Issuu on Google+

İSTANBUL ONİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ TO r K DİLt VE EDEBİYATI MEZUNLARI CEMİYETİ YAYINI.

SAYI

2

Mecdut Mansuroğlu ANADOLU

T Ü R K Ç E S İ .(XIII. ASIR)

D EH H A N Î ve M ANZUM ELERİ

İ S T A N B U L Bürhaneddin Erenler Matbaası

1 9

4 7


XIII. aeir Anadolu Türk şairlerinden D e h'h a n i hakkında ilk malûmatı ve iki gazelini Fuad Köprülü vasıtasiyle öğrenm iş bulunuyorduk.* Y in e Köprülü 'nün bir yazısından Öm er b. Mezid ’in Mecvaü^ai el-nezâ^ir 'in ­ de ^şaire ait bir kaside ve dört gazel bulunduğunu öğ­ renmekle beraber, bu nazireler mecmuasının kaybolma* SI sebebi ile, son zamana kadar bunlarm metnine sahip değildik- Mezkûr mecmuanm Kilisli R if’at Bilge elinden çıkmış bir istinsahı A nkara Türk Dil Kurumu Kütüp­ hanesinde mahfuzdur. Büyük ölçüde tek yapraklar üze­ rine yapılmış olan (yaprakların arkası boştur) ve dik­ k atli bir istinsah hissini veren bu suret 167 sahife olup (mürekkep ile gösterilen 169 sahife sayısı yanlıştır) esas nr. 6074, kayıt nr 4657 'dir. İşte bu suretin s. 1 S elçak îler devrin de Anadolu şairleri. H oca D ekh an î (Hayat I, 1, Ankara, 2 kânunuevvsi 1926, s. 4 —S. Bu yazıdaki iki manzumeden birincisi Eğirdirli Hacı Kemal’ in Cami'- el~neza^ir yaprak 4(j0 kena­ rında (mecmua hakkında bk. Fuad Köprülü, M illî ed ebig ai cereyanttan ilk m üheşşirleri ve divan -ı tûrkî-i basit, X V I. a sır şairlerin din E dirneli N azm i ’nin eseri, İstanbul 1928, s. 61 not), diğeri Köpıülû 'ntia hususî kütüphanesinde X IV . ve XV. aslr şairlerinin elerlerini havi mecmuade (barada sıra ile nr. 6 ve nr. 7). 2 S elça k îler d ev ri edebiyatı h ak kın d a 10.°4 Ankara, 15 te^rİDİsani 1928, s. 488).

bazı notlar (Hayat IV,

3 Bu nazireler mecmuası hakkında malûmat için Ek. Fuad Köp­ rülü, Millî edebiyat eereyantnıri ilk m ü beşfirleri v e divan~ı iü rkt-i basit, X V I. asır şairlerin d en E dirn eli N azm i ’nin eseri, l#t. 1928, », 60 nOt.


3 — 4 ’te bahsi geçen kaside (nr. 1) ile müteakip şu sa> hifelerinde bahsedilen dört gazeli bulunur : 8 (nr. 2) , 15 (nr. 3) . 24 (nr. 4 ), 69 (nr. 5).* D e h h a n i mahlası ile daha üç gazel de Üniversite Küt- Rız^ P aşa nr 1547 bir nazireler mecmuasında yaprak 88 b (nr. 8 ) , 135 b (nr 9 ), 537 b (nr. 1 0 )’de Vardır.’ Bu manzumeleri dil ve eda bakın ınd ın D e hh a n ! ’nin diğer manzumelerinden ayırm ak güç olm ak­ la beraber, m ahlaslannm D e h a n ı şeklinde olması bun­ ların bir başka şsire ait olduğunu düşündürebilir. An­ c a k bilhassa bu devirde m ahlasiarın vezne göre şeddeli ve şeddesiz okunuşu çok görüldüğü gibi, bahis mevzuu olan üç gazelde Dehânı lâfzının tevriyeli kullanıldığı (mahlas ve dehânı „ağzı“) da hatırdan çıkarılm am alıdır (bk. sıra ile beyit 7, 5, 6)D e h h a n î hakkında tarihî bilgiır&i^ az olduğu gi­ bi, edebî hüviyetine dair vereceğimin üıükümleri de «limizdeki 10 manzumesinden çıkarm ak mecburiyeti v a rd ır: Kendisi X III. asrın ikinci yarısında Selçuklu sara­ yına intisap etm iş anlaşılan aslen Horasanlı bir şairdir (kasidesinde, nr. 1, beyit 19, Horasan ’a dönmek için müsaade diler). Mahlasını belki de Amu-Derya havzasın­ d a D e h h a n - I Ş i r ( türkçe adı D ü 1 dü 1 -A 1 1 a ğ a n ) m evkiine mensupluğu dolayısı ile almıştır.^ Anadolu 1 Bu mecmuadaki maazumelerin basit bir neşri içia bk. Mecdut Manatıroglu, En eski A nadolu tiirçeaine ait bazı m etinler, latan* bul, 1 temmuz 1945, «ayı 39, a. 4—5. 3 Bu aon mecmuadaki manzumelerin tranaliteraaionlu neşirleri i(in bk. MeCdut Manauroğlu, A n adolu m etin leri. X III. a tır, II. £^eh a n î, Türkiyat Mecm. VII —VIII, cüz 1, İatanbul 1942, a. 101 —104; nazireler mecmuaaı hakkında bk. ayn. esr. a. 102 not. * Bk. Zeki Velidî Togan, Umumî Türk tarihin e giriş. I. <ttki devirlerden X V I. a tr a k a d a r ,) İstanbul 1946, a. 262—263.

{En


Selçuklu hükümdarı III, Alâeddin Keykubad (1298— 1300) ’ın sarayında bulunuyordu. Bu hükümdar ona farsça bir Selçuklu Şehnamesi yazdırmıştır. Bug-ünkü bilgimizle D e h h a n î Anadolu Türk ede* biyatmm ilk prof an klâssik şairidir. Dilinde muasırı diğer Türk şairlerine nisbetle arapça ve farsçadan alın ­ ma unsurlar (emprunt) daha çok olm akla beraber, ye> rinde kullanılmış türkçe sözler yanında çok güzel türkçe ifade şekillerine rast gelinir. Zamanına göre nazım tekniğine ve klâsaik edebiyat mazmun ve şekillerine l i yıkı ile vakıftır. Muasırlarının aksine olarak, eserlerini tasavvuf propagandası için değil, bedii bir m aksatla kalem e alm ıştır. Şöhreti Anadolu sahasında geniş idi. Manzumelerinin X V I. asra kadar bilinmesi kendisinin çabuk unutulmadığına delildir.^ Horasan ’dan Anadolu ’ya intikali de iki Türk sahasında kültür iştirakini gösterir. D e h h a n î 'nin bu 10 manzumesinin aşağıda Türk dil bilgisindeki son neticelere uygun olarak as­ lına en yakın olması gözetilm ek suretiyle transkripsionları yapılmıştır. Bu esnada muahhar istinsah mahsulü olan metinlerimizde bu asra ait daha önceki istinsah­ lardan anlaşılan ses husu^siyetleri hesaba katıldığı gibi,' vezin ve mefhum icabı değiştirilmesi gereken metin kısım ları da o şekilde düzeltilmiş ve bu değiştirm elere notlarda işaret edilmiştir. Metinlerimizin yazılışında bazı imlâ hususiyetleri de göze çarpar. T ü rk yazı tarihi bakı* mından ehemmiyeti olan bu yazıhşlar şöyle to p lan ılab ilir: 1 D e h h a n î’ nin şahsiyeti, eserleri ve san'atı hakkında bk. bir de Fuad Köprülü, Türk ed ebiy atı tarihi, İstanbul 1926, B. 818-320; ayn, m il., A nadolu Selçuklu tarihin in y erli kay n akları. IV . S elçu klu lar Ş ahn am esi; H oca D ehhanî, X III. asır (B e lleten , V II, Ankara, 27 temmuz 1943, s. 396 — 397).


6 1. Tü rkçe sözlerde g'ereken QnlQ (vocal) ve icap edenlerde ise, ünIQ bir ünlü yazmak lüzumu

aruz kalıplarında uzun okunması e lif yazılmış, kısa okunması yazılmadığı gibi, elif yerine halinde he konulmuştur.

2 . saç ve sakla - sözleri s a J harfi ile değil, sin har­ fi ile yazıimştır. 3. ç sesi için bir çok türkçe ye h atta yabancı söz­ lerde ç yerine c harfi kullanılm ıştır {yüce 2, 3, bunca 3, 4; 10, 2, kılca 4, 6, gecûrme 6, 6, suci 6, 7, nice 7, 2; 7, 4; 8, 5, inceldise 7, 4). Maamafih ç harfi daha faz­ la görülür. 4. p zarf fiil (gerundium) ek i yazılm ıştır.

daima 6, harfi ile

Metinlerden istifadeyi kolaylaştırm ak, X11L asır türkçeainin söz hazînesini tanıtm ak ve gram er ile sin> taksi hakkında fik ir verebilm ek içine manzumele­ rin mufa^şsal bir indeksi de ilâve edilmiştir- Bu neşri D e h h a n î 'deki dil hususiyetlerini belirten bir ince­ lem e ta k ip edecektir.

1. 1. Sun i sâki güle güle bize ol revh u reyhanı, ki gül yine bezemişdür bu gün şahn-ı gülistanı. 2. Cemâl-i şQret-i Leyli kelamın virdi Mecnûna, k i bülbül göge irürdi bu dem derdinden efğânı, 3. ‘^Aceb degül, eger bülbül kıİHrsa nağme-i Dârud, k i gül üstine dutmışdur söğüt çetr-i Süleymânı. 4. Ç e Yûsuf Mışr şehrinde ‘^azız oldı gül u bülbül uş ider giçe u gündüz figân yün pîr-i K en'ânî. 1. rev h u reyffSn] a yok. 2 . kelâmın\ Mstiode kelarm ın. 4. g ü l U bülbül] u hareke ile gösterilmiş.


s. Egrer ok urmadısa gül yine bülbül yüreğine, niçün kana bulaşupdur sera ser cümle peykânı. 6. Gül'i sürî, gûl-i süsen, gül-i nesrin, gül-i ra'^nâ, bu dördiyle bezenmişdür cihânun çar erkânı. 7. Bu dûrlü gül ger istersen, baka bağında var, iste, dirlğâ, kim vefâ itmez bize bu '^âlem-i fâni. 8. Bu gül devrinde "ömrüni geçürme z3yi‘^i ğâfil, ki gül devri bigi tlzçek geçer bu "ömr devrânı. 9. Müdâm iç bir y a n a lı gül nigâr ile gülistanda, ki karşuna kıla her dem yanaklarla gül-efyânı. 10. Bu mevsimde gül u meyle kişi beslem ese canın, san anı bir kuru gövde, k i yokdur ‘ aklı u cânı. 11. Cihan cennet olup durur ser>â ser, g er inanmazsan, gözün nerkis gibi aç gor, ki güldür hür u ğılm ânı. 12. Meğer bezm -i fehinşehdur letâfetde bu gfin gülden, k i olup bülbül u kumrl nedim u hem höş-elhânı. 13. Şehinşâh-ı felek*rif^at, ‘^alâ’-i din u dünyâ çün, ki katı itdi ‘^All bigi cihSnda nesl-i Mervânı. 14. '^Ali durur, eger her kim göre zahir diler ise, '^ayın gibi göz açnp gör cihanda şir-i merdânı. 15. Eyâ şâh-ı felek-riFat, ki dâ^im baht ile devlet, kılur dergâhuna secde, urur toprağa pışânı. 36. Süleyman rühı şsd oldı, ki fitne dıvini bende, bırağubao bezemişsen Süleyman bigi devrânı. 6. bulaşupdur] Metinde balaşap . 8. y an akla rla ] Metinde y an akla rig le. 14. ^ayın g ib i] Metinde '^Ali g ib i.


