmcyc ba§lar. lnsanlann kiiti.i kentleri vardir, i::ili.imciil hilgclL·r gihi kiik ycrlcr vc kabuktan elhisclcr giycrlcr; yeni 'K!ta <;ag1'nm, Allin ('<1!!111 lnhurnlan 1bha Kali (agmda at1hr ve Vi~­ l)U yalnizca bir h1zland111~·1, 1aman tL·h·1 k11.indeki hir di~li olarak i§lev goriir.

63 Vi~IJU PuralJa'dan Tamahkar krallanni besleyemeyen Kali <;agmm insanlan daglar arasmdaki bogazlara s1gmacak; bal, sebze, kok, meyva, yaprnk vc <;i<;ek yiyecekler. Yaprak ve kabuklardan yap1lmt§ pai;:avra gibi clhiscler giyecekler ve <_.:ok fazla i;:ocuklan olacak ve soguga, ri.i1.gara, giine§e ve yagmura dayanmak zorunda kalacaklar. Hii;: kimsenin ii111rii yirmi y1h a§rnayacak ve bi::iylece biitiin irk Kali <;agmda yok olacak. Vedac1 din ve tore kitaplannm dharma's1 biitiini.iylc kan§tmld1gmda ve Kali <;agmm tersine doni.i§i.i sonuna geldigindc a zaman biitiin evrenin yarat1c1smm hir bi::iliimii, harekctli hareketsiz her §eyin gurusu, ha§1, ortas1, sonu olmayan, Brahm::1'dan olma ve ruh bii;:imine sahip kulsal efcndi Vasudeva, burada, evren1k Kalkin bii;:imiyle, sekiz dogai.istii gii<;le, Sarnbala ki>yiiniin hrahminkrinin ba§I Vi~1)uya$as'm cvindc 67 dirilecck. Glicii vc giirkrnu s1n1rs11 olacak, bi.iti.in barbarian ve Dasyulan, 68 kdtii dii~(inn:li ve i~lt in~;111lan yok edecek, her §Cyi ha§tan. kendi dhar111ds1yla kuracak. Sonu gden Kali <;agmm hemen bitiminde. insanlann 1ihinlcri kusursu1 kristal gibi saf olacak ve gecenin sonunda uyanm1~ gihi olacaklar. Bu insanlar, insan soyunun kalmt1lan. hi1ylc di)ni.i~ti.iri.ilecck vc yarallklann lohumu onlar olacak ve o zaman di.11lencn soyu doguracaklar. Bu soy Kpa <;agm111 yolunu tutacak.69

194


NOTLAR

1. Gene! olarak Vi~1:iu'nun on avatan oldugu sdylenir: Bahk (5 I. mitos), kaplumbaga (72. mitos), domuz (54. mitos), insan-aslan (55. mitos), ci.icc (48. mitos), Rama (56. mitos), Kn1:ia !57. mitos), Buddha (62. mitos) ve Kalkin (63. mitos), bir de Paraforama ("baltalI Rama), Camadagni'nin iffetsiz annesinin baยง1m kesen vc btiti.in K~atriyalan oldUren oglu. 2. Vi~1:iu'nun ayagma tapilmas1 hakkmda yukanda 12. mitosa, ayak izleri i~in 60. mitosa bkz. 3. 1ndra i<;in 26. mitosa, Agni ic;in 29-32. mitoslara bkz. Gii<; halinde ruhun gei;:ici olarak bitkilerde ve sularda "sakland1g1" siiylcnir. 4. Bkz. yukanda 36. mitos. 6. Yani Agni'yi dogan gtinc~ y:.ipt1lar. 7. "Bahk hahg1 yutar'" Hint anar~i kavra1111111 ~111la1an lemel tcrimdir. 8. Cha~a tiirU belirsiz bUyi.ik hahkt1r; Halik Burcudur. 9. Bkz. 59. mitos. I 0. Once s1g sularda bulunan kUi;i.ik bir bahk, sonra baยงka bahklardan beslenen iri bir sazan; mitos 1~1gmda ilgin<; bir doni.iยงtim. 11. K1sragm agz1 aleยงi tutmak ii;:in baglanmiยงtir. 12. "Yurdu sulard1", Manu 1.8'den ahnti. 13. Toprak, etcr, ccnnct ve yeralt1 diinyas1. 14. Yabans1gmnm kan kurbaniyla kar~ila~tmn, 66. mitos. 15. Bu mitosun daha eski anlat1mlannda Vi::;1:iu ycryi.izUnden bir ogul sahibi olur. Naraka ("Ki.i<;i.ik Adam") veya Bhaumya ("Topraktan Dogma"), dcrtler a<;an hir ifrittir. Burada Naraka ogukuk olarak kahyor fakat kiilli nitelikleri i:ingi:iri.iltiyor. 16. "Yusyuvarlak", "All!n" ve "Korkuni;:." 17. Dilek agai;lan istL~neni dallannda bitirirler; dilek ineklerinin insanlar isteyince sag1lmas1 gibi. 18. Yeryi.izi.ini.in i.istiindcki yedi di.inyamn di:irdiinci.isi.i. 19. Bun,:lar arabalarla i;ekilen yi.izcn saraylard1r. 20. Cyprinus roflitaka. Vi~1:iu'nun bahk olarak dirildigi oteki anlaumlarla kar~ila~lmn, 50-51. mitoslar. 21. Gcri;ck tarihscl geli~imdc. mitosta yans1lild1g1 gihi Vi~1:iu'nu11 insan-aslan dirili~i, Siva'nm forahlw hic;imindcn iinccdir \'C hdk1 de


onu esinlemi§tir. insan-aslanm kendisine bagh olanlan i:ildilrilcti bir ifritten kurtannak ir,;in ta§ stitun ir,;inden r,;1kmas1 aynca Siva' nm ilnlil imgesi, kendisine bagh olanlan bliim tannsmdan kurtarmak ir,;in ta§ linga'dan r,;1kmasm1 da esinlemi§ olabilir. 22. Bkz. 33. mitos. 23. "Amin" gibi nza ve tcslimiyet ifade eden bir hece. 24. Sitii'nm (''Saban ili") Videha krali Canaka tarafmdan silrillen bir tarlada bir evlektc d1>gdugu sbylcnir. Videha'nm ba§kenti Mithila oldugundan Slta'ya M<lithili de demlir. 25. Agastya Vindhya daglm 11un giilll~yi11de inlivada ya§iyordu ve giiney bilgelerinin ba§iyth; mani; gildinil lo.ullanarak gtineyi istila eden Rak~asalar1 durdurdu ve egemenligi <iltma uldt. 26. "Bir kadmm elini almak" (evlilik tbreni olarak) "evlenmek" demektir. 27. Dort elinde kabuk boru, disk, asa ve nililfer ta§tr. 28. ,Safak gilne§i. 29. Tannlar1 i:ililmlillerden ay1ran, onlars1z bzde§ olacaklan belirli i§aretler oldugu sbylenir; tannlar gbz ktrpmaz, r,;elenkleri solmaz, terlemezler, ilstlerinde toz olmaz ve ayaklan pek yere degmez. 30. Bkz. 27. mitos ve 33. mitcis. 31. Bkz. 68. mitos. 32. Bkz. 62. mitos. 33. Bkz. 3. mitos. 34. Karµsa, DevakI'nin oglu tarafmdan iSldiirillecegi kehanetine deginiyor. 35. Kalanemi, Hirai_iyakasipu'nun torunu, Viror,;ana'nm oglu olan biiyilk bir ifrittir. Vi~t_iu tarnfmdan iildiiriilmil§ fakat Karµsa ve Kaliya bir,;iminde tekrar dirilmi~tir. Kaq1sa'nm bbyle Balarama ve Kr~Ifa olacak olan ngulcuklann hahas1yla bzde§le§tirilmesi kendisini bir bak1ma Kr~1.ia'nm babas1 yap1yor. 36. Hira1_iyakasipu Alt1 Ogulcugun bilyiik-biiyiikbabas1d1r. 37. Yani onlan Kalanemi bi:ildii ve Kalanemi'nin dirilmi§ bir,;imi Kaiµsa onlan i:ildiirecek. 38. Yani i:ildilklerinde. 39. Kr~1Ja'nm karde§i Balari.ima'nm lakab1; "r,;elen veya tarla siiren." 196


40. Ogulcuk Devakl'nin govdesinden ahmp RohiI)l'nkine yerle§tirildi mi DevakI'nin di.i§i.ik yapt1g1 samlac.ak. 41. Bu adm ba§ka bir as;1klamas1 ic;:in bkz. 68. mitos. 42. Evleri KaJl'ye adanmI§ tapmaklard1r. 43. Dak~a'nm yirmi yedi klZI ay Soma'yla evlendirilmi§tir ve yirmi ycdi ay y1ld1ZI olarak kabul edilirler. Dordi.inci.isi.i, RohiI)l, Soma ii;:in, Dak~a ona lanet edip onun c;:ocuksuz kalmas1 ve ac1 ii;:inde tiikenmesi (aym kogu§umu) ii;:in lanet cdcne kadar, hepsinin ic;:inde en degerli oland1. Soma'nm kans1 araya girince Dak~a lanetini degi§tirdi ve kogu§umu donemsel hale getirdi. 44. Burada soz oyunu var. Payodhara "su dolu" hem (yagmur ta§Iyan) bulutlan hem de (silt ta§iyan) gogi.isleri anlat1r. 45. Saramii i9in bkz. 22. mitos; Skanda ii,:in 33. mitos, .;alkama i9in 72. mitos. 46. Harivaf!J§a'da Putanii ku~tur; Kr~1~a'ya t~mmcsi i\;in zehirli memesini vererek ku~larla memeli hayvanlar arasmdaki aynm yok say1hr. 47. Sri (Refah) Vi~I)u'nun boylece Kr~1.ia'nm da kans1 olan Lak~mI' dir. Buradaki Piltana gibi o da nili.ifer ta§Ir. 48. <;;e§itli cad1 ve hastahklardan korunmak i9in burada bir dizi bi.iyiili.i §arkI soyli.iyorlar. 49. Vasudeva, dogumunda tannlar Kr~1)a'nm dogumunu bilerek cennette davul 9aldird1klanndan (anaka vc drmdubhi) Anakadundubhi olarak da am hr. 50. Bkz. Mahiihhiirata, 3.183-190 veMatsya 167. 51. Bkz. 25. mitos ile 73-4. mitoslar. 52. Oliim is;in bkz. 8. mitos; sapkmhk i9in 62. mitos; ~ifller i9in 9. rnitos. 53. Bhiigavata Purii1:w'daki ~-~1)a oyki.ilerinde Rama daima Balarama, SaI!J.kar~m)a, Kr~1)a'nm karde§idir ve Ramiiya~a'daki Rama ile ilgisi yoktur. 54. Y urumcuya gore bu sesler halhal ve halkalanndan 91kmaktad1r. 55. Bkz. 33. mitos ve 73. mitos. 56. Garuqa'mn lakab1; "Gi.izel Ti.iyli.i." Garuqa aynca Tiirk~ya diye de amlir, bu lakap gen;ekte at1 tammlar. 197


57. Kadrii Dak~a'nm klZI, Kasyapa'nm kans1dir vc nliga yani y1lan soyunun atas1d1r. Bir zamanlar Garuc.la'rim ve ku~lann annesi Vinata ilc at Us;s;aiJ:isravas'in kara kuyruklu oldugu konusunda bahse ginni~Li. Hileyle bu bahsi kazanarak Vina1a'y1 kendine kole etti ve ona ancak Game.la y1lanlara ncktan gctirirsc ozgtirliigiinii vereceginc siit vcrdi. Garw;la nektan y1lanlara gctirdi. Game.la neklan tannlardan c.;aln11~t1 vc onu yilanlara kc:-1..in k11fo otundan yatak ic.;indc ~und11 Yilanlar Vinali1'y1 lmaklilar vc 11tu yalad1lar, dillcri kcsilip i,:atal oldu. ~11nra da Indra ncl..lan ldra1 1,-ald1. 58. Biiyiik kobralann ha~lan ibliitHk ya~111 oldugu :-11yknir. 59. Yani o, sen in Mkenin onu i,:ol.. )!c~mc1k11 I. II! t.11 aG1~'1 hir hii;:imde veya onun bii;:imi senin ofkeni hak cdiyor. 60. <;1plak govdclerini su tanns1 Varm~a'ya gcistcrdiklcri ii,:in. Kruikalann s;1plak yrkanarak Agni'ye kar§l giinaha girmcleriylc kar§tla§tmn, 43. mitos. 61. Mtlyiimoha, sozltik anlam1yla, hayal biiyiisiiniin (11uiy1iJ yaratt1g1 s;1lgmhk (moha). 62. Cainler i,:1plak dola§lf ve bilmcden boceklere veya ba~ka kiii,:iik yarat1klara basmamak is;in yollanm siipiirdiikleri tavus tiiyiinden yap1lm1§ siipiirge ta§trlard1. 63. Dordiincii amas;, moh;a. Bir Budistin 11i111ii~1a'dan soz etmesi beklenirdi. 64. Arhata'nm burada, heniiz ortaya s;1kmak iizcrc olan Budistlerin tersine Cainleri anlatt1g1 ai;:1ktlf, fakat Budisl rnhibi de anlat1yor olabilir. 65. Veya: Bu konu~ma uygun dcgil, 1,;i.inkii 1.arar verme (kutsal ti:iren) dharma'ya uymaz. 66. Ogullar ve otekiler onlar ii;in khydcki cvlerinde yemek yiyebilirler, aym ya§ayan ogullann i.iliilcri vi: gi.ii,:mii§ akrabalan hcsledigi gibi - yorumcunun a~1klamas1. 67. "Vi~1~u'nun Unii." Maluibhtlrata'da Kalkin'in Vi~1~u'nun avatan oldugunu gostcrcn tck i~aret Kalkin'in "Vi~1~uyafas" olmastdlf. 68. Si)zliik anlmrnyla kOleler; ~g Veda'da Aryan olmayan yerliler is;in kullan1lu fokat burada hcrhalde Hindu olmayanlan hclirtmektedir. 69. "<;;'.agm kcndi i:izelligi nedeniylc'' diye yorumcu a<,;1kliyor. 198


6 TANRI~A DEVi

Hindistan'da Tanrn;:aya tarihoncesi i;:aglardan beri taptlm1§t1r. 1ndus Vadisi'ndeki Veda oncesi uygarhkta (i. b. y. 2000) Anatanni;:a killtii bulunduguna dair gili;:lil kan1Llar gilni§igrna i;:1kanlm1§t1r. Ancak Hindu panteonunca ozilmlenmesi Siva ve Vi~1~u kabul edildikten i;:ok sonra, iki ayn a§amada olmu§tur: Once Hint-Aryan erkck tannlara kan olmu§ ve daha sonra, ortodoks Hinduizm dt§mda ylizy1llarcu giic; kazanmayu devam eden Tuntrac1 vc Sii.ktici ak1111lar111 ctkisiyle bu golge gibi di§i ki~iliklcr kcndi adlanna listiln ~~(i~ler olarak ortaya c;1km1§ ve ulu Tanm;u kimligine ka111rm~lard1r. Dilhilgisi bak1mmdan di§i olan soyut adlur ki§ile§tirilmi§ ve ulu Lannlarla "evlendirilmi§lerdir." Bi:iylece SrI ("Refah") Vi~1~u'ya ait olmu§, Siva, Sakti veya Giii;:le evlenmi§ fakat bu ki§ile§tirmeler ancak birlikte olduklan tannlann niteliklerini ifade etmi§lerdir. Aym bii;:imde, di§i ilahlar en eski zamanlurdan beri ilahi sava§1mlarda nesne veya arai;: olarak yer alm1§lard1r. Bi:iylece Sarama stgirlan Pai~ilerden almak i<;in kulla111lm1§, ParvatI once Siva'nm bir oglunun olmas1, sonra Andhaka'y1 ba§tan i;:1kanp yoketmek ii;:in kullamlm1§ttr. Arna orta zamanlarda Tanni;:a kendini buldugunda, hu eski mitoslar yeni anlay1~la yeniden di.izenlenmi§tir; Tanm;a kendi daha yiiksek amai;:Jan ii;:in tannlan kullamr olmu§tur.

Devi buffaio ifriti Oldiiriiyor Buffalo ifritin (Mahi~a) i:ildilri.ilmesi mitosu, Dak~a'nm (kei;:i) ba§llllll kesilmesi ve kozmik domuzun yok edilmesi de dahil kurban mitoslan dc)nemine aittir. Tanrn;amn en i.inli.i mitosu bu oldugundan, onun dogumunu da anlatmuk i<;in bir flrsat yarat1r. Tanm;amn dogumu Rudra ve Siva'nm arabusmm yarattlmasma 1 benzer hic;imdc ger<;eklc§ir. BiiLi.in tannlann pari;:alan hepsinden daha gi.i<;lli hir ilah yaralmak ic;in 199


birle§tirilir; yaratilan biiti.in onu olu§turan pan;:alarm toplammdan daha biiyi.ikti.ir. DEVI VE BUFFALO iFRiT DOGUYOR

64 Skanda Ge1tmi~

Purii~a'dan

zamanlarda. tannlarla ifritlcr arasmdaki sava~ta. Diti'nin ogullan tannlar tarafmdan yok cdilmi~ti. 0 1aman Diti ac1yla i;tlgma dondi.i ve k1zma "Git, k1z1tn, bir ihadct k11rusu1ub hir ogul ii;in ibadet et ve bu ogul nedeniyle 1ndra Vl~ duyulanna vc 111:f~kri1ll' ~ahip ()[eki tannlar art1k kalmasm, ey ince bclli" dcdi. K11. anncsinin s<>zlcrini duyunca, i:intinde egildi ve buffalo bi1timine girdi. Onnana gitti vc be§ ate§ arasma oturdu. 2 Oyle s1k1 ibadet etti ki, di.inyalar titredi vc ii~ kath di.inya onun ibadetinin korkusuyla harekete ge~ti.1ndra ile iitcki tannlar stirlisi.i ve tisti.in iki kez doganlar §U§kma dondtiler. Bilge Suparsva onun ibadetinden salland1 ve ona dedi ki: "ince belli, ben tatmin oldum. Ogul sahibi olacaksm ve ba§I buffalo ba§1 govdcsi insan olacak ve oglunun ad1 Mahi~a ["Buffalo"] olacak. <;ok fazla kahramanhk enerjisi olacak ve cennet ve indra ile ordusunu alt edecek." Suparsva ibadetten vazge\:irmek i~in onunla boyle konu~unca ibadet eden kadmla birlikte kendi di.inyasma dondti. Sonrn huffalo Brahma'mn onceden bildigi gibi dogdu ve bi.iytldli ve ay yansmda kahramanhk gi.ici.i koca okyanus gibi artt1. Sonra Vidyunmalin, ifritlerin ha§ kurna11dan1. Vipracitti'nin oglu, ve yeryi.izi.inde ya§ayan i:iteki ifrit kurnandanlan huffaloya verilen ltitfu duydular ve k1ska111;:hkla toplanrp hul'talo 1frite "Eskiden cennetin efendisi bizdik, ey Ak1Jl1 olan, fokat tanrrlar Vi~1;u'ya s1gmarak kralhg1m1Z1 zorla ~ald1.3 Krall1~1 1.orla bizc gen al; kahramanhk gi.iclini.i ve soylulugunu bugi.in gostcr, hulfalo ifrit. Se11i11 gi.ictini.in ve kahrarnanhgmm e~i yoktur ve sen Brahma'nm wrdigi li.itufla benzersiz oldun. Sad'nin kocasm1 ve tannlann ev sahiplerini sava§ta ez" dediler. Btiylik kahramanhk gi.ici.i olan buffalo ifritlcrin dediklerini duyunca, oli.imsi.izlerle sava§ma istegi duydu ve tannlarm kenti Amaravatl'ye dogru yola <,_;1kt1. 200


Tannlarla ifritlcr aras111da yiiz yil stircyk. lliykr iirpcrll'll hir saVa§ oldu vc once kalabalik tannlar her yiindc kai,:mak mrunda kald1lar; Kcntlerin Y1kic1s1'm onlerinc kat1p korkuyhl Brahmft'ya gittiler. 0 zaman Brahma bi.iti.in oliimsiizleri geri Nftrayai_ia vc Siva'ya, her §eyin koruyuculanna goti.irdi.i ve vanp (inlerinde egildi ve onlari ilahilerle i:ivdi.i. iki tannya, Sambhu ve K~wa'ya buffalo ifritin yapt1klan111 ve ifritlerin tannlan nasll ezdigini anlatt1: "indra'y1, Agni, Yama, giine§, ay, Kubera, Varm~a ve i:itekileri yerlerinden si.irdii ve onlann yerine gei;:ti. Bir i;:ok tannmn daha yetkilerini ellerinden ald1. Tannlar cennetteki yerlerinden yeryi.izi.ine at1ld1lar ve buffalq ifritin eziyeti altmda insanlar gibi dola§iyorlar. Tannlar si.iriisi.iyle buraya, olanlan siz iki tannya anlatmaya geldim; buraya gelenlcri koruyun." Lak~mI'nin kocas1 Vi~1.1U vc ulu tann Siva Bral1111<i'nm konu§masm1 duyu1w~1. kt:r.gm yli1.lcri iiyk kmku111; hi1 hal ald1 ki ytizlerine hakilmaz oldu <">l'kl~yk yana11 Vi~1111'1111n ag1111da11 biiyi.ik ene1jisi i;:1k11 vc Sambhu d11 ay111 llld11. Y1ua111:1'111n vc 1ndra'nm govdelerinden ve biil iin iiteki tann Linn da glivtldcrindcn ac1mas1z enerji i;:1kt1 ve hepsi bi1k~1i. Birle~mi~ cnt.:1jikrinin hiiyi.ik kiitlesi bi.itiin tannlara gokyi.iziini.Jn her bucagm1 alcvlcrc veren yanan bir dag gibi gori.indi.i. Sonra bu cncrjikrin birle~iminden bir kadm goriindii: Ba§J Siva'nm enerjisinden <;1k11, iki kolu Vi~1~u'nun enerjisinden; iki ayag1 Brahma'mn enerjisi11<fo11 1;1kt1, beli indra'nm enerjisinden. Sai;:1 Yama'nm enerjisinden olu~rnu~tu, iki gogsi.i aym ene1jisinden; bald1rlan Varuq.a'nm, kali;:alan Yl~ryii1.i.ini.in enerjisinden, ayak pannaklan giine§in, el parmaklan Vasulann rncrjisinden, burnu Kubern'nm, dizi dizi di§leri dokuz Pracapati'nin. 1ki go.zii Adak-ta§1y1cmm enerjisinden i;:1km1§t1; iki alaca karanhk 1>1n111 ka~lan oldu ve kulaklan ri.izgann enerjisinden yap1ld1; oteki tannl;11111 inamlmaz gii<;teki enerjilerinden de, I§mlar sa<;an i.istiin kadm IJUl'~!a'nm govdesinin oteki pari;:alan yapild1 ve kadm biitiin tannlardan vc 1h itlerden daha tehlikeli oldu. DEVi BUFFALO iFRiTi AYARTIYOR Bu mitosun hir ba~ka anlat1mmda Tann<;a buffalo ifriti oldi.irmek ii;:in yarat1Ima1,. zaten mcvcuttur; tannlar ona enc1jilcrini degil silahlanm 201


\'Crirlcr. Tannlar ona g()kscl pcrilcrin hii;imine girerek ifriti ayartmas1 vc 1.ay1f di.i~i.irmcsi ii;in yalvanrlar ama geleneksel perinin tersine, tanrn;a onu kcndisi l)ldiirecektir. Bu Liebestod* motifi Tanrn;anm ba§ka mitoslannda da goriiniir; gen;ekle en iinli.i gi)kscl peri olan Tilottama tarafmdan ha~tan i;:1karilm1§ olan Sumbha ve Nifombha adh ifritlcr. Tann9aya duyduklan arzuya ycnilincc. ifrit A11dhaka gibi, 4 oliirler ve daha sonr;1. l'antra clkisi ile, kocas1 Siva'n111 kl~rHlisi de Devi tarafmdan kc s iIi r. Motiflerin bir ~ogu Siva w l'mvatl milosundan ahnm1§ fakat roller tcrsine i;:evrilerek Devi ill: liul laliiyu wrilmi~tir, I >cvT, altm deriyi kazanmaya gittiginde Vlraka'ya u~~1;iy1nrn S1v.1'11111 Karna, Bhfgu ve Agni'nin miidahalesini onlemek iitin hl'ki.:1kr koym11s1 gihis kap1sma dort beki;:i koyar ve buffalonun hizmet9ileri bu bck~·ik:rin gozi.inden, Agni'nin ku§ bi9irnine girdigi gibi, aym yontemle kurtulurlar. 0 zaman buffalo ibadet eden k1za kihk degi§tirerek, Siva'nm Gaurl'ye yapt1g1 g.ibi yanaw ve Calandhara ile Andhaka'nm yapt1g1 gibi onu Siva' dan koparmaya 9ah§1r. Bu anlatimda ifrite li.itufta bulunan Brahma degil, Siva'nm kendisidir; oli.imi.i Tannc,:amn cliyle olacaktlf ve bu oliim li.ituf olarak gfaiilmektedir. Siva'mn Andhaka'y1 ve domuzu kurLarmas1 ve ~·~1~a'nm Piitana'y1 kurtarmas1 gibi6 gi.inahlanndan (ve ruhunun hapsoldugu buffalo bii;:irninden) annmaktad1r.

65 Skanda Purii.rJa 'dan Tannlar ifrit buffaloclan o kadar hunal1111~lard1 ki yeryi.izi.ini.i terk ettiler ve huzursuzluk i1_.:indc ibadct l~t111cklc olan Gauri'ye s1gmmaya gittiler. Oni.incle eglldiler vc ona dcdilcr ki: "Bize gi.ivenlik ihsan et, ey Tann1_.:a'' ve Tanrn,:a i)!Umsiizlcrin nc kadar korkmu§ ve tela§lanm1§ olduklanm goriince ''Ne yapf!Jak gcrckiyor?" diye sordu. 0 zarnan indra ve oteki tannlar cllerini kavu~Lunlular ve Tanrn;:aya ifrit krahnm yaratt1g1 tehlikcyi anlatt1lar. "Nandana bahi;:csinde g:iiksel perilcrle sanlm1~, ne~eyle oynuyor·· dcdi tannlar, "Eglence olsun diye Aira-

* OHim sevgisi (i;. ).

202


vala w giikkrin hui.:;1klanrn11 htiliin ii1ek1 lilln1111 1 )!l'l11d1. d1~1 lllkrk hirliktL' kcndi saray111a ald1. Yti1. bin kcrc Ill! 11111~·1111 ;11 kulla111yor, ha~lannda UccaiJ:israva var, onlan sc~kin lavlalanla lw~liyor. ( >gullan Adak-yiyicinin gcyiginc biniyor vc Yama'nrn huflal11~11nu bir arahaya haglad1. Mi.ikemmel tannc,;alann hcpsini si.iri.ikleyip giitiinlLi Vl' onlara CV j~)eri ogretti Ve gokse] peri Jerin hcpsini hizmctine a)d1. i J~ bt]J evrcndc ne kadar degerli §CY veya mi.icevher varsa onlan ahp giili.iriiyor vc gciti.innekte tercddi.it etmiyor. Biz onun hizmeh;ileri olduk vc daima korku ic,;indeyiz; bi.iti.in emirlerini yerine getiriyoruz c,;tinki.i ba§ka bir c,;are goremiyoruz. "S1grnmaya gelenlerin korunmasmm, ibadetin mcyvas1 oldugu soylenir; bu tisti.in ifrit bi.ittin gi.ic,;li.i tannh1nn ve 1lritlnin alt cdcmeyecegi kadar gtic,;lii c;i.inki.i Siva'dan ald1g1 hi1 li11ufla yucdtilmi~. Okyanusa boynuzuyla vunl11 w onu tallJ.1111ivlr yobul hirakJ1 ~·i.inki.i yat1§tmlmak ic,;in daima 11H11«•11Ji,·1 -.u11ula1~· \'v11h111:.,1111 1s1iyor vc okyanus 111rn rncmnun cllnck 1.1111111da. K1h11l1 ~ 1 n hoynuzunun ucuyla daglan alliisl ctti ve bi.iii.in mi11n;tllt:11 1111 l'llip d1.k l.'lligi pudrayla kendisini 111:~c ic,;inde pudral1y111 lh-1111·1•,it ku11vl'tlflin kar~1srna senden ba~ka k1111,1· ~1karnaz; encrj111 ;11a1:1il>.?tyla hunu sen de hiliyorsun. Sambhu' 111111 111kri'si c,;ok once i..a<1111 h1i,·11111111k onaya ~·1ku 9 vc ifrit Siva'dan a111:11k hir kadm laralindan i\ldiiriilmd iiteJ'l' Ii.Hui' elde clti. Bu kadm SL~n~111 Sarnbhu'nun aptaka i~lcri hakk111da Im ~cy bilmiyoruz ama bizi yalrnzcaevrenin anncsi olan st~n k11111yabilirsin." T.111n~a korkuya kapilanlann bu .gi1zcl si\1.lerini duyunca ruhu rahats11. old11 vc onlara gi.ivence vererck konu~tu: "Ben ibadet halindeyken bcndrn ~•gmrna istemeye gelcn oli.imstizleri koruyacagun. Dli~­ man1111z ki~a ~iircde yok olacak. Bir hilcyle onu c,;ekecek ve koca ifriti oldi.ircccgim. Fakat heni.iz sue,; i§lernemi§ birini Oldtirmek bana yak1§maz: cy dlw111111 izleyicileri, dharmdy1 \:igneyenler gi.ive gibi olurlar." Tannlar b1 ko1111~may1 duyunca, dagm k1zmm oni.inde cgildiler ve gcldikleri gihi diindi.ilcr, korkulan ge~rni~. yiireklerine ne§e dolmu§tu. Tannlar gi<lim-e. niltifcr gozlti Gaur1 bi.iyi.ilcyici, sevgiyle dolu. yuvarlak hclli \:Ckici hiri oldu. Tanrn;:a Esmcr Dagm di)rt 1.irvcsinc dbrt gen~ oglan yerlc~tirdi_ IO Bunlar dag1 ku;r.cy. gi.incy, dogu vc hat1dan koruyacaklard1. Dagrn k111 KaiJasa zir\'csindcn uzakla~11. diirt anne 203


ve di:irt hizmetc;i, Ki:is, Dogrucu, Yi.ice ve Gi.izel de 11 hizmet etmek ic;in onu izliyorlard1. Di:irt oglana "Ac;hk ve susuzluk c;eken, yorgun di.i§mi.i§ yolcudan ba§ka hie; kimse Esmer Dag1 gi:irmemeli" dedi. Kahraman ve ho§ di:irt oglana bi:iyle emir verdikten sonra onlan smlf zirvelere yerle§tiren dagm klZI Gautama'n111 inzivasmm yak1nmda ibadete ba§lad1. Narin kadm ibadet cdcrken 111~· hir felaket yoktu: Bulutlar uygun 1.arnanda yagmur gi:indcrdilcr. aga~:lar meyva verdi, bi.iti.in kar~1 ~1kan yarnt1kl;1J' <·~ki yanll~l1klar111da11 d<111di.iler. inziva bi.iti.in yarat1klar i\;ill onl;1r1 hiHLin 1ehlikdl'lll1·n k1>111yan ~1ji:mma yerine di:indi.i ve Esmer Dag her yi1111kn ik1 k1• .. 1h 111akla}'." kadar, smlf zirvelere yerle§tirilen di:irt geni; 1arnl111da11 J..01111111y111d11 Tda~, korku kalmam1§t1; kimse hastahga yakala111m~ dcj!ild1. kad111lann neden oldugu heyecan da yoktu. Bi.iti.in bilgeler amac;lanna ula~lilar ve dagm klZlm i:ivdi.iler; baztlan inzivay1 Siva di.inyasuun ycri olarak i:ivdi.i. GaurI korkutucu ibadetini gece gi.indi.iz si.irdi.irdi.i ama tatmin olmad1 c;i.inki.i k1z Siva'y1 memnun etmek istiyordu. Kahraman buffalo ava c;1kmaya karar verdi ve yar1111da ifrit ordusu, Kan-klfm1Zl Dagm uzaklanndaki bi.iti.in orma111 dola§tl. Bir s,:ok vah§i hayvan si.iri.isi.ini.i 6ldi.irdi.i ve h1zla dolanirkcn bunlan yedi. Bazt yabani hayvanlar korkuyla kac;tilar ve pe§lerine di.i§en gi.ii;:li.i oki;:udan kai;:arken inzivaya girdiler. Onlan i:ildi.irmeye kararh olan ifritler yabani hayvanlan izlediler fakat "Buraya girmeyin !"di yen kahraman geni;:ler tarafmdan durduruldular. Ki:iti.i ifritler gcrl<;lcre sordular: "Nedir bu?" ve genc;ler hemen yamtlad1 "Mi.ikemmd kalc;ah k1z burada ibadet ediyor. Hic;bir gi.ic;li.i ki§i !2 bilgelerin k11lland1g1 Tannc;a'nm ibadet yerine, s1gu:miaya gclcnleri korudugu yL~l'l~ giremez." Gi.ic;li.i ve ki:iti.i ifritler bunu duyunca kahul cttikr w hemcn geri di:indi.iler, ne yapacaklan konusunda tarll~maya ha~ladrl:u. Biiyi.ili.i hayal gi.ic;leriyle ku§ bic;imine girdiler ve dikkalle inzivay:1 girdiler, yiyecek aramak ic;in korunun agac;lanna kondular. 0 zaman bi.iyi.ici.i ifritin kumandanlan her mevsimin c;ic;ekleriyle dolu muhte§em ormanda ibadet eden Tannc;ay1 gi:irdi.i ve ibadet ic;in k1pirt1s1z duran k1Z1n ne kadar gi.izel oldllgunu gi:irtince §a§1rdllar ve doni.ip gi:irdi.iklerini ona haber verdiler. Arzuy la tutu§an ifrit ya§h adam bic;imine girdi ve inzivaya girdi; Tanni;:amn k1z arkada§lannca

204


sayg1y la kar§Ilandt. Ya§II adam orada dururken, yorgunlugu gitti ve k1zlara sordu: "Ni<;in ibadet ediyor?" "K1z uzun siiredir sevgilisini kandmnak i<;in ibadet ediyor" dediler, "fakat gii<;lil sevgilisi, oncesi olmayan efendi, heniiz onun istegini, geleneksel dokuz katlt cvlilik li>rcnini yerine getirmeye raz1 olmad1. Onu memnun etmek ii;in yeni dngmu§, yabani horoz, yeni toplanmI§ olgun meyvalar, taze pi~mi~ pirin<;, bunun gibi degerli nesneler ve daha once gi:iriilmemi§ zcnginlikler sunacak ve sunaklan ba§anya erer ennez hemen kocasm1 ser;ecek." Buffalo bu si:izleri duyunca gi.ildi.i ve yamtlad1: "Gcldim ve burada durdum, onun ibadetinin gerr;ek meyvas1 hcnim. Sofu k11, lJ benim gi:irkemimi gi:ir. Ben kahraman buffaloyum. la11ril;11111 :-.ay>!I giistcrdigi ifritlerin krall; ii<; katlt cvrcni kcndi J..1•llanm111 ~'.1k11yl1· cli111de tutuyorum ve ba§ka kahr;1man y11k ( icn~ l..11. lw11 1:,1rd1~'.1111 hi._;1111l: girchilirim, her ti.irli.i duygu.\;1111·vJ..1 :.a1\111val11l111111 h.1•(a 1•L11ak hem sc<;. soluk alan yarat1klar111 1h111k1111111111qv;1:.i 111·111111 (,'ald1~~1111 biiyiilii istck ;ijia~~Ianyla ben lwr ~l"Y 1 y.1p.1hd 11i111 v1 · 1hade1 gUcilmle ilk Visvak111111an'1 yaratal:<1i!1111, h11 .111da h111 111111· d1kk i1ll'g1 yaralacagnn. Ooku1 ha:r.inemin kayn;1kla11 "".11d1 ~·.d1m:yc11 i1kyirilcrimlc, istcdigim hl~r 111'-.;ncnin hcmcn 111u1l11k ~ahil1111l111um." I\ 1z bu konu~111;1y1 duy1.1111·a 1:11111lan a111111~11d1 Vl~ yava~i;a sessi1lt!li11i h1rak1p yumu~akl{a g!iluil ve una dcdi J..1 "! i!ii,:IU birinin kans1 ol11111k 1~·in uzun si.ire ibadct cllim. l'.~!n Sl:ll glii,:li.iyscn bana gtici.inti gt)stcr. K1:11di ger<;ek kadms1 yap11u mtaya koy." Bu konu~may1 duyunca hull•ilo ifrit ofkeyle kiikredi: "Ne! Bu kim?" ve Durga buffalonun ke111h~i11i i>ldi.irmek i~in geldigini gi:iri.ince ele ger;meyen ate§ bi<;imine girdi. f\ma buffalo bir;imindeki ifrit, onun oni.inde, hayal btiytisiintin giicilyk parlad1g1m gi:iri.ince, kendisi de koca Meru Dagmm bi~imine girdi. lk1 boynuzuyla bi.iti.in dag zirvelerini tekrar tekrar si.isti.i ve gogi.in bi.iti.in bucaklanm dolduran kendi ordusunu toplad1. 0 zaman Brahma ve tannlar oraya gelip, k1yamet giintiniin ate~i bir;imine girmi$ olan Durga'nm oni.inde egildiler ve kendilerinin c;e§itli silahlarmt ona vcrerek ona tapmd1lar. Hari ona be§ silah ve ezeli Siva on silah verdi. Brahmft ona hayal biiyi.istiniin gliciiyle gorlinmez olan dort silah verdi. Gi:iglin Dininin Koruyuculan ve oteki tannlar ve 205


daglar vc hulutlar kcndi donan11n vc silahlanni ona verdiler. Bi.iyi.ici.i Taunc;a Durga, cllcrini panluh silahlarla doldurdu vc zirhm1 giyip hcmcn aslanma hindi. 14 Durga'nm korkunc; enerjisi gokleri sard1 ve buffalo bunu gi:iri.incc ka9t1, c;i.inki.i dayanmas1 olanaks1zd1. Buffalonun ~iddetli enc~jisinc dayanamay1p kac;t1gm1 geiri.ince, Durgii "Bu kiili.i buffalo ifrili hilcylc i"ildi.irmcli" dcdi, "yabani hayvanlan avcilar ormanda ah~t1klan ycnk yakalarlar. Adamlamm onu ikna edici konu§malarla clc gc,;irmdi:n i1;in giindcn:n:frim; nna hcnim can ahc1 zay1f noktalanm1 anlat.il:akl.11 Vl' iifki:siui kuhanw.:;iklar ve bi:iylece onu hemen kendime sald1rtarng1111. ."

DEVi BUFFALO tJiRITl KFSIYOI< Buffalo mitosunun i:izgi.in yap1smda doruk noktas1 kanh kcsilmc sahnesidir; dogum ve ba§tan c;1karma oluntulan daha sonra gcrilimi artirmak i9in oyki.iye eklenmi§tir. Sava§m en eski anla111111nda, Milrkwz(leya Pura~1a'da oldugu gibi, Devl'nin ba§tan c;1kanc1 yi.ini.inden soz edilmez ama onun sefahat ic;inde §arap vc kan ic;mcsi bir ha§ka, erotik yap1smm daha karanhk yoni.ini.i ortaya koyar.

66 M iirka1J4eya

Purii~ia 'dan

Ordusu tamamiyle yok olunca, buffalo ifrit kcndi buffalo bii;imine girdi ve Tannc;anm birliklerine korku sald1. Baz1larma burnuyla vurdu, baz1lanm c;ifteledi. Ba1ilan111 kuyruguyla ktrba9lad1, otekileri iki boynuzuyla parc,:alad1 Banlanna sald1np ki.ikremesiyle dag1tt1 vc baZilan da solugunun riitganyla savrnlup yeryiizi.ine dii~ti.iler. Tanrn;anm ordularmm i:inci.ikrini biiylc da~11111ca. koca ifrit iildi.irmek ic;in aslamna sakhrd1 vc o zaman Anne k11.d1. Ulu kahraman da iifkeliydi ve llrnaklanyla toprag1 kaz1yor, iJ,;i boynuzuyla daglan si.isi.iyor ve kiikri.iyordu. H1zli dbni.i~lcrindcn ycryi.izii c;atmlad1; kuyruguyla klfhw;lanan okyanus her yana ta~tl; sallanan hoynuzlanyla hulutlar par.;aLrn1p bi)](.indi.i vc daglar, solugunun ri.izganyla yi.izkr,:c par~·a olup giikvi.i1lindcn di.iki.ildi.i.


Ofkcli Tanrn;a koca ifritin iifkcyc kap1hrn§ sald1rd1g1111 gi)ri.incc, onu kcsme istegiylc ~dd1rd1. Agrn1 i.istlinc at1p ifriti baglad1. Arna ifrit biiyiik miicadclede bciylc baglanmca buffalo bi~imini tcrk etti vc aslan bi\:iminc girdi. Anne ba§tlll kesince elinde k1h9la ve dericlcn yapilm1~ kalkanla insan oldu. Tann~a oklan111 ahp hernen adama att1. 0 zaman asla111 horturnuyla sanp boru scsi 91karan koca bir fil oldu. Arna Tann~a k1hcm1 ald1 ve o as1hrken hortumunu kesti. 0 zaman koca ifrit bir daha buffalo bii;imine girdi ve hareketli hareketsiz i.i9 katli diinyay1 sarst1. Buna Ofekelenen evrenin 9ilgm Annesi iisttin §arab1 15 i.istliste i~ti, gozleri k1zard1 ve gi.ildii. ifri t kii krcd i. ~i~imli ve kendi giii; ve cesaretiyle sarho§ olarak iki hoy111111Jyl:1 daglan iifkeli Tann9aya firlatu. Arna Tann~a ok s;1jia1i.1)!1~l:1 11111111 a111klan111 un ufak l~ll i. Soma 1':11111\·.1 iltilk J,onu~tu, •;\1;1.k11 •.adt11)l11kLi gl'v~cllli~ ag1111tl:111 karn1~1k:111~1k .,;1k1\'u1ilu. l.111n~11"l\11kr1'.1>11 ;111 i\:in kiikre, se11i aplal. hen liu hal11 ~111nh1 11,·c•1l.c11 B11.11 soma hen scni kesince tan11b1 k1ikrl·yccl'I;" det!i. S11111;1 'a\1ad1. k11ca 1fritin iistiine 91kt1, ensesinc ava~~tyla vurdu vi: it\· i,:11111111111111;1~1yla onu pan;:alad1. Ayakla indirikn d.1rhcyi yiyin~·~· 1fri1i11 ya11-;1 a~1.mdan d1§an geJdjl6 i;iinkii Tanni;m1111 kalirama11l1k pkirn1111 l'1111c di.i~mii~ti.i. lfritin yans1 di§an gelirh:11 ') anni;a onun h.i~1111 1>111.111 koca k11Ic1yl<1 kcsti vc ba§1 dii~tti. Bi.iykn· Buffalo adl1 ifril Ta1111..,;;1 taral'llldao, <•rdusu ve arkada§lanyla hirhkh:, lii,; kath diinyay1 biJyiikmi~ken yok cdildi. Buffalo dii§iince iii; kal l1 diinyadaki bi.itiin yarat1klar. hi.itiin tannlar, ifritler ve insanlar i~·krindc. "Zafer~" diye bagJrdilar. Yok olurken biitiin ifrit ordusundan k111 k11n;; hir ac1 y1ghg1 koptu ve tannlar siiriisii nc§elendi. 0 zaman tannl;ir \C goksel ulu hilgeler Tann9ay1 ovdiiler, Gandharva onderleri ~arkilnr si)y!edi, giiksel periler siiriisii dans etti.

Satl'nin cesedi pan;;alamyor Tannc,;an111 kendisi is is ve Osiris masal1111 fazlas1yla and1ran bir mitosta Lit'beswd konusu ulur. Dak~a mitosunun hu gee,; zamanlara ait anlat1m111da Sati'nin gi)vdesi ha~lang1~·ta olu§lugu ii~ckre aynlir: aym 207


k1yamet giinii evrenin ogelerine aynlmas1 gibi. iki pan;:alanma da yeni yaratih§ ve kurtulu§ bii;:imlerine yol ai;:ar. Burada, Siva, cesetle erotik danslar yapar ve (Tantra mitoslanndaki gibi) Tanni;:a da Siva'mn cescdiyle sevi§ir. Bu mitos aym zamanda Siva'nm had1m edilmesi mitoslanmn bir pari;:as1d1r, <;iinkii k1z (erkek gibi) kesildiginde bazan Siva'mn onun gi)vdesinin her pari;:as1yla birlikte olabilmek ii;:in, ozellikle di§ilik orgam (yoni) Assam'a dii§tiigiinde Iinga bii;:imine girdigi soylenir.

67 Devlbhiigavata Purii~1a 'dan Bir gun bilge Durviisas altmm ecesi Tanni;:ay1 gordii ve biiyiilii hayalin duasm1 soyledi. 0 zaman tannlann ecesi Tanni;:a ondan ho§nut oldu ve kendi boynundan i;:evresinde anlann doland1g1 tath ~zsuyla dolu i;:elengi i;:1kard1. Liituf olarak i;:elengi ona verdi ve sofu bilge bunun hemen ba§ma gei;:irip gokyiiziinde kayboldu. SatI'nin babas1 Dak~a· nm ya§ad1g1 yere geldi ve Satl'nin ayaklarma kapamp Anneyi gormeyi diledi. 0 zaman Dak~a bilgeye "Bu diinyaya ait olmayan bu i;:elenk kimin?" diye sordu, "Diinyada insanlarm elc gei;:irmesi zor bu i;:elengi nas1l elde ettin?" Durvasas gozlerinde ya§larla, yilregindeki sevgiden kekeleyerek yamtlad1: "Bu Tanni;:amn benzersiz liitfudur." SatI'nin babas1 bilgeden i;:elengi istedi ve bilge "Sakti'ye bagh olan ii;:in bu ii<; kath di.inya kiiresinde reddedilecek bir §CY yoktur" diye dii§ilndi.i. Boylece i;:elengi Dak~a'ya verdi. Dak~a da <;clengi ba§tmn iisti.inde kabul edip saraymdaki sci;:kin cvlilik yatagma yerle§tirdi. Gece, i;:elengin kokusundan o kadar ho~nut oldu ki yabani hayvan gibi sevi§ti. Bu kotilli.ik nedeniyle kral, Siva, Sa1ikara ve hatta Tanni;:a Sati'ye kar§I nefret duymaya ba§lad1. Bu giinah ncdeniyle Sat! onun govdesini yoga ate§inde yakt1; "sati" dharma'sm1 boylece gostermi§ oldu .. .17 0 zaman ii<; kath dtinya Siva'nm ofkesiyle taJllamiyle yok oldu ve Siva, VIrabhadra ve BhadrakalI ordusunu yaratt1. VIrabhadra ti<; kath diinyay1 yok etmeye koyulunca Brahma ve oteki Lannlar Sankara'ya s1gmd1lar'. Her§ey yokoldugunda bile ac1inanm okyanusu olan soylu efendi onlan korudu ve Dak~a'ya kei;:i kafas1 vererek onu

208


diriltti. 0 zaman yi.icc efendi yoruldu ve "-urban ycrinc gidcrc"- hliyiik ac1yla aglad1. Satl'nin ate~te yand1gm1 gCiriince onu omuzuna ald1 vc tckrar tekrar "Heyhat Sat!'" di ye bag1rd1. 0 zaman Sankara c;c~itli ycrlerdc kafas1 kan§ml§ dola§lI ve Brahma ile iiteki tannlar c;nk endi§elendiler ve Vi~1~u hemen yay ve o,klarm1 alarak Sati'nin kol hacagm1 kesti ve bunlar 9e§itli yerlere di.i§ti.iler. Hara her yerde ba§ka hir hii.;im ald1 ve tannlara "Buralarda Siva'ya biiyiik baghhkla tapman birinin clde edemeyecegi bir §ey olmayacak 9iinki.i ulu Anne buralarda kendi par9alanylamevcuttur. Oliimli.iler arasmda kim buralarda ti:iren diizenlerse dualanmn kar§1hgm1 bulacak, ozellikle de biiyi.ilii hayal duas1nm kar§1hgm1" dedi. Sankara bunlan deyince, tefekkiir ve dualarla, par9alanm1§ olmanm ac1s1yla, sonsuza kadar bu yerlcnfo kald1.

Kali alt:m post buluyor \'t~ Sina A~i'yi onun

hic;imim~ ~in·n·k

kl."siyor

Liebestodda scvgin111 ~;it1~111:d1 y1•11i1 1\.:111 ve At.Ii mitosunda iki di.izeydc ortaya r,:1kar. ( >1wt: S1v;i vt· l'a1 \':it i insan gihi miinaka§a ederler, h1r giir 91kanp surat as<11lar (lar11~111a11111 vc aynliklann odagm1 her zamanki gibi ogullal'I 0!11~11111111 L.1ka1 l<11t1~11wlan ilahi nitcliklerini etkikr, nihai birliklcrinin. ilk \ill cinsl1nin yt~nidcn kavu§masmm ylikscklik ve kuvvetinc kar~1 koy111ay1 mtay:i \lkal'lrtr. 0 zaman Aq.i gen;eklc cinsel yolla Siva'y1 iildl11111cn111 pc~rndcyken ger9ek sevgiden-<iliitnii hulur. Sevgi ve oli.imtin bu 1uhalllklar1 Tann9amn kendisinde de 111cvcuttur; o da kendisini iki z.11 pan,:aya aymr - altm, erotik Gauri· vc es11H:r i:iliim tann9as1 Kall. A<;li'nin ad1 bir su ku§unu anlat· maktad1r, bu hclki de onun ozgiin bi9imidir ve kapr bek9ilcrini ba§tan 91karmak istcycn tannlar da bu bi9ime girerler.18 Dolay1s1yla ydan bi9imine girrncsi simgesel z1thg10 bir ba§ka gi:istergesidir. 19

68 Skanda

Purii~za'dan

Bir giin, yiice tann Siva kolunu dagm k11.1 Tanrn;anm boynuna doladt vc onunla i)zel bir ibadct bi<;imi iisliinc konu~tu. 0 zaman S;1rva'nm 209


solgun bir gi.ivdesi vard1, iistiindeki hilal ayla i.izellikle solgundu. 20 Tannc,:a isc mavi niliiferin gece parlamas1 gibi parhyordu. Sarva "Senin narin gi.ivdcn benim beyaz gi:ivdemin yanmda esmer esmer parhyor, beyaz sandal agacma dolanmI§ kara di§i yilan gibi gi:iri.ini.iyor" dedi. "Ay I§1g1 degmi§ karanhk gece gibi gi:iri.ini.iyorsun, aym karanhk yansmdaki gece gibi. Gen;ekten de benim gi.iri.inti.imi.i bozuyorsun." Dagm klZI ondan bu si:izleri duyunca boynunu Sarva'mn kolundan kurtard1. giizlcri k1zgmhkla bi.iyi.idi.i, yi.izi.i iifkeyle c,:arp1ld1 ve dedi ki "Herkcs kcndi i~lcrinden dolay1 ba§kas1111 sw;lar ve bir §CY arad1 mt kac,:1111lmaz olarak ha~ans1z olur. Ben seni ka1.anmay1 ama9lad1m; sen ibadet cykminin parl1kllg1111 ta~1yan ay1 tak1yorsun ve benim i:izenli yeminimin odi.ili.i de biiyk hL·r ad1111da onuru kmlmak. Ben 9arp1k, 21 ham i.irgi.ili.i Sarva vcya ba~thw.uk Lkg1li111. Sen kendi hatalann konusunda r;ok sabirltsm ve hata madcnin de oldukc,:a zengin. Gi:iz 91karan ben degilim Bhava, gi:izleri yok eden scnsin ve Bhaga ve ii<; kath di.inyanm tamam1 da seni c,:ok iyi ta111yor. Benim ba§1ma i.i9 c,:atalh m1zrak koyabilirsin, kendi hatalanm hana y1kabilirsin. Bana 'esmer' dedin ama yi.ice esmer olarak i.in salan sensin.22 ibadet ederek gi:ivdemden 91kmak ic,:in daga gidcccgim, azgm birinin hakaretlerini dinleyerek ya§amam ir;in bir neden yok." Bhava her hecesi i.ifkeyle keskinle§en bu siizleri duyunca bozuidu ve yapt1klan111 kavramas1 zor olan Hara "Dagm km, sen i§in ash111 bilmiyorsun. Seni suc,:lamak istemedim, bi.iylc konu§mamm nedeni seni i:ivmekti. 'Sevgilim, dagm km, kaya kristali gibi c,:ok ac,:1k bir zihne sahip' diye di.i§i.ini.iyordum. Arna bizim gibi, esmer gi:ivdeleri beyaz ki.ille s1vanmt§ ki§ilerin yi.ireklcrindc hir tek di.i§i.ince vardir, si:izleri ise tersi di.i§i.inceyi ifade eder. Eger huna k1zd1ysan, seninle bir daha §aka yollu konu§mayacag1m korkutucu hamm, parlak gi.ili.i§li.im. Ofkene hakim ol. Ba~tmla i.ini.indc cgiliyorum ve sayg1yla ellerimi kavu§turuyorum ... ·· Boyle ho§a giden siizlcr si.izler vc iivgi.i dolu ilahilerle tann onun fikrini degi§tinneye c,:all:;;t1 ama erdcmli kadm i.ifk:eyi b1rakmad1 c,:iinki.i yarah yerine dokunulmu§tu. Sankara'nm ellerine dayanmt§ ayaklanm kurtararak clag111 k1z1, sac,:lan dagilm1§, hemen gilmeye hazfflanch. 0 yola c,:1k111ca, kentlerin y1k1c1s1 i.ifkeyle "Gerc,:ekten km her 2 ]()


yc)niiylc hahasma hcnziyor. Himillayu'nm. hulutlan c;clcnk ctmi~ 1.irvelerindcn dii~mii~ keskin ta~larla dolu magaras1 gibi yiiregini kavramak zor. Senin ac1mas1zhg111 bu ta~tun geliyor; uyu~mazhgtn onun c;e~itli agac;Ianndan; tersligin riizgarh irmaklanndan vc kur gibi, seninlc cinsel bak1mdan mutlu olmak olanaks1z. Biitiin bunlar, Tannc;a, karl1 Himalaya daglarmdan sana aktanlmt§." Dagm klZI kendisine boyle hitap edilince, koyu kirmlZI ag11 k1zgmhkla oynad1, dudaklan titredi ve dagm efendisine "Sarva, erdcmli ki§ileri kendinle kar§Ila§ttrarak suc;lama c;iinkii biitiin bu hatalar aym bic;imde kotiilerle i§birligi yapt1gm ic;in sana aktanlm1~t1r. Y1lanlann nedeniyle c;ok dilli konu§uyorsun; kiillerin nedeniylc scvgidcn yoksunsun.23 Yiiregin tav~an lekesi ta§iyan ay ncdcniyk: hastahkl1. Aptalhgm1 da bogandan ahyorsun. Arna hiiltin hu k1rnu~malann bcni yormaktan ha~ka nc y;uan v<1r'! Y;1k1r1 yndc y;1:1 11d1~~111 i\in korkutucusun vc i.~1plak oldujt1rn 1i,·111 11l\.1k11.iinnllhl11I, hil1111y"r~1111 lgrcnc;sin c;iinkii kufata~11:i~1y"1~1111. h11 l1.i1111k :.a1111k11111L1ya11ah11ir?" dcdi. Himiilaya'nm kl/.I 1111111.111 •,i'1yky1111 c, ~;araydan i,·1kt1 vc o c;1k111ca Siva'nm cv halk1 1111 l'.1inllt11 k11panl1. "Anne, ncrcyc gidiyorsun'!'' diyc hag1rarak pc~i11t· dii~liik1 Virnka~·I Tanni,:amn ayaklanm yakalad1 vc giizya~lan ii,'.i11d1· kd.ckdi: "/\nnc, nc oldu? Boyle k1zg111 nereyc k1>~turuyorsun'! Brn de ~l'11i11k v,dcccgim vc c;ocuklarma sevgi bcslcyt'n annemin pc~intkn guk\'\•i!im. Ejkr bcnr Jt-.rk cdcrscn, dagm efendisinin ac1mas1zhgma dayana111;1111; hir \'.•lrnk anncsinin yokluguncla h;1basmm ac1mas1zl1gm111 aran olur.·· Vlraka'mn annesi sag eliyle yii1.ilnU kald1rd1 ve ona dedi ki: '{J;riilrnc oglurn. Benirnle gitmen uygun dcgil. Bir dagm ucundan dii~cbilirsin. Arna sana yapman gereken do~~' uyu soyleyecegim. Hara bana bir ot pan;as1ymt§1m gibi davrand1 vc hakarct etti. Bana 'esmer' dedigi ic;in ben de altm [gaurl] olmak ic,:in ihadct edecegim. Arna solgun altm govdeli Hara bcnim yoklugumda kadrn avc1s1 olur. Sen daima onun kap1smda olacaksm ve anahtar deligindcn gUzleyeceksin ki yanma kadrn girmesin. Eger hurada ba~ka kad1n giiriirsen hemen bana haber ver kiic,:iigiim, ben de hemen gerckcni yapanm."' "Oyle olsun., dedi Vlraka Tannc;aya: annesinden emir almca hiitUn govdesi ne~eylc doldu vc ar!lk iizUlmedi. Kendisini annesinin iintine atl1 ve tit; gozli.iyi.i g(izlemcye gitti. 211


0 zaman fil ba§h Gm~eSa, Annenin ontinde egildi ve bogaz1 ya§larla dolu ona yalvard1: "Beni Parvatl'ye gotiir". 0 da "Fil ba§h oldugun ic,;in seninle alay eder oglum, aym benirnle ettigi gibi" dedi, "benimle gel, gittigim yere git, t,;iinkii oliim serserilerin a§ag1lamalarmdan i;·idir, ktit,;tigtim." Anne onu yanma kat1p Himalaya'ya yolland1. Dagm klZl yolda annesinin bir arkada§mI gi:irdti, dagm gi:irkemli bir ilah1, ad1 Kusumamodinl idi. Bu hamm dagm k1zn11 gi:iriince ytiregi sevgiyle doldu vc onu kucaklay1p nereye gittigini sordu. Dagrn km annesinin yakm arbd1~111a Smikara'ya k1zmasma neden olan her §eyi anlatt1 ve sonra "Kusursuz hamm, daglann iistiin kral111111 ezeli ilah1sm ve bana hep kendi r,:ocugun gih1 st·vgiyk davrandm. ~imdi sana yapman gerekeni si:iyliiyecegim. Ejl:er Pin;1ka y11y1111 ta~1yan tannnm yanma bir ba§ka kadm girerse bana si)ylc ve hen de o zaman uygun olam yapacag1m ho§ hamm" dedi. Dagm tannt,;as1 bunu kabul etti ve Tannt,;a ParvatI daga gitti ve siislerini t,;tkanp agat,; kabuklarmdan elbiseler giydi. Orada, harika panlt1lar it,;indeki ho§ zirvede dagm klZI ibadet etti; oglu onu bekledi. Yazm kendisini be§ ate§le 1s1tt1 ve muson zamam suda ya§ad1; kt§m t,;1plak yerde yatt1 ve yemck yemedi. 0 strada Ac;ii, ifrit Andhaka'nm gtit,;ii oglu, Baka'nm karde§i, dagm k1zmm uzaga gittigini ogrendi ve babas1yla Siva arasmdaki dii§manhg1 ammsay1p gizli bir giri§ yeri aradt. <;iinkii ifrit Andhaka, tannlardan nefret eden, dagrn efendisi Siva'ya ycnilmi§ti ve Ac;ii Hara'y1 alt etmek istediginden yogun ibadet it,;indeydi. Brahma onun ibadetinden ho§nut olmu§, ona gelerek "Bu ibadctinlc ne elde etmek istiyorsan bana soyle, ey ifritlerin en iyisi" demi~ti. lfrit Brahma'ya "Oliimsiizltigti set,;iyorum" deyince Brahma "Hi1; hir canh yarat1k i:iliimstiz olmaz. Viicut bulan bir yarat1k hir ycrdcn iili.ime kaVU§UT ey ifrit, ifritlerin efendisi" diye yan1tlad1. Bunu duyunca ifritlerin aslam niliifer dogumlu tannya ''Bir,:irnirni dcgi~tirince iiliim bana gelsin, obiir tiirlii oliimsiiz olay1m, ey niltifcr dogumlu tann" dedi. Niliifer dogumlu tann bunu kabu} etti <;i.inkii tatmin oltnU§tU. ifrit bu SOZii ahnca kendisini i:iliimsiiz kabul etti ve ifritlerin kralhgm1 kurdu. 0 zaman i.it,; kath kcntin y1k1c1s111111 yerinc gitti vc oraya varmca Viraka'nm kap1da bckledigini g6rdii. Ac;li y1lan bit,;imine girdi ve Viraka'y1 atlatarak Hara'nm yamna girdi. Koca ifrit sonra y1lan bit,;imini 212


b1rakl1 ve Uma'nm bic;iminc girdi, aplal gibi hiiylccc dagm efcndisini aldatabilecegini di.i§i.indi.i. ifrit. her ~eyden daha i,:arp1c1, her ycri mi.ikemmel, ki§iliginin bi.iti.in i§aretleri tamam Uma bii;:imine girdi vc rahmine y1ldmm kadar keskin di§ler ycre§tirdi. Akh o kadar ha§mdan gitmi§ti ki dagm efendisini oldi.irme arzusuna kap1lm1~L1. lfrit Umii bii;:imiyle Hara'nm oni.ine i;:1kt1 ve dagm efendisi onu gori.incc memnun oldu, koca ifriti, govdesinin miikemmel yap1s1yla dagm klZI sanarak kucaklad1. Sonra sordu: "Geri;:ekten sen misin yoksa dagm k1zmm taklidi misin? Benim umutlanm1 bildigin ii;:in mi buraya gddin, ey enfes yi.izli.i hamm? Senden ayn olunca bu ii\; katli 1·v1rn bana ho§ geliyor ve pi§man olup htiylc bana <l/)nnu·n '>"'I' ho~." ll11111 hu.:unindeki ifrit geri;:ck duygulann1 v1:r.lt.·y1·1rh drd1 J.,j "lia11;i 'esmc1' dcdigin ii;:in benzcrsiz ihadctkr y<1p111.1y.1 )!lt11rn 111na 111.1d;1 1:i11sd 1.evk yoktu ve sana geldim." Sa11k;11a h1111u du\·11111 :i ku~.kulu hir ~eyer oldugunu hisseui, "Narin kadm h;111a 11f~1·l1·1mw1 t1 vc· o ycrninini !utan biridir. Arzusuna kavu§madan nastl ge11 d11111·1 ·1 l ii1li ku~kum bu" diye di.i§i.indii. Btiylc di.i§iinccyc dal1111~k&.·11 k1111hk i~:m:tlcrini arad1 ve solunda bir ktl k1vnm111111 yap11g1 nil11k1 i~aH·tini hulamad1. 0 zaman Pinaka yay1m 1a~1yan tann bunun 1h itm l1.1yal hiiyiisiimin µ:iic.;li oldugunu anlad1 vc gi.iliimsedi ve organrn111 i.lstfjnc tdilikdi hir silah yerle§tirdi ve ifritin arl.llsunu tatmin etti. lfrit korkUIH; .,,:1~i11klar atarak oJdii. Vlr;1ka ifritler kralmm Oldiigi.inii anlmnad1, geri;:egi bilmediginden onu dag tanni;:as1 sand1 ve ifrit tili.ince dagm ktzma h1zh bir ri.izgarla boy le ha her yollad1. Tanni;:a riizgarm agzmdan bu haberi duyunca, gi:izleri i:illu:yle k1zard1 ve ac1lar ii;:indeki zihninden oglu VIraka'y1 ge<;:irip "Sen bcni, scnin sevginle kendisinden gei;:en anneni terk ettigin ve kadmlann Sankara'mn mahremiyetinden yararlanmasma firsat verdigin ii;:in, annen Gm~esa25 heccsiyle i~aretli, kaba, sert, soguk, ac1mas1z bir ta~ olacak" dedi. Dagm klZI bu laneti soyleyince, ofkesi agzmdan gi.ii;:lii bir aslan bii;:iminde \;Ikt1. Tanni;:amn ibadet giiciini.i toplad1gmda agzmdan \lkan bu aslanm di§lerle dolu koca bir canavar agz1, ulu bir yelesi, olagani.isti.i bir kuyrugu vard1. Ai;: dili koca agzmdan sarkiyordu ve narin bir beli vard1. Tanni;:a iyi bir e§ gihi onun agzma girmcye karar verdi 26 fakat 213


Brahma, diirl ha~r1 cfcndi, onun akhndan gc9eni bilerek bi.iti.in iyi §CYlerin cvi olan inzi\'a ycrinc geldi vc yumu§at1c1 sozlerle dagm klZlyla konu§arak "Ey Tanru,:a nc elde etmek istiyorsun'? Eide edilemez ne vardir'! Sana onu vem.:egim" dedi. Dagm klZI bunu duyunca, gurusu Brahma'ya sayg1 dolu sozlcrle "Zor ibadctlcrle Sankara'y1 koca olarak kazandtm ama Bhava §imdi hana 'esmcr tenli' Jiyor ve ben altm gi:ivdeli olmak. @1111 scvgilisi olup. hayalc1lcrin cfcndisi kocamm govdcsiylc birlc~mek i:-.liyrnum'' dcdi. 0 zaman nilUfcr iistUnde oturan Lann ''Oyle olsun. Ko..:anrn g1ivde~i nin y~111s1111 payla~a,:aksm" dedi. 27 0 zaman onun govdcsindcn. koyu 111av1 niliikr knli, korkutucu, ii<; gi:izlii, elinde zil La§iyan bir kad111 1;ild1.2H Cliivdcsi y11gun si.islere bogulmu§tu ve san, kirmlZI elbiseler giyiyordu. 0 zaman Brahma, teni mavi niliifer renginde olan tann9aya: "Bi9imin onun bir par9as1yken dagm k1zmm govdesine degerek ve benim emrimle mUkemmel oldun. Sen onun yalmz bir pai·9as1 degil, tek ba§ma onun bUti.in ozgi.in bi9imisin" dedi. "Tann9anm Ofkesinden dogan bu gi.i9li.i aslan scnin aracm olacak ve bayragmda o bulunacak, ey Tanns;a. Vindhya daglanna git ve Taraka'nm generalleri Sumbha ile Nisumbha'y1 iildilrerek tannlann i§ini yap. Pafi9ala olarak tanman bu Yak~a sana hizmetci olarak verildi: yi.izlerle hayal bi.iyi.isi.i gi.ici.iyle donatlld1 vc pe§ine yi.iz bin Yak~a takild1, ey Tanns;a." Tanns;a KausikJ29 hunu kabul etti ve o gidince Uma, daha i.inceki varhgmda sahip oldugu Yl~ ~imdiki dirili§inde elde ettigi bi.iti.in niteliklerle donand1. Arzusuna kavu~mu§ olmas1na kar~111. dagm efendisirle donmekte olan Uma pi§manl1kla doluydu w h.l~ndisini su9lay1p duruyordu. Vlraka onun di:indiigi.mii gdrii11':'~ .dun asas1111 kaldlfdJ ve "Dur orada!. Bekle! Nereye gidiyor:-.un' 1 BuraJa i~in yok! Buradan uzakla§ da tehdit cdilme" diye onu h.ap1da durdurdu, "Tann9an111 bis;iminc girmi§ bir ifrit tanny1 aldatmak i9in gorilnineden buradan ge<,;ti, o da onu kesti. Kcsilince, mavi boyunlu tann beni azarlad1, 'ogh,11n, buradan kadm ge<,;memcsi i9in dikkatli ol' dedi. Onun i<;:in yillarca kap1da beklesen bile buradan ge9emezsin, buradan uzakla~. Buradan yalmz benim anncm ge<,;ebilir. daglann kralmm klZI Parvatl, 1;ocugunu candan seven Rudra'nm sevgilisi." 214


Tanni;a hunlan duyunca kcndi kendine "'Kadm dcgilmi§, ifritm i ~· RUzgann dedigi gibi degilmi~. 9tkeme kapil1p VTraka'ya yanli§ yere lanet okudum; iifokeye kap1lan aptallar hep yapilmamas1 gerckeni yaparlar. Ofke iini.i mahveder; iifke eldeki zenginligi yok eder; ama~lanm kolayca yitiren ki§iler fclakete ugrarlar. Gerc;;egi kavramadan ogluma Janet ettim" diye di.i§i.indi.i. Dagrn klZI nili.ifer tenli yi.iziini.i egdi ve utarn;:la bUztili.ip Vlraka'ya "Vlraka, ben senin annenim. zihnin kan§masm ve yamlmasrn. Sail.kara'mn sevgilisi hcnim, Himalaya dag111111 km. Benden ku§kulanma oglum, gi\vdemin gori.ini.i§i.i seni yamltmasm: Nili.ifer dogumlu tann bendL·n ho:;.nul oldu ve bana bu altm bic;:imi verdi. ifrite ne oldugunu liil111<'dr11 ~ana Janel ettirn c;:i.inki.i Sm'1kara'nrn rnahrL~111 oda~111a 1111 L1d111 v11di ... :i111y<H·dum. Lanctimi g:eri 1:n :n:1ni:111 V11.1ka, .1111.1 .,1·11111 · J'n:1" .1dl1 h11 kad111dan, SiHida~O adl1 :,j, ,·d.d.in1. 111• .. 11ila11 k1111111q• 11·111wl<' g1iliiren Arhuda on11an111da }'1:m.k11 d11p;11 :iv1111 ··••\ li-\..1111111111. I >a~lar111 efcndisinin hiittin insanlara BL·11.111·~·1l'ki V1:.v:111.11l1:1'11111~ili:1\~ c:;.il armagam li1iga' s1 or:ida<l1r ... Orada l'IL·111li llli:iva·11111 giinliinii yaptm m1 ondan Nandin a<l1111 alacaks111 \'L' ~·11k !'1'\llH'1k11 huraya g:elip kapmm bek~isi olm:aksm'' dedi. y·ll aka bunJart duyurH.:a, /.t:\'k It'll tiiykn ii1 penJi VC kendisini anncsinin ayaklanna allp 11na iivgull'1 dti1di1 ''1'.11 Tmmc;:a, elde edilmesi ~'.11k 1.nr olan insan bic;:imini clLk l'Lkbildi1!i111 ii;in c;:ok talihliyirn. Lanctin. i1zdlikle yeryi.izi.iyle okyanusun kutsal birle§rne yerinde, yeryi.izi.ini.111 yukansmda, dagla okyanus arasmdaki Arbuda dagmda yer alacag1nd:1n aslmda bana verilrni§ bir liituf. Oraya gidip Bhava'ya baghhgnnla hiiyiik rahmet bulacag1m ve geri buraya gelecegirn, anne." Bunu deyim:c "Ta§"m oglu oldu. 0 zaman Tannc;:a ta§ olarak ay takan tannmn sarayma girdi. U<; giizli.i onu goriincL' "Lanetli kadmlar'' dedi ve tann\:a onun oni.inde egilip "Sen yanl1~1 dcgil dogruyu soyledin" dedi, "Doganm bu parc;:as1 duygusuz. Kad1nlar yergiyi hak ediyor. Varl1k okyanusundan kurtulmay1 saglayan erkeklerin rahmeti." 0 zaman Hara ne§elendi ve ona "$imdi deger kazan<lm ve ben sana hir ogul verecegim ve senin incelik ve gorkcmine Lin gctirecek" dedi. <;e~itli harikalann sahibi Hara o zaman Tannc;:ayla scvi~ti ... [ve Skanda dogdu.I 215


Devi bir ogul, Gal}esa'y1 Yaratmas1 i~in Siva 'y1 ikna ediyor Siva ve Parvatl 9ocuklan nedeniyle s1k s1k tartI§Irlar ve i;ocuklan <;iftin birle§mesindcn 9ok aynlmasrna neden olur. Skanda'mn Piirvati'nin ger<;ek kaLJl1m1 olmndan, Siva'nrn tohumundan dogmas1 gibi, Gat)efa' y1 da ParvatI tek h<1!?ma dogurrnu~tur. Vlraka'y1 ba§ka kadmlarla sevi§mesine engel olmas1 ii;in Siva'nm kap1s111a ycrlc~tirrnesi gibi, GaI)efa'y1 da s1k s1k Siva'y1 i<;eri suk111:1111a~1 i.;in lu~ndi kap1s111da gorevlendirir. Siva ile Gai:iefa arasmdaki cinsel <;cli~kinin iistii buradaki mitosta orttilmii§tiir ama oykuni.in yap1s1 Siva'mn "ogluna" oteki cinsel rakipleri gibi - Kama'y1 gozi.iyle yakmI§, elinin dokunu§uyla Brahmii'nm ba§rnI kesmi§ ve Dak~a'rim ba§mI hayvan ba§1yla degi§tirmi§tir - davrand1gm1 gosterir. Bu 9at1§ma ba§ka mitoslarda 9ok a91ktir; Siva, Ga1}efa'y1 sakat eder (<;iinkii PiirvatI Gat}efa'nm yak1§1kh govdesini 9ok begenmektedir) veya had1m eder ve bu oykii, Siva'mn bir fili kesip derisini omuzlanna ald1g1 ba§ka bir dizi ii;inde yer almaktad1r. Burada fili oldiiren Nandin'dir, bazan boga bazan <la boga ba§h olarak anlat1hr. Nandin, Skanda gibi lndra ile dogi.i§i.ir ve 1ndra ile Siva arasmdaki daha temel olan rekabet iki tannnm da boga simgesi ta§1mas1yla da kamtlanmaktadir. Siva ile ParvatI arasmdaki cinsel 9att§manm bir ba§ka diizeyi daha vardir: Siva sofulann tanns1 oldugundan duygu ta§1maz ve 90cuklanyla baghhk istemez fakat crkcklik orgam tanns1 ve Parvatl'nin kocas1 olarak onunla sevi~mcye ve sonu9ta i;ocuk sahibi olmaya zorlamr - bunu da isteksizce ve doga d1~1 yollarla yapar.

68 Brhaddharma Purii~'dan [Caimini3 1 dedi ki:l Biitiin bu evrenin her yeri Brahma ve Vi~i:iu'nun soyuyla dolmu§tur; bana Siva'mn soyunu anlat. [Bilge yamtlad1:] Siva erkek, ParvatT kadmdir; yai·atih§ln nedeni onlardir. Biitlin erkekle216


n11 ruhu Siva, bi.iti.in kad111lannki ParvutT'dir. Siva crkeklik i~areti [/illga] bic;:iminde ve Tannc;:a kadmhk i~<ireti l.wmil bi<;imindedir. HaJ\•k1~1li hareketsiz bi.iti.in evren Siva vc Tann<Janm i~arctlcrinin bi<Jimi111 la~1r. Boylece bi.itiin evren Siva'nm soyuyla doludur ve ruhu Siva' d11 ama Siva'nm senin sordugun anlamda ayn soyu yoktur, Caimini ... <;ok eskiden bir zamanlar, dagm klZI diinyaya huzur veren Sarikara'dan bir istekte bulundu. Billi.in soyda mevcut olmasma kar§m soy sahibi olmay1 arzulad1. "Soyu olmayan ic;:in toren di.izenlenmez"32 dedi, "bu nedenle' seni izleyecek varislerin olmas1 gerekir. Hemen bu gun benimle birle§ ve bana dogal bir ogul ver." Di.inyaya huzur veren Sankara daglarm krahmn k1zmm dediklerini duyunca ona balh sozler dedi: "Dagm km, ben ev sahibi degilim vc opula ~crcksinmem yok. Kotii tannlar c;:evresi seni bana kan olarnk verdi ama duygusu olmayan biri ic;:in kans1 olmak en bi.iyiik bukag1d1r. Dahas1, sevgili hamm, soy ilmik ve kaz1k olarak tammlanm1§t1r. Ev sahipleri ogula ve zenginlige gereksinim duyarlar ve ogul sahibi olmak ic;:in de kan gereklidir, ogullar da atalara sunaklarda bulunmaya yarar. Arna ben oli.imsi.izi.irn, Tannc;:a ve ogulun bana hie;: yaran yok. Hastahk olmayan yerde §ifa.11 otlar ne i§e yarar? Sen kadmsm, ben erkek; birak soylarm ortaya c;:1kt1g1 ve erkeklerle kadmlann zevkle ne§elendikleri iki neden olarak kalahm. Soyumuz olmadan, kendimizden zevk alarak, eglence ic;:inde ya~ayahm." ParvatI "Tannlann tanns1 efendi, mavi boyunlu, tic;: gozli.i, dediklerin eJbettc: dogru, ama ben gene de ki.ic;i.ik bir c;:ocuk istiyorum. Beni c;:ocuk sahibi yapmca yiice efenqi, yi.ice yoga sahibi olursun. Ben oglumuzu yeti~tiririm sen de c;:ok iyi bir yogi olursun. Bir ogulun opiici.igiine duydugum ozlem beni sard1 ve sen de beni kan olarak ald1gma g6re, bana c;:ocuk vermelisin. Eger istersen oglun evlilige kar§J c;1kar, torunun, torununun c;:ocugu ve soyun olmaz" dedi. Bunlan duyunca tann k1zd1, yerinden kalk1p gitti. 0 zaman Tanrn;a iiziildii ve uzun sure mutsuzluk i<;indc di.i~ilnceye dald1. Onunla kalan iki arkada§I, Caya ve Vicaya Siva'nm ktzgmligm1 yastI§ttrmaya gittiler ve bunu da ba~ardJ!ar. Sankara Tannc;:amn nc kadar iizgiin oldugunu goriince ''Bir oglun olmad1g1 i<,;in nastl bu kadar i.izi.ilebilirsin? Eger bir ogulun yuziini.i 217


iipmek istiyorsan. sana ogul yapacag1m. Ozledigin zaman onu op"" dcdi. Bmrn dcyincc. Siva dagm k1z111111 geccligini i;ckip ald1 ve ondan bir ogul yapl1 ve o zaman Sm'lkara dedi: ''Dagrn klZI. oglunu al ve istedigin kadar iip." Parvatl: "Bu elbisc pari;as1 nas!I hcnim i1;in ogul olur? Bu benim imm1z1 clbisem. Beni k1zd1rmay1 h1rak ulu efendi Siva; bcnim aJ..11111 s1radnn bir hayvan1nki dcgil. Bir 1-.uma§ pan;asllldan yap!lm1~ ll~ulla nasil ~l~vinchilirim'!" Am<1 hu11l;111 siiylerken, dagrn klZI kuma~ pan;a~m1 0~!1d hi\·1minc sllkt11 vc gii~siim~ dayad1, kocasrnlll k1zdmc1 siizlcri11 i dli~ii n1lll:ye ha~ Iad 1 Ogul bi1;imindeki kuma§ pa11,"<1~1 Ta1111\·.111111 i.•.1ij!sii1w dcgince ya§am buldu ve onun gogsiinden dii~tii vc daha l;11la titrcyip canlaninay.i ba§lad1. Parvatl "Canlan! Canlan!" diyc bagmli ve onu Siva'yla konu§urken clinde ta§1d1g1 iki niliiferle ok§amaya ba§lad1. 0 1.aman oglan can buldu, o anda ya§am solugunu ald1 ve "Anne! Anne!'' diye bag1rarak ParvatI'yi sevince bogdu. Tann1;a kii<;tik ogla111 ald1 vc anne sevgisiyle doldu; onu emmesi i<;in gogstine tuttu ve giigiislcrinden slit geldi. Oglan stiti.i emerken niliifer ytiztinde giiliictikler ai;ll ve annesinin ytiztine bakt1 ve annesi yiiztinti opmeye ba~lad1. Ogla111 bir an kucaklayan kadm, gtizel 1;ncupu kocas1, ulu efendiye verdi vc "Kocam, oglumu al" dedi, "yiircgin arnnayla yumu§ayrnca bana bu ogulu verdin ve ben de Sm'lkara, llA.ul sahibi olmanrn ne kadar biiyiik mutluluk oldugunu bilmeni istiyorum" dedi. Sankara Tann<;anlll sozlerini duyunca gtiltimsedi vc Ollllll i"in daha da k1ymetli olan dagm k1zrna "Tann<;a, seni kwlirm;1k i1.;in sana kuma§ par<;asmdan ogul verdim ama talihinlc o µc1\:d hir ogul o.ldu. Bu mucize nedir? Ver bana da gfacyim. Clcn;ck hir ogul oldu ama govdesi kuma§tan. Ya§am ona nas1l girdi'!" tbli 0 hunlan si:iylerken, Sambhu, dagm cfendisi, oglunu ald1 vc ycrc y<1tird1. ona dikkatle ve inccleyerek33 bakt1, govdesini yoldad1. Arna 11 zaman, dogumundaki kusuru annnsayarak Sankm-.1 tanri~a ParvatT'yL·: " Scnin bu oglun intihar gezegeninin a<;t1g1 bir yarayla dogdu 34 dolay1s1yla <,:Ok uzun ya§amayacak, ktsa zaman sonra k1sa omiirlii oglun ugurlu bir oliime kavu§acak. Erdemli birinin ciltirnii en bi.iyiik tiziinttilere neden olur" dcdi. Sambhu. crocugu yaratan. hunu deyince, oglan111 kuzeye uzanan ba§I Siva'nm clinden dii§tti. 218