8 17. Bihamdillab, k i medb^ni bu gûn her meclis içinde dehanından dûr-i ma^nı döker soziyle DehhSm. I8> Y iri durur kulağunda dutasen sözümün dûrrin, ki ol dürden hacsIetde kalupdur dûrr-i ^ummanı. 19- Yüz urup tapuna geldi, icSzet vir ana yâhâ, ki yine devletlinde ben grorem milk-i Hor3s3nı. 20. Hemışe t3 bu mevsimde cemâli tal^atı günün, sinün yüzün bigi şShâ bezemez bağ u büstânı. 21. Kem âl-i devletün güni bezesün bâğf-ı dünyâyı, dahi noksan hazanından ilâhım saklasun anı. 22. İşidüp adunı şâhum sefer kıldum bu iklime, irişdüm, yüzüni gördüm, didüm „Zı vech-i nürânı I" 23. Sehâvetde, şecâ^atde dahi adun işidurdüm, sini Hak müstedâln itsün, seversen din u imânı. 24. Dilegüm bu durur sin d en : Bu dördi saklagıl muhkem hemışe, din ile ^adli, şecâ'^atle hö$ ihsanı. 25. Mfirüvetde ne, kini vardur,binüm bakkumda kıldun sen^ vefânun maddeni oldun, sehânun lutf ile kânı. 26. Diri oldukça ben kulun, işidesen eyâ şâhum, sinün medhünle tolduram niçe defterle divânı. 2. 1. Zihî devlet, k i gözlerüm yüzünden oldı nurânî, vişâlün lu(f idüp savdı başumdan girü hicranı. 2. Severem sini cân bigi, didüm maazallah, ne mikdârı ola cânufi, ki benzedem sana cânı.


3. Yüce boyun kılur bende çemende s e rv i azadı, yüzün mihri ider tâbân felekde mâh-ı tâbânı. 4. E ger emse idi sinün leb*i laMünden İskender, niderdi isteyüp bunça cihanda âb-ı hayvanı5. Egerçi cem'^ şemSsen begüm her cem‘ arasında, perişan kılma saçunı, esirge ben perişanı. 6. Bu giisı çün hüsn devrânı Sikender ân u adiyle sûre gör devr i hüsnüri, ki geçer hüsn devrânı. 7. Cemâlûn i büt-i Çîni cihanı dutdı ser tâser, nite kim Rum ilin şiiriyle bu gün dutdı Dehhânl. 3. 1. Boyun cennetde tabiye eger salmaz ise saye, kim anı cennet ehlinden nazarda bir çöpe sa y a ?' 2. Egerçi kim mütavveldür saçunun hiç uçı yokdur, sor âhır kıl bekıl disün neslm*i ğâliye-sâya. 3. Dişün dürtenine lâlâ olursa lülü-yı lâlâ, bu manşıb çok degülmidür bu gün İfilfi-yı lâlây a? 4- Hat u hâl u saçun görüp gönül sevdasına düşmiş, zı m iskin, göz kara idüp ne düşdi bunça sevdaya?.' 5. Cemâlünle bir araya gelür olsa mukabil ay, cemâlün ittişâiinden düşer bin ihtirâk aya. 6. Gönül virdüm, belâ aldum, kad-i bâlânı çûn gördüm,, gönül virmek belâ itniş, bilimedüm, bu bâlâya. 7. Kalem yazdı bu sevdâyı bayuma, ger kalem bigi başum gitse, yiter bana bu sevda sOd u sermây;e.. 5. cem'- şem'^îsen] Metinde cem'^e eem ’-Uen, 6. an] Metinde ay. 3. lülü-yı lâlâ] Metinde lâle, çok] Metinde çün.


10 8 . Bu sevdan odıdur, dün gün yanar içûmde pinhSni sirayet idOben bir grüo dutışısar süveydâya. 9. Söziyle ^erçı DefahSni, gûher kâm durur, illâ zer oldı işi, çün virdi gönül sen slni'siınâya. 4. 1. Zihı gevher, ki arulukda gûherveşdür, dişi lülü, yüzin görüp urur yire özin her dem gül-i höd-rü. 2. Yüzi güldür, saçı sünbüi, boyı serv u lebi şekker, melek-Bİret, hasan şüret, kaşı fettan, gözi cadû. 3 . Bilusüzlük idüp bu, kim mukabil oldı yüzine, kamuya rüşen oldı, kim katı yüzlü imiş gözgü» 4. Yiridür, dağlara düşsem yine Ferhâdveş andan, ki şirin sözleri vardur, şekerden hem dab> datlu. 5 . Niçe gözleyem ol kaşı, ki hışmı yasını kurmış» atar kirpikler otjını peyâ pey gözüme karşu. 6. Bilinden kim sene hergiz haber virmeye bir kılça, m cger ger kıl yaranlara haber virmez ise gizlü. 7 . Degül mümbin, ki gönülden öğütle çıkaram anı, ağarm az hiç Dehhânı yuyuban şüret-i Hindu.

1 . ^Aceb bu derdümün dermanı yokmı ? yâ bu şabr itmegün oranı yokmı ? 2 . Y anaram mumlayın başdan ayağa, nedür, bu yanm ağun pâyânı yokmı ? •3. G üler düşmen binüm ağladuğuma, 'a ce b şol kâfirün îmSm yokm ı?


11 4 . Delüpdûr cigerûmi ğamzen okı, ara, yürekte gör, peykânı yokmı ? 5. Gozin hançerleyin boynuma çaldı, ‘ aceb ol zalimûn imânı y ok m ı? 6t Su gibi kanumı toprağ'a kardun, ne sanursen, ğ-arıbün kanı yokmı ? 7 . Cemâl-i hSsnune mağ-rür ölürsen, kem âl'i hüsnünün noksanı yokm ı? 8 . Begüm Dehhâniye ölmezden öndin, tapuna irm eğe imkânı yokm ı?

6. L Bahar irişdi u kıldı cihsnı uurânı, gelün teferrü c idelüm, gül u gülistanı. 2 . *^Aceb ne sihr ckıp bu seher yili ürdi, k i cennet itdi gül-i terle bSğf u böstânı. 3 . Cemal-i tal'^ât-ı Leylî keİ3m virdi '^aceb, ki itdi ^âşık-ı Mecnûn hezâr destanı. 4. Eger gül urmadısa bülbülün yüreğine ok, niçün bulaşdı l^ızıl kana şöyle peykSnı. d. Kadel;ı elümde u sSkı, nedim n karşum a gül, hasOd görüben disün ,,Zi ^ayş-ı sultânıl" 4. peykân ı] M etinde paganı. 5. gözin\ M etinde gdzi. 1. gû l a güliatânı] Metinde a yOk. 2. sihr] Mısrada kırmızı mürekkeple silinen efsân «özünün al<:ıu yazılmış.


12 6. Geçtirm e furşatı boynun egrüp benefşe bigi, ki gül bigi geçer uş tiz ‘^ömr devrânı. 7. Süçi yürek kanıdur, yır yutmadın sen iç, bu gül devrinde, ki KârOn-ı muhteşem kanı?^ 8 . Çu ‘^ömr bâkı degüldûr, gül u şarâb ile höş, bu bâlçî '^ömrüni sür ta k i ‘^ömrdür fânî. 0- Niçe niçe nedim u dost didl kumri bigi, yârinden ayru düşelden bu resme Dehhânı. 7. 1. Şab r eyle gönül, derdüne derman ire, umma^. Can atm a oda, blhüde cânân ire, umma. 2. Gözün şadefinden niçe dürdane dökersen, 90I dişi güher, dudağı mercan ireı umma.

3.

Gül vaşlı dilersen, ko bu feryadı i bülbül, gül ğonca gibi ağzı gülistan ire, umma

4. İnçeldise hicr ile karınça gibi bilün, firkat niçe bir ola, Süleyman ire, umma. 5. Y a 'k u b bigi hüzn ile k atlan b ir iki gün, Bir gün ^aber-i Yusuf-ı Ken^ân ire, umma.6. Feryâd u fiğân itme i bülbül dahi ağzun yum ğonca gibi, yine gülistan ire, umma..

7.

Makşûd inan, kim ele düşvâr irişûr, yırtm a yakanı, elüne asan ire, umma.

8 . A ğyar elinden sana şol yâr iremez, 3 ;k â r ola bir gün, pinhân ire, umma. 9. nedim u Metinde u yok. 8. irem ez] Metinde irmez.


13 9 . Bu resme, ki Dehhanl durur şem^ sfibi zar, başdan ayağa ömrine pSyan ire, umma.

8. 1. Vaşf-ı lebüriie şi'^rüm olur ser beser leziz, kim abı kand-i nâb-ı m ükerrer ider leziz. 2. Kaddün nihali gibi bulınurmı nihai, kim , ;eftâlQ-yı lebûn gibi vire şemer lezîz. 3. Ş-rın degülmi şiîh gÖzün la4ün ile kim, badâmı kanda ise, ider kandter leziz. 4. Ehl-i niyaza nâzunı az itme, lutf kıl, kim oaz-ı nazenin olur i ^ıveger leziz. 9. Şirin lebûne ben niçe can virmeyem, ki olUr, c in '^azTz kişiye i sım-ber leziz. 6. Yaşum görüp yüzüme niçün bakm aya h ab ıb ? '^Alemde kadr ile olur sim u zer leziz. '7. Zülfi bigi DehSnl (dehânı) beyânm uzatma kim, resmi haber, bilürsen, olur muhtasar leziz. 9. 1. Ay yüzünde h at belürse, gözlerüm giryan olur, hâle görinae kenâr-ı mâhda, baran olur. 2 . La'^lün içün gözlerün bir birine hançer çeker, ol ik i m est arasında korkaram , kim kan olur9. 1. 2. il.

'ömrine;] Metinde '^ömrini. nâb] Metinde bâb. bulınurmı] Metinde varm ıdu r bir. ay] Metinde gü l veya gün.


14 3 . Gül budağ-ı gibi güllende salınsan asz ile, İkarguna başın salup serv-i revân hayran olur. 4. Zûlfi üstinde gören dir küşc'i ebrûsını: ,,Sayesi dutmış cihanı niçe höş «yvân o lu r". 5. Gizledi ba^ı DehSnî (dehânı) hâtemin dilde dutar^ şimdi fitne devridür, yok yire çok bühtan olur.

10 . 1. B ir kadehle bizi sâki fam d an âzâd eyledi, Şâd olsun gönü anun, gönlümî şsd eyledi. 2. Bende idi bunça yıllar kaddine serv-i revân,, doğrulukla kulluk itdügiçün âzâd eyledi. 3. ^usrev-i hGbân iden sen dilber-i şTrın-lebi, BisütOn'i ‘ışk içinde bini Ferhâd eyledi. 4. Od ile korkutma vâSz bizi, kim la'^Ui nigâr, cânumuz bizûm oda yanm ağa muHsd eyledi. 5. Naş getflrdi hüsninûn da Vâsin isbat itm eğe, ol, ki yârün kaşinı nün u gözin şad eyledi. 6. Aldayup aldı DehSnı (dehânı) yok bahâya cânumiy. sorana „Bir boseye aldum" diyü ad eyledi. 7. İster isen milk*i hüsn abâd ola, dsd eyle, kim^ psdişehler dâd ile m ilkini absd eyledi. 4. dir] Metinde hir. dutmış] Metinde (atmts. 5. dilde] Metinde dilden . 2 . doğru lu kla] Metinde toğru lu kla.


İ N D E K S K erre içinde a sozûn arapça, f farsça olduğunu gos* terir. İslâmî devreden önce türkçede gûrûlen alınma söz­ lere ayrıca işaret edilmemiştir. Türkçe ek almış arapça ve farsça sözler ( a t ) ve { f l ) işaretleri ile gösterilmiştir. Düzeltme veya fark dolay isiyle satır altı notlarında gö^ TÜlen sözler diğerlerinden aytrt edilmeyecek şekilde indekse alınmıştır. a. eyledi 1 0 ,8 ’^adl (a ) adalet 8,1 saklağıl . . . d ÎE ilie ‘ a . ' â .-ı hayvanı 2,4 -1 1,24 âbâd (f) mamur ağara ğ a rm a k , beyazlaş­ â. ola 10,7 mak â. eyledi 10,7 a.-m az . . . yuyuban ş5'^aceb (a) acaba, g a lib a ' gare t-i Hlndü 4 ,7 ağız ağız rlp a.-u -n yum 7,6 'a . . • . dermanı (im anı) yolpmı 5,1; 5 ,8 ; 5,5 a .-ı gülistan 7,3 ağlam ak ne Bİhr olfip . ■ • û r- ağlabinüm a.-duğ-u-m -â 6,8 d l 6,2 ağyar (a) b aşk aları, yt-» kelâm virdi '^a. 6 ,3 b an cılar ''a. degü.1 1,3 a. elinden 7 ,8 açaçmak gözün . . . a. 1,11 âhır (a) Bonnnda a. . . . dlsün 3,^2 göz a.-u p gör 1,14 <^akl (a) ak ıl ad ad, ieim yokdur 'a .- ı 1,10 a.-u-n İçidürdüm 1,23 alalmak işidüp a.-u-n-ı 1,22 b e l î a.-d-u-m 3,6< Sikend er ân u a .-l-y -le 2 ,6

ab (f ) â .-ı

su

.