Kii<;iik oglan111 ha~1 koeasm111 elindcn ycre dii~ii111:c Piirvatl aL·1ya hoguldu, ba§I kopmu~ <;:ocugu ald1. aglayarak .. Kii<;iik bchcgim, ld1~:iik bebegim!" diyc <;:1ghklar attI. ~a~1ran Siva oglunun ba~1111 ald1 w l'iirvatl'yle balh sozlerle konu§tu: .. Oglun i<;:in ac1 <;:ekiyorsun ama, aµlama sevgili Parvad. Ogul ac1s111dan biiyi.ik ac1 yoktur, ruhu erilir. Oglun i<;:in iiziilmeyi birak, ogluna can verecegim. Tanrn~:a. ba~1 omu1Janna tak." Tann<;:a Parvati denildigi gibi ba§I omuzlara takli ama s1k1 bi<;:imde birle§medi. 0 zaman Siva bunu di.i§i.indi.i ve o anda gi.1kten gelen viicutsuz bir ses "Sambhu, oglunun ba§J ktitii bir bakI§lan zarar gordi.i, dolay1s1yla oglun o ba§la ya§amayacak. Omuzlarmm i.istiine ba§kas111111 ba§Illl koy ve onu canlandir" 1bli, "senin kucagmdayken ba§I kuzeye hakt1g111a giire, kutL~yc baka11 hirini hul ve onu birle§tir.'' ~ankara giikte11 )!.clcn hu ~l'~i duy1111,·a Tanrn,;aya dam§tI ve Nandin'i i;:agmp hu ~iirevlc yollad1. Nandin i.i<;: katl1 cvrenin iisti.indc dola§Ip Amaravatt'ye geldi, burada indra'nm fili Airavata'nm kuzeye bakt1g1111 gordii. Gi.i<;:li.i Nandin Airavata'nrn kuzeye donmii§ yatt1gm1.3 5 gori.ince, ba§m1 kesmeye ba~lad1. Arna fil bagmp ki.ikremeye ba§lad1 ve Sakra oteki tannlarla birliktc gelip "Bu olagand1§1 bi<;:imde gelip fili oldi.irmeye i;:a'_i§an sen kimsin? Seni kim gonderdi ve elinde nii;:in kil1r.; ta§1yorsun?'' dedi. Nandin "Ben Siva'mn hizmetkan Nandin'im vc huraya Siva'mn emriylc gcldim. Airavata'nm ba§llll ahp Snmbhu'ya verecegim. Siva'nm ba§l kuzcye bakan oglu koti.i kaderle Siva'n1n elinden di.i§ti.i ve gokten gelen bir Sl~S 'kuzeye bak1p yatan birinin ba§I bu govdeye tak1hrsa Siva'n111 opluna bir ba§ verecegim ve onu canlandJrcag1m' dedi. Dolay1s1yla senin filler krahmn ba§ml kesecegim. Eger kendi ya§am soJugunu tutmak ist iyorsan Airi'ivata'dan umudu kes ve buradan git (_;iinki.i Siva'mn 11glun<1 ya§am vermek i<;:in senin filin Airavata'dan daha uygun biri yok" diyc yamtlad1. Ulu indra N<111din'ih bu sozlerini duyunca k1zd1, bi.itiin tannlan <;:ag1rd1 ve Nandin'c yamt verdi: "Yaban yerlerde ya§ayan sen, Samhhu'nun dalkavugu, nasil ben, tannlarm krah hayattayken benim filimin ba§llll zorla kesmcyc kalkarsm'!" Bunu derken, Sakra Nandin'i i.)ldiirmck ii;in ii!,; i;atalh m1zragm1 kakhrd1 ama Nandin sald1rd1 ve bir ki.ikrcmeyle 1mzrag1 kiilc i;:evirdi. 0 zaman indra bir asa ahp h1zla 219


Nandin'e firlall1 arna Nandin asay1 kolayca sol cliyle tuttu ve "Al asam indra" deyip onu indra'ya att1. Asa par9alanarak indra'nm gogsiine vurdu ve 1ndra ac1yla sendeledi. Bir ba§ka 9atalh rn1zrak ahp Nandin'e att1 ama Nandin onu k1h9la ii9e boldii. 0 zaman indra y!ld1nm1m ald1 ve ri.izgar gibi saldmya ge9ti ve Nandin 9ok daha korkun9, kotti oldu. 0 andn, Sakra'nm gii<;lii siiriici.isi.i k1zgm fil Airavata'y1 indra'ya getirdi. Gii9li.i 1ndra fik bmdi ve yild1nn11n1 eline ald1. Marut ordusu yamnda Nandin'le dogii§tti. Tannlarm bi.itiln ordulan cllerinde yaylan 9evresini sard1 ve iirkiittici.i N;rndin'in ha~mdan a~ag1 musonlann §iddetli zamanlarmda bulutlarm daglardan a~ag1 yagmur yagd1rmas1 gibi ok yagdirdilar. Arna canavar gibi govdesi ta§ gibi sert ve ele ger;meyecek kadar mucizevi olan Nandin ok yagmuruna direndi, sol eliyle, keskin k1hc1yla ve §iddetli ktikremelerle oklar1 durdurdu, korkutucu govdesiyle onlar1 aptala r;evirdi. 0 zaman, tannlann gozii oniinde, Airavata'nm ba§Inl kesti vc Airavata'nm kesik ba§I Nandin'in darbesiyle yere dii§tii. Tannlar bu mucizeyle §a§kma dondtiler, "Eyvah!" diye bagmp k1p1rdayamad1lar. Siva Nandin'in kahramanhg1m duyunca onu ne§eyle kucaklad1 ve filin ba§Jm oglunun omuzlanna yerle§tirdi ve ba§m birle§tigi anda oglan §a§Irtlc1 bir;imde giizelle§ti. Tann hiraz k1sa ve §i§mand1, filler krahnm niliifer yiiztine sahipti; yiizi.i ay gibi parlak, ('in gtilti gibi k1rmmyd1. Dort kolu vard1 ve damarlannda dola§an tannsal s1vmm ho§ kokusu ar1lan 9ekiyordu. G<>rkcmli ii<; goztiyle Siva'nm oniinde panld1yordu. Biitiin tannlar oraya gcldiler ve Siva'mn filler krahmn ugurlu ba§lna sahip ogluna haktilar ve Sambhu oglam gogsiine bastird1. 0 zaman Brahrn:1 Vl' i)lcki tannlar onu yagladdar ve Brahma ona adlar verdi. onu "Kazan-kannh" diye 9agird1. Muhte§em 9ocuk tannlarm arasmda parhyordu Irariica] ve onlar da "Tannlarm krah [riicii] olsun, biitiin tannlar ona lapsm" dediler. Sonra SarasvatI ona renkli mi.irekkeplerle kalem, Brahma tesbih ve indra fil iivendiresi verdi. PadmavatI ona niliifer, Siva kaplan postu verdi. Brhaspati ona kutsal ip ve yer tann9as1 binek olarak s19an verdi. Sonra biittin bilgeler Siva'nm kmnlZI oglunu ovdi.iler ve Brahma "Sarnbhu, bu senin oglun; sen osun, bunda ku§ku yok ve senin dI§In220


da hi.itiin tannlar ona lapacak. Sen, ulu cfendi, herkesten once sayg1 gcireccksin. Koca kollu tannlann biitiin cv halk1mn [gww] yoneticisi olsun ve senin ev halkm1 da yonetsin, ona Ev-halkmm-yoneticisi !Ganaqhipa veya Gai~e$a] densin. Ba§J fil ba§I oldugundan ona filba~h [Gacanana] densin. Nandin kahramanca i§ g6rdi.igii ve lndra'y1 yenerek fili keserken filin bir di§i kmld1gmdan ona Tek-di~ [Ekadantaka] densin. Ona Heramba36 densin ve daima tohum bi<;iminde olsun ve Siva, etli oldugu i<;in ona Kazan-karmh [Lambodara] densin. Yalmzca onu dii§iinerek, engel yaratabilecek olanlar korkuya dU§tLller ve bunun i<;in, Sankara, senin bu ogluna Engellerin Efen<lisi [VighneSa] densin. Yolculuga <;1kan veya degerli bir i~ tasmfayan herkcs Ganac:Ihipa'y1 ammsasm ve yolculugu verimli olsun, ~'.tri~imi ha§anya ula§sm. Gana<;lhipa biiliin ugurlu i~lcnk sav~'.I ~l1n:n·k \iinkii Gai~csa sayg1 gi:irlincc tannlar ~ayg1 1.:i\n11 ve 11i hu~any;1l·rdirnkr''1kdi. Brahma bunlar1 ,,iiykvq1 •;u,111 1'11k111 l11d1a, /\iravala'nm kaybmdan iizUntti i<;i111k. S1v.1'y;i ~1111la11 -.11vkd1 "1';111nlan11 c11 hiiyi.igi.i, ulu tann, Parvatl'nm ii\· g• it hi r lt:11d1"1, ti\ kal II cvrcnin cfcndisi, scnin onUnde egiliyorum. S<'nin ~'.ll\·ld hi1111ctkar111 Nandin bcnim filimi kcsti ve ben cahilligimlc onunla di1~i1~1ii111. lkni affot cy Lann, yi.ice efendi. 'lstcyene kcndi ha~1111 bile wrn1l'l1:-.i11' dalcr, bensc filimin ba~m1 ona vcrrnek istemedim. Ik11i nlkt." I> 1.aman Siva "Ba~s1z Airavata' y1 okyanusa at, o zarnan o!..ya11u:-. <Walk111111srnd;111 1;1!..<111 filler krahm tekrar i..a:r.anacaksm.37 Airlivata'111n ha~1111 h1:111rn ogluma verdiginden, bcn de sana oli.imsi.iz bir boga vercccjlim'' dedi. Tann indra, Kasyapa'nm oglu, bunu duyunca, cennete gitti vc Brahma ve oteki tannlar kendilerinc uygun sayg1y1 gori.ip evlerinc gittiler. 0 zaman tann<;a ParvatI, ne~cy le Gm:ic8a'ya bakt1 ve Ga1~e8a di.in ya i§lerine uzak duran bi.iyiik bir yogi oldu ve bi.iti.in bilgeler toplamp Gm:ie8a'y1 ovdiiler ... ve tekrar gittiler. Ey Caimini, Gm:iefa'mn saygm dogum oyki.isii b<>yle. Arna son evrensel y1k1mm kcndisi olan Sambhu'nun soyu yok. Onun meki oglu, ilk ad1 ge\:en gen<; [Kumara] Karttikeya'dir; tann evlenmcdi de ve bekaret ycminini [kaumara] tuttu.

221


NOTLAR I. Bkz. 3. mitos ile 37. mitos. 2. Yani her biri bir ya111nda dort ate§ arasmda oturclu, be§incisi tepedeki gi.ine§ti. 3. Vi~11u ci.ice olarak dirilir, cenncti Bali'dcn i;alar. Bkz. 49. mitos. 4. Sumbha vc Nisumhha ii,:in hkn. 57. mitos; Andhaka ii;in 44. mitos ve 45. mitos. 5. Vlraka ii,'.in hk1.. 6K. milos; Kama ii,:in 41. mitos; Bhrgu ii;:in 40. mitos; Agni ic;in 4:1. mitos. 6. Andhaka ii;:in bkz. 44-5. miloslar; do111111 i\in 55. 111itiis vc Piltana ii;:in 58. mitos. 7. Eski Hint kozmolojisine gore. giikytil.liniin Sl~ki1. kii~c vcya hucag1m sekiz goksel fil koruyordu. 8. Bi.iti.in mi.icevherlerin kaynag1 okyanustur, daglann biiti.in mincrallerin ve karanhkta parlayan biiyiilii otlann kaynag1 olclugu gihi. 9. Yani i;:ift cinsiyetli canhmn kadm olan yans1 olarak. 10. Bazan Kan-k1rm1Z1 Dag cla dcnilen Esmer Dag, Tanni;a ii;in kutsal olan Himalaya zirvesi ve Giiney Arcot bolg:csindc kutsal kabul edilen kutsal <lag ArUl.liii;ala'nm ad1d1r. 1 i. Dundubhi, SatyavatI, AnavamI ve SundarI. 12. Giii;lii (balin) buffalo anlamma da gelir, si>z oyunu yap1lmaktad1r. 13. Burada Tanni;aya sesleniyor. 14. Asian Tanni;anm, ozellikle sava~i;:1 yiinii Durg:ii'nm binitidir. 15. Tannc;a sefahat §Cilenlerinde goksel ~arap ii,'.erek sarho§ olur fakat bu §arabm ozil ona kurban edilenk:rin ka111d1r. 16. Yani ifritin ruhu buffalo gc>vdcsind~:n \lk1yor. 17. Yani SatI'nin gcri;cklqtirdif~i gihi k1:1ulisini kurban etme eylemi; bkz. 35-36. mitoslar. 18. Bkz. 43. mitos vc 73. mitos. 19. Bkz. 60. mitos. 20. Siva tar; olarak hilali takar. 21. Sarva diizgi.in degi ldir c;iinkii iii; gi);1.ii vardtr. 22. Mahakala "Yi.ice Olilm", "K1yamctgilnii" hem de "Yi.ice Esmer" anlamlanna gelchilir.

222


23. Bu dimlcdc siiz oyunu var: S11elw hem "sevgi'' hem de kiiliin zltll olan "yag" an lamina gelir. 24. Siva'nm kap1smm bckc;isi Nandin'in adlanndan; "Kiic;iik Kahraman." 25. Bu, Gm1efa'nm dogumuyla ilgili bir giiney Hindistan mitosuna gonderme olabilir: Bir giin Parvatl kutsal hece "Orn"u gordii ve bakt§1yla onu iki c;iftle§en file c;evirdi. Filler, "Orn" hecesinin bic;imini alan Ga11efa'y1 dogurdular. Boylece "Om" Gm1efa'nm hecesi oldu ve ta§ da bu i§areti ta§iyor olabilir. 26. Yani intihar etmeye, '.'sati" olmaya karar verdi. 27. Siva-ParvatI'nin c;ift cinsiyetli bic;imine gondermc. 28. Dokunulmazlar daha yiiksek kast iiyclerini uyarmal-. il(in zil ta§Irlar. Siva !:;am Ormanmda dilenci µibi dob:;;t1ibndan i;ogunlukla bacagma zil baglar (bkz. W. mitos). 29. "Km" yani Tanr11,:.in111 di~ 1ahakas1. 30. Nandin'e Sailiidi drndigine giirc hurada iki kiikenbilgisi olas1hg1 vardtr: Annesi ta~tir (SiW) vcya babas1 Silada adh biridir (Sailadi ad1 da soyad1 olur). 31. Bu Pura11a'y1 anlatamn ad1. 32. Atalara verilen sunulan erkek varisin sunmas1 gerekir. 33. Yeni dogan bebegin kader ve talihiyle ilgili ugurlu ve ugursuz i§aretleri incelemek gelenektir. 34. intihar gezegeni Sati.irn-Sanaisc;ara'd1r ("Yava§ hareket eden"). Gai~csa'nm dogurnuyla ilgili mitosun ba~ka anlatimlannda biitiin tannlar ~~ocuga bakarlar. Saturn isc ancak Parvatl'nin 1sranyla ona bir gi:iz atar ve c;ocugun ba§t kopar. Bu anlatJmda ise Gai1efa'nm ba§rnt kcscnin Siva'mn kotii bakt§I oldugu ac;1k ama oykiiyii anlatan bunu ac;1kca s()ylcmek istemiyor ve sw;:u Satiirn'e ytiklemek ic;in beceriksiz bir c;aba gosteriyor. 35. Bu uygunsu1. yalt§ fili, Diti'yi yapt1g1 gibi (bkz. 27. mitos) zaytf k1hyor. 36. Heramba Dravid dilinden gec;me, "buffalo" anlammda bir sozdiir. Bu sozci.igiin Sanskritc;e tohum bii;imli Iblcariipa] sozctigiiyle nastl ili§kilendirilebildigi belirsiz. 37. Bkz. a§ag1da 72. mitos.

223


7

TANRILARiLEiFRiTLER

Hindu mitolojisinin ana izlegi olan tannlarla ifritler arasmdaki sava§, indra'dan Dcv!'ye kadar bi.iti.in tannlann rol ald1g1 sahneyi olu§turur. Arna bir 9ok onemli mitos dogrudan sava§I anlatlf, bir yi.ice tanrmm o zaman ir;in yi.ice bir ifriti yenmesinin anlat1ld1g1 yahtllm1~ oluntulardan 9ok toplu kuvvetlerin 9at1§mas1 nakledilmektcdir. Sava§ hatt1 tannlarla ifritlrr ".rasmdaki aynm yoklugu ik hclirsi:t.k~mi~tir; tannlar ve ifritlcr ort: k insaniistli gi.ii;:lcrL· sahip oldukla11 gibi (terlcmemek ve goz ktrpmarnak gihi kimlikknni hclirlcyen i~arctler de dahil) insanst ahlak belirsi1.likh:n de ayntd1r. Kozrnik simgecilik anlammda sava§ I§lkla karanhk arasmdaki 9at1§rnay1 anlatiyor olabilir ama ger9ek mitosta bu iki zit gi.ici.i tammlay1c1 bir a91khk yoktur. Tammlan, konumlan ve resmi i§levleriyle tannlar "haklt"dir ve hakhlar kazanm:ahd1r. Fakat bu hakhhgrn yap1s1 ve zafer kazanma yontemleri Hindu mitolojisinin i.i9 a§arnast i9inde onemli donil§i.imler gec;;irmi§tir. Veda tannlanmn uygulad1g1 kahrarnanca onlemler destan doneininde yerlerini hile stratejilerine birakmaya ba§lar ve nihayet Purfu).alarda bu yontcmler eskiden "ifritlere ozgti'' kabul edilen ac;;1k ve ince aldatmalara dtinU~i.ir.

Veda mitolojisi: OHimsiizliik i~in sava§ T ANRILARLA iFRiTLER YARA TILIYOR VE SAVA~ BA~LIYOR

Tannlarla ifritler arasmdaki keyfi aynm ilk mitoslardan birinin dc>ngi.isel rnant1g1 ile vurgulamr: Pracapati ifritleri ki:itli yapar r;i.inki.i onlar kotUdlir ve onlan karanilktan yaratir ve sonra onlann i:izi.inli geceye i;:evirir. I Dahas1, soylendi.gine gore, ger9ekle tannlar ve ifritler aym

225


oldugu i\in, aralanndaki sava§, ozellikle bireysel olanlar, yalmzca hayaldcn ibarcttir i;i.inki.i yapt1klan her §ey onceden di.izenlenmi§tir.

70 .5atapatha Briihmmµi'dan Pracapati bin yll ya~anmk iizcrc dogmu~Lu. Uzaktan Im mnagm k1y1smm giirlilmc:,.i ~ibi o da i)mrtini.in uzak "-1y1sm1 gi>rd1ihyordu. Soy sahibi olmak istcdi Vl' llal11kr ~ilylcyip kl~111lini hu11a vi:rd1 ve gi.idini.i soy sahibi olmak ii;in kulla11d1. l\j!1.1111l.111 t.1nnlar ya1at11 vc lannlar yarat1lmca gokyi.izi.ine [divam] gmlik-1: l.1nnl111111 t;1nn id1•1•(rl 11hnas1nm nedeni de budur i;i.inki.i yaratild1klannda giikyi.izlinc girdilcr. OnJan yaratt1gmda onun ii;in giin I§1g1 [diva] vard1; tannlann tann olmasrnrn nedeni budur, i;i.inki.i onlan yaratt1grnda onun ii;in giin 1§1g1 vard1. Sonra a§ag1 dogru soluguyla ifritleri yaratt1; yarat ild1 klannda ifritler yeryi.izi.ine girdiler ve onlan yaratirken onun i9in karanl1k vard1. 0 zaman koti.iltik yaratt1g1m bildi, 9tinki.i onlan yaratHkcn ona karanhk geldi. 0 zaman onlara koti.ili.ik verdi ve bu ncdcnlc onlar yenildiler. Dolay1s1yla "Tannlarla ifritler aras111da sava~ iiyki.ici.ilerin ve tarihi;ilerin anlatt1g1 gibi olmam1§tlf, i;iinki.i Pr:1l::1pati onlara koti.iltik verdi ve bu ncdenle onlar yenildiler" dcnmi~tir Bilgclcr "Ey nimetler veren, sen bir gi.in kimseyle dogti§mcdin. M:nm dii§manm da yoktur" demi§lerdir, "anlat1lan sava§lann_yalrmrn liliyiilti hayaldir; ne bugi.in ne de gei;mi§LC bir di.i§nianla sava~t111 ·· ·, ·I ;1nnlar yaratirken olu§an gi.in I§1g1m gtindi.iz ya pt.I ve i f'ritleri y;11al1 rkcn olu§an karanhg1 gcce yapt1. Boylecc giindiiz ve gccl: 11ltlu. TANRILAR iJ:RiTI .1'.!<l Kl.'l<llAN VERMEMELERi i\'.IN KANDIRIYOR

"Nefret edilecek dti~man kardc~Jer"lc. gcn,:cgin yalandan ayirt edilmesi arasmdaki sorun. tannlann, yalanc1lig1 rcddettiktcn sonra silah olarak hilcyi kulland1klan mitosta helli rnant1k dii1igi.ilcri yarat1r. Hile stralejisi en cski Hint siyaset bilimi metni Artlw.frlstra'da iinerilmekte-

226


dir. Bu llll'tin hurad:1 <la ortaya ~1kan kinik gcr<;ek~iligi ilc dikkat <;ekl'll hir kaynakt1r. Gcn;cgi konu~anlar zay1f ve fakir olurkcn kurnazlar yc~il dcfne agac1 gibi serpilirler .... bir za!nan i<;in.

71 Satapatha Brahma1Ja'dan Tannlar ve ifritler Pracapati'den dogmu§Iard1 ve hepsi de hem gen;:egi hem yalam i<;eren konu§ma gi.ici.ine gi.ici.ine sahip babalan Pracapati' nin mirasma sahip <;1kma arzusundayd1lar. Hepsi hem ger~ck hem yaIan konu§uyorlard1 ve aym konu§tuklarmdan ayn1ydilar. Ta11nlar daha sonra yalam terk edip ger<;ege sanld1l<ir \T 1fri1k1 gcr~·cgi h1rak1p yalan yolunu tuttular. 0 :zaman ifrillcrio 111'.i111kki ~!Ct\d hunu gi\rdi.i ve "Tannlar yala111 hrraktrbr vc g~:r,.~:~i konu~maya dcvam ettile.r. <;ok iyi, ben tie oraya gilki.:i.:gim" dcdi vc tannlarn gitti. Tanrrlarm i<;indeki yalan bunu gfadi.i vc ·•ifritlcr ger<;egi b1rakt1lar ve yalam ko11U§IlHtYa devam ettiler. <;ok iyi. ben de oraya gidecegim" dedi ve ifritlere gitti. 0 zaman tannlar yalmz ger<;egi ve ifritler yalmz y[>Jam konu~lular. Si.irekli ger<;ek konu§an tannlar zay1f1ay1p faki1-Ie§t1Ier, dolay1s1yla daima gen;:ek konu§an zay1flar ve fakirle§ir ama sonunda, tannlann snnunda galip gelmesi gibi, kazamrlar. 0 zaman ifritler, daima yalan konu§arak tuzlu toprak gihi gi.i<;lcndi ve zcnginle§ti. 3 Dolay1s1yla daima yalan konu~an tuzlu toprak gibi gii<;lenir ve zenginle§ir ama sonumb. ifritlerin yenilmesi gibi yenilirler. .. Tannlar hayvan kurbam veriyorlardr ve ifritler hmm ogrendiler ve tannlar kurhan verirken geldiler. Tannlar ifritleri gorlince kurbam kapt1lar vc ha::.k~r hir ~ey yapt1lar ve ifritler tann lann ba§ka bir i§ yapt1g1m sanarak gittiler. ifritler gidince, tannlar li<;iinci.i kurham sa<;ular ve tarnamladrlar ve tamamlayrnca bUti.in gen;egi elde ettiler. Dolay1s1yla ifritler di.i~lli ve tannlar listi.in geldi ve ifritler yenildi. Kim bunu bilirse dii~nu1111111 yener, ncfret cdilecek dii~man karde~i alt olur.

227


Destan mitolojisi: Tanrdarla ifritler nektar elde etmek i~in okyanusu ~alkahyor Okyanusun c,:alkanmas1 kaos yoluyla yarat1h~1 saglamanm klasik yoludur - sakin ilk sular rahats1z edilerek ztt c,:i ft Ier cldc edilir ve yarat1c1 c,:all§ma i<;inc gircrler. Bu si.ire sirasmda c,:alkamay1 gen;ekle§tirenler, tannlar w ifritln. ayn~Ir c;i.inki.i ha~ta gi:ircvkri aymyken sonra birbirlerine rakip olurlar Temel sim!)cscl diyak:klik s1v1lar i.istiine kuruJudur; notr SUJar \C~ttJi iksirkre dlinii~tir; i11s;111i (Slit), torense] (yag) ve ilahi (i9ki, neklar V<:ya Soma)·l Yl' btitlln 1ks1rkr111 11tt1 zehir s1v1!ar i.iretilir. Hindu kozmolojisinc g\lrc ynyiml ~·c~llli 11,:ic,:e okyanuslarm 9alkanmas1yla olu§mU§lur. Once lu1. okyanusu vardtr, sonra §Cker kamI§I suyu, §arap, temiz yag, si.it, kesilmi§ slit ve taze su okyanuslan gelir. Tani"Ilar once tuz okyanusunu 9alkarlar ve ondan once si.it, sonra yag ve §arap elde ederler sonra zehir ve son olarak Soma elde edilir. Nektar ba§I kesiltni§ bir ifritin boynunda kahrken zehir 9ogunlukla ba§ kesmeyle ili§kilendirilen Siva'nm hoynunda saklamr. Bu diyalektigin yap1sal gilcii oyle biiyi.iktiir ki mitostaki bi.itiin temel ogeler iki kez anlat1hr; nektar iki kez iiretilir ve iki yilan, iki dag, iki gilndoni.imi.i ve biri yarat1c1 biri yok edici iki y<1~111ur vard1r.

72 Mahiibharata 'chm Meru adh parlayan bir dag vardir, alt cdilme1. bir ene1ji ki.itlesidir. Panlt1h altm zirvelcri gi.inc~ 1~1~!1111 hik hastmr. Tannlar ve Gandharvalar onun 1~ilt1h, alt111la sUslii yamac,:larmda dola§1rlar fakat adharma's1 9ok insanlar bu iil~~i.ilc1110. daga ula§amazlar. Korkutucu av hayvanlan listilmk dolaw VL' ilahi otlar5 onu aydmlat1r. Ulu dag zirvesiyle gok kubbeyi dclcr ve aga1;lar ve 1rmaklarla pe~ gorkemlidir. <;e§itli ku§ si.iri.ilerinin r,:ekici §ark1lanyla yank!lamr ama ba§kalan ona yakla§amaz hatta onu hayal bile edemez. Muhte§em yama9lan mi.icevherlerle doludur ve orda sonsuz bi.iyi.ilil dilek aga9lan biter. Cennette ya~ayan ve ylice enci:ji, zengin sofuluk giicii sahibi tannlar 228


h1r araya )!dip 1lllllll yama\·lanna \'lhtli;1r Vl' 1H:l._t;11 l'ide cln1d i1:in l._afo hafaya vcrdilcr. Tannlar bir arada dti~tintip ta~m1rkcn tarm N;1. r~iya1.1a Brahma'ya: "Tannlarla il'ritlcr c;:alkatna kah1 gihi olan 11k~wrn­ s11 <;alkasmlar, koca okyanus c;:alkamnca neklar olu:;;ur vc :-en de htiliin otlan ve mticevherleri ahrsm" dedi, "Ey tannlar okyanusu c;:alkaym, ncktan bulacaksm1z." Mandara adh koca dag sivri bulutlar gibi zirvelerle stisliidiir; asmalaria kaphdtr, ku§lann §arkilanyla inler ve di§li hayvanlarla doludur. Goksel periler ve tannlar ve Kinnaralar onu ziyaret eder ve dag yerden on bir bin fersah yukan, bir o kadar da a§ag1 uzamr. Biitiin tann stiriileri yanyana gelip onu sokemedi ve Vi~1.JU ilc Brahma'ya gelip "Bizim iyiligimiz ic;:in Mandara dagmt siiknwnin miikcmmel ve etkili bir yolunu bulun" dcdiler. Vi~1.1u vi: Brahmii hunu kabul etti ve gtic;:lti y1lan Ananta Brahrn;i'mn inu.ksiyk ortaya i.;1kt1; NariiyaI:la gorcvi ona verdi. 0 zaman gi.ic;:Hi Anania htitlin ormanlan, 01mandaki canhlanyla daglann kralm1 soktii ve tannlar dagla okyanusa gittiler ve ona dediler ki: "Nektar elde etmek ic;:in senin suyunu c;:alkayacag1z." Sulann efendisi "Bana da pay verin" dedi, "Mandara'nm donmesinden c;:ok s1kmt1 c;:ekecegim." 0 zaman tannlar ve ifritler kaplumbagalann kralt, yi.ice kaplumbagaya "Bu dagm durmas1 ic;:in uygun yer sensin" dediler. Kaplumbaga bunu kabul etti ve Indra dag111 ucunu onun sirtma yerle§tirdi, s1k1ca bagladt. Mandara'y1 c;:alkama c;:ubugu ve y1Ian Vasuki'yi kiri§ yapt1Iar ve sulann hazinesi okyanusu nektar elde · etmek i<;in c,'.a)kamaya ba§lad1lar. Tannlar ifritlere birlikte c;:ah§tllar c;:tinkti hepsi nektar istiyordu. Ytice ifritkr y1lanlann kraltmn bir ucunu tuttular ve btiti.in tannJar da kuyrugundan kavrad1lar. Ananta ve kutsanm1§ tann NarayaiJa y1lanm ba§InI bir bir yandan bir <'>btir yandan kaldmyorlard1 ve tekrar tekrar daldmyorlardt. Tannlar ytlan Viisuki'yi \evirirken agzmdan stirekli duman ve alev rtizgarlan 91k1yordu ve bu dumanlar §im§ekli bulut ki.imeleri oldu ve ~abalanndan yorulmu§ ve 1smm1§ tannlann iisttine yagmurlar yagd1rd1. Dagm zirvcsinden c;:ic;:ek saganaklan dti§tiyor, tannlann vc ifrillerin i.isti.ine <,;elcnkler yag1yordu. Sonra, tannJann ve ifritlcrin Mandara dag1yla kan§t1d1g1 okyanustan koca bir bulutun gtirtilti.isi.i gibi korkun~ bir gi.irleme geldi. \:tinkii i,;e§itli su yarn229


t1klan km:a dagm altm<la ezilmi§, tuzlu su<la yi.izlercesi oli.iyordu ve dag cehenncmin yeraltmda ya§ayan bir r,:ok su yarat1g1111 yok ediyordu. Dag sallamrken. zirvcsinde bulunan ku~larla dolu koca agar,:lar devriliyordu. Agar,:lar birbirlerine r,:arparken, siirliinmelerinden ate§ r,:1kt1. alevlcndi ve Mandara dagm1 sar<l1. Ate~. ycrlerinden olan filleri ve aslanlan yakt1 vc c,:qil c,:qit yarat1klar ya~am ~uluklanm yitirdiler. 0 1.muan Indra, iili1111si.izlerin en iyisi. hulullanndan yagdird1g1 yagmurla hu <1te~i siindiirdii. Ama koc<i aga1;lardan :-.11an (izsu ve bir r,:ok otun s1v1s1 okyant1\Ull suyuna akl1. Bu \1vilar nd.. t;n iiti.i ir,:eriyordu, s1zan altm s1v1yla su l111hi11m· L111~11tl'.t ta11nlar 111limsli1.liigii elde ettiler. 0 zaman okyanusun suyu. hu olagrn1il~lii s1vil;irla kan~mca stite dondii ve bu si.itten temiz yag r,:1kt1. 0 zaman tannlar, ltituflann vericisi Brahma'ya "<;ok yorulduk ey Brahma, hepimiz, btittin ifritler, tisti.in yilanlar, tann Nariiya1.rn d1§mda herkes, ama nektar r,:1kmad1. Uzun zamandir okyanusu kan§tmp duruyoruz" dediler. 0 zaman Brahma tann Naraya1~a'ya "Onlara kuvvet ver, Vi~1~u. Sen bizim son s1gmag1m1zsm" dedi. Vi~1.1u yamtlad1: "Bu i§e giren herkese kuvvet bagi§hyorum. Hep hirliktc okyanus kazamm r,:alkalaym; Mandara dag1m r,:evirin." Niiri\yrn,rn'nm sozi.ini.i duyunca kuvvet buldular ve hep birlikte kuvvctle kova okyanusun si.ittini.i bir kez daha kan§lird1lar. 0 zaman okyanustan S01na, serin l§mlany la serin ay ve ytiz bin l§mh gtinq r,:1kt1. Bundan hemen sonra tannr,:a Sri, beyazlar giyinmi§, terniz yagdan giirirndii; sonra §arap tannr,:as1, sonra gi.ine§in beyaz all Ur,:r,:ail_lsravas vc sonra kutsanrnI§ Naraym~a'nm gi5gsi.indeki miicevher, ilah1, panlltlt Kaustubha i§mlar ir,:indc parlayarak nektan.lan ortaya \:1J..11. l llu riI Airavata koca gi:ivdesi ve di:irt beyaz di~iylc orlaya ,·1k1p Ytld1nm ta§1y1c1s1 taraf111dan altnd1. Fakat §iddetlc i;alJ..alanwya de\'alll ederlerken, ortaya korkunr,: Kalaku~a zehiri r,:1kt1 vc hcmen dun1anl1 ate§ gibi parlayarak evreni sard1; zehir dumanmm kokusuyla (i~ kath diinyay1 fol<; etti. Efendi Siva kutsal §arkt bi~imine girdi ve dumam bogazmda tuttu ve o zamandan sonra Mavi-bogazh olarak bilindi; gelenek boylc diyor. Brahma'nrn istegiyle ve hcrkcsi koruma ugruna, Siva zehiri yuttu ve En ya§ I16 ortaya c;1kt1; es mer giivdesi her ti.irlii rni.icevhcrle si.isliiydii. 230


Sri. ~arnp. ay \'l'. <lU~i.incc kadar 1111!1 at ortaya <;1kmca, lannlar gi.inq yolun<lan gittikr, i.i!Umsi.izli.igc gciti.ircn yoldan. 0 zaman bUtUn <lilcklcrin rneyvasm1 vcrcn biiyiilii aga<; vc htiyiilii inck dogdu. SoIHllHla, tann Dhanvantari 7 dirilerek ortaya <;1kt1, ii;:i ncktar dolu beyaz hir kap ta§iyordu. ifritler bu rnucizeyi giSri.incc nektar ii;:in biiyiik giiriiltii kopardtlar, her biri "O benirn !'' di ye bagird1. 0 zaman efendi Narayai~a, Mohin]8 bic;imine girdi, muhte§em bir kadm govdesine sahip biiyiilU hayal oldu ve ifritlere gitti. Zihinleri biiyUlendigindcn, ifritler ncktan di§i bic;imindeki tannya verdiler c;Unki.i btittin ifritler ytireklerini ona kapttrd1lar. Narayai~a'nm yaratt1g1 hayalden tanm,;a kaseyi aldt ve ic;meleri ic;in tannlara verdi fakal ifritlcr de s1rada olmalanna kar§m, ic;sinler diye onlara vermcdi. 0 zaman ifritlcr <._:1gllklar alarak iistiin 1.1rhlanna biiri.indiiler ve silahlanm ku§andtlar, hep h11liktc 1anrilar~1 saldirddar. Gi.ic;lii Vi~1~u, Nara'nm e§ligindc. ncktan ifritlcrm n:isindcn o zaman aldt. Btittin tannlar Vi~9u'dan ncktar almca. bi.iyi.ik hcyecan ve §Utnata ic;inde onu ic;tiler. Tannlar c;ok arzulad1klan ncktan ic;erken, Rahu ad!J bir ifrit tann bic;imine girdi ve nektar ic;meye ba§lad1 ama nektar bogazma girincc ay ve giine§ bunu haber verdi c;iinki.i tannlara yard11nc1 olmayt arzuluyorlardt ve efendi Vi~9u diskini ald1 ve zorla elde ettigi nektan ic;en <;ok si.islti bu ifritin ba§ml kesti. ifritin dag zirvesi gibi olan koca kafas1 diskle kesilince yeryiizi.ine <li.i~ti.i vc di.inyay1 sarst1. Ac1h kafa, korkuni;: hdgiirtiilerle gokytiztine havaland1 fakat ifrilin ba§siz govdesi di.i§i.ip toprag1n ytiztinii yard1 vc dag!art. urmanlan ve adalanyla yeryiiztinde sarsmtt yaratt1. 0 zamandan beri Rahu'nun ba§1yla ay ve gi.ine§ arasmda iiliimciil bir di.i§manhk ba§lad1 ve oliirnsiiz ba~ bugiin bile onlan yutmaktad1r. Sonl'a el'endi Hari gfaiilmemi§ di§i bic;iminden i;1kt1 ve c;e§itli korkutucu silahlarla i fritlere saldtrdt. 0 zaman tuz okyanusunun k1y1smda bi.iyiik bir sava~ ba§lad1, tannlarla ifritler arasmdaki biiliin sava§larm en korkunc.:u. Dayamkh, keskin oklar, keskin uc;lu ciritler ve r;e§itli silahlann binkrccsi ui;:tu. Disklc parc;alanan ifritlcr c;ok fazla kan kustular; b1r;aklarla. m1zraklarla ve asalarla yaralananlar ycrc devrildilcr. Parlat1Jm1§ alt1nla siislii ba§lar korkun\: sava§ta kilu;larla kesildi ve arch gelrnedcn clii§ti.i: koca ifritlcr ycrc serildi, giivdelcri kana 231


buland1 ve madcn cevheri. dolu kmmz1 dag zirvcleri gibi y1g1!d1. Her yerde binlerce korku c;1ghg1 duyuluyordu, birbirini kesenlerin kamyla giine§ k1zarm1§t1. Sava§ta birbirlerine demir vc alttn sopalarla vururkcn veya yumruklanyla yaktn dogli§ yaparken giiri.iltii goklere eri§iyordu: "Kes!", '"Kir!'', "SaldJr!", "Onlan kair1r!'', "ikrle!" Bu korkunir seslcr her yerden Juyuluyordu. ~iddetli, giiri.illlilii s;1va~ s1rasmda iki tann, Nam vc NarayaiJa sava§ alanma girdi. Efr11di Vi::;1)u Nara'ntn kutsal yayrna bakt1 ve ifritleri alt eden diski di.J~u11dii. Ar11hr a11!1111a1, Sudar~ana l"Glizel"] adh panltih disk gokten gcld1; giiriihllL'llll~ giirkv1111kydi. gi.inc§ gibi parhyordu, egimli agz1 keskinlc~t11 !11111~1 i, k11rk1111\, yrnih11c1., i.isti.indli, adak tiiketen ate§ gibi parhyordu, korku s;1Jiyonlu. i.:cvikti, gtirkemliydi, kutsal kentleri y1k1yordu. Kollan fil hortumti gibi olan Dli§mez Vi~IJU, diski bliylik bir glic;le savurdu, k1yamet giini.ini.in ate§i gibi parlayan disk tekrar tekrar savruldu, insanlarm en iyisinin elinde i§ledi ve sava§ta ifritlerin binlercesini parc;alad1. Bazan ate§ gibi parhyor, ifritleri diliyle yahyor, bazan gokte savrulurken onlan §iddetle kesiyordu; sonra et yiyici Pisac;a'ym1§ gibi sava§ alamna inip onlann kanm1 ic;iyordu. Fakat gi.ic;li.i ifritler, hala y1lmam1§, daglar firlatarak, yagmur bo§altan bulutlar gibi gokte toplanarak tannlan rahats1z etmeye devam ediyorlard1. Gokten korkutucu daglar i.:e§itli bic;imlerdeki bulutlar gibi di.i§i.iyorlard1, listlerinde hala aga1;lar vard1, uc;lan k1nlm1§t1, birbirine c;arpt1kc;a korkunit sesler \:I kart 1yorlard1. Yeryi.izi.i onnanlanyla, koca daglarm di.i§i.i§ilyle sars1hyordu ve sava§ alanmda sava§c;1Iar durmaks1zm c;1ghklar at1yorlard1. 0 zaman Nara gbksel yaym1 ald1 vc gi1k katlanm kocaman, altm uc;lu, tliylii oklanyla kaplad1, ifrit urdubr1 arasmdaki dag zirvelerini parc;alad1. Koca ifritlcr, tannb1 t;1rnf1nd•111 si.iriilerek yeryilzilne ve tuz okyanusuna indiler, 1;iinkiJ gi)ktcn adak LiJketici parlak ate§ gibi inen kizgm Sudarfana'y1 giirmi.i~lerdi. 0 zaman tannlar, zafere erdiler, Mandara dagma sayg1 duyarak, onu ycrine yerle§tirdiler, su dolu bulutlar gibi yerlerine c;ekildiler. gokyiiz.iini.i ve cenneti ne§elerinden ve hag1rtllanndan inlettilcr. 0 z.aman indra, Ordular Dag1tan ve oli.imsiizlcr nektar hazinesini saklay1p beklemesi ic;in ba§J tat;li Yi~1Ju'ya verdiler.