.

.

İder le ? î?


16 b ir buseye a.-d-u-m 10,6 a.-d -ı . . cânumı 10,6 'alâ^ (a ) yük sek lik '^a.-i d in u dünyâ 1,13 aldaaldatm ak a.-y -u p ald ı . .* . eânumı 10,6 ^âlem (a) cih a n , âlem S.-d e . . . olur . . . le z iz 8 ,6 â .- i fâ n i 1,7 *AlT (a) AH (peygam ber) <=A. bigi 1,13 *^A. gibi 1,14 *^A. durur 1,14 ân ( f ) güzellik Sik en d e r 5. u ad iy le 2,6 andan ondan dağlara düşsem a. 4,4 am onu san a. b ir kuru gövde 1,10 İlâhim saklasun a. 1,21 k im a . . . . b ir çöpe saya 3,1 çıkaram a. 4,7 anu n onun göîili a. 10,1 ana ona icazet v ir a.

1,19

«Tâ ara b ir a.-y-a gelü r olsa 3,5 cem'^ a-şı-n-da 2,5 İki mest a.-sı-n -d a 9,2 « ra aramak a. . 5,4 a rn in k

.

.

pey kâm yokmı

tem izlik

B.-da güherveşdür 4,1 Ssân (f) kolay â. ire, umma 7,7 ‘^Bşılf (a) âşık â .-ı M ecnûn 6 ,8 âşkâr (f) b e lli, meydanda â. ola 7,8 a tatm ak a .-a r k irp ik ler ohını 4,5 cân a.-m a oda 7,1 ay ay a. yüzünde 9,1 gelü r olsa mukabil a. 3,5 düşer bin ih tirâk a .-a 3,5 Sik en d er a . u adiyle 2,6 ayak ayak başdan a.-a 5,2 ; 7,9 '^aym (a) ayın h a rfi ‘■a. gibi göz açup gör 1,14 ayru ayn a. düşelden 6,9 <^ayş (a) eğlence i l "^a.-! sultani 6,5 az • az a. itme 8 ,4 BzSd (1) azat, serbest, hür kulluk itdügiçün â. eyledi 10,2 gamdan â. eyledi 10,1 k ılu r bende . . serv-i â - ı 2,3 •^azlz (a) çok sevgili "^a. kişiye 8,5 ^a. oldı 1,4 bâb (a) • kapı kand-i b.-ı mükerrer 8,1 bâdâm (f) badem b .-ı . . . ider . . leziz 8,3 bâğ (f) bahçe


17 cen n et itdi . . . b. a böstâni 6,2 bezemez b. n böstânı 1,20 ba^â b .-ı-n-d a var 1,7 bezesün b .-ı dünyâyı 1,21 bahâ (î) değer, kıy m et aldı . . yo^ b .-y -a 10,6 b a h ir (1) ilk bahar b. irişdi 6,1 baht (f) ta li, kader b . ile devlet kılur secde 1,15 balfb ık m ak yüzüme . • b.-m a-y-a 8 ,6 balfâ (a) b a k ilik b . bağında 1,7 bâ^I (a) baki b . '^ömrüni 6,8 “^ömr b . degüldûr 6,8 bâlâ (a) yüksek £6nül virm ek . . . bu b .-y -a 8,6 Itad-i b .-5 -ı . . gördüm 3,6 bana bana y ite r b . bu sevda 3,7 bârân (f) yağmur b . olur 9,1 baş baş b . -u-m gitse 3,7 yazdı . . . b. -u-m -a 3 ,7 savdı b.-u-m -dan 2,1 b.-d an ayağa 5 ,2 ; 7,9 b .-ı-n salu p 9,3 beg bey b.-tt-m 2 ,5 ; 5,8 belâ (a) belâ b . İmiş 3,6 b. aldum 3,6 b eiü rbelirm ek

h a t b .-se 9^1 ben ben b . görem 1,19 b. . . cân virmeyem 8,6 b . kulun 1,26 esirge b . p erîşâh ı 2,5 bend (f) bağ b .-e bırağuban 1,16 bende (f) kOle b. idi 10,2 k ılu r b. 2 ,3 benefşe (f) menekşe b . bigi 6 ,6 benzetbenzetmek b.-e-m sana cânı 2,2 beslebeslem ek k işi b.-m e-se cânın 1,10 beyân (a) bildirme dehânı (D ehânı) b . -ı-n uzat* m a 8 ,7 bezebezemek, süslem ek b.-m iş-sen . . . dev­ rânı 1,16 gül . . b .-m iş-d ü r . . . şa^n-ı gülistanı 1,1 cemâli tal^atı gûnüB . . . b.-m ez bâğ u böstânı 1,20 kem âl-i devletün güni b.-Etün bâğ-ı dünyâyı 1,21 bezenbezenm ek, süslen­ mek b u dOrdiyle b.-m iy-dür clhâ» nuS çâ r erkânı 1,6 bezm (f) eğlence m eclisi b .- l şehiDiehdür gttlşen 1,12 b ıra k bırakm ak bende b .-u b an bezenmişBen 1,16


18 bigi gibi (k rş. gibi) 'A lî b. 1,13 Smeymân b . 1,16 Ya'lcûb b. 7,5 benefşe b. 6,6 cSn b. 2.2 gül b. 6,6 galeni b. 3,7 kum rî b. 6 ,9 sinün yüzün b. 1,20 z ü lli b . 8,7 gül devri b . 1,8 biham dillah (a) A llaha şü­ kür b. kî medhüni . , . dehSnından dü -i m a 'n î döker 1,17 bîhude (I) boşuna b . cin ân ire, amma 7,1 bil bel inçeld îse . . . b .-ü -S 7,4 b.-i-n-d en . . . ^aber virm eye 4,6 b ilbilmek b . - ür-sen, o lu r m ahtaşar leziz 8,7 b e l i imiş, b.-f-m e-d-ü-nı 8,6 bilOaüzlük b ilg isizlik b . idüp . . . m ukabil oldı yüzine 4,3 b in i beni b . F e rh â i eyledi 10,3 bintim benim b . ağladuğuma 5,8 b . hakkumda 1,25 bin bin b . ihtİTB^ç 8 ,5 b ir b ir b. gün 3,8; 7 ;6 ; 7,8 b . iki gjin 7,6 b . n ihâi 8,2

b . k a m gO vje 1,10 b. yanağı gül nigâr 1,9< b . kûşe-i ebrÛBinı 9,4 b. araya 3 ,5 b. büseye 10,6 b . çöpe 8,1 b. b .-i-n -e 9,2 b . kadehle 10,1 b. k ılç a 4,6 b ir bir şekilde lirk a t niçe b. ola 7,4 Bîsütün (f) Bisütun Dağı B .-ı 'ıç k 10,3 biz biz eSmımuz b .-ü ın 10,4 b -i . . âzâd eyledi 10,1 korkulm a . . b .-i 10,4 sun . . . b .-e 1,1 v e lâ İtmez b -e 1,7 bostan (f) çiçek bahçesi bezemez bağ u b .-ı 1.20 cen net itdi . . . bağ tt böstânı 6,2 boy boy b .-u -n k ılu r bende 2,8 b .-u -5 . . . ealır.az ise siy e 3,1 b .-ı serv (-dür) 4,2 boyun boyun b .-u-m -a çaldı 5,5 b .-u -S egtip 6,6 bu bu, şn b . dem 1,2 b . gün 1,1; 1,12; 1.17; 2 ,6 ; 2 ,7 ; 3,8 b . sevdayı 8,7 b . m anşıb 8,3 b . “^ömr devrânı 1.8 b. seh er yili 6,2 b. ‘^âlem-i fütıl 1.7


19 b. yüreğine 1,5 b. dtirlü gül. 1,7 b .-ü n y ü reğ in e 6,4 b. derdümfin 5,1 i b . 7 ,3 ; 7,6 b. şabr itmegün 5,1 b. ysnm agtın 6,2 bü t (f) pııt, güzel b . dördi 1,24 b .-i Ç in i 2 ,7 b. feryadı 7,3 câdü (f) büyücü b . bSkI ‘^ömrüni 6 ,8 gözl c. (-dur) 4,2 b. bâlâya S,6 cân (f ) can b . ik lim e 1 ,2 2 olu r c. . . . lezTz 8 ,6 b . Bevdâ(yı) 3,7 yokdur ‘^aklı u c .-ı 1,10 b . resme 6 ,9 ; 7 ,9 mikdârı ola c.-nu n 2,2 b. m evsim de 1 ,1 0 ; 1,20 'c.-u -m u z . . oda yanmağa 10,4 b . gül devrinde 1 ,8 ; 6,7 benzedem sana c.-ı 2,2 b . dördiyle 1,6 aldı . . . c.-u-m -ı 10,6 b . . . mukabil oldı 4,3 b . Eevdafi odıdur 3,8 beslemese c .-ı-n 1,10 c. atma 7,1 b. durur 1,24 c. virmeyem 8,5 budak dal, budak c. b ig i 2 ,2 gül b .-ı 9,3 cânân (f ) sevgili b ulaçbulaşm ak c. İre, umma 7,1 b .-d ı kızıl kana 6,4 cem'^ (a) toplam a kana b.-up(-d ur) 1,5 c. arasında 2 ,5 buhn> bulunmak c. şemsisen (cem'^isen) 2,5 b .-u r-m ı nihâi 8,2 bnnça bnııca cemâl (a) yüz güzeljiği c.*ü-n . . . cihânı d ulb. y ıllar 10,2 dı 2 ,7 b. sevdâj'a 8,4 c.-ü -fi ittisalin d en 3,6 isteyüp b. 2,4 c.-ü -n -le b ir araya gelttr buse (f ) Öpücük olsa 3,5 bir b .-y -c aldunı 10,6 c .-i ta k a ti günün 1,20 bühtan (a) iftira c .-i hüsnüne 5,7 çok b. olur 9,5 c .-i şüret-i L ey li 1,2 bttIbtU (i) biVbül c .-i tal'-at-ı L ey lî 6,3 b. . . idei- r ğân 1,4 cennet b . göge irürdj . . . efğâ- cen n et (a) c, ehlinden 3,1 nı 1,2 c.-d e . . . salmaz ise s i ­ b . Ifilnrsa nr.ğme-i Dâvud 1,8 ye 3.1 olup b. u kum rı nedîm u hem c. olup durur 1,11 hoş elhânı 1,12


20 e. itdi 6,2 oiger (f) ciğ er delûpdür c.-tt-m -l 5,4 ■liihâa (f) cihan c. cen n et olnp d n m r I j l l 'C.'Un çSr e r tâ a ı 1,6 c .-ı dutdı 2,7 Bâyesi dutm ış c.*ı 9,4 ikildi c .*ı nüranî 6,1 g ö r c.-d a 1,14 iBteyüp c.-d a 2 ,4 Vatı itdi c,-d a 1,13 cümle (a ) b a tü n c. peykânı 1 ,6 ç a lvurm ak gözitt . , . boynuma ç .dı 5,5 çör (f) dört cihânun ç. erkânı 1,6 çe k çekm ek gözlerttn b ir b irin e hanoer ç . -er 9,2 çem en (f) çim en iy:ılur bende ç.-d e serv-i 5z5d ı 2 ,3 ç e tr (f) çad ır ç .- i Süleym ânı 1,3 ç ı^ r çıkarm ak gönülden öğütle ç.-a -m ant 4 ,7 Ç îa î (î) Çinli b ü t-i Ç. 2 ,7 ço k ç . b ü h tin olur 9 ,5 ç . degüfmidUr 3 ,â Ç«p çOp b ir ç .-e saya 8,1 (f ) g ibi, mademki (k ış . çun}