232


Pural}a mitolojisi: Tanrilar oltimsiizliik gizini ifritlerden ahyor VEDALARDAKi KAYNAK: iNDRA, NEKTARI VERMESi i<;iN su~~A'YI ALDATIYOR Nektarm r,:almrnas1 c;ok eski bir Hint-Avrupa mitosudur; en eski Hint omekJerinden birinde iksiri c;almak ic;in indra'nm kendisi atC§ kU§U olur. 9 indra'mn iksiri c;ald1g; ifrit Su~1~a, "Yak1c1", /l.g Veda'da yumurtlayan ve indra onu oldiiriince cennet sulan akan hoynuzlu bir ifrit olarak anlat1hr. Bu mitosta iki ttir oltimsiizliik an1:..111da i,·nt1§11rn vardir:. ifritler tannlar ic;in oldugu kadar zaman w ka1kiin 111.ij!an akI§l ic;in de tehdit olu§tttrmakt;1d1r. 1lindu 111it11loji:-.i1Hk :-.11-.i,:a gi\riildiigii gibi oliilcrini diriltmektcdirlcr.1° Tann lar nektan onlardan alarak dogal ve diizenli, tannlar ic;in bile "tam bir omiir" saglayan oltimsiizliik ic;in kullamrlar. Tannlann kulland1g1 yontem, nektarm yemek olmas1 imgesinden dogal olarak c;1kmaktadtr: indra dii§mamm kendisini yutmas1 ir,:in kandmr. Bu oluntu olagan Hint-Avrupa hilesi, potansiyel oliimsiiz dii§manm yenilmesinin tersine r,:evrilmesidir. Khronos Zeus'u yemeye, Siva Sukra'y1 yutmaya c;ali§lf. Gene de tersine donii§iin oncesi vardir; Atreus c;ocuklanm yutmas1 ic;in kandmhr ve indra (kendi iradesi d1§mda yutulsa da) V:rtra'y1 kendisini esnerken agzmdan c;1kartttrmakla yener. 11 Biitiin Hint anlat1mlarmda kusrnak yutmanm pqinden gelen dogrudan sonuc;sa da oluntu bir sava§l degil gec;i§ ti:irenini anlattr olmu§tur; talip yutularak Oliimsiizliik kazamr, rahme doner, Oliimsiizliik gizini (veya maddesini, nektan) elde eder ve dii§manmm agzmdan yeniden dogar.

73 Kii,fhaka Saf!ihita' dan Tannlar vc ifritlcr sava~a haz1rdilar fakat ncktar ifri1lerin elindeydi. ifrit Su~1.ia onu agzmda La§Iyordu. Tannlann ic;inden i:ilenler olii kalir-

D3


ken, ifritlerin ic;inden tannlann iildi.in.ltiklerini Su~I!a nektarla ya§am soluguna kavu§turarak diriltiyordu. indra nektann ifritlerde, ifrit Su~­ l!a'da oldugunu iigrendi. Bir pan;a bal haline gcldi ve yola yatt1 ve Su~t!a onu yedi. 0 zaman Indra atmaca olup nL~ktan agzmdan i;;ald1. Dolay1s1yla atmaca ku§lann en kahraman1 odur. 1;iinkii indra'mn bir bii;;imidir. Bunu bilen, llL'ktara kavu~ur Vl' kim ha:-.1al1kla11 u1,ak ya§amak istersc, onu y11111p ~11l1q·111111almalid1r1;1inkii <• nd.1.11 solur. Bi:iylece tam iiniriinii y;1:;.ar n· 111111 i1 lama111lan111adan iihno. DESTANLARDAKi EK! .1:M1: TANl<ll .AR HRl IASl'ATl'NIN OGLU KA\:A'YI iFR1'11H<IN < il IRl ISi I SllKRA'l>AN DiRiLMENiN GiZiNi OGRENMl·:YE <lONl>l'.RIYOR Mahiibhiirata'da iki i;eli§en taraf art1k sava§c;tlar degil, brahminlerdir,

iki kar§lt takmun aktl hocaland1r. Su~I!a'mn yerini Sukra (Kiivya da denir), ifritlerin gurusu almI§tir. ~g Veda'da Arigiras w soyununl2 yard1mm1 goren ve Brhaspati, "Kutsal Konu§manm Efcndisi" lakab1m alan indra'mn yerine ise §imdi ba§ka bir kimlik olan tannlann gurusu Brhaspati altn1§tir. Geri;;ekten de iki rahibi baglayan haglar, ifritlerle tannlar arasmdaki aynmdan daha giii;;lti giiriilmckledir.13 Bu destan anlat1mmda kurban bir degil bir kai; kez ()]di.irtiltir; hurada i:iltimsiizltik gizi indra'nm Veda Somas1 degil, Brh:tspati'nin Brahmat!a ti:iren fonniillidiir. Gene de Kai;a yutulmakt:1dir (iinL·L~ki mitostaki bal veya ii;;ki gibi iksir bii;;imi olan §arap ii;inde ). Snmayt i;almast ii;;in kadm gi:inderme i:iykiisii 14 burada degi~tiril1111:;.lir. ~·tinkii tannlar, ifritin k1z1111 biiyiilemesi ii;in hir erkck ~iindnil'lcr. Kizdan i:iliimsiizliik gizini i:igrenirken, mitos, i\tcki i)ltirnlii nkl~k H' 1iliimsiiz kadm masallannm bis;imine uymaktad11. 15 lason'un ;tl1111 pustu elde edince.Medea'yt reddetmesi gibi, Kai; a da a 111ac 1na cri ncl' Ikvayani'yi reddeder.

74 Mahiibhiirata'dan Hareketli harcketsiz tis; katl1 dlinyanm egemenligi ii;;in tannlarla ifritler arasrnda i;at1§ma _i;1kt1. Zafer arzusu ii;;indeki tann lar, A11giras'm 234


11,µlu hil.~·c Brlia•.p,111'yi l,.urha11da aik rahihr Plaral,. ~l'~·tilcr, iilckilcrsc Sul\r;i, K:iv•m Usanas'1 sci,;tikr vc hu iki brahmin slirL~kli hirhirlcriyle ~iddL·tli l'l~kabct i<;inde oldu. Tannlann sava~la dldiirdiiklcri ifritlcri Kavya hliyii giiciini.i kullanarak ya§ama dondi.iriirkcn vc onlar kalk1p lamilarla sava§maya devam ederken. ifritlerin 6ldiirdiigii tannlan Brhaspati ya§ama dondiiremiyordu c;iinkii soylu hir akh olmasma br~m, kahraman Kavya'nm bildigi diriltme biiyiisiinii bilmiyordu. 0 zaman tannlann cesareti kmld1 ve Kavya Ufanas'tan korktular ve Brhaspati'nin en bilyilk oglu Kac;a'ya gittiler. "Sana sayg1 gi:istcriyor ve seni seviyoruz, bize kar§l merhametli ol" dedilcr, "bize en iyi bic;imde yard1m et. Olc;ilsilz enerji sahibi brahmin Sukra'n111 hilyiisiinii c;al ve bizimle kurbam payla§. Goriiyorsun il'ril kra!J Vr~aparvan'm var1Ig1yla, brahmin ifritleri koruynr w 1frit ohnayanlan korumuyor. Sen geni; oldugundan soylu kahini vc :.cvgili k1z1 DcvayanI'yi l<and1rabilirsin; karaktcrin, becerin vc talhl1g111, iyi davram§m ve k.cndine egemenliginle bunu ancak sen yapabilirsin. DevayanI senden ho§nut olunca, elbette biiyii bilgisini elde edebilirsin" dediler. Brhaspati'nin oglu Kai;a bunu kahul etti ve tannlarca onurlandmhp yola konulunca, Vr~aparvan'a gitti. ifritlerin krahnm kentinde Kac;a Sukra'y1 gi)rdi.i ve ona "Ben bilge Angiras'm torunu ve Brhaspati'nin 'ogluyum. Ad1m Kai;a. Beni i:igrenciligine kabul et. Bin yil benim gururn ol ve ben de her §eyden el i;eken figrencinin ilstiln a.ndm1 vereyim, bana izin ver ey brahmin" dedi. Sukra ''Kai;a, ho§ geldin. istegini kabul ediyorum. Sen onuru hak ediyorsun ben de sana bu onuru vcrccegim ve hoylece Brhaspati'yi de onurlandiracag1m" dedi. 16 Ka<;a Sukra Ufanas'm, kahinin oglunun i::igrettigi ycmini kabul etti. Si::iylenen ant donemlerini uygulad1 ve boylece ogretmenini ve DevayanI'yi etkiledi. Boylece geni;liginin dorugundaki k111, DevayanI'yi ho§nut etti ve ona 9i9ekler, meyvalar ve armaganlar vcrdi ve dilber Devayanl onunla §arkilar soyledi ve bekaret yemini verrni~ olan brahminle gizlice sevdahk etti. Kai;a andm1 Myle uygularken be§ ytiz yil gei;ti ve o zaman ifritlcr Krn;a'nm durumunu ke§fcttilcr. Onu onnanda inck beklerken tck ba~111a buklular vc Brhaspati'den nefrct ettiklcri ic;in ve bi.iyti bilgilerini korumak istediklcri ii,;in onu a.~agilayarak ()ldtirdliler. Onu 6ldtirtin235


ce, susam tohumu bi.iyi.ikltigi.inde pan,:aladilar ve <;akallara vcrdiler. 0 zaman inekler evlerine c;:obanlan olmadan di1ndi.iler ve Devayanl ineklerin ormandan Kac;:a's1z di:indi.igi.ini.i gi:iri.incc uygun hir zamanda babasma "Baba, gi.ine§ batt1 ama sen adag1 atqc atmachn. Efendim, inekler c;:obans1z di:indi.i ve Kac;:a ortahkta yok. Kai;a ya iildiirlildi.i veya i:ildii; ben Kac;:a's1z ya~ayarnmn, s<ma gen;cgi si>yliiyon11n'' dedi. Sukra "Ben si:izlerimk: iiliiyti l:aul:1ndmnm, gel huraya" dcd1 ve lhriltme bi.iyiisiini.i yaparak Ka\a'y1 Jr.l'lirlli vc Kaira ortaya t,:1kmca, hiiyii ncdeniyle hie;: zarar gi:irmemi~ durumdayd1. Bral1111111'i11 k111 olaular 1 '>orgulaymca ona "Beni oldi.irdi.iler" lbl i, 0 zaman ifritler Kac;:a'y1 toz h.ih11l' )!,L'linp l1ky11uus suyuyla karI§t1rd1lar ama uzun zaman ortadan yok olu11ca gl:ni; ktz dururnu babasma anlatt1 ve guru Brhaspati'nin oglu Kac;:a tekrar guru Sukra'nm biiyiilii formi.iliiyle geri getirildi ve gene olanlan anlatt1. Sonra Devayanl'nin istegi i.izerine c;:ic;:ek toplamaya gitti ve brahmin Kac;:a ormana gidince ifritler onu gi:irdi.iler ve onu yak1p ki.il ettiler ve §arapla brahmin Sukra'ya verdiler. Bhfgu'nun soyundan gelen brahmin Kac;:a'mn ki.iliini.i §arapla ic;:ti ama inekler ak§am olup da ~obans1z gclince Dcvayanl babasma gene "Baba, Kac;:a'y1 c;:ic;:ek getirmeye yollad1m ama ortada yok" dedi. "Kmm" dedi Sukra, "Brhaspati'nin oglu Kac;:a hayalet oldu. Onu biiyiimle diriltmeme kar§m gene Oldiiri.ildii. Ne yapabilirim? Uziilme, DevayanI, aglama. Senin gibi hir kadm bir oliimliiye iizi.ilmez. Blitiin tannlar ve biitiin evren zamant gel i11ce kac;:m1lmaz olan di:inli§i.im kar§Ismda egilirler". DevayanI "Onun dedesi eski Allgiras, hahas1 ibadet gi.icii fazla Brhaspati; bi:iyle bilgelerin oglu ve ton111u i<;in nas1! iiziilmem ve aglamam? 0 nefsine hakim bir ogrcnci, 1had<·t !'iici.i zengin, daima di.iriist ve torenlerde becerikli. Ben K~11.;a'n1n yulunu izleyecegim baba ve yemek yemeyecegim c;:i.inkii yak1~1klt Kai1::1 hcnim ic;:in deger ta§1yor" dedi. Sukra ya111tlad1: "Elbctteki ifritlcr bcnden nefret ediyorlar, benim kar§I c;1kmayan ogrcncimi yok ettiklerine gore. Bunu yapmakla i:ifkeli ifritlcr benim brahminligi birakmam1 istiyorlar. Arna bu kotiilligiin sonu nc olur? Brahmin katli herkesi yakar, 1ndra'y1 bile." Devayanl'nin rsranyla bilge Kavya bir kez daha biiyiik c;:aba harcayarak Brhaspati'nin oglu Kac;a'y1 i;agirdr. Kac;a biiyiilii fonni.ille Sukra'nm 236


midcsindcn r,:1k111ca guruya c,:ok dikkatli yannlar vcrdi c,:i.inkii ondan korkmu§tu. 0 zaman Sukra Kac,:a'ya sordu: '"Benim mideme ncreden girdin? Bana si.iyle cy brahmin." Kar,:a yamtlad1: "Senin yardmunla bellcgiri1 beni terk etmedi ve olanlann hepsini an11nsayabiliyorum. Bu ugursuz ac1y1 'ibadet gi.ici.im boyle yok olmasm' diye dti§i.inerek c,:ekebildim. ifritler beni (ildi.irdi.iler ve yak1p toz ettiler ve beni §amp ir,:inde sana verdiler, Kavya. ifritlerin bi.iytili.i hayal gi.ici.i, sen sag kald1kca brahminlerinkini nas1l a§abilir?" Sukra "DevayanI, c,:ocugum, §imdi seni memnun etmek ir,:in ne yapabilirim? Kac,:a ancak benim oltimi.im sayesindc ya~ayabilir, benim karmm yanlJrsa ortaya c,:1kabilir, ba§ka tiirlii hir daha ortada gortilmeyecek" dedi. "Bu iizi.intiikr beni atl~~ gih1 yak1yor" dedi Devayanl, "Kas;a'nm yok ol1i1as1 veya scni11 kesil111cn. 1.~:gcr Kac,:a yok olursa bana huzur yok ve egcr sen kcsilirscn hen ya§ayamam." Sukra Kac,:a'ya "Brhaspati'nin oglu'' dedi, "giizclligin, Devayanl'yi boyle baglad1gma gore ba§anya ula§tl. Canlanma biiyiisiinii bugtin al, eger sen Kas;a bis;imine girmi§ indra degilsen, ba§ka hie,: bir brahmin benim midemden ya§aina donemezdi. Dolay1s1yla bu biiyti formtiliinti al. Benim oglum olduguna gore, benirn taraf1mdan ya§ama dondtirtildtigtine gore, sen de govdemdem d1§an c,:1kmca beni ya§ama dondiirmelisin, oglum. Biiyiiyi.i benden, gurundan ahnca bu soziini.i dharma ile miihlirle." YakI§rkh rahip Kac,:a gurusundan biiyliyii almca, brahminin karmmn sag yamndan dt§an c,:1kt1 ve yanm aydan sonra dogan dolunay gecesi gibi g0riindi.i. Kas;a yere dii§mti§ adarnm y1g1h Vedik bilgisini gortince onu ayaga kaldird1. Kac,:a blittin bliytiyii elde edince gurusunun oniinde egildi ve dedi ki: "Guru alt edilmez gerc,:egin vericisidir, dort kath bilgi zenginliginin hazinesidir, saygmdir. Ona sayg1 gostermeyenler dipsiz kotti diinyalara gitsinler." Soylu Kavya Usanas §arapla kan§t1rarak ir,:tigi yak1§1kh Kac,:a'y1 goriince, §arab1 ii;:mekle aldat1Jd1gm1 anlad1 s;tinkii bilincinin onemli k1smm1 yitirmi§ti. () zarnan §amp ir,:me konusunda endi§elendi ve rahiplerin iyiligi ir,:in hir §CY yapmay1 arzulad1; Ofkeyle kalk1p §Unlan ac;:1klad1: "Bu giinden sonra aptalca ve bilmeden §amp is;en brahmin dlwrma'dan yoksun kalacak, brahmin katlinden sm;lu olacak. hu di.in-

237


yada ve Neki diinyada hakir gfaiilccck. Bliti.in iyi rahipler gurulanm dinlesinlcr vc bi.itlin tannlar ve insanlar, rahiplerin dharma's1 i<;in bi.iti.in di.inyalarda ilkc olmak i.izcre koydugum bu ahlak yasasma uysunlar." Bcnzcrsiz. ibadct gi.ici.ini.in soylu hazincler hazincsi bunlan soyleyince, kaderin aptal ettigi hiiti.in ifritleri toplad1 \'(: onlara dedi ki: ''Size si:iyli.iyorum ifritlcr. si1 ~ocuk gihisinit. <i;i.inkii si>timii tutan Ka<i;a benimle ya~ayacak. t'\1t1k dc~L'rli dirilmc htiyi.isiiniin ~!11111i dde ettigine gore o da gii~ obi ;1J.. H1al1111:i'ya qit. mahutb ay111 oldu." Kar,:a gurusuyla hll'!Jl..tL' lun ytl ~!L\:mli Vl' ~1111ra ay1 Jl111aJ.. 11;in izin ald1 <;i.inki.i otuz i.i<; tannmn yurduna ~!1l111L'l-. 1•.IJ)'l>11lu. /\1m1 ycminini yerine getirip gurusundan izin al111ca ve 0111111~:1;1111rn111 yunluna dogru yola <;1kmaya hazJrianmca Devayiini ona •· BilpL: J\11giras'111 torunu ! Davram~mm erdemi, soylu dogumun, bilgin, ibadctin vc nefsine egemen olmanla panldtyorsun. Unli.i bilge Aii.giras'm babamdan saygt gi:irmesi gibi, Brhaspati benden daha fazla sayg1 gorecek ve tapilacak. Bunu bilerek, ibadet gi.ici.i fazla olan sen dediklerimi anlamalism. Sen yemin altmdayken ve kendini sak1mrken ben kendimi sana hagladlm, sen de, ~imdi bi.iyi.ini.in gizini elde ettigine gbre, sana baglanan bana baglanmahsrn. Evlilik ilahileri ile evlilik tbrenini ger<;eklc~tir ve elimi al" dedi. Ka<;a yamtlad1: "Senin kutsal babana sayg1 gi)stcrip ona inanm<lm gerektigi gibi senin kusursuz gi:ivden de daha fazla inanc1 hak ediyor. Sen Bhrgu'nun soylu torunu Sukra i<;in kcndi ya§am solugundan daha degerlisin; benim gurumun klZI oldll~!undan, dharma'ya gore benim sana daima tapmam gerekir, iyi han1m. Sukra, baban, benden si.irekli sayg1 gorecek. o benim gurum vc ~en. Dcvayani de benimle boy le konu§mamal1s111." Devay:ini ··sn1 )!lll'll Brhaspati'nin oglusun t 7 amPJ. hahamrn oglu de.~il:-.in. Dola~·1~1\ l;i "en hcnim taraf1mdan da sayg1 gi:irecek ve tap1Jacub111. cy iki ke1 doganlann en iyisi.18 !fritk:r ta rafrndan tckrar tekrar iildtiriildiiglin 1a111andan beri bendcn hu~lam­ yorsun, bunu a111msamal1s111 Kac;:a vc bcnim baghhg1mm dostluk ve tutkucla listlin oldugunu bilmelisin. Dlwr111a'y1 hilen sen, sana bagh olan ve sana kar§I 91kmayan bir kad1111 tcrk edemezsin" dedi. Kai;a ya111tlad1: ··Erdemli bir ant verrnene kar§rn bendcn uygunsuz hir hirle§meye girmemi istiyorsun. Affet bcni. sevimli ka~h ho§

238


ha111m, s;111a gu1u1111L111 bile l;ok sayg1 duyuyoru111. Kuca gi)zlU, ay yUzlU. gururlu hannn. bcn scnin ya~ad1g111 yerdc, Kiivya'nm kar111nda ya~acl1m. Dolay1s1yla dhar111a gcregi sen henim k11kardc~imsin ho~ han1m ve benimle bi)yle konu§mamal1sm. Bcnim ic,:imclc ki)tUli.ik yok, iyi hannn, burada mutlu ya§ad1m vc ~imdi gicliyorum; yalvarmm sana bana ugurlu bir yolculuk di le, beni unutma ve yi.ireginde dharma di~ 1 bir sozle a111msama. Gurumun daima ve ozenle gi>nliini.i al." "Eger ben arzuya, c;1kara ve dharma'yal9 uygun bir i~te 1srar ederken" dedi Devayanl, "beni reddedersen, bi.iyi.i bilgin ba§anh olarnayacak." Kac;a "Seni her hangi hatadan dolay1 degil, gurumun klZl oldugun i9in reddediyorum" dedi, "gurum aynlmam ic;in hana izin verdi; istedigin kadar bana lanet oku, hen bilgelerin dhwma's1ylu konu§uyorum DevayanI. Sen bugi.in bana dharma ncdcniylc 1kgil arzun ic;in Janet ettin, bcn bu lancti hak etmiyorum. Dolay1s1yla urzun asla gerc;ek olmayacak; hic;bir bilgenin oglu sana evlilik clini vcrmeyccek. Bana 'biiyii bilgin meyva vermesin' dedin, i:iyle ol'acak, ama benim i:igrettiklerim ic;in meyvasmt verecek." Kac;a, iki kez doganlann en iyisi, Devayanl'ye bunlan soyleyip acele otuz i.i9 tannnm efendisinin yurduna gitti. Ba§lannda indra, onun geldigini goren tannlar sevindiler; Brhaspati'yi onurland1Td1lar ve Kac;a'ya "bi1im iyiligimiz ic;in en mi.ithi§ i~i yapt1gmdan" dediler, "senin namm hie; yok olmasm ve kurbamm1zda daima pay1n olsun." PURA~A MiTOSU: BJ~HASPATi SUKRA'YI ALDATIYOR

VE iFRiTLERi SAPTIRIYOR

Mitosun Pura1~a anlat11111 cinscl rollere daha geleneksel yak1~tirmalar­ da hulunuyor ve tannlar ifritleri ba§tar. ~1karma ve dirillme gizini onlardan alrnak ii;:in crkek (Brhaspati'nin oglu) yerinc kadm (indra'nm klZl) giinderiyorlar. lfritlerin gurusunun klZI bu anlat1mda gerekli olmad1g1mlan, onun y~~rini ifritlerin gurusunun annesi alnu§. f~g Veda' da belli bclirsiz gorlincn bir ki§ilik.20 Ka\:a ycrine. tipik ba~m kesilip yenidcn takilmas1 oluntusunun kahramam da o. 21 Sukra. aym Kac;a'ya yapt1g1 gihi (kendisinin de ima ettigi oluntu) Siva taraf111dan yeniliyor vc canlandmhyor. 239


Destanm ahlaki ikilemi (k1zm, babayla sevgili arasmda se<;im yapmak gibi ac1h hir zorlukla kar§ila§mas1, Satl mitosunda da yeniden gtklilen hir a9maz)22 burada indra'nm Sukra'nm annesini oldiirmesiyle tersine 9evriliyor; Sukra'nm klZI erkegi tchlikeye at1yor, oysa indra'nmki onu Sukra'dan kurtanyor. Ama indra'n111 giinah1 (buna Vi~1~u da katiliyor) daha sonra Vi~tJu'nun yeniden ya~aoia di)nmesinin de nedeni oluyor: Vis1.rn'nun Buddha-Cina av~1tan 2 ~ hurada 1amamiyle oykiiye dahil cdiliyor. Bu h·1. il'ritlcrin sapk111l1~1, ik11d;11 sava~1mmda yer almalarma engcl obo h;1.-.1l<;c lcknik hir ulay, 11olan ik1idars1z b1rakan bir hata degil, ifritlcrin ~;tva~ 'altn1~\ttHk11 .1!i111lillii lllarak aynlma nedenlerini a9tklayan felscfi hir lt'r;1~~.i1 t\11111 h11 ~~i\nmiirdeki ideal 9oztim ge9erli olmuyor 9iinkii sava~ son bulan11yor (clbctte sofuca tatmin i9indeki ifritlerle degil) ve ifrit brahmin tekrar ortaya 91k1p cemaatini aydmlat1yor, 9eki§meyi ve boylece kaosu da canlandmyor.

75

Padma Pura~'dan Ge9mi§te ii9 kath diinya, ulu 1ndra'nm yonetimi altmda giivenlik ic;:indeydi ... Kurban24 ifritleri terk etti ve tannlara gitti. Kurban tanniara gidince, ifritler, Diti'nin ogullan Kavya'ya: "Krall1g11mz liituflar veren indra tarafmdan almdt, kurban da tannlara gitli. Burada kalam1yoruz, yeraltmdaki cehennem sularma inecegi;r." di.!diler. Kavya bunu duyunca, cesareti kmlm1§ ifritleri yatl§lmp "Korkmaym, ifritler. Sizi kendi enerjimle destekliyecegim. Biitiin kurhan formiilleri ve diinyada var olan otlar hende var, antak hir hi\lii1mi tannlara gitti. Hepsini size verecegim, c;:iinkii onlan sizin i1;in :-.ald11d1111'' dedi. Arna tannlar ifritlerin ak1lh Kavya tarafmdan dcstckkndigini goriince onlarla ba§ edebilmek ic;:in hep birliklc kafo kafaya vcrdiler. "~u Kavya biitiin evreni zorla elimizden ahyor'' dcdiler, '\:ok iyi, bizi halletmeden hemcn gidelim. Onlara kuvvetle sald1racag1z vc kalanlan cehenneme gonderecegiz." 0 zaman tannlar §idd~tle ifritlere sald1rd1lar ve ifritler kesilirken Kavya'ya ka9t1lar. Kavya ifritlerin tannlar tarMmdan hemen ka<;1rttld1g1111 ve bask1 altrnda bld1klar1111 goriince, onlan korumak i9in tannlardan uzakla§-

240


tird1 vc tannlm Kavya'nrn orad:1 dikildij!ini g111u11n· ll"ll~ddi.Jt ct1111:1ll-11 aynldilar. 0 zaman Ki.ivya Brah111ii'111n dcdil-.knni·!'' dcrin dcrin dli §iindi.i ve daha once olanlan a111msay1m:<1 onlara '"Clicc, i.ii,: ad11nda bi.itlin Uc; kath evreni sizden alch; Bali'yi baglad1, Camhha'y1 i1ldiirdii ve Viroc;ana'yt kesti. Tannlar on iki sava§ta ulu ifritlcri kcstilcr; i,:ok farkli yontemlerle en iyileriniz oldiiriildii, c;ok az1111z kalch. Dolay1s1yla sava§ olmasmt istemiyorum. Sizin ic;in kurnazca bir hi le dii~iinc­ cegim; biraz zaman gec;ene kadar bckleyin. Zafer formii!Unii elde etmek ic;in ulu tann Siva'ya gidecegim ve tann Siva, ytice efendiden kar§1 durulmaz dualan ahnca, tekrar tannlara kar§I sava§ ac;acaksm1z ve o zaman zaferi kazanacaksm1z" dedi. ifritler bunu tartI§tilar ve onlann adma Prahliida, tannlara: "Hepimiz silahlanmlZI birak1yoruz ve arabalanrn11.dan iniyuruz, iistiimiizde elbiselerimizdcn ha~ka hir~l:y yok. lhmkt ctmcyc ha~hyacag1z" dedi. Tannlar Prahl~1da'mn gcr~Tk ~'.iill sliykncn hu si\derini duyunca, geri doniip uzakla~t1lar, k1zg1nl1klan gei;ti ve ifritler silahlarm1 b1raktJklan ic;in sevindiler. Kavya ifritlere: "Biraz sab1rla bekleyin, ibadetle me§gul olun; zaman sizi amacm1za ula§t1racak. Beni babamm inzivasmda bekleyin ifritler" dedi. Kavya ifritlere boyle talimat verince ulu tannya vard1 ve "Ey tann, tannlann yenilmesi ve ifritlerin zaferi ic;in Brhaspati'nin elinde olmayan dualar istiyorum" dedi. Tann "Bhrgu' nun oglu. tam bin y1I ba§a§ag1, duman tenefftis etmeye yemin ver, o zaman dualan alabilirsin" diye yamtlad1. Bhrgu'nun oglu Sukra tannnm iki ayagma dokundu ve bunu kabul ederck dedi ki: "Oyle olsun. Bana dedigin !!ibi yemini yerine getireccgirn, ulu efendi." Bilge Kavya, Bhrgu'nun oglu tannlar tannsmdan bu talimat1 ahnca, ifritlerin iyiligi ic;in ulu tanndan dualan elde etmek amac1yla bekaret orucuna ba§lad1. Arna Sukra aynlmca, soylu tannlar bunun yalmzca hile oldugunu ogrendiler ve bu zay1f noktay1 bulmaktan c;ok scvinerek, ba§larmda Brhaspati, biitiiti lannlar Zlfhlar ku§amp silahlanarak ofkeyle ifritlere saldirdilar. ifritler silriisil tannlarm tekrar silahland1g1m goriince yerlerinden SH5rad1Iar, korktular ve "Biz silahlarnmz1 h1rakt1k c;tinkil hocam1z yemin verdi. Siz tannlar hi1,e gtivcnlik siilti verdiniz mna §imdi bizi oldi.irme istegiyle geliyorsunuz. Kabuk ve siyah antilop de241


risi giyiyoruz; tiircn uygulam1yoruz ve hi<,: bir rnahrn1z yok" dediler. Soma birbirlerine "Sava§ta tannlan yenrnernizin yolu yok. Dogii§meden Ki.ivya'nm anncsinc bu felaketi anlatahrn ve gurumuz donene kadar ona s1gmahrn. Sonra, Sukra di'mdiigiindt~. zirh1rn1Z1 ku§anmz ve silahlanmlZI ahp di:igii§iiriiz" dedilcr. 0 zarnan s1gmmak i<;in. korku i<;indc, Kavya'111n annesine gittiler· ve o da "Korkm~1y1n, kork111aym" diyerl'k onlan kahul ctti, "korkuyu b1rakm ifritkr 1;i111kii lw11i111 ya111mda s11.111 i<;in kork;1,·;ik hir §CY yok." Arna tannlar ifritk1 ir1 1 >11u11 korumas1 alt 111da 11lduk la11111 g1iriiklerinde bile §iddetle saldm11ay1 ~tinliinliikr, kmwtkrme Vt' 1.11y11l1klanna ald1rmad1lar. Tann9a ifri1kn11 1a11rd;11 1.11.il111d.111 kesildij!ini giiriince kizd1 ve "tannlan biiyiileyip uy1.11m·:t~'.1111" 1kd1. ll1~1ii11 111al1.emesini toplayar<ik uyku biiyiisii yapt1 ve hiiyiik yoga w ibadet giicii olan tanrn~:a indra'y1 fel9 edip hareketsiz b1rakt1. Tannlar lndra'nm hareket~iz kalm1§, aptalla§IDI§, onun eline dii§rnii§ oldugu gikiincc korkuyla kar;ular ve tannlar kalabahg1 gidince Vi~1_1u indra'ya: "0stiin tann, benirn i9irne gir, ben seni ta§1yay1rn" dedi. Kentlerin Y1k1c1s1 Vi~9u'ya girdi ve tann9a onun Vi~1_1u tarafmdan korundugunu goriince k1zd1, "Ey liituf verici, scni Vi~1_1u'yla bir1ikte biitiin yarat1klann gi:izii oniinde yakacag1m" dcdi. "ibadet giiciimiin ne oldugunu gorsiinler." 0 zarnan iki tann, Indra ve Vi~IJU, korkuya kap1ld1 ve Vi~1_1u indra'ya: "Nas1l kurtulac~g1zT' diye sordu. "Bizi yakmadan onu oldiir" dedi indra, "benim giiciim kalmad1, onu hemen en oldiirmelisin." Arna Vi~9u ona bakarkcn kad1n oldiirmenin zorlugi,mu dii§iindii ve efendi aklmdan diskini i•ei;inli. o da hemen geldi. Vi~1,1u, korkuyla, acele davrand1, tann~·a11111 yapmak istedigi ac1mas1z i§i biliyordu. Ofkcylc ve korkuyla diskin1 ald1 ve ba§mI kesti. Efepdi Bhrgu hir kad111m kPrlrnn1; l111;imde kesildigini gi:iriince k1zd1 ve kans1111 i:ildiirdiigii 1~:in Vi~1~11'v11 lanetledi, "Dharma'y1 bilen sen, kesilmemesi gercken hir kad1111 kt'~t1gin i9in, insanlann ir;ine yedi kez dogacaksm" dedi. Bu Janet nedeniyk Vi~t_lu, dharma bozuldugunda, diinyanm iyiligi i<;in tekrar tekrar diinyaya geldi. Bhrgu hunu Vi~­ t_lu'ya deyince ba§t ald1 ve govdenin ii.~tline yerle§tirdi ve iki elini tutup "Tann9a, Vi~t_lu seni oldiirdii, hen de dirilttim. Eger dharma'y1· tam biliyorsam ve tam uygulad1ysam. bu gcr9ekle, cger dogruyu konU§U242


yorsam, ya~ama diin'· dcdi. Usli.inc soguk su scrpti vc ·'Ya§a!" dccli ve bunu dcyincc tanrn;a ya§arna diindii. Bi.itiin yarauklar onun uykudan uyan1r gibi canland1g1m gcirdi.ilcr ve "Bravo! Aferin!'' diyc her yandan bagirdilar c;iinkii tannc;anrn Bhrnu tarafmdan canlandmlmas1 seyreden tannlar !c;in biiyiik mucizeydi. indra Bhrgu'nun kans1111 sakince ya§ama dondiirdiigiini.i gi)ri.ince Kavya korkusundan kurtulamad1. Gece uyuyamayan indra, Paka cczac1s1, dii§iinceye dald1, bir anla~ma yapmay1 kurdu ve klZI Cayantl'yc: "~u Kavya, indra yok olsun diye korkunc; bir yemin verdi. Onun ic;in kurnaz bilgeden c;ok c;ekiniyorum. Benim iri gozli.i k1z1m, git ve hemen Kavya'y1 biiytile ve usanmak bilmeyen hizrnetinlc onun yi.iregine gir. Onu kandir da iki kez dogan sendcn ho~nut Plsun k1znn. Git! Sen ona vcrildin. Denim ii;in bu ~ahay1 gii~ll'I" d1:1h. ( ';1ya111I habas1nm c111rini kahul ~~Iii w Kiivy;1'11111 l\1111\u111; iha1k11111 yap111aya h;.\z1rland1g1 ycrc ~i111. 'L111n1;a. l\;1vya'n111 l1;1~a~a1:!1 l\m'.a kurhan atc§inc as1lm1~. yogun d11111a11 soludu~unu, bilmi~. yast1klardan di.i§man gibi kac;t1g1m, zay1r dii~liigiini.i giiriincc, ona babas1111n dedigi gibi davrand1. Ho~ siizler ve tath konu§malarla onu ovdii, uzun siire kolunu bacag1111 ovdu, deriye i§leyen merhemler siirdii; yemin veren birine uygun dii~cn uzun siire ona hizmet etti. Hu~u veren bin y1lhk duman yemini tamamlanmca Siva ho§nut oldu vc Kiivya'ya "Bu ycmini yalmz sen ycrinc getirebilclin. Biitiin tannlara da ibadette, zekada, ogrenimde, kcndine sahip olmakta ve canhhkta yalmz sen iisti.in olacaksm. Bildigim her §eyi sana ogretecegim, cy bral1111in. Bhrgu'nun ne§esi, ama hunu kimseye soylememelisin. Hem konu~manm ne yaran var? Yenilmez olacaksm" diyerek liitufta bulundu. Bhava Bhrgu'nun ogluna bu liitfu verdikten sonra ona biitiin yarat1klarm cfendiligini, zenginligin efendiligini ve yenilmezligi verdi. Kavya hu li.itutlan almca, ne~eden tiiyleri iirperdi ve ·kahin tannlann efendisi, mavi ve kmmz1 efendi ile konu~tu, alc;akgoniilli.iliikle oniinde egildi, ellerini kavu§turdu ve kcndisini onun oniine att1. Sonra lann gi)zdcn kayholdu ve Kavya Cayantl'ye: "S.en kimin k1z1s111, ey bak1mh k1z'? Ben ac1 c;ekerken ac1 c;eken sen kimsin? Nic;in benim ibadctime rakip oluyorsun? Sevimli kalc;alann ve yi.itiin var ve hc)yle haglihk, faen, sah1r \'C sevgiylc bana kaulmandan ho~nut 243


oldum. Ne arzuluyorsun? Mi.ikcmmel kali;;alI, ii;;inde hangi arzular uyamyor? Bu istegini hemen bugi.in yerine getirecegim, yapmas1 i;;ok zor da olsa" dedi. K1z bunlan duyunca, "ibadct gi.ici.inle. ey brahmin, ne yap1lmasm1 istedigimi hemen bilirsin" dedi. 0 1.aman ilahi gozi.iyle bak1p yamtlad1 Kavya: "Mi.ikemmel kali;alt, duygulu k1z, hii;; bir yarat1ga gori.ilmeyen bcnimle yii1. yil ge9irmck istiym~un; mavi niltifer gibi esmer tanrn,:a. liitfu ltak eden gtizcl giizlti hanm1, hirle§memizi arzuluyorsun. li!!cr i:-.1q:~111 huysa. tatli ~ii1lii ha111111. gcro;ckten bunu sei;;ebilirsin. Oylc ubun; l'vi11w gidclim, ~1·111 l~tk1kyiL:1 yarnt1k." Boylece Bhrgu'nun oglu Ufana~ <'ay;111tl ik 1·vine ~·i111 v1~ 1a1111.,;:1 ile, zor yeminiyle elde ettigi btiytili.i hayal 11iH.11yk 111~· h11 y.11al1>!a giiriinmeden ytiz yil ya§ad1. Diti'nin ogullan Sukra'nm amac111a ula§llgm1 i'>grendilcr ve hcpsi i;;ok ne§elenerek, onu gormeye evine gittiler. Arna vard1klannda gurulanm veya bir izini gfaemediler, i;;iinkil bilyiilil hayal giicilyle sanlm1§tl. 0 zaman "Gurumuz bugiin gelmiyor" diye dii§ilndiiler ve geldikleri gibi kendi yerlerine dondiiler. 0 zaman biitiin tannlar Arigiras'm oglu Brhaspati'ye gittiler ve "ifritlerin evine git vc ordulanm kandlf, hemen onlan egemenligin altma al" dediler. Zeki olan, tannlara: "Gidip bunu yapacag1m" dedi ve gidip ifritlerin cfendisi PrahJada'y1 egemenligi altma ald1. Sukra oldu ve Usanas d6nene kadar, yiiz yil, orada ev halk1 rahipligi gorevini yapt1. ifritler Brhaspati'yi toplantida gorilnce "Bu bir Ufanas, d1§anda da bir tane var. Bu i;;ok garip, burada biiyi.ik kavg,a kopacak. Bu i;;eli§ki 9oziililnce herkes ne diyecek? Toplant1da hulunan gurumuz ne diyecek?" dediler. ifritler boyle soylenirken, K:·1vya gcldi ve Brhaspati'nin Kavya bii;;imine girmi§ oturdugunu giinlti <) zaman Kavya k1zd1 ve "Tann Jann gurusu. buraya n i.;; in geld111.' I In 1.amanki gibi ogrencilerimi kandmyorsun" dedi. "aplallar hcni t:11111111yorlar, senin btiyiilil hayal gtici.inle iyice §a§trm1~lar. Bir bruluninin ba§kasmm ogrencilerini boyle aldatmas1 dogru dcgil. Tannlann di.inyasma git ve orada kal, dharma'm izlemi§ olursun. Oglun Ka9a hi.iyti bilgisini elde etmek istediginde buraya gelip i)grcncim olmu§tu ve ifrit ba§lan tarafmdan kesilmi§ti. Buraya gelrnen dogru degil" dedi. Bu konu:jmay1 duyunca Brhaspati gtililp durdu. "Dlinyada ba§-