ç. Ynanf 1,4 ç . “^ömr bakî degüldür 6 ,8 ç 5 n (f) g ib i, m ad em ki, vak tak i, o halde (k rş. çû) ide* . . . fiğan ç. pır-1 E e n ’^inı 1,4 bu gün ç . Küsn devrânı 2 ,6 'alâ^-i d in u dünyâ ç . kî katı itdi . . . neal-l M erv5m 1,13 belâ aldum , ^ d - i b ilâ S ı ç. gördüm 3 ,6 z er oldı İşi, ç. virdi gönül 8 ,9 lâlâ olursa . . . bu m anşıb ç. degülm idür 3,3 d id (f) adalet d. İle . . âbâd eyled i 10,7 d. e y le 10,7 dağ dağ d.-]ar-« düşsem 4,4 dahi ve; dahi; daha bezesün . , . d. . . . İlâhim salklasun 1,21 feryâd u fiğân itm e . . . d. ağazun yum 7,6 aecâ^atde d. aduH işidürdüm 1,23 şekerden hem d. datlu 4,4 d i’ lm (a) daima d. . . . k ılu r secde 1,15 daU a tatlı şekerden hem dahi d. 4,4 da*vâ (a) idd ia, dava Vüeninün d .-sı-n labıbât ltme> ge 10,5 D ivud (a) Davud (peygam ­ ber)


21 nağme-i D. 1,3 d efter (a ) d efter tolduram . . d .-le dîvânı 1,26 degül değil <^aceb d. 1,3 d. mümkin 4,7 *^Omr bâ^î d .-dür 6,8 ş îr în d.-mi 8 ,S çok d.-m i-dür 3,3 dehân (f) ağız gizledi hattı d .-ı 0,5 aldı d.»ı . , canum ı 10,6

d .-ı beyânın 8.7 d.-ın-dan dür-t ma'-nî döker ı.ıv DehSol (a) şairim izin adı veya tn a b 1 a s ı (fcrş. D ehhSni) D. bey in in uzatma 8,7 g izled i hattı D. 9,5 aldı D. , i . canumı 10,6 D eh hinî (a) şairim izin adı veya mahlası (k rş. D ehâoı) dür-i ma*^nl döker D ehhânî 1,17 şi<^riyle . . dutdı D. 2,7 D. giiher kanı durur 3,9 ağarmaz . . D. 4.7 yârinden ayru dilşelden . . D. 6,9 D. duntr şem'^ gibi zât 7,9 D .-y -e . . . tapuna ir­ m eğe imkânı yokmı 5 ,8 d eldelmek d.-üp-dür cigerilm i gamzen ok> 5,4

dem (f) zaman bu d. 1,2 her d. 1 ,9 ; 4,1 derd (1) dert d.-ü-m -û5 d e m â n ı 5,1 d.-tIS-e derınSn ire 7,1 göge İTürdl . . . d.-i-nden efğânı 1,2 dergâh ( î) kapu önü k ılu r d ,-u -fi-a secde 1,15 derman (f) ilâ ç , deva d. ire 7,1 derdümüS d .-ı 5,1 destan (f) d estan, hikâye itd i . . . hezSr d .-ı 6,3 d ev let (a) b ah t, saadet b aht ile d. kılur . . sec­ de “1.15 z ih î d. 2,1 k em âl-i d.-1i5 güni 1,21 d.-ü-5-de görem 1,19 devr (a) zaman gül d .-i 1,8 gül d .-i-n -d e 1 ,8 ; 6 ,7 sü re gör d .-i hüsnüfii 2,6 f itn e d .-i-d ü r 9,5 devrân (a) zaman, müddet hüsn d .-ı 2,6 <^Ömr d.-ı 1 ,8 ; 6 ,6 bezem işsen . . . d .-ı 1,16 didemek hatâ d.-d-ü-m 2,2 d.-d-ü-m ; ;,z î vech-i nuran ı “ 1,22 n içe niçe nedîm n dost d.d -i 6 ,9 d.-T . . ,,h ö ş e jv â n o lu r“ 9,4 kıl b e k li,, d .-sü n 3,2 d.-sün : ,,z î ‘^ayş-ı s u ltâ n l“ 6 ,5


22 „ b lr buseye aldu m “ d.-y-tt ad eyled i 10,6 d ü (1) g öııill hâtemin d .-d e ( n ) d ntar 9,6 d ilb e r (f) güzel sen d .-i ş ır in -le b i 10,8 d ileistem ek, dilem ek gül vaşlı d .-r-se-n , bu feryadı 7,3 'A lî durur, eger h er kim gö­ re zahir d .-r ise 1,14 d ilek dilek d.-tl-m b u durur 1,24 d in (a) din seversen d. u îm â n ı 1,23 saklağıl . . . d. ile ^adli 1.24 a'^lâ^-i d. u dünyâ 1,13 d iri h ay a tta d. old ukça 1,26 d irîğâ (f) yazık d. kim vefa itmez 1,7 diş diş d .-l ğtther 7,2 d .-l lülü 4,1 d.-tin d ürlerin e 8,3 d lv ('î) şeytan fitn e d .-i-n -i bende b ırağ u b an 1,16 divân (a) divan, ş iir mec­ muası tolduram . . d efterle d .-ı 1,26 doğruluk doğruluk, düzlük d .-la kulluk itdligiçttn 10,2 döfit (f) yar, sevgili nedîm u d. dldi 6 ,9 dök> dökmek n iç e dûrdâne d .-er-sen

7,2

dehanından dür-i ma'^ni d.» er 1,17 dört dört bu d.-i sak lağ ıl 1,24 b U jd .-iy le bezenm işdlir 1,6 duda^ dudak d .-l mereân 7,2 dur-dır (muzaride) 'A lı d .-u r 1,14 cihân cenBct olup d .-u r 1,11 D eh h în î d .-n r şem*^ gibi zar 7.9 güher kânı d .-u r 3.9 y iri d .-u r 1,18 dilegüm bu d .-u r 1,24 duttutm ak cemâlün . . . cihan ı d .d-ı ser tâser 2,7 Rom ilin şı'^riyle . . . d. -d-» Dehhânî 2,7 sâyesi d .-m ış clhSnı 9.4 gül ü stine d.-™ ış-dur söğüt çetr-1 Süleym ânı 1,3 kulağunda d.-a-sen sözümün dürrin l,liJ hâtemin dilde d .-a r 9,5 dutıştutuşm ek d .-ısa r sûveydâya 9 ,8 dün gece d. gün yanar 3,8 dünyâ (a) dünya bezesûn bâğ-ı d .-y -ı 1,21 'a l5 M d in u dünya 1,13 dür (a) in c i, in ciler kulağunda dutasen sözü­ mün d .-i-n 1,18 dişün d .-le r-i-n -e lâlâ olursa 8,3 ol d .-Je n hacSIetde kalupdur d .-i ‘^ummanî 1,18


23 d .-i ma’^nl döker 1,17 dtirdâne (f) inci tanesi d. dökersen 7,2 dfirlü çe şit bu d. gül 1,7 d û }düşmek ne d .-d -i bunça Bevdâya S ,4 gönül sevdasına d.-m iç 3,4 d .-er bin ihtirâk aya 3,5 dağlara d.-se-m 4,4 yarinden ayru d.-el-den 6,9 düşmen (f) düşman güler d. biııüm sğladuğuma 5,8 düşvâr (t) göç e le d. irişür 7,7 ebru (f) keş küçe i e .-s ı-n -ı 9,4 efğân (a) fig an lar, fery atlar göge İTÜrdi . , . e .-ı 1,2 efsun (f) büyü, sih ir e . okıp 6,2 egiğmek geçllrme fa rş a tı boynun e .Ilp 6,6 eğer (f) eğer (krş. ger) e. . . Içılursa 1,8 e. ol; urmadısa İ,5 e. . . . d iler ise 1,14 e. emga idi 2,4 e . salmaz ise saye 8,1 e. gül u n nad u a 6,4 e g c ıç i (f) her ne kadar (k rş. g erçi) e. cen.'^ şem'^ isen . . . p erişan kılm a saçuSl 2 ,5 e. kim m ntavveldür . . sor . . . disün 3,2 eh] (a) sahip, ınenstıp

ce a n e t e -i-n-den 3,1 e .'i niyaza 8,4 el el kadeh e.-ü-m -de 6,5 ağyâr e.-i-n -d en . , . ıremez 7,8 e .-e düşvâr iriştir 7.7 e .-ü -B -e âg âa ire 7,7 el^ân (a) nağm eler, güzel sesler. olup . . . h ö ş-e .-ı 1,12 em emmek eğer e.-se İdi s la iln leb -i la'^lü5d€Q İskender 2,4 erkan (a) rü k ü n ler cihânan çar e .-ı 1.6 esirgeesirgem ek, sak n mak e. ben perişan ı 2.5 eyâ (1) ey e. şahnm 1.26 e. şSh-ı felek-rii'^at l ,l B e y le etm ek, eylem ek, yap­ mak «zad ( şad, Ferhâd, m u 'tid , ad, âbâd) e.-d i 10,1—7 dSd e. 10,7 e y le etm«k, eylem ek (y a rdımc\ fiil) şabr e. 7,1 eyvân ( f ) yüksek y azlık oda hoş e. o lu r 9,4 îâ n ı (a) fani ^Omrdür î . 6 ,8 bu '^Bİem-i f. 1,7 fe le k (a) gök id er tâbân f.-d e mâh-ı t î . b S aı 2,3 felek-rü'^ al (a ) gök yük­ seklikli


24 şSh -j f . 1,15 şeh inşâh-ı f. 1,13 Perhâd (f) F e rb a d (Ş irin ’ in â şık j) b in i F . eyledi 10,3 dflğ^lara düşsem . . F .-v eş 4,4 feryâd ('t) fe ry a t bu t . . i 7,3 f. u fiğan itme 7,6 ie ttâ n (a) fitn e c i ^ ş i f . (-dıar) 4,2 iIğSn (a) feryad id er . . . f. 1,4 feryâd u f . itm e 7 ,6 firk a t (a) ay rılık f. n içe b ir oia 7,4 fitn e (a) fitn e f . dlvini 1,16

i.

devridür 9,5

fu rşat (a) fırs a t geçürme f .- ı 6 ,6 S^Ç~ geçm ek g .-e r Küsn d ev rin i 2,6 gül bigi g .-e r uş tiz ^i5mr devrânı 6,6 gül devri bigi tîü çek g .-e r bu '^ömr devrânı 1,8 .geçûTgeçirm ek g.-m e fu rşa tı 6 ,6 ‘^Otorüni g.-me iâ y i' 1,8 gelgelmek tapuna g.~d-i 1,19 cem âlünle b ir araya g .-ü r olsa mul^âbil ay 3,6 g.-ti-n le le r rû c idelüm 6,1 ger (f) eğer ( k ı ş . eger) g. istersen 1,7 g. inanm azsaB 1,11

.

.

başum gitse 3 ,7

.

.

baber vlrmez ise

4,6 gerçi (I)

her ne kadar (k rş. eg erçi)

g. . . g iıb e r kam durur, lUS zer oldv işi 3,9 getürgetirm ek nae g.-d i 10,5 gevher (f)

cevher (k rş. güh er)

zihi g. 4,1 gibi

gibi (krç. bigi)

nerkis g. 1,11 ‘■ayın l'^All) g. 1,14 6U g. 5,6 İrannça g. 7,4 şem^ g. 7,9 ğonca g. 7,6 gül ğonca g. 7,3 kaddün nihâli g. 8,2 şeftSIü-yı lebfiD g. 8,2 gül budağı g. 9,8 giçe gece ider g, u gündüz fiğân 1,4 girü geri, tek rar savdı başunıdan g. hicrâni 2,1 giryâu (f) ağlar g. o lu r 9, l g itgitm ek bajum g .-se 3,7 g iz legizlemek g.-di hattı Dehânı (dehânı) gizli h a b er virmez ise g. 4,6


25 göt gök ç e k e r 9,2 bülbül g.-e irürd l 1,2 g.-ü-m -e karşn 4,6 gönül gönül ç ır in degülmi şuh g.-fl-n- 8,8". g. sevdasına düşnıiş 3,4 g.-ü-n şadefinden 7,2 g. virdüm 8 ,6 ; g..-ü-n aç 1,11 virdi g . 3,9 g .-l câdS (-dur) 4,2 g. virm ek 3,6 g .-i (-n) . . boynum a. şabr eyle g . 7,1 çaldı 5 j5 g .-ü -m -i tâd eyledi 10,1 g .-l-n şâd eyledi 10,5 şâd olsun g .-i amin 10,1 g. açup 1,14 g.-d en . . . çıkaranı 4,7 gözgû ayna g ö lgörmek İcah yüzlü imiş g. 4,3 yüzüSi g.-d-ü-m 1 22 İkad-i bâlânı çün g.-cl-ii-m 3,6 gözlegözlemek devlettinde ben g.-e-m miln içe g.-y-e-m ol kaşı 4,5 k -i H orisânı 1,19 g über (f) cevher (krş. ger»kim g .-e zâhir, d iler ise 1,14 her) g ., k i g lilatir hür n ğılmani g. kânı 3,9 1,11 dişi g. . . . ire 7,2 göz açup g. cihanda ş ir -i aruldulj:da g.-veş-dür 4,1. merdânı 1,14 gül yürekde g., peykânı yokmı gül (f) 5 ,4 g. yine bezem işdüı 1,1 gaçufi g.-ü p . . sevdasma “^azız oldı g. 1,4 düşmiş 3,4 ok urmadısa g. 1,5 yüzin g.-üp urur y iıe 4,1 g. urmadısa . . . o k 6,4 yaşum g.-üp yüküme niçün karşuma g, 6,5 baİcnıaya 8 ,6 g .-d ü r hür u ğılmSni 1,11. hasûd g.-üb-en disün 6,5 yüzi g .-d ü r 4,2 g .-en d ir küşe-i ebıü sini 9,4 gör\yardimci fiil) g. gonca 7,3 süre g. devr-i hüsntini 2,6 g. yüzünde 9,1 g örin görünmek g. budağı 9,3 hâle g.-se kenâr-ı nıâhda 9,1 g. devri(nde) 1,8; 6,7 gövde gövde, vücut g. vaşlı 7,1 Ban anı b. kuru g. 1,10 g. ü stine 1,3 göz göz yanağı g. nigâr 1,9 g. kara Idttp 8,4 g. bigl 6,6 g .-l er-ü-m . . oJdı nSrâbu dürlü g. ger istersen 1 ,7 nl 2,1 g.-ler-ü-m giryân olur 9,1 te le rrü c İdelüto g. u güliBg .-leı-ü -n

.

.

.

hanceı

tânı 6,1


26 cen n et itdi g .-l te rle bSfi' u l)öât5nı 6 ,2 g . u mSyle k iş i beslemese cSnin 1,10 g . n ş a r i b i le . . . 'ftmTüni sür 6,8 g .-l sürî 1,6 g ,-l süsen 1,6 g .-i n e s rin 1,6 g .-i ra<^nâ 1,6 g .-i höd-rû 4,1 ;etUgülm ek ® g .-e r düşmen 5,8 BUn i sâkî g ,-e g .-e 1,1 gü l-efşân î (f) gül sa çılık gül d ağ ıtıcılık Vıla . g. 1,9 gü listan (f ) gül bahçesi g. ire 7,6 teferrü c idelüm gül u g .-ı 8,1 bezemişdür . . . şahn>ı

ğâfil (a ) gafil i ğ. 1,8 ğam (a) keder ğ.-dan âzâd eyledi 10,1 ğamze ta) gamze ğ.-5 okı 5 ,4 ğâliye-sâ (1) g aliy e gibi sor . n esîtn -i ğ .-y -a 8,2

ğ a rib (a ) zavallı, kim-çeBiz ğ.-ün kanı 6 ,6 ğılmân (a) ce n n e t hizm et* ç ile ri güldür hür u ğ .-ı 1,11 gonca (a) gonca ğ. gibi 7,6 gül ğ. gibi 7,3 haber (a) h ab er h. virm ez ise 4,6 h. virm eye 4,6 resm i h. . . olur muhta­ sar lez^z 8,7 h .-i Yûsuf-ı Ken^ân ire 7,6 h a b îb (a) sevgili yüzüme . . bakmaya

g--ı 1,1 iç . . . g.-da 1,9 a ğ zı g. İre 7,8 gülşen ( î) gül bahçesi 8,6 bezm -i şehinşehdür . . . hacâlet (a) u tanç g. 1,12 h.-de kalupdur 1,18 g.-de salınsan 9,8 Hak (a) T an rı ^ün gün Bİni H. müetedâm itsün 1,28 b ir g. 8 ,8 ; 7,5; 7,8 hale (a) hak, için b ir ik i g. 7,5 binüm h.-u-m -da kıIduE 1,26 bu g. 1, 1; 1,12; 1,17; 2 ,6 ; h a (a ) b en 2 ,7; 3 ,3 ; 3 ,8 hat u K. u saçufi görüp 8,4 gün gttneş hâle (a) hale g. yüzünde 9,1 h. görinse k en âr-ı mShda 9,1 cemâli ta l'a tı g.-ü n 1,20 h an çer (a) hançer kem âl-l devletün g .-i 1,21 h. çeker 9,2 -gündüz gündüa h -le -y -i-n boynuma çaldı id er glçe u g. fiğSn 1,4 6,5


27 hasan-şüret (a) gttzel yttzlû h. (. dür) 4,2 hat (a) tüy, çizgi, yazı yüzünde h. belürse 9,1 h. u hâl u saçufi görüp 3 ,4

gizledi h.-l Dehânî (dehânı) 0.5 hatâ (a) yanlış h. didüm 2,2 hâtem (a) mühür, yüzük h.-i-n dilde d ııtar 9,6 ^aaüd (a) k ıskan ç h. gOrüben dieün 6,5 ta y rS n (a) şaşm ış, sarhoş aerv-i revân h. olu r 9,3 l^ayvân (a) hayvan isteyüp &b-ı h..\ , , hayat buy u “ 2,4 bazân (f) son bahar nokşan ]h.-ı-n-dan ilâhım eaklasnn anı 1,21 h e c r (a) a y rılık inçeld ise h . ile 7,4 hem ( ) ve, de nedim u h . ^öş-elhSnı 1,12 şekerden h . dahi d atlu 4,4 h em îşe (f) daima h ......................bezemez 1,20 eaklağıl muhkem h . 1,24 h e r (î) her h . dem 1 ,9 ; 4,1 1 . kim 1,14 h . cem"^ arasında 2,5 h. m eclis İçin de 1,17 lie rg iz d ) aslâ h. haber virm eye 4,6 h e z îr (f) b in ; bülbül Udi '5 şık -ı Mecnûn iâ n i 6,3

h . des-

hışm (f) öfke h. yasını 4,5 h ic r in (a) a d il ik savdı . . . h .-ı 2,1 h'iç (f) h iç h - n çı yokdur 3,2 ağarmaz h . D ehhâni 4,7 Hindü (f) H indli, siyah yüzlü kimse ağarmaz . . . yuyuban şüre t-i H. 4,7 höd-rü (î) k en d i kendine büyüyen nrnr y ire özin . . . güUi h. 4,1 Çorâsân Horasan görem m ilk -i H .-ı 1,19 höş (f) güzel, iyi h. eyvân 9,4 h. ihsanı 1,24 h.............................. sü r 6,8 höŞ'elhan (fa ) hoş sesli h. e .-ı 1,12 hübân (f) güzeller husrev-i h . 10,8 hür (a) hu ri güldür h. u ğılm ânı 1,11 husrev (f) padişah h .-i hü bin iden 10,3 hüsn (a) güzellik h. devrânı 2,6 h.-ü-n-ün d a 'v isın 10,5 m ilk .i h. 10,7 kem âl-i h,-û.H-üS n o k şîn i 5,7 flüre gör devr-1 h.-ü-H-i 2 ,6 cemâl-i h:-ü-n-e mağrur o* Inrsen 5,7 hüzn (a) hüzün h. He i t i l a n 7 ,5


28 ‘^işk (a) aşk B îsü tû n -ı için d e 10,3 i ey i sSki (ğâfil, bülbül, ş'îveger sîm b er, b ü t-i Ç İn î) 1 ,1 ; 1,8; 7 ,3 ; 7 ,6 ; 8 ,4 ; 8 ,5 ; 2,7 iim ek bende i-d-i 10,2 emse i-d-i 2,4 belâ i-miş 3,6 katı yü zlü i.-m iş 4,3 ister i-s e -a 10,7 kanda 1-se 8,3 d iler i-se 1,14 haber virm ez i-se 4,6 salmaz i-se s5ye 3 ,t icazet (a) izin i. v ir 1,19 iç iç y a n ar i.-ü -m -d e 3,8 m eclis i.-i-n -d e 1,17 B lsü tü n -ı “^ışlf i.-i n-de 10,8 içiçm ek müdâm i. 1,9 y ir yutm adın sen i. 6,7 içün

için

la'lü n 1, 9,2 ihsâa (a) bağışlam a eal^lağıl . . hoş i.-ı 1,24 ihtirâk (a) tntnşına düşer bin i. aya 3,5 ik i iki i. m est 9,2 b ir i. gün 7,5 ik lim (a) arzın yedibOlge» ■inden h e r biri sefer kıldum bu i.-e 1,22 il ülke

Rûm i.-i n ,,A n a d o ln “ - . dntdı 2,7 İlâh i (at Tanrı i.-m saklasun 1,2J ile ile iç b ir yanağı gül nigâr i . .1,9 sehânuS lu tf 1. kânı (olduB) 1,25 gül u çarâb i. sü r 6 ,8 inçeldiae h ecr i. 7,4 hüzn i. k atlan 7,5 kadr i. olu r leziz 8,6 salınsan nâz i. 9,3 od i. korkutma 10,4 dâd i. • . âbâd eyledi 10,7 ile ve, ile ba:^t i. devlet .k ıln r secde 1,15 saklağ 1 . . d in i. '^adli 1,24 ş ir in degülmi şuh gözün la'^İÜ5 i- 8 ,3 illa (a) h e le , bahusus gttber kânı d um r, i. zer oldı işi 3,9 îm ân (a) iman I .- ı yo^mı 5,3; 5,5 seversen din u î -ı 1,23 imkân (a) İmkân tapuna irmeğe i.-ı yokmt 5 ,8 in an inanm ak ger i -maz-sa-5, gözün nerkis g ib i aç 1,11 makşûd i., kim e le d ü ç v a r İ T i ş ü r 7,7 inçelincelm ek i.-d -i-ee . . . bilün 7,4 ir_ernıek, gelmek tapuna i.-m eg-e im kânı yokmı 6,8


29 derm an (cânfin, dudağı mer­ can, aj;2 i gülistân, Süleym an y û su f-ı Ken'^an, gülistan, Ssân., pinhân, pâyâı^ l.-e , u m m a 7, 1 —9 sana gol yâr i.-e-m ez (i.-mez) 7 .8 İr iş gelm ek sefer ^ıldum . . . i.-d-ü-m

i .- e r tâbfin 2 ,8 az i.-m e 8 ,4 müst/BûSm i.-Bün 1,23 b ilü sü zlü k i.-ü p . . mu^Sb il oldı 4,3 hıısrev-î b S bân i.-en 10,S kallulç i.-d ü g -i-çü n 5z5d ey ­ led i 10,2 itetm ek ( yardım cı f i il ; 1,22 k rş. eyle-, kıl-) b ahar i.-d -i 6,1 katı i.-d -i 1,13 e le dtişvâr i.-ü r 7 ,7 i .- e r . . . liğ â n 1,4 trü rvardırm ak vefa i.-m ez 1,7 b ü lbü l göge i.-d -i 1,2 feryâd u figân i.-m e 7,6 IgbSt (a) isbat te fe rrü c l.-elüm 6,1 ^üsnînûn da'-vâsın i. itmeğe 10,5 İTitf İ.-üp savdı 2,1 göz kara i.-ü p ne düşdi 3 ,4 İskend er (a) İskend er sirayet i.-ü b en . . d u tışısar emae idi . . . . İ. 2,4 3 ,8 İste istem ek, aram ak şabr ^.-meg-ün oranı 6,1 b u dürlü gül ger i.-se-H . . aaş*'g'etürdi . . . işbât . i. 1,7 i.«m eg-e 10,5 i ,-e r iBen . . , d«d e y ­ l e 10,7 ittîşâ l (a) y a k ın lık cemâlün i.-i-n -d e n düşer biK eger emse idi . . .,n id e rihtirâk 3 ,6 di l.-y -ü p b u n ç a . . . 5b-ı kayvânı 2,4 k â fir (a) dinsiz k .-ü îî îm Sni 5 ,3 z e r oldj i.-i „işS âlâ o ld u '' k ân ( î) m aden yeri 3 .9 sehânun . . . k .- ı ( olİ4fUişitm ek duH ) 1,26 «dm i.-iir-d -ü -m 1,28 güher k .- ı d uıu r 3,9 d îri oldukça , . . , l.-e - kelâm (a) sOz sen 1,26 k . virdi 6 ,3 i-üp . . . . sefer k ıld ım k .*ın virdi 1,2 1,22 olgunluk, mü­ ityapmak^ k ılm ak , etm ek kemâl (a) kem m ellik ce n n e t i.-d -i 6 ,2 k .- i devletüfi güni 1,21 i.-d -i . . . hezâr destanı k .- i hüsnünün nolkşânı 6,7 ■6,3 K en 'ân (a) K en’ an e li 1 ,-e r îex ix 8,1; 8 ,8