244


kasmm mal1111 ta~1yan hirs1zlar var" Jedi, "ama boyle ha~kasmm hi\:im ve gCivdesini ~alam gormedim. in<lra Vrtra'y1 kesincc brahmin katli ortaya ~1kt1 vc sen de sapkm materyalist ogrctinlc hunu bcnimsedin.26 Scni tan1yorum: Sen Brhaspati'sin, tannlann akll hm:as1, A1'lgiras'm oglu ve buraya benim hi\:imime girerek geldin. Bi.Hi.in ifritler gorsiin: Buraya Vi~1~u'nun tasarlad1g1 dolaplarla sizi kandmnaya gclmi~. Onu zincire vurun ve tuz okyanusuna atm." Sukra "Bu cennette ya~ayan tannlar evinin rahibi" diye yamtlad1, "ona kanan siz ifritler yok olacaksm1z. Bakin bana - ifritlerin efendisi, bu kotii ~cy sizi kandJrd1. Ni\:in beni terk ettiniz ve ba~kas1m ev rahibini1. yap11111z? Bu tannlann gurusu, AI'!giras'm oglu Brhaspali vt· <'ll'L'llc si1i cennette ya§ayanlann iyiligi i<,~in aldal1ynr. Onu tnk <'I, 11u~.rh;1111cth kral, \:tinkii o zafcri dii~manlan1111.111 1111.1r1n;1 l1l!i1v111:11k. "Efcndim, u1.L111 si.irl: ii11l'.l' y11la ~:1k111n \iinki1 <igrencilerim tehlikedeydi vc ulu tarm Sambhu sularni orlasmdayken heni yuttu. Onun midesindc yiiz ytl ger;:irdim, sonra midesinden kamt§l yoluyla r;:1kt1m ve bundan sonra Sukra ["Tohum"] diye adlandmld1m. 0 zaman tann bana bir llitufta bulundu, 'Sukra, istedigin li.itfu ser;:' dedi ve ben de tannlar tannsmdan bir li.ituf istedim, Pinaka yaymm ta~1y1c1sma: "Tannlann efondisi, Sankara, akhmdaki amar;:lanm ve oteki isteklerim senin rahmctinle gerr;:ek olsun' dedim. 0 da 'oyle olsun' dedi ve beni size yollad1. Ama bu arada,27 bu oteki, Brhaspati, sizin ev rahibiniz olmu~. ifritlcrin efendisi, kral, dogruyu sl"iyliiyorum; dikkat et." 0 zaman Brhaspati Prahlada'ya: "Bunu tann, ifrit veya ba~ka biri olarak tannniyorum, ey kral. Benim bi\:imime girip seni aldatmak ir;:in buraya gel mi( dcdi. 0 zaman btiti.in ifritler "Bravo! Aferin ! Gerr;:ekte kim olursa olsun. cskisi bizim ev rahibimiz olsun"28 diye bag1rdilar, "yeni gelmi§ olan {ilcki bizim ic,;in toren dlizenlemesin. Gitsin." 0 zaman Kavya l"ifkeyle hi.itlin ifrit ha§larrna Janet okudu, "Beni terk ettiginize gore, k1sa si.irc ii;inde htiti.in varhgm1z1 yitirdiginizi gorecegim, ya§am solugunuzu yitireceksiniz, sefil dilenciler.29 K1sa zamanda bu korkunc,; talihsizligi gCircceksiniz" dedi. Bunu diyen Kavya istedigi inziva ormanrna gitti. Sukra gidince, Brhaspati orada kald1 ve bir sure ifritleri korudu. Arna uzui1 zaman gec,;incc hi.iii.in ifritler bir araya geldiler ve ''guru''la-

245


nna sordular: "Bize degcrsiz dogum di"ingilsil hakkmda biraz bilgi bah~et de senin sayende, ycminini tuttugun h;in, kurtulu§a erclim." 0 zaman tannlann gurusu "Bu, daha once ac,:1klad1gnn gihi. hcnim kendi dil§ilnccrn. Herkes uygun zarnam yakalasm vc anns1n, hen de size bilgiyi a\:1klayacag1m ifritlcr vc size kurtulu~ vcrcccg1111. Vedalann bu kutsal yaz1s1, f./.i:, Yarnr w Stima Vedaf111"da hul1111d11i!11 gibi, atqin rahmetiyk bur:1il:1 \t>luk :tla11 yarat1klara :-.efakt1e11 ha~ka hir §ey vcrmez. Atalara ~Lu111lan kurha11 vc adak bu dii11ya111n 1~ln1 ii,:in dil§ilk kimseler tarafmdan vcrilmck.ted11 Va1~1.1avas >!ek1u·kk11 vc Rudra'y1 izleyenlerin uygulamalan kiilii dh11111111'1.1nl1r ~1111k11ge11d11lar<1k kans1 ile birlikte olan ve ya§am almaya knn~aularrn yni11l' gctirilmcktedir.30 "Yanm kadm olan efendi Rudra31 hayaletlcr silrilsil ile \:evrilmi§ ve kemiklerle silslenmi§ken nasil kurtulu§a erebilir? ... ifritlerin efendisi, insanlar cinsel birle§meyle nasil cennete gidebilir? Annmamn pislik ve killle yap1ld1g1 yerde, nasil annma olabilir? Ey ifrit, sidik ve d1§kI yayan kamI§ ve bilzilgil antan bu dilnyanm ne kadar sapkm oldugunu anla ... Bir zamanlar, ge9mi§te, Soma Brhaspati'11in kans1 Tara'y1 ka\:Jrd1 ve Budha ondan olma ogluydu32 ve guru Brhaspati onu gene kabul etti.3 3 Bilge Gautama'nm kans1 Ahalyii Sakra tarafmdan ka9mld1, 34 bunun ne bi9im dharma oldugunu giirilyor musun? Evrende buna benzer bir rezalet daha gorillilyor; bi.iylc dharma olan bir yerde en yilce ama9 olarak ne kabul edilebilir'1 Siiylc bana, ey ifritlerin krah, soy le, ben de dahasm1 soyleyeyim" diyc anlatt1. "Guru"lannm en yilce ama9 hakkmd;1 hi>vlc daldan dala atlad1g1m duyunca, isteklcri kabard1 vc varulu~ 11ky;111usuna baghhklan koptu. ifritler "Guru, hepimiz hurmlayk1:11 hit.1 kutsa, senin ogrettiklerinle bir daha yanh§ yola sapmayacag11.. lli11k1n· ac1 getiren yeniden dogum dongilsilne baglil1g.1m1i'.dan tam<1111iylc kurtulduk; bizi sa91m1zdan 9ekip kuyudan <;1kanr gibi yukan kaldir guru. S1~mmak i9in hangi tannya gidelim? Ey hrahrninlerin en iyisi, soylu brahmin, sana dogan ilahiyat1 bize de w,:1kla. Anunsayarak. oru9 tutarak vc tefekkilr ederek. tapmarak ve sunularda bulunarak, son gilzellik eldc edilir. Biz baghliktan kurtulduk vc bir daha aile ya§amuun yilk ve giirevleriyle baglanmayacag1z" dcdilcr. K1hk degi§Lirmi~ "guru" i fritler ic,:inde bo246


ga gibi olanlann bu scslcni§ini duyunca. "Yapilmas1 gerekeni nasil yapacag1m? Onlan cehennemde ya§ayan kotiilerc nasil doni.i§ti.irecegim? Hile onlan Vedalann smm d1§ma r;1kanr vc i.i<; kath diinyada alay konusu yapar" diye di.i§i.indi.i. [Once c;:1plak (Cain olarak), sonra kmmz1 elbiselerle (Budist olarak) iki kez ulu saptmc1 olarak ortaya c;:1kan Vi~1)u'yu c;:agmr ve ifritleri Cain ve Budist yapar. ]35 Sonra Brhaspati tannlann di.inyasma gitti ve cennette ya§ayanlara ifritlerin i§inin bittigini soyledi. Tannlar Narmada mnagma gittiler ve orada ifritleri Prahlada's1z36 gordiller. Tannlann krah nqelendi ve Namuc,;i ve bi.iti.in oteki ifritlere "ifrit krallar, dah.i iincc lie,: kath di.inyanm egemcnligi sizdeydi. Nas1! oldu da ~irndi v~~dalara kar~1 bir yemin vcrdiniz ~ phtk, J..d kafa dola~1y1•1'. diknn ta~1 1<1~1yor, tavus ti.iyi.i yclpaze tafyorsunuz?" tbli. Ifrilk:r ''Biz ilrit yap1m1z1 terk ettik ve bilgelerin dharmdsmm yoluna gmlik. Hcrkcsin dlwrma'sm1 artlracak yolu vaaz ediyoruz. De;: katb di.inyamn egemenligi senin olsun Sakra ve yoluna git" diye yamtlad1lar. Li.ituf verici bunu kabul etti ve i.ic;: kath di.inyaya dondi.i. Boylece bi.iti.in i.isti.in ifritler tannlann gurusu tarafmdan kandmld1 ve Narmada Irmagma gittiler. Arna Sukra onlan aydmlatmca uykudan uyand1lar ve bir kez daha ac1mas1z ytireklerine lie;: kath di.inyay1 ele gec;:irme istegi dogdu ...

247


NOTLAR I. Bkz. yukanda 9. mitos. 2. ~g Veda I0.54.2'den ahnt1. 3. Tuzlu Loprak hayvanc1 toplumda dcgcrlidir <;imki.i stgirlann gereksinimini kar~1Iar. 4. Silt ic;in hkz. 2L·2l vc 58. mitoslar; yag i';in ). lllitos ve nektar i~in 13. mitos. 5. Ulu daglardaki btiyLilti ollar karanl1kt.1 pm la1. 6. En ya§h, Cye~lhii, talihsi1.lik 1am11;•1~ul11 7. Tannlann doktoru. 8. Usti.in goksel peri "Bi.iyiileyici." 9. ~g Veda'da bile indra'mn "atmaca gibi" oldugu soylenmektedir (bkz. yukanda 24. mitos). 10. Bkz. yukanda 14. mitos ve 37. mitos. 11. Bkz. yukanda 25. mitos. 12. Bkz. yukanda 23. mitos. 13. Aym bi~imde, yeme ve ku§a donti§me motiflerini birle§tiren eski bir mitosta, ifrit Trisiras tannlan kandirmak i\:in onlarm rahibi olur (bkz. yukanda 20. mitos). 14. Bkz. 22-23. mitoslar, 65. mitos ve 72. mitos. Vi~1.1u MohinI, indra di§i ate§ ku§u olarak gori.ini.ir. 15. Bkz. 18. mitos. 16. Yani, Brhaspati'nin oglu onur kazanmca hu babasma da yans1yacaktir. 17. DevayanI ve Ka<;a ger~ektc Im.Ill itiral cdcceginden daha yakmlar; Sukra, Bhrnu'nun oglu Vl~ o da Al1~?i1as gibi Pracapati'nin ogullanndan biri, bc>ylccc [kvayt1nI vc Kai,:a'nrn btiyi.ik bi.iyi.ikbabalan ortak. 18. Ka~a brahmin oldugundan, arna ayn1 zamanda ifritler onu Oldi.irdtikten sonra canland1g1 i~in de iki kez dogmu§tur. 19. Ya~amm i.i~ temel amacma gondcrme. 20. Bkz. yukanda 24. mitos. 21. 36. mitos ilc 69. mitostaki Lak1lma ve 56. mitostaki dogru eylcm yoluyla canlanma ile kar§Ila§tmn. 248


22. Bkz. 67. rnitos. 23. Bkz. 62. mitos. 24. Oykiini.in Matsya Puri/~w'claki hir ba~ka anlatmllna gi)rc, ifritkri terk edip (bir 9ok ifritin de iltica ettigi gibi) tannlara gidcn Suh.ra' nm kendisi; gen;:i ktsa siiredc ifritlere di:iniiyor. 25. Bu, Brahma'ntn belirli gii9lii bir ifrite, baz1 dokunulmazliklar kazanacag1 yolunda si:iz vermeye zorlanmasmt anlattyor olahilir; Sukra da bunu Siva'dan eldc edccektir, Oteki metinde anlam farkhdtr: "Brahmin Kavya daha once olanlan ammsadt. .. " 26. Antik Hindistan'da en koti.i kabul edilen sapkmhk burada Lokayatikas denilen ama genelde, ogretilerinin atfcdildigi H!·haspati'nin ogrencileri anlammda Bfuhaspatyas olarak amlan matcryalistlerdi. Bi:iyk \llum~a. gen;,:ck Brhaspati'nin Sukra'y1. kendisinin (B~·ha­ spati) kurucusu oldugu iigrct iyi ligretmcklc su9lamas1 olduk~a ironik. 27. Sukra, Siva'nm 9ok zaman i::ince (Siva'nm onu yuttugu zaman) verdigi liitufla, yeni elde ettigi (Sukra duman yuttugunda) liitfu kart§tmyor. 28. Yiiz y1ldlf orada bulunan Brhaspati. 29. ifritler, yemekleri i9in dilenen Cain ve Budistler olacaklar. 30. Cainler, Budistler veya Materyalistler gibi Hindu olmayan sapkmlar i9in Hindu torenlerinde kadmlann bulunmas1 iffetsizlik demektir; hayvan kurbam ise Cain ve Budistlerin ya§am almama emrine kar§tdtr. Bu ve izleyen g6rtl§ler gelencksel olarak ~e§itli Hindu mezheplerinin uygulamalannm "sapkm" ele§itirisini olu§turur. 31. c;ift cinsliligc gi::inderme; bkz. 68. mitos. 32. Budha ay hanedanmm krahdir, Gautama Buddha ile ili§kisi yoktur. 33. Brhaspati'nin kanst Tara Soma'nm tecaviizi.ine ugraymca, kendisinin de itiraf cttigi gibi, Soma'dan bir ogul dogurdu ama kocast Brhaspati ile birlikteligi siirdii. Gene, ger9ek Brhaspati'nin, k1hk dcgi§tirmi§ haliyle. i:iykiiyii kendisini ki::iti.ileyccck bi9imde anlatmas1 ironiktir <,~linki.i onurlu hir erkcgin kansm1 reddetmesi gcrekecekti; Rftma'nm bcnzer ko~ullarda Slta'y1 rcddctmesi gibi. Bkz 56. mitos.

249


34. Bkz. yukanda 28. mitos. 35. Bkz. yukanda, 62. mitos. 36. Yalmzca erdemli ifrit Prahlada Brhaspati'nin sapkmhgma direnmiยงti.

250


EKLER


A KISAL TMALAR

ASA ASS BV Bib. Ind. HJAS HOS II.I JAOS JGJRI JOIB IRAS IRASB RHR SBE SBIJ TITLV WZKS&O ZDMG

Association of Social Anthropologists Anandiiframa Sanskrit Series Bhiiratlya Vidyii, Bombay Bibliotheca Indica Harvard Journal of Asiatic Studies Harvard Oriental Series /11do-Irania11 Journal Jo1111wl of'll1f' 1111wrirn11 Onn1t11/ Socitly Joumal of' th1· <;1111g11r1arh11 .ll1r1 lfrscari·h lnstilute Journal 1~{ 1/11· Ot i1·1111rl lnslitult <!l Raroda Journal of tlu· lfoyal Asiatic Society Journal <!/'1111· Royal Asiatic Society of Bengal Revue de l'histoire des religion~ Sacred Books of the East Sacred Books of the Hindus Tijdscrift voor Indische Taal-, Land-, en Volkenkunde Wiener Zeitschrift zur Kunde des Siid- und Ostasiens Zdtschrift der Deutschen Morgenliindischen Gesellschaft


B SE<;iLMi~ KA YNAK<;A I. Hint Mitolojisiyle ilgili Sozliik ve Ansiklopediler Bhattacatji, Suku111;111. '1111' /1u/ian Tlu•o>:1m\" A Co1111111mriv1' Study of Indian Mythology .fro111 1'11· Vl'do.1 111 fill' l'111·w111.1 (<.'amhridge, 1970). Danielou, Alain, Hindu Polytht•i.1·111 (I.( •11d1 a, i 'IM). Dikshitar, V. R.R., The Purii!Ja Index, 3 cill (Madras, 1955). Dowson, John, A Classical Dictionaiy of Hindu Mythology and Religion, 10. y. (Londra, 1961 ). Hopkins, Edward Washburn, Epic Mythology (Strasbourg, 1915, y. b. Wiesbaden, 1968). Macdonell, Arthur Anthony, Vedic Mythology (Strasbourg, 1897, y. b. Delhi, 1963). Si:irensen, S. , Index to the Names in the Mahabharata (Londra, 1904, y. b. Delhi, 1963).

II. Hint Mitos Toplamlariyla ilgili <;oziimleme ve "Yeniden AnlatJmlar" Brown, W. Norman, 'Mythology of India', Mw/10/ogies of the Ancient World, y. S. N. Kramer (New York, 1%1 ), 275-330. s. Coomaraswamy, Ananda K. ik NivL~t.hta, St:..tcr, Myths of the Hindus and Buddhists (Londra, 1913, y. h. NL~W York, 1967). Dange, Sadashiv A .. Lt·xrnd.1· in the Ma/1iihhiirata (Yeni Delhi, 1969). Fausb0ll, Viggo, Indian Mythology i11 Outline, According to the Maht""ibhiirata (Londra, 1903 ). Gonda, Jan, Vi,1·~1Uis111 and Siva ism (Londra, 1970). Hariyappa, H. L., ~gvedic legends tlzmuglz the Ages (Poona, 1953). Keith, Arthur Berriedale, Indian Mythology: The Mythology of All Races, y. L. H. Grey. VI. Cilt, I. Boltim (Londra, 1917, y. b. 1964). 254


Kennedy, Colonel Vans, Re.1·rnn'11<'.1 i1110 !he Nolurc· a11d Ajjl11ity of' Ancient and Hi11d11 My!lwlogy (Londra. 1831 ). Moor, Edward, The Hindu Pantheon (Londra, I 810, y. b. Delhi, 1968). Rao, T. A. Gopinatha, Elements of Hindu lcolwgraphy, 2 cilt, 4 biiliim (Madras, 1916, y. b. Delhi, 1968). Thomas, P., Epics, Myths and Legends llf India (Bombay, 1958). Wilkins, W. J., Hindu Mythology, Vedic and Purii~1ic (Londra, 1882, y. b. Londra, 1973). Zimmer, Heinrich, Ma:va, der lndische Mythos (Stuttgart, 1936). Zimmer, Heinrich, Myths and Symbols in Indian Art and Civilization (New York, 1946, y. b. New York. 1968).

III. Belirli Mitos

Don~iilt.·ri ~·c~iiimh•meleri

Siva: Wendy 1>0111rer O'I·'lalwriy. A.1·1·1·ru 1.1·111 w1c1 Froricism in the Mythology if Siva 1< >x J'ord, I llD ). Vi~1~u: Jan Gonda, Aspeers <~/'Early Vi.1·~111is111 (U! rec ht, 1954, y. b. Yeni Delhi, 1969). Kr~t)a: Walter Ruben, Kr,w:za: Konkordanz und Kommentar der Motive seines Heldenlebens (istanbul, 1944). Tannlar ilc iblisler: Paul Hecker, PrahUida: Werden und Wandlungen einer fdealgestalt (Wiesbaden, 1960). Hint-Avrupa mitolojisi: Georges Dumezil, !A.~s Vieux des Indo-Europeens (Paris, 1952); Mitra-Varu~w (P<iris, 1948). Veda mitolojisi: Boris L. Ogibenin, Struc·ture d'un Mythe Vedique: Le Mythe Cos111ogonique dans le ~gveda (Lahey, 1973 ).

IV. Sanskritc;e Metinlerin Yay1m ve <;evirileri Okuyucu, farklt yuynn ve <;evirilerde, aym yapittaki bi:iliimlerle dizelerin farkh numaralandmld1gma, bazan alt biiliimler i<;in numara yerinc Sanskrit<;e adlan11111 kullamld1gma dikkat etmelidir. Bu kaynaki;a. oylumlu yap1tlann al! bi:iliimlerinin en yaygm Sanskrit<;e ba§ltklanm ic;criyor; kaynakc;a nntlannda yeralan ikincil gondermeler, si:izkonusu yapttlann ilk yaynnlanna ya da (<;evrilmi§ yap1tlann hepsinde) i,:eviriyedir.

255


A. ~G VEDA iLE ATHARVA VEDA Veda, SaymJa'mn yorumu ile, 6 cilt (Londra, 1890-92). <;eviriler: Almanca'ya: Karl Friedrich Geidner, 3 cilt, HOS, 33-5 (Cambridge, Massachusetts, 1951 ); Frans1zca'ya: Louis Renou, Etudes Vediques et Pil~zineennes (Paris, 1955-69 ); ingilizce'ye: Horace Hayman Wilson (Londra, 1866); R. T H. Griffith (Benares, 1896). Se~melcr (vc ha~ka ~-evi1 ilcr): John Muir, Original Sw1skrit Texts, 5 cilt (Londra, 1872. y. h. A111slerd•11n. 1967). Atharva Veda, SaymJa'nm yon1111u ilc (B(l111h•1y, I 8'J5). <;eviriler: Maurice Bloomfield. SM:, 4 ;~ (l Ix I111d. I!N7. y. h. Delhi, 1964); William Dwight Whitney, IJOS, 7 -K (C'amhridge, 1905). ~g

B. BRAHMAl"~lALAR iLE UPANi~ADLAR Aitareya Briihmm:ia, Saya~ia'nm yorumu ile, Bib. Ind. (KalkUta, 1896). <;eviri: Arthur Berriedale Keith, HOS, 25 (Cambridge, 1920). Saunaka, Brhaddevatii, HOS, 5 (Cambridge, 1904). <;eviri: Arthur Anthony .Macdonell, HOS, 6 (Cambridge, 1904 ). Gopatha Briihmal)a (Leiden, 1919). Caiminlya [Talavakara] Briihmal)a, Sarasvatl-vihara Dizisi, 31 (Nagpur, 1954) <;eviri: H. Oertel, JAOS, XVIII-XXVIII (1896-1906); (Almanca) W. Caland (Amsterdam, 1919). Kau,\·Ttaki Briihmal)a (Wiesbaden, 1968). <;eviri: A. B. Ketih, HOS, 25 (Cambridge, 1920). Maitrilya~il Saf!thitii, y. L. von Schroeder ( 1881 ; Wiesbaden, 1970). Yaska, Nirukta, y. ve k1smen i;:ev. l .akshrnan Sarup (Oxford, 1921 ). Satapatha Brlihma~w. Chowkha111ha Sanskrit Dizisi, 96 (Benares, 1964). <;eviri: Julius Eggcling, SBE, 12, 26, 41, 43, 44 (Oxford, 1882, y. b. Yeni Delhi, 1964 ). Taittir~va Ara~1yaka, Saya1Ja'111n yorumu ile, Bib: Ind. (KalkUta, 1872). Taittir~w1 Bratunww, SaymJa'nm yorumu ile, Bib. Ind. (KalkUta, 1859). Taittir(w1 Sa,,1/iitii, Madhava'nm yorumu ile, Bib. Ind. (KalkUta, 1860). <;eviri: Arthur Berricdale Keith, HOS, 19 (Cambridge. 1914). 256


Tt/~14ya

[Pwirm·i1!1.fo] Mahlihriihma~w. Saym!a'01n yorumu ile. Bih. Ind. (Kalki.ita, I 869-74 ). <;eviri: W. Caland, Bib. Ind. (Kalki.ita, 1931 ). Upani~adlar: One Hundred and Eight Upanishads, 4. y. (Bombay, 1913). <;eviri: Robert Hurne, The Thirteen Principal Upanishads (Oxford, 1921. y. b. Madras, 1958). Viicasaneyi Sar!ihitii (Berlin, 1952).

C. DESTANLAR Mahiiblu'lrata, elqtirel y. (Poona, 1933-69); Mahiibhiira/11 NT!akm!tha'nm yorumu ile (Bombay, 1862). <;eviriler: Pr tap Chandra Roy, 11 cilt. :>. y. 1 Kalktll<t, 1927-32); Manrnath;'. N<llh Dull, 7 \:ill (l\.;tlkilla, ll{')'.).(90:'i); J. A. B. van Buitcnen (Chicago, 1974 .. ), I ·5. kitaplar. Kitaplann adlan (Parvanlar): !. Adi, 2. Sabha, 3. Vana (veya Arru!yaka), 4. Virata, 5. Udyoga, 6. BhI~rna, 7. Drm)a, 8. Kari!a, 9. Salya, JO. Sauptika, 11. Stn, 12. Santi, 13. Anusasana, 14. A.svamedhika, 15. Asramavasika, 16. Mausala, 17. Mahaprasthanika, 18. Svargaroha1Ja. Valmiki, Riimiiyaf}a (Baroda, 1960-75). <;eviri: Hari Prasad Shastri, 3 cilt (Londra, 1962 ). Kitaplann adlan (Kfu).<;ialar): 1. Bala, 2. Ayodhya, 3. Ara1Jya, 4. Ki~kindha, 5. Sundara, 6. Yuddha, 7. Uttara. Riimiiywia'rim Hindistan'daki en i.iulti '\evirisi" TulsI Das'm Hintr;e §iiridir: The Holy Lake of the Acts c~f' Rama, an English Translation of Tutsi Diis's Rtlmacaritanu'lnasa, W. D. P. Hill (Londra, 1952, y. b. Bombay, 1971); TulsI Das'm yap1tmm bir ba§ka r;evirisi: S. N. Ghosal (Baroda, 1960). Va!rnlki'nin Ramiiyww'smm r;ok serbest bir "9evirisi" Aubrey Menen'in Rama Ratoldunda bulunabilir (Londra, I 954 ). D. PURA~ALAR (Kaynak9a notlannda ilk sozci.iklerle amlmaktadu.) Agni Purlina, ASS, 4 I (Poona, 1957). <;eviri: Manmatha Nath Dull (KalkUta, I 90 I: y. b. Varanasi. 1967). 257


Bhiigavata Purii~w, Srldhara'mn yorumu ile (Bombay, 1832). <;eviriler: ingilizcc'ye: J. M. Sanyal (Kalkiita, I 930-34); Ganesh Vasudeo Tagare, Ancient Indian Tradition and Mythology'de, y. J. L. Shastri (Delhi. 1976); A. C. BhaktiVL~danl<i Swami Prabhupada (Los Angeles, 1972); Frans1zca'ya: hu!!i'nc Burnouf, 5 cilt (Paris, 1840-98). Bhavi.yya Puriirw ( Ho111hay. 1959). Brahnul Pim1~w (K;llklila, 1954). Brahm<l1J(/a Puriina (I kll11. I1J7:\). Brahmavaivarta Puni~w, ASS, I 02. â&#x20AC;˘I ~:111 (Poona. I lJ \:'i }. <;eviri: Rajendra Nath Sen, SB/I. !.4.) L¡ill 1Allah.1had, 1919-22, y. b. New York, 1973 ). Kitaplann adlan (Khai~<;lalar): I. Brahma; 2. Pralq'li; 3. Gat~apati, 4. Kr~1~acanma. Brhaddharma Purii1Ja, Bib. Ind. (Kalkiita, 1888-97). Rajendra Chandra Hazra'nm ozeti Studies in the Upapurii.1J.Qs (Kalkiita, 1958, 1963); I. Cilt: Saura and Vai$1Java Upapurii1Jas; II. Cilt: Siikta and Non-Sectarian Upapurii1JaS. Hazra aynca Brhanniirad[ya, Devi, Dev[bhiigavata, Kiilikii, Kalki, Mahiibhiigavata, Narasirrzha, Samba, Vi$1JUdharma ve Vi.y1Judharmottara Puriir:ia' y1 da ozetler. Brhanniirad~va PuriilJa, Bib. Ind. (Kalkiita, 1891 ). Varahamihira, Brhatsaqihitii, Bib. Ind. (Kalkiita. 1865). (:eviri: H. Kern, IRAS, IV-VII (1870-75 ). Devi Purii~ia (Kalkiita, 1896). Devlbhiigavata Purii~ia (Benares, I 960). <;eviri: Swami Vijnanananda. SIU/, }(1 (Allahabad, 1921-3, y. b. New York, 1973). Garu(la Pura~1.a (Benarcs. I 969). <;eviri: Manrnatha Nath Dutt (Kalkiila, 1908, y. b. Delhi, 1968). Ayrmt1h 'fOZiirnkmc: N. Gangadhar.in, Garu(la Pura~w. A Study (Varanasi, 1972). Harivlll?lSa (Poona. 1969). yorumla (Bombay, 1927). <;cviriler: ingilizce'yc: H. C. Das (Kalkiita, 1897); M. N. Dutt (Kalklita. 1897); Frans1zca'ya: Simon Alexandre Langlois (Londra, 1834-35).

258


Klilikii Purii1.w (Bomhay, 1891 ). Kalki Pu riii:za (Kalki.ita. 1873 ). Kalidasa, Kunulrasamblzava (Bombay, 1925). <;eviri: M. R. Kale (Bombay, 1923, y. b. Delhi, 1967). Kurma Ptm/IJ.a (Varanasi, 1972). <;eviri: y. A. S. Gupta (Varanasi, 1972). Liliga Punli:w (Kalkiita, 1812). <;eviri: J. L. Shastri (Delhi, 1973). Mahiibhiigavata Purii~za (Bombay, 1913 ). Miirka~z(leya Puriii:za, yorumla (Bombay, 1890); Bib. Ind., 29 (Kalkiita, 1862). <;eviri: Frederick Eden Pargiter, Bib. Ind., 2 cilt (Kalkiita, I 8881904. y. b. Delhi, 1969). Matsya Purii~w. ASS, 54 (Poona. 1907). <;cviri: Oudh'lu Taluqdar. Siii/, 17 (Allah~1had, 1916-17, y. b. New York, 1973 ). Aynnt1h ~i:izilmleme: V. R. R. Dikshitar, Matsya Puriit:ta, A Study (Madras, 1935); V. S. Agrawala, Matsya Puriit:ta. A Study (Varanasi, 1963); S. G. Kantawala, Cultural History from the Ma.:sya Puriit:ta (Baroda, 1964). Niirada Purii~za, i:izet K. Damodaran Nambiar, Purii~za XV.2 (Temmuz 1973), 1-30. s. Narasirr,zha Puriit:ta (Bombay, 1911). Padma Pzm'i~za, ASS, 13 I (Poona, 1893); Padma Purii~za (Kalkiita, 1958). Kitap adlan (Khat)c,lalar): ASS yay1m1: I. Adi, 2. Bhumi, 3. Brahma, 4. Patftla, 5. Sr~\i, 6. Uttara. Kalkiita yay1m1: I. Sr~ti, 2. Bhumi, 3. Svarga, 4. Brahma, 5. Patala, 6. Uttara. Kalidasa, Ragh1mu11.fo, y./~ev. Gopal Raghunath Nandargikar (Benares, 1971 ). Samba Puril~za (Bombay, 1942). <;oziimlcmc: Heinrich von Stietcncron, Indische Sonnenpriester (Wiesbaden, 1%6). Saum Purli1.za (Kai kiita. 1816 ). K1smcn i;ev. vc i,:iizi.imlcme: Wilhelm Jahn, Das Sa11rap11l'lt(Ullll (Strasbourg. 1"908 ).

259


.~im Pur{1~w

(Benares, 1964 ). Ki tap Jann ad Ian (Sarphitas): I. Vidyesvara; 2. Rudra (i. Sr~\i Khm)c;ia; ii. Sat.I Khat)c;ia; iii. ParvatI Khm)c;!a; iv. Kumara Khm)i;la; v. Yuddha Khm)i;la); 3. Satarudra; 4. Ko\irudra; 5. Uma; 6. Kailasa; 7. Vayavlya (i. Pflrva Bhaga; ii. Uttara Bhaga). <;eviri: J. L. Shastri, Anci<'nt Indian Tmdi1io11 a11d Mythology, I-IV (Delhi, 1970). Siva Pur[l~w. yorumla. C11111w.1w11hitii, /)/111mwsw11!1it"J. Vtiyu Sa11zhitli (Bombay, 1884). Skanda Purii~ia (Bombay, 1867 ). Kitaplarm adlan (Khm)qalan: I Malu:~vma ( i. Kl路darn, 1i. Kaumarika, 路iii. Arut)ac;:alamahatmya). 2. Vaisuava 1i. Vei'1ka\ai;almnahatmya, ii. Puru~ottamak~etramahiitmya, iii. Badarikasramamahatmya, iv. Kartikamasa, v. Margaslr~a, vi. Bhagavata, vii. Yaisakhamasa; viii. A.yodhya). 3. Brahma (i. Setumahii.tmya, ii. Dharmarat)ya, iii. Brii.hmottara), 4. KasI, 5. Avanti (i. Avantik~etra, ii.Avantisthac;:aturasitiliriga, iii. Reva), 6. Nagara, 7. Prabhii.sa (i.Prabhii.sak~etra, ii. Vastrapathak~etra, iii. Arbuda, iv. Dvii.rakii.). Skanda Pur[t~za (Kalkiita, 1959). Skanda PuriiT)a, Kedara Khm)c;ia (Bombay, 1910). Viimana Pzml~a (Varanasi, 1968). <;eviri: Anand Swarup Gupta (Varanasi, 1968). <;oztimleme: V. S. Agrawala, Vamana Purli~a. A Study (Benares, 1964).

Varilha Purii~a, Bib. Ind., 110 (Kalktita, 1893). Wiyu Purli~a (Bombay, 1897); Bib. Ind. (Kalldila, 1880); ASS, 49 (Poona, 1860). <;oztimleme: V. R.R. Dikshitnr, S111111路 A..l'J)('cts of the Viiyu PuraT)a (Madras, 1933); D.R. Patil. Citl111rt1/ llist0J)'from the Vayu Purii~ia (Poona, 1946 ). Vi.~路~zu Purli~za, Sridharn'nm ynrumuyla (Kalk Uta, 1972). <;eviri: Horace Hayman Wilson, 3. y. (Londra. 1840, y. b. Kalk ii ta, 1961 ).

Vi.ynudharnw P111c:l1Jll. Bkz. Julius Eggcling, India Office Catalogue, VI, 1308-9. s.; Ely. No. 3604. Vi.vnudhpr111011ara P1m/1,1a (Bombay, Venka!e5vara Steam Press, tarihsiz).

260


c KA YNAK<;A NOTLARI Giri~

Notlan

I. Kr§. Xavier S. Thani Nayagam, A Reference Guide to Tamil Studies (Kuala Lumpur, 1966). brnek olarak The Silappadikaram, ;;,;cv. V. R. Ramachandra Dikshitar (Madras, Oxford, 1939) veya Alain Danielou (New York, 1062); R. Dessiganc, P. Z. PaLtahiramin ve Jean Filliozat, La Legende desjeux de <;iva a Madurai (Pondichery, 1960); Les legendes (:ivaitt'.\' d1· Kiiiwiinm1111 (I 1l>11d1chcry, 1964 ); R., Dcssiganc vc P. Z. Pallahiramin. I.a ll,1:r111fr de Ska11da selon le Ka11dap11rii~1m11 1£111101il 1'/ /'i<·1111oxr11pllh, (Pondichcry, f967); C. Jesudasan vc Hepzibah Jesudasan, A History of Tamil Literature (Kalkiita, 1961); V. Kanagasabhai, The Great Twin Epics of Tamil (Madras, 1956); George Uglow Pope, Manimekalai (Madras, 1911 ); William Taylor, Oriental Historical Manuscripts (Madras, 1835). Aynca bir i;ok Tamil mitosu i;;,;in: Wilber Theodore Elmore, Dravidian Gods in Modem Hinduism (Nebraska, 1915); Gustav Oppert, On the Original Inhabitants of Bharatavarsha or India (Londra, 1893); Henry Whitehead, Village Gods of South India (Oxford, 1921); Bartholomaeus Ziegenbalg, Genealogy of the South Indian Gods (Amsterdam, 1717, y. b. Madras, 1869). 2. Hint a§iret tannlan konusunda en zengin kaynak Verrier Elwin'in yap1tland1r. ()zellikle bkz. Folk-Tales of Mahakoshal (Oxford. 1944), Myths of Middle India (Oxford, 1949) ve Tribal Myths <~f' Orissa (Oxford, 1954). Aynca bkz. Lal Behari Day, Folk-Tales <~f' Bengal (Londra, 1883); Christoph von Ftirer-Haimendorf, The Aboriginal Tribes <~f' Hyderabad (Londra, 1943 ve 1948); Olivier Herrenschmidl, Le Cycle de Lingal (Paris, 1966); C. H. Tawney vc N. M. Pcnzcr. The Ocean qf'Story, 10 cilt (Londra, 1924-8); R. C. Temple, The Legends of the Punjab, 3 cilt (Bombay ve Lnndr~1. 1884-1901 ).


(Londra, 1968); Myth and Reality (Lnndra, 1964); G. S. Kirk, Myth: Its Meaning and Fu11ctio11 in Ancient and Other Cultures (Cambridge ve Berkeley, 1970); John Middleton (y.), Mvth and Coslllos, Readings in Mythology and Symbolism (New York, 1967); Henry A. Murray (y .) Myth and Mythmaking (New York, 1960); Thomas A. Sebeok (y.), Myth, A Symposium (Bloomington, Indiana, 1958); Alan W. Watts (y.), Patterns of Myth, 3 cilt (New York, 1963 ). Mitolojinin kuttoren ac;:1smdan degerlendirilmesi is_:in bkz. J. G. Frazer, The Golden Bough, 13 cilt (Londra, 1915; A lt111 Dal, sec;:meler, 2 cilt, c;:ev. Mehmet H. Dogan, istanbul, Payc:I, 19911992); Jane Ellen Harrison, Prolegomena Jo the Srudv <~f' Greek Religion (Cambridge, 1908); Tlwmi.1 (Ca111bridg1:, 19 UJ; Epilegomena (Cambridge, 19:~1 ); /\frtlro/pgy i'l.ondrn, 19:!.!J; son iic;:ii New York'la 1%}<1'11.~ ~¡ h. vie 1.onl H.a~!l:m, The Hero (Londra, 1936); The Origins of lfrligion (Londra, 1949). Mitosa psikanalitik yakla§Iffi ii;in bkz. C. Ci. Jung, Symbols of Transformation (Princeton ve Londra, 1967); The Archetypes of the Collective Unconscious (Ziirih, 1954, y. b. Four Archetypes, Londra, 1972 ve Essays 011 a Science of Mythology, Princeton, 1969); Paul Radin, The Trickster (C. G. Jung ve C. Kerenyi'nin ekiyle, Londra, 1956); Otto Rank, The Myth of the Birth of the Hero (New York, 1914; y. b. 1959). Yap1salc1 okul i<;in bkz. Edmund Leach (y.), The Structural Study of Myth and Totemism (ASA incelemeleri 5. Londra, 1967); Genesis as Myth and Other Essays (Londra, 1969); Claude Levi-Strauss, Mythologiques (Introduction to a Science of Mythology): l. The Raw and the Cooked (Paris, 1964; Londra, 1979); II. From flon1:y to Ashes (Paris, 1966; Londra, 1973); Ill. L'Origine des manieres dt: table (Paris, 1968); Piene Maranda (y.), Mythology (Harmondsworth, 1972); Pierre ve E. K. Ki:ingas Maranda (y.), Structural Analysis of Oral Traidition (Pennsylvania Universitesi, 1971); Vladimir Propp, Masalrn Birimbilimi, 1;ev. M. Rifat, S. Rifat (istanhul, BFS, 1985). 9. Gi:irsel rnalzerne, okuyucuya, Hint lannlanm gen;ek ortamlannda gbnneleri i<,;in yardnm:1 olarak mitoslan ..:anlandirmalanna katk1da hulunabilir. Mitoslann heykcl ve resim olarak canlandmlmala-

263


3. J. N. Farquhar, An Outline of the Religious Literature of India (Oxford, 1920, y. b. Delhi, 1967); Jan Gonda, Die Religionen Indiens, II. Cilt, Der jungere Hinduismus (Stutlgart. 1963); Frans1zca <;:ev., L'Hindouisme recent (Paris, 1965); Rajcndrn Cli<1ndra Hazra, Studies in the Purii~1ic Re('(ird.1· on Hindu Rites 1111d Customs (Dakka Universilcsi, 1948 ): St1uli1'.\' in the U11apuni11<1.1· I Kal kUta Universitesi, T. Cilt. 11).'i8. II. <'ill. 1963); Wdlihald K1rld. Oas PuriiJJa Paiicalak.fw_10 (B•>llll. 11.1':!7). Das f>11rw10 1•0111 Wdt1:l'l1dude (Bonn, 1954); Frederick Eden l',111!iln, ,,,,,.;,.,,, {nr/11111 fli.rr1 11irnl Tradition (Oxford, 1922, y. b. I kl11L I%;!); 1/11· I 'rirli!l<I 'frxt of tlw Dynasties of the Kali Age (Oxford. 1913. y. h. Vw,111a~1. 1962); A. D. Pusalker, Studies in the Epics and Puri.inas l!f India (Bombay, 1955); Moriz Winternitz, A Hist01y of Indian Literature, I. Cilt, 2. Boltim, Epics and Purii~ias, ~ev. S. Ketkar (Kalki.ita Universitesi, 1963). 4. Aitareya BrlihmmJa 7.13-19; Riimiiym;ia 1.61-2; Bhiigavata PuriiIJa 9.1. 5. Mahiiblulrata 1.75-91; Bhligavata PuriiJJa 9.18-19; Matsya PuriiIJa 24-42; Padma Purii~w 2.72-84; Vi,~IJU PuriiJJa 4-9. 6. Bhiigavata 9.8; Brahma 8 ve 78; Brahmii~1(la 2. 3.46-53; Brhaddharma 2.52; Brhanniiradlya 6- 7; Llnga 1.66; Mahi.iblziirata 3.104; Rclmiiya~ia 1.38-44; Siva 5.38; Skanda, Knli"ira KhaJJ(ia 29; Viiyu 2.26; Vi.y~1u 4.4; Vi,1·1Judharmottara l.f8. 7. Alambusii Ci.itaka 523; Nalinikli Clltaka 5:?.<>; Mahablziirata 3.11013; Riimiiywza 1.8-10; Padma P11/'(/~u1. f'(i111fa KhaJJ(ia 13; Avadanakalpalatii 65. 8. Gene] olarak mitolojinin anla1111 vv yap1:-;1 hakkmda ~ah~malar i~in bkz. Mary Barnard. "f'll(' /\'f1·1/111111kn:1· (Athens, Ohio, 1966); Joseph Campbell, J'a11m1m Ma.1Ad11i. ~~ev. Kudret Emiroglu, 4 Cill (Ankara, imge, l'J92-94); Mary llouglas, Purity and Danger (Londra, 1966); Natural Symbols (I .1)ndra, I 970; Harmondsworth, 1973); Mircea Eliade, Ebedi Dij11ii 11 Mitosu (Ankara, iinge, 1994); K1ttsal ve Dind1g 9ev. M. A. Ktl 1c;bay (Ankara, Gecc, 1991 ); fmgeler Simgeler, c,:cv. M. A. K11Ic;bay (Ankara, Gece, !992); The Two w1d the One (Londra, 1965); Myths, Dreams and Mysteries 262


n kaynak~ada belirtilen bir ~ok yay1mda yer almaktadtr (ozellikle Keith. Moor, Rao, Wilkins ve Zimmer'in kitaplan). Aynca bkz. Shakti M. Gupta, From Daityas to Devatas in Hindu Mythology (Delhi, 1973 ); Veronica Ions, Indian Mythology (Londra, 1967) ve J. Hackin (y.), Asiatic Mytholgy (Londra, 1963), s. 100-146. I0. Claude Levi-Strauss, Structural Anthropology (New York, I 963); s. 210.

Metin Notlari Her mitosun ozgiin Sanskrit~e kaynag1 once, mitosun oteki anlat1mlan alfabe siras1yla dtirt grup halinde verilmi§tir: Veda, Brahmai~a, Destan (varsa) ve Pura1~a metni. ingilizce ~evirisi bulunan metinlerin ba§rnda * i §areti vardir ve ikincil anlatimlar i~in gondermeler ~evirilere yapilm1§t1r. Mahlibhclrata i~in gondermeler once ele§tirel yay1ma, sonra Roy'un ~evirisinedir (parantez i~inde). Bu listeler tiim yay1mlan kapsamasa da daha fazla ara§tirma i~in yol gostericidir. Baz1 mitoslar i~in Sanskrit~e kaynaktan sonra yorumlar ve tart1~malar belirtilmi§tir; okuyucu ba§ka bir ~ok ~evirmenin notlanmn da yararh olabilecegini unutmamahd1r. 1. Fiicur: Baba kmyla

ih~·ki

k1.1ruyor

*~g Veda 10.61.5-7; 1.71.5; 1.71.8; 1.164.D Kar§Jla§tmna: *~g Veda 3.31.1; 10.61.7; *Atharva Veda 10.10.16; *Aitareya Brlihnut!l.a 13.9-1 O; *Brhwldevata 4. I I 0-11; Maitrii.ya1J1 Sw11hita 4.2.12; Taittirrva Somllir1i 3.4; 10.3; *Tii.1J(lya Mahabrlihmww 8.2. IO; *Wu7gavura ~.I :1; Brahmi11J4a 2.3. I; *Brahmavaivarta 1.4, 4.31 · :'!; K1ilikii I 3; Mahiibhilgavata 21; *Miirka1J(leya 50; *Matsya 3-4; *S'iva 2.2.2-4. Tarti§malar: Sadashiv A. Dange, "Prajiipati and his Daughter," Pura1w, V, I (Ocak, 1963 ), s. 39-46; Friedrich Max Millier. A History of Ancient Sanskrit Literature (Londra, 1859), s. 529 vd.; Muir, IV, 45 vd.; R. Panikkar, "The Myth of Incest as a Symbol for Redemption in Vedic India," R. J. Zwi Verblowsky ve C. J. Blee-

264


ker (y.), 1)pes of Rede111111io11, Studies in the History uf Religion. C. 18 (Leiden. 1970), s. 130 vd.; O'Flaherty, Asceticism and Eroticism in the Mythology r~f' S'iva (1973 ), s. I I 4-23, 136-41. Ayn ca bkz. Edmund R. Leach, "Genesis as Myth,'" Edmund R. Leach, Genesis as Mith and Other Essays (Londra, 1969); Philip Spratt, Hindu Culture and Personality, a Psycho-Analytic Study (Bombay. 1966), s. 105-12, 229, 260; A. K. Ramanujan, "The Indian Oedipus," Arabinda Podder (y.), Indian Literature (Indian Institute of Advanced Studies, Simla, 1972), s. 127-37. 2. Par{-·alanma: Ilk insan kurban edif1\or *~g

Veda 10.90.1-16. Kar§1la§ttrma: *~g Veda 1.162 .. J; *nr1111d1lm~1vaktJ Upani.yad 1.4.11 vd.; *Ma1111l.8·12, .~ 1.. 4 L *,\11w1101!r1i Uriiltmww 2.1.4.11; 14.4.2. 23; Taittirrva llri.ihmo~w 3.12.9.2; *1'airtirlya Sar11hita 4.3.10. I; 7.1.1.4; Vacasaneyi Sar1ihitii 14.28 vd.; 31.1-16; *Bhligavata 2.5; *Brahmavaivarta 1.5, 8. TartI§malar: W. Norman Brown, "The Sources and Nature of Puru~a in the Puru~asukta," JAOS, LI (1931), s. 108-18; Gonda (1963), I, 173 (kaynakc;:ayla birlikte); (1969), s. 25-8; W. Kirfel, ·'Der Asvamedha und der Puru~amedha," Festschrift - W. Schubring (Hamburg, 1951), s. 39 vd.; Muir, I, 7-24; II, 454; IV, 3-62; V, 367; Paul Mus, "Du nouveau sur ~g Veda X.90," buiological Studies in HonorofW. Norman Brown (AOS 47), s. 165-8; N. J. Shende, The Puru.ya-sukta in the Vedic Literature (Poona, 1965). 3. Praclipati ji'icur

i~liyor

ve Rudra doguyor

*Aitareya Bri.lhmar;a 3.33-4. Kar§1la§tmna: a~ag.tda 34. mitos ic;:in belirtilen anlat1mlar. Tart1§malar: F. D. K. Bosch, The Golden Germ ('S-Gravenhage, 1960); Sylvain Levi, Lll Doctrine du sacrifice dans {es Brlihmwws (Paris, 1966); Hennan Lommel, Altbrahmw1ische Legenden (Zi.irih, 1964); Bal Gangadhar Til:lk. Orion, or Researches into AntiqrtiN of the Vedas (Poona, 1916); Jean Varcnne. My1he.1 et lege11des extmits des Briih111ww (Paris, 1%7). Astrnlojik simgcler ic;in bkz. apg1da 34. mitosun tart1§malan. 265


4. PraCl/pati ile ogulllan yarat1yor, Rudra doguyor *Kau.yltaki Bralunwza 6.1-2 (devam1 6.3-9).

5. Atejteki adak: Praciipati Agni'.yi yaratarak orw kurban oluyor,

*Satapatha Briihma!za 2.2.4. I -8a. Kar§ila§tHma: *,~atapatha Briihma!w 2.5.1: 3.9.11: I 0.4.2.2; 10.4.4.1; Taittirrva Hrii/111w~w I. t. t n.1; 1.2.6.1; 1.6.2.1; I .<i.4.1; 2.36.1; 2.7. 9.1; 3. I 0.9. I; 7ilitridv1J Upm1i.~·ad 3.1· IO; *T'1!l(lw1 Maful.briihmal'}a 6.7.19; 8.8.14; Bralu111/11~/u 1.2.2: *8mlu1111l'11i1·arta 1.4; 4.131; *Linga 1.6; Vara.ha 18. Tarll§ma: O'Flaherty (1973), s. 277-83. 6. Fiicur, adak ve parfalanma: Brahmii.fiicur ijliyor

*Brhadtlral'}yaka Upani.yad 1.4.1-6. Kar§Ila§tuma: *Satapatha Briihma!ia 7.5.2.6; 14.4.2.I; *Taittirlya Aral'}yaka 1.23.1-9; Taittirlya Briihmw:ia 2.2.9. l vd.

7. Brahnu7. ile kiskanf tannlar kotii kadmlan yarat1yor *MahiibMrcita 13.40.3-10 (Roy 13.50). Kar§ila§tlrma: *Mahabharata 12.200.34-40 (Roy 12.207); *Linga 2.6; *MarkaYJ(ieya 46.1-35.

TartI§ma: Wendy. Doniger O'Flaherty, "The Origin of Heresy in Indian Mythology,'' History of Religion, 10. 4 (May1s 1971), s. 271-333. 8. Brahmtl. ohimii yura11yor

*Mahiibhiirata 12.248.13-21; 12.24<J.l-22: 12.250.l-37a; 41 ve 12. 250.9'dan sonraki satlf (Roy 12.256 ·X ). Kar§ila§t1rma: (hemcn hcmen ayni} *Mahablu7rata 7, ck I, no 8, 35249. satirlar (Roy 7.52-5). Ayrn:a: *Mahlibllllrata 1.189.1-9 (Roy 1.199); 3, ck I, no 16, 70-126. sallrlar (Roy 3.141); 13.1.10-73; *Satapatha Bnlhma!w I 0.4.3.3-9; *Caimi11rva Briilunwza 2.69-70; Brahma 116.1-21; Brhaddharma 3.12.48-.60; *Matsya 3; Skanda 1.1.28; Siva ile Brahma'111n iili.im iktidan ic,:in yan~mas1: *Mahl/bhlirata 12.122.14-29 (Roy 12.121); *Blulgavat({ 3.12; Brah-

266


mi1~1(la 2.3.9-10; *Kilrma I.IO; *Li1iga 1.6.10-22; 1.70.300-42; *Matsya 4; Saura 23; 25; *Siva 2.1.15; 7.1.12-17; Skanda 7.2.9.517; Variiha 73; Vilyu 1.1 O; Siva Oliimii ele ge~iriyor: Padma 6.236; Skanda I. 1.32; 5.3.122; Kediira Kha~l(ia 151; Vi.yl)udharmottara

1.236 vd.; Kr§. Rao, II, 1, 156-64. TartI§malar: Sadashiv Ambadas Dange, legends in the Maluibhiirata (Delhi, 1969) s. 306-1 O; J. Bruce Long, "Death as a Necessity and a Gift in Hindu Mythology," Frank E. Reynolds ve Earle H. Waugh (y.), Religious Encounters with Death (Pennsylvania State University Press, 1977), s. 73-96; kr§. Hopkins, s. 189-202; O'Flaherty, "The Origin of Heresy," s. 303 vd. 9. Kozmik yaratli1,1·: Hralu111i ~nuli ~iJwlt'.\'l/11ln1

iyiyi vr· k1itil\'!1 yornt1yor *Vi,~IJ" l'urii~1a

1.5.26-48, 59-65.

Kar~1la~tirma: *Satapatha BriihmalJa 6. I. I. l-15; 6.1.1.1-13; 11.1.6.

1.-11; *Chiindogya Upani,rnd 8.7-11; *Mahabharata 1.60; 12.160 (Roy 1.66; 12.167); *Bhiigavata 2.5-6; 3.12; 3.20; Brahma 2; Brahmll~l(ia 1.2.8-9; *Brahmavaivarta 1.5.8; Brha.ddharma 3.12.1-50; *Gam(ia 4; Kalki 1.1.14-19; *Kurma l.8; *linga l.41; *Miirkal)(leya 50-51; Padma 5.3; 5.6; 62:60; Viiyu 2.16; Vi.~l)udhamza 25. Tart1~malar: Muir, I, 24-106; 114-22; 155-8; O'Flaherty, "The Origin of Heresy," s. 287.-306. 10. Niirada Dak.ya'nin oifullanm lanetliyor Vayu 65.121-9; 146-59; 161-2. Kar§1la§tirma: *Mahabharata 1.70 (Roy 1.75); *Bhiigavata 6.5; Brahma 3; Brahmii~(la 2.3.2; *Garui,la 6; *Matsya 5; 208; Narasirtiha 5; *Siva 2.2.13; *Vi.)·~1u 1.15; 5.1; 5.15; Vi.y1Jttdhamwttara 1.110. TarlI§ma: O'Flaherty (1973), s. 74-6. 11. Urahnu/ Niiradu'ya la11et okuyor

*Brahmavaivarta I .8. l-30a, 37-53; 62-8. Kar~ila§llrma: *Brah111aFaivarta 1.8-LJ. 13-21, 23-4; *Devlbhilgavata 6.26-9. 267


TartI§malar: Muir, IV, vi; O'Flaherty (1973), s. 70-74; Philip Spratt, Hindu Culture and Personality (Bombay, 1966), s. 105-12; 229, 260. 12. Brahmli'mn

dii,~ii~ii:

Anasiiyli'ya tecaviiz etmek istiyor ve lanetleniyor

Bhavi.yya 3.4.17.67-78. Kar§1la§tmna: *Miirk1111(leya 16-17; Padma 5.17; 5.29; *Siva 2.5; Skanda 6.192-3; 7.1.165: Ayrn:a Rao, 1,1,251-6 vc Whitehead, s. 115. TartI§ma: O'Flaherty (1973), s. 226-7.

13. Indra, Tva.yfr'nin i~kisini ASvinlere gosteren Dadhyafi(m ba~1m kesiyor *8g Veda l.117.22; *Satapatha Briihmat;a 14.1.1.18-24. Kar§Ila§tmna: *8g Veda 4.18; *Caiminlya Briihma!Ja 3.64; *Bhagavata 6.9-11; Bhaviua 1.19; *Brhaddevat{i 3.15-25; *Devlbhligavata 1.5; 7.7. indra Asvin ve <;yavana'ya kar§I: *Mahiibhlirata (Roy 1.3; 3.124-5; 12.343; 13.161). Asvinlerin Vi~1)u'nun at ba§1m almas1: *TiiTJ(iya Mahlibrahma!Ja 7.5.6; *Satapatha Briihma!Ja 4.1.5.18; 14.1.1.1-15; *Taittir[ya Ara!Jyaka 5.1.1-7; *Devlbhligavata 1.5. Tart1§malar: A. K. Coomaraswamy, "Sir Gawain and the Green Knight: Indra and Namuci," Speculum XIX ( 1944 ), s. I04-25; Georges Dumeiil, "Mitra-VarmJa, Indra, les Nftsatya," Studia Linguistica, I (Paris, 1947), 121-9; Muir, IV, 99-108, V, 77-139; H. Oertel,. "Indra in the Guise of a Woman," .JAOS, XXVI (1904), s. 176-90; "Indra in the Guise of a Monkey Disturbs the Sacrifice," JAOS, XXVII ( 1905), s. 192-6; O'Flahcrty ( 1973 ), s. 85-90. Dadhyafic; ic;in: F. D. K. Bosch, "The God with the Horse's Head," Selected Studies in Indonesian Archaeology (La Hey, 1961 ); R. H. van Gulik, Hayagr[va (Utrecht, 1935); P. C. Dumont, L'Asvamedha (Paris, 1927); J. C. Heesterrnan, "The Case of the Severed Head," WZKS&O (1967), s. 22-43. At bic,:iminde Vi~IJU ic,:in: Gonda (1963), 147-9. 167-71 ve Rao, I, l, 260-61. 268


14. Indra Dadhyaii(111 kemiklerinden silah yap1yor *8x Veda 1.84.13-15; *Brhaddevata 3.22-4; SaymJa'nm 8g Veda iistiine yorumu 1.84.13; 1.84.15. Kar§Ila§tlrma: *Mahiibharata 3.100-101; 12.329 (Roy 12.343); Roy 9.51; *Bfulgavata 6.1 O; Brahma 110; *Li!iga 1.35-6; Padma 5.19; 6.148.27 vd.; Skanda 1.1.16; 7.1.31-5; 7.1.65-6; 6.8. Tart1§malar: Friedrich Max Millier, Contributions to the Science of Mythology (Londra, 1897), s. 743-72; Muir, V, 234-57; W. D. O'Flaherty, 'The Submarine Mare in the Mythology of Siva," JRAS (1971 ), I, s. 19-23.

15. Asvinler. Yama ile Yai11i: ve ll-1111111 ilr1.~uyor Yaska, Nirukta, 12.10 (~g Vedo i.1s1ii1w Y<>n1111 10.171 ·2). Kar§1la§tmna: Kiirlioka flrnlmwrw l. :10. I. Jt.\'11r11pa1/uJ llriihma~ia 1.1. 4.14; Taitririm Brii/1111a~w 1.1.4.4; 1.1.9.10; :U.5.9; *Taittirlya Saf!1him 2.6. 7 .1; 6.5.6.1; 6.6.6.1; *Manu 1.59-64; 79-80; *Devlblulgavata 6.19-20. TartI§malar: Muir, I, 38 vd.; 161-81, 186 vd. 16. Tva.ytr Trisiras ile Sarar;yii'yu dogurtuyor *Saunaka, Brhaddevatii 6.162-3; 7.1-6.

17. Tva,~tr k1z1 Sarar;yii'yu Vivasvat'a veriyor *8g Veda 10.17.1-2. Tartl§ma: Maurice Bloomfield, "The Marriage of Sara1:iyii'," JAOS, xv (1893), s. 173-88. 18. Yama Yaml'yi reddediyor 8g Veda 10.10.1-14. Kar§ila§tirma: *Atharva Veda 18. 1.1-16; *Caimin~ya Briihma~w 1.53; Mair. Sam. 1.5.12; *Taittir~va Sar11hitil 3.3.8; *Tti~1(lya Mahii/m/hma~ia 11.10.21-2; Narasi1?1ha 13. Tart1~malar: K. Geidner, ''Yama und Yam!." Festgabe Albrecht Weber (Leipzig, 1896), s. 18-22; R. Goldman, "Mortal Man and Immortal Woman: An Interpretation of Tlucc Akhyana Hymns of the

269


~g

Veda," 10/B, XVIII, 4 (Haziran 1969), s. 273-303; Ulrich Schneider, "Yama und YamI," //J, X (1967), s. 1-32. 19. Yama olU!erin kraft oluyor I 02.1.3-40; I 05.1-20. Kar§Ila§tmna: *Mahiihhiimta 1.60; Bluwi.~ya 1.79; lirahma 6; 32; 89; Brahmii~i(la 2J5ll-hll; *llarivmri.fo 1.9. I; *Markw1(leya 77-80; *Matsya 11. f>adow ~.X; S:"1111ha 10-15; *Siva ~U5; /Jlwrmasaf?'lhitii 11.53-66; Skane/a 3.2.H; :l.2.1~; 4.1.17; 5.1.5:~; 7.1.11-13; 7.1.146; \'araha 20; 26; Vtiyu 2.3; 2.2:\; *Vi.1·n11 .~.2; Vi1~mdlwrmottara l.106. Tart1§malar: Georges Dumezil, Mythe et epopee (Paris, 1971 ), II, 24399; Friedrich Max Muller, Contributions, II, 558-612; 810-17; Muir, V, 284-335; O'Flaherty, "The Submarine Mare," s. 15-17; Heinrich von Stietencron, Galigii und Yamuna (Wiesbaden, 1972), s. 70-79; Alex Wayman, "Studies in Yama and Mara," 111, III (1959), s. 44-73 ve 112-31. *Mdrka~1.(leyci

20. Indra Trisiras'm ba~1111 kesiyor *Saunaka, Brhaddevatii 6. 149-53. Kar§1la§tlrma: *Satapatha Briihma1;a 3.8.3.11; *Taittirlya Saf?'lhitii 2.5.1. Tart1§ma: Georges Dumezil, "Deux Traits du Monstre Tricephale Indo-Iranien," RHR, 120 (1939), s. 5-20.

21. Trita Aptya ile Indra Tri.{ira.~'111 ba~1nz kesiyor *~g Veda 10.8.8-9. Kar§ila§l'lrma: Maitrii.1·a11',Smr1h1ra 4.1.9; *Satapatha BriihmarJa 1.2. 3; Taittir~va Bnih111a11a 3.2.8.9-12: *Atharva Veda 6.112-13. Tarti§malar: Maurice Blooomfield, "Tri ta, the Scapegoat of the Gods," American Journal of' Philology, 17 ( 1896), s. 430-37; Georges Dumezil, The Destiny of the Warrior (Paris, 1969, ~ev. Alf Hiltebeitel, Chicago, 1970), s. 12-28; K. Ri:innow, Trita Aptya (Uppsala, 1927).·

270


22. Saramii Pa~rilerin siitiiui.i iriyor *Saunaka, Brhaddevatii 8. 24-36a. Kar~Ila§tnrna: *Caimin~w1 Brlilzmwza 2.438-40; Karhaka 27.9; Maitrilyar:zl Sw11hitli 4.6.4; Yaska, Nirukta 11.24-5; Taitti1{va Arai,1yaka 1.10; Taittirlya Brtlhma~ia 2.5.8. IO; Vilcasaneyi Sw71ht'tii 33.59. TartI§malar: H. L. Hariyappa, ~g Vedic Legends through the Ages (Poona, 1953), s. 148-70; Boris Ogibenin, Structure d'un 111ythe vidique (La Hey, 1973); J. Przyluski, "Les Asvin et la Grande Dcesse," HJAS, I, 1(1936), s. 129-35; A. Venkatasubbi, "On Indra's WinningofCowsandWaters,"ZDMG, 115, 1(1965),s.120-35. 23. Saramii Pa~1.i(vrfr ko1rn~1·uyor Veda JO. I08.1 .. 11. Kaq1la~tmna: ~R.i: V.·d,., I .(1) I. I. ·0.!-:. I \I .ti; :'i45.7-K; *Bhiigavata 5.24.30; Brah11111 I 11, \li1111lu1 I 11 Tartt§ma: Theo1for Aul1L·d11. "Sar~1111a\ Butschaft,'' ZDMG, XIII (1859), s. 493-9; Maunn· Bliiornltcld. 'The Two Dogs ofYama," JAOS, XV (1!{93). s. Hd 1~' *~g

24. Indra Vrtro \1 k<·.nrnr ve sulan kurtanyor Veda 1.32.1-15. Kar§Ila~tirma: *~g Veda Hl.12'1. J. 1). TartI§malar: Emile Benvenistc ve I .11uis Renou, Vrtra et Verethraghna (Paris, 1934); W. Norman Brown, ''The l~gvedic Equivalent for Hell," JAOS LXI (1941), s. 76-80; "The Creation Myth of the Rg Veda,'' JAOS LXII (1942), s. 85-98; "Theories of Creation in the Rg Veda,'' JAOS LXXXV, I (1965), s. 23-34; A. K. Coomaraswamy, "Angel and Titan," JAOS, LY (1935), s. 373-419; Heinrich Uidcrs, ''Der Vrtrakampf als vedischer Weltshopfungsmythos," Varu~a (Gi:ittingcn, 1951-9), s. 183 vd. *~g

25. hzdra Trisiras ile Vrtra'yr. kesiyor *Mohahlulrata 5 .lJ .3-52; 5. IO. l-46a; 5.13.Sb- I 3; I 4b-18; 5.9.29'dan sonra 2 satir, 5.9.39'dan sonra 12. 5.9.45'tcn sonra 5, 5.9.52'den soma 4. 5.10.31. 5.10.32. 5.10.34'tcn sonra 2 sallr (Roy 5.9-17). 271


Kar§ilU§tmna: *~g Veda 7.14.13; 10.131.4-5; *Aitareya Briihmat:ia 3.20-21; 15.2; *Cai111i11/rn Brlihma~w 1.97; 2.153-7; 2.180; Maitr{iya~1/ Sw11hitli 2.4.2; 3.6.3; 4.6.5; 4.7.4; *Satapatha Briihnw~ia 1.6.3.8; 1.6.4.18-20; 2.6.1.5; 7.5.3; 12.7.1.1-13; TaittirTya Briihma~w 1.7.8; 4.3.4; 7.69; *Taittir~va Smnhitii 2.5.2-3; *Mahabharata 12.329 (Roy 12.3-nJ; *Devlhlulwivata 6.1-7; Padma 2.23-4; Skanda 5.2. Y'i: \li.1~111dlwr111ottara 1.24. TartI§malar: Mauricl: lll1111mficld. "The Story of lndru and Namuci," JAOS XV(l893). s. 1,.1\ (>I. W. Non11;i11 Brown, "Indra's Infancy according to ~g Veda IV. IX," l>r. ,\'id1J/11'.l'/inw· Varma Presentation Volume (Hosbiapur, 1950)'<.k I ,c\1n 1-'ccr, ··v,1ra ct Namoutchi dans le Mahabharata," RHR 14(1886), s. 291-307; Gonda, Aspects, s. 28-55; E. W. Hopkins, Epic Mythology, s. 130-32; Walter Ruben, "Indra's fight against Vrtra in the Mahabharata," S. K. Belvalkar Felicitation Volume (Banaras, 1957), s. 113-23.

26. Indra Vrtra'yz kesiyor ve Brahmin-katlinin ojkesine tutuluyor *t.fahiibharata 12.272.28-31; 273.1-58; 60 (Roy 12.282). Kar§lla§tlrma: *Mahabharata 9.42 (Roy 9.43) ve 12.270.13 (Roy 12. 274); Viicasaneyi Sal!lhitli 5.7; *Caiminrva Briihma1J.a 2.134; *Bhiigavata 2.13.10-17; 6.9-13; Brahma 96; *Brahmavaivarta 4.47-50; Mahiibhiigavata 60-63; *Mlirka~t(leya 5; *Ramaya1J.a 1.23; 7.84-6; Skanda 1.1.15-17; 3.1.11; 3.2.19; 4.2.81; 5.3.118; 6. 2.69. Siva'nm brahmin katlindeki ilgili motif i~in bkz. a§ag1da 35. mitos ve Brahma 40; *Kii.rma 2.30-31; *Matsva 72; 183; Padma'5. 24; *Siva 3.8-9; Jinasamhita 49.65-80; Skanda 5.1.2.1-65. Tart1§malal': Georges Dumez.ii, The /Je.~tiny of the Warrior (Chicago, 1970); O'Flahcrty ( 1973 ), s. I 2J.(i ve 183-6; "The Origin of Heresy," s. 299 vd. 27. Indra Diti'nin kammdaki ogulcugu yok ediyor *Rllmllyat:ia 1.45.1-22; 1.46.1-9. Kar§Ila§tmna: Siiym~a'mn ~g Veda yorumu 1.114.6; 8.28.5 (~ev. Muir, IV, 305); *Brhaddevatc1 4.47-56; *Satapatha Brtlhmw1a 3.2.1.278; *Taittir~ya Sw71hitli 6.1.3.4-8; *Agni 19; *Bhllgavata 3.14-17; 272


*

6.18; Brahma 3: 124; Bralmui~1(la 2.2.5; Harivw71fo. 1.3; *Matsya 7; 146; Padma 2.25; 5.7; *Viimana 45-6; *Vi.~·~1u 1.22; Vi.~·l}u­ dharmottara 1.127. Tarti§ma: Muir, V, 147-54. 28. Indra Ahalyii'y1 ba1~tan pkanyor ve Gautama tarafindan had11n ediliyor *Riimiiya~za 1.47.15-32; 1.48.1-10. Kar§1la§tirma: *Riirniiya~ia 7.30; *Mahabhiirata 12.329.14 (Roy 12. 343); Satapatha Brilhma1Ja 3.3.4.18; 5.2.3.8; 5.2.4.8; 12.7.1.10-12; Brahma 87; *Brahrnavaivarta 4.47; 6 I; l'w/mu 1.56.15-33; 5.51; Siva, Dharrnasaf!ihitii 11; Skando ~ J I \!1 8; 6.W7· 8; Vi.~·!)udhar­ mottara 1.128. Tarti§malar: Kumi\rila fllia1111, 1111;i11 I'. Ma:-. Muller, History of Ancient Sanskril /.itt•ra/1111·. ,\, 'i:>IJ vd., f·:dwanl Washburn Hopkins, "Indra as a Gml of' I'c11ilily" . .IAOS XXXVI( 1916), s. 242-68. 29. Agni ta1111l111·,/1111 kapp sularda saklamyor Veda 10.51.1-9. Kar§1la§tlrma: *~g V('da 1.65, Sflym~a'nm yorumuyla; *Kau.yfraki Briihma~ia l.2; *SaLapaLlw Brtihmww 1.2.3; 2.2.3.2-5; 2.3.4.1-2; 6.2.1.1-9; 6.3.1.31-2; 7.3.2.14 .. 15; Tailtirrya Briihma~w 1.1.3.9; *Taittirrva Saf!lhitli 1.5.1; 2.6.6.1; Bmltma 98. Tart1§malar: F. D. K. Bosch, 11w Oo/dt'll Uerrn: An Introduction to Indian Symbolism (La Hey, I %11); fran Filliozat, The Classical Doctrine of Indian Medicine (Delhi, 1964; Paris, 1949), s. 46-67; Willibald Kirfel, Die filnf Elemente im·/Jesondere Wasser und Feuer (Walldorf-Hessen, 1951 ); Claude Levi-Strauss, The Raw and the Cooked (Londra. 1970; Paris, 1964), s. 188-98; F. Max Muller, Contributions, II, 780-813; Muir, IV, 199-223; O'Flaherty (1973), s. 90-110. *~g

30. Ag11i sularda saklanryor ve dag1t1ltyor *Brhaddevatli 7.61-4; 7.73-80.

273


3 /.Agni sularda saklamyor ve bahklan lanetliyor *Taittirlya Sa111hita 2.6.6.1-2; 4-5. Kar§Ila§ttrma: *Satapatha Briihma1Ja l.2.3-1; 1.3.3.13-16; 6.1.1.1-5; 9.1.2.21-2; *Taittirlya Saf!ihitil 6.28.4-5.

32. Ag11i kurbr1.~'alan lanetliyor ve daj.!111/1yor *Mahabhiirato I ~.84.1% 47: I 3.84.35a'dan sonra 2 sa11r (Roy 13.85). Kar§1la§tmna: *Malii1hl111111111 <Roy) 5.1317. 33. Agni bilgelerin kanlam11 h1, 111t111 pk11ny11r 1•1· Sk111ula doj1uyor *Mahabharata 3.213.3-52; 214.1-37; 21.'i.I 23; 216.1-15; 3.213.31' den sonra 4 satll', 3.215.l'den once 4, 3.215.15 sonra 2 ve 3.215. 18'den sonra 1 satlf eklemeyle (Roy 3.222-30). Kar§Ila§tlfma: *Satapatha Brahma~za 2.1.1.4-5; 2.1.2.4-9; 4.4.2.9; 6. 1.1.1-5; 6. 1.2.7-8; Taittir~ya Brahmw;a 1.1.3.8; *Taittir~ya Sar1ihitii 5.5.4.1; 6.5.8.1-2; Brahma 128; BrahmiiJJ(ia 2.3.20; *Brahnzavaivarta 4.131; *Siva 2.4.2; Dharmasarr1hita 11.28-35; Skanda 1.1.27.44-102; 1.2.29; 5 .1.34.60-66; 5.3.22; Varllha 25. Tarlt§malar: Astrolojik simgecilik ii;in bkz. 3 vc 34. mitoslann kaynaklan ve aynca M. Raja Rao, "The Astronomical Background to Siva," BV (Bombay), XIII, s. 158-68; B. la Volchok, "Towards an_ Interpretation of Proto-Indian Pictures," Journal of Tamil Studies, II, 1 (May1s 1970), s. 29-53; ve Volchok, ''Protoindiiskie paralleli k mifu o Skande," Proto-lndica (Akadcmiia Nauk, SSCB, 1972), s. 305-12: Asko Parpola, "Reconsln1l:ting the Harappan Hinduism," K. A. Nilakanta Sastri Felh·ir11ri1111 Volume (Madras, 1971 ), s. 335-44 ve Cycle and Tu ming /'11i111: Outlines of Harappan Astronomy and ldeolog1· (Sc and ina via 11 Institute of Asian Studies, 1975). Aynca hkl. ()'Flaherty ( llJ73), s. 93-107 ve Heinrich van Stietencron, Gmigli um/ Yamuni/ (Wiesbaden, 1972), s. 48-60. 34. Rudra Practipati'yi Cezalandmyor ve tohumu dag1t1yor *.Sarapatlw Brahmww 1.7.4.1-8. Kar~1la§l1rma: Rudra dogar ve aglar: *Kau,1.Ztaki Brlihma(W 6.1-14: Mait1iiyw,1I Sm11hita 4.2.12: *8atupatha Briilzmm,u1 2.1.2.6-1 O; 6. I.

274


3.7-19; 9.1.1.1-2; 6-14; *Ag11i 18; 20; Brahma 31-9; *Blulgavata 3.12; Kiilikii 1-5; *Karma I.IO; *Miirka~u.feya 52; Narasi1?1ha 3-4; Saura 23; Vari/ha 2; 33; 73; Wiyu 1.25, 27; *Vi.y~rn 1.7-8; Siva Brahma'nrn ba§Illl kesiyor: Bhavi.yya 1.22; 3.4.13; Brahma 135.125; *Kiirma 2.31; *Matsya 183; Niirada 2.29; Padma 5.14; *Siva 1.4-9; 3.8-9; Dharma.1·a112hitii 4.9-10; Ciil711asa111hiti.i 49 .65-80; Skanda 2.3-2; 3.1.24; 3.40; 4.1.31; 5.1.2-2; 5.3.184; *Vii11w11a 2-3; Van/ha 97. Kr§. Siva SatI'nin dligi.ini.inde Brahma'y1 tchdit ediyor: *Mahiibhlirata 13.85; Brahma 72; Saura 59; *.~iva 2.2-.19-20; 2.3.49; Clic7nasaJ?1hitil 18.62-8; Skanda 1.1.26; 6.77; *Vil111a11a 27. Tart1§malar: Heinrich Meinhard, Beitriige ?Ur Kn111111i.1· tlc.1· Sivaismus nach den Puril~za's (Tez, Bonn, 19281. ~ 10 l:'i; Muir. IV, 299393; O'Flaherty (1973), s. 11417, 121 7. i\~.1r11Ii111k simgecilik ii;in hkr.. yuk;1mla :1 111i1m w <i. R. K:1yL". l/i11d11 Astm110111y, Memoirs uf t/r(' 11rchw·nlo1-:i1-.1/ Sw·1·1·_,. of /11dit1, Nn 18 (Kalki.ita, 1924 ), s. 1-134; Willihald Kirf'cl, Symbolik des Hinduismus und des Ji11isrnus (Stuttgart, 1959), s. 59-69; Bal Gangadhar Tilak, Orion (Poona, 1916); David Pingree, "Representations of the Planets in Indian Astrology I/J, VIIl(l965), s. 249-67. 35. Siva Dak.ya'nrn kurba111m mahvediyor ve ate~i dag1tzyor *Malulbhiirata 12.274.2-58. Ek I, no 28, 212 satJr ve Ek II, no 1, 46 satJrda verilen geni§letilmi§ eklere bkz. (Roy 12.283). Kar§1la§tmna: *A1harva Veda 1.24; 5.22.13; Brahma 34; 39-40; 109; *Matsya 72; Skanda 5.1.29; Viiy1.1 I. I 0. Turt1§ma: O'Flaherty (1973), s. 283-6. 36. Siva Dak.~·a'mn kurbanm1 mahvediyor ve eski haline getiriyor Varilha 33.4-15; 25-34. Kar§Ila§tmna: *Aitareya Briihma~za 6.5; 13.9-10; Gopatha BriihmalJa 2.1.2-4; *Kau.yTtaki Briihnw~ia 6.13; Maitn/y(llJZ Sar11hitii 4.2.12; *Satapatha Bnlhmww 1.7.4.1; 3.2.4.18; 3.5.1.13-23; 6.2.2. 6; *Tll~t<lya Mahabrilh11u11Ja 7.9.16; 8.2.10; *Tai11ir~VC1 Sm11hitli 2.6.8.3; *RI1111iiyww 1.66; *Mahiihhlirota 7.202: 10.18 (Roy 7 .20 I; 10.17); 12.274 (Roy 12.285); 12.343; 13.76 tRoy 13.77): 13.16061; Bral11ml~1<la l .2.12; *Bhllgavota 4.2-7; I 0.88; *Bruhmm·oivar-


ta 4.38; Brhaddharma 2.33-41; *Devlbhiigavata 7.30; Kalika 811; 15-17; *Kurma 1.14; *Li1iga 1.35-6; 99-100; Mahabhagavata 4-10; *Markaf}(leya 49; *Matsya 13; 72; Padma 5.5; Saura 7; *Siva 2.2.2-4; 2.2.26-43; 5.16, 20; 6.1.18-23; Ska11da 1.1.1-5; 1.1. 38; 3.1.23; 4.287-9; 5.2.9; 5.2.82; 7.1.103; 7.1.199; 7.2.9.42; Kediira Khm74a 103-6; *Viimana 2.4-6; Variiha 21; 33; Viiyu l.30; *Vi.yf}u 1.8; Vi.~11udlwmwttara I. I 07; 110, 234-:'i. TartI§malar: Yukarub I :1. mitosta hclirtilcn kaynaklarn hkz. Aynca J. Bruce Long, "Siv<i and ()ionysos, Visions of 'fr1 ror and Bliss," Numen XVIII (1971 ), s. 180·20'>; ·1·1111111.i). Mann, n"' Transposed Heads, A Legend of India (New York. I 'J.:11 l; Meinhard. Ueitrage, s. 35-8; Muir, IV, 200 vd. ve 372 vJ.; O'Flahcrty (1973), s. 12830; Rao, II, 1, 174-88, 295-309; Heinrich von Stietencron, "Bhairava," ZDMG, Supplementa l, Tei! 3 (l 969), s. 863-71.