30 Y üsuf-ı K. 7,5 K e n 'â n î ı'a) K en 'a n felH p ir-i K. 1,4 keu âr (f) kenar k .-ı mâhda 9,1 * k i tf) k i (ilgilem e, „ re la tiv “ zam iri; k rş. kim) b ir yanağı gül nigâr, k . . . kıla g ü l-efşân ı 1,9 b ir kvıru gövde, k . yoVdur 'a'kh u cam 1, lO ş5h-ı felek-rll^at, k . . . . baht . . . k ılu r . . secde 1,15 z ih î devlet, k . gözlerüm . . oldı nûrânî 2.1 7,ihî d evlet, k. arulııl^da güherveşdür 4,1 bu resm e, k . D eh hânî du­ ru r çem^ gibi zSi‘ 7,9 sözümün d13.rrin, k . g] dürden hacâletde kaJupdur 1,18 ol, k . yârüS kaşını nün u gözin şfid eyled i 10,5 k i (f) k i ( bağlama edatı „ co n jo n ctio n “ ; krş. kim ) 8un . . . , k . gül y ine bezemişdttr 1,1 kelâm ın virdi . . , k . bülbül göge irürdi 1,2 'ace b degül. eger bülbül kılursa nağm e-i Dâvud, k . gül ü stin e dntm ışdur söğüt ç e tr-i Süleym ânı 1,3 'öm rüni geçürm e zSyi'^ . . , k. gül devri b ig i tlz ç e k ge­ çe r '^Omr devrânı 1,8 Süleym an

rûhı çâd Oldı, k .

fitn e d iv iııi bende bırağub«n bezemişsen . . . dünySy» 1,16 sür& gör dev-l l^fianünl, k . geçer hüsn devrânı 2,6 y irîd ü r dağlara düşsem . , . andan, k. ç ir"n sözleri var dur 4,4 niçe gözleyem ol k aşı, k. hışırı yaeını kurmiş 4,5 y ir yutmadın sen iç . . . , k. K âıün-ı muhteşem kanı 6 ,7 '^flceb degtil, eğer bülbül kılurea nağme-i Dâvud, k. gttî üstine d ntm ıjdur söğüt ç e tr i Süİeym ânı 6, 2 geçtirm e îu rşa tı . . . , k . gül bigi g e çer tiz ç e k "^ömr devrânı 6,6 niçe Can virm eyen, k . ol vır cân . - leziz 8 ,5 bezm -i şehinşehdür letâfetde' bu gün gülşen , k . olup b ü l­ bül u kum rî nedim u hem hoş elhânı 1,12 gör, k . gül dtir hür n ğı İmâ­ n ı 1.11 biham dillah. k . medhuBi . . . . dehânından dür-i ma*-ni döker 1,17 ne mikdârı ola cârnıS, befizedem sana canı 2,2

k.

degül müm kin, k. gönülden^ . . çıkaram 4,7 •^açteb ne sihr oltıp lirdi, k . itdi hezâr destanı 6,3 icazet vir rem 1,19

k . gO-


3t 'a l5 -i d in u dünya çun k . katı itdi ^Al'i bigi 1,13 '^Omrü.Bi sür tâ k . 'öm rdûr f a n î 6 ,8 kim kim k . anı biT çöpe saya 3 ,1 h e r k . göre zahir 1,14 kim k i (ilg ilem e ,.r e la tiv “ zam iri; k ış. ki) varm ıdur nihâi, k . . . vire sem er 8,2 ne, k , vardur 1,25 kim ki (bağlam a edatı „con jo n c tio n " krş. ki) v aşî-ı lebünle şi'^rûm olur . . . lealz, k . âbı kand-ı nâb-ı m ü k errer ed er leziz 8,1 ş îr în degülmi şüh gözün . . . , k. bâdâmı . . . ider . . leziz 8,3 lu^f İCli, 1ar . b e y in in haber . zTz 8 ,7

k . nâz-ı nazenin o. leziz 8,4 uzatma, k . resm î . o l u r muhtaşar le-

dâd e y le , k . pâdişehler dad İle m ilkini âbâd eyledi 10,7 Ifoılfutn'a vâ'^ıi bizi, k. la'^1-1 nlgâr cüDumuz . . oda yan­ mağa mıı'^tâd eyledi 10,4 bllûBüzlilk idüp b u , k . mu­ kabil old ı yüzine 4,3 ktm uya röşen oldı, k . katı yüzlü im iş. 4,3 makşüd İnan, k . e le düşvâr irişü r 7,7 Iforkaıam, k . ^an o lu r 9,2 d irîâğ, k. v eîâ itmea 1,7 egerçi, k. m utavveldllr 3,2

n ite, k . Rûm ilin . . . dut» dİ 2,7 kim sene kimse k . haber virm eye 4,6 k irp ik k irp ik k .-ler ohını 4,6 k işi in san , kişi k . beslem ese canın 3,10 olu r can '^azîz k .-y -e . . leziz 8,5

.

kûşe (f) u ç . b u cak gCren . • k .- i ebrü sını 6,4 Ipad (a ) boy k ..ü n n ihâi 8 ,2 bende İdi . . . . k .-l-n -e-

10,2 1f.-l 'bSlinı çün g b rd tm 8,6 kadeh (a) kadeh k. elûmde 6,5 b ir k.-le . . . jfamden izâd •yledi 10,1 kadr (a) değer, kıym et k. ile olu r aîm u le r legis. 3,6 Ikalkalm ak hacâletde k.-d ur düxr-l ^nmmâ'^nî 1,18 kalem (a) kalem If. yazdı 8,7 İp. bigi 8,7 Vamu k e r kes k .-y -a rüşen oldı 4 ,8 kan kan ja rlb U n If -ı yokm ı 5 ,6 ittç i y ü rek k -ı-d u r 6,7 ^•u-m-ı toprağa karduK 6,6k .-a bulaşupdur 1,5


32 bulaşdı ^ızıl k.-a 6,4 hüzn ile k. 7 ,5 ol iki mest arasında . . • kıl k ıl k. olur 9,2 k. yaranlara 4,6 haber virm eye b ir k-ça 4 ,6 iVand (a) şeker k. be-k. disün 3,2 k ,-l nâb-ı mükerrer ider le­ ziz 8,1 Ipılyapmak, k ılm ak , etm ek Ider k .-te r lezTı 8,3

binlim bakkamda sen 1,25

^Içanda nerede k. ise 8 ,” -%anı

^.-d-l cihanı nürânî 6,1 yüce boyun k .-u r bende 2.3 ki . . k .-a . . . gül-efşân î 1,9 perişan k.-m a saçunı 2,5

haal, nerede

Kârûn-ı muhteşem k. 6,7 .3farkarıştırmak

kanumı toprağa k.-d-u-S 5,6 kıl«'^ra kara güz idüp 3,4 ^Vannça ]ç. gibi

karınca

-%arçu karşı k.-u-m-a glil 6,5 k.-u-S-a başın falup 9,8 kıla .

.

. gülefşS-

n ı 1,9

gözüme İç. 4,5 K irûn (a) Karan , K .-ı muhteşem kaöı 6,7 kaş

kaş k .-ı fetlân 4,2 yârün k,-n-ı nün . .. . »ey­ ledi 10,5 gözleyem ol k.-ı 4,5 Jcatı sert, utanmaz If. yüzlü 4,8 IpatMa) öldürmek k. İtdi 1,13 i^atlan-

k.-d-u-n

katlanm ak, taham­ mül etmek

etm ek (y ard ım cı k rş . it-, eyle)

f iil,

s efer k.-d-u-m bu iklim e 1,2^ baht ile devlet k .-n r d erg ihuna secde 1,15 b ülbü l k.-ur-sa nağme-i D5vud 1,8 lu tf k. 8,4 kızıl kırm ızı, k ız ıl k. kana 6,4 kobırakm ak İp. bu le r y â d j 7,3 Hforlpkorkm ak k;.-ar-am, kim ^an olur 9,2 k orkutkorkutm ak od ile k.-m a vâ'ız bizi 10,4 kul

kul, k öle ben k .-u -S 1,26 kulak ku lak k.-u-n-da dutasen 1,18 kulluk k u llu k , k ö le lik k . İtdügiçün 10,2


33 kum rî (a) kumru olup bülbül u k. nedim u te m hoş elhânı 1,12 niçe niçe nedim u dogt didi k. b ig i 6,9 :kıırkurmak hışm ı yasını k.-m ış 4,5 ^ n ru kuru b ir k. gövde 1,10 la 4 (a) yakut; dudak emse İdi sinün leb-i l.-ü -S den 2,4 ş îr în degülmi şüh gözün l.-ü n ile 8,3 I.-ü -n içün . . . . han çer çek er 9,2 l .- i nigâr cânumuz bizüm oda yanmağa mu'^tâd eyledi 10,4 U lâ (1) lala 1. olursa lülü-yı 1. 3 ,3 bu m anşıb çok degülmidûr . . . lülü-yı l.-y -a 3,3 lâle [f) lâle lülü-yı 1. 3,3 leb (1) dudak ş ir in l.-ü -S -e ben n içe cân virmeyem 8,5 emse idi siniiS J.-i la'^lünden 2,4 vaşf-ı l.-ü -n -le şi'rü m olur . . . lez'i? 8,1 şettö)u-yı L-ü-fi gibi vire semer 8,2 l.-i şekker 4,2 le ta fe t (a) h oşlu k bezm-i şehişehdûr l.-d e . . . gülşen 1J.2 L e y lî (a) Leylâ cemU-i şüret-i L . 1,2 cem âl-i tal'^at-ı L. 6,3

le z ’ z (a) lezzetli o lu r . . . 1 .8 ,1 ; 8 ,4 ; 8 ,5 ; 8 ,6 ; 8,7 ider I. 8 ,1 ; 8,8 ▼ire sem er 1. 8 ,2 lülû (a) in ci dişi 1, 4,1 l .-y ı lâlâ (ya) , , parlak in c i“ 3.3 lu tf (a) lû tü f sehanun 1. ile kânı (oldun) 1,25 1. idüp 2,1 1. k ıl 8,4 ma'^âzallah <a) Allah sak­ lasın h a tâ didüm m. 2.2 ma'^den (a) ^ menba, maden vofânun m .-i oldun 1,25 m ağrur (a) mağrur m. ölürsen 5,7 mâh (f) ay hâle belürse ken5r-ı m .-da 9,1 ider tabân . . . m.-ı tabanı 2.3 makşud (a> m aksat m. . . . düşvâr İLİşür 7,7 ma'-gi (a) mana dür-i m. döker 1,17 m anşıb (a) m ertebe bu m. çok degülm ldür 3,8 m eclis (a) to p lan tı h er m . içind e 1,17 Mecnûn (a) Mecnun itd i “^âşık-ı M. hezâr destanı 0 ,3 kelâm ın virdi M.-a 1,2 medh (a) övme, nıedih m .-ü-n-l bu gün her meclis