37. ffritlerin ur katlt kentinin y1k1ld1g1 destan mitosu *Mahabharata 8.24.3-44; 52-124, aynca 8.24.30'dan sonra 5 satir, 8. 24.34'den sonra 2, 8.24.67'den sonra 3, 8.24.69'dan sonra 9, 8.24. 74a'dan sonra 2, 8.24.75'den sonra 3, 8.24.83a'dan sonra 2, 8.24. 114'ten sonra l ve sonra ek l, no 4, 21 satlr (Roy 8.33-4 ). Kar§Ila§tlrma: *Atharva Veda 5.28.9; *Aitareya Briihmaf}a 1.23; *Kawiltaki Briihma!Ja 8.8; *Satapatha Bnll11na~ia 3.4.4.3-27; *Taittirlya Sarrihitii 6.2.3; Viijasaneyi Saq1hitt1 5.8; *Mahabharata 7. 172 (Roy 7.202); 12.283 (Roy 12.295); D.145; *Harivarrifo A.I (43); *Linga 1.71-2; *Matsya 125-40; 187-8; Padma 1.14-15; Sau ra 34-5; *Siva 2.5.1-10; Skanda 5. l.43; 5.3.28; 7.1.45. Tartl§malar: Gonda, Aspects, s. 3:'i··6; n. Mukhopadhaya, "The Tripura Episode in Sanskrit Literature." JGJRI, VIII, 4(1951), s. 37195; Muir, II, 378-82; IV, 203 vu.; ()'Flaherty, "The Origin of Heresy," s. 306-8; Rao, II, 1.164-71. 38. \~iva kendisini had1m ediyor Siva Purii~1.a, Dharmaswr1hitii 49.23b-46; 74-86. Kar~Ila§tmna: Dharmasar!lhitii 10.1-23; *Mahiibhlirata 10.17; *Kur111a 2.37; Skanda 6.1.50-52; Vilyu 1.10. 276


TartI§malar: O'Flahcrty ( 1973 ), s. 130-36; Philip Spratt, Hindu Culture and Personality, s. 105-12. 39. <;am ormam bi/geleri Siva'y1 hadun ediyor Brahmii1;,(la l.2.27.l-64a; 91h-97; 101-23. Kar§Ila§tlrma: *Devlbhiigavata 7.39; 12.9; *Kurma 2.37; *Liriga I. 29; 1.31; Padma 5.17; Samba 16-17; Saura 69; *Siva 4.12; 4.25-7; Dharmasa,,ihita 10.79.215; Cfiiinasarrihita 42.1-51; Skanda 1.1.6; 3.3.26-7; 5.1.51; 5.2.8; 5.2.11; 5.3.38; 5.17.75-84; 6.1; 6.32; 6. 258-9; 7.1.187; 7.2.94-142; 7.3.39; *Vamana 6.60-93; S. 21-2. ilgili linga ale vi mitosu it;in bkz.: Brahma 1:15; lirahmii~z(la 1.2.26; *Li1iga l.17; *Siva 1.5-8; Skanda I:~ I I L l.:U.10-16; 3.1.14; 5.1.49; 7.3.34; Vayu !Yi. /\ynrn hk1. Ra<> II, I, 73·112. Tart1§malar: F. J) K. llllsd>, "lk1 l.1111 1ga-l-kiligdom van Dinaja", TITLV, LXIV ( 19:'.4), :-.. ).>'7 91. Wilhelm Jahn. "Die Legende vom Devadaruvana," Zl>MU. I XIX( llJl 5), s. 529-57; LXX (1916), s. 301-20; LXXl(llJl7J, s. 167-208; Herman Kulke, CidambaramahiUmya (Wiesbaden, 1970 J. s. 46-94; ()'Flaherty (1973), s. 172204; O'Flaherty, 'The Ongin ,,f Heresy," s. 323-9; Rao, II, 1, 11314, 235-6, 276-7, 304·7: aym:a C. D. Daly, Hindu-Mythologie und Kastrationskomplex, einf' psyhoanalytische S1tulie (Viyana, 1927; Imago, XIII, 1927'den y. b. ). 40. Bhrgu liilga olarak tapmrl.1111 di\ <' Siva'ya lanet ediyor Padma (Ananclasrama yay1m1) 6.282.X-22a, 23b-52, 85-93. Kalkiita yaynmndan ek §iirler (6.255.31-3, 37-42a, 50) vc ASS 6.282.25, 32 §iirlerinclen yerle§tinneler. Kar§ila§ttrma: *Bhiigavata 4.2; 10.89; Padma 1.12.244-7; Skanda 5. 3.81. Tarti§ma: ·o'Flaherty (1973), s. 302--10; O'Flaherty, "The Origin of Heresy," s. 314-22. 1

41 ..~iva Kiima'y1 yok ediyor ve diriltiyor Saura 53.2 l-65a, 69-73; 54.1-8, 16-22. Kar§Ila§tnma: *Rli111Ziyar;a l.23, 36; Bhavi.yya 3.4.14; Brahma 34-8: 71-2; Bralunli~u_la 3.4.11; 3.4.30; *Brahmcrvalwma 4.38-45; Brhad277


dharma 2.53; *Devlblulgavata 7 .31; Kdlikll 1-13; 42-6; *Kumiirasambhava 1-8; *Liliga 1.101-3; Mahllbhagavata 12; 14-15; 20-28; *Matsya 148; 154; Padma 5.40; *Siva 2.2.2-20; 2.3.1-54; C11iinasaf!1him 9-18; Skanda 1.1.20-27; 1.2.22-6; 2.7.8;·5.l.34; 5.2.13; 5.3.150; 7.1.200; 7.3.40; Kedara Khw1~/a 1211; *Vamana 6; 25; 31; Variiha 22. Tartl§ma: O'Flaltcrty (1'>7.~l. s. 141-71; Rao. II, 1.147-9, 337-50. 42. Siv<1 dl'lli~·11/r1 k1sra~1111 doxurtuvor *Siva 2.3.20.2-23. Bu mctindl' i1ykli llr;ih111i1 1aral111da11 anlalllmaktadJr; ben, daha ah§1lm1§ bii,:i111 olan u~(inni td;il ki~iyc 1,;cvirdim. Kar§Ila§tirma: *~g Veda 1.163.1-2; Gopatha /Jri.ihmwia 1.2.18-21; *Taittrlya SafJlhitii 5.5.10.6; 7.5.25.2; *Mahabharata 1.169-71 (Roy 1.181-2); 9.50 (Roy 9.51); Brahma I 10; 113; 116; BrahmiilJ(ia 2.3.50-56; *HarivafJl§a 35-6; Kalikii 44; Mahabhiigavata 22-3; *Matsya 154.251-2; 175-6; Padma 5.18; 6.148; DharmasafJlhita 11.28-35; Skanda 1.19.90; 1.1.17; 1.2.24; 6.174; 7.1.29; 7.1.32-3; Var'tlha 147; Vi.51Judharmottara 1.32. TartI§ma: 13 ve 14. mitoslann kaynaklanna bkz. Aynca Georges Dumezil, Le Probleme des Centaures (Paris, 1929). 43. Siva Skanda'y1 dogurtuyor *Siva 2.4.2.44-63; 2.4.2.1-73. Metinde oykiiyii Brahma anlatmaktad1r; ben ii9iincii ki§iye i;evirdim. Kar§1la§t1Tma: *Rtimtiya~ia 1.36-7; *Mahiihhiirata 3.213-16 (bkz. yukanda 33. mitos); 9.43-5 (Roy 9.44-6); 13.83-5 (Roy 13.84-6); Brahma 34-7; 71-2; 81-2; 128; lfraJ11nii~1(ia 2.3.10; *Brahmavaivarta 3.1-2, 8-9, 14-17; 4-46; JlrJuuldharma 2.53;.Kalika 42-6, Kumtirasambhava 9-11; *Liliga I. I03-5; Mahabhagavata 29-34; *Mat~ya 146; 158; Padma 5.40-41; Saura 60-62; *Siva 2.3.14-16; •2.4.1-2; C1iiina.1m1zhitii 19.7-15; Skanda 1.1.20-27; 1.2.29; 2.7.9;

3.3.13-14; 3.3.29; 5.1.45; 5.2.6; 5.2.20; 5.3.11; 6.70-71; 6.245-6; 6.261; *Vamana 28; 31; Varaha 25; Vayu 2.11.6-40; Vi,~1Judhar­ mottara 1.228-9. Tarl!§malar: Prithivi Kumar Agrawala, "Skanda in the

Pura1~as

and


Classical Literature,'' Purii~ia. VII, 1 (Ocak 1966), s. 135-88; Muir, IV, 349-55; O'Flaherty (1973), s. 90-111: 261-77; 293-313; Philip Spratt, Hindu Culture and Personality, s. 338-42. 44. Siva Andhaka'y1 dogurtuyor Siva, Dharmasarrzhita 4.4-26. Kar§tla§t1rma: *Mahabharata 13.127 (Roy 13.140); *Siva Puraf)a 2. 5.42.15-22. 45. Siva Andhaka'y1 oldiiriiyor ve birimini degi1Hiriyor *Kiirma 1.15.121-5, 168, 184, 187, 201-5, 210-12, 218. Kaq!la§ttrma: *Harivarrz.fo 2.86-7; K[i/ikil K7: */,i1i>:11 1.9~; *Matsya 179; 252; Pa (ma 5-43; S1111r11 29; *Si1·0 2 5.42, 44-6; Dharmasartihita 4.4-20:;, )/.,1111da 5 I .~H; 5.2.)I; 5.:1.45-9; 6.149-51; 6.228-9; 7.2.9; *Vii111w11i 'J.JO; 33-7; 1ll -4; Variiha 27; 90; Vi~·~1udharmotta­ ra 1.53; 1.226. Tartt§ma: O'Flaherty (1973), s. 190-92; Rao, I, 2.379-83; II, 1.192-4. 46. Bilge Mankwzaka Siva irin dans ediyor *Vamana S. 17.2-23. Kar§Ila§tuma: *Mahabharata 3.81; 9.37 (Roy 3.83; 9.38); *Kiirma 1.5; 2.34; Padma 1.27; 5.18; 5.l.2-3; 5.1.49; 5.2.2; 7.1.270; *Vamana 36; Skanda 6.40.27-52; 7.1.270.1-46. Tart1§malar: O'Flaherty (1973), s. 245- 7; aynca W. D. O'Flaherty, "The Symbolism of Ashes in the Mythology of Siva," Purii.~ia, XIII, 1(Ocak1971), s. 26-35; Rao, II, 1.223-70; 322-3. 47.

Vi~'IJU

ur adim atzyor

*~g

Veda 1.154.1-6. Kar§lla§tlfma: U9 ad1mdan soz eden bir 9ok ba§ka kaynak vardlf fakat yalrnzca Vi~l).u'ya seslenen tek ~g Veda ilahisi budur. Tartl§malar: Jan Gonda, Aspects of Early Vi,~JJuism (Utrecht, 1954), s. 55-72 ve 145-6; F. B. J. Kuiper, "The Three Strides of Vi~1~u," lndological Studies in Honour of W. Norman Brown (1962), s. 137-5l;Mufr, IV, 63-97 ve 121-56; Gaya Charan Tripathi, Der 279


Ursprung und die Entwicklung der Viimana-legende in der /ndischen literatur (Wiesbaden, 1968). 48. Vi.yr;u ci,ice oluyor *Satapatha Briihmar;a l .2.5.1-9a. Kar~1la§tirma: *Aitareya Bnlluna~1a 6.15; *.~ata1w1ha Briihmar;a 1.9. 3.8-12; Maitri"iyar;I Smr1hitii 3.8.3; Taittir~wi Unilmu11ia 3.2.9.7. Tart1§malar: Paul Heckc~r. l'rahliida: WNden urul Wmullungen einer Idea/gestalt (Wiesbaden, 1%0), s. 3J 60; Adalhcrt Kuhn, Qber Entwicklungsstufen der Mytlzn1hildur1g ( llnli11. I 874), s. 128 vd.

49. Vi~·r:iu ifrit Bali'yi aldatmak i~:in cikt' oluyor Viiyu 2.36.74-86. Kar§tla§tlrma: *Mahabharata 3.270; 3.313; 12.343; *Riimiiyar;a 1. 29; *Agni 4.5-11; 49; *Bhagavata 1.3; 2.7; 8.15-23; Brahma 73; 180; 213; Brahmiif,l(ia 2.3.72-3; Brhaddharma 2.45-7; Brhanniiradlya 10-11; *HarivaJ?lSa 31; A. I (42B), 1-3071. satirlar; *Kurma 1.16; Mahiibhiigavata 65; *Miirkat;(ieya 4; *Matsya 48; 161; 2313; 244-6; Niirada 2.10-11; Padma 5.13; 5.25; 5.73; 6.239-40; 6. 257; 6.267; Skanda 1.1.18-19; 5.1.63; 7.1.114; 7.2.14-19; 7.4.19; *Viimana S. 2, S6-10; 47-51; 62-7; Vi,~t;udharma 75-7; Vi$f,lttdharmottara 1.55; 1.126. Tart1§malar: B. N. Sharma, "Yamana and Vi~1~u." Purii!Ja, VIII, 2 (Temmuz 1966), s. 246-58; biitiin Puril~w say1s1 (Ocak 1970); Heinrich von Stietencron, Gmigii und Yamunii (Wiesbaden, 19.72), s. 60-69; Rao, I, 1, 161-80. 50. Baltk Mam(vu r11fi111d<111 kurranyor *Satapatha Bri"ilunar;a 1.8.1.1-6. Kar§tla§ttnna: *Mahl/bf1iirat11 3.185 (Roy ~.186}; *Bhiigavata 8.24. Tart1§malar: Adam Hohenberger, Die Jndische Flutsage und das Matsyapurll~ia (Leipzig. 1930); Willibald Kirfel, Symbolik des Hinduis11111s und des Jainismus (Stuttgart, 1959), s. 29 vd.; Muir, I, 181220; Suryakanta, Tlze Flood Legend in Sa1Lskrit Literature (Delhi. 1950).

280


51. Vi.y!iu Manu'yu evrensel dag1!11i1da11 kurtarmak irin batik oluyor *Matsya 1.11-34; 2.1-19. Kar§Ila§tirma: *MaMb/u/rata 12.300 (Roy 12.313); *Agni 2; *Bhtlgavata 1.3; 2.7; 8.24; *Gartt(la I; 'Ktllikll 33-4; Mahiihhiigavata 12.340, 348; *Matsya 164-5; Padma 5.4; 5.73; 6.230; 6.257-8; Skanda 2.2.3; 5.3.3; Vi.y~iudharmottara 1.75-6.

52. Praciipati yeryuziinii yaratrnak ir;in domuz oluyor *Taittirlya Sarrzhita 7.1.5.1. Kar§ila§llrma: *~g Veda 1.617; 8.77.lO; *Satapatha Rrtihmar.u1 7.5. 1.5; 14.1.2.11; Taittirlya Brahma!W 1.1.3.5; *Taittiri~·a Sa171hiti'i 6.2.4.2. Tart1§ma: Muir, T, 52 vd.; fV, 39 vd.; fi'/ vd. 53. PraC'<1pari yt•1;.·ii.ziinii kurtarmak ir;in domuz oluyor

*Sataparha BrahmalJa 14.1.2.11 a. Tart1§ma: Gonda, Aspects of Early Vi.yi;i.uism, s. 129-45.

54. Vi.ylJu yeryiiziinii kurta"rmak ir;in domuz olarak diriliyor *Vi$1JU l.4.3-11, 25-9, 45-9. Kar§ila§tirma: *Mahilbhiirata 3.141; 12.202; 12.339-40; *Agni 4; *Bhagavata 3.13-19; Brahma 79; 180; 213; Brahmai;it}a l.1.5; 2.3. 72; *Devlbhiigavata 8.2; *Garu(la 1.142; *Hariva111§a 31; A. l (42), 1-660; Kii.likii 25-6; 30-37; *K1~rma 1.6; *Liriga 1.94; *MiirkarJ(ieya 4; *Matsya 247-8; Padma 5.3: 5-13; 5.73; 6.237; 6.257; Ska11da 2.1.36; 5.1.52; \'art7ha 113-15: Vi.~·!wdharmottara 1.3. Tarti§rna: V. S. Agrawala, "Varaha. An Interpretation:· Punl11a, V, 2 (Temmuz 1962), s. 199-236; Gonda, Aspects, s. 28-55; Rao, I, 1, 128-45.

55. -~'iva domuzu cezalandmyor

Kiilikii 30.7.42; 31.1-3, 18-71, 82-93, 134-53. *Bhiigavata 10.59; *Harivm11fo 55; 120; Kiilikii 3641: *Li1iga 1.95-6; *Siva 3.11; 3.22-3; Skanda 5.1.66; *Vi.yrJu 5.29. Tart1~;analar: Paul Hacker, Prahliida. 2.24-33, 119-21. 174-86. 194Kar~ila~ttrma:

281


202; Meinhard, s. 37 vd.; O'Flaherty ( 1973), s. 282-3; Rao, II, I. 172-4. 56. Rama Slta'y1 reddediyor ve tannlarca ayd111lat1l!yor *Ramaywza 6.103.1-25; 6.104.1-27; 6.105.1-12. 25--6; 6.106.1-20. Kar§Ila§tuma: *!Wmilyww 7.42-9, 95-8; *M<Jlwhhiirata 3.291 (Roy 3.289); *1~g11i 11; *Uhi1g11vata 9.10- 11; Devihlw;.:avata 3.30, 4.8, 9.11; *Ki"m11a 2..n; Niir(/(/11 2.75; Pm/ma 4 ..'ifr-9, '17; Skanda 3.1. 22; Vi,1~zudhurmutt11m I. 22 I. Aync~1 l<t1gl111w1m.1:,, 14 .31- 71 ve TulsI Das (Hill ~ev.), s. 310-1 I vl· 421 · J TartI§malar: Gene! olarak Rt111uiyo~w hakk111da: ll . .lacohi, Das Riimiiya~za (Bonn, 1893); C. V. Vaidya, The Uiddle of the Ri1mi1ya1Ja (Bombay ve Londra, 1906); Moriz Winternitz, History of Indian Literature, I. Cilt, 2. Boliim, Epics and PuriilJaS (~ev. S. Ketkar, Kalki.ita Universtesi, 1963), ozellikle s. 417-55. Bu mitos hakkmda: E.W. Burlingame, "The Act of Truth," IRAS (1917), s. 42967; W. Norman Brown, "The Basis for the Hindu Act of Trutl:\.," Review of Religion, V (1940), s. 36-45; "The Metaphysics of the Truth Act," Melanges d'Indianisme ala memoire de L. Renou(Paris, 1968), s. 171-8; J. J. Meyer, Isoldes Gottesurteil (Berlin, 1914).

*

57. Devakl, Kr,~IJa ve Balariima'ya hamile kaliyor ve onlan ba~ka annelere vuiyor *HarivaY(lia 47.1-57; 48.l-37a. Kar§Ila§tirma: *Agni 12; *Bhagavata 10.1-4; Brahmii1J4a 2.3.71.20041; *Brahmavaivarta 4.1-7; Brhaddharma 3.16; *Devlbhagavata 4.18-23; *Li1iga 1.69; Padma 6.245; *Vi,1·1Ju 5.1-3. Tarti§malar: Daniel H. H. Ingalls, ''Thl' Harivaiµfa as a Mahakavya," Melanges d'lndianismt> ii la memoirt de L. Renou (Paris, 1968), s. 381-94; A. B. Keith, "'llle Child Kr~1:ia," JRAS(l908), s. 169-75; D. D. Kosambi, Myth and Reali(Y (Bombay, 1962), s. 12-41; Rao, I, 1, 195-212; Charlotte Vaudeville, "Aspects du mythe de Kr~1:ia Gopala dans l'Inde ancienne" Melanges . .. L. Renou~ s. 727-62.

282


58. Kr.1·~w t'(l(li l'iil1111ii\1 ii/diiriiyor *Bhllgavata I 0.6.1-20, 30-40. Kar§tla§tll'Tna: *Agni 12; Brahma 184; *Brahmavaivarta 4.10; *Harivaq1.fo 50; Malulbhiigavata 49-53; Padma 6.245: * Vi.y~w 5.5. Tart1§malar: V. S. Agrawala, "A Note on Putana and Yasoda," Purii~ia, III, I ve 2 (Temrnuz 1960), s. 279-81; William Archer, The Loves of Krishna in Indian Painting and Poet1y (Londra, 1957); Jean Herbert, "Saka!a and Putana," Purii~ia. III, "1ve2 (Temrnuz 1960), s. 268-78; Gonda, Aspects s. 154-63; Willibald Kirfel, "Kr~J..la's Jugendgeschichte in den Puri'iJ..las," Festgabe Hermann Jacobi (Bonn, 1926), s. 298-316; Muir, IV,.182-99; 243·60; M. S. Randhawa, Kangra Paintings of the Blulgavatll l'lll'tl!1'l (I klhi, I %0); Walter Ruben, Kr.y~w: K1111korcl1111;• 11111/ K11r1111w111111· dn Motive seines Heldn1foh1·11.1 d~ta11h11l. l'J·H l. 1\1i111111 S111gl'I' Iy .). Krishna: Myths, Rites a11d A1tit11d1•s lf·lonolulu, I %6 ), ii1.ellikle 'The Social Teaching of the BJulgavata Puril!W," Thomas J. Hopkins, s. 3-22 ve "On the Archaism of the Bhiigavata Purii~w," A. B. van Buitenen, s. 23-40. 59. Kr,1·~za 'nm annesi agzma bakzyor *Bhiigavata 10.8.21-45. Kar§Ila§tirma: *Brahmavaivarta 4.13; Padma 3.13; 4.69; Skanda 2.6. 3; 3.1.27; *Vi,~~lll 5.6. Aynca *Mahiibhiirata 3.186-7. 60. Kr,~~ia yzlan Kiiliy<J 'yr yeniyor *Bhiigavata 10.17.2-12; 10 .. 15.47-52; 10.16.4-34, 51-67. Kar§tla§tmna: Brahma 185; *Brahmavaivarta 4.19; Brhaddharma 3.17; *Hariva111.fo 55-6; *Vi,1·r;u 5.7. Garu\fa ve y1lanlar ii;in bkz: *Satapatha Briihmai:ia 3.1.13-16; 3.2.4.1-6; 3.6.2.2; *Taittirlya Sar11hitll 6.1.6; *Mahdbhiirata 1.16.25 (Roy 1.17-36)'da anlat1lan ve Brahma 90; 100; 159; *Devlbhagavata 2.12; Nllamata Puriir;a (y. Ved Kumari, Srinagar, 1968); Padma 5.6; 44; Skanda 3.l.3.8; 4.1.50; 5.3.72; Kedllra Kha!l(la I 67'de yinelenen mitos. Tarti§ma: Dange, Legends, s. 1-153; Rao, I, I, 212-13.

283


61. Kr.y(za koyiin k1zlamun elhiselerini ral!yor 1 *Bfulgavata 10.22. 1-28. Kar§Ila§tirma: *Brahmavaivarta I .27; Brlwddharma 3. I 7.

62. Vi.s!Ju ifritleri aldatmak irin Buddha oluyor *Vi.y(1t1 3. I 7.9-10, 35-45; 3. I 8.1-33. Kar§Ila§tHma: *Agni 16; *Hlu""i1:avata 2.7; I 0.40; 11.4; *Dev[bhiigavata I 0.5.13; *Garui/11 1.12; *Uriga 1.71; Niin111ara Purii(za 68490; Saura 34; *.~iva 2.:'U -6; Criii11a.1w11hitil 21:~-24; Skanda 4.1. 43-58; Vi.~·!Judharm.a 25. TarlI§malar: O'Flaherty, "Origin or Heresy," s ..H>8- I:~; Rao, I, 1, 21621; S. N. Roy, "Date of the Vi.y!Ju Puril~w chapters on Mayamoha," Pun/!Ja, VII, 2 (Temmuz 1965), s. 276-87; Adalbert J. Gail, "Buddha als Avatara Vi~IJu's im Spiegel der Pura1Jas," ZDMG, Supplementa I, Vortrage, Tei! 3 (1969), s. 917-23.

63. Vi~·IJu Kali r;agma son vermek irin Kalkin olarak diriliyor *Vi.l'IJU 4.24.25-29. Kar§il<l§tirma: *Mahiihlzarata 3.188.86-93; 3.189.1-7 (Roy 3.18990); *Ag•i 16; *Bhiigavata 12.2.16-23; Bhavi.yya 3.1.2-7; 3.3.4; 3.4.25-6; Brahm.a 213; Brahmlir,t(ia 2.3.73. I 04-24; *Brahmavaivarta 2.7; Brhaddharm.a 3.19; Dev[ 6; *llarivaf!'!Sa 31; Kalki 1.14; 2.6-7; 3.1-2, 14-19; *Liriga 1.40; *Matsya 47; 248-63; NaraSif!'lha 54; Saura 4; Skanda 7.4-1; Vtlyu 2.37.390 vd.; *Vi~·(zu 5.7; 6. 1-2; Vi.y~1udharmottara 1. 74. Tart1§ma: Emil Abegg, Der Messiasgla11he11 in Jndien und Iran(Berlin, 1925), s. 39 vd., 71 vd.; Cornelia D. Church, "The PurliIJic Myths of the Four Yugas," P"ra~111. XIIL 2 (Temmuz 1971), s. 151-9; vc Puri11.w XVI. I (Ocak 1974), s. 5-25; Mircea Eliade, Mephistopheles and the Androgyne (New York, 1965), s. 125-59; Ronald M. Huntington, "Avataras and Yugas: An Essay in Pura1~ic Cosmology," Purar;a. V1, 1 (Ocak 1964), s. 7-39; Muir, I, 43-9 ve 122-35; David Pocock, "The Anthropology of Time Reckoning" Contributions to Jndian Sociology, 7 (1964), s. 18-29 (y. b. Myth and Cosmos, y. John Middleton, New York, 1967, s. 303-14); 284


O'Flahcrty, "The Origin of Heresy.'' s. 329-33: Rao, I, I, 221-3. 64. Devi ve buffalo iji·it rloguyor Skanda 3.1.6.8-42. Kar§Ila§t1rma: *Caiminlya Briihma~ia 2.115; Maitri'iya~il Sm71hitii 3.8.5; *Satapatha Brlilunar.za 3.5.1.13~36; *Taittir~va Sarrzhitli 6.2. 7; Devi 1-20; *Linga 1.106; Skanda 5.2.55; 6.119-22; *Wimana 18; Variiha 28; Klilika 62.136-57. Tarti§malar: C. D. Daly, s. 17-60; Philip Spratt, s. 193-9, 225-91, 346-50; Rao, I, 2.327-44, 355-72. 65. Devi buffalo ifriti 11Vc1rtrvor Skanda l.3.l.10.1-69. Kar§ila§turna: *Umh11w i:11i1·111w .~.. I(,. 20; *Lirlga I. 97; l)adma 6.319; 6.98- 107; *Siva 2.5.22 vd.; 2..5.40-41; 2.5.59; 7.1.24; Dharmasa1]1hitii 4.68-9; Viiyu l.69. Tart1§ma: Rao, I, 2, 345-54. 66. Devi buffalo ifriti kesiyor *Markar.z<ieya 80.21-44. Kar§1la§t1rma: *Devlbhiigavata 5.2-18; Padma 5.30; Skanda 1.3.1. 10-12; 1.3.2.19-21; 3.1.6-7; 4.2.68; 6.119-22; 7.1.83; 7.3.36; Kedara Kha~z(la 201; *Viimana 19-21; 32; Varclha 92-5; Vi.y~zudhar­ mottara 1.233. Tart1§ma: V. S. Agrawal, The Glor(fication of the Great Goddess (Varanasi, 1963); D. D. Kosambi, Myth and Reality (Bombay, 1962), s. 1-11ve82-110. 67. Satl'nin cesedi pari;:alamyor *Devlb/u/gavata 7.30.27-37, 40-50. Kar§Ila§t1rma: *Brahmavaivarta 4.42-3; Brhaddharma 2.40; Kcllika 17-18; Maluibhllgavata 11-12; Skanda, Kedara Khar:i(la 162. TartI~ma: O'Flaherty (1973 ), s. 298-300; D. C. Sircar, "The Sakta Pl~has'' JRASB Letters, XIV, 1(1948), s. 1-108: Heinrich Zimmer, The King and the Corpse (New York. 1960), s. 239-316.

285


68. K{/[/ a/t111 post buluyor ve -~iva iji·itA4i'yi 0111111 hirimine girerek kesiyor Skanda l.2.27.58-73a, 74-84; 1.2.28.1-14; I.2.29.l-69a.72b-81. Kar§ila§llrma: *DevTbhligavata 5.23; Klilikii 47; *Miirka~1(leya 85. 37-41; *Matsya 139; 154-7; Padma 5.41; *Sim 7.1.25-7; Dharmasw11hitil J0.28.215; Sk1111da 1.2.27-:W; 5.2. IH; *Vlimana 28. Siva ile Parvatl aras1nd:1ki i1t~~ki tarll~nwlar ic,:in hk1: llmhma 38; Mahahhagaw1ta 23; S1111111 .'i4; *Sivu 7.24; Skwu/11 1.1.34-5; 1.3. 1.3; 1.3.2.18; 5.1.IX-llJ; .'i ..?.11-:, 7.1.68. Sail.1di h1.,·in1indc Nandin ii;in bkz: *Kiirma 2.41 ; *Li1iw1 I .4 2· .'i. Tart1§ma: O'Flaherty (1973), s. I 8fr 1JO ve 22·LH1. 69. Devl, bir ogul, Gm:iefo'y1 yaratmast irin Siva'y1 ikna ediyor Brhaddhanna 2.60.1-4, 7-97, 106b-8. Kar§illl§tmna: *Agni 71; Bhavi.yya 1.28; *Brahmavaivarta 2.39; 3.813; 18, 20, 24; Brah111li~1(la 2.3.41-2; 3.4,27; Devi 111-15; *Harivw11.fo 1.1; *Matsya 154-502-41; *Li1iga 1.104-5; Mahiibhiigavata 35; Padma 5.40; 5.61-3; *Siva 2.4.13-20; Skanda I.I.JO; 1.2.27; 3.2.12; 3.2.20; 6.214; 7.1.167; 7.3.32.3-23; *Vlimana 28.64-75; Varilha 23. Fil ifritin kesilmesiyle ilgili mitos ic;in bkz: Brahmli~z(la 4.27.98-101; *Matsya 55; *S'iva 2.5.57; Skanda 4.2.68. Tarll§ma: A. K. Coomaraswamy, "Ga1~esa," Bulletin of the Boston Museum of Fine Arts, XXVI (Nisan IlJ28); Alain Danelou, "The Meaning of Gm~apati," Adyar Library Bulletin (1954), s. 107 vd.; Alice Getty. Ga~zefo: A Monov«lfih 1111 the Elephant-faced God (Oxford, 1936); O'Flaherty ( 197:\1. s. 210-24 ve 261-77; Louis Renou, "Note sur les origines Vl'd1ques de Ganesh," Journal Asiatique, 229( 1937), s. 271 vd; Juan Roger Riviere, "The Problem of Gm~e§a

in the Purii1.ias," Puril~lll. IV, I (,Subat 1960), s. 92-102; Moriz Winternitz, "Gm_1e5a in thl~ Mahabharata," IRAS (1898), s. 380 vd. Aynca Edmund Leach. "Pulleyar and the Lord Buddha: An Example of Syncretism," Psychoanalysis and the Psychoanalytic Review (Yaz 1962), s. 81-102; Rao, I, I, 35-67; IL 'I, 114, 150-56; Philip Spratt Hindu Culture and Personality, s. 124-7, 350-51.

286


70. Tann/aria i,fi·it/er yamt1/ryor ve sava~ ha,1·/iyor *Satapatha Brahma(ut 11.1.6.6-11. Kar§ila§ttrrna: *Clzandogya Upani.)ad 8.7.12; *Maitrclya(1i Upani.yad 7.9; *Satapatha Brahma(1.a 1.2.2.6; 1.4.1.35; 1.7.2.22; 5.1.1.I; 5.5. 5.1; 9.5.1.12; 15; Taittir~va Briilunm:za 1.4.11; 2.3.8. l, 3; *Mahiibharata 3.92.6-10; 12.160.26; 12.22L Vayu 2.16.29-35; Vi.)'(Utdharma 25. TartI§ma: Mircea Eliade, Mephistopheles and the Androgyne, s. 78124; Sylvain Levi, La Doctrine du sacrifice dans !es Briihma(ws (Paris, 1966), s. 12-62; Muir, I, 23 vd; O'Flahcrty, "The Origin of 1 Heresy," s. 294-6.

71. Ta11nlar Ui'ilh-ri lwr/11111 1·1·m1u11d1•ri iri11 k(/11dmyor *Satapatlw Br1Jl111u11111 IJ,5, I. I :>.1 'J, 2<> 7. Kar§tla§l1rrna: *Ailareya Hrii/111w11a 3.45; *Satapatha 5.1.1.1; 6.6.2. 11; 6.6.3.2; 11.5.1.12; Taittirl)•a Briihma(za 3.2.9.6; *Taittirlya Saf!'lhitil 2.5. l; *Till}(iya Mahiihriihma(lll 8.6.5; 8.9.15. TartI§ma: ()'Flaherty, "The Origin of Heresy," s. 306 vcl. 72. Tannlarla ifritler nektar elde etmek ir,;in okyanusu r,;alkalcyor *Mahabharata 1.15.5-13; 1.16.1-40, 1.17.1-30 ve 1. I 6.35'ten sonra, 1.61 :32'den sonraki 3 satm izleyen 7 sa11r; l. l 6.36'dan sonra 3, 1.16.40'tan sonra 3 ve 1.17 .7 (Roy 1. I 7-20)'den sonra 3 sat.tr. Kar§tla§tmna: *Aitareya Brahmww 1.27; *Satapatha Brclhma(ui 3.2. 4.1-6; 3.9.3.18-21; *Mahilbhiirala 5.100.1-13; *Riimizyww 1.45; *Agni 3; *Bhilgavata 8.6.12: Brahma 106; Brahmi1(1(la 1.2.25; 3.4.9-10; *GarU(la l; *Hariva112.fo 3.30; *Matsya 249-51; Padma 3.8-10; 5.4; 5.14; Skanda 1.1.8-13; 5.1.44; 5.2.14; 6.210; 7.1.18; 7.1.258; Wiyu 1.54; *Vi.1·(w 1.9; V(1~rndharmottara 1.40-43. Tart1§nrnlar: V. M. Bedekar, "The Legend of the Churning of the Ocean in the Epics and Pura1~as," Purl7~w. IX, 1 (~ubat 1967), s. 761; Sadashiv A. Dange, Legends, s. 239-80; Georges Dumezil, Le Festin · d'lmmorta/ite (Paris, 1924); Franklin Edgerton. "The Fountain of Youth," JAOS. XXVI, I (1905), s. 1-67; Gonda, Aspects, s. 126-8: .I. Bruce Long. "Life out of Death: A Structural

287


Analysis of the Myth of the Churning of the Ocean of Milk," Bardwell Smith (y.), Hinduism: New Essays Un the History of Religion (Leiden, 1975)'de; O'Flaherty (1973), s. 277-9; Klaus Riiping, Amrtanzanthana und Kiirma Avatara (Wiesbaden, 1970). 73. Indra nektan vermrsi irin Su.~·~w'\'r aldat1yor Kathaka Sw11hif£1 37.14a. Kar§1la§t1rma: *8g \lnlt11.121.10;4.26-7; 10.123.6; *AitareyaBrahma~w 1.27; 3.25-8; *Sora1111tlw llri.ilrmww 1.7. I. I; 3.2.4.1; 3.9.4. 10; 10.1.3.1-7; 10.1.4.I; I0.4.Tl-111; 11.1.212: 11.2.3.6; Taittirlya Brahmm:za 6.1.6.5; *Taittiriya Smtrhitti 2.3.2. I; *Tii~z(lya Mahabrlihma~w 8.4.1.; Brahma 133. Tart1§malar: M. Bloomfield, "The Legend of Soma and the Eagle," JAOS, XVI(l894), s. 1-24; Jarl Charpentier, Die Supan:iasage (Uppsala-Leipzig, 1920); Sadashiv A. Dange, Legends, s. 67-91; Adalbert Kuhn, Die Herabkunft des Feuers und des Gottertranks (Giitersloh, 1886), s. 52-61, 123-31, 218-23; Muir, IV, 54 vd.; V, 262 vd; O'Flaherty (1973), s. 277 vd; Ulrich Schneider, Der Somaraub des Manu (Wiesbaden, 1971 ). Aynca bkz. Garu~a ve Kadril mitoslan, yukanda 60. mitos.

74. Tannlar Brhaspati'nin oglu Kara'y1 Sukra'dan dirilmenin gizini ogrenmeye gih1deriyor *Mahlibhlirata 1.71.5-58; 1.72.1-23; aync<i l.71.31'den sonra 4 ve I. 71.33 (Roy l .76.7)'den sonra 2 sat1r. Kar§Ila§tirma: *Caiminl.ya Brahma~w 1.125-7; *Taittir/.yq Sarµhita 2.5.1; 6.3.7.4; *Bhiigavata 9.18; llmlzma 52-6; 95; *Matsya 25-6; Padma 6.18; *,~iva 2.5.47-·50: S/...:anda 2.2.3; 3.15; 4.1.16; 6.1.149; 7.1.31; 1.7.1.48; 7.3.15; *Viinwmr 36;43; *Vi.y~iu 9.24-5. Tartt§malar: Dange, Legends, s. 155-237; Georges Dumezil, Mythe et epopee, II, s. 133-238; The Destiny of the Warrior, s. 19-28; O'Flaherty (1973), s. 190, 279-82; Philip Spratt, Hindu Culture and P,ersonality, s. 129, 338-42.

288


75. ll1lwspati Sukr<J'.vr aldat1yor ve ifritleri saptmyor Padma (Anandasrama) 5.13.20Ja, 203-322, 332-3, 336-47, 411-12, 41 <>-21. Kar~Jla~l 1rma: *Atharva \leda 8.10.22; *Maitriiyar;i Upani.ycuf 7.91O; *Taittir~va SaJ?ihitii 6.4. IO; *Tii~1(lya Malulbrahma~ra 7.5.20; *Mahiiblu/rata 12.271; *Bhtlgavata 8.10, 15; Brahmiit;(la 2.3.723; *Devlbhiigavata 4.10-15; *Matsya 47; Padma 5.13; Skanda 1.1. l 4; Viiyu 2.30.76-100; 2.35-6; *Vi.y{lu 4.9.1-22; Bhrnu'nun Vi~ I)u'yu lanetlemesi: *Riimliyar;a 7.51; Pad.ma 5.4. Tart1§malar: Robert P. Goldman, "Myth as Literature in Ancient India: the Saga of Suk.racarya," Mah/ii, VII. >vc 4 (Sonhahar-K1§ 1971), s. 45-62; Muir, fV, 151 ·5: V, 272 lf\; O'Hahcrty, "The Origin of Heresy," s. 3 I J. I 5: lfanns· l'~~tcr Sd1mid1, Urlwspali und Indra (Wicsbadcn-1968 ); V. S. Sukthankar, "Th'~ Bhrgus and the Bhiirata," Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute, 18, s. 1-76; amsma y. b. I (Bombay, 1944), s. 278-337. Aynca bkz: Robert P. Goldman, "Myth and Metamyth: A Critical Study of the Evolution and Manipulation of the Bhiirgava Corpus in the Mahabharata" (Doktora tezi, Pennsylvania Universitesi, May1s 1971).

289


OZEL ADLAR SOZLUGU (Kokenlerin s;ogu kestirimdir.) . AQ.i, b:l:glin bis;imi herhalde su ku§u olan bir ifrit, bazan Vasi~tha'mn dirilmi~ bis;imi olarak kabul edilir. Aditya, gline§in adlanndan. Aditi'nin ("sonsuzluk") ve Kasyapa'nm ogullan Adityalar k1yamet gilniinde panldayan glinq tannlandlf. Bin;oklannm ad1 belirtilmi~tir, en i.inrnil ilcri Mitra, Aryaman, Bhaga, Varut~a, Arpsu, tndrn, Dak:;>a w. Viv;iwal'lll. C>m:c sekiz taneyken sonra saytlan on ikiyl~ 1,~1k1111~11r. Agastya, ''dag-firlai1c1", ulu hr; Canopus yildm.

bil~c

Vindhyas'1 alt clligi

i~:in

bu ad]a am-

Agni, ate§ tannst. Bir s;ok bis;imi arasmda Vaisvanara karde§ler (biltiin insanlanlaki sindirici ate§), Grhapati (ev ate§i), YaviHha ("en gern;", odundan yeni elde edilmi§ ate§), Pavaka ("antic1", ozellikle y1ldmm ate§i), Sahal).suta ("giiciin oglu") ve Saudka ("igne gibi keskin") bulunmaktad1r. Agnihotra, ate§e at1lan adak. Ahalya, ''ekilmez", Gautama'nm zina yapan kamJ. Airavata, "siitlii okyanustan dogan'', tndra'mn binegi beyaz fil. AmaravatI, ·'oliimsiizler yeri", tannlar kenti. Ambika, "Kils;iik Anne", Kall'nin sevgi is;eren lakab1. Anakadundubhi, Vasudeva'nm adlanndan. Ananta, "ezeli",

Vi~1~u'nun

iistiinde uyudugu yilan.

Anasiiya, "k1skans;hktan uzak", Atri'nin kansrnrn ad1. Andhaka, "kor", bir ifrit. Angiras, tannlarla ifritler arasmda arabuluculuk yapan ulu bir bilge (kr§. Yunanca angelos). Ara1:ii, "donen",

ate~

s;ubugu; bir bilge. 291


Arbuda, "~i§". Hindistan'm bat1smda kutsal Saiva dag1.

ArthaS:listra, Kau\ilya'ya atfedilen, gi.ini.imi.ize kadar kalan en eski Hint siyasel bilimi metni. Aru1~ac;ala,

"esmer dag".

ArundhatI, Vasi~tha'nm kans1, Sabah Y1ld1z1'n1n ki§ile§tirilmesi. ker burcu ic;indc yalim: n kocasma sadakatini korur.

01-

asvattha, "altmda allar .,uran'', kutsal indr agac1,Jirns religiosa. Asvinler, "at-insanlar", Dioskuroilar, at-tannlar, ogullan. Tannlann doktorlan.

gilnc~lc

k1sragm ikiz

Atharvan, ate§ ve Soma tap11n111dm1 snrnmlu rnhip. Atri, "ti.iketici", ulu bilge, Brahma'nm ogullarmdan, bir c;ok Veda ilahisinin yazan, Anasiiya'nm kocas1. Ayasyalar, "c;evik olanlar'', Angiras'm ahfad1. Baka, "karga",

Kr~1~a'nm

Oldi.irdi.igU bir ifrit.

Bala, Balararna'nm lakab1, "iktidar sahibi", Balarama,

Kf~l).a'nm

Kr~l).a'nm

agabeyi.

agabeyi.

Bali, "sunu", ifrit, Viroc;ana'nm oglu, ci.ice Vi~l).U tarafmdan alt edildi. BhadrakalI, "gorkemli Kail'', Durga'nm lakab1. Bhaga, "rehaf dag1tan", §afagm karde§i Aditya. Bharadvaca, "h1zh uc;ucu" veya

"gok-tarlaku~u",

yedi bilgeden biri.