34 içind e 1,17 m uhtasar (a) kısa si nün ro.-ü-n-le tolduram 1,26 resm i haber . . . olurmeğer (f) m eğer m. Jeziz 8 ,7 m. bezm-i şehlnşehd lir . . . muhteşem (a> m u hteşem , glilşen 1,12 K 5fûn-ı m. Jçanı 6,7 m. ger h a b er virm ez ise 4 ,6 mukabil (a) karşı m elek -siret (a) m elek huylu m. oldı yüzine 4,3 m. (-dür) 4,2 gelür olsa m. ay 3,5 m ercan (a) m ercan müm (f) mum dudağı m. ire 7,2 yanaram m .-la-y -ı-n 5,2 merdan (f) adam lar m u 4âd (a) alışma g ö r . . . ş ir -i m .-J 1,14 oda yanmağa m. eyledi 10,4: MervSrı (a) Mervan müdâm (a) daima, şarap Jfati itdi n esl-i M .-ı 1,18 m. iç 1,9 m est (f) sarhoş m ükerrer (a) ç i ît ol iki m. arasında . j^aod-i nâb-l m. 8 ,1 kan olu r 9,2 mümkin (a) mümkttn meVsim (a) mevsim degül m. 4,7 bu m .-de . , . k işi bes­ m ürüvvet (a) m ürüvvet lem ese can ın 1,10 m .-d e n e , kim vardur 1 ,2 5 bu m .-de . • . bezemez müstedâm (a) daim. b a k i. 1,20 sin i Hak m. itsün 1,28 mey (f) şarap mütavvel (a) uzatılm ış gül u m .-le k işi beslemese eg erçi kim m .-d ü r 3,2 câıun 1,10 nSb (f) sâf, halis Mışr (a) M ısır kand-i n .-ı m ûlterrer 8 ,1 M. şehrinde 1,4 nağme (â> . nağme, melodi m ihr (a) güneş, m uhabbet bü lbü l İçılursa n .-i Dârud 1 ,3 ’ yttzüH m .-i id er taban 2 ,8 naş (a ) nas, delil m ahiye­ mil^clâr ("a/ kıym et tinde K u r’ an sOzti ne m .-ı ola câann 2,2 n. getürdi 10,5 m ilk (a) ülke nâz (f) naz m .-i-n -i âbâd eyledi 10,7 n.-u -n ı az i'm e 8,4 m .-i hüen âbâd ola 10,7 sa lın ean n. ile 9 ,S görem m .-i Ç orSsani 1,19 n.-ı nazenin otur . . ,, m isk in (a) m ikin Je z î? 8,4 z l m. göz S ,4 nazar (a) kıvm etlendirm e muhkem (a) sağlam n .-d i b ir c;öpe saya 8,1 sakiağıl m. 1,24 nâzenin (i) nazlı


35 nâz-ı n. olur . . . leziz 8,4 n . 8 ,2 ne n itne yapmak n. Bihr okıp 6,2 n .-e r-d -i isteyü p . . . 5b-ı hayvanı 2,4 n. mikdân ola 2,2 n ite nasıl n„ kim vardur 1,25 n .-d ü r 5,2 n . k . Rûm ilin . . . dntdı n. düşdi bunça sevdaya 3,4 2 ,7 n. sanursen 5 ,6 t niyaz (f ) yalvarm a e h l-i n .-a nözuSı az itme 8,4 ınedîın (a) arkadaş, hemdem n lçe niçe n. u dost dldi 6,9 nokşân (a) az, eksik sak i, n. 6,5 n . hazanından 1,21 olup bülbül VI kumri n . 1,12 kem Sl-i hüsnünün n .-ı 5,7 BerkİB (f) nergiz nün (a) nun h arfi gözün n. gibi aç 1.11 k aşını n . . . . eyledi 10,5 n esim (a) ta tlı rüzgâr nü ran l (a) aydınlık sor . . . a .- i ySliyesâya 3,2 gözlerüm . . . oldt n. 2,1 neal (a ) soy kıldı . . . n. 6,1 katı İtdi . . . n .-l Mervâm voch-i n. 1,22 1,\S od ateş n e srin (I) yaban gÜIü bu sevdan o.-ı-dur 3,8 gül-i n. 1,6 can atma o .-a 7,1 n iç e nice, nasıl, n için o.-a yanmağa 10,4 toldnram n. defterle divânı o. île korkutma 10,4 1 ,2 6 oh ok (bk. ok) n. hoş eyvan olur 9 ,4 _ atar k irp ik le r o .-ı-n -ı 4,5 n . n. . . . didl kuıtırl blgi ok ok (bk. oh) >6,9 n . gözleyeni 4,5 delüpdür c ig e rü jıl ğamzeH firk at n . b ir ola 7,4 o .-ı 5,4 ,n. dürdâne dökersen 7,2 o. ırrmadısa gül 1,5 n . can virmeyem 8,5 gül urmadısa . . . o. 6 ,4 n içü n niçin okıokumak n . bulaşdı 6,4 sihr o.-p . . . ûrdi 6 ,2 n . kana bulaşnpdur 1,5 ol o yüzüme n. bakmaya 8 ,6 o ., k i yârün . . . gOzin nigâr (f) güzel şâd eyledi 10,5 İç bir yanağı gül n. ile 1,9 o . revh u reyhanı 1,1 la ^ .i n. 10,4 o. dürden 1,18 a i b i l (f) fid an o. kaşı 4,5 Şcaddün n .-i gibi b u lın u T B l o. zâlimün 5,5

ine


36

ol-

o. ik i m est arasında 9,2 olmak v eîâ n n S ma'-deni o .-d -n -5 1,S5 "^aziz o .-d -ı.g ü l 1,4 Süleym an rûln şâd o .-d -ı 1,16 gO zlerüm . . . o.-d-ı nûrâ-

nl 2,1 zer o .-d -ı işi 3,9 mukabil o.-d-ı yüzine 4,3 kamuya nîşen o .-d -ı 4,3 cem âl-i hüsnüne mağrur o .u -r-s e n 5,-7

şi'^rünı o .-ar . . l e i ' i 8,1 rSz-ı ııâzenln o .-u r . . . lezîz 8,4 o .-u r can '^azîz kişiye . . . ‘ le z ’ z 8,5 kadr ile o .-u r Bİm u zer le ­ ziz 8.6 resm î haber . . o .-u r muhtaş s r ]eziz 8,7 gözlerüm giryân o .-u r 0,1 baran o .-u r 9,1 kan o .-u r 9,2 aerv -i revân hayran o .-u r 9,3 n içe höş eyvan o .-u r 9,4 ç o k bühtan o .-u r 9,5 lâlâ o,»ur-Ba lül-yı lâlâ 8 ,S ne mikdârı o .-a cânun 2,2 firk at niçe b ir o.-a 7,4 âşkâr o .-a b\r gün 7,8 ister isen m ilk-i hügn âb.âd o .-a 10,7

oran derece, ölçü şabr itmegün o. ı yokmı 5 ,1 öğüt öğüt gönülden f).-le çıkaı-am 4,7 ö lölmek ö.-mez-den Ondin 5,Ö “^ömr (a) ömür, hayat ^ö.-dür “ n1 6,8 bâ^î d egüîd ür 6,8 bâkî ö.-ü-n -i sür 6,8 ‘^ö.-ü-n-i geçürm a iâyi"^ 1,8 '^ö.-i-n-e (i) pâyön ire um m a 7,9 g eçer uş tiz ^ö. d evrânı 6,& tiz ç e k geçer bu 'ö . devrânı

1,8

Ondin önce ölmezden ö. 5,8 öz kendi urur yire ö .-i-n 4,1 pSdlşeh fi) padişah p .-ler . . . m ijk in i Sbâd eyledi 10.7 pâyân ( f ‘ son p ,-ı yolçmı 5 ,2 : 5,4 •^ömrine p. ire 7 ,9 p erişan (fi perişan, d ağ ın ık p. kılma saçunı 2,5 esirge ben p.-t 2,5 peyS pey (f) b iri b iri a r­ d ınca atar . . p. 4,5 peykân (f) ok u cu nd aki cibân centıet o.-up durur 1,11 demir o.-ti);ı biübü.1 u Ifumrî nedim p—I yokmı 6,4 Q hem hoş eJhânı 1,12 bulaşdı . . kana . . gelür o .-sa mukabil ay 3,5 p .-ı 6,4 şad o .-su n gönli anun 10,1 kana bnlaşu pdu r. . p .-ı diri o.-du k-ça ben kvılun 1,26 1.5


37 pinhân (f) gizli p. ire 7,8 pinhân'İ (1) gizlice yanar içütnde p. 3,8 p ir (f) ih tiy a r p .-i Ken'^ânî 1,4 p lçân ı lî) alın u r u j toprağa p. 1,15 ra'^nfi fa) güzel, lâ tif g ü l-lr- „yar Bi sarı, yarısı kırm ızı gül“ 1,6 resm (a j şekil bu r.-e 6,9; 7,9 resm i (a) edebî olm ayan devlete a it olan r . haber 8,7 revân (ç) yürüyen serv-i r 9 .3 ; 10,2 revh (a) h a fif rüzgâr e sin ­ tis i sun . . . ol r u reyhanı

1.1 reyhan (a) sun

. . .

fesliğen ol revh u r .-ı

1,1

riîh (a) rnh Süleyman r .-ı fâd oldı 1,16 Rûm (a) Rum, Rom alı R . ilin ,,A nadolu“ . . dutdı ruşen (f) ay d ın lık , vazıh kamuya r . oldı 4,3 şab r ( a ) sabır ş, eyle 7.1 ş. itmegün 5,1 saç saç s .-ı Bünbül (dür) 4,2 s.-u-fi-un h iç n çı yokdur 3,2 s.-u-n görüp 3,4

perişan kılm a s,-u-H-ı 2,5 şad (a) sad harfi gözin ş . eyledi 10,6 şadef (a) sedef gOzün ş.-i-n -d en niçe düıdSne dökersen 7,2 şahn (a) avlu, meydan bezem işdür . . ş -ı güHstSn i 1,1 sâkî (a) saki s. u Eedîm 6,5 s . gamdan âzâd eyled i 10,3 Bun i s. 1,1 saklah ıfzetm ek , saklam ak bu dördi s.-ğ ıl muhkem 1,24 İlâh im s.-su n anı 1,21 sa lsalmak boyun . . . s.-m a z ise saye 3.1 b a şın s.-up . . hayran olur 9,8 sa lın Falinmak gülşende s.-sa-n 9,3 san sanm ak, saymak ne s.-u r-sen 6,(i s. anı b ir kuru gövde 1,10 sana sana s. çol yâr irem ez 7,8 benzedem s. cânı 2,2 savsavm sk vişâlün . . . s.-d -ı . . h icra n ı 2,1 say saym ak, değer vermek kim eni . . . b i r çöpe s - y - a 3,1 saye (f) gölge s.-sl dutmış cihanı . . hoş eyvan 9,4

boyun 3.1

.

.

. s-’ .-maz ise e.


38 secde . s. 1,16 Beler (a) yolculuk B. kıldutn 1,22 sehâ (al cömertlik B.-n.vın ma'^deni oldun 1,26 sehSvet (a) cömertlik e.-de . . . aduD işidürdüm 1,23 Beher (a) erken sabah 8. y ili 6,2 sem er (a) meyva, mahsul vire ş. leziz 8,2 sen sen s. İç 6, içılduS s. 1,25 husrev-i hSbâa iden s. dilber-i şîrîn -Ieb l 10,3 virdi göHai 8. sîm-sîraSya 3,9 aer (f) baş cihan cennet olup durur s .a 8. 1, 11 bulaşupdur s.-a s. cümle peykânı 1,6 şi'^rüm olu r s. be-s. leziz 8,1 cihâaı dutdı s. tâ-s. 2,7 «erraâye (f) sermaye yiter bana bu sevda süd n s. 3,7 «erv (î) servi boyı 8. (-dür) 4,2 8.-1 revân hayran olur 9,3 bende idi . . . kaddlne B.-i revân 10,3 İFiIur bende s.-i âzâdı 2,3

.secd e (a) İçtlur .

sev-

sevmek

s.-er-em sini 2,2 B.-er-Ben dîn u im in i 1,23 sevdâ (1)

k a ra n lık , k uv vet­ li aşk

y iter bana bu s. sud u serma­ ye 3.7 bu s.-n odıdıır 3,8 Valem yazdı bu s.-y-ı 3,7 gönül s.-sı-n-a düşmiş 8,4 ne dUşdl bvınça s.-y-a 3,4 Bî^r (a) büyü ne 8. okıp 6 ,2 Sikenber (fİskender Ş . ân u adiyle 2,6 sim (t) gümüş ^adr ile olur b. u zer leziz