Bharata, Rama'mn karde§i, koti.i Kaikeyi'nin Rama'ya bagh oglu. Bhava, "varolu§", Rudra'nm bir bic;imi. Bhoca, Vindhya daglannda bir i.ilkc (vcya halk1). Bhrgu, ilk Manu'nun oglu, ycdi bilgclt:rden bi.iyi.ik bir bilge. Sukra'nm babas1. Brahma,

yar~t1c1.

Brhaspati, "kutsal sozi.in efendisi", gen;;ekte indra'nm lakab1yken sonra bag1ms1z bir tann, tannlann ogretmeni oldu. Buddha, "aydmlanm1§". Bi.iyi.ikbaba, Brahma veya Pracapati'nin lakab1.

292


Cagati. ·•twrd.e1li". di.iii :-.a11r.

011

iki heL~cli Veda <>lr;;iisii.

Caimini. sayg1n bilge ve filoznf. Camadagni.

"ate~

yiyen", Bhrnu soyundan bilge.

Cambha, "r;;eneler" veya "goz-di§", Vi~t~U tarafmdan oldiiriilen bir ifrit. Canaka, "dogurtan", Videha krah, S!ta'nm babas1. Catavedas, "biitiin doganlan bilen", Agni'nin lakaplanndan. CayantI, "fetheden", indra'nm klZI. Cye~tha,

"ya§ca en biiyiik", talihsizlik tannr;;as1.

\.aitraratha, Kubera'nm, Gandharva kralt <;:'itraratha ("parlak arabah") tarafmdan yeti§tirilen korusu. \.ak~usa,

bkz. Manu.

<;andramas, ay. Atri ve Anasiiya'nm taim ve bilge olarak ya§ama donen oglu. <;arai~alar,

"dola§anlar", goksel gczgin oyuncular.

<;itra, "parlak renkli" veya "alaca", bir filiri adl. Dadhyafir;;, "sar;;Ilan p1ht1lanm1§ slit", Atharva rahibinin oglu. Dak~a. "becerikli", Brahma'mn oglu, yedi bilgeden biri, SatI, Rohit~i

ve tannlann oteki kanlanmn babasI. Dafaratha, "on araba sahibi", Rama'nm babas1. Dasra, "harika i§ler yapan", Asvinlerin birinin veya ikisinin birden lakab1. Dattatreya, Atri ve Anasiiya'nm oglu bilge, bii;imlerinden biri olarak kabul edilir.

Vi~i:iu'nun

ya§ama donen

Devaki, ~-~1~a'mn annesi, Devaka'nm k1z1. DevayanL "tannlarm onderi", Sukra'nm klZI. Devi, Tanni;a, Durga, Parvatl, Uma. Gam-1, vb. olarak gfaiinen goksel bii;im. Dhanaficaya. "zenginligi alan", Mahiiblulmta'da ger;;en bir y!lan ifrit.

293


Dhanvantari, "egimle hareket eden", tannlann doktoru.

dlzarma, loplumsal dilzen, dtinyanm lilkilsel dtizeni, toplumsal yasa, olmas1 ge1 c:ken. Dharmaketu, "bayragmda adalet olan'', Buddha'11111 l<1kab1. Dhenuka, "inek dolu", hac1hk yeri. Dhrtara~ira,

"illkesi gti\:lii 01'111", Airavata da dcnen y1la11 kral.

Digvasas, "gi:ikyi.iziinti giyi11cn" yani 91plak. Direk (Stha1.1u), Siva'nm oru<; lutan yonilnU belirlcyt~n lakab1; bkz. Sthat~U.

Diti, Daitya denen ifritlerin annesi, Kasyapa'nlJI kans1. Aditi'nin lckabiilti. Durga, "cri§ilmesi gii<,;", DevI'nin §iddetli yi:iniintin lakab1. Durvasas, "kotti giyimli" veya "91plak", huysuz bir bilge, Siva'nm ya§arna dbnrnti§ hali. Gandharvalar, goksel mtizisyenler. 8.g Veda'cla yalmzca Yarna ve YamI'nin bab.as1 olan tek Gandharva vardir, Soma'nm bek<,;iligini yapar ve onu tannlara verir, evliliklere ba§kanhk eder. Veda sonras1 Gandharvalar da aym niteliklere sahiptirler ve 1ndra'nm saraymda clans eden goksel perilerin (Apsaraslar) kocaland1rlar.

Gm1c8a, "ev halkmm efendisi", Siva'mn fil ba§ll oglu. Gangac.lvara, "Ganj'm kap1s1", Ganj'm ovalara girdigi yerdeki kent. Ganj (Ganga), kmsal mnak. Ganj'm Kap1s1, bkz. Gangadvara. Garw;la, "ttiketici", Kasyapa ile Vinatii'nrn oglu, y1lanlann dil§rnam. Ate§ ve gtine§ olarak ki§ilqtirilir, Vi~1~u'nun bindigi ku§. Garuq.I di§i kU§tUr. GaurI, "altmdan", ParvatI'nin ad1. Gautama, bilge. GayatrI, "§~rk1", sekiz heceli, ti<,; satlfh 61<,;ti, Brahma'nm kans1 ve diirt Vedanm annesi olarak ki§ile§tirilir. Bazan ku~tur. Ohora, '"korkunc,;".

294

Vi~1:iu'nun

boga clirili§indeki oglu.


Govinda, "inek hulan", Kr~1.1a'n111 ad1. Guha. ''gizli yerde yeti§tirilen'', Skanda'mn adlar111dan;, . Guhyakalar, "gizlenenler", Yak~alar gibi Kubera'mn hizmet<;isi olan yan-tannlar s1111f1.

gwwlar, <;e§itli oranlardaki bile§imiyle bi.iti.in maddeyi olu§turan iii;: "ip" veya nitelik; halat ipleri gibi dokunmu§tur. Bunlar sattva (iyilik veya I§Ik), racas (toz, tutku veya eylem) ve tamas'tir (karanhk, hareketsizlik veya agirhk). Hanumat, "koca <;eneli", Rama'nm okyanusun ii:-.li.indcr! atalayarak ve Lari.ka'y1 yakarak Sltt'i'y1 ~!\:ri u!J11;1:,111:1 y:ird1mc1 olan maymun. Hara, "ortadan kald1m:1'', Siva'nm :111la11n<.t1n. Hari,

Vi~I)ll'nun

adlarmdan. Aynea 'faraka'nm oglu ifritin ad1.

Haryasvalar, ''doru at sahipleri",

Dak~a'mn

ogullanmn adi.

Heramba, "buffalo", Gai!esa'mn adlanndan. Himalaya, "kar yurdu", biiyiik ma daglar; Parvatl'nin babasi. Hira1!yakasipu, "altm elbiseli", bUyUk bir ifritin ad1, Hirat!yak~a'mn ikizi ve Prahlada'nm babas1; aslan-insan bi<;imindeki Vi~I!U tarafmdan oldiiriilmU§tiir. Hira1!yak~a,

"altm gozlii", Vi~l).U tarafmdan domuz bii;:iminde ya§ama dondiigiinde oldi.iri.ilmii§ olan bi.iyiik bir ifrit. Hira1).yanetra veya Hirat).yaloi;ana da denir.

Hotr, adaklan sunan rahip. Hrada, "kiikreme'', y1lan ifritin ad1, Hirm.).yakasipu'nun oglu. Hr~Ikefa, "cluyulann efendisi"; Vi~t).u'nun lakab1.

inclra, tannlann krah, Aditi ve Kasyapa'nm oglu. Ka, "Kim?", Brahma'nm lakaplar111dan. Kai;:a, "sa1;", Brhas 1. ati'nin oglu. Kadamba, bir aga1;, Nauclea cadambo, portakal rcngi <;i1;ekleri vard1r. Kadril, "koyu kalwerengi". Daks8"1111 k1z1, Kasyapa'nm kans1, Naga

295


yilanlanmn annesi. Kailiisa, Himalaya sffasmda bir dag, Siva ccnneti. Kakutstha, "Kakutstha soyu" f"kambur ilstUnde duran'', i;ilnkil sava§ta boga bii;imindeki lndra'nm kamburu Usliindc durmu~tur], Rama' nm lakabi. Kalanemi, "zaman tckcrlcginin i;ubugu'', Kr~1~a'nm 61diirdiigil ifritin ad1. Kalapr~~Iia, "kara sutli'', bir yihtn.

Kall, "kara tanrn;a". Kali c_;:ag1, di:irt muz c;:ag.

-;;agrn sonuncu ve en koliisii;

~imdi

i<,;indc bulundugu-

Kalinda, Yamuna 1rmagmm dogdugu dag. Kaliya, "kara", Yamuna 1rmagmda ya§ayan yilan; edilmi§tir.

~l!a

Kalkin, "saf olmayan" veya "giinahkar", Kali c;:agmdan ya§ama donii§ii.

tarafmdan alt

Vi~l).u'nun

son

kalpa, Brahma'mn bir giinil, bin i;ag, i:iliimlillere gi:ire d6rt bin tic;: yiiz yim1i milyon yd. Kama, "arzu'', Eros, arzu tannsi. Kamalak~a,

"nililfer gozlii", Taraka'nm ogullarmdan.

Karµsa, "teneke", Bhocalann kotii krah, Devaki'nin kuzeni, Kr~1~a'nm dii§mam. ifrit Kalanemi ile ki§ile§tirilmi~tir. Kanaka, "altm", topragm ve domuz bic;imindeki

Vi~t!u'nun

oglu.

Karko~aka,

"§eker kamt§t", yeralt1 cehenncminin onde gelenlerinden bir y1lanm ad1.

Karttikeya, "f<rttikalann oglu", Skanda'nm adlarmdan.

kiifo, bir tiir ot, Saccharum spontaneum, has1r yap1mmda ve c;:attlarda kullamltr. Kasyapa, bazan Kasyapa, "kaplumbaga", bilyiik bir bilge, Aditi, Diti ve Dak~a'nm oteki on iki k1zm111 kocast. Yedi bilgeden biri. Katyayan1, Durga'nm Iakaplanndan. Kausikl. "k1lif klZI". Durga'mn adlarmdan; aynca Bihar'da bir mnak.

2%


Kaustuhha, okyanusun ~alkalanmas1yla cldc cdilip Vi~t)u'nun g6gsiinc takllan cfsanevi milcevher. Kavya, "kahin veya §air niteligi ta§iyan", Sukra'nm adlanndan. Kendini yaratan (Svayambhii), Brahma'nm lakaplanndan. Kesava, "uzun sa9h'',

Vi~t)u'nun

lakaplanndan.

Kesin, "uzun sa9h", bir ifritin ad1; f!,g Veda'da, Rudra ile zehir i9en ortodoks olmayan bilgenin ad1; i:iteki yerlerde Krwa tarafmdan i:ildiiriilen at bi9iminde ifrit. K1yamet gtinii bulutlan, bazan ikj (Balahaka ["karga"] ve Sarµvarta ["y1k1c1"] veya Sarµvartaka l"y1kan"]), bazan yedi [ilk ikisi ve BhImani.ida ["korkutucu bi:igtinne"], Dro1~a l'"kova"], Cm)i;ia ["§iddetli"], Vidyutpataka ["bayragmda y1ld1r1m olan''I ve S01)a ["kank1rm1zi"'] tanedir. Kinnaralar. "Hangi insanlar?". at ba~il insan g6vdeli veya tersi, yantannlar. Kirµpuru~a veya A§vamukha ("at-ba§h") da denir. Koyu Mavi, bkz. Nila. Kratu, Brahma'mn oglu, yedi bilgeden biri; aynca kurbanm ki§ile§tirilmesi. Krauii9a, ''9ulluk", Assam'm kuzeyinde, doguda yer alan, Himalaya sirasmda bir dag. K[~t)a,

"esmer",

Vi~1)u'nun

avatan.

Krta \:ag1, Satya \:agt ("ger9ek 9ag1") da denir, di:irt 9agm ilki ve en iyisi; altm 9ag. K[-ttikalar, "kesiciler" veya "usturalar", Yedi Bilgenin kanlan, Diker (bazan ustura olarak gosterilir}, Skancla'nm anneleri. K~atriyalar,

soylular veya sava§9ilar, dort sm1fm ikincisi.

Kubera, refahm efendisi, kuzeyin bek9isi,

Yak~alarm

derebeyi.

Kurni.ira, "gen9", Skanda'mn adlanndan. Kurns, Himalayalann en kuzeyinin otesincle bir iilke. sonsuz mutluluk i.ilkcsi; bazan Aryan Jann eski yurdu olarak lammlantr. kufo otu, Poa c_\·110s11roides, uzun, sivri uc,:lu yapraklan olan, haz1 dinscl tt11'l:nlerde kul landan bir ti.ir ot.

297


KusurnamodinI. "r;ir;ek kokulu". dag lannr;asi. Lak~mm~a,

"talih i§aretleri ta~1yan'', Rama'n1n kii~·lik karde§i ve yol-

da§J. Lak~mI, "talih", Vi~1~u'nun kans1.

Lanka,

Rava1~a'n1n

ada

ha~kcnti;

daha sonra S\:yl;111'la ozde§le§tirildi.

liriga, Siva'mn kuhal \Tk~~klik organ1. Lokapalalar, "dlinya komyurnlan". diirl hucai~111 hd~ilcri (giineyde Yama, doguda indra, ku1.cyd1: Kuhna, hatuta V.1n11.1a); bazan sekiz tanedir (ilk dordti ve giilll~Y do~!tula J\~!ni, ku1.cy hal1da Vayu, kuzey doguda Soma, gliney bat1da Surya). Madana, '\:1ldirt1c1", Kama'nm adlarmdan. Madhava, "Madhu soyundan" veya "bahannda", dan.

K!~t~a'nm

Madhu, "bahar", Vi~l~U tarafmdan oldiiriilen bir ifrit Madhu'yla aym degil). Mahi~a.

adlann-

(K!~1~a'nm

atas1

"buffalo", bir ifrit.

Maithill, "Mithila prensesi", Sita'nm lakabi. Mithila, Videha'nm ba§kentiydi, 9ag1m1zda Tirhut. Malaya, Malabar'm bat1smda.dag siras1; bal1 Gha!Iar. Manasa, "ruhsal", Kailasa dagmda kulsal hir dag ve kutsal gol; yavrulama mevsiminde gor;men kazlar gelir. Mandara, "yogun", bir dag. Ma1~~iavya, Dharma'nm Siidra bd1ndan dogmas1 ir;in lanetledigi bilge; onun kar§t lanctiyle Dharma t1~1 Siidra kadmdan Vidura olarak

dogdu. Mmikm~aka,

bir bilge.

Manu, insanm (manava) adm1 ald1g1 insan soyunun alasi. Her biri bir r;aga (11w11va11tara) ail on dort Manu oldugu si:iylenir; oncmlileri ~unlard1r: Manu Svayamhhtiva (Satariipa'nm ve kendisini yaratan Pracftpati'nin oglu) ilk Manu: Manu Revanta ("panlt1h"), Vivasval 298


vc k1srak Smpdiii'111n 1>glu, be~mci Manu: M~1111.1 (iik~usa ("gfoJe kavranan'·). Tva~\r'1n nglu, all111c1 Manu; Manu Vaivasvata (Vivasval ve Sarpcfia'mn oglu), ycdinci Manu vc §imdiki insan 1rk111m atas1; Manu Savan~i ("ay111 llirden" veya ''benzer ogul'· yani Vivasvat ve Gi.ilge'nin oglu), sekizinci Manu ve,gelecegin Manulannm birincisi. MarI<;i, '"parlayan ze1re", yedi bilgeden biri, Kasyapa'mn babas1. Markai~<jeya,

govdesinde evre.ni g<>rdtigii Vi~1~u Larafmdan yutulana kadar dag1lm1§ evrende kozmik sularda yi.izen biiyiik bilge.

Marta1~<ja,

"cans1z yumurtadan dogan", gtine~in lakaplarmdan; gtine§ "gi:igi.in ku:;;u'' oldugu ii;:in bi:iyle an!l1r ve ku§ da (gbrtinti§te) cans1z yumurtadan dogrnu§tur i;:iinkii gtine:;; annesi Aditi'nin rahmindeyken annesi oyle ~iddetli ihade.t yapml§tir ki kocas1 Kasyapa yumurtamn zarnr g<)rmcsinden korknm~tur.

Marutlar, '\akanlar'', f1rt111a tanrilan. ML\rut veya Rudralar da denir; Indra veya Rudra'mn maiyetini olu~turan asker ilahlar. Yedi Marut'un adlan: Rtizgar-hm, Rtizgar-gUcti, Ri.izgar-y1k1c1, Ri.izgari;:emberi, Riizgar-alevi, Riizgar-tohumu ve Ri.izgar-diski (Vayuvega, Vayubala, Vayuha, Yayumm~9ala, Vayucvala, Vayuretas ve Vayucakra). Maya, "yap1c1", ifritlerin miman (tannnm giicii ve Tanrn;anrn niteligi olan bi.iyiilii hayal Maya ile kan§ltnlmasm). Meru, altm dag, axis nzundi. Mitra, "arkadaf, ruhsal Varm)a'nrn di.inyevi kar§il1g1. olarak kabul. edilen tann; daha sonra bilge, Vasi~tha'mn oglu. MohinI, "biiyi.ileyici", Vi~1~u'nun bir bii;:imi. Nahu~a.

"kom§u", kral, Yayati'nin babas1, indra'nm tahtm1 ele ge\:irip, ayag1yla bilge Agastya'ya dokunup onun lanetiyle y1lan olana kadar cennele egemen ohnu§tur:

Namui;:i, "b1rakmayan lcennel sulann1; yani kurakhk ifriti]'', indra ve Asvinler tarafmdan kesilen il'ril: daba snnrn Lek ba~ma indra tarafmdan y1ldmmla i'lldliri.ilml.i§tiir: sonradan indra ve Vrtrn hakkm-

299


da anlattlan oyki.i. Nanda, "ne§e'', inek <;oba111 (gopa), Gokula koyi.ini.in K!wa'y1 evlat!Jk edinen ba§ka111. Nandana, "ne§elendiren", indra'mn cennet hahi;csi Nandin, "mutlu", Siva'nm yakmt, kapt bek<;isi vcya hogas1. Nara, "insan",

Niirflya1~a'ya

baglanan ilk insan.

Niirada, "insana gctircn"(?), Brahma'ntn ogullanndan. tannlarla insanlar arasmda lrnbcrci; h~~r i§e kan~an bilge. Niiraya1~a, "insan oglu" vcya ''sttl<mn oglu". Vis11u'nu11 adlanndan (54.

mitostaki kokenebilgisiyle

kar~ll•1:;.11nn ).

Nannada, "zevk veren", bir irmagm ad1,

~imdiki

Nerhudda.

Nasatya, "yard1msever", (geleneksel olarak "niisa" burundan tiiretilrni§tir c;;iinki.i Asvinler k1sragrn burnundan dogmu§lardH); Asvinlerin birinin veya ikisinin birden lakab1. Navagvalar, "dokuzla giden" veya "dokuz katl1", indra'ya sava§ta yard1m eden mitolojik bir aile. Nila, "koyu mavi", merkezin hemen kuzeyindeki dag. Nlpa, "alc;;ak", Nauclea cadamba, portakal rengi, ho§ kokulu <;ic;;ekleri olan bir agac;;. PadmavatI, "niHifer ta§1y1c1", Vi~1~u'nun kanst SrI veya Lak~mt'tlin adlanndan. Paka. "<;ocuksu" veya "naif', indra taraf111dan kesilen bir ifrit. Pafic;;ala, "be§ a§ireuen",

Yak~a.

Kubcra'nrn nglu.

Pat~iler.

"cimriler", Hindistan yerlileri veya ifritlerinden bir Hk; i§galci Aryan Jann dil§manlan; saklad1klan hazine ic;;in Aryanlar onlarla sava~mJ§tJ.

Parvata, "dag". bir bilge, Niirada'nm yolda§J. Parvatl. "dagm klZI", Himalaya'nrn ktzl. Siva'nm kans1. Pafopati. ·'s1glflann efcndisi". Rudra-Siva'n111 lakaplanndan. Pinaka, Siva'nm yaym111 ad1. Pi~iir;,alm, ··~t

:mu

yiyiciler", ifritler snuft.


1

Prai;;cta:-., "dii~ii1wdi ·, cski hir bilge, Dak~a Prai;:etasa'nm babas1. Prahladu. ··nc~di hcyecan", ifrit, Hirm~yakasipu'nun Vi~1~u'ya inanan oglu: V1~1~u aslan-adam bii;:imincle gorlincrek Prahlada'y1 babastnrn sald1ns111dan korudu. Praciipati, '"yarat1klarm efendisi", Brahmii.'nm veya ilk yarallklar sm1fmdun herkesin lakab1. Prakrti, Doga, tii;; ip veya gu~a'dan olu§ur. Pulaha, Yedi bilgeden biri. Pulastya,"'yumu§ak sai;;h", Yedi bilgeden biri. Puru~a,

"erkek, ilk erkek; Sankhya felsefesine gflrc birle§en hareketsiz ruhtur, bi)ylece evm1 dngar.

Pii~an,

"besleyici",

giln1;1~

ildlu,

s1j~1rlarm

Puru~a.

PrakJ.'ti ile

koruyucusu ve refah veren.

Piitanii., "kotii kokan". ~:oc11Jd,1l'd1~ i,:~:~itli hnstaltklara neden olan di§i ifrit; Ki.wa'yt <>ldtirmcyc: i;11l1~u vc onun tarafmdan i:ildiiriiliir; Skanda'y1 kabul eden annclcnkn hiri olarak da say1lmaktad1T. Ragalar veya Ragit~ller, "duygular'', klasik Hint mliziginde kullamlan ozel bii;:imler; genellikle altt veya olllz alt1 Ragi1~I ile evlenen alt1 veya yirmi alt1 Raga oldugu si:iylenir. Riighava, "Raghu soyundan", Rfnna'mn adlanndan. Raghu, "r;;evik'', Kakutstha'mn oglu, Dasaratha'nm bliytikbabas1. Rahu, "yakalay1c1", ay ve oldugu soylenen ifrit.

giine~i

yakalayarak tutulmalanna neden

racalar, "tutku", ii.~ gw:ia veya ipten ikincileri; bkz. gw:ialar. Riik:?asalar, '"korunmast gerekenler", ifritler srn1f1. Rama, '\;ekici". kral, Da$aratha'mn oglu, Raghu'nun soyundan gelir ve Vi~1~u'nun ya§am bulmu§ bi<;imi olarak kabul edilir. Aym zamanda (Dafaralha'mn oglu Rama ile ilgisi olmadan) Rama; Kr~1~a· nm agabeyi Balarama'mn lakab1d1r. Rama1~aka, "ne~eli'', bir adamn adt. Rambha, "'bir <.;e§il muz'', bir peri. Rati, "a~k oyunu''. cinsel zevk, Kfuna'nm kans1. 301


Ravm.ia, '\1ghk atan", bir ifrit. Revanta, "parlak'', Vivasvat ve Smpciia'nm oglu. be§irn:.:i Manu. Rohi1.iI. "kmmz1" veya "k1rm1z1 inek", hun;. ay111 kans1; ay111 zamanda (burc;la hie; ilgisi olmadan) Vasudeva'mn ka11s1, Balarama'nm annesi. ~tadhaman,

"ymdu _\!cn;ck <•Ian". Vi1?1.iu'nun adl;1r rndan.

Rudra, "uluyan'' veya "h11.il yli1.lii", Siv~1'111n Vcdal:ndaki selefi, vah§Ct ve tehlike ik ili~kikndil'ilcn ki)til ta11ri; f111111a 1~111ns1 ve Rudra ile Marutlann babas1 vc yhnctii.:isidir. Rudralar, Rudra'nm ev halkt, tini.:e scki1 tancydilcr tBhava, Sarva, Pafopati, Ugra, Mahadeva, Rudra, 1Sana ve Afani [varolu§, oku olan, s1glflann efendisi, deh§et, ulu tann, uluyan, yonetici ve gokgiiriiltiisil], sonra on bir oldular [Mahan, Mahatman, Matiman, BhI~a1).a, Bhayarµkara, ~tudhvaca, Urdhvakefa, Pingalaki?a, Ruc;i, Suc;i ve Rudra [ulu soylu, zeki, l<orkutucu, iirkiitiicii, bayragmda mevsimleri ta~1yan, tiiyleri dik olan, kahverengi gozlii, parlakhk, safhk ve uluyan]). Bazan Marutlarla bir tutulur bazan ayn say1hrlar .. Sadhyalar, ''katilmak gereken", giine§le yeryiizii arasmda ya§ayan on ik.i goksel varhk. Nara ve Naraya1}a da Sadhyalardand1r.

Sama Veda. §ark1 olarak soylenmesi amac;lanan Veda §iir kitabi. Sarµci'ia, "i§aret" veya "ad", Sa111kar~ai}a,

Tva~n"nin

km ve giinqin kans1.

"c;eken veya siiren", Balarama'nm adlanndan.

SarJlvarta, "yuvarlayan" veya "yok eden'', A1igiras soyundan bir bilge. SaqlVartaka, ''yok eden", k1yamet gi.inii atc§i veya bulutlarmm adi. Sanaka, Sananda, Sanatana ve Sanatkumara ("eski, ne§eli, sonsuz ve sonsuza kadar gene;"), Brahma'nm aklmdan dogurdugu dort oglu. Sar1khya, evreni hareketsiz puru.ya vc hareketli prakrti arasmda ve prakrti'yi ii\; gw:w veya ipe bolen cski Hint felscfesi. Saptasarasvata, SarasvatI 1rmagmda yedi mnagm bulu§tugu kutsal yer. Sarama, '\;evik", nin annesi.

302

di~i

kilpck, Yama'nm dikl gozlii benekli kbpeklcri-


Sanwyu. "atik"', Tvarn·'nin k11.1, sonrn Smpcfla dendi. Sarasvat1, "akan··. Ganj'la birlikte, Hindislan'm en kutsal mnag1 Sinclhu'nun yerinc gec;en 1rmak. Ay111 zamanda s()z tannc;as1, Brahma'mn kans1. Sat!, "iyi kadm'', Dak~a'mn k1Z1, Siva'nm kans1.

sattva, "iyilik". tic; gu!Ja veya ipin birincisi; bkn. gwuzlar. Satvatalar, Kr~t~a'nm dogdugu kabile. SatyavatI. <;dogrucu" Tanrn;amn hiz.metc;isinin acl1, Bihar'da KausikI ll"magi olan kadm. Satya <;ag1, "gerc;ek i;;ag1", i;:aglann birincisi, Krta <;ag111111 adlarmdan. Saubhari. ya~11: 1 g111da kral Mi'.111dhiil(rn dli k!Zlyla evlenip ytiz elli oglu olan bil;;e. Savan~i,

bkz. Manu.

Savitr, "can veren", gtine~ih bit;:imlerinden, Adityalardan biri. SavitrT, "gtine§ten gelen'", gtine§in kizmm acllanndan, Brahma'nm kans1. Siddhalar, "mtikemmel", i;;ok saf, mtikemmel yan ilahi varhklar, sekiz dogatistti nitelikleri oldugu (siddhi: i;:ok kti<;:tik, hafif, btiyi.ik, vb olmak yetenegi) si:iylenir. Sindhu, "mnak", olas1hkla Pencap'daki indus 1rmagJ. Sita, "saban izi", Canaka'mn km, Rii.ma'nm kansi. Skanda, Siva'nm alt1 ba~h oglu; Guha, Karttikeya, Kumara, vb olarak da bilinir. Smara, "bellek", Kama'nm lakaplanndan. Soma, tannlann i:illimsiizli.iklerini besleyen nektar sunusu; nektar deposu olan ayrn adlarmdan; bazan tann olarak ya§ama cloner. Stha1~u. ;'direk", Siva'mn oruc; tulan yi:iniini.i gbsteren lakab1.

Sudarsana, "gCirmesi glizel'', Vi~1)u'nun diskinin adlannd°an. Sugriva, "ho~ boyunlu". ba§larmda Hanflmat maymun ordusuyla Rama'ya Riiva1)a'y1 fethetmesinde yardnn eden maymun kral. Sukesa, "gtizel sa<;li'', hir bilge. Sumbha ve Nisumhha (hazan Sumhha ve Nisumbha), Tann<;a tarafm-

303


dan kesilen iki ifril karde§; Prahlada'nm torunlan. Supan~a,

"gi.izel ti.iyli.i", Garm;Ia'mn lakaplarmdan.

Suparsva, "gi.izcl yanll", bir bilge. Suvrtta, "iyi yuvarlak", Vi~1~u'nun domuz avatan s1rasmdaki ii<; oglundan biri. Svaha, "selam"', tannlara adak sunarken <;tkanlan tinkm: aym zamanda adagm kendisi vcya Agni'nin kans1 olarak k1~ik~tirilen adak. Svayambhu, "kendini yaratan'', Brahrn1i'1un lakaplannd1111; dini yaratan.

b~z.

Ken-

Sabalasvalar, "alaca at sahipleri", Dak~a'mn ogullan. Sa.;:I, l'gti<;lii yard1m", 1ndra'nm kans1. Sailadi, "Silada'nm oglu" veya "ta§m oglu", Nandin'in adlarmdan. Saka, "sebze", bir adanm ad1, yedi bi.iyiik k1tamn altmc1s1, ad1m oradaki tik agacmdan ahr. Sakra, "gi.i9li.i", indra'nm lakaplarmdan. fokti, "gi.i9", 6zellikle bir ilahm kans1 olarak ki§ile§tirilen etkin gi.i9. Sozctik m1zrak veya k1hc1 da anlatabilir. Sambara, indra tarafmdan dagdan yuvarlamp kesilen bir ifrit. Sambhu, "refah veren'', Siva'nm lakaplanndan.

faml, "ag", bir agar; (Prosopis spicigera), ate§ i9erdigi varsayilan sert tahtas1 vard1r; kutsal ate§ yakmakta kullantl 1r. Sanais.;:ara, "yava§ hareket eden", Satlirn gczegeninin adlarmdan. Sankara, "huzur veren", Siva'nm adlanndan.

fapharl, bir bahk, ya s1g sularda ya§ayan kiir;i.ik bir bahk (Cyprinus saphore) veya ba§ka bahklan yi.iyen bi.iyi.ik bir sazan. farabha, karh daglarda ya§ad1g1 ve Siva'nm ya§ama donmi.i§ bi9imi oldugu soylenen efsanevi hayvan. Sarva, ''ok sahibi'.'. Rudra'nm adlanndan. Saryai~avat, ''k1ZJ1'", bir Irmak. ~a.)\hL "altmd', Durga'nm hir bir;imi olarak kabul edilen ve .;:ucuklan

koruyan ilahi anne; anne ve behck ir;in en tehlikcli zamamn atlattl304


d1gma inamlan dogumdan sonraki alt111c1 gtin tap1mlir. Satarlipa, "yiiz bi<;imi olan", Brahma'nm kizmm ve kansm111 adlanndan, Manu Svayambhuva'nm annesi: bazan Manu Svayambhuva' nm kans1 ve klZI olarak kabul edilir. Silftda, "m1m kabugu yiyen" veya ''ta§ veren'', bir insamn adt, ya§ama di:indii&iinde Nanclin'in babas1. Siva, "ugurlu", miiminlerin, lir;ganm ve kozmik k1yametin tannsL Siva, "ugurlu kadm", Angiras'm kans1; ay111 zamanda Tanrn;anm adlarmdan.

SrI, "refah", Vi~1:m'nun kans1. Srivatsa, "Srl'nin sevdigi", Vi~t~u'nun gi:igstindeki kil buklesi. Sukra, "parlak" (ay111 zamanda "tuhurn"), ifritlerin gurusunun ad1; Bhrgu'nun oglu, Ventis gezegeni olarak kabul edilir. Su~1.ia, "t1slayan" veya "btiyticii", 1ndra tarafmdan Oldtirtilen kurakhk

ifriti. tamas, "karanhk", ii9 ipten tigi.inctisti. bkz. gu!falar.

Tapat!,

"ISi",

giine§in klZl.

Tara, "yild1z", Brhaspati'nin klZI; Soma tarafmdan 9almd1 ve biiyiik bir sava§tan sonra Brhaspati'ye dondil. Taraka, "kurtaran", inclra ve Skanda tarafmdan kesilen bir ifrit. Tarakak~a

veya Tarak~a. "y1!d1z gozlii", ifrit, Taraka'mn oglu.

Tark~ya,

once at sonra ku§ olan, Garm;la ile ozde§le§tirilen mitolojik varhk (Bhagav,ata Punl1Ja'da Garu<;la'mn babas1).

Triku~a, 09kath Zirve, Rava1~a'nm Lal'lka aclasmdaki dag kalesi.

Trisiras, "ii<; ba§h", Indra tarafmdan i)!cliirUlen bir ifrit. Tri~~ubh,

di:irt sattr, on bir heceli ol9ii.

Trita Aptya, "suyun Ui;i.inci.isii", Marutlar ve indra ile ili§kilendirilen Veda tanns1; Vrtra ile di:igU§ti.igil ve di.inyanm en uzak yerinde ya§acl1g1 soylenir. Tva:;;\r, "mimar", tannlann miman, ilahi ara9larm yap1c1s1.

305


Uc;c;ail!sravas. ·'uzun kulaklt" veya "yi.iksek sesle ki§neyen", indra'nm at1; atlann prototipi ve krah. Uma, "U! Ma!"("Yapma!'') i.inleminden tliredigi siiylcnir; Uma ibadeLe ha~laymca annesi tarafmdan soylemni~tir; Siva'nm kans1. Upabarhai!a. "yast1k'', Narada'n111 ya§mna ddnen hi11 imi olarak kabul edilen Gandharva. Ufanas, "yogun", Sukra'nm ;1dlanndan. Diker, bkz. ~ttika!ar. Vaikm!tha, "kbr olmayanla ilgili", dan.

Vi~I!u'nun

ve cennetinin adlann-

Vaisravana, "c;ok i.inli.i'', Kubera'nm adlanndan. Vaisvanara, "bi.itlin insanlarla ilgili", Agni'nin adlanndan, ozellikle sindirici ate§. Varm!a, "her §eyi saran", yalandan nefret eden ve gi.inahkarlara hasta111', i:izellikle su toplanma hastahg1 sac;:an bir Veda tanns1; daha sonra sulann tanns1 ve batmm bekc;isi oldu. Vasava, "Vasulardan" (bkz.), indra'mn adlanndan. Vasi~!ha

veya Va§i~!ha, "en mi.ikemmel" veya "en zengin", yedi bilgeden biri, Arundhat1'nin kocas1, dilek ineginin sahibi.

Vasto~pati,

"ev koruyucusu", ev temelini koruyan ilahm adt, Rudra ile oz<Ae§le§tirilir.

Vasular, sekiz tann, §cfleri ba§lang1c,;ta Indra'yd1 sonra Vi~I!U oldu: ilk sekiz Vasu giin, su, ay, kutup ytld1z1, ri.izgar, ate§, §afak ve 1~1gm ilah1yd1, sonra Asvinler, Adityalar, Rudra, Vi~I!U, Siva ve Kubera Vasu olarak kabul edildiler. Vasu Dyaus (G<ikyi.izi.i), Vasi~!ha'nm bi.iyi.ili.i dilek inegini c,;ahnca, Vasi~!ha oniara yeniden bilge Santanu ile Ganga'nm ogullan olarak dogmalan ic;:in ianet etti. Vasudeva, ''Vasudeva'mn oglu", K!·~1!a'mn adlanndan. Vasucleva, "zenginligi efendisi", Kr$1!a'n111 babas1, ay ilah1 Yadu'nun soyundan (b(iylcce Yadava da denir). 306


Vasuki, bi.iyiik yilan· kralbrdan hiri. va.yat, kurban §iiri sonunda, adak ate§e atilrnca Hotr tarafmdan stiylencn iinlcm.

Vayu, riizgar ve ilahr. Vibhl~m!a, "kurkutucu", Rava1!a'nm karde§i; Ravm!a Rama'ya kat1l-

mak ic;in Lmika'dan aynld1 ve Rama tarafmdan, Ravm!a'nm oliimi.inden sonra Lanka tahtma oturtuldu. Videha, bir iilke (§imdiki Tirhut); ba§kenti Mithila ve kralt Slta'nrn babas1 Canaka'yd1. Vidyi.idharalar, "btiyii sahipleri'', Himalaya'da ya§ayan ve biiyti gi.i9!eri olan dogaiisti.i varhklar. Vidyunmalin, "y1ldmm ku§<lllan'', Im il'rit, Tiiraka veya Vipra<;itti'nin oglu. Vinati.i, "k1vrnn" veya "kambur··, Kasyapa'mn kans1, Dak~a'nm klz1, Garu~ia'nm annesi ve baz1 metinlerde ku§ cinsi, Bhagavata Pura1.w'da GarU<;la'mn kar1s1. Vindhyas, Kuzey Hindistan'1 Dakka'dan ay1ran alc;ak ma daglar. Viprac;itti, "bilge", ifrit, Vidyunmalin ve Rahu'nun babas1. VIrabhadra, "kahramanlara ct:imert", Siva'nrn oglu veya ya§ama donmii§ bi9imi; §iddetli ve korkun9. Virac, "uzak yonetici'', Brahma'nrn ilk dogurdugu. ilk yarat1c1. Vlraka"kligi.ik kahraman", Nandin'in adlanndan. V1ra1!a, "kahraman", ilk yarat1k, AsiknI'ni11 babas1, Dak~a'mn kansi. Viroi;;ana, "1§1kl1'', ifrit, Prahlada'nm oglu, Bali'nin babas1. Visakha, "dall1" veya '\;atalh", Skanda'mn adlanndan veya oglu~ veya ifrit, 9oc.:uklara zarar veren Skanda bii;;iminde bir ifrit olarak dii§iinUIUr. Vi~1~u.

''yay11Icf', ilk bii;:irni gtine§ tanns1, sonra yi.ice tann.

Visvakarman, "her§eyi yapan". tince Pracapati'nin sonra Tva~\(nin . adlanndan. Visvamitra. '·her~eyin doslu". i.incc K~atriya olarak dogan buylik bir bilge: dild inegi ii;in Vasi:;;\ha ile i;eki~ti, hrahmin oldu. 307


Visv::matha, "evrenin efcndisi", Siva'mn ve Benares'teki onei:nli tap1nag111rn adlanndan. Visvavasu, "her§eye yararh", Gandharva. Vivasvat, "parlayan", "panlt1h", gline§in adlanndan. Vr:i<Javana, "kadmlar korusunun ormam", K!wa'n111 Mathura yoresindeki koytintin yak111111da bir koru. Vr~aparvan, Vr~1:iiler,

"gti\!lii eklenmi{, ifrit ad1.

"erkekc;e", Kna)a'n111 soyu Yadavalardan hir bbile.

Vrtra, "s1mrlayan", indra'nm kestigi hliyLlk bir 1frit. Yacfiavalkya, gtine§in Beyaz Yacur Veda'y1 a<t1klad1g1 btiytik bir bilge.

Yacur Veda, kurbanda kullanmak tizere dtizenlenmi§ Veda. Yak~alar,

Kubera'ya bagh yan-ilahi bir varhk ttirti; gene! olarak iyiliksever fakat bazan ifrit davram§hd1rlar.

Yama, "ikiz" veya "zincir" veya "gem", oltiler krah, cehennemin ve gtineyin yoneticisi, ilk insan, Vivasvat'm ve Sarru~yu-Saiµcfia' nm oglu. Yaml, Yama'nm ikiz klzkarde§i. Yamuna, §imdiki ad1 Cumna olan 1rmak, bazan Yami ile ozde§le§tirilir ve gi.ine§in km olarak kabul edilir. Himatayalardan dogar ve 860 mil akt1ktan sonra Allahabad'da Ganj'a kan§Ir. Yafoda, "bag1§ ate§i", inek c;obam Nanda'ntn kans1,

Kr~1:ia'mn

ebesi.

Yayati, ay irkmm krah, Nahu~a'nm oglu: Sukra'nm km DevayanI ve Vr~aparvan'm klZI Sarmi~tha ile evlendi. Yedi Bilge, Brahma'nm akhyla dogurdugu ngullan; Pracapati yani ilk yarat1klar olan bu ogullar Bi.iytik Ayt burcunu olu§tururlar; ~ttika veya Ulker'le evlidirler. Farkh c;aglarda .adlan degi§iktir, en i.inliileri Gautama, Bharadvaca. Visvamitra, Camadagni, Vasi~\ha, Kasyapa, Atri, Maric;i, A1'lgiras, Pulaha, Kratu, Pulastya, Bhrgu ve Dak~a'd1r.

yoni, "rahim'' veya "kaynak'', ozellikle Tannc,;anm, liriga ile birlilkte

308


Lap1lan, i.ireme organmm kutsal imgesi. Yuga, diinya <;ag1; dtirl <;ag vardu: 1Jki (Krta Yuga veya Satya Yuga) en iyisi, alt1n ~ag, ยงimdi yaยงad1g1m1z sonuncusu (Kali Yuga) en kotiisiid Ur.

309


975-533-097-b

9 789755 330 76

Wendy doniger o'flaherty hindu mitolojisi  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you