8,6 sim -ber (f) i s. 8,5 BÎm-sliDâ (f a)

gümüş göğüslü,

gümüş yüz­ lü virdi gönül sen s.-y -a 3,9

Binden

senden

dilegüm bu durur s. 1,24 sini seni 8. HaV mûstedâm itsün 1,23 severem s. 2,2 Bİnün senin 8. yüzün 1,20 8. medhünle 1,26 s. leb-i lagünden 2,4 sirayet (a) bulaşmak 8. idüben 3,8 sorsormak 8. . . . diBÜn 3,2 a.-an-a . . . ad eyledi 10,6 söğüt söğüt datmışdur s. çetr-i Süleymâni 1,8 sOz söz B.-ü-m-ü-n dürrin 1,18 şirin B,-ler-i vardur 4,4 s.-i-y -le . . . gfther kân»


39 durur 3.9 Süleyman rühı ş. oldı 1,16 dür-i ma'^nl döker B.-l-y*Ie ş. oİBun gönli anun 10,1 1,17 ş ih (f) şa h , hüküm dar sa HU ş.-u -m 1,22 B. gibi 6,6 eyâ ş.-u -m 1,26 Böd (f) kâr eyâ ş .- ı fe le k -r if'a t I ,l5 y ite r bana bxı sevda s. n eerş .-â 1,19; 1,20 maye 3,7 şarâb (a) şarap sultâol (a ) sultana bas gül u ş. . . . '^ömrüSi sü r z ı “^ayş-ı B . 6,5 6,8 san sunm ak, uzatmak gecâ'^at (a) şeca a t saklağıl . . . ş .-le höş Hjs. . . , bize ol revh u re y ­ hanı 1,1 Bânı 1,24 Buret (a) yüz ş.-de aduH işidürdüm 1,25 şeftâlü (1) şeita ll yuyuban ş .- i Hindiî 4,7 cemâl-i ş .-i L eylî 1,2 ş .- y ı lebün gibi 8 ,2 ş eh in şâ h (ü) şahların şahı burî (f) Su riy eli gül-i B . ,,Şan ı gülü“ 1,6 (k rş. şehiDşeb) Büsen 11) susam ş.-ı felek-rif'^at 1,13 g û l-i B. 1,6 şeh inşeh ^î) şahların şahı aûçi şarap (k rş. şeh inşâh B. yürek kanıdur 6,7 bezm -i ş.-dür . . . gttlşea Süleyman (a) Süleyman 1,12 şeh r (t) şe h ir (peygamber) S. rShı şâd oldı 1,16 M ışr ş.-i-n -d e *^azîz oldı 1,4 S . ire, umma 7,4 şek er la) şeker (kı-ş. şek S . bigi 1,16 k e r) ş.-d en hem dabı dallu 4,4 dutm ışdur söğüt çetr-J S .-ı 1,3 şek k er (a) şe k e r (k rş. ş e ­ Bûnbûl (1) sümbiU ker) lebi ş. ^•dttr) 4,2 saçı B . (-dür) 4.2 mum sürBürmek, devam ettir­ şem*- (a) cem'^ ş .-i sen 2,5 mek ş. g ibi zar 7,9 bu bs(fî '^ömriini s. 6 8 şim di . şimdi s .-e gör devr-i hüsnUni 2 ,6 ş, iitn e devridür 9 ,6 sûveydâ (a) k alb in özü ş ir (f) arslan d ulışısar s .-y -a 8,8 g ör ş.-i m erdânı 1,14 şâd (1) memnun, mesrur, şi'^r (a) ş iir, nazım gönlümi ş. eyledi 10,1


40 ş.-û -m olur . . l&zîz 8,1 ş .-i-y -le dutdı 2,7 ç îr in (î) ta tlı. Ş irin ş . lebüH 8,5 f. sö zleri 4,4 ş. degiilm i 8,3 ş îr ln -le b (f) ta tlı dudaklı husrev-i l^übân İden sen d il­ ber-) ş .-i 10,3 ş îv e g er (f) nazlı, cilv eli i ş. 8,4 şol şu 9- yâr 7 ,8 ş . kâfirün 6 ,3 ş. dişi gü h er 7,2 şöyle b öy le, şöyle bulaşdı . . . ş. p ey k ân ı6,4 şüh (î) şen, şuh '"ş. gözün 8 ,3 tâ if) k i, zira k em îşe t. bu mevsimde . . bezem ez 1,20 ^ömrüSi SÜT t. k i 'öm rd ür fâ n i 6 ,8 tâb ân (f) parlak İder t. . . . m âh-ı t.-ı 2,8 t a l 'a t (a) yüz cemâli t.n günün 1,20 Cemat-i t .- ı L e y lî tap u huzur, nezd t.-n-a geldi 1,19 t -S a irm eğe 5,8 te fe rrü c (a) gezmek t. İdelüm 6,1 te r (f) taze cen n et itdi gül-i t.-le bâğ u b östân ı 6,2 t iz (f) çabuk geçer . . t. 6 ,6 tîz ç e k (f t) çabukça

t. geçer 1,8 told urdoldurm ak sinün medljünle tolduram nlçe d e fle rle d îvâm 1,26 toprak

toprak

kanunıı t.-a kardun 6,6 u ru r t.-a p îşâ n ı 1,15 tübî (a) tuba ağacı t.-y-e eger salmaz ise 3.1

s iy e

u (f) ve g lçe u gündüz 1,4 bülbül u kum rl 1,12 sûd u sermaye 3,7 gül u şarâb 6,8 feryâd u fiğân 7,6 sim u zer 8,6 Kat u kal u saçun 8,4 ^alflı u c im 1,10 hür u ğılm ânı 1.11 ân u adiyle 2,6 nedim u hem hoş elhânı 1,12 bağ: u böatânı 1 ,2 0 ; 6 ,2 d in u İm ân ı 1,23 g ül u g lilistân ı 6,1 gül u m eyle 1,10 'a l5 -i d în u dünyâ 1,18 'a z iz oldı gül u bülbül . . İder . . . fiğân 1,4 k aşım n«n u gOzin ş5d e y ­ ledi 10,5 bahâr irişd i u kıldt cihanı nürânı 6 ,1 kadeh elümde u sakı, nedim karşuma gül 6,5 b o y ıs e r v u le b i şek k er (-dür) 4.2 nç uç saçunun n.-ı 3,2


41 umTunmak ire u.-m-a 7 ,l-9 ‘-ıım m inı (a) ammana a it d ü rr i 'u . 1,18 urvurmak

v.-n u n ma'^deni 1,25 itm ez 1,7 virvermek gönü l v.-d-ü-m 8,6 virdi gönül sen sîm -sîm âya 3,9 baht ile devlet • . . nr. top­ gönül v.-d-ü-m 3 6 rağa pîşânî 1,15 v.-d-i gönül 3,9 u.-ur yire özin . . . gûl-i cem âl'i şûret-i L ey li kelâmın hodrü 4,1 v .-d -i Mecnûna 1,2 eger giil u .-m a-d ı-sa btilbü.)iiH yüreğine ok 6,4 cem il-i taK at-ı L eyli kelSm eger ok u.-ına-dı-sa gül . . v.-d-i '•aceb 6,8 bülbül yüreğine 1,5 ıneger gev k ıl y a ra n la ra yüz 11. np tapuna g eld i 1,19 b er vırmez ise glzlû 4,6 uş bak, işte şeftâlû -yı lebüH gibi T İıe u. ider . . . figân 1,4 sem er leziz 8,2 geçer u. tîz 6,6 b ilin d en kimsene hergiz ha­ uzatuzatmak ber v.-m e-y-e 4,6 DehSnl (dehâm) beyânın u .icazet v. ana 1,19 ma «,7 ş ir in iebüne ben niçe cSn ü rüflem ek v.-m e-y-e-m 8,5 bu seher yili ü.-d -i 6,2 gönül v.-m ek belâ imiş S/> ü st Ü Bt vişâl (aı kavuşma gül ü .-i-n -e dutmışdur 1,3 v.-ü -n . .. . savdı . zü lll ü.-i-n-de gören 9,4 hicran ı 2,1 T â 'if (a) vaaaeden ya yay od ile korkutma v. 10,4' Ihişmı ya-8i-n-ı kurmış 4,5 var ^ _ var yâ (f) yoksa, yahut ş ir in sözleri v.-du r 4,4 dermanı yokmı, y . bu »abr ne. kim v.-du r 1,25 itmegün oranı yokmı 5,1 v.-m i'd u r b ir nihai 8,2 yaka yaka vargitm ek yırtm a y .-n -ı 7,7 baka bağında v. 1,7 Yaküb (a) Y akub (peygBJnv aşî (a) v asıf, tavsif ber) v .-ı lebünle 8,1 Y. b ig i 7,5 vaşi (a) kavuşma yan yanmak gül v .-ı dilersen 7,3 y.-âr-am mumlayın başdan vech_ (a) yüz ayağa 5,3 z ı v .'i nürâni 1,22 vefa (a) vefa y .-a r içümde pinhânı 3,8 V.


42 y.-m ağ-ıın payanı B,2 câmımuz biziim oda y.-m ağ-a mu'^tSd eyledi 10,4 yanak

yanak

kıla . . . y .-la r (-1 -y )-la (le) giU efşâivl 1,9 y .-ı gül nigâr 1,9 yaryarm ak kıl y .-an -lar-a h aber virmez ise 4,6 yâr vf) sevgili şol y. irem ez 7,8 y.-tin kaşım 10,5 y .-i-n -d en ayru düşelOen 6,9 yaş g ö z yaşı y . -11-111 gbrüp 8 ,6 yazyazmak, dağ tn.ak kalem y.-d-ı bu sevdayı başuma 3,7 y ıl yıl bende idi bunça y .-lar 10,2 yırtyırtm ak y.-ma yakanı 7,7 y il y el, rüzgâr bu seher y .-i ürdi 6,2 yine yine gül y. bezemişdtir 1,1 ok urmadısa gül y. bülbül yüreğine 1,5 dağlara düşsem y. Ferhâdv e j 4,4 y. d ev lelü n ie ben göreni 1,19 y. gülisfâii ire 7,6 yir y et y. yutm adın 6,7 y.-i durur 1,18

yok y.-e çok bühtan o lu r 9 , yityetmek y.-er bana bu sevda süd u sermâye 3,7 yok yok aldı y. bahâya 10,6 y. yire çok bühtân olur 9 ,5 uçı y .-d u r 3,5 y dur ‘^flklı u cSm 1,10 dermanı (oranı, pâyânı. peyk â n ı, îm ânı, Şçanı, noksanı, im­ kânı) yoknıı 5,1-8 yuyıkam ak ağarmaz . . . y.-y-uban şü ret-i HtndS 4,7 Yûsuf la) Yuauf (peygam ­ ber) çû Y . 1,4 haber-i Y .-ı Ken'^ân 7 5 yumyunınıak ağzuiî y. ğoııca gibi 7,6 yutyutm ak yir y.-m adin sen iç 6,7 yüçe yüksek y. boyun 2,3 yürek yürek, kalp süç' y. kanıd ır 6,7 olf uı-madısa . . bülbül y.-i-Ti-e 1 ,5 urmadısa bülbülün y .-i-n -e ok 6,4 y.-û e peykâm yokmı 6,4 yüz yüz y. urup 1,9 y.-tt-m -e ba^naya 8,6 siııün y .-ü fi bigi 1,20

y.-i-d ttr 4,4

y.-ü -n m ihri 2,3

u ru r y. e 4.1

y.-ü -5-i gOrdüm 1,22


43 ay y.-ü-E-de hat belürse 9,1 y.-ü -n-d en o]d» nürânî 2,1 y .-î güldür 4,2 y .-i-n göıüp 4,1 mukabil oldı y .-i-ıı-e 4,3 yüzlü yüzlü katı y. imiş gözgü 4,3 zahir (a) açık göre z. 1,14 zâlim (a) zalim z.-iifi in ânı 5,5 zâyi"^ (a) ziyan, hed er geçürme z. 1,8 zer (f) altın

oJnr . . . z. Jezîz 8 ,6 z. olch işi „işi â)§ o ld u " _ 3,9 zi (f) ne h oş, ne tu h a î ( i r ş . z ih î) z. m isk in 3,4 z. <^ayş-ı sultani 6,5 z . vech-i nürânî 1,22 z ih i (î) ne h o ş, Be tu haf (k rş. zî) z. d evlet 2,1 z. gevher 4,1 zü lf (î) zü lü f z .-i üstinde 9,4 z .-i bigi 8,7


Mecdut mansuroğlu anadolu türkçesi (xiii asır) dehhani ve manzumeleri